Skip to main content

Full text of "Patrologiæ cursus completus [Series Græca] : ... omnium ss. patrum, doctorum, scriptorumque ecclasiasticorum sive Latinorum sive Græcorum ..."

See other formats 




Google 





This 15 a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 


It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 


Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 


Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 15 expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 


We also ask that you: 


- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 


- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 


* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 


- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book 15 in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 


About Google Book Search 


Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 


athttp://books.google.com/ 


ΒΕ! 
4 





pP — 


LELAND:STANFORD-JVNIOR-VNIVERSITY 















CURSUS COMPLETUS, 
. EU BIBLIOTHECA UNIYEHSALIS, INTEGMA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA 


] ONE. SS. PATRUM, DOCTORUM. SCRIPTORCMQUE ECCLESASTICORU 


^ SIYE LATINORUM, SIVE GR/ECORUM, 


QUI AB ΑΚ APOSTOLICO AD ETATEM INNOCENTII 11]. (ANN. 1316) ΗΟ LATINIS, 
ET AD CONCILII FLORENTINI] TEMPORA (ANN. 1159) PRO GIUECIS FLOBUEIRUNT * 


RECUSIO CHRONOLOGICA 
OMNIUM QUAE EXSTITEHE MONUMENTORUM CATIIOLICAE TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIOR 
ECCLESIE SAECULA, 
WUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTET SE CUMQUE NONNULLIBS CODICIBUS MANUBCHIPTIS COLLa TA, PERQUAM DII TGK! 
TEM CASTIGATAÀ ; DISSERTA TIONIBUS, COMMENTARIIS VAILIISQUE LECTIONIBUS CONTINKNTER H.LUSTRATA ; OMNIBUS 
UÜPERIBUS POST AMILISBIMAS EDITIONES QUA TRIBUS NOVISSIMIS SIECELIS DRHENTI ABROLUTAS, bETECTIS 
AUCTA; INDICIBUS ORDINARHS VKL ETIAM ANALVTICIG, SINGULOS SIVE TÓMOS, SIVE AUCTOMES aLICUJUS 
MOMKNTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPUTULIS INTRA IPSUM TEX TUM RITE DISPOSITIS, NECNON KT TITULIS 
SINGULARBUM FAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SURIECTAMQUE MATEWAM AIGNIFI- 
CANTIBUS, ADORNATA ; OFKRIEUS CUM DURIIS, TUM APOCRYPHIS, AL!QUA VERO AUCTUM TATE IN 
ORDINK AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ; 
DucENTIS ET. QUADRAGINTA JNDICIBUS SUB OMNI RESPECTÜ, SCILICET, ALPIABETICO, CHRONOLOSICO, ANALYTICI 
ANALOGICO, STATISTICO, SYNTHETICO, ETC., OPERA, HES gr AUCTOILES ExmbENTIDUS, ITA τ NON SOLUM 
&TüDIOSO, SED NEGOTIIS IMPLICATO, ET S1 FORTE ΕἸΝΤ, PIGUIS ETIAM ET IMPERITIS PATEANT OMNES 
B8. l'ATRES, LOCUPLETATA; SED PIUESERTIM bUOBÜUS IMMENSIS ET GENERALIBUS INDICIRUS, AL'TERU 


sciLicET WEILUM, Quo coNSULTO, QUIUQUIP NON SOLÜM TALIS TALISVE PATER, VERUM ITIAM 
UNUSQUISQUE PATRUM, AESQUE ULLA EXCEPTIONE, YN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO 
J iNTUITU CONSFICIATUR; ALTERO SCHIPTUR/E SACHE, xx ouo LECTORI COM- 
FERIRE SIT ΟΜ QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPENHUM ΒΜ LOCIS 


S$INGULQS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURJE VEHSUS, ἃ PhiMO GENESEOS 
USQUE AD NOVISSIMUM ATOCALTPBIS, COMMENTATI SINT : 
EDITIO aCCUMA,;8SIMa, CETERISQUE ÜMNIBUS FACILE ANTEFONENDA, 81. PEHPENPANTUM CHaARaCTKRMRUM NITIDYITA: 
CHAWTJA QUALITAS, INTEÉGMITAS TEXTUS, COMRKRECTIONIS PERFECTIO, OPEMUM RECUSONRUM TUM VahlKTAS 
TUM NUMERTS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IM TOTO lATROLOGUE DECURSU CONSTANTKR 


| BIMILIS, PhETIL EXIGUITAS, PIRLESERHTIMQUE ISTA COLLECTIO UNA, METIIODICA ET CHRONOLUGICMN, 
BKXCENTORUM FHAGMENTORUM OP USCULORUMQUE HACGTENUS HIC ILLIC SPARBUntiM, VEL ETIAM 
INEDLTORUM, FHIMUM AUTEM IN NOSTHA. BIBLIOTIIECA, KX OPERIBUS ET MBS5, Ali OMNES 
! KTATES, LoCORS, LINCUASB FORMASQUE PERTINENTIBUS, COAPUNATORUM, 
i ET EX iNNUMEBIS OPEHIBUS TRADITIONEM CATHOLICAM CONFLANTIBUS, OFUS UNICUM Μη απ πη EFFIGIHESNTIUM, 


| SERIES GR/ECA POSTERIOR 
IN QUA PRODKUNT PATRES, DOCTORES SCHIPTORKSOUE ECCt κα αὐ GIUEZE AB ἀν PHOTIANO ἃ 
| CONCILIIL USQUE FLORENTINI TEMPUMNA, IET AMPLIUS, NEMPE MOHTEM CAHDINALIS BESSABIONIS, 


AGCURBAN'TE J.-?, MIGNE. 
Bibllothccie clerl ioniversae, 
siVK CUNSUUM COMPLRTORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICAE l1AMOS KDITURK. 





, PATROLOGIA, Ab INSTAB HIFSTUS ECCLESIA, IN DIA S FAR TES DIVIDITUR, ALIAM NEMFK LATINAM, ALIAM GRECO] A TINA: 

Ι AMIGE PARTES JAM INTEGRE E£XARATAE SUNT. La ΤΙΝΑ, 222 γΟΙΌΜΙΝΙΗΒ MOLE 5UA STANS, LL ILÜFRANCIS VENIT : GIA 

büupLiC) EDITIONE TYPIS MANDATA k8T. PhtoR GRECUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERAL! COMPLE 

ΠΤ Τα, ET {Ὁ vorcuiNa ΙΝ 10} TOWIS, PRO PRIMA SERIE, NON EXCEDIT. POSTERIOR VEHSTONEM LATINAM TANT 

EXIHBET, IDEOQUE INTILA DO VOLUMINA RETINETUR. SECUNDA SERIES GIUECO-LATINA AD 58 VOLUMINA TANTUM A T1 

GIT; DUM HUJUS VERSIO MERE LATINA 20 vOLUMINIRUS EST ABSOLUTA. UNUMQUODQUE VOLUMKN GI ACo-LATINUM à 

UsDMQUOPQUE MERE LATINUM D FRANCIS SOLUMMODO EMITURM : UTROBIQUE VERO, UT PRETH. WUJES. ΒΕΝΕΥ TE 

|o  FHUATDR EMPTON, COLLECTIONEM INTEGRAM, SIVE LATINAM, SIVE GILECAM COMPARET NECESSE ERIT; SECUS ἘΝ 

] CUJUSQUE VOLUMINIS AMPLITUDINEM NECNON ET DIFFIGULTATEE VARIA RETIA IKOUABUNT- IDEO, $1 QUIS TANTUM EMXA 

LICET INTEGRE, SED SEORSIM, COLLECTIONEM GEKAECO-LATINAM, VEL EAMDEM EA GRECO LATINE VERsAM, TUM gut 

vurpuESN PR D vr Prob FRANCIS SOLUM OWTINEDIT. ISTJE CONDITIONES FOSTERIORIL PATROLOGDE LATINE SEITEI 

PATAES AB INNOCENTIO IH AD CONCILIUM TRIDENTINUM EXIIBENTI, AUPIICABUNTUR, PATROLOGIA QUE. MANUSCR'TTI 

IN HIBLIOTHECIS ORBIS USVERSI QUIESCENTIBUS CONSTABIT, NECNON PATROL IA ODTENTALIS, CONDITIONIS »PE 

ClaLIBUS SUIJICIENTUR, ET IN TEMPORE SUO ANNUNTIABUNTUM, 8| TEMPUS EAS TYrIS MANDANDI NOUIS NUN bEFÜLFAT 
o ————Má— E —— — 


j PATROLOGIA GRJECAE TOMUS CLVI. 
MANUEL ἢ PALAEOLOGUS. GEORG. PIIRANTZA. ALII 


“--φΞ,ἩἩ ΕΕΙΗΕ,ύδΙΣ το ϑγϑποπ,Ι τ σ΄ 
EXCUDKBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE, EDITOREM, 
ΙΝ VIA DICTA THIBAUD, OLIM I'AMTHOISE, PROPE l'ORTAM LUTETIA PARISIONTIM VELGUGO 
D'ENFkt NOMINATAM, SEU "ETIT-MONTHOUGE, NUNC VERO INTRA MUENIA PATISBINA. 


1856 


39 





s 
V. [τ 


TRADITIO CATHOLICA. 
SAECULUM XV. ANNI 1415-1453. 


TOY EYZEBEZTATOY ΚΑΙ AOTIOTATOY BAZIAEQZ! 


KYPOY 


MANOYHA 


TOY IIAAAIOAOT'OY 


ΤΑ EYPIZKOMENA IIANT A. 


. PIISSIMI ET SAPIENTISSIMI IMPEHA TORIS 


WANUELIS PAL/EOLOGI 


OPERA OMNIA, 


THEOLOGICA, POLEMICA, PANEGYRICA, PJEDAGOGICA. 





ACCEDUNT 


GEORGII PHRANTZ/E CHRONICON 


CUM EJUSDEM ABBREVIATIONE VATICANA ; 


NEC NON 
JOANNIS ANAGNOSTE, JOANNIS CANANI, MANUELIS CHRYSOLOR,E 
SCRIPTA HISTORICA, EPISTOLZE. .:  , 


ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, 
SIBLIOTHEC/EE CLERI UNIVERSE, 


8)VE 
CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICA RAMOS EDITORE. 


5 δι. 9 .». $ 7 5. 


TOMUS UNICUS. 


——————— "iuyutiu»-o «umm — ————— 


VENIT 10 rhRANCIS GALLICIS. 


EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 


IN VIA DICTA THIDAUD, OLIM D'AMBOISE. PROPE PORTAM LUTETIAE PAIISIORUM VULGO 
D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MUENIA "*HISINA. : 


1866 


TRADITIO CATHOLICA. 
SAECULUM XV, ANNI 1415-1853. 


ELENCHUS 


AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLVI CONTINENTUR. 





MANUEL CHRYSOLORAS. 


Manuelis Chrysolore Vita et Scripta, ex Fa- 
bricio in. Bibliotheca Greca, et Hankio De 
Script. rerum. Byzant.. Insunt Chrysolore 
Elogia varia et inscriptiones [unerea. 


Manuelis Chrysolorz Epistol:e. 


JOANNES CANANUS. 
Mistoria obsidionis urbis Cpolitanz: ab Amurate 
]i, anno 1422, die 10 Junii iuchoatm, die 
24 Augusti solutz. 
MANUEL lI! PALAEOLOGUS. 


Notitia biographica ex Henrici Warton Supplem. 
ad Cave de scri... eccles. 


Notitia bibliographica ex Joan. Alb. Fabricii 

. Bibliotheca Groca. . 

. MANUELIS PALAOLOGI OPERA. 

Dialogus cum matresua, sive de nuptiis (titulus 
et principium, cum epistola Demetrio Cy- 
donio iuscripta quz Dialogo praemittitur). 

Epistola ad Andream Asanem περὶ ὀνειράτων, 
de insomniis. 

Oratio Pauegyrica περὶ τῆς τοῦ βασιλέως 
ὑγιείας. 

Oratio in SS. Virginis Deipara dorinitionem. 

Canon deprecatorius in 59. Dominam Deipa- 
ram pro praesentibus periculis. 

Dialogi quos cum Persa aliquo habuit, Mute- 
rize munere fungente in Galatie oppido 
Ancyra. Premittuntur. Ο. B. Ha;ii editoris 
Prolegomena vernaculo sermone scripta. 

Praefatio ad Theodorum fratrem, 


Dialogus primus. De angelis et animabus. 


61 


81 


Dialogus JI. De coelo et terra ; item de Adami . 


lapsu Christique judicio et Moamethis para- 
diso 


Lavdatio funebris fratris sui Theodori Palzo- 
logi Despotze. Primittuntur Franc. Combe- 
fisii Przfatio et Georgii Plethonis Protheo- 
ria. 

Preecepta educationis regi ad Joannem filium, 
ex editione Joannis Leunclavii Basileeusi 
1578, que Francisco Mediczo, Magno Tus- 
cie Duci inscribitur. 

Orationes septem ethico-politicze, ad Joannem 
filium, ex eadem editione. 

Preces matutina. 

Capita compunctionis metrica. 


Anacreonticon iu quemdam ignorantem et lo- 
quacen. 


Imago veris in sulzeo. textili operis phrygii. 
In persona Tamerlanis, ad Bajszetem in pr»- 
lio vietuim allocutio. 


De fulmine Agareno (Bajazete) in forma 
psalmi. 


Epistola ad Manuelem Chrysoloram, ab impe- 
ratore scripta cum in aula regis Anglorum 
Henrici IV versaretur, auxilium emeudicans. 


JOANNES ANAGNOSTA. 


Joannis Anaguoste Vita. et Scripta, ex [aniio 


De Script. rer. Bgzant. 


Narratio de extremo excidio Thessalionic:, 
auno 430 ab Awmurate lI expuguatz. 


GEORGIUS PIIRANTZA. 
DeVita et Scriptis Georgii Phrantzw, ex Joon. 
Alb. Fabricii Bibliotheca Gra'ca. 
Clironicon majus, ex editione J»cobi Pontaui 
et Francisci Caroli Alteri. 


Chronicon minus seu abbreviatum, ex edit. 
card. Angeli Mail, 





256462 


[nsi 








Parisiis; — Ea Typis J.-P. 3IGNE. 


181 


651 


10235 





ANNO DOMINI MCDXV. 


MANUEL CHRYSOLORAS 


"o9 
- 
" 
. 
e 


- NOTITIA HE 
(Fasnic., Bibliotheca Graca, ed. Harles, tom. XT, p. 409.) 


Tres, Chrysoloras cognomine, eodem fere tempore fuisse notandum est (ut docet Allatius contra Crey- 
gilionum p. 3 sq.), Mauuclem, Demetrium et Joannem. Manuel (a), scriptore Paulo Jovio in elogiis, post 
septiugentos aunos [imo diutius, v. Hodium l. c. p. 54] in ltaliam Grzcas litteras reportavit, et Byzan- 
tio eniissus a Joanne imperatore, Europz reges adivit, pereunti Gracie maturam opem imploraturus; 
sed Gracia przsenti metu liberata, quod Tauerlauus, terror Orientis, Bajazetum Ottomannum vivum 
cepiaset, in ltolia pedem sistit, et Venetiis primum, et mox Florentie, Roni2que, ac demum vocaute 
Galeatio principe, Ticini Gracarum litterarum ingentibus prz:mmiis studium excitavit, tanta felicitate, ut 
ex ejus schola summa laudis ingenia prodierint. Inter qux& fuerunt Leonardus Aretinus, Franciscus 
Barbarus, Pallas de Noferi, Strozzius Franciscus, Guarinus Veronensis, Philelphus et Poggius. His adde 
Nicolaum Nicolum, Petrum Paulum Vergerium, Albertum Rubeum, Leonardum Justinianum, Philippum 
Ugolinum, Ambrosium Cawalduleusem, Andream Dominicum Florentinum, Antonium Corbineltum, 
Jannoctium Manettum, sive, ut eum vocat Leander Albertus, Janetum Manettum, Postremo, cuin 
Constanti: synodus, ad tollendam pser-1o-pontificum controversiam indicta, tanti spectaculi cupidum 
excivisset, Constantiz'interiil : ibique tumulatus est in Predicatorum monasterio ante aram, cujus legi- 
tur hoc epitaphium : Manuel Chrysoloras miles Constantinopolitanus ex vetusto genere Romanorum. Qui 
cum Constantino imp. migravit, vir dociissimus, prudentissimus, optimus, qui tempore generalis concilii 
Constantiensis diem obiit ea existimatione, ut ab omnibus sacerdotio dignus haberetur, die A5 April. Con 


di:us est anno 1415. 


ll'e ego (c), qui Latium priscasimitarier ortes 
Explosis docui sermone ambagibus, el qui 
Eloquium magni Demosthenis εἰ Ciceronis 

In lucem retuti, Chrysoloras nomine notus, 

llic situs, emoriens peregrina sede quiesco. 
Illuc me concilii deduxit cura, trium dum 
Poutificum ecclesiam vexaret schisma per orbem, 
ἤδομια meos genuit majores, me bona tellus 
Byzantina tulit, cineres Constantia servat. 

(uo moriare loco, nil zef,rt. Undique celum 
Poenarumque locus mensura distat eadem. 


(a) Mujus Manuelis Clirysolorz elogium in. Ro- 


berti Greygthoni Przf. ad. synodum Florentinam 
S. |vestri Syropuli, qui sect. Il, c. 7, Manuclis etiam 
mewminlt, licet in. Latina versione Michael hrlso- 
loras exhibeatur. Videndi praterea 13aacus Bullart, 
Academ. des sciences, tom. l, pag. 265. Paulus 
Freherus theatro virorum doctorum p. 1425 seq. 
et viri clarissimi, qui historiam concilii Coustan- 
tiensis tradiderunt, Latine quidem flerimannus. ab 
llardt Prolegom., p. 10 sq.; et Gallice Jacobus 
L.-ntani, lib. τι, p. 125. Andrez Juliani oratio di- 
cta in Chrysolorz funere et. edita ab. eodem. Len- 
faut:o ad calcem Poggianorum, p. 527. Idein deni- 
que llermannus ab. Hardt iu Memo:ia  Clrysolorze 
Byzantii, qui ann. 1390 Gracastudia in Occiden- 
te. suscitavit. primus ; et. Wesseli Groningensis, 
"εἴκει. 9715, 8 (Faen.) Deeo mulio. plures ege- 
runt ; scil. Hankius, De scriptor. rerum Dyzantinar. 
cap. 51, p. 626 sqq. — Jo. Moller. in. Homonymo- 
scopia, seet. 2, cap. 9, $ 14, p. A30 sq. llenr, Wüar- 
ton et Rob. Geiius in Append. ad ἀμνοὶ Histor. 


Par&goL. Gn. CLVI. 


lit. SS. Eccl. vol. Il, p. 81, ad ann. 1359. — 
llumphr. Holius, De Grecis illustrib. lib. 1, cap. 
2, p. 12-65, qui Jovii vacfotionem valde cas igat 
emendatque. — Christ, Fril. Borrner, fe doctis 
hominibus Gracis, litterarum Grec. in. ltalia. in- 
slauratoribus, Lips. 1750, p. 1-55. — Jagemann, in 
Geschichte der. f(reyen. K. u. Wissenchs. in. [talien, 
tom. Ill, pact. ni, p. 545. sqq., qui precipue laudat 
de eo optime agentem Franc, Anton, Z:clariam s. 
Zaccariam. in. Bibl, di Storia leiter. tom. 1l, part. 11, 
p. 4:0 sqq. — Jac. Brucker. in Hisi. crit. philos. 
tom. IV, p. 5 sq. etin. Appead. sive vol. Vl, p. 
675 sqq. — Haumberger. in. Zuverl. Nachiicht. tom. 
IV, p. 649 sqq. et Saxius in Onom. liit. part. ni, p. 
989 sq. a4 ann. 1400, ac p. 575, qui alios preter- 
ea VV. DD. laudarunt, [Add, infra ad not. (Hanr.) 

(b) Conf. Foppii, Histor. vim, etc. Fr. Philel- 
phi, in Miscell. Lipsieus. Vom. V, Lips. 1717, 8, 
p. 325. (HanL.) . 

v) orum versuum auctor /Eneas Sylvius. 


1 


11 MANUELIS CIIRYSOLOR.E [3 


Notat Jovius, nulla opera prxter Ar.is grammatice regulas (d) gravioris doctrine wonumeuta. reliquisse. 
Eyo ipsius compara:ionem veteris et. nove oua, nec non Epistolas, alteram ad. Joannem  Clirysoloram, 
alteram ad Demetrium. Chrysoloram, Gre geriptas elegantissime, editasque a Petro Lanmbecio in po- 
strenia. Codini impressione De quüeyitafus Constantinopolitanis, Paris. 1605, fol. [rcc. inter scriptor. 
Bysant. histor. tom. X Yi Ἢ $1.34. Nenel.] nec non Tractatum de. processione. Spiritus sancti contra 
Graecos, brevem, get Soljsagutum et solidum legi. Incipit: 'βΡωμαίοις γράφων ὁ μαχάριος Παῦλος 
περλ' τοῦ &y!os Πνξύβατο;, φησίν. His adde Versionem Graecam liturgie S. Gregorii pape, de qua. infra 
y- 100. doge. y"Mosqua: i in cod. synod. $02 n. 62, Man. Chrysol. De processione Spiritus sancti. luc. Τοῦτο 
ei fixa ἐξ᾽ ἀναντιῤῥήτων. V. Matthzei. Notit. eodd, Gr. Mosq. p.198. — ldem opas Paris. in hibl. publ. 
"2:5 ed. 1500. — Ibid Encomium utriusque Rome, in codd. 9019, n. 2, et 3068. — Erotemata ibid. in cocd. 
ΩΝ 2609, n. 1, passim inter lineas interpretatio Lat. 2610, n. 1, et 201]. — Venet. in. bibl. Marcian. cod. 

157. De process. Spirit. sanct. Cat. cedd. Gr. Marc. p. 89. — lb. in cod. 38, Missalis Romani orat. Gr. 
et Ordo Misse, sec. riuum Roinan. (v. cod. 57 et sq. In Cat. codd. Gr. Marc. p. 26.) reddite a Manuele 
Chrysolora : de quibus docte pleneque disputat cel. Morell. in Bibl. ms. Gr.et Latina, tom. 1, p. 59 
sqq. — Erotemata Oxon. in cod. 1, Barocc. — Sec. Montfauc. Bibl. biblioth. mss. Erotemata, p. δέ D, 
p. 55 A. liom in bibl. reginz- Suecia in "Vaticana, p. 115 E. ; in bibl. Darberina, Mau. Chrysol. qux- 
dam, p. 187 C. ; ibid. in cod. Ottobon. — p. 200 A. Ibid. in. Hibl. Pair. S. Basilii, Chrysolorz epistola 
ad Anton. de Aseula, et hujus respensio, p. 493 C. iu bibl, Ambros. Mediol. thcoremata et grammatica, 
guater. — Comparatio veteris el nore Roma, p. 955 D, 256 D, 266 D, 3551 ει 5658 B. Florent. in bibl. 
Laurent. Medic. — Chrysolore Quaestiones, p. 169 ἢ. París. in bibl. publ. — Ib. p. 55, in cod. Vatic. 
4874, bibl. Reg. Sueciz, lato De republica, Lat. per Man. Clirysoloraim, et p. 56, n. 1886. lbid. Fran- 
cisci Aleardi, Veronensis, Translatio laudationis urbis Roma. et .CPolis, auctore Man. Clhrvsolora. ad 

- Galeazium Sforziam ( conf. Mabillon in Museo Ital. tom. I, p. 98.) ; ib. p. 91 B. in bibl. Alex. Petavii, 
in Vatic. ejusd. ad Constantinum imper. Laudatio CPol, et Rome, interprete Frane. Leon. Veronensi 
bis, — p. 4525 E. in bibl. Mazar. cod. 157, De processione Spirit. sancti. — p. 1326 C. in bib'. de 
M.:sme, Man. Chrysoloras, nou addito operis nomine. — Ibid. p. 597 D, Lipsi: in bibl. Paulina, et 
p. 947 A. in bibl. publ. Paris. n. 10362, Andreze Jaliani pro Man. Chrysol. Oratio funebris. — Quatuor 
E pistole,. Florentiae in bibl. Laurent., cod. 20, u. 1, 2, 5 οι 6, plut. 6, atque cod. 95 plut. 59. V. Bandin. 
Cat. codi. Gr. Laur. !, p. 159, et. in. vol. 18, p. 544 (V. supra, vol. Vl, p. 326 sqq.), et de Pal- 
lane Strozza, qui ii Graiis. litteris audiverat Manuelem. V, eumdem in Specimine  litterat. Florent. 
tom. D, p. 71 sq. — Mich. Apostolii Epp. ad Manuclem et Joannem. Chrysolaras, Vindob. in cod. 69 n. 6, 
Y. Lamb:zc, Vli, p. 219. — Ferrari mss. Epitome-Grammatice, composite ἃ Man. Chrysol. οἱ cjus. 
Erotemata. V. Franc. Anton. Zacharia, Iter literar. per Italiam, Venet. 1762, 8, p. 157 et 158, n. 9et 
10. (Ban) 

Alius est Joannes Chrysoloras, ad quem exstant Epistol.e Maauelis Clirysolore et Nicephori Gregor:ze 
de eclpsibus solaribus: cujus illud est principium : Τὴν μὲν παραιμίαν, ἀεί τ' Atfion, φά- 
σχουπαν. Àn aliquid scripserit, clam me est. Et forte ille est, cujus meminit Georgius Phranza non siue 
jaude , quamvis addat, eum sententiarum Barlaami, monachi Calabri, seetatorein, a Gregorio. Palama 
fuisse oppressum, lib. 1, cap. 12. Quod Joanni Chrysolore, eadem sentienti, dicendique οἱ disputandi | si- 
militer bene perito perinde fecit. Et supra de Calabro scripserat: Persuasibilia verba et nugas Calabri 
I'clomam veluti azanearum telas discussisse. Etsi, quee de Joanne dicit Protovestiarius, ad Manuelem re- 
ferat Jacobus Pontanus. Hic Joannes socer fuit (non Mauucl Chrysoloras, ut Vossio et aliis persuasum), 
Fi ancisci Pbhilelphi viri elarissimi. (Vide Giornale de letteraii d'Htalia, tom. XIV, p. 519 sqq. in Aposto- 
li Zeuni Dissert. Vossiane, tom. 1l, p. 276.) Ad eumdem Joaunem Epistola Michaelis Apostoli CPoli data, 
ms. iu bibl. Cesarea. (FaBR.) In cod. 69 n. 6. V. Laimbevc. VII, p. 249, Kollar. Conf. Hodium l. c. pag. 
65 sqq. qui postea pag. 50 (per errorem typothetz) docet, Jo. Chrysolora discipulum CPoli et generum 
[nisse Franc. Piilelphum : et Moller. in Homonymoscopia, p. 451. (IHagL.) 

Tertius cs! Demetrius Chrysoloras, φιλόσοφος, xal περὶ τὴν ἀστρονομιχὴν ἐπιστήμην, ἄλλως δὲ xal 
φίλος τοῦ σοφοῦ βασιλέως Μανουΐλ' Philosophus et astronomice scientie operam navans, alio etia no- 
mine sapientis imperatoris-Manuelis pernecessarius. Hic interrogatus, an aliquid scirel ex. artis. peritia 
circa futuruu, respondit ; Ὡς ὁ ἔδδομος [flaAaiólovog μέλλει ποιήσειν τὴν μετὰ τῶν Λατίνων ἕνωσιν, 
καὶ μέλλει γενέσθαι xal πολὺ καχὸν εἰς τοὺ; Χριστιανούς * Septimum Paleologum initurum. concordiam 
cum Latiuis, et posimodum magnain calamitatem Christianis mazime exitiabilem futuram. Syropulus sect. 
1.1, cap. 8. llic Deuetiius scripsit Dialogum (e), in quo colioquuntur Thomas, Nilus, Cydones, Chtysolo- 


(d) Conf. qu:xe notavi volum. Vf, p. 48& (Fasn.) tionibus copiose agitur, et qu:e scripsi in [ntrod. 
s. vol. Vll, p. 802 sqq. ed. nov. ubi nota ἡ in Hist. L. Gr. ll, part. 1. p. 545 seq. atque in sup- 
plura de eo ejusque scriptis horumque cod. Lau- — plenm. part. ui, p. 62 $q. Érotemata etd, add. gr. Ar- 
rent. attuli. Jorium quoque jui erroris arguit, et — gentor. 1506, δ, Paris, 1911 et 1512, 4, ap. Gour- 
plura Man. Chrysol. scripta recensuit Hodius l|. c. — mout. (IHlani.) 

p. 19 s4q. Add. supra, vol. IV, p. 665, in primis (e) (ον. supra ad. Demetrium Cyl. n.. 17; et 
supra vol. VI, p. 525 sqq. ubi de ejusopp., maxime — Ban tin. 1. ibi cit. |, p. 52, anim avertit, Dei? 
de illus Erotema:ibus horuuque codd. atque. edi-— trium Clrysoloram in eo c ialogo di»putare NY 


13 VITA ET SCRIPTA. l4 


ras, Adversus Demetrium Cydonium (^), qui pro Thoma Aquina. calamum adversus Nilum Cabasilam 
strinxerat; incipit.: Μέγας μὲν ὁ τῶν ὁμοφύ)ων xaÜ' ἡμῶν πίλεμος xa πολὺ τῶν ἀλλογενῶν ἰσχυρότερος. 
Exstat et alter adversus. Latinos dialogus, cujus titulus : Οὐ δίχαιόν ἔστιν ὀρθοδόξηγις ἑτέρων. ὀρθοδόξων 
xatryo»2siv ἐν οὐδενὶ πράγματι. Incipit: Τί δὲ τὸ κατηγορεῖν, ὦ 8sobósie, χαὶ τίνες οἱ τούτῳ χρώμενοι. 
ltem Tracta'us ex libris Nili contra Latinos de processione Spiritus sancti, qui inscribitur : Κατὰ Λατίνων 
λόγος συνοπτιχὸς ἀφ᾽ ὧν ἐποίησιν ὁ ἀγιώτατος Νεῖλος ἀρχιεπίτχοπος Θεσπαλονίχης, οὗ xal τὰς τῶν ivav- 
τίων ἐνστάτεις χαὶ τοὺς συλλογισμοὺς αὑτοῖς σχήμασιν ἀποδειχνὺς ἐν συντόμῳ κα τὰ συλλογισμῶν ἕχα- 
στον. [Incipit : ᾿Αρχαία δόξα τῇ ᾿Βχκχλησίᾳ (4) Legitur etiam ipsius im sanclum martyrem — Demetrium. 
laudatio non inelegaus, incipit : Δημήτριος, τὺ γλυχὺ πρᾶγμα χυϊθαυ μαστὸν 6vopa..[V. supra, vol. X, p, 
218. ΠΠλπὶ, ] Edita etiam est ejusdem Epistola ad Burluamum, episcopum Giracenseim, Latina, qua ponens 
omnia dubia de processione Spiritus sancti petit ab eo scire per quas ipse cogilationes ex opinando, quod 
ez solo Patre Spiritus sauctus procedi, reversus est ad tenendum, quod. etiam ex. Filio procedit, fortasse 
ab eodem Barlaamo L:yina facta ; mihi enim usquedum Greecam videre uon contigit. Epistol:e responit 
ipse Barlaamus, et legitur responsio iu Bibliotheca Patrum editionis Coleniensis. Legitur praterea 
Demetrii Chrysolorz alia ad Antonium Asculanum Epistola dubitantem, ὡς ἐπειδὴ τὸ ὃν χρεῖττον τοῦ μὴ 
ὄντος, πῶς ὁ Κύριος εἴρηχς περὶ τοῦ Ἰούδα, ὅτι καλὸν ἣν αὐτῷ, εἰ οὐχ ἐγεννήθη. Incipit: ᾿Αποροῦντί σοί 
ὡς ἐπειδὴ τὸ ὃν τοῦ μὴ ὄντος χρεῖττον. ΠΠπ|- Allatius, Adversus Creyghtonum, p. 5 sq. et De consensu, cap. 
18, 8. 12, p. 661. Demetrii Chrysolorz» Epistola centun ad Manuelem.  Palwologum imp. ms. in bibl. 
Bedleiana, (cod. Baroc. 125, et Paris. in bibl. publ. cod. 1491, n. 10. Hant.] Vide catalogum mss. Án- 
glie, p. 14. Plura de Demetrii hujus Thessalonicensis scriptis, ut de Homiliis, ut de Epigrammate, in 
V heodorum despotam fuaebri (h), Rob. Gerus in Appendice ad partem secundam Hisjorim litterariee 
scriptorum ecclesiasticorum Cavvei, uhi notat, illam Disceptationem cum Antenio Asculano habitam co- 
ram Manuele iinp. de verbis Christi, melius esse Jude, ut natus non esset, cum. tamen ens non enti. prae- 
stet, Latine exstare et versione Georgii Tromlre, vulgatam Florent. 1618, 4. (Fasn.) Conf. Henr. Whar- 
ton el Rob. Gerium in Append. ad Cavei Hist. [itt, ciiataw, p. 199 sq., ed. Basil. Prior illorum scribit, 
Dem. Chry:ol. claruisse circa an. 1450; posterior autem ztatem ejus assignat. ann, 1598. Contra. Ou- 
din. in Comm. de SS. Eccl. 1, col. 2504 sq. eum censet floruisse ann. 1420 ac seqq. (Hant.) 


Demetrio Cydon., eL « quantumvis, ait, dialogus — pta : Sermo de transfiquratione Domini in ejus re- 
inscribatur Θωμᾶς, Νεῖλος, Κυδώνης, Χρυσολώραξ, —Xsurrectione et nativitate ; in annuntiatione B. Ma- 
hoc non. eo perliuet, quod "homas Aquinas eb rigetinejusdormitionem : gratiarum actio ad ipsam ; 
Milus Cabasilas simul disserant, sed quia in dis- — de maguo Demetrio, et de unguentis, εἰ (6 Christi 
putando illius partis Demetrius, hujus Chrysoloras sepultura Sermo, V. Piüer, [tiner. per Hispan. p. 
tuetur. » EL de iugenio styloque judicat. — Idem, — 463;0xon. in bibl. Rodlcei. cod. Guil, Laudi 78, s. n. 
ibid. p. 495, tria Dewetrii Chrysol. opuscula in 720, Cat. μι55. Angli:e, vol .1, Dialogus intcr Latiuum 
€od. Laur. 51, plut. 40, servata recenset, n. 5, ser- ei Graecum,et Hefuatio Epistole, ad ipsum missae 
monem in magnum Demetrium. et. in unguenta. (a. per legatos. papz, de processione Syirit. sancti. -— 
Fabricio h. |. et supra in vol. X, p. 218, memo-.— θὲ. in cod. o Selten. 45,8. 1. 3317, Catal. contra 
ratum ); n 12, demonstrat. de veritate miraculi Dei- — Latinos. —ln cod. Mazarin. Adversus Latinos, etin 
parw, quod factum est C Poli tertio die. ἴῃς. 1χρθέ- cod. 407 De processione Spirit. sancti. V. Mont- 
wp Kópn,etc. ; el n.. 15, Sermon. 10. annuntiatio-.— fauc. Bibl. biblioth. mss. p. 1507 A, et p. 1525 E. 
uem S. Deipar&. luit. 'O μὲν ἑξαίσιος éxslvo; -- Ibid. p. 496 B Mediolani in. bibl. Ambios, 
Aa6ió. — Veuet. in cod. Nanian.. 505, n. 2, liac est Orat. de trausfigaratione Domini. (HARL.) 

inscriptio dialogi : Δημητρίου τοῦ Χρυσοηλωρᾶ διά- (f) Antirrheticum Dewetrii Chrysolore adversus 
)oyog ἀναιρετιχός * Λατίνων ἔνστασις ^ ᾽Ρωμαίων Deinetrium Cydonium citat. Allaüus. contra Iot- 
λύσις. lnit. Λατῖνος, Ὃ πάπας, Πέτρου τοὺ ἀποστό- tingerum, p. 49, 551, 475, οἱ nonnulla. excerpta 
^09 διάδοχος, etc. V. Cat. cod. Gr. Nan. p. 514.— — exhibet. (v. cod. Nanian. supra citatum.] M 
Paris. 10 bibl. publ, cod, 1254 n. 2, Dialogus eyus- :(g) Exstat Mos.uz in cod. synod. 15, fol. 93, 
deu) contra Deinetrium Cydon. — ἔσει, exstab ín et nabet 49 capita. ltem ibid, in cod. 546, n. 4. 
cod. 1218, n. 18, opusc. Adversus Latinos, — ln. V. Mauligi Not. codd. Gr. Mosq. p. 29 «t 254 ; nec 
bibl. Escorial. plura asservantur Dem, Cüirys. scri-— nou in aliis codd. in uola antec. meinoratis. (HABL.) 


Φ 











MANUELIS CHRYSOLOR,.E 
VITA. 


(Haukius, De Byzantinarum rerum scriptoribus, p. 626.) 


I. Msnucl, nonnullis Emanuel, Chrysoloras origine Romanus, patria Constantinopolitanus fuit. Au- 
ctor distichi, quod e Pauli Jovii Museo imago Clirysolorz nostri subscriptum habet ; ' 


Patria Roma nova est : vetus altera patria Roma : 
1n Latium per me Gracia docta venit. 


15 MANUELIS CHRYSOLOBR.E 15 
Hic duplex patria quid sibi velit, explicat Epitaphium, quod Chrysoloras noster. in Dominicanoruin 
monasterio ad aram in. urbe Constantia consecutus est : Manuel Chrysoloras, milea Constantinopolita - 
mus, ex velusto genere Romanorum, qui cum Constantino imperatore migrarunt. Et post quaedam : 
Roma meos genuit majores : me bona tellus 
Byzantina iulit. . .. 

[. Fuit, utin hoc Epitaphio dicitur, Constantinopolitanus miles. Quo vocabulo scriptoribus Latinis 
recentioribus eques, id est, interdum miles, qui non peditem, sed equitem agit : interdum etiam no- 
bilis, quem dignitas equestris ornat, denotari solet. Guilielmus Brito lib. i11 Philippidos, versu 946 et 
947 : 

«ον Solus Garlundicus heros 
Serrat eam [urbem] et pauci pedites cum milite raro. 
Lib. iv, versu 281 et sequentibus : 


Sed prius expensas tribus annis sufficientes 
Milius numerat quingentis de propria re, 
Mille quibus decies pedites adjungere carat. 7 


Lib. vui, versu 7 et sequentibus : 
Intermissa brevi languescunt bella quiete, 


Deposiiis redieus armis ad propria miles, ( 
Et peditum turma sua rura revisere gaudent. 


llenricus Gundellingius in Appendice, quam Alistorie Austriace subjunxit [Pctrus Lambecius lib. t$, 
commentariorum de bibliotheca Cesarea Vindobonensi, cap. 6, publicavit], de Comi:uim Tyrolinensium 
successione .: //[a |Multeschia, Carinthize dux] cum baronibus suis habitis occultis tractatibus, el praser- 
lim cum Engelinaro milite Athesis [id est ditionis Athesinz], ejecto Bohemo de comitatu Tyzolis. Ludori- 
cum marchionem DBraudenburgensem, Ludovici Bavari predicii in regem electi filium, de [acto in matri- 
montuin accepit. Paixis Latinitatis auctoribus mi'itia nominatur ipsa nobilitas, id est, equestris ordo. Er- 
chinfridus Melicensis abbas ia historia [quau Petrus Lauibecius edidit lib. uw Commentariorum de. bi- 
bliotieca Caesarea Vindobonensi, cap. 8.] de Colomanni martyrio et miraculis : Hujus tam pracluri stu- 
pendique miraculi fama ad aures llenrici marchionis pervenit rumoribus allata : qui statim mis-is clericc- 
rum ordinibus et quibusdam militie suc primaiibus precepit, ul in suam civitatem honorifice trausferrent 
miraculis glorificatum corpus. Quare Clrysoloras noster, ut ex antiquissima Romanorum prosapia, qui 
cum imperatore Coustantino Magno Counstantinopolin inigraverunt, fuit ortus, sic cum  inies dicitur, 
cues, id est, ordinis equestris homo dici judicandus est. Accedit, quod eum nobili doio natum, qui- 
dau diserte commeraorent. Leonbardus Brunus Aretinus in Historia rerum Italicarum : Chrysoloras liy- 
zantinus, vir domi nobilis. llarimannus Schedelius in Chronico : Monuel Chrysoloras Byxauiiuus patria 
Constantinopolitanus, vir domi nobilis. Jacobus Philippus Forestus Bergomas in Chronicurum Supple- 
mento : Emantel Chrysoloras natione Grecus, patria Byzantinus, vir domi nobilis. 

ΠῚ. Tempus, quo Chrysoloras noster viiit, ctiam e doctissimis viris nonnullos fugi. Quod δὶ Jaco- 
bum Poitanum in notis ad Georgii Phranz:e chronicon, librum 1, caput 12, audimus, iuter lios, qui lu- 
men, quod Christum in. monte ciccumfulsit, creatum, uon increatum, aflirmarunt, sul imperatore Aun- 
dronico Palz:ologo juniore, qui «tatim post concilium ea de controversia celebratum, anno C. 1541, vi:a 
decessit, fuit celebris. Phrauza loco dicto, interprete laudato Pontano : Tum quoque monachus quidam 
Culaber, ait, dictus Barlaamus, ex ltalia Constaniinopolin venit, qui in dogmatis Latinorum exercitatus, 
el ad ea defendenda disertus admodum εἰ eloquens sibi. videbatur. Asserebat idem, lumen illud in. moute 
Thabor crealum | esse, nostrosque ad disputandum svper hoc. axiomate provocabat. Negotium imperator 
[Andronicus Palzologus junior] Gregorio Palama dedit qui tunc Thessalonicensem Ecclesiam moderabatur. 
Cum diu iuter se velitati esscnt, persuusibilia verba et nugas Calabri Palamas velut aranearum tclas dis- 
ctissit. Quod Joanni Chiysolore eadem seniienti, dicendique ac disputandi similiter bene perito, perinde [ἐ-- 
cit. Ad hic Pontauus, Joanni Chrysolore, tum alia, quie. nostro Manueli Chrysolore conveniunt, tuin 
eiiam Epitaphium, cujua mentionem δ 1 fecimus, attribuit ; sive, quod prenomina per oscitantiam nc- 
glexerit, sive quod Joannem Manuelem  Chrysoloram nostrum fuisse dictum persuasus, praenouen alt - 
rum in Epitaphio, allerum a Phranza omissum existimaverit, 

1V. At vero, neque Joannem Manuelem Clhirysoloram nostrum fuisse dictum reperimus, et Joannem 
Mauuelemque Chrysoloras fuisse diversos, ipsa temporum indicat conditio. Fae enim, imperatore Au- 
dronico Pal:ologo juniore vitam claudente, id est, anno C. 1541, Joannem Chrysoloram 25 aunorum, 
quamvis tum grandioris statis przsumere non prater causam possis : Constantiensi concilio, ad quod 
Manuel Clirysoloras noster spectatorem acturus accessit, ut iufra commeinorabimus, initium capieute, 
id est, aun. C. 144, centenarium senem habebis. 

V. Neque Jacobus Poutanus solum, etiam Gerardus Joaunes 40ss!us Joanuem atque Manuelem Chry- 
soloras confundit, Uterque Manuelem Chryso!oram Francisci Philelphi socerum fuisse docet, l'outanus 
loco dicto : Ejus [Manuelis Clirysolorzj gener, non discipulus modo, fuit Franciscus Philelphus, cui Theo- 
doram [iliam nupium. deiit. Vossius lib, 1v, De historicis Grocis, cap. 19: Manuel. Chrysoloras Fran- 


7 VITA ET SCRIPTA. 18 


cisci Philelphi socer. Tam eum laudat, quam Philelphum vituperat Poggius prima in Philelphum invectiva. 
Certe non Manuelem, sed Joannem Chrysoloram Francisco Philelpho filiam stugratam in matrimonium 
dedisse, Jóannes Franciscus Poggius prima in Franciscum Philelphum invectiva refert, quem ibi com- 
pellat his verbis : Pulsus olim Patavio turpiter, ubi Gasparinum audiebas, propter adolescentis, quo de- 
peribas, insanum amorem, Constantinopolin, tanquam in asglum, egenus atque inops confugisti. Callide id 
quidem ei dstute, ut. ad ea loca adires, ud. que citius auctor, quam fama scelerum, perveniret. lbi iu 
Joannis Chrysolore doctissimi atque. insignis. equitis familiaritatem , discendi cupilitatem pre te 
ferens, insinuasti. Qui tua verbosiiate motus, simul mendicitate commotus [niliil enim eo, preter linguam 
tuanem el cutem aridam deportaras|, te domi sue recepil, ignarus futuri ; hospitem enim pudicum, non Pa- 
ridem adulterum se receplurum putabat. AL tu cum regiones, non mores, immulasses, ne quis loces esset 
vacuus sceleribus luís, ejus virginem filiam stuprasti, tuis pollicitationibus et blanditiis deceptam. Cum re 
ille miser, qvi serpentem domi nutrierat, machum filie deprehendisset, de te interficiendo consilium cepit, 
cum 63$ aufugisses supplicii metu. Sed quid ageret vir licet prudens ? Inops consilii erat ; scelus detectum, 
virgo compressa, dos amissa virginitatis. Intercedunt Italici mercatores, consulunt, ut eam despondeat, lioc 
"axime pacto obumbrari putantes turpitudinem susceptam. ltaque Chrysoloras marore confectus, compul- 
sus precibus, malo coactus. filium iibi nuptui dedit a te corruptam. Ex quibus simul patet, Francisci Phi- 
lclplii [quem ann. C. 13598 natum esse eonstat] socerum Jo nnem Chrysoloram , non illum, cuius su- 
pra memininus, auno Christi 1541 clarum, sed alium multo juniorem fuisse. 

VI. Indicium zetatis, qua noster Chrysoloras fuit superstes, imperator Joannes Pal:eologus nolis pra- 
bet. Ad hunc enim longam ille scripsit epistolam, qua Constantinopolin cum Koma comparat. Sed duo 
fuerunt imperatores Joannes Palaologi. Prior, Andronici Palzelogi junioris filius, Manuelis Palzologi 
(rater, imperium sub Cantacuzeni tutela puer accepit ann. C. 1541 : vitam aun. €. 1591 clausit. Peste- 
rior, Manuelis Paleologi filius, imperator aun. C. 1419 creatus, e vivis ann. 1448 excessit. 

VII. Posterioris Joannis Palzologi temporibus Chrysoloras noster claruit, si nonnullos e scriptoribus 
recentioribus audimus. Inter hos reperiuntur Joannes Henricus Alstedius et Gerardus Joaunes Vossius. 
1 le in Thesauro Chronologico, chronologia 50, qu: philosophorum est, a4 aun. C. 1440 : Theodoruz Casa, 
(ceorgius Trapezuntius, Emanuel Chrysoloras, εἰ Mataracius florent, Mic lib. 1v De historicis Graecis, cap. 
19 : Auno 1440 ac deiuceps floruit Manuel Chrysoloras. 

Vlll. Sed uterque longius a vero digreditur, cum Chrysoloras noster adeo non ann. C. 1410 claruerit, 
ut multis annis ante mortuus, ne tum quidem, cum Joannes l'alzeologus junior imperare cobpit, licc est 
«nn. C. 4419, in vivis exstiterit : sicut ea, qua mox afferemus, ostendent. 

IX. Τὴ litteris modo laudatis, ad Joaunem Palieologum imperatorem scriptis, Chrysoloras noster, qui 
aate biennium in Britannia Londini fuerat, in urbe Roma se commorari testatur. De quibus, inquit, pro- 
l.xius ad te re[erendum erat, optime imperator, ea aliis litteris perscripsi, quas una cum hisce ad te perl«- 
tum. iri puto : quin imo cum mulia quidem jam aute hinc ad te. scripserim, el non pauca etiam nuperrimis 
litteris : placuit tamen hec subjungere voluptatis, non utilitatis gratia : quam nou. exiguam me percipere 
sentio, dum mea scripta sacre tue majestati offero. Materiam vero prasentis scriptionis ev hac arbecapiam, 
quam antea quidem ez aliorum relationibus admirabar ; sed nunc ex ipsa inspectione multo eam magis cd- 
etirandum judico, quam ez iis, qug de illa narrantur, simpliciter aliquis conjiciat. lhidem post mmlta : 
Duo autem luminaria, vel soles, uut celos integros Dei gloriam enarrantes, Petrum, inquam, εἰ Paulum, 
quorum reliquie hic sitae sunt, et ad quorum monumenta ha^ scribo, quis digne admirabitur ? Post multo 
pauciora : E; memoria hic repeto pompam el solemne festun, quod. Londini in. Britannia | ipsius externi 
maris oceanique insula, ante biennium, me ac comitalu meo prasente et apectante, ab ejus loci incolis hisce 
apostolis celebrabatur. 

X. ln Italiam vero Clirysoloras noster, ab imperatore Joanne Palaologo de conquirendis adversus 
Turcas auxiliis ad populos Europa missus, venit , ut Paulus Jovius in doctorum virorum elogiis cap. 
95 iudicat. Js [Emanuel Chrysoloras], ait, Byzantio emíssusa Joanne imperatore, ut totius Europa reges 
adeundo, pereunti Gracie maturam. opem imploraret. 

Xl. Sedem in l!alia sibimet figendam esse ratus, litteras Graecas septingenitis annis neglectis, primum 
Venetiis, mox Florentize, postea Romse, tandem Ticini docebat : Leonardum Brunum  Aretinum, Frau- 
ciscum Barbarum, Franciscum Philelphum, Baptistam Guarinum, Joannem Franciscum Poggium et alios. 
babebat discipulos. Joannes Franciscus Poggius in Chrysolorv nostri tumulum : 


Hic est Emanuel situs, Auice ante reconditm..— - 
Sermonis decus Attici, Res belle cecidit tuis 
Qui, dum querere opem patrie Votis, Emanuel, solo 
Affecie studet, huc iit. Consecutus in lialo 

᾿ Res belle cecidit (uis AEternum decus es, tibi 
Votis, ltalia ; hic tibi Quale Gracia non dedit, 
Lingue restituit decus Bello perdita Gracia. 


Leonardus Brunus Aretinus in Historia rerum Italicarum sui temporis : Littere queque per hujus belli 
intercapedines, mirabile quantum per Italiam íncrevere, accedente tunc primum cognitione litterarum Gree- 
curum, qua septingeutis jam annis apud nostros homines desieranl esse in usu. Retulit autem Graecam di* 


21 


apa mp, 


MANUELIS CHRYSOLOR.E 





24 





MANUELIS CHRYSOLORJE 
EPISTOLE. 


Ernditissimi viri Manuelis Chrusolorg epistola ad 
Joannem imperatorem, qua veteris ac nove Romae 
comparatio continetur. 

De quibus prolixius ad te referendum erat, 
optime imperator, ea aliis litteris perscripsi, quas 
vBa cum hísce ad te perlatum iri puto : quin imo 
eum multa quidem jam ante hinc ad te scripserim, et 
pon pauca etiam nuperrimis litteris, placuit tamen 
et hec subjungere voluptatis, non utilitatis gratia : 
quam non exiguam me percipere sentio, dum mea 
geripta sacrz tu:x Majestati offero. Materiam vero 
presentis scriptionis ex hac urbe capiam, quam 
antea quidem ex aliorum relationibus  admira- 
bar: sed nunc ex ipsa inspectione multo eam 
magis admirandani judico, quam ex iis qux de illa 
narrantur simnpliciter aliquis conjiciat. Et sane 
maxima de ea referuntur, non ab iis solum qui 
vernacula lingua Mhisee de rebus scripsere , sed 
etiam ἃ nostris ferme omnibus, maximea viris 
doctis, qui in ea versati fuere : ita ut alii quidem 
orationea integras, alii libros de ejus laudibus, ut 
nosti, reliquerint. Alii autem paucis verbis maxima 
de ea dizerunt : quale et boc Sophistz illius tibi ad- 
modum chari et familiaris, quod in epistola quadam 
brevi verborum ambitu maximu:n de ea pronuntiat, 
hisce verbis, si recte memini, in principio epistole 
usus ? Fac nosti inemoriam serves, postqua:in Ro- 
mam pervenisti, aique istiusmodi vides, qualia 
auíe non videras ; non terram illam, sed cali parti- 
culam esse tibimet ipsi persuadens. Non enim mi- 
rum est nos tui meminisse. Nam dum semper in 
lisdem, neque ulla in re nova versamur amicos 
respiceremus. 

Atque hec ad Grzcum vel Syrum, civemque suum 
scripsit : nomen enim ipsum non satis recordor ; 
eum tamen Antiochiz pulchritudinem cum ab aliis 
 wiultis, tum ab eodem auctore celebrari audimus, 
ea oratione qua patrie. suz laudes commemorat, 
cui ab eadem nomen imposuit. Quin et alius cjus- 
dem civitatis, nune vero etiam coelorum civis, 
cujus os atque lingua ab auro cognomen accepere, 
plurima passim de ea przdicat : vel ad eorum ali- 
quem qui Ásiam eo tempore incolebant : in qua 
Rhodus tuuc erat et Smyrna, et pulcherrima orbis 
terrarum signa. Erat quoque in eadem Ephesium 
Diane templum, et colossus Rhodius, et in Hali- 
carnasgo Mausoli sepulcrum; quorum omnium aut 
plerorumque reliquix tum adhuc. cosspiciebantar, 


A 


A'. 

Τοῦ .loytutdrov Marovt Xpvcodopa ἐπιστολὴ 
πρὸς τὸν Ἰωάγνην βασιλέα, ἐν ἦἧ cóyspucic 
τῆς παλαιᾶς καὶ véuc ' Ρώμης. 

Αριστε βασιλεῦ, ἃ μὲν ἔδει διὰ πολλῶν πρὸς τὸ 
σὸν χράτος ἀνενεγχεῖν, ἐν ἄλλοις γέγραφα, ἃ καὶ 
αὐτὰ εἰκὸς ἀφίξεσθαι μετὰ τῶν παρόντων, μᾶλλον 
δὲ πολλὰ μὲν πρότερον ἐντεῦθεν γέγραφα * οὐχ ὀλίγα 
δὲ εὐθὺ; πρὸ τούτων. "Ebots δὲ ὅμως xol ταῦτα 
προσπὔεϊναι ἡδονῆς, οὗ χρείας ἕνεχεν * fiv οὐ μιχρὰν 
οἶδα χαρπούμενος ix τοῦ τοὺς ἐμοὺς λόγους πρὸς 
τὴν σὴν θειότητα ἀναφέρειν. Ὕλην δὲ τῶν xapóv- 
τῶν λόγων ἀπὸ τῆς πόλεως ταύτης λήψομαι, ἣν 
πρότερον μὲν ἀπὸ τῶν ἱστορουμένων περὶ αὐτῆς 
ἐθαύμαζον" νῦν δὲ ἀπ᾽ αὐτῆς τῆς ὄψεως γενέσθαι 
θαυμασιωτέραν, ἣ ὡς ἄν τις ἁπλῶς εἰχάσειδσν ἀπὸ 
τῶν λεγομένων περὶ αὐτὴς χρίνω. Καίτοι εἴρηται 
μὲν ἀληθῶς μέγιστα περὶ αὐτῆς, οὐ μόνον παρὰ 
τῶν τῇ πατρίῳ φωνῇ περὶ τούτων συγγεγραφότων, 
ἀλλ᾽ ἤδη xai παρὰ τῶν ἡμετέρων σχεδὸγ πάντων, 
xal τῶν ἐλλογίμων, ὅσοι xat' αὑτὴν γεγόνασιν" 
ὥστε τοὺς μὲν λόγους ὅλους, τοὺς δὲ βιδλία, ὡς 
οἶσθα, ἐγχώμια αὐτῆς καταλιπεῖν. “Ἄλλοι δὲ ἐν Bpo- 
χέσι μέγιστα περὶ αὑτῆς εἰρήχασιν" οἷον χαὶ τὸ τοῦ 
σοφιστοῦ Exelvou τοῦ πάνυ φίλου xal οἰχείου, ὅπερ 
kv ὀλίγῳ μέγιστον ἐχεῖνος ἐν ἐπιστολῇ πρός; τινά 
φησι περὶ αὐτῆς, οὕτω πως εὐθὺς ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπι- 
στολῖς, εἰ χαλῶς μέμνημαι τῶν ῥημάτων αὐτῶν, 
λέγων * "Apa μέμνησαι ἡμῶν εἰς Ρώμην ἀπηρχὼς, 
xai θεώμενος, οἷα οὐ πρότερον πείθων τε σαυτὸν ὡς 
οὐχ ἔστι γῇ αὕτη, ἀλλ᾽ οὐρανοῦ μέρος τι. Ἡμᾶς 
μὲν γάρ σου μεμνῆσθαι θαυμαστὸν οὐδέν. Ἐν γὰρ 
τοῖς αὐτοῖς ἡμεῖς xal οὐδενὶ χαινῷ χαταφρονοῖμεν 
ἂν τῶν φίλων. . 

Καίτοι πρὸς Ἕλληνα δήπου ταῦτα ἔγραφεν, ἣ 
Σύρον, καὶ αὐτοῦ πολίτην * οὐ μέμνημαι γὰρ χαλῶς 
τοῦ ὀνόματος ἐχείνου“ ἀχούομεν δὲ τὸ τῆς ᾿Αντιο- 
χείας κάλλος παρὰ πολλῶν τε ἄλλων, xai «αὐτοῦ δὲ 
ἐχείνου, ἐν οἷ; ἐπὶ τοῦ ὁμωνύμου ταύτῃ λόγου ἐγκώ- 
μια τῆς πατρίδος γράφει. Καὶ ἄλλος δὲ αὐτῆς πο- 
λέτης, νῦν δὲ χαὶ τῶν οὐρανῶν πολίτης, οὐ τὸ στόμα 
xai 1j γλῶττα ἔτυχον τῆς ἀπὸ τοῦ χρυσοῦ προστ,γο- 
ρίαξ, πλεῖστα πολλαχοῦ λέγει περὶ αὑτῆς " f) πρός 
τινα τῶν τὴν ᾿Ασίαν τότε οἰχούντων, ἐφ᾽ ἧς Ῥόδος 
ἦν τότε χαὶ Σμύρνα, xal τὰ ἀγάλματα τῆς οἶχου - 
μένης. Γεγόνασι δὲ ἐν ἐχείνῃ χαὶ ὁ ἐν "Ezéot τῆς 
᾿Αρτέμιδος ναὸς, καὶ ὁ ἐν τῇ 'Ρόδῳ χολοσσὸς, χαὶ ὁ 
ἐν ᾿Αλιχαρνασσῷ τοῦ Μαυσώλον τάφο;, ὧν πάντων 
ἢ «vtov. ἔτι λείψανα ἑωρᾶτο. El βούλει δὲ, θῶμεν 


«ἢ EPISTOLA AD JOANNEM IMP. ᾿ . 95 
ἔχεῖνον ἐξ Αἰγύπτου xal Λιδύης εἶνα:, ἐφ᾽ ἧς &xo.o- A aut si velis ex Egypto vel Libya eun fuisse pora - 


μεν τὴν ᾿Αλεξάνδρου πόλιν, xal τῶν ὑμνουμένων 
θεαμάτων τὰς ἑκατομπύλους Θήβας ἐκείνας καὶ πυ- 
ρῥαμίδας γεγενῆσθαι" ὧν τὰς σκιὰς ἀχούομεν ὁδόν 
τίνων ἡμερῶν ὡς εἰπεῖν εἶναι, ἀνίσχοντος τοῦ ἡλίου 
γαὶ δυομένου * καὶ ὧν μιᾷ καὶ τῇ σμιχροτάτῃ λέγε- 
ται τὴν Μέμφιν αὐτὴν xol τοὺς περιοίχους πάντος 
τόπους ἐξ ἐχείνων τῶν χρόνων ἔτι χαὶ νῦν πρὸς πᾶ- 
σαν οἰχοδομἣν ἴσα χαὶ λατομίαις χρῇσθαι, xal μὴ 
ἐπιλείπειν" μᾶλλον δὲ πόλεις ὅλας χαὶ συνοιχίας, 
ὥς φασιν, ἐξ αὐτῆς οἰχοδομοῦντες, μόλις βραχύ τι 
μέρο; ἐκείνης ἀνηλωχέναι. Εἰχὸς δὶ fjv ἐκεῖνον, ὅστις 
ποτὲ ἦν, πλέοντα εἰς Ῥώμην xal διὰ τῶν νήσων καὶ 
τῆς ᾿ΒΕλλάδος ἀναχθῆναι " xal πρότερον δὲ εἰκὸς; ἦν 
αὐτὸν τὴν ᾿Ελλάδα ἰδεῖν, xol τὸν τῆς ᾿Ελλάδος τότε 
ὀφθαλμὸν, τὰς ᾿Αθήνας λέγω. Ἢ τινα ἔδ:ι τοῦτον 
κὧν ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος εἶναι’ xal τοῦτον οὐ τῶν 
ποιλῶν xal ἀθεάτων f) ἀνηχόων τῶν τοιούτων, ἀλλὰ 
τῶν πεπαιδευμένων, πρὸς οἷον ἐχεῖνόν τε γράφειν 
εἰχὸς ἣν, xal αὐτὸν τοῖς τοιούτοις θεάμασι χαὶ ταῖς 
τοιαύταις ἀποδημίαι; χαίρειν. Τί τοίνυν ἄρα ἦν 
ἐχεῖ.ο, ὃ τοῦτον τοσοῦτον ἔμελλεν ἔχπλῖξαι; ὥστε 
τῆς Ἑλλάδος xal τῶν ἐν αὐτῇ θεαμάτων ἐπιλαθέ- 
σῦαι, θεώμενον οἷα οὐ πρότερον, xal αὐτῆς χαὶ τῶν 
ἐν αὐτῇ φίλων χαταφρονῆσαι" πείθειν τε αὐτὸν ὡς 
οὐχ ἔστι γῇ αὐτὴ, ἀλλὰ οὐρανοῦ μέρος τι; Εἴρτται 
οὖν, ὅπερ εἶπον, παρ᾽ ἀμφυτέρων τῶν γλωσσῶν τού- 
, τῶν μέγιστα περὶ αὑτῆς. Οἶμαι δὲ καὶ xov; βαρδά- 
ρους αὐ οὺς, ὅσοι μὴ γραμμάτων παντελῶς &po:por, 


mus : in qua Alexandrinam civitatem, οἱ inter 
celehriora spectacu'a Thebas illas centum portis 
inclytas ac pyramides fuisse audimus : quarum 
umbras soleexoriente et occidente fere ad aliquot 
dierum iter projici aiunt : et quarum una eaque 
minima ipsam Memphim atque omnia vicina loca 
jam inde ab illo.tempore et adhuc nostra state ad 
quamcunque structuram non secus ac lapidicin's 
uti referunt, ità tamen ut nunquam deficiat, quin 
imo integris, ut aiunt, civitatibus vicisque ex ca 
exstructis, vix exiguam ejus particulam  con- 
sumpsere. Vcerisimile autem erat, quicunque de- 
mum fuerit, illum cum Romam navigaret, insilas 
ac Graeciam obiisse. Nec a vero abhorret eum jam 
antea Graeciam perlustrasse, el. Greci: tunc tem- 
poris acellu:n, Athenas. Vel ex ipsa Grxcia. oriun- 
dum esse oportebat ; neque illum de vulgo aliquem, 
qui hujusmodi nec vidisset nee audivisset. un- 
quam , sed quemdam ex eruditioribus, cum quo 
literarum commercium οἱ intercederet, οἱ qui 
ipse ejusmodi spectaculis atque itineribus delecta- 
retur. Quidnam ergo. illud erat quod aieo. eum 
posset percellere, ut Grecis rerumque in ea. visu 
dignarum oblivisceretur, videns qualia ante non 
viderat, et ipsam, et relictos in-ea amicos contem- 
weret , ac sibimet persuaderet non terram illam, 
sed cceli paríiculam quamdam esse ? quare in utra- 
que, ut dixi, lingua, maxima de ea prodita fue- 


πλεῖστα περὶ αὐτῆς ἔχειν àv συγγραφαῖς. "AX! ἐγὼ (C; runt. Quin et Darbaros ipsos, quotcunque littera- 


(pv ταῦτα παρ᾽ ἐχείνων πρὸς ὑπερδολὴν λέγεσθαι" 
νῦν δὲ ὁρῶ μηδὲν πρὺς ὑπερδολὴν εἰρῆσθαι τοιαῦτά 
εἰσι τὰ ὁρώμενα. Καίτοι μεμένηχε μὲν οὐδὲν σχεδὸν 
αῶον ἐν αὐτῇ, οὐδ᾽ ἂν εὕροις τι ἀθῶον παντάπατιν 
ἐπηρείας, τῶν μὲν αὐτομάτων ὑπὸ χρόνου κατεῤ- 
ῥνηχότων, τῶν δὲ χερσί τινων βεδιασμένων. Συμ- 
6:6nx« γὰρ χαὶ ταύτῃ͵, ὅπερ χαὶ τῇ ἡμετέρᾳ πόλει, 
αὐτὴν ἑαυτῇ ἀντὶ μετάλλων καὶ λατομιῶν εἶνα:, xal 
ὅπερ ἐπὶ τοῦ παντὸς τούτου λέγομεν, αὐτὴν ὑφ᾽ 
ἑαυτῆς τρέφταθαι xal ἀναλοῦσθαι. Κέχμηχε δὲ ὡς 
εἰπεῖν ἐν πᾶσι" φαίνεται δὲ ὅμως καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς 
ἐρειπίοις xal χολωνοῖς, οἷα ἐξ ἀρχῆς γέγονε, xal τὸ 
τῶν οἰχοδομιῶν μέγεθος χαὶ χάλλος. Τί γὰρ οὐχ 
ἦν τῶν ἐν αὐτῇ χαλόν ; Καὶ οὐ μόνον συγχείμενα καὶ 


rum non plane expertes suut, plurima de illa in 
scriptis habere existimo. Sed ego qui hzc ad hy- 
perboleu ab iis dici putabam, nonc nihil supra 
quam res habet dici video : talia sunt ea. qus vi- 
dentur. Licet nihil ferme integrum salvumque in 
ea renauserit, nec qui!quam omnino ab injuria 
immune reperire liceat : cum alia quidem sua sponte 
prs temporis vetustate collapsa, alia violentas «quo- 
rumdam mauus experta. fuerint. Nam et huic urbi 
idem quod nostrze accidit, ut ipsa sibi metallorum ae 
lapicidinarum loco csset : et quod de ubiverso lioe 
dicimus, ipsa a seipsa nuiriretur et consumeretur. 
Defecit autem ferme in omnibus : nihilominus in ipsis 
etiam ruinis ac ruderibus apparet, qualis principio 


συνεστηχότα ἦν ἄρα καλὰ, ἀλλὰ καὶ διαιρεθέντα καλὰ D fuerit, tum structurarum magnitudo et pulchritudo. 


φαίνεται " οἷον σώματος ὅλου καλοῦ, χεὶρ ἣ ποῦς, fj 
χεφαλὴ καλὴ * xal μεγάλον σώματος ξἕχαστον τῶν με- 
λῶν μέγα, Οὐχ ὀλίγα δὲ αὐτῶν χαὶ τῷ πλείστῳ μέρει 
μεμένηχε. Καὶ πολλὰ δὲ τῶν ἐν τῇ “Ελλάδι γεγονό- 
των, ὡς ἕνεστιν ἀπὸ τῶν ἐν αὐτοῖς γραμμάτων 
ἰδεῖν, ἐν αὑτῇ δείχνυται " χίονες χαὶ λίθοι περιφα- 
νεΐ;, xal στῆλαι xol ἀγάλματα, καὶ ἀνδριάντες, xal 
γράμματα πλεῖστα Ἑλληνικὰ τοῦ χαλλίστου xal 
ἀρχαίου τύπου. Πολλὰ δὲ xai τῇδε ἐν αὐτῇ παρ᾽ 
Ἑ. λλήνων γέγονεν, ὡς ἕξεστιν ἀπὸ τῶν ἐπιγραφῶν 
ἰδεῖν - xal φαίνεται τούς τε πολίτας αὐτῆς, ὡς παρὰ 
τῶν ἱστοριῶν ἀχούομ:ν, σφόδρα τοῖς ᾿Ελληνιχοὶς 
ἥδεσθαι, xai πλείστους τῶν ἡμετέρων Ἕλληνας ἐν 
αὐτῇ γενέσθαι. 


Quid enim in ea non pulchrum fuit ? Nec solum in- 
tegra et conjuneta pulchra erant, sed disjecta quoque 
ac divisa pulchra appareut. Quemadmodum in in- 
tegro corpore pulchro manus vel pes, vel caput 
pulchrum est ; et in magno corpore unumquogdqua 
membrum inaguum. Sed non pauca horum etiain 
maxima sui parte remanserunt : tum. mulia eorum 
qu: in Gracia olim exstitere, ut ex inscriptionibus 
videre licet, in ea visuntur : column:e, lapides 
eximii, status, signa, imagines, pluiimzque in- 
scriptiones Gracz, pulcherrima ac veteris nota. 
Multa quoque liic in ipsa urbe a Grzcis facta fu- 
ere, uL ex inscriptionibus videre est. ΕἸ cives ejus, 
ulex historiis cognoscimus, vehementer rebus 


Gracis fuisse delectatos, plurimosque nostrorum Grecorum in ca vixisse apparet. 


27 MANUELIS CHRYSOLOR/E 2 


Verum mon opes solui. οἱ dexteritatem, aique Α Οὐ μόνον δὲ τὸν πλοῦτον xai thv πολυχειρία 


artificium, aut si velis magnitudinem ac majesta- 
tem, tum etiam prudentiain, splendorem; et luxum 
atque profusionem urbis ex hisce statuarum, co- 
lumnarum, sepulerorum atque aedificiorum reli- 
quiis perspicere licet: sed et superstitionem ejus 
et magnanimitatem, et ambitionem, (um. senten- 
tiam, victorias, atque universam felicitatem, item 
imperium, dignitates et. arinoruim  peritiam.Narm 
non solum sublimes aquaductus e longinquo. ad- 
ventantes videre licet, et murorum crassitiem, tum 
portieus, regiasque zdes, et curias, et fora, οἱ 
tlieruas, et theatra ob numerum, et imagnitudinem 
aique pulchritudinem conspicua : veru et tempia 
splendida multa et frequentia, alia. aliis cognomi- 


xai τὴν τέχνην, εἰ δὲ βούλει τὸ μέγεθος xai: 
ἀξίωμα, ἔτι δὲ τὸ φρόνημα χαὶ τὴν φιλοχαλίαν xi 
ἁδρότητα καὶ πολυτέλειαν τῆς πόλεως, ἔστιν ἀπὸ τὰ 
λειψάνων τούτων τῶν ἀνδριάντων, xal χιόνων, xal: 
φων, καὶ οἰχοδομῶν ἰδεῖν, ἀλλὰ χαὶ τὴν δεισιδαιμονί: 
αὐτῆς, xal τὴν μεγαλοψυχίαν, χαὶ φιλοτιμίαν, x: 
τὴν γνώμην, xal τὰς νίκας, χαὶ τὴν πᾶσαν εὖδα 
μονίαν, χαὶ ἡγεμονίαν, xal ἀξίαν, καὶ τὴν ἐν τὸ 
ὅπλοις πεῖραν, Οὐ 130 μόνον ἀγωγοὺς ὑδάτων λερίοι 
ἔξεστιν ὁρᾷν πόῤῥωθεν ἐρχομένων, χαὶ τειχῶν bvxo 
xal στοῶν, xai βατιλείων, καὶ βουλευτπηρίων, ἔτι, 
ἀγορῶν, xal βαλανείων, xaX θεάτρων π᾽ῆθός * 
xal μέγεθος, xai χάλλος, ἀλλὰ xal νεὼς περιφᾶνε 
πολλοὺς xai συνεχεῖς, ἄλλους ἀπ᾽ ἄλλτς προστυ 


nibus insignita: item fana, signa, imagines, delu- B ρίας ὠνομασμένους, xai ἱερὰ, xai ἀγάλματα, x 


bra et statuas veterum illorum et illustrium viro- 
rum, ob merita erga civitatem ex publico positas, 
uli etiam virtutis tmonumenla, arcusque trium- 
plales in 1riumpborum el pomparum illarum 
jmemoriam constructos : quibus prelia ipsa, man- 
cipia, spolia εἰ m«eeniorum  expugnaliones in- 
6culpta sunt. Sacrificiorum praeterea, victimarum, 
altarium et donariorum sculpturas. AJ luec taui 
navales quam pedestres et. equestres. puguas, et 
ut ita dicam, quodcunque tandem pugnae insiru- 
mentorum  armorumque genus: item subactos 
principes, Medos forte vel Persas, vel Iberos, aul 
(Gallos, Assyriosve suo quemque habitu : gentes- 
que subactss et. triumphantes de iisdem impeta- 
teres. ltem currus et quadrigas cum — aurigis, tum 
Slipatores ae subsequentes satellites, nec. (on 80» 
tecedentia spolia omuia tanquam viva in effigiebus 
videre, et. quid unumquodque fuerit ex. adjunctis 
litteris dignoscere licet. Ut manifeste queat per- 
$pici, quibus arn is, quoque hahitu olim uterentur, 
quibus magistratum insignibus, quibus acieruin 
instructionibus et puguis, queisque urbes obsidene 
ἠϊ et castra metandi modis : quibus denique orna- 
enentis et quo amictu militie vel domi, in comitiis, 
vel in senatu, vel etiam in foro: iu terra, in 
mari iter facientes, vel nasigautes, sive. operi fa- 
clendo, site corpori exercendo inteuti, sive ludos 
spectantes, sive in concionibus, sive in officinis, id- 


ἀνδριάντας, xal τεμένη. xal στήλας τῶν ra3)au 
ἐχείνων χαὶ περιφανῶν ἀνδρῶν, εἴ τις ὑπὲρ τῆς π 
λεώς τι εἴργασται, ἐχείνοις zapà τοῦ δτμοτίου Y 
γομένας, καὶ ἀριστεῖα, καὶ γεφύρας θριαυλδιχὰς, € 
ὑπόμνημα τῶν θριάμδων ἐχείνων xal τῶν πομ πὶ 
πεπιιημένας:, αὑτῶν τῶν πολέμων, χαὶ τῶν aiy ua 
λώτων, xal τῶν λαφύρων, xal τῶν tEtyopayu 
ἐγχεχολαμμένων, ἔτι δὲ ἱερείων ἐν αὑταῖς xai θ 
σιῶν καὶ βωμῶν γλυφὰς xal ἀναθημάτων. Πρὺς 
τούτοις ναυμαχίας, xal πεζομαχίας, χα! immop 
χίας, καὶ πᾶν εἶδος, ὡς εἰπεῖν, μάχης, val μηχᾶν 
μάτων τε xal ὅπλων, xal τοὺ; ὑπηγμένους δυνάστι 
Μήδους τυχὸν, ἣ ἱΙέρστας, f, "IG paz, ἢ Ἀελτοὺς, 
᾿Ασσυρίους, χατὰ τὴν αὐτῶν στολὴν ἐχάστους x 
τὰ δεδουλωμένα γένη, χαὶ τοὺς θριαμθδεύοντας Lk 
τούτοις στρατηγοὺ;, Xa: τὸ ἅρμα, xal τὰ τέθριππ 
χαὶ τοὺς ἡνιόχους χαὶ τοὺ; δορυφήρους, xal «o 
ἑπομένους λοχαγοὺς, xal τὰ προϊόντα σχῦλα, ἅπαν 
ὡσανεὶ ζῶντα ἐπὶ τῶν εἰκόνων ἔστιν ἰδεῖν, χαὶ συ 
εἶναι τί ἔχαστον fjv διὰ τῶν ἐν αὐτοῖς γραμμάτω 
ὥστε δύνασθαι σαφῶς ὁρᾷν τίσι μὲν ὅπλοις, τίσι 
στολαῖς ἐχρῶντο τὸ παλαιὸν, τίσι δὲ ἐπισήμοις τι 
ἀρῶν, ὁποίαις δὲ παρατάξεσι, xa! μάχαις, χαὶ π 
λιορχίαις, καὶ στρα: οπέδοις " τίοι δὲ ἄρα f) 0:0sat 
ἣ περιδολαὶς, εἴτε ἐπὶ στρατείας, εἴτε οἴχοι, εἴτε, 
ἐχχλησίαις, εἴτε ἐν βουλευτηρίῳ, εἴτε κατ᾽ ἀγορὰ 
εἴτε ἐν γῇ, εἴτε ἐν θαλάττῃ, εἶτε ὁδοιποροῦντες, εἴ 
πλέοντες, εἴτε πονυῦντες, εἴτε ἀσχοῦντες, εἴτε ἢε 


que secundum diversos nationum ritus.Quos dum Ὁ μενοι, εἴτε ἐν πανηγύρεσιν, εἴτε ἐν ἐργαστηρία 


Herodotus aliique nonnulli "historici explicant, 
magnum opere pretium fecisse videntur.Sed in 
hisce omnia iis temporibus sese habebant, que- 
que apud diversós populoa fiebant, videre li- 
Cet : ita ut accurata quiedam bistoria sit : vel po- 
tius non tain historia, quam ocularis, ut ita dicam, 
inspectio et przesens cognitio rerum omnium quise 
tunc temporis contigerunt : et sane imitationis ar- 
tificium cum ipsa rerum natura certat et contendit, 
jta ut videaris integrum hominem, urbem, equum 
aut exercitam videre, vel loricam out gladium vel 
armaturam integram : vel ctiam captos, fugientes, 
videntes, flentes, commotos, vel iratos. Tum prater 
^c omnia uncialibus litteris ascriptum : Seuatus 


xai ταῦτα xal τὰς τῶν ἐθνῶν διαφοράς. "Qv ἕνε 
ἐχθεὶς Ἡρόδοτος χαὶ ἄλλοι τινὲς τῶν ἱστορίας a. 
γραψαμένων δοχοῦσί τι προῦργου πεπο:ηχέναι, 'A. 
ἐν τηύτοι;, ὥσπερ κατ᾿ ἐχείνους τοὺ: χρόνους bv 
xai ἐν διαφόροις ἔθνεσι γινόμενα πάντα ὁρᾷν E 
στιν * ὥστε ἱστορίαν τινὰ πάντα ἁπλῶς ἀχριθοὺῦσ 
&lvat* μᾶλλον δὲ οὐχ ἱστορίαν, ἀλλ᾽ ἵν᾽ οὕτω; εἴπ 
αὐτοψίαν τῶν τότε ἁπλῶς ἁπανταχοῦ vsvoliív 
πάντων, xal παρουσίαν. Ἢ γε μὴν τέχνη τῶν p 
μημάτων ἀληθῶς ἐρίζει καὶ ἀμιλλᾶται πρὸς τ 
τῶν πραγμάτων φύσιν, ὥστε δοχεῖν ἄνθρωπον, 
ἵππον, ἢ πόλιν, ἣ στρατὸν ὅλον ὁρᾷν, ἢ θώραχα, 
ξίφος, ἣ πανοπλίαν, xat fj ἁλισχομένους, ἢ φεύγς 
τα;; fj γελῶντα;, ἣ κλαίοντας, fj χινουμένους, 


20 . EPISTOLA AD JOANNEM 1MP. 20 
ὀρνιζομένους. "Ezi πᾶσι δὲ τούτοις γράμματα με- A Populusque Romanus, Julio Cesari forte vel Tito, 


γάλα λέγοντα, 'H βουλὴ τῶν Ῥωμαίων καὶ ὁ δῆμος, 
Ἰουλίῳ εἰ τύχοι Καίσαρι, ὃ Τίτῳ, f| Οὐεσπασιάνῳ 
épavfe xal ἀνδραγαθίας ἕνεχεν, νι γὴήσαντι ἀπὸ τῶν 
δεινῶν, f) φυλάξαντι τὴν πατρίδα, ἢ ἑλάσαντι τοὺς 
βαρδάρους, ἢ τι τοιοῦτον ἕτερον τῶν ἐπαινουμένων. 
Τί δὲ τοὺς παλαιηὺ; ἐκε:ίνους, Μελεάγρονυς, καὶ 'Au- 
glovg;, καὶ Τριπολέμου;, εἰ δὲ ούλει, Πέλοπας, 
xai ᾿Αμφιάρεως, καὶ Ταντάλους, καὶ εἴ τι τοιοῦτον 
ἕτερον ἐπὶ τῆς μυθικῆς καὶ ἀρχαίας ἐκείνης τῆς 
Ἑλληνιχῇς ἱστορίας λέγεται; Μεσταὶ μὲν τούτων 
ὁδοὶ, μεστὰ δὲ μνήματα χαὶ τάφοι παλαιῶν, μεστοὶ 
δὲ οἰκιῶν τοῖχοι " πάντα τῆς ἀρίστης xal τελεωτά- 
τῆς τέχνης, Φειδίου τινὸς, ἣ Λυσίππου, f) Ηραξι- 
τέλους, 7| τῶν ὁμοίων ἔργα. “Ὥστε ἀνάγχη διὰ τῇ; 
πόλεως ἰόντι ποτὲ μὲν πρὸς τοῦτο, ποτὲ δὲ πρὸς 
ἐχεῖνο ἔλχεσθαι τῷ ὀφθαλμῷ " ὅπερ oup6alvec τοῖς 
ἐρωτιχοῖς τούτοις, καὶ τὰ ζῶντα χάλλη θαυμάζουσι, 
καὶ περιέργως θεωμένοις. Ὃ γε μὴν τῶν τειχῶν 
χύχλος, fj γε μὴν τῆς ὅλης πόλεως θέσις, τὸ δὲ τοῦ 
αστείων, xal τῶν ἐπαύλεων τῶν ἐν αὐτοῖς χάρις. 
"Hv δὲ οὐδὲ λιμένων ἄμοιρος fj πόλις, οὐδὲ νεω- 
ρίων ἣ νεωσοίχων, τῶν μὲν εἴσω τειχῶν, τῶν δὲ ἐπὶ 
καῖς àx6oloal; αὐταῖς τοῦ ποταμοῦ, τῶν δὲ ὀλίγῳ 
*:05 τῶν τειχῶν, ὧν ἔτι xal νῦν λείψανα ὁρᾶται" ἃ 
χαὶ τὸ χαθελεῖν οἶμαι ἔργον ἂν ἣν ὁμοῦ πᾶσι τοῖς 
νῦν λεγομένοις δυνατοῖ;, εἰ χρὴ δυσχερὲς λέγειν, ὅ 
τι; ἂν εἴποι ἀδύνατον. Ἢ ys xal θυμηδίας καὶ φυ- 
χαγωγίας, ἔτι δὲ γυμνασίας τῶν πολιτῶν ἕνεχεν xal 
ναυμαχίαις εἴσω τειχῶν ἐπ᾽ αὐτῆς τῆς πόλεως 
ἐχρῆτο, οὐ λέγω ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ, ἀλλ᾽ ἐπὶ π:λά- 
γος τινὸς f| λέμνης, ἔνδον τῆς πόλεως ἐπ᾽ αὐτὸ τοῦτο 
πεποιημένης. Καὶ fv, ὥσπερ γυμνάσια, χαὶ θέατρα 
ἀγώνων, xai μονομαχιῶν, ἔτι δὲ θηριομαχιῶν, καὶ 
ἱπποδρομιῶν, οὕτω xal τριηρομαχιῶν. Ὥστε ἀλη- 
60; ἐξεῖναι λέγειν, Οὐδὲν ἄλλη ἢ Ῥώμη τὰ 1165, 
ὅτις ἕτερος τῶν ἡμετέρων xal παλαιῶν εἶπε περὶ 
αὑτῆς. Τὰ μὲν οὖν ἀρχαΐα τοιαῦτα ἦν" τὰ δὲ νεώ- 
τερα, καὶ τὰ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας χαὶ ἁλγθοῦ; θρη- 
σχείας εἴ ἂν λέγοι τις ; ἣ οἷα εἰχὸ; τὰ ἐχ τοσαύτης 
μὲν ἀφθονίας λίθων τοιούτων xal ὑλῶν, τοιαύτης δὲ 
τέχνης τότε ἀνθούσης, τοταύτης δὲ φιλοθεῖας καὶ 
εὑσεδείας πεποιημένα; τῶν μὲν τῶν ἀρχαίων με- 
τασχενασθέντων, τῶν δὲ ἐξ ἀνιέρων χαὶ βεδήλων 


aut Vespasiano, ob rem bene et fortiter gestain : vi. 
ctis hisce vel illis populis, vel ol patriam servatam, 
vel ob Barbaros profligatus, aut aliud lujusmodi 
praeclarum facinus. Sed quid priscos illos Meleagros, 
Amphionas et Triptolemos, aut. si velis Pelopas et 
Amphiaraos, et Tantalos dicam οἱ quidquid hujus 
generis fabulosa οἱ vetusta Grzcorum historia 
coiumeinorat ? Hisce viz omnes plenz sunt, plena 
autiquitatum monuraenta. et sepulcra, pleni zedium 
parietes. Omnia prastantissimi et. absolutissimi 
artificii, Phidie cujusdam aut. Lysippi, vel. Praxi- : 
telis, similiumve ojfera. Adeo ut per urbem — ince- 
dendo nune huc nunc illuc oculo traharis : quod 
amore captis et vivam pulchritudinem cum adimíi- 


B ratione curiose contemplantibus contingit. Accedit 


monium ambitus, et totius urbis situs, tum etiam 
amnis fluentum, eV agrorum atque suburbiorum 
quondam et villarum in iisdem ameanitas. 


ποταμοῦ ῥεῦμα, fj δὲ τῶν ἀγρῶν xal τῶν πρὶν Tpo- 


Sed nec portuum navaliumque expers hic urbs 
fuit : quorum alia intro mania erant, alia in ipsis 
fluvii ostiis, alia proxime sub urbis moenibus : qua- 
rum adhuc reliquie visuntur : quarun demolitionein 
quoque omnibus nostri seculi principibus dilfici- 
lem futuram existimo, si difficile vocandum sit ubi 
quis rem factu impossibilem dicit. Quiu etiain volu- 
ptatis et oblectamenti gratia, tum ob civium quoque 
exercitium naumachiis intra mania in ipsa civitate 
utebatur, nou dicain in flumine, sed in mari 2ut lacu 
quodaa intra civitatem ad hoc praparato. Atque 
ut certLuninum,et gladiatorum, puguarumque cutu 
feris et currulium ludorum gymnasia et theatra erant, 
ita etiam ubi triremes conlligerent. lta ul vere 
aflii mare liccat. quod alius quidem veterum no - 
sirorumque de ea dixit : nihil tum temporis fuisse 
preter Rouiam, et antiqua quidem hujusmodi fue- 
re : recentiora autem οἱ qua ad nostram verame- 
que religionem spectant, qvis dicere poterit ? vel 
quacunque ex lauta lapidum hujusmodi et materia . 
rum copia, et florénte tum teinporis przstantia artis. 
tum ex tanta pietate ct devotione facta fuere ? cum 
alia quide. antiquitatis monumenta ad novas stru- 


ἱερῶν ἁγίων γενομένων, xal ναῶν θείων ἐξ εἰδω- p) cluras. transferrentur : alia autem ex. profanis et 


λείων. Πόσοι μὲν ἀποστόλων ναοί ; πόσοι δὲ μαρτύ- 
pw»; πόσοι δὲ ὁσίων καὶ ἁγίων ; πόσοι δὲ γυναι κῶν 
ϑείων xal παρθένων ; Τά γε μὴν σώματα τούτων, 
καὶ τὰ λείψανχ, εἴτε καθόλου, εἴτε χατὰ μέρη, xal 
εἴ τι πρὸς ὑπόμνησιν αὐτῶν λέγεται, χαὶ τὰ πρὸς 
ἐνδειξιν τοῦ ἀνθρωπίνου τυῦ χοινοῦ δεσπότου, τίς ἂν 
δύναιτο καταλέγειν ; Φαίη τίς ἂν σορὸν ἁγίων λει- 
ψάνων, fj ἁγιασμάτων θησαυρὴν ἁπλῶς εἶναι τὴν 
πόλιν. Ὥσθ᾽ ὅπερ ἐχεῖνος, οὗ κατ᾽ ἀρχὰς ἐμεμνή- 
μην, εἶπε τότε, δικαιότερον ἐπὶ τῶν χαιρῶν τούτων 
ϑὐρανοῦ μέρος ῥηθῆναι δύνασθαι διὰ τούτου; τοὺς 
ἑνοιχοῦντας. 


immundis sanctorum des, et ex fanis idolorum 
veri Numinis templa fierent. Quot. enim apostolo- 


rum templa sunt ? -quot martyrum ? quotl sancto, 


rum et beatorum? quot divarum inulierum et vir, 
gium? (um vero corpora eorumdem reliquias, sive 


integras, sive particulis divisas, οἱ quidquid ad 


jpsorum memoriam, et. communis humani generis 
g'oriam cominemoratur, quis enumerare poterit? 
Saue reliquiatum sanctarum conditorium, et rerum 
sacrarum thesaurum hanc. urbem paucis verbis 
quis appellaret. Ut quod ile, cujus initio memini, 
tum dixit, id. meliori jure hisce temporibus dioi 
qucat, cam coeli partem esse ob. hujusmodi inco- 
las. 


3l MANUELIS CHRYSOLOR £ 33 


Sed ista quidem pratermitto, Duo autem. lumi- A 


nari», vel soles, aut celos integros Dei gloriam 
enarrantes, l'etrum, inquam, et Paulu:n, quorum 
reliquie hic site sunt; el ad quorum monumenta 
hic scribo, quis digne adwirabitur ? quid de to- 
tius orbis ad ebsdem, veluti communes quosdam 
prafectos, ducesque, aut prassides concursu dicaw? 
Miraculum profec'o est videre ab lHispania, sive 
]heria et Gallia, insulisque Britannicis, et si quae 
ulterius versus occidentem vel aquilonem distent ; 
tum etiam ex Germania, Sarmatia et Pannonia, 
nonnullos vero etiam ex Grecia et Asia et qui- 
buscunque aliis ex locis (quis eniin. omnes enu- 
merare posset ? ), non viros βυΐυ cujusvis setatis 
et professionis, sed et feminas per tam longinqua 
Minera, pertot pericula et labores; per frigus, 
lutum, pulverem, zstuimn et. mol«stias huc. venien- 
tes, ut arcam et loculum, οἱ conditorium aposto. 
lorum, idque eminus et per cortinas 3c cancellos 
adorent, Ut pulveri, ac solo, et circeumambientibus 
lapideis ferreisque claustris faciem et capita appo- 
nentes, servatores dominosque, et, υἱ dizi, soles 
orbis terarum eos. praedicent. Ut post tot annos ob 
praedicationem veritatis, et ab errore ac tenebris 
conversionem gratias agant, idque in ea urbe, et 
in. il'o imperio, ubi ipsi hzc praedicantes mortem 
oppetiere, ubi a veritatis adversariis tanta super- 
stitio, tantusque error introductus fuit, quantus ex 
idolis, statuis templisque ipsorum demonstrari 


᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐῶ * τοὺς δὲ δύο ςωστῆρας, ἣ ἧ- 
λιους J| οὐρανοὺς ὅλους, τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν διηγουμέ- 
vous, Πέτρον φημὶ καὶ Παῦλον, ὧν τὰ λείψανα ἐνταῦϑα 
χεῖται, καὶ ὧν ἐπὶ tfc μνήμης ταῦτα γράτω, τίς 
ἂν ἀξίως ἀγαθείη ; τί δὲ τὴν εἰς τούτου; ὥσπερ εἰς 
χοινούς τινας σατράπας xai ἡγεμόνας, ἣ ὑπάτους, 
συνδρομὴν πάσης τῆς οἰχουμένης; θαῦμα ὄντως: 
ἔστιν ἰδεῖν ἀπὸ θοπανίας xat Ἰόδηρίας, καὶ Γαλι- 
τίας, χαὶ τῶν Βρ:τανιχῶν νήσων, xai τῶν ἔτι δυτι- 
χωτέρων εἴ τινε; εἶεν ἢ ἀρτιχωτέρων, ἔτι δὲ ἀπὸ 
Γερμανίας xai Σαρματίας, καὶ Παννονίας, τινὰς δὲ 
xat τῶν ἀπὸ τῆς ᾿Ελλάδος xai ᾿Ασίας, xal τῶν ὁθ:ν- 
οὖν ἄλλοθεν (τίς γὰρ ἂν οἷός τ᾽ εἴη πάντας καταλέ- 
€v;) οὐχ ἄνδρας μόνον πάτης ἐλιχίας τε͵ xai 


Β τέχντς, ἀλλὰ xal γυναῖκας ἔδη διὰ τοσούτων μὲν 


ὁξῶν, τοσούτων xal χινδύνων, διὰ 10302109» ὧξ πό- 
νων, χαὶ ψύχους. καὶ πηλοῦ, χαὶ χόνεως, χαὶ πνὶ- 
γους, xai ταλαιπωριῶν, δεῦρο ἀφιχνουμένας, ἵνα 
τὴ λάρναχα, xai τὴν θήκην, xal τὴν σορὸν, καὶ ταῦτα 
πίῤῥωθεν xal διὰ καταπετατμάτων xal χιγκλίδων 
τῶν ἀποστόλων προσχυνήσωσιν" ἵνα θέντες ἐπὶ τῆς 
χόνεως, xai τοῦ ἐδάφους, χαὶ τῶν περιτραττόντων 
λίθων, καὶ σιδήρων τὰ μέτωπα, χαὶ τὰ; χεφαλὰᾶς, 
σωτῆρας αὐτοὺς, xal δεσπότας, xai ἡλίους, ὥτπερ 
εἶπον, τῆς οἰχουμένης ἀναφθέγξωνται" ἵνα μετὰ 
τοσαῦτα ἔτη τοῦ χηρύγματο; χάριν αὑτοῖς τῆς ἀλη- 
θείας, xal τῆς ἀπὸ τῆς πλάνης, xoi τοῦ oxótou; 
ἀπαλλαγῆς ὁμολογήσωσι, χαὶ ταῦτα ἐπὶ τῆς πόλεως 
ἐχείνης, καὶ τῇς ἀρχῆς ἐχείνης, ἐν f] ταῦτὰ ἐκεῖνοι 


potest, Unde edicta contra Christianos per totum C λέγοντες ἀπέθανον. Ἔνθα τοσαύτη γέγονεν ἡ περὶ 


orbem ferebantur, et carnifices in eosdem immit- 
tebantur, Ubi alio quidem in loco Neronis inpii 
Mlius bomicidze, alibi vero Diocletiani, alibi Maxi- 
miani persecutorum collapse jam dejecteque xdes, 
et mutila, ac semifract» etatuze visuntur, Sed bac 
quidem monumeuta, licet iinperatorum, οἱ qui is- 
tos aliquando sistebant judicio, et ul mancipia tra- 
c!abaut, cursim pratereunt : et quid dico preterire? 
quin purius. infestis calcibus proterunt, et pugnis 
feriunt, atque,ut dixi, mutilant, conspuunt et sub. 
vertunt : hisce autein pauperculis et peregrinis, vel 
potius servis ac subditis illorum, professione vitze- 
que instituto, auleorum tectoribus et piscatoribus 
quam maximo gaudio et volup'ate, aut si. malis, 
cum p-^rcussione pectoris, et devotione, lacrymis- 
que capita inclinant sorvatores, ut. dixi, et przesides, 
nec praesentium tantum atque terrenorum dominvos, 
sed et coelorum janitores eos vocantes, eL sibi, 
amicis, et familiaribus, atque orbi universo salu- 
tem exposcentes, lili autem edito et conspicuo in 
loco lapillis tesselatis, ve] marmoribus coloribusve, 
quin eliam argento mero atque auro ad antiquam 
speciem majori forma magni(ice elformati sedent, 
tanquam reges vel principes, aut communes om- 
nium domini, claves ligandi solven/lique potestatis 
evmbolum gerentes, signumque virlulis οἱ aucto- 
ritatis ejus qui potestatem illam dedit. Et populi 
quidem Romani, aut Julii Caesaris, vel. Augusti, 
vcl cujuscunque alterius monumenta ctiam bic ín 


«ὧν. ἀντία τῶν ἀληθῶν δεισιδαιμονία τε χαὶ πλάνη, 
ὅση παρὰ τῶν ἐπὶ τούτοις εἰδώλων, χαὶ ξοάνων, 
χαὶ ναῶν δύναται δείχνυσθαι. Ὅθεν τὰ χατὰ τῶν 
Χριστιανῶν ἀπανταχοῦ τῆς οἰχουμένης δόγματα 
ἐφέροντο, χαὶ οἱ κατὰ τούτων δήμιοι ἐπέμποντο. 
θπου ὧδε μὲν Νέρωνος τοῦ σφαγέως ix:lvov, xai 
ἀνοσίου, ἐνταῦθα δὲ Διοχλητιανοῦ, ἐχείνῳ δὲ Μα- 
ξιμιανοῦ τῶν διακτῶν χαταπεπτωχότες ἔδη χαὶ 
χαταασχαφέντες θάλαμοι, xai λε)ωθημέναι, καὶ 
ἡμιῤῥαγεῖς στῆλαι ὁρῶνται. ᾿Αλλὰ ταύτας μὲν, xal 
ταῦτα βασιλέων γενομένας, xal αὐτούς ποτε πκα- 
ραστησαμένων, xal δουλευσαμένων, ταρατρέχονσι" 
xai τί λέγω παρατρέχουσι ; μᾶλλον μὲν οὖν λὰξ 
ἑνάλλονται, χα. πὺξ παίουσι, xal περιῤῥηγνύουσειν, 
ὥσπερ εἶπον, xal χαταπτύουσι, xal ἀνατρέπουσι" 
τούτοις δὲ πένουσι, xal ἀλλυδαποῖς, μᾶλλον δὲ δού- 
λοις, καὶ ὑπηχόοις ἐχείνων, τὴν πολιτείαν xal τὸ 
ἔθνος γενομένοις, σχηνοποιοὶς καὶ ἀλιεῦσι, μεθ᾽ ὅσης 
ἂν εἴποι τις τέρψεως xal ἡδονῆς, εἰ δὲ βούλει στερ- 
νοτυπίας, xal εὐλαδείας, καὶ δαχρύων χλίνουσι τὰς 
κεφαλὰς, σωτῆρας, ὅπερ εἶπον, χαὶ προστάτας, xal 
ob τῶν παρόντων xal γηΐνων χυρίους μόνον, ἀλλὰ 
καὶ τῶν οὐρανῶν πνλωρθὺς ἀναχαλούμενοι, αὐτοῖς 
τε, χαὶ φίλοι;, xal οἰχείοις, xai τῇ οἰχουμ ἐνῃ πάσῃ 
παρ᾽ αὐτῶν εὐχόμενοι σωτηρίαν. Οἱ δὲ κάθηνται ἐχ 
περιωπῆς ἄνωθεν μεγάλοι μεγαλωστὶ φηφῖσιν i| 
λίθοις f| χρώμασιν, ἔτι δὲ ἀργύρῳ μόνῳ xat χρυσῷ 
εἰς τὸ ἀρχαῖον εἶδος τετυπωμένοι, ὥσπερ βασιλεῖς 
τες, ἢ ἡγεμόνες, T] κοινοὶ πάντων δεσπόται χλεῖς 


M EPISTOLA AD JOANNENM IMP. A 


ἔχοντες, Góp 6o)ov τῆς δυνάμεως τοῦ δεσμεῖν, xai A patria ipsorum plurimis incognita, pristini decoris 


λύειν, καὶ σύμδολον τῆς ἰσχύος, xat ἀξίας τοῦ δε- 


flore amisso, passim collapsa jacent. Horum au- 


6wxóto;. Καὶ τὰ μὲν τοῦ δήμου τῶν 'Popalov, fj tem florent vigentque per orbem universum. 
τὰ '"loviiou Kalsapo;, ἢ Αὐγούστου, f| οὑτινοσοῦν ἄλλου, χἀνταῦθα ἐπὶ τῆς αὐτῶν πατρίδος; ὑπὸ τῶν 
πλείστων ἀγνοούμενα ἀπήνθηχε πανταχοῦ, καὶ ἀπεῤῥύη " τὰ δὲ τούτων διὰ πάσης τῆς οἰχουμένης 


ἀνθεῖ καὶ θάλλει. 

Μέμνημαι δὲ τῆς ἐν Λονδινίῳ τῆς Βρετανιχῆς 
ἐπ᾽ αὑτῆς τῆς ἔξω θαλάττης, χαὶ ὠχεανοῦ, δεύτερον 
Eso; τουτὶ ἐμοῦ, χαὶ τῶν σὺν ἐμοὶ παρόντων, καὶ 
θεωμένων γενομένης αὐτοῖς πομπῆς χαὶ πανηγύρεως 
πᾶρὰ τῶν ἐχεῖ. Καίσαρα δὲ τὸν πρώτως ὑπαγαγό- 
μενον αὐτοὺς, καὶ οὗ φρούρια ἔτι χαὶ νῦν ἔστιν ἐκεῖ, 
τὸ μὲν ἐπὶ τῆς διαδάσεως, τὸ δὲ ἐπ᾽ αὐτοῦ τοῦ τό- 
που, ἀγνοοῦσι. Καὶ ἔγωγε οἶμαι, καὶ ἐκεῖνα πάντα, 
χαὶ τὴν τῆς "Pope ἀρχὴν, xal τὴν τῶν αὐτοχρατό- 
ρων μοναρχίαν xaV ἡγεμονίαν, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν 
ὑπαχοὴν δ'ὰ ταῦτα γεγονέναι, ἵνα ταῦτα ἀχολουθήσῃ. 
Τί δὲ χρὴ 1i,» ἀξία» τῶν ἀποστόλων xal τὴν ἀπονε- 
μομένην αὑτοῖς εὐλάδειαν, καὶ τιμὴν ἐν αὐτοῖς ἐχεί- 
γοις, καὶ τοῖς σώμασι, καὶ τοῖς τάφοις αὐτῶν θαυ- 
“μάζειν καὶ ὁρᾷν ; “Ἕξεστι γὰρ τοῦτο ὁρᾷν τὲ xai 
θαυμάζειν, xal ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς Ἐχχλησίας, χαὶ 
ἐπὶ τοῖς πολλοστ΄ῖς μετ᾽ ἐχείνους δι᾽ αὐτούς * οἶμαι 
γὰρ μηδέποτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς Ῥώμης ἐχείνης, 
λέγι) τῆς παλαιᾶς, τοσαῦτα θεσπίσματα τῶν αὐτο- 
χρατόρων ἐχΞξίνων, χαὶ τοῦ δήμου καὶ τῆς βουλῆς, 
xoi διὰ τοσούτου μέρους τῆς οἰχουμένης φοιτᾷν, 
ὅσα χαὶ ὁ:αχοῦ νῦν παρὰ τῆς Ἐχχλησίας. Εἰσὶ δὲ 
οἱ θεσπέξοντες ἀεὶ χαὶ οἱ χύρια ποιοῦντες διὰ τῶν 
σφραγίδων αὐτὰ, al εἰχόνες, xal αἱ χεφχλαὶ Πέτρου 
καὶ Παύλου, οὐχέτι δυναμένων λέγειν’ Ἁργύριον f) 
χρυσίον οὐκ ἔστι μοι. Τίς δ' ἂν ἀριθμήσειε τὰ παρ᾽ 
αὐτῶν διδόμενα ; Δίξω μὲν ἴσως τισὶ λέγειν ὅπερ- 
δολὰς, οἶμαι δὲ συνελθούσας ὁμοῦ πάσας τὰς ἐγνω- 
σμένας ἡμῖν ἀρχὰς ἐχ τῶν ἀπονενεμημένων αὐταῖς 
ἐξ ἔτους, χαὶ ἃ χύριοι κατὰ νόμον διανέμειν, μὴ 
τοσαῦτα δοῦναι δύνα:θαι. Διδόασι δὲ ταῦτα ὁ Πέτρος 
xaX ὁ [αὔλος. Καὶ ἀνάγχη δὲ ταῦθδτα διδόναι " οὐδ᾽ ἄν 
ἐκεῖνα χαταϊχοῖξν ἑαυιοῖς οἱ ταῦτα διαδιδόντες. 
᾿Ανάγχη δὲ xai τοῖς ἀπὸ Πέτρου χαὶ Παύλου, xai 
τοῦ χλήρον τούτων διανέμειν. Καὶ οἵ τε λαμδάνον- 
t£; δοχοῦσι παρὰ δεσποτῶν λαμδάνειν" οἵ τε ὀιδόν- 
τες ὡσὰν χύριοι διδύασιν. “Ἔστι δὲ οὐδεὶς ὁ ἀντιλέ- 
γων, πλὴν εἴ τινες κατὰ τὸ δεδόσθαι, ἣ μὴ δεδόσθαι, 
xai τίνι δεδόσθχι ἀλλήλοις ἀμφισδητοῖεν. Καὶ τοῦτο 
δὲ αὑτὸ bU ἐχείνους αὖθις ἐπιχρίνειν, καὶ τῶν γενο- 
μένων παρ᾽ αὐτῶν αὑτοὺς εἶνχε χριτὰς χαὶ ὁριστάς" 
πολλάχις δὲ καὶ τῶν παρ᾽ ἄλλων γινομένων εἰς αὖ- 
τοὺς τὴν ἔφεσιν διαδαίνειν. Τί δὲ τὰς πνευματιχὰς 
δόσε:ς, τί δὲ τοὺς τῶν φυλῶν χριτάς; Ἔστι γὰρ ὁρᾷν 
χατὰ γλώσσας ἐπὶ τοῦ ναοῦ τῶν ἀποστόλων ἐνταῦθα 
μὲν χαθήμενον ἐπὶ θρόνου τὸν ἀχούοντα τοὺς ἀπὸ 
τῶν Βρετανιχῶν νήσω, ἐπ᾽ αὐτῷ τούτῳ ἔκοντας 
ἐξομολογουμένου: * ἐνταῦθα δὲ τὸν τοὺς ἀπὺ Ἰδηοίας 
ἣ Γαλατίας * ἐχεῖ δὲ τὸν τοὺς ἀπὸ Δαλματία: ἣ Δα- 
κίας " αὑτοὺς δὲ ἐπὶ τῶν ὁδῶν, ἢ ἐπὶ τῆς πόλεως, 
Tini τῇς ἐχχλησίας συμμιγεῖς, ἄλλους ἄλλτν φωνὴν 


* Act. πὶ, C, 


Et memoria hic repeto pompam et solemne fe. 
stum, quod Londini in Britannia, ipsiusexterni ma 
ris oceanique insula, ante biennium, me ac comi- 
latu meo presente et spectante, ab ejus loci incolis 
hisce apostolis celebrabatur. Cesarem vero qui 
primus 608 subegit, et cujus castella adhuc ibidem 
exstant, alterum quidem ad trajectum, alterum ve- 
ro dicto in loco ignorant. Atque ego quidem exi- 
stimo el ista omnia, et Romanum imperium, et impe- 


B ratorumt monarchiam ac principatum, gentiumque 


subjectionem  propterca exstitisse, ut hzc dein e 
sequerentur. Quid vero apostolorum gloriam ct vene- 
rationem atque honorem in ipsis corporibus eorum- 
quo sepulcris eis exhibitum admirari et contempla'i 
at'inet ? Id eoim ex imperio et principatu Ecclesia, 
et propter principes hoscein ἰοῦ “ἃ successorum se- 
rie videre et admirari licet, Nequaquam enim 
sub imperio veteris illius Rome tot imperatoruui 
edicta, tot plebiscita et senatusconsulta per. tautam 
Orbis terrarum partem prodiisse existimc, quot 
nunc longe lateque ab Ecclesia prodeunt .Ea autem 
semper obsignant et confirmant sigillorum loco : 
effigies et capita Petri et Pauli; qui dicere jam ἃ 
plius nequeunt : Argentum et aurum non est mihi *.) 
Quis vero opes ab ipsis collatas enumerare pote- 
rit ? Videbor forte nonnullis rem nimium verbis 
extollere : puto tamen omnes orbis principes, quot- 
quot ad nostram notitiam pervenere, simul juncto3 
ex cousuelis suis reditibus bonisque, quorum distri- 
buendorum potestas jure ad ipsos spectat, non posse 
tautum conferre. Conferunt autem hac Petrus et 
l'aulus : et conferre necessum est : nec servaie 
sibi vellent qui ea conferunt. Necessum δυ1δ) est 
Petri et Pauli successores eorumque familiam bae 
distribuere. Et qui ea accipiunt, tanquama dominis 
accipere videntur : conferentes autem tanquam do- 
mini conferunt, Nec quisquam contradicit ; nisi 
quod nonnolli de rataaut irrita. collatione invicem 


D litigent. Et hoc ipsum rursus illos dijudicare, etco- 


rum quz ipsi fecere, juices ac deflnitores esse opor- 
tet ; s:epius autem et ab iis quz alii constituere, 
provocationcm ad eos fleri. Quid autem spirituales 
largitiones, quid nationum judices commemorem ? 
Nam in templo sanctorum apostelorum pro lingua- 
rum diversitate cernere licet liic quidem sedentem ^ 
in throno, et auscultantem confessiones eorum, 
qui ex Br.tannicis insulis hanc ipsam ob causam 
accesserunt : isthic eorum qui ex Hispania vel Gal- 
lia : alibi vero quiex Dalmatia vel Dacia advenere. 
Hos autem in plateis, vel per urbem, vel in ecclesia 
promiscue alios aliai» vocein. proferentes | audias. 


35 MANUELIS CIHRYSOLOR.E 36 
Quocirca non tunc solum apostoli super duodecim A προῖεμένους. Καὶ οὐχ &pa ἐπὶ δώξ:χχ μόνον θρύνων 


thronos sedebunt, juxta Christi promissionem, judi- 
cantes duodecim tribus Israel : sed et hac tempore 
illi in multis thronis judicum instar sedent, judi- 
cantes orbem terrarum : nec solum in primitiva 
Ecclesia, sed nunc quoque sua cuique lingua loquun- 
" tur, itaut. intelligi queant. Quin etiam decreta et 
constitutiones sanctorum apostolorum  quaqua- 
versum, ut dixi, foras prodeunt : et huc undequaque 
non solum multorum dierum, sed et mensium iti- 
mere confluunt nemine persequente, accusantesg 
semetipsos, quod Plato in Gorgia eos, qui justi eva- 
dere cupiunt, facere praecipit, ut sententia istorum 
recepta injuuctam poenam opere expleant. Nihil 
euim de iis dico, qui ex praecepto inde ab ulti- 
mnis terrze. finibus vel ultro accurrunt, vel inviti 
.pertraluntur. Quis vero non obstupescat, dum in 
publico consistorio papam responsa dantem et ora- 
cula fundentem audit ? quis non admiretur dum ista 
videt ? Sed quid plura de his dicere atüine(? ld vero 
quod de apostolorum reliquiis dicebam, quantum 
huic urbi conferant, videre licet ex Commeutariis 
Chrysotonmi in Epistolam Pauli ad hosipsos Roma- 
nos, si recte memini, sub (inem, ubi vir non solum 
ore, sed et aniino vere aureus, totum sermonem et 
aureum illud scriptum concludens, veluti divino lu- 
rore concitatus, bis terve et szpiusexclamat, Cu- 
perem videre urbem illam, Romam scilicet , in qua 
lizc et alia de apostoliscorporumque eorum sepul- 
tura et prasentia referuntur : cuperem illos pedes, 
cuperem manus, cuperem capita videre. Nec ces- 
sat, instar eorum qui impotenti amore laborant, 
singula membra recensere, et sexcenties eadem 
dicere. 


Sed hzc quidem nunc missa faciamus ; neque . 


enim litterarum modus tam prolixum sermouneun 
admittit : et qualiacunque tandem dixerimus, nibil 


de iis pro dignitate dixisse videbimur : tum vero. 


pauca dufitaxat principio dicturus eram : sednon 
observavi me longius modum excessisse. lac au- 
tem velut appendicem litterarum mearum animi 
oblectandi gratia scribere volui : presertim cum 
in tuis ad me litteris id quoque inter alia positum 
repererim, quod parum scribam, Hasce autem lit- 
teras dare festino, ne antequam Venetias perve- 
niant, ejus civitatis triremes jam discesserint, Sed 
profecto in hujusuiodi re iJ longe diflicillimum est, 
recte incipere, et bene finire ; nam tota res extre- 
mitatibus delinitur, et forinaimn inde accipit. Et multi 
ut neaciunt unde incipiendum, ita neque ubi linis 
imponeudus sit, quos, postquam ceperint, semper 
luqui necessum est. Ego autem tanto temporis spatio 
isto inodo apud celsitudinem tuam silui, ut. ccepia 
vix tandem iterum oraijone cito desinere ue- 
queam. Sed ut in przteritis intermissz orationis 
silentio, ita nunc loquacitati me: ignosces. Sed 
cun hujusmodi rebus apud te expositis finis necces- 
àailo faciendus sit, nolo. tamen propterea nostra 


τότε ol ἀπόστολοι χαθίσονται, χατὰ τὴν ἐπαγγελίαν, 
χρίνυντες τὰς δώδεχα φυλὰς τοῦ Ἰσρχήλ᾽ ὅὁλλὰ χαὶ 
νῦν οὗτοι χάθηνται ἐπὶ πολλῶν θρόνων, ὥσπερ τινὲς 
διχατταὶ, χρίνοντες τὴν οἰκουμένην. Καὶ οὐχ ἐτὶ τῆ; 
ἀρχαίας Ἔχχλησίας μόνον, ἀλλὰ χαὶ νῦν χατὰ τὴν 
αὐτῶν φωνὴν πᾶσι συνετὰ φθέγγονται. Kal ἕξω τε, 
ὡς εἶπον, πανταχόαΞ τὰ τῶν ἀποστόλων ᾧτφίσματε 
καὶ θεσπίσματα διαφοιτᾷ. Καὶ δεῖρο πανταχόθεν 
ἔρχονται πολλῶν ἡμερῶν, ἤδη δὲ xat μηνῶν ὄδὺν 
μιυδενὸς διώχοντος αὐτοὺς, κατεροῦντες μὲν ἕαυ- 
τῶν, 5 Πλάτων ἐν Γοργίᾳ τοῖς βουλομένοις xai μέλ- 
λουσι δικαίοις εἶναι παραινεῖ, δεξόμενοι τὰς ἐχεένων 
ἀποφάσεις, xal πὴ ηρώσαντες τὰς ἐπιτιμίας. "Eo 
γὰρ τοὺς ἐκ προσταγῆς πόῤῥωθεν ἀπὸ τῶν ἐσχατιῶν 
τῆς οἰχουμένης τρέχοντας ἢ ἀγομένους. Τίς δ᾽ οὐκ 
ἂν ἐχπλαγείη τοῦ πάππα ἀχηύων ἐν χοινῷ συνεδρίῳ 
χρηματίξοντος χαὶ χρτασμῳδοῦντος ; τίς οὐκ ἂν θαυ- 
μάσειε ταῦτα ὁρῶν; ᾿Αλλὰ περὶ τούτων τί χρὴ 
πλείω λέγειν ; Ὃ ck ἔλεγον, ὅσον ἐστὶ τὰ τῶν ἄπο- 
στόλων λείψανα τῇ πόλει ταύτῃ, πάρεττιν ἀπὸ τῆς 
Ἐξηγήσεως τοῦ Χρυσοστόμου ἐν τῷ τέλει τῆς ποὺς 
αὐτοὺς τούτους τοὺς Ῥωμαίου:, εἰ καλῶς μέμνη- 
μαι, Παύλου Ἐπιστολῆς ἰδ:ιῖν, ἐν ᾧ τὸν ὅλον λόγον, 
xal τὸ χρυπτοὺῦν σύγγραμμα ἐχεῖνο ὁ χρυσοῦς ὄντως 
οὗ τὸ στόμα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχὴν ἀνὴρ ἐκεῖ- 
γος χαταπαύει, ἐν οἷς ὥσπερ ἐνθουσιῶν δὶς καὶ 
τρὶς καὶ πολλάχις λέγει, Ἐδουλόμη"» τὴν πόλιν Exsí- 
vv ἰδεῖν, τὴν Ῥώμην λέγων, ἐν ἧ τὰ χαὶ τὰ, πεοὶ 


C τῶν ἀποστόλων χαὶ τῆς τῶν σωμάτων αὑτῶν ἐν 


αὑτῇ ταφῆς xal παρουσία; φάσχων. Ἑδουλόμην 
τοὺς πόδας ἐχείνου;, ἐδουλόμην τὰς χεῖρας, ἐδουλό- 
pnv ixclvag τὰς χεφαλὰς ἰδεῖν. Καὶ οὗ παύεται, 
ὥσπερ οἱ δυσέρωτες, xazà μέλη διεξιὼν, καὶ μυ- 
ριάχις ταυτὰ λέγων. 

᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐῶμεν ἤδη οὔτε γὰρ κατ᾽ ἐπ 
στολὴν τοσαῦτα λέγειν, xal ὅσα ἂν εἴποιμεν, οὐδὴν 
ἂν περὶ τούτων εἴμεν πρὸς ἀξίαν εἰρηχύτες" ἄλλως 
τε ἠρξάμην μὲν ὡς ὀλίγε ἐρῶν, ἔλαθον δὲ ἐμαυτὸν 
σφόδρα ἐχθὰς τοῦ μέτρου. Οἷα δὲ ἐπιθήχην τῶν ἐμῶν 
γραμμάτων τοῦτο ποιούμενος, θυμηδίας τὸς χά- 
ριν, ταῦτα ἐδουλέθην γράψα!:" μάλισθ᾽ ὅτι ἐν τοῖς 
σοῖς πρὸς ἐμὲ γράμμασι πρὺς τοῖς ἄλλοις xaX τοῦτο 
εὗρον ἐγχείμενον, ὡς ὀλίγα ἐπιστέλλω. Σπεύξω δὶ 
ταῦτα ξοῦναι, μὴ πρὸ τῆ; εἰς Βενετίαν αὐτῶν &gi- 
ξεως αἱ τριήρΞις τῆς πόλεως ἐχείντς φθάσωσιν ἀνα» 
χθεῖσαι. "AAA ὄντως ἐν παντὶ πράγματι ἐχεῖνό ἐστι 
μᾶλλον δύτχολον, οἰχείω; τε ἄρξασθαι, xaX δεόντως 
τελευτῇσας, Καὶ τὸ ὅλον δὲ ἁπλῶς vol; ἄχροις ópi- 
ζεται καὶ μορφὴν λαμθάνει. Καὶ πολλοὶ ὥ:περ δθε"» 
δεῖ ἄρξασθαι οὐχ ἴσασι», οὕτως οὐδ᾽ ὅπου δεῖ τέλος 
ἐπιθεῖνα:. ᾿Ανάγχη δὴ τούτου; ἀρξαμένγυς ἀεὶ λα- 
λεῖν. Ἐγὼ δὲ xal τοσοῦτον χρόνον τὸν τρόπον τοῦτον 
πρὸς τὸ σὸν ὕψος ἐσιώπησα, ὥστε μόλι: ποιὲ αὖθις 
ἀρξάμενος οὐ δύναμχι ταχίω; λῆξαι. Συγγνώσῃ δέ 
μου ὥσπερ ὃν τοῖς of 1323: τῇ κατὰ τὸν τρόπον τοῦ- 
τον μέχρ! τινὺ; τοῦ λέγειν σιωπῇ, οὕτω νῦν τῇ πε- 
λυλογίᾳ ἴλλλως τε xal περὶ τοιούτων πρὸς σὲ λέγου- 
τος ἀνάγκη γε μὴν τέλος ἐπιθεῖναι, Οὐ βούλομας Ck 


7] EPISTOLA AD JOANNEM IMP. 


98 


ὅμως διὰ τοῦτο τὴν ἡμετέραν πόλιν ἀδιχῆσαι, ᾽λδι- A civitati injuriam facere, Facerem vero, δὶ in hisce 


χοίτν δ᾽ ἂν αὑτὴν ἐν τούτοις λήξα:. ᾿Εγὼ γὰρ ταῦτα 
ὁρῶν, ὅσα ἐν οἷν. δομίαις χαὶ αὐτοφνέσι χάλλεσι xal 
χειροποιήτοις εἶπον, ἄγαμαι μὲν τς ποτε μεγαλο- 
πρεπείας xai δυνάμεω; τὴν πόλιν, xal χαίρω ἐπὶ 
κούτοι: μάλιστα ὅτι σφόδρα ὅμοια τοῖς παρ᾽ ἡμῖν 
ὁρῶ. Καὶ αὐτὴ δὲ, ὡς; οἶσθα, fj τινῶν ὁμοιότης μόνη 
πρέπειν πέφυχεν, ὅτα. τιὺνχ σφόδρα ὅμοια ὁρῶμεν" 
μάλιστα ὅτα" νἱὺν πατεὶ, f| θυγατέρα μητρὶ, f) ἀδελ- 
φοὺς ἀλλήλοις βλέπωμεν ἐμφερεῖς εἶναι " xai τού- 
του: μᾶλλον εἰ τύχοιεν ἡ uty ὁπωσοῦν προπήχοντες. 
Καὶ νομίζω 65 ἐπὶ τῆς ἡμετέρας εἶναι, xal τοῦτο δὲ 
οὖχ ὀλίγον, ὃ τρέπειν δύναται ἄνθρωπον μάλιστα 
φιλόπατριν, τῶν οἰκείων ἀποδημοῦντα. Οἶμαι γὰρ 
μηδεμίαν πώποτε θυγατέρων μητρὶ οὕτως àxpi6os, 
ὥσπερ ἐχείνην ταύτῃ. ὁμοίαν γεγενήσθαι, ᾿Αλλὰ xat 
τούτων τοιούτων» ὄντων (οὐ φθόνος γὰρ οἶμαι μητρὶ 
θυγατρὸ; ἐπαινουλένης ὥσπερ αὖ οὐδὲ τοὐναντίον 
δίχαιον θυγατρὶ φθόνον ἐγγίνεσθαι μητρὸς ἐγχωμια- 
Copévr;). ἡγοῦμαι νιχῆσαι τὴν ἡμετέραν. Tác πα- 
)αιὰς γὰρ ὡς ἕνεστι παραδβάλλω. Τί γὰρ ἐν ταύτῃ 
εἴτε τῶν φυσιχῶν, εἴτε τῶν τεχνητῶν γέγονεν, ὅ μὴ 
χαὶ παρ᾽ ἡμῖν ; χαὶ τὰ λείψανα δὲ αὑτὰ τοῖς λει ἀ- 
vot; ὅμοια. Εἰ γὰρ xa ἐπί τινων αὕτη δοχεΐ πλεουε- 
χτεῖν, ἀλλὰ χαὶ τούτοις αὖ ἔχομεν ἡμεῖς ἔτϑρα ἀντι- 
πιθέναι. Πολλὰ δὲ γέγονε χαὶ ἔστι παρ᾽ ἡμῖν, ἃ μὴ 
xai παρ᾽ αὐτῇ. Καὶ πλείω δὲ ἀληθῶς ἐ πὶ τὸ βέλτιον 
προΐνεχται, Εἰχότως αὕτη μὲν γὰρ ποὸς οὐδὲν πα- 
ράδειγμα τὸ ὅλον ὦ; εἰπεῖν ἴδιον ἀφορῶσα, tipxelzo 
τῇ κατὰ πάντων ἀπλῶς ὑπεροχῇ. Ἐχείνη δὲ πρὸ; 
παράδειγμα ταύτην βλέπουσα, χαὶ ὥσπερ πρὸς ἀρ- 
χέτυπον, ὡς ἔστιν ἀχριδῶς ἰδεῖν ταύτην, γινομένη, 
πολλὰ πρὺς βέλτιον xal λαμπρότερον προήνεγχεν, 
Ἔργα δὲ ἀνθρώπων ἄλλοις ἀμιλλώμενα δύνανται 
ἐπὶ τὸ χάλλιον προδαίνειν" χαὶ χάλλη δὲ γονέων 
χάλλεσι τέχνων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πρὸς τὸ βέλτιον συμ- 
6503«12t, καὶ μεγέθεσι μεγέθη, μάλιστα, ὡς ἀχούο- 
μεν, μητέρων, οὐχ ἐπ᾽ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἤδη xat ἐπ᾽ 
ἄλλων ζώων, Οῤύδὲν τοίνυν θαυμαστὸν, οὕτω μὲν 
μεγάλην, οὕτω δὲ ἄρα καλὴν οὖσαν, μείζιυ καὶ χαλ- 
Ala) τετοχέναι ’ xai τοῦτο δὲ τῆς μητρὸς αὖ ἔπαινος 
γίνεται. Καὶ τὰ τῆς μητρὸ; αὖ χάλλη προστίθησι 
τοῖς τῆς θυγατρὰ;, καὶ οὐχ ἔστιν ἄλλην παρ᾽ ἄλλην, 
ἀλλ᾽ αὐτὴν τρόπον τινὰ παρ᾽ ἑαυτὴν, τὴν νέαν παρὰ 


desinerem. Ego enim oculis ᾿ς perlustrans, que 
de structuris e! nativis ac arte paratis ornatnentis 
dixi, adiiror equidem  priseam illius urbis ma- 
gnificentiam et potentiam, οἱ iisdem delector ; 
preseriim quod iis qu:e opud nos exstant, perquam 
similia esse videam ; scis enim vel solam quarumdam 
rerum sünilitudinem delectationem conjunctam ba- 
bere, ubi qu:edam persimillima videmus, pr:ieser- 
tim dum (ilium patri, vel filiom matri, aut. fratres 
sibi invicem similes esse conspicimus ; idque multo 
muagis, si nos propinquitate quadem contingant. Exi- 
stimo autem nostram urbein habere, ei ea. quidem 
non pauca, qu:e delectare aliquem possint, praesertim 
hominem pateiz amautissimum, dui ἃ suis peregre 
abest. Neque eniin ullam unquam filiam matri adeo 
per oinnia similem fuisse arbitror, quam illa huic. 
Et lizec lieet ita se habeant (nullam euim wniatri in» 
vidiam suboriri puto, dum filia laudatur : ut econtra 
filiam matris laudibus invidere iniquum est), no- 
siramtamen palmam obtinere existimo : nau veteris 
quantum licet inter se comparo. Quid enim vel na- 
tura, vel ars in liac urbe produxit, quod et apud 
nos non exsisteret ? tum reliquis ipsze reliquiissimi- , 
les. Si qua enim in re hzc excellere videatur, nobis 
quoque non desuut alia quie iis opponamus. Nan 
multa apud nos fuere, et sunt quoque hodie, qua 
in ea nou reperias : tum vero plurima in melius pro- 
vecta fuere. Idque nonimmerito.'Hac enim ad nul- 
lum omnino proprium exemplar respiciens iJ satis 
habebat, ut czeteras omnes. excelleret : illa autem 
hanc exempli instar intuens, et veluti 2d primarium 
exemplar, ut satis superque perspicere licet elabo- 
rata, mvlta et meliora et splendidiora produxit. Noun 
hominum opera ubi cum aliis certant pulcliriora eva- 
derepossunt :et parentum pulchritudo pulchritudi- 
nem liberorum, ut etuagnitudo magnitudinem, mae 
jorem ut plurimum producit: quod in matribus 
presertim, non hominum «duntaxat, sed. et aliorum 
animantium fleri audimus. Quocirca non mirandum 
est, si cum ea magnitudine et pulchritudine sit prze- 
dita, majorem et pulehriorem produxerit. Hzc euim 
matris laus est, sicut vice versa matris pulchritudo 
filtz pulchritudinem auget. Nec aliam eum alia, sc 


*&h» ἀρχαίαν Ρώμην παραθάλλειν. Ὥστε οὐ χρὴ p ipsam quodammodo eum semetipsa, novam scilicet 


vavoos διαιτητὰς ἐν τοῖς τοιούτοις γίνεσθαι, ἡμᾶς 
μάλιστα, οἵ xal τῶν ἐχείνη: ἀγαθῶν xal τῶν ταύ- 
τῆς χληρονομοῦμεν, τἧς μὲν υἱοὶ, τῆς δὲ νίωνοὶ 
&uY (άνοντες. ᾿Αλλὰ δεῖ μᾶλλον Ex ἀμφοτέραις xaX- 
λωπίξεσθαι, ὥσπερ οἱ τὴν αὑτῶν εὐγένειαν πρὸς 
πλείους ἔχηντες ἀνχφέρειν, χαὶ οὐ vovst; μόνον με- 
γάλους xai χαλοὺς, ἀλλὰ καὶ προγόνους τοιούτους ἣ 
ἐγγὺς, ἴσως δὲ καὶ ὑπερέχοντας δυνάμενοι χαταλέ- 
γειν. Γονεῦσι δὲ αὖ εὐχῆς ἔργον, ὥς τι; ἔφη, παίδων 
ἡττᾶσθ.ι, ὥττε δίκαιον ἡμᾶς ἐν τούτοις ὑποπτεύειν. 


Avo) τοίνυν χολὴν μὲν σφέδρα χαὶ ὡραίαν vevé- 
ὅθαι τὴν μητέξα" χαλιω δὲ πολλοῖς ἣν θυγατέρχ" 
píte μὴν ταύττν πρησέχειν ἄλλης μητρόπολιν xal 


Romam cum veteri comparare licet : ita ut iniquos | 
jn hujusmodi rebus arbitros esse nequaquam opor- 
teat, precipue nos, qui et illius et hujus bonorum 
participes sumus : illius scilicet filii, bujus nepotes. 
Sed utraque nobis gloriandum est ; queinadmo.lum 
illi solent qui nobilitatem suam ad plures referunt, 
nec parentes. selum magnos pulechirosque, sci 
et majores atque. cognatos. istiusmodi, aut fortassis 
etiam meliores possunt recensere. Parentibus autein 
maximopere exoptandum est, ait ille, uta liberis 
vincantur, quod in his quoque nos suspicari oportet. 

Quocirca adinodam quidem puichram et formo: 
sam matrem esse aio : filiam tameu multo pulchrio- 
reu, ut nec isti aMerius voe tS QNS. 8X NSRNSUEXB, 


40 MANUELIS CHRYSOLOR.E | tU 


vec huic alterius coloniam filiamque esse, nec un- A μητέρα εἶναι, ufa: Exelvov ἄλλτις ἁποιχίαν καὶ θυ- 


quam, sicut modo diii, t3uta. in mate et filis, 
quanta ip. hisce, similitudo fueril. lta ut hijs put- 
ehritiido, instar iguis aut radii aliunde accensi, ab 


illa acceperit augmentum. Nam »i niliil aliul no-- 


bis dicendum suppeteret, situs ille versus utram ,ue 
continentem, Eurepam dico et Asiam , et connexio 
septemitrionalis et. meridionalis maris, ita ut δίας 
coutinentium, isthinc aequorum, vel potius wutrorum- 
que bepelicio orbem terarum gentesque illius, tan- 
quam communi quodam vinenlo conjungat, rur- 
sumque ἃ se invicem secludat ipsa velut ad portas 
sita quibus, quaeso, id non utile solum et pulchrum, 
sed ctiain regium non videretur ? Nam portus ico 
judic o cxteris totius orbis maguitudine et securi- 
iate antecellens, ownium ubivis locorum coatevta- 
rui triremium naviumque capax: tuu quod tola, 
ut ita dicam, mari et continenti circumcirca cingi- 
tur, ila ut eadem et continens. undique, el insula 
item terrestri» simul atque maritiuta sit. Meeuium 
quoque corona revera et ambitus, qui nescio an ulla 
ju re Babyloniis cedere possit : et turrium in iisdem 
frequentia, magnitudo et altitudo ; ita ut. qualibet 
earum οἱ vel sola esset, prz quavis alia integra 
&iructura admirationem spectatoribus incutere queat: 
εὐ vel sola graduuso quibus conscenduntur ina- 
gnitudo, crassities et structura admiratione digna 
»it : tum vero noenium, porta turriuique in illis 
eminentium splendor : et pro moenibus antemurale, 
quod solum alteri. civilati pro. securo inunimento 
suüliceret : tum adhuc fossarum egestio et structuia, 
earumque latitudo et profunditas, et aqua in iis lem 
copia : ul qua tantum paite ea deerat, isihic quo- 
que illius bem ficio urbs maritima videatur : queut- 
ad uo.l.rn vice versa, qua parte marilinia est, 
propier insulas vicinas continenti adhzrere vid: a- 
uir : ut quod de Atheniensium civitate quidau vi- 
xit, vam εἴ praternavigari et circuinnavigari pedi- 
busque circuiri posse, bzc etiain. gemino ambitu 
circuealur, eademque  ulbilomiuus propter aquae 
cupiam snaritina sit ; bac, inquam, ounia quid reli- 
quum faciuut quo superari a quoquam possint ? quin 
pocas quo saltem accedi de proxziao possint et exae- 
quari? luteriora autein urbi» mouibus et exemplari 


Yyatépa * μὲτε μὴν ἐν μητρὶ xal θυγατρὶ, ὅπεο ἔφην, 
ὅστν ἐν ταύταις ποτὲ ὁμοιύτττα γενέσθχι" τό γε 
μὴν ταύττς χάλλο;, ὥτπερ τινὸς πυρὸς ἣ ἀχεῖνο; 
ἔξλγιν, ἀπ᾽ ἐχείντς ἐπίζοσιν εἰληφέναι. E! γὰρ μη- 
Uv ἕτερον λέγειν ἔχομεν, ἀλλ᾽ ἡ πρὸς ἀμφοτέρας 
τὰς; ἠπείρους, τήν τε Εὐρώπην λέγω χαὶ ᾿Ασίαν, 
θέσις, ἀλλ᾽ ἡ συνάφεια τῆ; τε ἀρχτῴα: xol μεση!» 
6pwt«c θαλάσστς, ὥστε τῇ μὲν διὰ τῶν ἠπείρων, 
τῇ δὲ διὰ τῶν θαλασσῶν, μᾶλλον δὲ δι᾿ ἀμφοτέρων, 
ὥσπερ ἐν κοινῷ τινι συυδέσμῳ συνάπτειν val κ)είειν 
αὖθις ἀπ᾿ ἀλλήλων͵ ὥξπερ ἐπὶ πυλῶν ἱτταμένην, 
τὴν οἰχουμένην, χαὶ τὰ ἐπὶ ταύτη: ἔθνη, τίσιν οὐχ 
à» δόξειε μόνον 421,31; ον xal ὡραῖον, ἀλλὰ χαὶ Ba- 
σιλικὸν εἶνλι, Ὃ γε μὴν λιμὴν, νιχῶν, οἶμαι, τοὺς 
ἀπανταχοῦ μεγέθει καὶ ὁσταλείᾳ, πάπα: ἂν τὰς 
ἀπαυταχοῦ κώποτε γενομένιτς τριήρεις xal ὀλχάδας 
οἷός τε ὧν δέξασθαι" τὸ δὲ χύχλῳ καθ᾿ Qr, ὡς £i- 
«il. ἐχυτὴν θάλαασσάν τε χαὶ Ἀπειρῦν πανταχόθεν 
ἔχειν, ὥστε τὴν αὐτὴν πάντη τέ ἤπειρον xal νῆσον 
εἶναι, πρόσγειόν τε τὴν αὐτὴν ἅμα xal πελαγίαν - ὁ 
δὶ τῶν τειχῶν στέφανος ἀληθῶς xa! χύχλο; οὐχ οἷδχ 
ἐν τίνι δυναμένων λείπεσθαι τῶν Βαδυλωνίων - ἡ δὲ 
τῶν ἐν αὐτοῖς πύργων πυχνότη;: χαὶ τὸ μέγεθος xal 
ὕψος, ὥστε ἕχαστον, εἰ xal μόνος ἔν δήπου, xa 
ἑαυτὸν ἀντ᾽ ἄλλης τινὸ; ὅλης οἰχοδοαῖς $2va:9a. 
θαῦμα παρέχειν tot; θεωμένοις. Ὧν 65 χαὶ μόνων 
τῶν ἀνχγουτῶν εἰς αὐτὰ χλιμάχων ἄξιον εἶναι θχυ- 
μάται τὸ έγεθο;, καὶ τὸν ὄγχον xal οἰχοδομέν" αἱ δὲ 
τῶν" τειχῶν πύλαι χαὶ ἡ τῶν ἐν αὐτοῖ- πύργων λαμ πρό- 
τη τ τὸ δὲ πρὸ τοῦ τείχους τεῖχος ἕτερον, ἑτέρᾳ πόλει 
μόνον àv ἀντὶ ἐρύματος ἀσφαλοὺς ἀρχέσαν" ἡ δὲ τῶν 
ἐπὶ τούτοις τάφρων διωουχὴ χαὶ οἰχοξομὴ, xal τὸ τού- 
ttov EUpÓ; τε xal ὕψο:, τὸ δὲ rro; τῶν ἐν αὑταῖς 
ὑδάτων" ὥστε ᾧ μέρει μόνον ἐλείπετο, καὶ ταύτῃ 
δοχεῖν πελαγίαν τὴν πόλιν εἶναι διὰ τούτων, ὥσπερ 
αὖ iv ᾧ μέρει πελαγία φαίνεται, πρόασγειον διὰ τῶν 
νήσων" ὥσθ᾽ ὅπερ εἶπέ τις περὶ τῆς ᾿Αθηναίων πόλεως, 
xai παραπλεῖν αὐτὴν δύνασθαι καὶ περιπλεῖν, χαὶ m:- 
ξεύειν, ταύττν δὲ δίχα πεζεύειν, xal αὖθις πελαγίου; 
εἶναι διὰ ταύτης, τίνι δύναται χαταλιπεῖν ὅλως 2e p- 
6oXv ; μᾶλλον δὲ τίνι συγχωρῆσαι δύναται ἐγγὺς 
αὑτῆς ἐλθεῖν ἣ ἐξισωθῆναι: Τά γε μὴν ἕνδον ἣν ὄντως 
ἄξια τῶν τειχῶν καὶ τοῦ παραδείγματος πρὸς ὃ τὴν 


ad quod principo exstructam (yisse dizi, οἱ metro- Ὁ ἀρχὴν, ὡς εἶπον, γέγονε καὶ τῆς μητροπόλεως, καὶ 


poli matrique tum conditorum gloria et. potentiae 
onmino respon-lebant. 

Duz enim poltentissimz prudeutissiimaque geu- 
tes. quarum aliera tine temporis iiperium obtiue- 
bat, altera paulo ante obtinuerat, omni artium et 
ambitionis deliciarumque genere excellentes, Ro- 
mani, inquam, et Graci conjunctis studiis hanc 
per'ecerunt, atqueea in re et reliquarum gentium 
oinnium et suorum opera ac ministerio fuerunt usi. 
Εἰ priucipio quidem locum urbi condend.e elegerunt 
dignum saue et urbe quam animo moliebanter et 
imperio, ut in. ea residentes totum terrarum or- 
bew commode regere possent. Elegerunt igitur 

hanc non solum ad orbis universi gubernationem, 


μητρὸς, xal τῆς ἀξίας, καὶ δννάμεως τῶν οἰχισα- 
μένων. 

Δύο γὰρ τὰ δυνατώτατα χαὶ φρονιμώτατι ἔθντ, 
τὸ μὲν τότε ἄρχον, τὸ δὲ εὐθὺς ἄρξαν πρὸ ἐχείντυ, 
xai πάσῃ τέχνῃ, καὶ φιλοτιμίᾳ, xal ἀδρότητι χο- 
μῶντα, Ῥωμαῖοί τὸ xa “Ἕλληνες, συνελθόντα, 
ταύτην πεποιῆχασι, καὶ πᾶσι δὲ τοῖς ἄλλοις ἔθνετ', 
καὶ τοῖς ἐκείνων εἰς αὐτὴν ἐχρήσαντο ποὸς ὑπτρε- 
σίαν. Καὶ πρῶτον μὲν ἐξελέξαντο τόπον ἔδαφος τ 
πόλει, ἄξιον τῆς μελλούσης πόλεως, ἦν ἐδάλοντο 
κατὰ νοῦν, xal τὶς ἡγεμονίας, ὅπως ἐπὶ ταύτης 
χαθήμενοι ἔχωσιν εὐφνῶς: χυδερνᾷν πᾶσαν τὴν ol- 
χουμένην * ἐξελέγοντο δὲ ἄρα ταύτην οὐ μόνον πρὸς 
νδέρνησιν τῆς οἰκουμένης πκάτη;:, ἀλλὰ καὶ Ex πά- 


* Gad 


- « x 


I 


“ἕντες, xai μὴ ἀγνοοῦντες ὃ xav! ἀρχὰς τῇ "Pop 
καὶ πολλαῖς ἄλλαις τῶν πόλεων ἐνδόξοις ἀπὸ τύχης 
γενομέναις οὐ συνέδη. ᾿Αλλὰ κατ᾽ ἄλλας τύχας f) 
αἰτίας ὡς ἔτυχεν ἄλλαι ἐλλαχοῦ γενόμεναι, εἶτα 
αὐξηθεῖσαι, οὐ δίκαιον ἔκριναν ἐχλιπεῖν αὐτὰς χαὶ 
τὴν οἴκησιν πρὸς τὸ βέλτιον ἀμεῖψα! * ἀλλὰ τὴν μὲν 
ἀπὸ τῆς τέχνης ὡς οἷόν τε ἣν ἐπήνεγχαν παραμυ- 
θίαν, τοῖς δὲ ἀπὸ τῆς χώρας xal τῆς θέσεως ἣγά- 
πησαν. Ἔνιαι δὲ xai διὰ τέλους ἠνέσχοντο παρὰ 
τῆς φύσεως τοῦ τόπου ἀηδιῶν πολλῶν" ὥστε μὴ 
πἄσω εἶναι χαλὰς. ἀλλὰ vot; μεγίστοις ἐλαττοῦσθαι, 
ὅπερ xal ἐπὶ τῶν χατ᾽ ὀλίγον αὐξανομένων οἰχιῶν 
συμθαίνει. Ἢ δὲ ἡμετέρα πρῶτον αὐτὸ τοὔδαφος, 
ὡς εἶπον, τοιοῦτον χρινόντων, xal αἱρουμένων ἔσχε 
χατ᾽ ἐχλογὴν, οἷον ἔπρεπε πρὸς πᾶσαν τέρψιν τε 
xai χρείαν, καὶ ἀξίαν τῇ μελλούσῃ τῆς οἰχουμένης 
ἄρξειν εἶναι. “Ὅτι δὲ χαλῶς ἔχριναν δείχνυται καὶ 
ἡμῖν νῦν ἀπὲ τῆς πείρας. Εἶτα τὰς ἀπανταχόθεν 
ςέχνας tl; χαλλωπισμὸν αὑτῆς συνήνεγκχαν, εὐθὺς 
πλούσιοι πλουσίως, xal μεγάλοι μεγάλως, xai Ba- 
σιλεῖς βυσιλιχῶς οἰχοδομοῦντες. Πῶς δὲ ἔμελλον ἀπὸ 
τοιαύτης πόλεως, χαὶ τοιούτων οἰκιῶν ἐλθόντες φαύ- 
Àog καὶ σμιχροπρεπῶς οἰχήσειν ; οἱ δεύτεροι δὲ 
ἀεὶ ἐμιμοῦντο τοὺς προτέρους, ὅπερ ἐπὶ τῶν olxo- 
δομιῶν μάλιστα συμθαίνει. Προπαρεσχεύασε δὲ ἄρα 
ἡ φύσις αὐτοῖς xal τὴν πρὸ τῶν θυρῶν εὐθὺς μαρ- 
μαρίνην νῆσον πρὸς τὰς οἰκοδομίας, ὥσπερ εἰ- 
δυῖα, οἵα πόλις xal παρ᾽ οἵων ἔμελλεν ἐχεῖ χτι- 
σθήσεσθαι, καὶ τὴν ὕλην καὶ τὴν ἀποσχευὴν 
πρὺς τὸ ἐχείντς χάλλος, xol τὸ ἀξίωμα συμθαί- 
vougav προαποτιθεῖσα. Τοῖς δὲ ἄρα οὐχ ἔρχεσε 
τοῦ λευχοῦ μαρμάρου οὐδὲ τῶν ἀπὸ Θετταλίας, xal 
Πάρου, καὶ Πελοποννήσου λίθων τούτων τῶν ποιχί- 
λων, ἀλλὰ χοὶ ἀπὸ ᾿Αραδίας, xaX Αἰγύπτου, xal 
Λιδύης, καὶ Μαρμαριχῖς, καὶ αὐτῆς τῆς διαχέχαυ- 
μένης τὰ πρὸς οἰχοδγμὴν ταύτης ὠρύττοντο" ὥστε 
ἐπήξαντο μὲν εὐθὺς οἰκίας οἷαι ἤρκεσαν ἂν πόλει; 
εἶνσι τῷ μεγέλει, ἐδείμαντο δὲ 
στεῖσθαι ἀνθρωπίνῃ τέχνῃ χαὶ παρ᾽ ἀνθρώπων γε- 
γενῇσθα!, ἤδη χαὶ τῆς εἰς Θεὸν εὐσεθείας συμθαλ- 
λομένης, χαλῶς τοῦτο ποιοῦντες. Εἰ γὰρ τῶν ἱερο- 
σύγων xai ἀθ:ων γεγόνασι τοσοῦτοι xai τοιοῦτοι, 
ποίους τινὰ; xai πόσους ἐχρῆν εἶναι τοὺς τῶν τὸν 


ναοὺς, οἵους ἀπι- 


EPISTOLA AD JOANNEM IMP. 


| σης, ὡς εἰπεῖν, τῆς οἰκουμένης, ἅτε κύριοι ταύτης Α sed eliam ex orbe universo, tanquam ejusdem Do- 
ue 


D 


49 


mini, nec ignorantes quid urbi Rome multisque 
aliis celeberrimis civitatibus, qux» fortuito coepe- 
runt, in principio non obtigerit. Nam cum alie aliis 
in locis diversos ob casus causasve exstitissent, au- 
ct» deinceps iniquum judicarunt deserere sedem 
suam, et in melius mutare: sed quantum licuit rc- 
medium ab arte adhibueruut ; loci autem situsque 
qualitatem boni consuluerunt. Alie vero multas 
incoumoditates ex loci natura provenientes perpe- 
Luo sustinuerunt, ita ut non omni commoditatum 
genere abundarent, sed maximis destitüerentur : 
quod etiam in edibus qua sonsim ampliores fiunt, 
contingit. Nostra autem urbs primo solum ipsuin, 
ut dixi, hujusmodi nacta est ex libere Jijudicantium 
eligentiumque arbitrio, quale ad omnei  deleecta- 
tionem et commodum, dignitatemque ei quie orbis 
imperium habitura essct, conveniebat. Nec falsos 
fuisse eliam experientia ipsa nobis jam ostendit. 
Deinde omnes artes ad ezornandaim eam contule- 
runt divites statim &umptuose, inagnates maguilice, 
ct reges regie zedificantes, Quomodo enim bomines 
ex tali urbe talibusque zdibus profecti incommode 
et sordide habitare potuissent? posteriores autetn 
semper imitabantur priores, quod in stracturis 
precipue fieri sclet. Quaprepter natura? Maimo- 
ream insulam ante januas ipsas ad sedificandum eis 
praeparavit, veluti non ignara qualis urbs quibus- 
que auctoribus isthic excitari debebat : et wiate- 
tiamatque apparatum ad. pulchritudinem diguita - 
temque ejus necessarium jam aute se ponens. At illi 
nequaquam contenti. marmore candido, et Thessa- 
licis Pariisque, et Peloponnesiacis iliis. variegatis 
lapidibus, etiam ex Arabia et /Egypto, tum ex 
Libya et Marmarica, quinimo ex ipsa torrida mun- 
di regione ad hujus exzdilicationem saxa. erui cu- 
rabant. [14 statim fundabant domus, qua ob ma- 
guitudinem oppida integra esse poteran!. Templa 
autem lujusmodi struepant, ut. humana orte et 
ab hoininibus structa. vix credas. Quol cum ex 
pietate in. Deum fuerit profectum, recte ab ipsis 
factum fuit. Si enim sacrilegorum atque impiorum 
Lheminum tot ac talia. fuerint, quotnam et qualia 
eorum esse oportebat qui veruin. Numen colunt? 


ἀληθῆ θεὸν σεθόντων ; χαὶ εἰ τοῖς δχιμονίοις παρὰ D et si daemoniis a suis cuitorius hujusmodi zditicia 


τῶν ἐχείνοις δουλενόντων δεδόμηται xai Too31 vs- 
κται τοιαῦτα, τίνα ἔδει τῷ Σωτῆρι χαριστέρια τῇς 
ἀπ᾽ ἐχείνω, ἀπαλλαγῆς προσενεχθῆναι; 'AXA' ἐῶ 
ταῦτα. Ἐῶ cb σχεπαστοὺς xal φραχτοὺς δρόμους 


διὰ πάτης ποτὲ τῆς πόλεως δειχνυμένους " ὥστε 
ἐξεῖναι ἄνευ πηλοῦ χαὶ ἀχτῖνο: πᾶσαν διιέναι. 


᾿Αφίημι δὲ μονολίθους κίονας, πύργον, ἣ φρούριον 
ἕκαστον αὐτῶν χα)ῶς εἶναι δυναμένους, Παρχλείπω 
δὲ στοὰ;, χαὶ στηλῶν βάσεις, xal πυραμίδα:. ᾿Αφίη- 
μι δὲ βασιλείων ἄλλων κατ᾽ ἄλλα μέρη τῆς πόλεως 
πλῆθός τε καὶ μέγεθος, xaX χάλλος, xat θέατρα, καὶ 
στρατήγια, καὶ ἀγωνιστήρια, καὶ γυμνάσια, καὶ 'π- 
ποδρόμους᾽᾿ ἔτι. δὲ νεώρ'α, xal προχώσεις τειχῶν 
καὶ ὅρμων, χαὶ διωρυχὰς, καὶ τοὺς προδεδλημένους 
PaTRoL. Gn. CLVI. 


exstructa atque oblata. fuere, quinam 8. rvatori 
nostro grati auimi monimenta offerenda erant quod 
ab iisdem nos liberasset? Sed omitto hzc, omitto 
eliam tecta et operta ambulacra, que per omnem 
urhem quondam ostendebantur, Δ ut to'am siue 
luto vel astu liceret peragrare. Omitto etiam co- 
lumnias ex uno solidoque saxo, quarum singula 
turrim vel castellum aliquod nou male constituere 
possent, Transeo poriicus, bases statuarum et 
pyramides : pr:etermitto regiarum zdium in diver- 
sis urbi$ partibus mult.tudinem, magnitudinemqu? 
et pulchritudinem, item theatra, castra, przetoris, 
circos, gymnasia, hippodromos: ut et navalia δι 
moles moenibus portubusque ab(ee&as ᾿ς νὰ NoRSA 
ΝᾺ 


4 


MANUELIS CHRYSOLOR.E 


lA 


et fnn.lamentorum ac murorum substructiones us- Α τῶν θεμελίων xal τῶν τειχῶν ἀπὸ τῆς θαλάττης 


que ad mare porrectas, et. opportunas ex quavis 
parte navibus recipiendis stationes: quin etiam 
turres in medio maris et. profundo pelago, et in 
ipso reciprocantiuw fluctuum vorticoso astu, et in 
turribus hisce dulces aquas. Przeter. hzec sublimes 
et pensiles per murorum arcus aquaram ductus, 
quos fluvios aérios appellare possis, ex locis re- 
motioribus ad aliquot dierum Iter, ut aiunt, per- 
ductos: tum peifossa obstantium montium dorsa. 
Owitto etiam receptacnla et. cisternas quibus aqua 
ista primum excipiuntur: que ad aque ductus 
maris vel stagni ins'ar obtinent : quarum alis te. 
ctis adoperte visum latent, ali» in propatulo et 
sperte scaphis navigari possunt. Earumque non- 
null: jam intus sub convexo  fornicum, aliz su- 
perius iu tectis maximas arbores nutriunt, et vici- 
uis agrorum vel hortorum vicem przestant. Owiito 
in cisternis illis columnarum et fornicum multi- 
tudinem : tum alios subterrancos et effossos cauales 
qui totam urbem tabulati iustar pensilem et subtus 
concavam elliclunt: item. cleacas et ineatus. pubi- 
cos : qua omnia ctiam in hac. urbe longe plurima 
exstant. Quid vero de balneis dicam: quorum vel 
numerum si referam, fidem non invenero? tum 
aquarum copiam, qux. ex foctibus per zedes et pu- 
blice per urbem deriva:ur? Qvid de surburbiis ? 
qu:, si magnitudinem spectes, aliquot dierum iti- 
nere extra urbem protenduntur : si pulchrituliucem, 
commoditatem et apparatum , cum aedificiis urbanis 
quovis genere certant. Nam inde ab Abydo, et Sesto, 
οἱ llellespovto usque 44 Bosporum Thracium, et 
Fana, insulzsque Cyaneas, sive ab Asi, sive ab Eu. 
ropzx latere Propontidis ambitum, ejusque insulas 
circa urbem sitas, tum etiain cornu portus, et quid- 
quid inde ad Pharum usque protenditur, quis cir- 
cuiverit, continua huic urbi suburbia erant .Quorum 
templa et zdificio [si quis enumerare vellet, iili hi- 
storia, el ea quide non parva texenda esset. Quin 
ipsa hac suburbia non exigua sui parte per mu- 
rum longurm, ut vocaut, ab iuferiori mari ad marc 
superius Poutumque Euxinum porrectum, in unam 
coutinu&m urbem coalescunt : quae integram posset 
constituere provinciam : quippe qua magnitudine 
sua tantum in se complectitur, quautum in reliquis 
omuibus simul reperire forsan haud facile esset. 
Ipse autem murus longus, non solum longus, sed 
etiam largus altusque murus jure possct cognominari: 
cum talis ac tantussit, ut si promiscue ex quibus- 
cunque lapidibus fluminumque glarea, et minutis 
petris constructus esset, | utique admirationem 
mereretur. Sed ille lujusmodi saxorum mole con- 
siat, et tali arte est exsiructus, ut si vel ad. paucas 
orgyas extenderetur, stuporem spectantibus liaud 
immerito afferret: quippe cum mons verius sit, 
quam murus. Adco quidem ut si funis vel proje- 
c € lrabis instar pensilis esset convenientem longi- 
tudini crassitiem obtineret: que quidem in istis, 
ne dis:umpantur, requiritur. Cum tamen murus 


D 


λίϑους, xal τοὺς ὑποδεχομένου:ς ix παντὸς μέρους 
νεωσοίχους, καὶ τοὺς ἐν μέσιν τῆ; θαλάττης, καὶ 
τοῦ κελάγους. χαὶ τοῦ βυθοῦ, ἐπὶ τῆς δίνης αὑτῆς 
χαὶ τῆς παλιῤῥοίας πύργους, xai τὰ ἐν αὐτοῖς γλυ- 
χία ὕδατα, πρὸς δὲ τούτοι; ἀγωγοὺς ὑδάτων, ὑπο- 
γείους καὶ χρεμαστηὺς αὖ διὰ τειχῶν, ἀερίου; πο- 
ταμοὺς λέγεσθαι δυναμένους, πόῤῥωθέν ποθεν ix 
poxpotátou διαστήματος ἡμερῶν ὁδὸν, ὥς φασιν, 
ἀφικνουμένους - xal τὰς τῶν μεταξὺ παρεμπιπτόν- 
τῶν ὁρῶν διωρυγὰς, καὶ τὰς ὑποδεχημένας πρότερον 
τούτους δεξαμενὰς, θαλασσῶν ἣ λιμνῶν λόγον πρὸς 
ἐχείνους τότε γε ἐχούσας, πὰς μὲν καταστέγους χαὶ 
ἁφανεῖς, τὰς δὲ ἀνα πεπταμένας καὶ φανερὰς ὁλκάσι 
δυναμένας πλεῖσθαι" ὧν ἕνιαι νῦν αἱ μὲν ἐπὶ τοῦ 
χύτους ἕνδον, αἱ δὲ ἄνω ἐπὶ τῶν στεγῶν μέγιστα 
δένδρα τρέφουσι xal τοῖς ἔχουσιν ἀρκοῦσιν ἀντ᾽ 
ἀγρῶν καὶ κήπων εἶναι " xal τὸ πλῆθος τῶν ἐν αὖ- 
«at, χιόνων xal ἁψίδων * ἄλλας δὲ αὖ ὑπογείους xal 
ὀρυντὰ; πᾶσαν τὴν πόλιν ὑπερῷον xai χρεμαστὴν, 
χαὶ τὰ κάτω διάχενον ποιούσας * χαὶ τοὺς δημοσίους 
ὑπονόμους, ἃ καὶ παρὰ τῇδε πλεῖστα. Τί δὲ περὶ 
λουτρῶν ἂν λέγοιμι. ὧν τὸ ἱστορούμενον ἐν αὐτῇ γε- 
νέσθαι πλῆθος ἀπιστεῖται ; xaX τῶν ἀπὸ χρηνῶν ὑδά- 
των, ἃ κατ᾽ οἰκίαν τε καὶ διὰ τῆς πόλεως ἐχεῖτο ; Τί 
δὲ περὶ τῶν προαστείων, τῷ μὲν μεγέθει ἡμερῶν 
ὁδὸν οὐχ ὀλίγων διατεινόντων, τῷ δὲ χάλλε:, καὶ τῇ 
χρείᾳ, καὶ τῇ κατασχευῇ tol; ἐπὶ τῆς πόλεως χατὰ 
πᾶν εἶδος ἁμιλλωμένων ; ᾿Απὸ γὰρ ᾿Αδύδου, xai Ση- 


Ὁ στοῦ, καὶ ᾿Ελλησπόντου μέχρι Θρᾳχίου Β᾿ σπόρου, 


καὶ Ἱερῶν, xoi Κνανέων, εἴτε ἀπὸ τῆς ᾿Ασίας, εἴτε 
ἀπὸ τῆς Εὐρώπης κύχλῳ τὴν Προποντίδα, xai τὰς 
b) αὑτῇ κυχλάδας τῇ πόλει νήσους, χαὶ τὸ χέρας τοῦ 
λιμένος, xal ὅτον ἄνωθεν μέχρι φάρου περιιοῦσι, 
συνεχῆ προάστεια ἦν τῇ πόλει " ὧν εἴ τις τοὺς ναοὺς 
xai τὰς οἰχοδομὰ; βούλοιτο καταλέγειν, ἱστορίαν ἂν, 
xai ταύτην o) σμιχρὰν, ἀναγχάζοιτο συγγράφειν" 
xai αὐτὰ δὲ τὰ πρηάστεια, οὐχ ὀλίγῳ μέρει διὰ τοῦ 
μακροῦ λεγομένου τείχους ἀπὸ τῆς κάτω θαλάττης 
εἰς τὴν ἄνω καὶ τὸν Εὔξεινον διήχοντος πόλις ἐγίνετο 
ὑπαρχία δυναμένη εἶναι, τῷ μεγέθει τοσαῦτα περι- 
χλείουσα, ὅσα ἐν ὁμοῦ πάσαις ταῖς ἄλλαις ἔργον tv 
ἴσως εὑρ:ἶῖν. Αὐτὸ δὲ τὸ μαχρὸν τεῖχος οὐ poxp.v 
μόνον, ἀλλὰ καὶ πλατὺ τεῖχος διχαίως χαὶ ὑψηλὸν 
xav ἐπωνυμίαν ἠδύνατο χαλεῖσθαι" τοσοῦτον μὲν 
ὃν, ὥστε εἰ καὶ τοῖς τυχοῦσι λίθοις, χαὶ ταῖς ἀπὸ 
τῶν ποταμῶν xal χειμάῤῥων βώλοις, χαὶ χερμα- 
δίοις ἁπλῶς συνέχειτο, ἄξιον ὃν θαυμάσαι " τοιού- 
τους δὲ, εἰ 63 βούλει, τηλιχούτους τοὺς λίθους ἔχον, 
χαὶ τοιαύτην τὴν δομησαμένην τέχνην, ὥστε εἰ χαὶ 
ὀλίγων ὀργυιῶν ἣν, δικαίως ἂν παρασχεῖν ἔχπληξιν 
τοῖς θεωμένους ὄρος ὃν μᾶλλον ἢ τεῖχ'ς᾽ ὥστε εἰ 
χρεμαστὸν ἣν ὥσπερ τι σχοινίον f) δοχὺ; διατεταμέ- 
vov, ἀνάλογον τῷ μήχει τὸ πάχος εἶναι, ὥσπερ ἐν 
ἐχείνοις ζητεῖται πρὸς τὸ μὴ διαῤῥαγῆναι" αὐτό τε 
καὶ τὸ τῆς πόλεω;, ἣ μᾶλλον τὰ τῆς πύλεως, ὥσπερ 
εἴρηται, ἐπὶ τοσχύτης xa! οὕτω δυνατωτάτης τότε 
ἀρχῆς. μεγαλοπρεπείας μᾶλλον χάριν, ὥτπερ ἄλλο 
τι τῶν χατὰ τὴν πόλιν θαυμαστῶν, γευνύμεα ἢ 


45 EPISTOLA AD JOANNEM IMP. 46 
χρείας. "Oc γὰρ ἧττον μεγίθους τειχῶν τότε A ille et reliqua urbis munimenta, qux dixi, validi ac 


ἐδεῖτο, τοσούτῳ πλείω, ἕτι δὲ μείζω ταῦτα περιε- 
δάλετο, οἰομένη πόλιν τε πρώτως ἀπὸ τῶν πειχῶν 
φαίνεσθαι, καὶ καλεῖσθαι, χαὶ πρὸ; τὸν ἅπαντα 6i 
χρόνον, οὗ πρὸς τὴν παροῦσαν μόνον ἡλιχίαν ταῦτα 
Ὑίνεσθλι ἐφ᾽ οὗ πολλὰ xav! ἀνθρώπους δύνασθαι 
συμξῆναι xal τῶν μεγίσέων μὲν εἶναι τὸν παρὰ 
τῶν πολλῶν φῇόνον, μεγίστας δὲ εἶναι xal τὰς; με- 
ταθδολάς * ὥστε οὐ μόνον τῆς δυνάμεως τῶν πεποιῃ- 
χότων, ἀλλὰ xal τῆς εἰς τὸ μέλλον προνοίας καὶ 
epovfjssto; αὐτῶν μέχρι πολλοῦ σύμθυλα διαμέ- 
νειν, 


potentissimi imperii tempore, ut σοί γα admiranda 
opera illius urbis, potius ad magnificentiam quam 
usum exstructa. fuerint, Quasto enim minus muro- 
rum inaguitudine tunc indigebawe eo et pluribus et 
majoribus cincta fuit. Quippe cum crederent urbem 
primum ex imuris apparere, nomenque inde accipere 
et hosce non. prasenti tautum «tati, sed ad omne 
futurum tempus exstrui: cujus progressu multa . 
honinibus evenire possint ; in quibus multorum invi- 
dia vel precipuurm locum obtinet, tum etiam mazxi- 
mas rerum mutationes contingere, ita ἃ! lrec non 


solum potentie conditorum, sed etiam providentize de futuris et prudentiae arguinenta quam diutissime $ue 


peressent. 

᾿Αλλ᾽ οὐδὲ μνήματα, f| τάφους, ἣ στήλας, 3j ἀν- 
δριάντας, ἐπὶ τῆς ἡμετέρα; πόλεως ὄντας f) γενομέ- 
νους βουλόμενος ἂν εἰπεῖν ἠπόρουν ἴσωνς" ἀλλ᾽ ἐλάτ- 
τω μὲν ἴσως ἔμελλον τῶν παρὰ τούτοις λέγειν, χαλ- 
λίῳ δὲ Évta xal περιφανέστερα πολλῷ τῶν τῇδε. Τί 
γὰρ ὃ τοῦ χτίστου μὲν καὶ πολιούχον βασιλέως τάφος, 
xai οἱ τῶν ἄλλων τῶν κερὶ αὑτὸν ἐπὶ τοῦ βχσιλιχοῦ 
moluavóplou, ὃ μόνον θαῦμα ἣν ἰδεῖν, πολλοὶ μὲν 
χύχλῳ σωζόμενοι περὶ τὸν ναὸν τών ᾿Αποστόλων, πολ- 
λὴὶ δὲ ἤδη xal ἀπολωλότες, χαὶ ἄλλοι ὃὲ ἀλλαχοῦ τῇς 
πόλεως ἐπὶ τῶν προνάων ; Τί ὃὲ ἡ τοῦ νομοθέτου 
βασιλέως στήλη ; Καὶ περὶ τοῦτον δὲ αὖ ἄλλαι στῆ - 
λαι γεγόνασιν, εἰ μέμνημαι, πρὺς ἀνατολὰς πολλαὶ 
χιόνων ἐξαισίων ἀνεχόντων. "Ott δὲ xal ἄλλο: πλεῖ- 
στοι ἐπὶ τῇ; πόλεως τοιοῦτο! ἀνδριάντες Ἦταν, δεί- 


χνυται ἀπὸ τῶν φαινομένων βάσεων αὐτῶν, καὶ τῶν C 


ἐν absol; ἐπιγραμμάτων * ὧν ἄλλαι μὲν ἀλλαχοῦ, 
πλεῖσται δὲ ἦσαν ἐν ἹἹπποδρήμῳ᾽ xal ἄλλας xol 
πλείστας εἶδον αὐτὸς πρότερον, ἃς νῦν οἷδᾳ ἀφαι- 
ρεθείσας. Εἰσὶ δὲ ol λέγουσι καὶ τὸν ἐπὶ τοῦ Ξηροῦ 
λόφου xlova, xai τὸν ἀντιχρὺ τούτου πρὸς ἥλιον 
ἀνίσχοντα ἐπὶ τοῦ ἑτέρου λόφου, ἀπὸ ταύρου χεχλη- 
μένον, βάσεις σφυρηλάτων ἀργυρῶν ἀνδριάντων γε- 
γενῆσθαι, τὸν μὲν τοῦ μείξονο;, τὸν δὲ τοῦ ἐλάττονος, 
οὕτω γὰρ λέγονται, τοῖν Θεοδοσίοιν " o0; πόσον ἐχρῆν 
γενέσθαι μεγάλους;, χαὶ τιμίους, χαὶ καλοὺς, φαίνε- 
και ἀπὸ τοῦ χάλλους, καὶ τοῦ ὕψους, xal τῆς λαμ- 
τρότητος, xal τῆς πολυτελείας τῶν χρηπίδων. Ταῦ- 
τα δὲ ἐνθυμηθεὶς ἐμνήσθην μεταξὺ xai xm ἐπὶ 
τῆς αὑτῆς ὁδοῦ τε xal γραμμῆς πρὸ; δυσμὰς v-- 
νομένης ποτὲ πύλης τῆς πό)εως, πύφγους ὅλου: 
ἢ φρούρια εἰπιόντα, εἴπερ οἷόν τε ἣν χινεῖσθα!, χαὶ 
ὁλχάδας αὐτοῖς λέφετι χαὶ ἱστοῖς δυναμένης δέξα- 
cÜat, χαὶ τῇ: ὑπὲρ αὐτῆς λαμπούσης στοᾶς πόῤῥω- 
0:v καὶ τοῦ μεγέθους τῶν ἐν αὐτῇ μαρμάρων" ἔτι 
δὲ τοῦ πρὸ αὐτῇ: xiovo;, ὃς καὶ αὐτὸς στήλην àvst- 
χε. Καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ ἑτέρου δὲ λόφον, τοῦ ὑπὲρ τῆς οἱ- 
χίας fjv νῦν οἰχεῖς, κίων οὕτῳ χαλούμενος, χαὶ ol 
ἐπὶ τοῦ στρατηγίον, xax ὁ ἐπὶ τὰ δεξιὰ τοῦ ναοῦ τῶν 
᾿Αποστόλων, xal πολλοὶ ἕτεροι, βάσεις ἀξίων αὐταῖς 
ἀνδριάντων ἧσαν. Τί γὰρ ἂν λέγοιμι περὶ τοῦ mo^; 
ἕω ἐπὶ τῆς αὐτῇ; πλατείας αὖθι: εἰς ὕψος μύχι- 
στον αἴροντης τὸν σταυρὺν πορφύρου xíovo;, ἐπὶ 
τῆς αὐλῇς τῶν τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου "ατιλείων 
αὐτοῦ πηξαμ΄νου xat ἱδρυμένου, πάντας “ἐν ἀνδριάν- 


Quod si monuinenta, sepulcra, columnas et sta- 


B tuas nostr: urbis commemorare vellem, quz vel 


nunc exstant, vel olim fuere, fortassis nec hic ma- 
teries. mili deficeret ; sed. quamvis numero forte 
pauciora, quam hic sint, attamen nonnulla iis longe 
pulebriora οἱ splendidiora conmemorem. Nam 
quid Caesaris illius sepu'crum, quem conditorem 
ac tutelarem ca urbs agnoscit ? quid vicina reliquo- 
1um monumenta eo loco ubi imperatorum sepultura 
visuntur ? res vel solo visu admiranda: quoru'i non 
pauca adhuc supersunt circa edem SS. Apostolorum; 
multa quoque jaw interierunt; alia etiain passim in 
templorum vestibulis exstant. Quid vero statua il- 
lius iinperatoris qui legum auctor fuit ? quam vicis- 
sim multa 4112 sta'u:e ab ortu, si recte meiniui, ma- 
ximis columnis imposit:e undique cingebant. Sed 
et aliashujus generis statuas quamplurimas per ur- 
bem exstitisse bases ipsarum et inscriptiones, qu;e 
adhuc visuu'ur, osten.Iunt : quaruim alis aliis in lo- 
cis, sed pluriue in llippodromo esstabant. Quiu et 
ipse olim multas alias vidi, quas nunc ablatas scio, 
Nec desunt qui columnam que in colle Xeroloplio 
eXSlat, ul et alteram, qua exadversuim δ solemni 
orientem, in eolle qui a Tauro nomen habct, ductos 
€x argento statuas sustinuisse affirmant : quarum 
quidein altera majoris, altera minoris Theodosii fue- 
rit, lisce enitn nominibus vulgo distinguuntur.Quan- 
las autem, quam pretiosas, et. quani puleliras; cag 
fuisse oporteat, i vero ex basium pulchritudine, al- 
titudine, splendore et magnificentia apparet, Verum 
mihi h&c cum animo revolventi interim in. memo- 
riam 'enit porta urbis, quie in eade:n via, et in ea- 
dein linea versus occasum quondam exstabat ; adco 
ampla, ut turres integras et «astra, Si moveri potuis- 
sent suo loco, navesque onerarias cum armaimentis 
et malis recipere posset : tum ctiam porticus supra 
eam longe lateque respleudeus, et niarmorum in ipsa 
porticu magnitudo : ut et columna ante. portam, 
quie et. ipsa statuam. olim sustinuit . Quin etiam 
pila in altero colle, qui zdibus tuis, in quibus nuuc 
lab:tas, imminet : ut et ilie qua in strategio ex- 
Stant; Lum quie ad dexteram SS. Apostolorum visi- 
lur, wmulieque . alie dignas conveuientibus statuis 
bases fuere. Sed quid ego de porphyretica columna 
commemorem, qu e versus Qrientqw WW. RR NS τὸς 


A 


MANUELIS CHRYSOLOR.£ 


I3 


gione exsiat, et crucem editissimam sustinet : quie A τας, πάσας δὲ στήγας vixOvto; ; imt xai τῶν γλυ- 


in area p:;latii Constantini Magni crecta et. dedicata 
fuit, el ceteras. statuas 0mnes, omnesque colum- 
na$ superat? uam et cazlati operis magnam copiam 
babemus, quale iifscolumnis i!lis circumcirca effi- 
giatis visitur, quz accuratissime eflictz sunt, ad 
imitationem earum , quz hic exstant. Sed illud opus 
superant statu iste, quz ex lapide porphyretico 
factze sellis ad trivium insident, οἱ secundum  ali- 
quos agoranomia et principatus nuncupantur: tum 
eliam altera in eadem via, paulo supra caput rivu- 
li ,qui uibem perlabitur, ex candido lapide vef 
marmore, qu» cubito inniti vidstur. Sunt et olia 
hujus generis multa, quz ipse quidem non vidi, se. 
in locis quibusdaw abditis exstare audivi, Nam eas 
quz sunt ante portam auream omitto, Sedet ipsam 
hanc portam, et wiarmoreas illius turres; tum Her- 
culis labores, et Promethei tormentum, atque alia 
hujus generis sumina et admirabili arte in marinore 
expressa quis digne admirari poterit? Sed quod 
civitas illa non etiam plura istorum operum ha- 
beat, ejus lic 681 causa, quod tum condita fuerit, 
cum etiam hic propler religionem ista neglecta 
jacerent . Credo quod homines statuarum et siguo- 
rum similitudinem aversarentur ; quinam ergo ist- 
hic ea tum facturi essent, quie liic cum jam exsta- 
rent neglecta jacebant? Fecerunt tamcn et inveneruut 
alia: tabulas, inquam, imagines, picturas et tes- 
sellatum sive musivum opus, artem revera pulcher- 
rimam et maxime durabilem. Et lic quidem opera 
jlla tessellata admodum rara sunt : quie profecto ὁ0- 
lius Greci, aut potius illius urbis suut propria ; 
»am si vcl hic vel aliis in locis tale quid visitur, 
et materiam et artem inde habuit. Quo:l etiam in re 


€ 


Tt 0y τούτων Éovtv, ἔχομεν 6b. πολλὰ, οἷον ἐπὶ τῶν 
περιγλύφων ἐχείνων χιόνων, ἀχριδῶς sic μίμησιν 
τῶν τῇδε πεποιημένων" ὅμως δὲ ὑπερδαλλομένων 
xaX τῶν διὰ μέσου τούτων τῇς πορφυρίτιδος λίῆου 
mE Tom λένων ἀνδριάντων, b» θρόνοι; ἐπὶ τριόδου κα- 
θημένων, οἷς ὄνομά τι χατὰ τούτου; ἀγορανομέας 
xii ἀρχῆς ἐπιφημίζεται " xai ἄλλου δὲ ἐπὶ τῆς αὐὖ- 
τῆς ὁδοῦ μιχρὺν ix λευχοῦ λίθου ἢ μαρμάρον, ὑπὲρ 
χεφαλῖς τοῦ διὰ τῆ; πέλεως χειμάῤῥου, δοχοῦντος 
εἰς ἀγχῶνα ἀναχεῖσθαι, Καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ τοιχῦτα, 
ἃ μὴ ἔτυχον αὐτὸς ἰδὼν, ἀχήχοα δὲ ἐν τόποις τισὶν 
ἀποχρύφοις εἶναι. Ἐῶ yip τοὺς πρὸ τῆς χρυσῦς 
πύλη:. "Hv xat αὐτὴν χαὶ 105; ἐν αὐτῇ μαρμαρίνους 
πύργους τίς ἂν ἀξίω; δύνχιτο θχυμάσαι, ἄθλου ς 
Ἡραχλέους ἀρίστης καὶ θχυμασιωτάτης τέχνη;, καὶ 
Προμηθέω; βάδανεν, xal τοιαῦτα ἕτερα ἀπὸ uspuá- 
pov; Τοὺ δὲ μὴ xax πλείω τούτω» ἔχειν αἴτιον τὸ 
τὴν πόλιν ἐχείνην τότε γεγενῖσθαι, ὅτε ταῦτα xal 
ἐνταῦθα διὰ τὴν θυνηχείαν ἢ μελεῖτο, φευγόντων, 
οἶμαι, τῶν ἀνθρώπων τὴν τῶν ξηάνων καὶ εἰδώλω"» 
ὁμοιότητα. Πῶς τοίνυν ἐχεῖνοι ποιεῖν ἔμλελλου, ἃ ἐν- 
παῦθα ἤδη πρότερον ὄντα χαθῃοεῖτο;; Ἐ ποίησαν δὲ 
xai ἐξεῦρον ἄλ)α * τὰ διὰ τῶν πινάχων͵ καὶ εἰχόνων, 
χαὶ γραφῶν, xai τὰ διὰ ψηφίδων λέγω, τέχνης 5v- 
τως λαμπροτάτης χαὶ μονιμωτάτης & χαὶ διὰ τῶν 
ψηφίδων δήπον σπάνια ἐνταῦῆα χαὶ ἀληθῶς μόνης 
τῆς Ἑλλάδος, ἣ τῆς πόλεως; ἐχείνης. Ἐπεὶ καὶ εἴ τι 
τοιοῦτον ἐνταῦθα ἣ ἀλλαχοῦ δείχνυται, ἐχεῖθεν τὴν 
ὕλην ἔσχε χαὶ τὴν ξέχνην. Ὃ νομίζω χαὶ ἐπὶ τῆς 
ἀνδριαντοποιιχῇς συμθῆναι" ἄρξασθαι μὲν χαὶ ἐλ- 
ϑεῖν τὴν ἀργὴν ἐχεῖθεν, ἐπιδοῦναι δὲ θαυματίως xal 
ἐνταῦθα. “Ἴσω; δὲ τοῦτο Xv εἴπο: τις xal ἐ πὶ πολλῶν 
ἄλλων. 


βιϑιιωτγία contigisse existimo; — videlicet eam principio isthic coepisse et huc pervenisse: attamem 
et hic admirabile accepisse incrementum: quod fortassis et'am de mullis aliis quis affirmare posset, 


Sed ut cxtera quae sine fabulis el exaggeratione 
de ista urbc commemorari possent, omittam ; tem- 
pium illud, eui Sophia nomen ἃ divina Sapientia 
conditor imposuit (nequajuam enim human: sa- 
pientie opus est), ubi quis contemplatus fuerit, 
quaenam alia post hzec comm« morare, vel mirari po- 
terit, vel quorum deinceps poterit meminisse ? Neque 
enim post homines natos simile quid fuisse, vel un- 
quam futurum existimo. Unde et ipse postquaiw 
ejus memini, omuem deinde orationem de hlsce 
rebus omitiam. Neque enim quidquam pro rei di- 
guitate de illo dici potest ; eL. postquam ejus. mermi- 
ueris, uihil amplius ulla de re dicere licet. Nam ubi 
hoc animo tecum consideras, ibi nihil aliud cogitari 
potest. Sed. de illo, ut dixi, pro dignitate quidquam 
dici nequit ; et si quis dicere inciperet, plus temporis 
illi quam cxteris omnibus impendere cogeretur, nec 
tamen quidquam ut par est diceret. Sed et hoc liben- 
ter coucedam, neutiquam tamen neque in fine oratio- 
nis, ueque obiter, necsine certo consilio ut superiora 
dicendum erat. Verum si uec statim a principio, el 
certo consilio, neque alteri consilio inteuti ullam tein- 
pli iliius partem verbis describere possumus, utique 


D 


᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, ὅπερ εἶπον, ἐῶ " ἐῶ δὲ xal τὰ)- 
λα, ὅσα τις ἀμύθητα xal ἀνυπέρδλητα λέγειν 5;- 
ναιτο περὶ ἐχείνης ἀλλὰ vab; ἐκεῖνος, (p xa; 
ποιῶν ἐχεῖνος τοὔνομα τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας ἐπεφῆ- 
pioe (ἔστι γὰρ ὄντως οὐκ ἀνθρωπίνης σοφίας 5pyov), 
τίνα ἰδόντα ἐάσει ἕτερα τοῦ λο. ποῦ λέγειν, f] θαυμά- 
Cei, 1 ἑτέρων τοῦ λοιποῦ μεμνῆσθαι; Οἶμαι γὰρ 
μὴἣτε γενέσθαι, μήτε μὴν γενήσεσθαί mozs ὅμοιόν τι 
χατ᾽ ἀνθριπου, ὅθεν δὴ χἀγὼ τούτου μνη θεὶς, 
ἑάτω λοιπὸν πάντα τὸν περὶ τούτων λόγον. Οὔτε γὰρ 
περὶ αὐτοῦ ἔστιν ἄξιόν τι τοῦ πράγματος εἰπεῖν, 
οὔτε τούτου μνησθέντα ἔξεστιν ὅλως λοιπὸν περὶ οὐ- 
τινοτοῦν λένειν. Τοῦτό τε γὰρ κατὰ vovv βχαλόμενον 
οὐχ ἔστιν ἕτερον διχνοηθῆναι. Καὶ περὶ αὐτοῦ δὲ, 
ὡς εἶπον, πρὸς ἀξίαν τι λέγειν 67-5009. ἀμήχανον " 
xai ἀρξάμενον δὲ δεήσει πλείονα περὶ τούτου χρόνον 
ἣ περὶ τῶν ὑπολοίπων πάντων ἀναλῶσαι, xai τέλος 
μηδὲν ὅμως ἄξιον εἰ πεῖν. ᾿Εγὼ δὲ χαὶ σπεύδω, ὡς 
εἶπον, ταῦτα δοῦναι. Οὐχοῦν ἔδε' rob; τῷ τέλει τοῦ 
λόγου, οὐδὲ ἐν παρέργῳ, καὶ οὐκ ἄνευ mpo.oí2, ὧσ- 
περ ἐπὶ τῶν προειρημένων, ἀλλ᾽ εἰ xa ἐς oy; εὖ- 
θὺς καὶ μετὰ πρυνοίας, xa μηδὲν ἄλλο προστησάε- 
yot ἠδυνήθημέν t: τῶν Ex ἐχείνῳ ἐπιδείξασθαι, εἴ,ο- 


49 


EPISTOLA AD JOANNEM IMP. 


50 


μὲν ἂν σφόδρα ἀγαπῆσαι. Τίνος γὰρ λόγου ὕψος fj A hoc ipsum quam clarissimum nobis esse debet. 


μέγεθος ἐξισώσεται τῷ Exslvou ὕψει καὶ μεγέθει ; 
ποῖον δὲ χάλλος τῷ χάλλει; ποῖον δὲ λόγου ἀξίωμα 
τῷ ἀξιώματι Exclvou ; ποία δὲ ἁπλότης, ἵν᾽ οὕτως 
εἴπω, τῇ ἀπλότητι ; τίς δὲ δεινότης ῥημάτων x1Y 
ποιχιλία παρισώσεται τῇ ἐχείνου ποιχιλίᾳ ; τίς μὲν 
λέξεων ἀχρίδεια τῇ τῶν ὑλῶν διὰ πάντων ἀχριδείᾳ 
xai ὑπεροχῇ ; τίς δὲ συνθήχη τῇ ἐχείνων ἁρμονίᾳ 
xal guvü0fxr; οὗ καὶ ἕν v: μέρος fi μέριον λέγω τὸ 
σμιχρότατηον ἁἀπολαδόντες, οὐχ ἔχοιμεν ἂν εἰπεῖν 
ἀξίως. Οὔτε γὰρ τὰς πύλας μόνον χαὶ τὰς ὁδοὺς, 
οὔτε τοὔδαφος, οὐ τὰ πρόθυρα καὶ τὰ πρὸ τῶν πυλῶν 
xál/v, οὐ τοὺς χίονας, οὐ τὰς ψηφῖδας, οὐ τὰς τῶν 
τοίχων μαρμαρώσεις, οὗ τὴν ὕϑδλον, οὐ τὸν ἐν αὐτῇ 
X2^xbw, οὐ τὺν μόλυδδον, οὐ τὸν σίδηρον, οὐ τὴν 
σάπφειρον, οὐ τὸν χρυσὸν, οὐ τὴν ὕελον αὖθις τὴν 
ἐν ταῖς ψηφῖσιν, οὐχ ἄλλο ὁτιοῦν μέρος ἀκριδῶς δυ- 
ναίμεθα χαταλέξλι. Τί τοίνυν ἄν τις περὶ τῶν λίθων 
χαὶ τοῦ ὅλου σχήματος, xal τῆς ὅλης οἰχοδομῆῇς καὶ 
τοῦ πλάτους, Χχαὶ τοῦ ὕψους, καὶ τῆς ὀροφῆς λέγοι ; 
fiv οὐ μόνον ὡς ἔχει λέγειν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁοᾷν δυνάμ:- 
θχ" μᾶλλον δὲ ὁρῶντες, ὅπως ἔστηχεν ἀπιστοῦμεν. 
“ὥσπερ γὰρ τὴν οὐρανοῦ σφαῖραν θαυμάζομεν στρέ- 
φεσθαι ἐφ᾽ ἑαυτῆ;, οὕτως ταύτην τὴν ἀμίμητον xat 
οὐρανίαν ἀψίδα xat ὀροφὴν, ὅπως τὴν ἀρχὴν γέγονε 
χαὶ ἔστηχεν ἀποροῦμεν. Καίτοι πλεῖστον τοῦ μεγέ- 
θους τῆς ὄψεως ἀνάγχη τὸ ὕψος ἀφαιρεῖν, μᾶλλον 
δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ ὕψους: ὅμω; ἀμήχανον τὸ τῆς 
ὑπερδολῆῇ: φαίνεται" ὥστε μὴ μόνον τὸν τοτοῦτον 


ὄγχον, xai τὴν τοιαύτην κατασχευὴν θαυμάζειν, QC 


ἀλλὰ xai τοὺς τοσοῦτον ἔργον ἀπ᾽ οὐδενὸς ὁμοίον 
παραδείγματος εἰς νοῦν βαλλομένους, xai διανοη- 
θέντας, xal νομίσαντας δυνατὸν εἶναι ἀλιθῶς εἰς 
ἔργον προελθεῖν, xaX διαπραξαμένους, Ὃ φημὶ μὲν 
περὶ τοῦ ὅλου ἁπλῶς ἔργον, μάλιστα δὲ φημὶ περὶ 
τῆς ὀρξροφῇ , ἣν ἀνάγχη τὸν ἀρχιτέχτονα ἐχεῖνον εὖ- 
θὺ; ἀπὸ τῶν θεμελίων, μᾶλλον δὲ χαὶ πρὸ τῆς τῶν 
θεμελίων αὑτῶν χαταθολῆς, ὦ; νῦν ἔχει, διανον θῇ- 
ναι, καὶ θαῤῥῆσαι συστῆναι δύνασηαι" ὃ νῦν ὑρώύμε- 
γον ἀπιστεῖται. Σφόδρα ἐχεῖνον εἰχὺς τῇ τέχνῃ, καὶ 
ταῖς ἀναλογίαις ταῖς κατ' αὐτὴν πιστεῦσαι" σφόδρα 
δὲ εἶναι γεωμετριχὸν ἢ μηχανιχόν * χαίτοι τί λέγω ; 
ἐχεῖνο γὰρ τὸ ἔργον οὐ τὴν ἐχείνου μόνον, χαὶ τῶν 
ἄλλων δυμησαμένων, ἀλλὰ χαὶ τὴν τοῦ ἀνθρωπίνου 
γένους, καὶ τὴν τοῦ ζώου τούτου ἁπλῶς ἀγχίνοιαν 
xai μεγαλουργίαν τοὺς ὁρῶντας δύνχται ποιεῖν θχυ- 
μάζειν" ὅτι τοσοῦτον αὐτῷ φύσει, ὅπερ οὐχ ἄν τις 
πρότερον ᾧήθη, ἐπινοίας, xat μεγαλονοίας, f| ἀξίας, 
xat δυνάμεως περίεστιν. Οἶμαι γὰρ οὐδὲν τῶν yit- 
ροχμήτων τούτων ἔργων παρ᾽ ἀνθρώποις ὅμοιον οὐδ᾽ 
ἐγγὺς γενέσθαι. Πολλὰ δὲ καὶ τῇ; φύσεως χαὶ τῆς 
διανοητικῆς σοφίας ἐν αὐτῷ δείχνυται θχυμάσια. 
Τοῦτο τοίνυν τὸ τοσοῦτον χαὶ τοιοῦτον ἔργον βέλτιον 
σιωπῇ θαυμάζειν" ἐπεὶ xa ἀπὸ τῆς ὄψεω; ἣ τῆς 
μνήμης μόνης ἀνόου; xai ἀφώνου; τοὺς ἐνθυμουμέ- 
νους xai ὁρῶντας ποιεῖν δύναται " ὥσπερ ἀδλεπτεῖν 
συμδαίνει του; mpg τὸν ἥλιον f| πρό; τι τῶν λαμ- 
πρῶν ὁρῶντας. Kal περὶ τῶν ἐχείνῃ δὲ τῇ πόλει 
Aetyáytoy ἁγίων καὶ ἁγιασμάτων, ἃ πλεῖστα μὲν ἐξ 


D 


Cujusnam enim orationis sublimitas aut magnitu- 
do illius altitudinem maguituilinemque adzquabit? 
qu:e orationis elegantia illius pulchritudinem ? qu*e 
majestas illius majestatem? qua' simplicitas, ut 
ità dicam, illius simplicitatem ? qu:e vis et varietas 
verborum ilius varietatem ad:eqvabit ? qux. di- 
ctionun eura et delectus illius accuratam per omnia 
perfectionem et excellentiam ? quie orationis slru- 
ctura illius proportionem et structuram ? eujus si 
vel unam partem aut. minimam potius particulam 
sumanus, nequaquam digne describere possumus-* 
Nequeenim vel solas portas et. aditus, non pavi- 
mentum, non vestibula, et portarum ornamenta, 
non columnas, non vermiculata tessellarum opera, 
non marmoreas parietum  incrustationes, &on vi- 
trum, non as in iis consumptum, non. plumbum, 
non ferrum, non. sapphirum, non aurum, neque 
vitrum in tessellarum commissuris, nullam denique 
aliam partem accurate describere poterimus. Ec- 
quid igitur de lapidibus, quid de tota flgura et. 
structura universa, quid de latitudine et altitudines 
quid de tecti fastigio aliquis dicat ? Cujus structu- 
ram non solum oratione, sed nec visu assequi va- 
lemus : quin potius oculis contuentes nobis ipsis 
persuadere non possumus quomo lo subsistat. Na: 
ut cceli orbem in se ipso converti miramur, ita & 
etiam qua ratione absis illa et contignatio inimita. 
bilis et caelestis principio facta fuerit, et quomodo 
substiterit, dubitamus, Et quamvis necessum sit 
ut altitudo quampluimum de magnitudine aspe* 
ctus, vel potius de ipsa altitudine subtrahat ; atta- 
men quantum cernitur immensum et vastum quid 
apparet; itaut non solum tantam molem taleui- 
que siructuram aliquis miretur, sed et. illos, qui 
nullo simili exemplo proposito tautum opus ani- 
mo conceperunt, el meniis conceptum reipsa in 
opus produci posse existimarunt, et perfecerunt, 
Et hoc quidem absolute de (olo opere intelligo, 
sed precipue de tholo : quem necessario archite- 
clus illestatim ab ipsis fundamentis, vel potius 
etiam ante jacta fundamenta. talea qualis nunc est, 
animo concepit, etexstrui posse confidit. Quod 
nunc dum oculis cernitur fidem excedit. Et vero- 
simile est bominem illum arti et. proportionibus 
artificiosis adino.lum fuisse confisun, tuum. etiam 
geometrica et meclanica scientia fuisse instru 
ctissimum. Et quid multis? unuin hoc opus sufficit, 
unde non illius solum et reliquorum architectorutm, 
sed totius humani. generis ct. ingeniosi hujus ani- 
mantis solertiam — et. magnificentiam  admireris : 
cui tantum. ingeuii et. làm vastas cogitationes, ve| 
etiam tantum dignitatis et potentie, quantum vix 
quisquam ante credidisset, uaturz bencficio sup- 
petit. lta enim existimo, nu lum human. in.lustrize 
opus ad hoc ipsum accelere, multo minus zquare : 
in quo etiam wulta tàn natura. quam. ingenii ac 
sapienti: mirac.la apparent. Priestat igitur nas 
lantum 3c lale. eguá SAN SNO. XX. νὼ 


51 


MANUELIS CHRYSOLOR.£ 


52 


ipse aspectu vel etiam sola recordatione mentem A ἀρχῆς γέγονε, 375.52 πενταχόϑεν τῶν κατὰ χαιροὺς 


vocemque illis, qui vel animo, vel oculis contem- 
plantur, adimere possit : quemadmcdum ii czecutire 
solent, qui solem vel aliam rem lucidam intuentur. 
Quin etiam de reliquiis sanctorum, et rehus sacris 


ἀοιδίμων βασιλέων ταῦτα συλ) ca uí£vov, πλείστεον 
δὲ αὖθις ἐκεῖλεν, ὥτπεο ἀπὸ χοινῆς πηγῆς τινος, 
πανταγόσε bab, θέντων, πολλὰ ἔτι καὶ νῦν μεμένη- 
xtv, οὐδεὶς ὅλως, οἶμαι, ἀγνοεῖ. 


illjvs urbis, qux quidem plurimz a principio fuerunt, eo quod summo semper cum 810.}}0 ab augu«stis- 
Simis imperatoribus undequaque colligerentur, sed plurimis inde tanquam a communi quodam fonte 
3d alia loca transinissis nihilominus ctiam nune multa supersunt, neminem omnino ignorare existimo, 


Caterum nunc illud de utraque urle dicam, si 
quis antiquorum illorum opera spectet, tam in hac 
quam in nostra urbe, illum et voluptatem et utili- 
tatem inde percepturum. Est enim quod mortalium 
ep^ra admireris, est vicissim cur contemnas et pro 
nihilo babeas : nam si quisea spectiaus, urbis Ro- 
mae imperíum et potentiam, tum etiam hominum 
illorum dignitatem, opera ac studia consideret, ac 
deinde videat, quem finem ista omuia tandein labue- 
rint : ita ut non solum ipsi, verum ctiam potentia el 
imperium, atque ipsae civitates propemodum etnorian- 
tur. (nam, ut ille ait, etiam civitates moriuntur ) ; 
quo tandem loco ille res humanas  reputaverit 4 
quomodo ille vel secundis extolletur, vel de- 
prinmetur adversis? aut qua re magnopere glo- 
riabitur? vel quid tandem ex rebus humanis 
magni faciet ? Saepius ego dum triumphal-es hasce vias 
iranseo, regea a€ principes czeterosque ex Ármenia 
30t Perside, vel ex aliis remotissimis regionibus ca- 
ptivos isthaec deduetos animo recordor. Cogito 
etiam belli duces de ipsis triumphantes, et quis 
animus iis fuerit, quam voluptatem p-rceperint ; 
econtra quo animo fucriut. isti. Co,ito astantem 
et circumfusam illius urbis multitudinem, et de- 
&sper ex s&dibus spectantium turbam : ad. hac 
roncentos instrumentorum, fremitum, acclamatio- 
nes et plausus, et horum quidem de victoria in 
tam long.nquis regionibus parta voluptatem, con- 
tra vcro illorum atque amicorum in patria de clade 
ac tali spectaculo doloreiu, et. diversam, ut. tum 
credebatur vtriusque partis conditionem: atque 
ut hi miserrimi et. infelices, ilii felices et beati 
tam aliis quam sibimetipsis videbantur. Verum 
nunc omnia ista paria : omnia in pulverem reda- 
eta : neque inagis Poinpeii et Luculli quam Mithri- 
datis aut Tigranis fortunam noveris. Quin etiam 
domus ipse, et βίδα, atque dilicia in. pulverem 
redacta: quie in tantum adhuc. supereminent, iu 
quantum tellus, qua obruta teguntur, non ubique 
g.qualis est, sed in tumulum attollitur. Multas quo- 
que statuas horum felicium ac. beatorum victorum 
uaa cum tropzis ac laureis in. coeno ct luto deje- 
ctas ac provolutas cernere licet, a'ias compactas ac 
divulsas, non paucas ca!cis operisve tectorii, vel 
ctiam lapidum vicem aliorum a:diticationibus nunc 
prestare videas. Αἱ queis melior sors obtigit, ille 
deperdita primcgenia, ut Aristoteles vocat, lapi!nm 
forua, equum conscensuris gradum seu scabellum, 
vel muri crepidinem, vel δῖ} aut bovis przescpe 
eTciunt ; disject:e plerumque, ut dixi, et confract.e, 


,A/lías spina et sentes, vel arbusta undique. ena- 


᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνο λοιπὸν Xo crga περὶ ἀμφοτέριυν»ν 
ὅτι παρὰ τῆς πόλεως ταύτης, ὥτπερ χαὶ παρὰ τῇς 
ἡμετέρας, ἔστι μὲν τέρψιν σχοποῦντα τὰ τῶν πᾶ- 
λαιῶν ἐχείνων, ἔστι δὲ xal ὠφέλειαν χομίσασθλ'. 
Καὶ ἔστι plv θαυμάτα: τὰ τῶν ἀνθρώπων ἔργα, 
ἔστι δὲ αὖ χα! χαταφρονῖσαι τούτων, xal τὸ μηδὲν 
αὐτὰ λογίσασθαι. ἘΠ γάρ τις ταῦτα ὁρῶν ἐυθυμη- 


B θείη τὴν ἡγεμονίαν τῆς Ῥώμης, xai τὴν δύναιλιυ, 


xai τὴν ἀξίαν τῶν ἀνδρῶν ἐχείνων, xoi τὰ ἔργα, 
xai τὰς σπουδὰς εἶτα ὁρῴη ταῦτα πάντα εἰς À 
τετελευτέχασιν, ὦπτε οὗ μόνον αὑτοὺς, ἀλλὰ xal 
τὴν δυναστείαν, xat ἡγεμονίαν, καὶ τὰς πόλεις αὖ- 
τὰς σχεδὸν àxofav:ly (θνήσχουσι γὰρ, ὥς που λέγει 
τις, καὶ πόλε!:Φ)" τέ λοιπὸν ἂν λογίσαιτο τὰ τῶν 
ἀνθρώπων ; πῶ; δ᾽ ἂν εὐτυχῶν ἐπυρθείη, 7, δύστυ- 
χῶν ταπεινωθείη ; ἐπὶ τίνι δ᾽ ἂν μέγα φρηνήσαιτο ; 
τί 6 ἂν τῶν ἀνθρωπίνων Qu; περὶ πολὴ)}} ποιή - 
σαιτο ; Πολλάχις τοὺς θριαμδιχοὺς δρόμους τούτοις 
ἐπιὼν, διανοοῦμαι μὲν τοὺς διὰ τούτων ἑγμένους 
ἄρχοντας ἣ δυνάστας, xal τοὺς ἄλλους αἰχμαλώ- 
τους, πολλάχις ἀπὸ ᾿Αρμενίων f) Περσῶν, fj τινων 
ἄλλων σφόδρα ἀφεστηχότων" διανοοῦμαι δὲ τοὺς 


C θριαμθεύοντας ἐπὶ τούτοις στρατηγοὺς, xai τίνα 


μὲν καρδίαν εἶχον οὗτοι xal ἡδονὴν, τίνα δὲ qo- 
χὴν ἐχεῖνοι. Ἐνθυμοῦμαι δὲ τὸ περιεστὼς καὶ πε- 
ριχεχυμένον τούτοις τῆς πόλεως πλῆθος, χαὶ τοὺς 
θεωμένους ἄνωθεν ἀπὸ τῶν οἰχιῶν, χαὶ τὴν τῶν 
ὀργάνων συμφωνίαν, καὶ τὸν θροῦν, χαὶ τὰς εὐφη- 
μίας. χαὶ τοὺς χρότους" καὶ τὴν τούτων μὲν ἐπὶ 
τῇ νίχῃ, χαὶ οὕτως ὑπερορίῳ ἡδονὴν, ἐχείνων δὲ 
καὶ τῶν οἰχείων αὐτῶν οἴχοι τὴν ἐπὶ τῇ ἥττῃ xai 
τῇ τοιαύτῃ πομπὴ λύπην, χαὶ τὴν νομιζομένην ἐν 
τούτοις τότε διαφοράν * xal ὅπως οὗτοι μὲν τριδά- 
θλιοι καὶ χαχοδαίμονες, ἐχεῖνοι δὲ εὐδαίμονες xa 
μακάριοι τοῖς ἄλλοις xal ἑαυτοῖς ἐδόχουν. Nov 6i 
πάντα ἐχεῖνα ἐν ἰσότητι, πάντα δὲ ἐν χόνει " χαὶ οὐ 


Ὁ μᾶλλον ἂν γνοίης τὴν τοῦ Πομπηΐου, f| Λουχούλλου, 


ἣ τὴν Μιθριδάτου, ἢ Τιγράνου τύχην. Καὶ αὐταὶ 
δὲ αἱ οἰχίαι, καὶ αἱ στῆλαι, xai αἱ οἵχοδομαὶ ἐν 
χόνει παρὰ τοσοῦτον ὑπερέχουσαι παρ᾽ ὅσον ἡ 9ε- 
ξαμένη ταῦτα γῇ οὐχ ἰσόπεδος, ἀλλ᾽ ἀν:στηχυῖα. 
Καὶ πολλοὺς τῶν ἀνδριάντων τῶν εὐδλιμόνων Exel- 
νων xal μαχαρίων νιχηξῶν αὐτοῖς τροπαίοις xal 
στέφάνοις ἔστιν ἰδεῖν ἐν βορδόρῳ, χαὶ πηλῷ καλιν- 
δουμένους, xal ἐῤῥιμμένους - ἄλλους δὲ ἧχρωτη- 
ῥιασμένους xal διεσπαρμένου: " οὐκ ὀλίγους δὲ τί- 
τάνον, ἣ χονίαν, f| τῶν οἰχοδομιῶν ἄλλως λίθους 
Ὑενομένου:ς * ὅσοι δὲ βελτίονος τύχης ἔτυχον, τὴν 
κατὰ ᾿Λρ'στοτέλην πρωτάρχειον τῶν λίθων εὑτυ- 
χίαν ἀποθαλόντας, ἵππ)υ ἔπίθαθρον πρὸς ἀνλθχ- 
σιν, ἣ χρηπῖδα τοίχον, ἣ ὄνου φάτνην, ἣ βηὺς πλη- 


53 EPISTOLA AD JOANNEM CHRYSOLORAM. δὲ 


ροῦντας, ἑσπασμένου:, ὅπερ εἶπον, τοὺς πολλοὺς À scentia oculis subducunt. Infinite terra sepultze 18- 


xai διεῤῥηγμένους. Τινὰς δὲ ἄχανθαι xot ἑάμνοι 
τινὲς, ἢ θάμνοι ἀνασχοῦται xai περισχοῦσαι οὐχ 
ἐῶσι φαίνεσθαι. Μυρίοι δέ εἰσιν ὑπὸ γῆς, πρὶν ἐπὶ 
λαμπροῦ καὶ μετεώρου, ὥστε τοῖς πολλοῖς φαίνε- 
σθαι, ἐν Καπιτωλείῳ, ἣ ἐν ἀχροπόλει, ἢ ἐν ἀγορᾷ 
σταθεῖσαι. Καὶ ἐδόχουν οἱ τυχόντες τούτων, εἴτε 
τοῦ πράγματος, εἴτε τοῦ πρεσδείου λέγω, μεγάλου 
εὑμοιρῇσαι. Ἴσμεν δὲ οἷα περὶ τῶν νιχώντων ἐν 
Ἰσθμῷ, ἣ ἐν Νεμέᾳ, f Ὀλυμπίᾳ φησὶ Πίνδαρος ἐν 
ταῖ; ᾧδαῖς, ἰσοθέους αὐτοὺς ποιῶν, χαὶ μαχαρίζων, 
καὶ ταῦτα μετὰ τοσούτους πόνους σελίνῳ, ἣ δρυῖ, 
ἢ χοτίνῳ στεφανουμένους. ᾿Αλλ’ οὐ τοιαῦτα τὰ τῶν 
ἐ πὶ στηλῶν. ὥστε, εἴτε ἐν πόλεσιν, εἴτε 3v ἀνδρά- 
σιν, εἴτε ἐν ἄρχουσιν, εἴτε ἐν ἰδιώταις, εἴτε ἐν βα- 
σιλεῦσιν αὐτοῖς, ὅτι μὴ ἀρετῆς xal ταύτης ἀληθοῦς 
καὶ θείας ἔχεται, ἀλτθῶς μάταια τὰ τῶν ἀνθρώ- 
πων. Τούτων τὰ μὲν τέρπει, τὰ δὲ παραμυθεῖται, 
οὐχ ὀλίγα δὲ χαὶ ἀνιᾷ, Δοχῶ δέ πως ἐπὶ τῆς πατρί- 
boc εἶναι * xa; ἵνα τὸ δοχεῖν τοῦτο πλέον γίνηται, 
ὅπερ ἐμοὶ μέγιστον xay ἤδισοτον ἐν ἐχείνῃ, τὴν σὴν 
ὄψιν προσορᾶν, καί σοι προσλαλεῖν διὰ «ἧς σῆς 
μνήμης, xal τῶν πρὸ; σὲ γραμμάτων, xai τῶν 
περὶ σοῦ πρὸς ἄλλους λόγων, ὡς οἷόν τε, μηχανῶ- 
μαι" ὅθεν ἄλλοις τε πολλοῖς xa* συνεχῦς, χαὶ τού- 
τοις, ὡς ὁρᾷς, μαχρὰ πρὸς τὸ σὸν ὕψος διελέχθην. 
Νομίζω δὲ ἀεὶ χαὶ τοὺς ὑπὲρ πατρίδος εἰργασμέ- 
νους ob μόνον πράξαντας, ἀλλὰ παθόντας ὁτιοῦν 
ἁμοιδὴν αἰωνίαν ἔχειν. Ταύτης μοι τῆς ἀμοιδὴς 
μέμνησθε, βασιλεῦ. Καὶ εἴη τε αὐτός τε χαὶ οἱ 


tent, quz ante in illustri et edito loco, ut omnibus 
conspicua essent, in Capitolio sive arce, vel in foro 
posite fuerant : et qui hoc obtinnerunt, veluti rem 
seu praerogativam maximam adepti, 86 egregic res 
suas stabiliisse existimabznt. Neque ignoramus 
quantopere Piudarvs in. suis odis eos extollat, qui 
lsthmia, vel Nemea, vel Olympia viceraut, quos 
ille diis pares et leatos praedicat: scilicet quod 
post tot et tautos labores apio, vel querna fronde, 
vel oleastro coronari meruissent. Sed honores 
statuarum nequaquam cum hisce comparari pos- 
sunt: adeo profecto ut. quacunque civitates aut 
liomines, sive principes, sive privati, vel etian re- 
ges ipsi veram et divinam virtutem non ample- 


B ctuntur, apud eos revera vana sint omnía humana : 


quorum alia oblectamentum, alia solatium, non 
pauca dolorem afferunt. Verum ego mibi in patría 
esse videor : atque ut eco magis mca opinione fruar; 
illul quod x» patria summum οἱ jucundissimum 
babeo, tuum scilicet aspectum et. alloquium, qua- 
cuuque ratione possum crebra tui recordatione et 
litteris ad te scriptis atque aliorum de te colloquiis 
mihi ipsi comparo. lleuque cum alias multis ac 
crebris litteris, tum hisce, ut vides, longissimis 
celsitudinem tuam sum allocutus, Ego vero sic 
sentio, eos qui pro patria lxborem sustinent, sive 
ipsi negotia gerant, sive adversa patiantur, premium 
elernum reportaturos. [lujis promi mominerisa, 
o imperator, ettu eum tuis arlhem omnium sub 


σοὶ τὴν ὑφ᾽ ἡλίῳ ἀρίστην γενομένην πόλιν σώζοντέ. ὦ 5016 prastantissiman servate, et ad felicitatem con- 


τε xal πρὸς εὐδαιμονίαν ἐπανάγοντες. Συμπράτ- 
τοιμεν δὲ καὶ ἡμεῖς ὑμῖν ἐν ταῖς ὑπὲρ αὐτῆς πρά- 
ξεσι καὶ πόνοις, οἷα εἰχὸς δεσπόταις φιλανθρώποις 
xai ἀγαθοῖς ὑπηχόους εὔνους τὰ δυνατά. Ταῦτα γὰρ 
ἐμοὶ παρόντι τε καὶ ἀπόντι, xa! ἐρῶντι, καὶ ἀχού- 
οντι, xal ζῶντι, xal ἀποιχομένῳ ἔσται ἱδονή. Τὰ 
νῦν δὲ ἀνάσχου μου τῆς πολυλογίας, βασιλεῦ, Ἕῤ- 
fee». 
Β΄, 


Μανουὴ.1 KpvcoAopáüc Ἰωάννῃ Χρυσοιλωρᾷ χαί- 
psu. 

Ἐμοί τε ἡδίων ἔμελλεν ἡ 'Ρώμη φαίνεσθαι, 
Ὑράμμανα ἐν ταύτῃ πυχνὰ τῶν οἰχεΐων, xat zo2 
μάλιοτα δεχομένῳ ὑμῖν τε νομίξω καθ᾽ ἡδονὴν 
ἔσεσθαι, γράμματα ἐμὰ ἐντεῦθεν χομιζομένοις, 
Πρῶτον μὲν γὰρ καὶ μόνον αὐτὸ τῆς πόλεως τοῦ- 
vepa, ὅπερ χἀμοὶ πρότερον συνέθαινε, πᾶσιν, οἶμαι, 
τοῖς ἀχούουσιν ἡδονὴν φέρει" ἔπειτα ἐμὲ μὲν τῆς 
πατρίδο; ἀποδημοῦντα, ἐν ἄλλῃ, xal αὐτῇ πατρίδι, 
χαὶ ὁμωνύμῳ, διά γραμμάτων, ὃ μόνον ἄπεστι, 
συγγίνεσθαι xolg οἰχείοις" ἡμᾶς δὲ πολίτου χαὶ oi- 
χείου ἀφεστηχότος, ἐξ αὐτῆς τῆς μητροπόλεως ἐπι- 
στολὰς λαμθάνειν, πῶς οὐχ ἂν δύναιτο διχαίως 
τέρπειν; “Εγωγέ tot ταύτην ὁσημέραι περιϊὼν, xal 
νῦν μὲν τοῦτο ὁρῶν αὐτῆς, νῦν δὲ ἐχεῖνο νομίζω 
ἐπὶ τῆ; ἡμετέρας elvat, καί ποτε λανθάνω ἐμαυτὴν 
τοσοῖτον αὐτῆς πόῤῥω διατρίθων. “Ὅταν γε μὴν 


ducite. Nos quoque negotioruu et laborum pro 
patria socii et coadjutores erimus : ita ut. clemen- 
tissimoruim atque optimorum priucipum subditos 
ubicunque possunt optima voluntate esse convenit, 
Ea eniw mihi tam pr»senti quam absenti, tam vi- 
denti quam audienti, tài vivo quam mor&uo sum- 
ma volup'tas erit. Αἱ tw, optime imperator, nunc 
orationis prolixitati ignosce. Vale. 


Manuel Chrysoloras Joanni Chrysolore salutem. 


Mihi quidem jucundior esse incipit Roma, ex quo 


p litteras crebras ἃ fawmiilaribus, et prxsertim abs te, 


in liac civitate arcipio ; sieut volis quoque volupe 
fore arbitror, si ἃ me quoque aJ vos hinc missas 
receperitis. Et primo quidem ipsum urbis nomen, 
id qvod mihi quoque accidit, in audientium aumii- 
bus lete sonat, Quo pacto autein non uterque [18- 
temur ? ego, cui apud exteros, licel in altera cog- 
nomine patria degenti enm familiaribus commercii 
epistolaris unico solamine uti datur ; tibi qui a 
me contribuli ex bac urbe missas accipis epistulas ? 
Hanc quidem dut quotidie percurro, et. inodo hoc 
modo illud oculis perlustro, in uostra mihi ' 
quantumvis longe inde distauti, degere, ὃ 
ineditum escendo loeum, collem aliquem 

liec nosti O^ WS 


b 


MANUELIS CHRYSOLOR.E 


5E 


pedibus sitam contemplor, non in ltalia et Latio, A ἐπί τιγὸος ὑψτλοῦ γενόμενος, ἀχούεις δὲ τοὺς bv 


$ed in colonia aliqua me esse imaginans, domus 
nostre situm  circumspicio, hortum pensilem, cy- 
pressos et si quid aliud indicio esse potest, quzro, 
et oculi fidem faciunt ei quod olim de paradisi situ 
suribus acceperam. Quid enim hic vile$ quod non 
apud nostram quoque admirationem moveat? Tem- 
pla, porticus, hippodromi, palatia, theatra, statua» 
que omula mirum in modum e latomiis excisa, 
«ransportata ante oculos nostros in aerem consur- 
gunt ! Ad.le marmoris varia genera, quz speculo- 
rum instar coruscant ; imagines, stelas, statuas, 
ebeliscos, qux omnia et multitudine et opificio ex- 
cellunt ; quibus si adjicis monumenta antiqua se- 
puleralia, hzc urbs illi nostre prastare videtur. 
Porro ne silentio przetereamus opera circum parie- 
tes musiva ab artificibus elegantissiwe claborata. 
Apud nos quideg $i2tuz marmore, sarcophiagi, 
ezlato opere e Grzcia invecti, Phidie et Praxitelis 
epera sunt, ut cx summorum artificum nominibus 
passim inseulptis colligere licet. Illorum in con- 
spectu sape Synesii dictum mentem subiit ; qui in 
epistola ad fratrem, ni fallor, e Gracia missa, ubi 
Athenarum mentionem facit inter alia, Lyccum, 
dicit, vidi ; vidi Porticum, Peecilen vidi, jam non 
Pecilen; nam yroconsul tabulas asportaverat. 
Ego ipse ibi litteras Graecas prisce originis mar- 
moribus instulptas vidi, duas quicunque viderit ex 


Athenis et reliqua Grzcia huc advectas dicet. Sie. 


sexcentas reperio sculpturas aut inscriptiones ὔτιν- 
«as, ut. tumulum etiam qui Latine inscriptus hunc 
versum Graco sermone exhibet, « Macte, Prisciane, 
nemo immortalis. » Huc adde matronarum et liber- 
tarum sepulcra, quz lapicidarum bene famatorum 
nomina tvpis Grecis insculpta pre se ferunt, de 
quibus longum lic ingtituere sermonem absurdum 
esset. ld certe ab historicis memoriz proditum le- 
gitur qued bzec urbs olim non minus a Graecis quam 
' ab Italis habitata fuit ; qui quidem maximam par« 
tem Grace loqui sciunt, et sic dialecti communitate 
effecerunt ut multi Greci hocce domicilium elege- 
rint. Et quia tandem incommodi generis diversitas 
afferre tum. potissimum potuisset ubi utrarumque 
nationum unjo res desiderata, necessaria eral; 
ubi praeter mores eosdem idem quoque aninius, ea- 
' dem ambitio omnes ante jungebat ! 1d vero triste 
dictu ac creditu quod plerique nesciant fidem Chri- 
slianam utrisque comnmmunem ideoque vineuluim 
omnium aniiquissimum ejus rei causam fuisse. Sed 
de his sermo ne«n est hujus loci ac temporis. 
Sed iterum dieam, quod Toma mirum 1n mo- 
dum milii placebit, si frequentes a vobis epistolas 
accipiam, et quod vobis ipsis non minus gratum 
er t, incas ad vos legere. Equidem jain huic officio 
satisfacio, imo plurimum satisfeci, ex quo huc 
veni ; sed tuas quoque liaud raras accipio. Vale. 


C 


αὐτῇ λόφους, ὅθεν χαὶ τῇ ἡμετέρᾳ xarà μίμησιν 
ἑπτάλοφον χαλεῖσθαι συμδέδηκε, πρὸς ὅλην αὐτὴν 
ἀπίδω, οὐκέτι οἴομαι ἐν ᾿Ιταλίᾳ καὶ Λατίῳ, ἀλλ᾽ ἐπὶ 
τῆς ἐνεγχαμένης αὐτῆς εἶναι. Καὶ ζητῶ τὴν ἦμε- 
τέραν οἰχίαν ἐν ip μέρει εἷς πόλεως ἔστεχε" xal 
τὸν ἐν αὐτῇ χρεμαστὸν xT, πον, xax εἴ τι ἕτερον Exet- 
νῆς γνώρισμα, xal τὰς ἡμετέρας χυπχρίττους. Καὶ 
ὃ πάλαι ἤχουον πρὸ; παράξειγμα ταύτης, ἐχείντν 
τὴν ἀρχὴν γενέσθαι, νῦν ἀχριθῶς ὁρῶ. Τί v3p τῶν 
ἐν ταύτι;, ἁπλῶς εἰπεῖν, ὃ μὴ χαὶ παρ᾽ hut» γέ- 
q0vev ; Οὐ νεὼ, οὐ στοαί; οὐχ ἱππόδρομοι; oo. βα- 
σίλεια ; οὐ θέατρα; xal ἐν αὐτοῖς δὲ τούτοις, οὗ 
λίθοι χαὶ κίονες περιφανεῖς, ἀπιστούμενοι, ὅπως 
μὲν τὴν ἀρχὴν ἐχ τῶν λατομιῶν ἐτμήθησαν, ὅπως 
δὲ ἐχομίσθησαν, ὅπως δὲ ἠγέρθησαν; οὐ μαρμά- 
ρὼν παντοῖα γένη, χάτοπτρα ὑπὲρ πᾶσα. ὕλην δυ- 
ναμένων εἶναι ; οὐχ εἰχόνες, οὐ στῆλαι; οὐχ ἀν- 
δριάντες; οὐχ ὀδελίσχοι ; ἐν ᾧ δὲ αὕτη, τῷ πλήθει 
τῶν ἀπὸ λίθων ἀνδριάντων )έγω, χαὶ τῇ περὶ τού- 
τους τέχνῃ, Χαὶ τοῖς τῶν παλαιῶν τάφοις, χαὶ τὺς 
ἡμετέρας δοχεῖ πλεονεχτεῖν." ᾿Ανελθέσωπεν τὴν ἀπὸ 
τῶν ψηφίδων ἐν τοῖς τοίχοις τέχγην, καὶ τὴν ἀπὸ 
τούτων ὥραν, Ὅπερ, ὥσπερ παρ᾽ ἡμῖν τὸ τῶν λι- 
θίνων ἀγαλμάτων χαὶ τῶν περιγλύφων θηχῶν, 
σπάνιον ἐν τούτοις, χαὶ αὐτῶν δὲ τούτων τῶν ἀγαλ- 
μάτων, χαὶ τῶν θηχῶν πλεῖστα ἀπὸ τῆς ᾿Ελλάδος, 
Φειδίου καὶ Πραξιτέλους, χαὶ τῶν ὁμοίων ἔργα, ὡς 
ἔστιν ἀχριξῶς ἰδεῖν ἀπὸ τῶν ἐγχεχογαμμένων ἐν 
αὐτοῖς γραμμάτων, τὸν τεχνίτην ἐπιθοιιυμένων * 
ὥστε πολλάχις ταῦτα ὁρῶν ἐνεθυμήθην ἐχεῖνο τὸ 
τοῦ Συνεσίου. Ἐν τῷ πρὸς τὸν ἀδελφὸν, οἶμαι, ἐκεῖ- 
νος, 00 γὰρ χαλῶς μέμνημαι, ἀπὸ tni Ἑλλάδος 
γράφων, xai περὶ τῆς εἰς ᾿Αθήνας ἀποδημίας διτ,- 
γούμενος, φησὶ μετὰ τολλά (1)* Εἶδον Λύχειον " εἷ- 
δον X:oiv: εἶδον IIotxD v, τὴν οὐκέτ᾽ οὖσαν Ποιχί- 
Anv. Ὁ γὰρ ἀνθύπατος τὰς σανίδας ἀφείλετο" xzi 
πολλὰ καὶ αὐτὸ; εἶδον ἐνταῦθα ἐπὶ μαρμάρων 
Ὑράμματα Ἑλληνιχὰ τοῦ ἀρχαίου τύπου. Ἃ πᾶς 
τις ἂν βεδαίως ἀπὸ τῶν γρχφομένων εἴποι ἐξ 
᾿Αθηνῶν αὑτῶν xal τῆς ἄλλης Ελλάδος δεῦρο χε- 
χομίσθαι" xaX ἄλλα δὲ μυρία εὑρίσχω ἐνταῦθα Ελ- 
ληνιχῶς γραφέντα xal τυπωθέντα, οἷον tz ἑνὸς 
τάφου μετὰ πολλὰ Λατινιχῶ; τετυπωμένα " ἔτι 
προσχείμενον “Ελληνιστὶ τουτὶ τὸ Emo; Εὐφύχεις 
Πρισκιανὲ, οὐδεὶς ἀθάνατο: " xal γυναιχῶν δὲ πα- 
λαιῶν μέχρι καὶ ἀπελευθέρων τάφους" xal A(jo- 
ξίων δὲ τῇ τέχνῃ σεμνυνομένων ἐπὶ τῶν μιμημά- 
των αὑτῶν ὀνόματα γράμμασιν 'Ελληνιχοῖς ἐγχέχα- 
ριγμένα. Ὧν λέγειν εἰς τὸ παρὸν moX2à μὴ γε- 
λοῖον fj. “Ὅθεν φαίνεται, Ó χαὶ παρὰ τῶν ἱστοριῶν 
ἀχούομεν, τὴν πόλιν ταύτην τὸ ἀρχαῖον οὐχ EX.c- 
tov παρ᾽ Ἑλλήνων ἣ παρ᾽ Ἰταλῶν οἰκεῖσθαι * μᾶλ- 
δον δὲ xai αὐτοὺς τοὺς Ἰταλοὺς τῷ πλείστῳ μέρει 
"Ελληνικῶς εἰδίναι φθέγγεσθαι" χαὶ τῶν ἀπὸ τῆς 
'EXAà80; πολλοὺς ταύτην αἱρουμένους οἰχεῖν, συν- 


€xX δύνασθαι λαλεῖν ἐχείντις. Νῦν ὃὲ ὅτε ἔδει, χαὶ ἀναγχαῖον ἦν μάλιστα ἡνῶτθαι, τί διΐστητε τῷ 


(1) Εἶδον τὸ Λύκειον, τῖδον τὴν στοὰν, Do:aO qv, τὴ» γῦν οὐχέτ᾽ οὖσχν Hox y. ὅν. ep st. 355. 


δι EPISTOLA AD DEMETRIUM CIIRYSOLORAM, 58 


γένει; τέ xal μετὰ τὴν ἐπιγενομένην οὐ τῶν ἡθῶν μόνον, ἀλλὰ xal τῶν ψυχῶν xoi τῶν δοξῶν ὁμό- 
νοίαν: τοσούτων συναγόντιυν αὐτούς; El δὲ βούλει, τοσούτου πράγματος τῆς εἰς Θεὸν πίστεως αὐτοὺς 
συνάπτοντος ἀγνοεῖν ἔπεισεν ἀλλήλους. Καὶ τοῦτο δὲ αὐτὸ τοὺς πλείστους ἀγνοεῖν αὐτῶν, ὅτι ἥνιυνται 
ἐν τοῖς μεγίστοις, ὄντως ἄξιον στενάξαι. ᾿Αλλὰ περὶ τούτων μὲν οὐ τοῦ παρόντος χαϊροῦ λέγειν. 
Ὃ δὲ ἔλεγον, ἐμοί τε γλυχίων ἡ ᾿Ρώμη πάντως φανήσεται, συχνὰ παρ᾽ ὑμῶν γράμματα δεχομένῳ" καὶ 
ὑμῖν ἡδονὴν ἕξει, ἐντεῦθεν ἐμοῦ ἀχούουσι διαλεγομένου. Τὸ μὲν οὖν ἐμὸν αὐτὸς ἤδη ποιῶ, χαὶ 
πεποίηχα δὲ ἐξότου δεῦρο ἀφἴγμαι, διὰ πολλῶν. Ἐχδέχομαι δὲ χαὶ τὰ παρ᾽ ὑμῶν ἤδη διὰ πολλῶν. 
Ὑγίινε. ΄ 


À 


Γ'. 

MavovhA Xpvco.opüc Δημητρίῳ Χρυσοιϊωρᾷ, 
drópcor ἀρίστῳ xal περιρανεστάτῳ, χαίρειν. 
"Apa δύνασαι πιστεῦσαι περὶ ἐμοῦ, ὡς ἐγὼ τὴν 

πόλιν ταύτην περιιὼν, χατὰ τοὺς ἐρωτολήπτους 

τούτους χαὶ χωμαστὰς τοὺς ὀφθαλμοὺς ὧδε χἀκεῖστε 
περιφέρω, xai τοὺς τῶν οἰχιῶν τοίχους εἰς ὕψος, 
χαὶ τὰς ἐν αὐταῖς θυνίδας περιεργάζομαι, εἴ τί ποῦ 
τῶν χαλῶν ἴδοιμι παρ᾽ ἐκείναις ; Τοῦτο γὰρ νέος 
μὲν ὧν, ὡς οἶσθα, οὐχ ἐποίουν, xal τοῖς ποιοῦσιν 
ἐμεμφόμην. Νῦν δὲ ὠμογέρων ἤδη γενόμενος, οὐχ 
οἷδ᾽ ὅπως εἰς τοῦτο ἐξηνέχθην. Αἰνιγμά σοι δοχῶ 
λέγειν" ἄχουε δὲ τὴν λύσιν τοῦ αἰνίγματος xai τῆς 
ἀπορίας" ἐγὼ γὰρ οὐ ζώντων σωμάτων χάλλη ἐν 
ἐχείνοις ζητῶν τοῦτο ποιῶ, ἀλλὰ λίθων, χαὶ μαρ- 
μάρων, xal ὁμοιωμάτων. Φαίης ἂν ἴσως τοῦτο εἶναι 
ἀτοπώτερον ixsívou, xal ἐμὲ δὲ πολλάχις τοῦτο 

λογίσασθαι ἐπῆλθε τί δήποτε ἵππον μὲν ἣ κύνα ἣ 

λέοντα χαθημέραν ζῶντα ὁρῶντε:, οὐ πρὸς θαῦμα 

ἐγ:ιρόμεθα, οὐδὲ τοσοῦτον αὐτὰ ὀγάμεθα τοῦ χάλ- 

)ou;, οὔτε μὴν τὴν ὄψιν αὐτῶν περὶ πολλοῦ ποιού- 

μεθα, οὐδὲ δίνδρον, ἣ ἰχθὺν, ἢ ἀλεχτρυόνα, ταυτὸ 

δὲ καὶ ἐπ’ ἀνθρώπων, τινὰ δὲ αὐτῶν xal μυτσαττό- 
μεθα, ἵππου δὲ εἰχόνα δρῶντεο:, ἣ βοὸς, fj φυτοῦ 
τινος, ἣ ὄρνιθος, f] ἀνθρώπου, εἰ δὲ βούλει μυίας, 

ἢ σκώληχος, f, ἐμπίδος, f) τινὸς τῶν alayotv τοῦ - 

των, σφόδρα διχτιθέμεθα ὁρῶντες τλύτων τὰς εἰχύνας, 

περὶ πολλοῦ ποιούμεθα, Καίτοι οὐ ταῦτα δήπου 
ἀκριδέστερα Exelvuv, ἄγε παρὰ τοσοῦτον ἐπα!νεῖται, 
παρ᾽ ὅσον ὁμοιότερα ἐκείνοις φαίνεται. ᾿Αλλ᾽ ὅμως 
καῦτα μὲν xal τὰ τούτων χάλλη παρατρέχομεν map- 
ὄντα, ταῖς δὲ ἐχείνων εἰκότιν ἐχπληττόμεθα " xaX 
τὸ μὲν τοῦ ζῶντος ὄρνιθος ῥύγχος ὅπως cout; χέ- 
χαμπται, ἣ τὴν ὁπλὴν τοῦ ζῶντος ἵππου οὐ moXu- 
πραυγμονοῦμεν᾽" τὴν Ot χαίτην τοῦ χαλχοῦ λέοντος, 
᾿ εἴ καλῶς ἥπλωται, ἢ τὰ φύλλα τοῦ λιθίνου δένδρου, 
εἰ τὰς ἵνα; παρ:μφλίνει, fj τὴν τοῦ ἀνδριάντος χνή- 
μην, εἰ τὰ νεῦρα καὶ τὰς φλέθας ὑποδείχνυσιν ἐπὶ 
τοῦ λίθου, 10510 τοὺς ἀνθρώπους τέρπει, xal πολλοὶ 
πολλοὺς ὃν ἵππους ζῶντας χαὶ ἀχεραίου; ἀσμένως 
ἔξωχαν, ὥστε ἕνα λίθινον τὸν Φειδίου f τὸν Πραξι- 
τέλους, χαὶ τοῦτον εἰ τύχοι διεῤῥωγότα χαὶ λελω- 
ὀημένων ἔχειν. Καὶ τὰ μὲν τῶν ἀγαλμάτων xal ζω- 


Manuel Chrysoloras Demetrio Chryso'ore, viro 

optimo, illustrissimo, salutem. 

Nune putas me amantium atque bacehantium 
instar urbem hanc. percurreudo avidis oculis xdi- 
fisiorum vestibula ct portas perlustrare si quain 
forte meretriculam ibi reperian ? At hoc, ut hene 
novisti, nec duia adolescentulus essem, faciebam., 
imo vituperabam quot (tot. id. fJacientes obvios ha- 
berem. Jam vero, in limine senectae constitutus, li- 
bidinis laqueis detineor. /nigma me narrare di. is ; 
scd ;enigmatis solutionem ac discrimen exspecta. 
Scito enim quod nou cerporum viventium, sc.l lapi- 
dum, marmorum, picturarum venustatem qu:erens 
id facio. Sed tu unum altero mazis absurdum esse 
dicis ; et fevera ego ipse ila sapius seusi. Visi 
enim, ut fit quotidie, equi aut canis aut leonis nullo 
modo forinam admiramur, ut nec arboris aut piscis, 
aut galli, aut ho:ninis alicujus aspectus nos tangit. 
Alia e contra detestan. ur. Cum vero equi, aut bovis, 
aut plante, aut avis, aut hominis, imo. musco», vere 
mis,culicis feeJi imaginem videmus, semper animus 
aliquantisper movetur. Nec iamen h:ec. quie modo 
enumeravimus iis qu:e naturaliter exsistunt veriora 
sunt. Attamen. liec. ficet pulcherrima nulla habita 


- eura praterimus, ubi ab arti(ice picta videmus, stu- 


pemus. Avis vivida) uli vostrum optime formatum 
aul equi ungulam viventis videmus, parum cura- 
mus ; Sed perquam juvat videre leonis uei jubam 
elegantem, aut arboris saxex folia, aut sta!u:e 
crus formosum, si nervi et vene per lapilein 
ostenduntur ; nec desunt qui plures equos viventes 
pro uno lapideo a Phidia aut Praxitele. maunufacto, 
etiamsi non integer, imo aliqua parte lesus fuerit, 
libentissime darent. Statuarum porro et tabularum 
pictarum partes bene efformatas vilere minime 
piget, imo spectantis animum nolat. egregium; fe- 
minarum corpora perquam fermosa —aspectare 
impudentia et lascivi est. Quid in causa est ? 
Quod non corporum, sed artificis ingeniosi pulchri- 
tudinem in iis admirainur, qui ceram compaclain 
in oculos effornat ut animi affectus affabre nunc 
in saxo, nunc in ligno aut :ere, nunc per colorum 


γραφιῶν κάλλη οὐχ αἰσχρὸν θεᾶστῆαι, μᾶλλον δὲ D misuonem indigitet ; et quemadmodum  uniuscu- 


xai εὐγένειάν τινα τῆς θχυμαζούστς ταῦτα διανοίας 
ὑποφαίνει" τὰ δὲ τῶν γυναιχῶν χάλλη ἀχόλαστον 
χαὶ αἰσχρόν. Τί δὴ τούτον τὸ αἴτιον; Ὅτι οὐ σωλά- 
των χάλλῃ θαυμάζομεν ἐν τούτοις, ἀλλὰ νοῦ χάλλος 
τοῦ πεποιηχότος. Ὅτι χαῆάπερ xnph; χαλῶς δια- 
πλαηῆεὶς ὃν ἔλχῦς διὰ τῶ ὁλμάτων ἐπὶ τοῦ qa3- 


jusque anima ideo corpus regit suum, ut trisutiaw. 
gaudium, iram visibiliter exprimat, sic lapi.lis 
naturam rebellem ac duram ; sic avis el colorum 
varietatem arlis ope tanta cum felicitate unit, ut 
animi affectus ibi sub oculos cadaut * «ax NS 
avtilex, gaudium, Vea, Ware we cess NS, RN 


09 JOANNIS CANANI (0 


que istis opposita sunt, in crula materia effingit. A ταστιχοῦ τῆς ψυχῆς τύπον ἀτοδέδωχεν ἐπὶ τοῦ λί» 


Moc igitur potissimum in istis operibus mirum no- 
bis videtur ; et sane si quis in rebas. illis natu- 
ralibus plasimatorem et opera ipsa pulchra ingenii 
humani aciem attestantia, centemplabitur, tnaxi- 
mopere stupebit.Talia enim cum ardore amplecti 
vera est philosophia ; brc euim secundum vir- 
tutem et. sapientiam primum locum tenent. Talium 
3:p:ctus nos permovet, et bujusmodi exempla, 
quando integra οἱ secundum rationem sunt, magis 
quam rerum naturalium causz ad mentem aliquam 
ereatricem referri debent. Et si in his auctoris 
excellentia manifestatur,qai materia prazessistente 
quomodo libet utitur ; quanto magis diving illius 
menlis przstantia elucet quae materiam ipsam et 
rerum formas producit et facit ut mens nostra re- 
ruu formas effingat et sie externas faciat ? Sed cur 
tan-lem hacc tibi dico qui fec melius me ipso no- 
visti ? Sed, ut. jam dixi, h:ecce urbs talibus aliisque 
divinioribus exemplis animum movere potest ; 
et quoad morum disciplinam, videmus quod viro- 
rum spectatorum, 1 puta architectorum, trapezi- 
tarum, gubernatorum, wayistratuum studium et 
ambitio prosperrime procedunt, postremo tamen 
in nihil abeuut, nisi Deus per fidem aliorum nos 
ad rerum statuum ineliorem conducit. quem, si sans 
mentis sunius, 8 618 admiraii et magni facere po- 
terimus. V ie. 


μᾶλλον ἡ εὐγένεια τοῦ νοῦ Exetvou διαδείχνυται, οὐ καὶ αὑτὴν τὴν ὕλην xal τὰ εἴδη παρίγοντος, 


θου, f| τοῦ ξύλου, ἣ τοῦ χαλχυῦ, ἣ τῶν χρωμάτων 
xal ὥσπερ ἡ ἑἐχάστου Ψυχὴ τὸ αὐτῆς σῶμα οὐχ 
ὀλίγας μαλαχότητας ἔχον διατίθησιν,͵ ὥστε τὴν αὐτῆς 
διάθεσιν, λύπην, ἢ χαρὰν, ἣ θυμὸν ἐν αὑτῷ ὁρᾶσθαι" 
οὕτω τὴν τοῦ λίθου φύσιν οὕτως ἀντίτνπον xal 
ox)nokv, f| τοῦ χαλχοῦ ἢ τῶν χρωμάτων τὴν τῶν 
ἀλλοτρίων τε, καὶ ἔξω διὰ τῆς ὁμοιότητο: χαὶ τέχντς 
διατίθησιν, ὥστε ἐν τούτοις τὰ πάθη τῆς dum; 
ὁρμᾶσθαι. Καὶ ὃ πλέον οὐ γελῶν αὐτὸς, ἀλλ᾽ οὐ δὲ 
χαίρων ὅλως ἴσως, οὐδὲ ὀργιζόμενος, οὐδὲ πενθῶν, 
οὐδὲ διατιθέμενος, f) καὶ χατὰ τὰ ἐναντία τούτοις 
διατιθέμενος, ταῦτα ἐν ταῖς ὕλαις ἀπομάττει. Τοῦτό 
ἐστι τοίνυν, ὅπερ ἀγάμεϑα ἐν τούτοις, ἐπεὶ xal ἕν - 
ἐχείνοις τοῖς φυσιχοῖς λέγω, εἴ τις τὸν διαπλάσαντα, 
xai καθηλέραν διαπλάττοντα, xal αὑτὰ δὲ τὰ τῶν 
πραγμάτων εἴδη παραγαγόντα νοῦν, xai τὸ ἐχεΐνων 
χάλλος, ὅθεν τὰ τοιαῦτα χάλλη προήχθη, θεωροΐξ, εἰς 
ὑπερθολὴν ἄγαται. Καὶ τοῦτο ἀληθῶς ἐστι τὸ φιλο- 
σοφεῖν, xat ἡ τοιαύτη θεωρία, xal ὁ τοιοῦτος ἔρως, 
πρὺς τῷ σεμνὸς καὶ σώφρων εἶνλι ἐπέχεινά ἔστι 
πάσης ἡδονῆς. ᾿Αναγχαζόμεθα δὲ ἀπὸ τῆς τούτων 
ὄψεως, καὶ ὥσπερ τῶν ὁμοιωμάτων τούτων, οὕτω 
πολλῷ μᾶλλον τῶν φυσιχῶν, οὕτω χαλῶν χαὶ χατὰ 
λόγον ὄντων, νοῦν ἀποδιδόναι δημιουργόν. ΚΝ αἱ εἰ 
àv τούτοις ἡ εὐγένεια τοῦ πεποιηχότος αὑτὰ qalvs- 
«at, καὶ ταῦτα ἀλλοτρίοις παραδείγμασι, xai ἀλλο- 
τρίᾳ, xai προῦὐπαρχούσῃ ὕλῃ χεχρημένον, πόσῳ 
χαὶ 


αὐτὸν δὲ τὸν ἡμέτερον νοῦν, ὥστε τὰ τῶν πραγμάτων εἴδη ἀπομάττεσθαι, καὶ τὰ τοιαῦτα ποιεῖν ἔξω 
δύνασθαι πεποιηκότος ; ᾿Αλλὰ ταῦτα τί 5v πρὸς σὲ λέγοιμι, βέλτιον ἐμοῦ εἰδότα ; Ὃ δὲ ἔλεγον, τὸ μὲν 
ἐν ἡμῖν θεωρητιχὸν διὰ τοιούτων xal πολλῶν ἄλλων θειοτέρων dj πόλις αὕτη χινεῖν δύναται. Τὸ δέ γε 
ἠθιχὸν ὁρῶσιν, ὅτι ἡ περὶ τὰ ἔξω ταῦτα τῶν ἀνδρῶν ἐχείνων σπουδὴ χαὶ φιλοτιμία, εἰ ἐν οἰχ'δομήμασιν, 
εἴτε ἐν πλούτῳ, εἴτε ἐν ἡγεμονίᾳ, εἴτε ἐν ἀρχαῖς, εἰς τοὔσχατον πάσης εὐδᾳιμονία;: προελθοῦφαε, τέ- 
λος, ὥσπερ εἰ μηδὲ ἐγεγόνει τὴν ἀρχὴν εἰς τὸ μηδὲν ὄντως ἀπεῤῥύη, ἐγείραντος διὰ τῆς πίστεως ἀπὸ 
τούτων ἄλλα τοῦ Θεοῦ ἅπερ ἔδηξεν ἂν τῷ πολλῷ καλλίω, καὶ ἃ δυνάμεθα νοῦν ἕ οντες μᾶλλον θαυ- 


μάζειν τε xal περὶ πλείονος ποιεῖσθαι. Ὑγίαινε. 





ANNO DOMINI MCDIXII. 


JOANNES CANANUS. 


i | NOTITIA. 


(H. Warton in supplem. ad Cave De script. eccles. p. 814.) 


Joannes Cananus, natione Grzcus, historicus Byzantinus, claruit anno 1422. Scripsit historiam Οὗ - 
sidionis urbis Cpolis ab Amurato Il, Turcorum rege, anno 1422, die 10 Junii inchoat:e, die 21 Augusti 
solute. Exstat Historia ista gr. lat. interprete Leone Allatio, ad calcem Georgii Acropolita. Paris. 1651, 


fol. 


61 NARRATIO DE CPOLI OPPUGNATA. 62 


[nnd n ἂν» ““--““πἰὦς..-ἀἸπαι, “55. ἀπαν» - πὰτν- αππαι. 





—— UEREEIRD " m EP E REPAS EE a 5 o ^ —— - ὦ 


IOANNOY TOY KANANOY 


ΔΙΉΓΗΣΙΣ ΠΕΡῚ TOY EN 


KONEZTANTINOYIIOAEI ΓΕΓΟΝΌΤΟΣ MOAEMUY 


ΚΑΤᾺ TO ,42A' ETOX. 


OTZ O AMOYPAT IIEIS ΠΑΡΕΠΕΣῈ TAYTH META 
AYNAMEQX BAPEIAZ, ΚΑΙ IIAAPOAITON TAYTHN EKPATEI, EI MH H YIIEPAU'NOZ 
MIITHP TOY KYPIOY TAYTHN EOYAASE. 


JOANNIS CANANI 


DE BELLO CONSTANTINOPOLITANO ANNI AB ORBE CONDITO 690, 
CHRISTI 1422, 
CUM AMURAT-BEIS FORTISSIMORUM MILITUM EIERCITU 


IN FAM IRRUPIT, QUAM ET EIXPUGNASSET UTIQUE, NISI IMHACULATISSIMA 
DEI MATER CONSERVASSET. 


Μυστήριον βασιλέως κρύπτειν χαλὸν, τὰ ὃὲ ἔργα ἃ 


τοῦ βεοῦ ἀναχηρύττειν ἔνδοξον" εἶπε γὰρ ὁ ἄγγελος 
τῷ Ἰωδήτ. Τοῦτο νῦν xal ἐμξ λίαν ὠθεϊ χαὶ θαῤ- 
ῥύνει καὶ τολμηρὸν ποιεῖ χήρυχα, ὅπως τὸ παυνθαύ- 
᾿ μαστὸν θαῦμα τῆς παναγίας μου διηγήσομαι. Ἐχ- 
κύπτει δέ με dj ἀπειρία τοῦ λόγου, ἀντωθεῖ δέ με 
πάλιν xaX ἕλχει τὸ ἴδιον τῆς ὁὀρέξεω;, τὸ ἀνθρώπινον 
πάθος. Καὶ ἥττηυαι, xal τὴν ἧτταν ὁμολογῶ, xol 
ἀπὸ τούτων τὴν ἱστορίαν ἠρξάμην. Καὶ δέομα: τοὺς 
ἀναγινώσχοντας ταύτην χαὶ τῶν γραμμάτων τὴν 
πεῖραν ἔχοντας, μὴῆτε τὸν χόρον τοῦ λόγου ἀχηδιά- 
σωσι μήτε τὴν σολοιχοδάρθαρον χαταγνώσονται 
φράσιν, ἐπεὶ χἀγὼ τῆς ἀπειρίας μου τῶν γραμμά- 
τῶν ὁμολογῶ τὴν ἀσθένειαν. ᾿Αλλὰ οὐδὲ διὰ σοφοὺς 
ἣ λογίους ἔγραψα ταῦτα, ἀλλὰ διὰ ἰδιώτας χαὶ μό- 
γον, ὡς χαὶ ἐγὼ ἰδιώτης, ἵνα οἱ ἰδιῶται ὡς ἰδιῶται 
ἀπεριέργως καὶ ἀχκαταγνώστως ἀναγινύσχωσι ταύ- 
τὴν. Διὰ δὲ δὴ ταῦτα πάντα τολμηρὸς ἐγενόμην 
γραφεύς τε xal χῆρνξ, xal τὸ πολυθρύλλητον θαῦμα 
«ἧς παναγίας χαὶ τὴν χαθ᾽ ἡμῶν τῶν ᾿Αγαρηνῶν 
ἐπιδρομὴν xax τὴν πολιορχίαν τῆς πόλεως ἱστόρησα 
χατὰ τὴν τοῦ λόγου μου δύναμιν, χαὶ ἀπὸ τούτων 
ἠρξάμην. 

Ἐν ἕτει τριαχοστῷ δευτέρῳ τῆς ἡγεμονίας τῶν 
βασιλέων Μανουὴλ ποῦ Παλαιολόγου χαὶ τοῦ υἱοῦ 
αὐτοῦ Ἰωάννου, ἐν τῷ ἐξαχισχιλιοστῷ ἐνναχοσιοστῷ 
«ριαχοστῷ ἕτει, ἱνδιχτιῶνος πεντεχαιδεκάτης, δε- 
κάτη μηνὸς Ἰουνίου ἡμέρῃ τρίτῃ, τῆς ἡμέρας 
ὥρᾳ δευτέρᾳ, χατέδραμεν αὖθις ἄφνω στρατιὰ καθ᾽ 


* 


Sacramentum regis abscondere bonum est: 
opera autem Dei revelare lionorificum est, dixit an- 
gelus ΤΟΙ. Hoe itidem nunc me compelleus ani- 
mos adiit, et audacem przconem efficit, ad inaxi- 
me &miraudum miraculum sanctissime mex enare 


randum, Verumtamen inscitia orationem interrum- 


pit ; sed rursus me concitat trabitque desiderium, 
liumanus scilicet affectus. Victus sum, et victoriam 
confiteor, el ex his historiam ordior : rogoque le- 
ctores meos, qui litterarum usu satis imbuti sunt, ne 
salietatem orationis fastidiant, neque dicendi for- 
mulas solocas ac barbarie plenas condemnent, cum 
ipse inscitia mea imbecillitatem profitear : imo 
ipse hec neque doctis, neque eruditis, sed im- 
peritis, mihi imperito similibus, scribam, ut iin- 
periti imperitorum more incuriose, et absque eo 
quod criminis notam inferant, perlegaut. Propter hzc 
oninia audax scriptor factus et preco,omniuw ore 
decantatum ac concelebratum sauctissiaue virginis 
miraculum et adversum noa Ágare»orum irruptio- 
nem et urbis obsidionem, pro orationis mex mo- 
dulo, scripto tradidi ; et ab hia exorsus sum. 

' Anno tricesimo secundo imperii Manuelis Palzo- 
logi et Joannis illius filii, orbis conditi sexies mil- 
lesimo nonagentesiaio tricesimo, indictione decima 
quinta, decimo mensis Junii, feria tertia, diei hora se- 
cunda rursus adversum nos Musulmanorum exer- 
citus ad decem millia hominum nunmeratus, ductore 
viro v:esano et sanguivoro, Miclalpei nuncupato, ex- 


ἡμῶν Moussu) pávov, δὶς πέντε τὸν ἀριθμὸν χιλιά- (7 templo irrupit, etuniversas urbes toramque regionem 


δες, ἔχοντες xal στοατάρχην ἄνδρα μανὸν xa al- 


ματοδόρον, καὶ τὸ ὄνομα τούτου Μιχάλπαϊς ἐχαλεῖτο, 
. xaV πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν τὴν ὑπὸ τὴν βασιλιχὴν 


imperio obnoxiam momento temporis subegit, spo- 
liavitque nos omnibus circa hanc urbem locis bo- 
nísque evertit, pacti ταν QN, Vas NUES. 


63 JOANNIS CANANI fi 


surreplis, partim in servitutem abactis ; ex homi- A ἐξουσίαν ἐν μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ ὑπὸ τὴν ἑαυτῶν Eno; 


nibus hos quidem neci tradidit, alios longe et ult'a 
Iconium et Aratzapctas Cyphas transmisit, mulie- 
ribus vero ad impuritates omnes et turpia sibi ex- 
positis, ad vota quisque sua quantum libio tulit, 
abutitur ; pueros circumcidendos Maometho offe- 
runt ; animalia tum jugum ferre na:xa tum injugata 
trucidata penitus abolerunt ; damna vero. qua ex 
concisis fruticibus et vineis devastatis consecuta 
sun!, quis unquam aut qux? oratio consequi pote» 
rit ? Nam statim atque nrbs concludi covpta est, 
prater exspectationem impetu facto. nos obseravit, 
omniaque qua extra erant in potestatem suam re- 
degit, Tante vero calanitatis, internecionis et atro- 
cissimorum infortuniorum, quibus miseri ac iufeli- 
ces l'omani oppressi sunt, modum, originem et cau- 
sa:n silentio prxteriresatius esse duxi, enarrare vero 
nece-sarium pugn? illius acerbissimz et horridis- 
simi conflictus exitum. Pria etenim Musulmano- 
rim copiz, ut diximus, deciino Junii die irruentes 
nos in urbe occlusere. Vicesimo ejusdem alia. Mu- 
sulinanorum manus adveniens, veluti nubes gran- 
dinis plena, et perniciose persirep'ns universam 
Romanis obelientem regionem devastavit, et veluti 
flamma ardens fulguris omnia incen/it et fune- 
stavit,et omne lignum fructiferum et arborein la:i08 
et uberes fructus ferentem et vitium truncos radi- 
citus elfodit,reliquaque atrocia ae perniciosa in nos 
exaggeravit. Sed primarius copiarum dux eorumque 
ameras et dominus, tandem pervenit. Pervenit vero 
fureus, efferatus, superbus, tumens, inflatus et ja- 
ctabundus, Supercilium in. ccelum extollens «uper 
oinnes. sc eminere existimabat, el a se gubernari 
omnia suspicabatur,totum denique orbem sihi ob- 
noxium reputabat : quin imo quamplurimis machi- 
siis aliisque bello apprime necessariis advectis, mo 
nium civitatis partom posse se disjicere, indeque 
eam δὺ0 dominatu subjicere, Romanos in captivi- 
tatem adducere et Christi nomen abolere confide- 
bat. Hic innumeris fultus exercituum phalangibus, 
nationumque omui genere coustipatus, et numeros 
eissima tum pedi:um tuu equitum multitudine fre- 
tus, omnia ea loca contegebat. Tunc mandato bhor- 
tatuque Turcarum doinini Murat-Bei agber exstrui- 


tur, plures alios eosque maximos superans : quippe p 


ab extremitate una urbis, Chrysi: nempe porta, 
ad aliam Xyloporte extendebatur, non plus sagitte 
jactu 3 mouibus distans, valile undique constru- 
ctus ac (icmissimus, lignis ingentibus, erassis tabu- 
lis et complicatis virgis ac viminibus anteriore 
sui parie communitus, ut sagillae arcuum tzagro- 
rumque a Ro:nanis - emisse saxaque bombardarum 
exciperentur, In aggeris posterioie parte, ut. ille 
praeceperat, milites omnis generis ex exercíiu se- 
Jecti audaces fortesque  permancbant, tum ut. pro 
more aggerein defenderent, tum ut ab eo. defende- 
rentur, indeque pugnain retro stantes. cum (zagris 
et arcubus aliisque machinis, et parvis οἱ iugenti- 
bus, prope innumeris, hanc ob causam adlvectis, 


σαντο, xal ἡμᾶ; ἀπεστέρησαν τῖσδε τῆς πόλεως 
πάντα τὰ πλησίον, χαὶ ταύτης ἔφθειραν, ἐλενλάτη- 
σαν, ἡχμαλώτευδαν, xal τοὺς μὲν τῶν ἀνδρῶν χα-- 
ἔτφαξαν, τοὺς δὲ χαὶ πόῤῥω τοῦ Ἰχονίου χαὶ Ἄρατ- 
ζάπητας Kuga; διαδιδάσαντε-, τὰς δὲ γυναῖχας 
ἀσ:λγῶς αἰτχρουογήσαντες, τὰ δὲ βρέφη εἰς m:pt- 
τομὴ» τῷ Μωάμεθ πρηηέφερον, xai πᾶ») ζῶον ὑπὸ 
ξυγὺν» χαὶ ἄξυγον διέφθειραν χαὶ ἡφάνσισαν. Τὴν δὲ 
ξημίαν τῶν γεννημάτων καὶ τῶν ἀμπελώνων tiv 
λύμην τίς ἄρα καὶ ποία δυνήσεται γλῶσσα ταύτην 
ἐξιχνιάσαι ; Καὶ γὰρ ἐν τῷ χαιρῷ τῆς συγκλείσεως 
ἀπαραπρο:δοχήτως χατέδραμον χαὶ ἡμᾶς ἀπέχλει- 
σαν, xal ὑπὸ τὴν δεσπητείαν αὐτῶν πάντα τὰ ἔξω 
ἐγένοντο. Τὸ δὲ χαὶ πῶς xal πόθεν xa δι᾽ fjv αἰτίαν 
ἡ συμφορὰ χαὶ φορὰ xal ταῦτα τὰ δεινότατα χαλεπὰ 
τοῖς δυστυχοῖς xal ἀθλίοις ἐπέδη Ῥωμαίοις σιωπᾷν 
ἡμῖν ἄμεινον ἔδοξεν, Τῆς δὲ πιχροτάτης μάχης Exil 
νης «ai τοῦ φριχωδεστάτου πολέμου τὸ πέρας χρὴ 
ξιτγήσασθαι. Τὸ μὲν γὰρ πρῶτον στράτευμα τῶν 
Μονσουλμάνων ἐκείνων τῇ δεχάτῃ τοῦ "Iouvícu χατέ- 
ὄδρᾶμε χαὶ fui; ἀπέχλειδεν, ὡς προΐφηεν, τῇ δὲ 
εἰχοστῇ τούτου ἑτέρα ἐφάνη στρατιὰ Μουσουλμάνων 
ὡς νέφος yaká,n; πλήρης xai τετρυγὸς ὀλέθριον, 
xai πᾶσαν χαὶ παντοίαν τὴν ὑπὸ τῶν 'Ῥωμαΐων 
᾿μαύρωσαν γῆν, καὶ ὡς; φλὸξ ἀστραπῆς καιομένης 
πάντα χατέχαυσε χαὶ ἐνεπύρισε, καὶ πᾶν ξύλον 
χάρπιμον xal δένδρον εὔγαρπον χαὶ τὰς χουρδούλας 
τῶν ἀμπελώνων ix ῥίζης ἀπέτεμον, καὶ πᾶν ἄλλο 
δεινὸν χαὶ ὀλέθριον xa0' ἡμῶν ἐποιήταντο. ὋὍὉ δὲ 
στρατάρχης ὁ μέγας καὶ πάντων ἐκείνων &pmpi; 
καὶ δεσπότης ἔφθασεν. Ἦλθε μανὸς χαὶ ἡγριωμένος, 
ἀλαζὼν, ἐπηρμένος, ὑπέρογχος χαὶ γαυριώμενος 
χαὶ τὴν ὀφρὺν εἰς οὐρανὸν αἴρων, χαὶ ὑψηλὸς παρὲ 
πάντας ἐνόμιζεν εἶναι, χαὶ ὑπελάμδανε παρ᾽ αὐτοῦ 
διοιχεῖσθαι τὰ πάντα, xal ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ 
ἄγεται ἅπας ὁ χόσμος. ᾿Αλλὰ καὶ πάμπολλα ἄγων 
μηχανικώτατα xal μαχιμώτατα ἔργα, προςδοχῶν 
δι᾽ αὐτῶν μέρος τοῦ τοίχου χαλάσαι τῆς πόλεως καὶ 
ἀπὸ τούτου ταύτην χαταχρατῆσαι χαὶ τοὺς 'Po- 
μαίους αἰχμαλωτίσαι χαὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ ὄνομα 
ἀποπδέσαι. ᾿Αλλὰ χαὶ στρατιὰς στρατιῶν xaX γενεὰς 
γενεῶν καὶ πλήθη πληθῶν, πεζῶν χαὶ ἱππέων, ἔσχε 
τοσοῦτον ὥστε ἅπας ὁ χόσμος ἐχεῖνο; ἐσχέπετο ὑκ᾽ 
ξχείνων. Τότε δὲ αὑτοῦ τῇ χελεύσει τοῦ ἈΪουρὰτ lief, 

τῇ κλήσει τε τοῦ δεσπότου τῶν Τυύρχων, ποιοῦσαι 

παστίαν μίαν. ᾿Αλλ᾽ αὕτη ἡ μία πολλὰς ὑπερέξτν 
μεγίστους" xal γὰρ ἀπὸ τὸ ἕν ἄχρον τῆς πόλεως τῖς 
Χρυσίας ἕως τὸ ἕτερον ἄχρον τῆς Ξυλοπόρτης Expá- 
τῆι. Ka) ἣν δὲ ἡ παστία πλησίον τοῦ κάστρου ὅτον 
τόξου βηλὴν, xal οὐ πλέον. Καὶ ἣν δὲ πᾶτα στερεὶ 
xai ὀχυρωτάτη ἀπὸ ξύλων μεγίστων xal χονξδρῶν 
σανίδων. Καὶ πλοχοτὰς ἀπὸ βέργας ἔθηκαν Ea- 
προσῦεν τῆς παστίας, ἵνα δέχωνται τὰς σαγέττα; 
τῶν τόξων xal τῶν τζαγρῶν τῶν Ῥωμαΐίω", χαὶ 
τῶν βουμπάρδων τὰς πέτρας. "ὌὍπισθεν δὲ ταύτης 
ἐθέσπισεν ἵνα ἴστανται στρατιῶτα: Ex πασῶν γενεῶν 
ποῦ στρατεύματος τούτον τολμηρηὶ χαὶ ἀνδρεῖοι, τὸ 
μὲν, ὡς; τὸ Edo;, εἰς προτοχὴν τῆς πλατέα τὸ δὲ 


65 NARRATIO DE CPOLI QPPUGNATA. 66 


ἵνα φυλάσσωνται δι᾽ ἐχεΐνης, οἱ ὃὲ ἵνα μάχωνται δξ À consererent. Apparatus. vero. reliquos, eosque in- 


ἐκείνη: ὄπισθεν μετὰ τζαγρῶν τε xal τόξων xai τῶν 
σχευῶν τῶν μεγάλων χαὶ τῶν μιχρῶν τῶν ἀπείρων 
ὧν ἔφερον διὰ τιύτον, Τὰς δὲ σχευὰς τὰς μεγίστας 
ἐχείνας, ὁποίας εἶχον τὰς ἐλπίδας ὅτι δι᾿ ἐχείνας 
τὰ τιίχη τῆς πόλεως θέλουν χαλάσειν καὶ ἀπὸ τού. 
tou τὴν πόλιν αἰχμαλωτίσαι, ἔστησαν περιέργως 
el; τόπον ἐν ip σοῦδαν οὐχ εἶχεν ὁμοίαν σουδῶν τῶν 
ἑτέρων, ἀλλὰ χεχαλασμένη ὑπῆρχεν, χαὶ ἔχπαλαι 
γέμουσαν χῶμαν, καὶ ἄντιχρυς ταύτης πύργος εὖ- 
ρέθην ix συυδάσματος λίαν σεσαθρωμένος xal 
ἐσχισμένος ἀπὸ ἄνωθεν ἕω: χάτω. Καὶ προσδοχῶν - 
τες οἱ Τοῦρχοι ὅτι τῶν μεγίστων βουμπάρδων αἱ 
πέτραι τὸν σεσαθρωυμένον πύργον ἐχεῖνον θέλουν 


χαλάσειν, χχὶ ἐπεὶ ὁ τόπος σοῦδαν οὐχ ἔχει τοὺς Β 


Τούρχους νὰ ἐμποδίσῃ, ἀχωλύτω; εἰς τὸ ἔξω χάστρον 
θέλουσι φθάσειν, χαὶ ix. τοῦ χαλάσματος τοὺς Ῥω- 
μαίους θέλουν διώξειν, καὶ τὴν πόλιν θέλουν δουλώ- 
σειν, Πλὴν εἰς χενὸν ἐχατήντησε τέλος 1) τῶν ἀσε- 
δῶν προσδοχία, ἐπεὶ ἑδδομήχοντα Boxla τῆς βολῆς 
tfc μεγίστης ἐχείνης τὸν σεδαθρωμένον ἐχεῖνον 
ἔχρουσε πύργον, καὶ οὐδεμίαν βλάδην τοῖς Ῥωμαίο'ς 
τοῦτο προὐξένησεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῖς Τούρκοις ὧφέ- 

εια». "lv γὰρ ὁ τόπος καὶ σοῦδα xal πύργος πλη- 
σίον Κυριαχῆς τῆς ἁγίας, μέσον Ρωμανοῦ τοῦ ἁγίου 
χαὶ τῆς Χαρσῆῇς τε τὴν πύλην, xai πλησιέστερον 
τούτων εἰς τὸν ποταμὸν τὸν ἐπονομαζόμενον Λύχον. 
Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν βουμπάρδων τὴν ἀπραξίαν. 
Περὶ δὲ τῶν ἄλλων τῶν κατασχευῶν τῶν μαχίμων, 


τῶν παντοίων ἐχείνων τῶν χατὰ τῆς πόλεως elp- c 


γασμένων εἰς πολιορχίαν ἐχείνης xaX ἀφανισμὸν τῶν 
Ῥωμαίων, τίς διηγήσεται ἄρα; πλὴν ἐχ τῶν πολ- 
λῶν ὀλίγας δι, γήσομαι ἄρτι. Πύργους ξυλίνους με- 
Υίστου: μὲ τροχοὺς οιδηροδεοσμουμένους πολλοὺς 
ἐποιήσαντο τότε, ὅσον τὸ ὕψος τῶν πύργων τῆ; πό- 
λεως" μᾶλλον xal ὑπερεῖχον ἐχείνους. Καὶ liom 
βοῶν χαὶ βουδαλίων ἀπείρων εἴχασιν ἐξ ἑτοίμου, 
ἵνα τοὺς πύργους ταυρίσουσι μετὰ σχοινίων xal 
πλησίον τῆς σούδας φέρωσιν χαὶ ἐξ ἐχείνων τὸ ἕξω 
χάστρον πολεμήσωσι xal ἀφανίσωσιν. ᾿Αλλὰ χαὶ 
φαλχούνια ἐποιήσαντο xal χελώνας χαὶ ἀρχουδάμαξχ 
xai ἄλλα πολ)ὰ ξύλινα καὶ μηχανικώτατα ἔργα, xal 
ἑλεπόλεις ἐχατεσχεύασαν xal μηχανιχὰς ἀγχάλας 
μὲ τροχοὺς μιχροὺς, xal μεγάλας σχεπαστὰς xal 
μέσέξας ὑπὲρ ἀριθμὸν διεπράξαντο, χαὶ χατέναντι 
τῶν πρτων τῆς πόλεως τεράστιλ' μεγὰλχ εἰργά- 
σα το, χάστρη ξύλινα ὑπερμεγέθη ἐποιήσαντο μὲ 
τροχοὺς σιδηροδεσμον μένους, ὥστε τοὺς θεωροῦντας 
ἐχεῖνα χαὶ ἀγνουῦντας τῶν χάστρων τοὺ; πολέμους, 
χαὶ τὸ ἀχρηπίλευτον γὰρ ἐχείνων χαὶ λίαν ἐξέπληξε 
xal μέγα ἐθρόησε. ᾿'λλλὰ χαὶ τὴν γὴν ἄλλυι ἔσκαπτον 
ix τῖς παστίας ὄπισθεν, χαὶ cl; βάθος πολὺ Exaxé- 

70237, ὡς ἵνα χάτωθεν ἀπὸ τὴν xátto ὄψιν τῇς σού- 
ὃας περάτωσιν ἀθεώρητοι τὴν νύχτα ἄνω ἱσταμένων 
Ρωμαίων χαὶ μαχομένων, xal φθάσωσιν εἰς τὰ 
τείχη τοῦ χαθολιχοῦ χαὶ μεγίττου χάστρου τῆς πό- 
λεως, καὶ χύψωσ! τοῦτο Aa pau; πάντων, xal πουὺ- 


τελειάσωτιν χατὰ τὸ ἔθος τῶν πολεμούντων, εἶτα πὺρ εἰ; τὰ ξύλα τῶν πουντελείων 
τὴν ξυλίνην χχτασχευὴν τὴν χρατοῦσαν vb X32:p09 χαταφλέξωτσιν, 


gentes, quibus se sperabant moenia urbis posse dis - 
jicere indeque civit:tem capere, accurate eo ju loco 
erexere in quo nulla fossa aliis consimilis erat , 
cum ruinis convulsa ab antiquo tempore terra op: 
pleretur. Evenerat quoque ut turris illi adversa 
maxime putris et ruinosa 3b ima sede ad verticein 
summum  diffinderetur. Hinc Turce sperabant 
ingentium bombardarum saxis putrem illam. ac 
fragilem turrim facili sese negotio in. planum effu- 
suros, et cum uulla esset fossa qu:e. retardaret ium- 
petus, ex facili in exteriorem urbem illapsuros, 
deque illa ruina ltomanum unnlitem repulsuros ci- 
vitatemque  debellaturos. Verevm!amen impiorum 
conlidentiie exitus non respondit ; uamque licet 
turris putrida maching maxiuxe septuagiuta ictibus 
contusa fuisset, nulla inde Romanis noxa, nullum 
hostibus emolumentum accessit, Erat vero locus 
el fossa prope templuin sancte Cyriacz, inter san- 
ctum Rowanum et portam Charse, propius. flumini 
cui Lyco numen. Et hzec quidem de bombardarum 
irritis et siue profectu ictibus. De reliquo vero apps 
ratu bellico , vario. quidem illo ac uuliiplice ad 
obsiceiidam urbem Gracosque dissipandos conge- 
810, quis enarraverit ? Ipse ex multis pauca 3dmo- 
dum in inedium proferaui, Turres ligneas maximas, | 
rotis ferro colligatis, wultas eo tempore compege- 
runt ad altitudinem urbis turrium, quas etiam su- 
pera!aut ; juga boum ac bhubalorum innumera , 
qui trahereit cas funibus et. ad fossas. eveliereut 
cum opus fuisset, congesseraut, ut. illis munimenta 
urhis exteriora oppressa. disjicerent. ἤσ plialeu- 
nia, testudines, arcudamaxa diversaque alia lignea 
ex albiita inechanicorum discipliua instrumenta et 
obsidionalia fabricarunt ; necnon ancalas cuin rotis 
parvis, ingentes etiam et coopertas et imedias su- 
pra numerinu confeccrunt, et adversus urhis portas 
nionstrosas magnasque machinas condideruut, «a- 
stella lignea quam maxima rtis ferro circumligatis 
iniixa ; ita ut ea'intuentes et urbium violentas in- 
vasiunes ignorantes, licet. ex illis nulla conseues, 
retur. utilitas, in. stuporem acti. prz metu. oecide- 
reut. Alii terram post aggerem suffo.iieutes ia pro- 
fundum ingens sese immerserant, ut subterraueo 


D gressu infra aggerem invisi nocte, Romanis sursum 


contl;geutibus, ad muros ingenlis casiri. urbis per- 
venirent, illudque clanculum effoderent ct pro mo- 
re obsidentium stipitibus suffuleireit, tum facibus 
illatis incenderent, ut apparatu ligueo ca-trum 
sustierte. combusto subito civitatis muri corvue- 


rent, sicque illico audacterque Turcarum exercitus 


in Graecos irruerent, et ex ruina illa fugatis ho- 
sibus urbe potirentur. Alii conductus, qui antiquo 
evo in civitatis cisternas aquam defercbaut, seduli 
conquirebaut, ut per eos si sors se obtulisset clain 
noctu urbem ingressi, inexspcctati cives adorireu- 
tur et servitute opprimerent. 

ὅποις 
xai ἄφνω πεσοῦνται τὰ τείγν, “ἧς 


ἀνάτωτιν, 


1 


JOANNIS CANASNI 


Singulis quoque diebus acnoctibus, imo horis A 


linguam adversus nos veluti. utrinque praeacutum 
ensem agitabant, vocesefferas atque. inlumanas 
impudenter injurioscque emittentes, non tantum 
. patriarcham et. imperatorem, sed. lidem etiam no- 
stram audacter improperantes et. inverecuude Llas- 
pheniant 5. « Uhi esti Dcus vester ἢ O . tenebricosi 
Romani ! Ubi Cliristus vester? Ubi sunt sancti vestri, 
qui vobis opem tulerunt ? Gras urbe potiemur, et vos 
servos captivosque alxlucemus : uxoribus vestris et 
filiis vestris, vobis inspectaniibus, vim inferemus : 
vestras monia s cum Turcarum monachis despon- 
sabimus. Per fidem nostram vere hzec propheta no- 
ster pra dicat, » Hec autein tanquam firma certaque 
impii tenebant, ideoque jurgia illa impia in Deum 
n strum effundebant. Cum taudem postrema belii 
Turcici dies advenit, quam illis magnus przvatici« 
natus luerat Mersaita Turcarum vates, dixit copia- 
rum ductori Musulmanorumque principi : « Ne diu 
moras traherent, sed quantocius juberet ordinibus, 
ut se arinent et machiuas. omnes et ad bellum ne- 
ecssaria instruan!, ut prompta sint : postea prope 
urbem ad teli jactum conferantur. Siguum esto, 
quod jubeo. Cui. me super equum altum sedere 
€t in dextera δὰ nudum ensem conspicietis, terque 
vocem meam cum clawore et strepitu et. impetu et 
applausibus et orgauis audieritis, in. Graecos impe- 
tum facite; et ultro urbis mania corruent, et vos 
nullo obstante ingressi przdam agite.» Etlias qui- 
dem nugas Mersaita tanquam certas ac stabiles 
Musulianis pro concione garriebat, qvippe qui 
Muhlomceti vaticinia et Rasulis Maliometi libros pos- 
sideret. Et hiec. ille ; at copiarum ductor princeps 
Musulinauorum imperio audiens ordinibus omnibus 
pracipit, ut sese ariient et apparatum omnem belli- 
«um mauibus tractent. Subito copi Musvlimanorum 
et universi exercitus jussa exsequuntur, et armorum 
omne genus et apparatus copiosissimos el machinas 
ordine disponunt ; alii scalas ferebant, scalas varias, 
magnas, parvas, alii stipites, alii trabes, alii jgnem 
cum m22zaladis, alii sclopetos, alii armainenta ferrea 
ingentia, omnia ferro circuuiscpta, alii plocoetas, alii 
pavetia, alii ferreosuncos et omne bellicum instru- 
mentum, arinatura undique muniti valida et ferrea 
εἰ ingentibus galeis. Militum numerus in tantum 
creverat, ut ab uno extremo portze Chrysie ad 
aliud Xyloporte omnia. occuparet. Bello prx'fecti 
Turcarum phalanges ordinatim prope castrum, 
- ut pseudopropheta vaticina'us fuerat, disposuerunt. 
Sagittarios illos innumerabiles przceperunt. omnes 
simul sagittas ejaculari supra casuum et. propiu- 
guacula, ut vulneratis occisisque nonnullis Graeco- 
run, alii prz metu in fugamse verterent. et mce- 
nia destituerent, Hinc facultas illis fuerit ascen- 
dendi nullo impediente urbemque capiendi. Grz- 
corum interim multitulo prospectans bellica Turea- 
rum facinora et apparatus, necnon ex innumeris 
uationibus exercitus abundantiam, Tartarorum im- 
pere et Musulianorum audaciam, et qua paulo 


E 


D 


19 

᾿Αλλὰ xi: χαῦ ἡμέρα) xai vuxta τὰς παλάμας 
ἐχρότουν, xal τοῦ Μηρταΐτη τὴν φωνὴν ἀνέμενον 
ὡς ἀγγέλου ἀληθεστάτον, ὡς ἵνα αἰχμαλωτίαουσι 
τοὺς Ρωμαίους. ᾿Αλλὰ χαὶ χαθ' ἡμέραν xal νύχτα 
xai ὥοαν τὴν γλῶσσαν αὑτῶν χαθ᾽ ἡμῶν ὡς δέστο- 
μον ξίφος ἐκόνιξαν, xat φωνὰς ἀγρίους xai ἀνημέ- 
ρους ἔλεγον ἀναιδῶς xai ὑδριστιχῶξ. Μὴ μόνον 
χατὰ πατριαρχῶν τε χα βασιλέως αἰσχροτάτας τω» 
νὰ; ἀνέπ:ιμπους ἀλλὰ χαὶ χατὰ τῆς πίστεω: ἡμῶν 
τολμγρῶς ὀν:ιδίζουτες χαὶ ἀναιδῶς βλασφτμοῦντες 
ἔλεγον. « Ποῦ 4 8:6; σας, ὦ σχοτεινὴὶ 'Ρωμαῖοι ; 
ποὺ ὁ Χριστός 024; ποῦ εἶναι οἱ ἅγιοί σας νὰ σὰς 
βοηθήσουν ; Αὔριον τὴν πόλιν ἐπέρνομεν, χαὶ ἑαᾶς 
αἰχμαλώτους xai σχλάθους ἔχομεν, xal τὰς γυναΐχάς 
σας χαὶ τὰ παιδία σας ἔμπροσθεν ὑμῶν ἀτιμάσω- 
μεν, xal τὰς xoloypaía; σας μὲ τοὺς Τουρχοχκαλο- 
γέρους νὰ παντρέψωμεν. Μὰ τὴν πίστιν μα; ἀλή- 
θεια ὁ προφήτης μᾶς ἔτζη λέγει. » Ταῦτα δὲ ὡς 
βέδαια χαὶ ὁμολογούμενα οἱ ἀσεδεῖς εἴχασι, καὶ διὰ 
τοῦτο τὸν θεὸν ἡμῶν" ὀνείδιζον ἀσεδῶς ταῦτα. Ὡς 
δὴ ἔφθασεν ἡ τελεία ἡμέρα τοῦ πολέμου τῶν Τούρ- 
χων, ὁποίαν παρ᾽ ἐχείνοις ὁ μέγας προεθέσπισε 
Μηρσαΐτης ὁ προφήτης ἐχείνων, εἶπε πρὸς τὸν 
στρατάρχην xai δεσπότην τῶν Μουσουλμάνων" « Μὴ 
βράδυνς ἐπὶ πλέον, ἀλλὰ ταχέως τὰς τάξεις τάξιν 
χαθοπλισθῆναι, καὶ πᾶν μηχανιχώτατον χαὶ πολεμιχκὼν 
τατον ἔργον ἔχοντες ἐξ ἐτοίμον, χαὶ σὺν τούτοις γενξ- 
σθω τῆς πόλεώς τε πλησίον ὅσον τόξου βολὴν εἰς τὸ xá- 
στρον. Καὶ σύνθημα» εἶπε « προστάσσω τοιόνδε. Ὅταν 
ἐφ᾽ ἵππου ὑψηλοῦ με χαθήμενον θεωρέσητε xal ἐν 


C δεξιᾷ τῇ χειρί μου στἀθην γεγυμνωμένηνθ: σητε 


xai τρὶς τῆς φωνῆς μου ἀχούδητε, μετὰ Dong xol 
xpaoYT,; xal ὁρμῆς xal χρότων xal ὀργάνων χατὰ 
τῶν Ρωμαίων εἰσδάλετε, xal αὐτομάτω: πεσοῦνται 
τὰ τείχη τῆς πόλεως, xal ἀχωλύτω; γενέσθαι ἐντὸς 
xal ταύτην αἰχμαλωτίσατε. » Καὶ ταύτα; μὲν τὰς 
ληρολογίας ὁ Mpsattn; ὡς βεθαίας ὁμολογῶν τοῖς 
Μουσπουλμάνοις δημηγορῶν ἔλεγεν, ὡς ἔχων τὰς 
προφητείας ἐκ τοῦ Μωάμεθ καὶ Ῥασοὺλ Μαχου- 
μέτη τὰς βίθλους. Καὶ αὐτὸ; μὲν εἶπε ταῦτα" ὁ δὲ 
στρατάρχης καὶ δεσπότης τῶν Τούρχων τὸ χελευ - 
σθὲν ἐχπληρώσας xal προστάξα- τὰς τάξεις ἀπά- 
02; χαθοπλισθῆναι, xal πᾶσαν τὴν παρασχευὴν τοῦ 
πολέμου φέροντες ἀνὰ yelpa;, εὐθὺς τὰ πλήθη τῶν 
Μουσουλμάνων καὶ τὰ στρχτεύματα πάντα τὸ προσ- 
παχθὲν ἐχπληροῦσι, xal μὲ ὅπλα παντοῖα καὶ 

παρασχευνὰς τὰς μεγίστας χαὶ τὰ μηχανιχώτατα 
ἔργα ἐσράπαξαν χατὰ τάξιν. Καὶ οἱ μὲν σχάλα; 
ἔφερον, χαὶ σχάλας παντοίας, μιχρὰς καὶ μεγάλας, 
ἄλλοι δὲ τζόχους, χαὶ ἕτεροι συστὰς, χαὶ ἄλλοι πῦρ 
μετὰ μαζαλάδων, ἕτεροι δὲ σχλώπους, ἄλλο: δὲ σι- 
δι ρἃ μάχιμα ὅπλα δρεπανηφόρα μετὰ χυνταρίων 
μαχρέων τὰ ἑἐπονομαζόμεναλ φάλχας, ἕτεροι δὲ 
σχουτάρια στερεὰ xal μεγάλα, xol τὰ πάντα μετὰ 
σιδήρων, χαὶ πλοχοτὰς δὲ ἄλλοι, χαὶ παδέτζια ἄλ- 
λοι, ἄλλοι δὲ ἀγγύρας σιδηρέας, καὶ ἄλλο πόλεμι- 
χὺν ἔργον ἔφερον ἀνὰ χεῖρας. Καὶ χατάφρακτοι 
πάντες μετὰ ἰσχυρᾶς καὶ σιδηρᾶς πανοπλίας xa 
πΞεριχεφαλαίας μεγίστας. Καὶ τοσοῦτον ὑπῆρχε τῆς 


iL 


3 NARRATIO DÉ CPOLI OPPUGNATA. 7Á 


στρατιᾶς ἐχείνης τὸ πλῆθος 
τῆς πόλεως τῆς Χρυσίας ἄχρι xai τὸ ἕτερον τὸ 
ἄκρον τῆς Ξυλοπόρτης Expázec. Οἱ δὲ στρατηγοὶ τοῦ 
φωϑάτου τὰς συντάξεις τῶν Τούρχων ἔττησαν χατὰ 
κάξιν πλησίον τοῦ xáctpou, ὡς ἐθέσπισεν ὁ Ψευδό- 
προφήτης. Τοὺς δὲ τοξότας ἐχείνους τοὺς ἀναριθ- 
μήτους τῶν Τούρχων ἐχέλευσαν πάντας ὁμοῦ το- 
ξεύειν ἐπάνω τοῦ χάστρου χαὶ τῶν προμαχιονέων, 
v, ἵνα λαδώσουν χαὶ φονεύσουν τινὰς τῶν Ῥωμαίων, 
xal φοφηθῶσιν οἱ ἄλλοι καὶ φύγωσιν ix τοῦ τεί- 
χους, xal ἀπὸ τούτου ἄδειαν εὕρουν χαὶ ἀναθῶσιν ol 
Μουσουλμάνοι ἐπάνω ἀνεμποδίστως, xe κρατή- 
σωσι τὴν πόλιν. Ὃ ób λαὸς τῶν Ῥωμαίων ὁρῶν 
tà πολεμιχὰ χαὶ μάχιμα ἔργα τῶν Τούρχιυν, xal 
τὴν πλησμονὴν τοῦ φωσάτου γενεῶν τῶν ἀπείρων, 


xai τὴν ὁρμὴν τῶν Ταρτάρων χαὶ τῶν Μουσουλμά- ὃ 


νων τὴν τόλμην, xal τὰ πρὸ ὀλίγου πραχθέντα, ὅτι 
ἐντὸς εἰς τὰς σούδας ἀπέχτειναν οἱ Τοῦρχοι Ῥω- 
μαίους καὶ ἄλλους ἔμπροσθεν εἰς τὰς πόρτας, ἐδει- 
λίασαν μέγα, καὶ σχεδὸν πρὸς φυγὴν ol πλείονες 
ἐθεώρουν. Ὃ ὥρας τῆς πικροτάτης ἐχείνης, ὦ λύ- 
πῆς τῆς ἀφορήτον, ὦ ἀπελπισίας μεγίστης ! Τίς οὐκ 
ἔφοιξε τὴν ἡμέραν ἐχείνην ; τίς οὐχ ἑτρόμαξε τὴν 
ὥραν ταύτην ὁρῶν τοὺς Ῥωμαίους εἰς τοσαύτην 
δειλίαν χαὶ τοὺς Μουσουλμάνους εἰς θάρσος τοσοῦ- 
xov; Καὶ τί; τῶν ἀκατασλήκτων τότε οὐ χατεκλήγη 
καὶ τῶν ἀνδρεΐων οὐκ ἐφοδήθη, οὐχὶ τὸν θάνατον 
λέγω, φυσιχὸς γὰρ ὑπάρχει, ἀλλὰ τῆς μεγαλοπόλεως 
ταύτης τῆν ἅλωσιν χαὶ τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ γέ- 


ὅτι ἀπὸ τὸ ἕν ἄχρον A ante ausi fuerant, cum inter urbis fossas Gracos 


occidissent et ante portas alios, maguo timore 
arrepti, potiori ex parte fugam prsemeditabantur. 
O tempestajem illam amarissimam ! O. merorem 
intolerabilem 10 maximam desperationem 1 Quis 
videns Graecos tanto. timore concussos, Musulnia- 
nos lanta confidentia premunitos ? Et quis, licet 
imperterritus, non expavit ? Quis, licet generosus, 
non exborruit ? Non mortem, inquam, qus natura- 
lis est, sed magnas. hujusce urbis excidium, genc- 
ris servitutem, mulierum dehonestamenta, casta- 
rum violationes, pucrorum circumcisionem, tem- 
plorum ruinam, sanctarum imaginum irrisiones, 
maximi Dei Sapier.tiam a4 Mahboimeti daudem, da:- 
monum sedem et profanum Rasulis et Matiowicii 
cultum destinatam ; quod vero pejus et magis no- 
1iium, et pessima morte infinitis propemodum 
modis exsecrabilius, pia Christianorum fldei rui- 
nam a!qae iinmutationem in Musulmanorum reli. 
gionem et Mahormeti circumcisionem. Ὁ maxime 
illam horam deplorandam ! O procellam ineluctabi- 
lem ! Quis ejulatibus nostris uon illaerymavit? Quie 
auris auditionem sufferre, quis eculus aspectum po- 
tuit ?*In tot enim et tantis infortuniis nulfus adfuit, 
qui adjuvaret aut excitaret aut cohortaretur, quando- 
quidem unus ex imperatoribus vi morbi oppressus ct 
senectute confectus neque arma sumere neque equum 
ascendere poterat, sed intra palatium vitam agens 


νους, τῶν γυναιχῶν τὰς ἀτιμίας, τῶν σωφρόνων (» pro viribus rem gerebat, alius armatus equo cou 
«às αἰσχρουργίας, τὴν περιτομὴν τὸν βρεφῶν, τῶν —scenso porta sancti Romani exiit propeque eam stetit, 
ναῶν τὴν ἀπώλειαν, τῶν ἁγίων elxóvov τοὺς ἐμπαιγμοὺς, τοῦ μεγίστου Θεοῦ τὴν σοφίαν ὑμνητὴ - 
pov τοῦ Μωδμεῦ χοὶ χἀτοικητήριον τῶν δαιμόνων καὶ μασγήδιον ἀποχαταστῆσαι τοῦ Ῥασοὺλ xol 
Μωάμεῦ. Τὸ δὲ χεῖρον xal βλαδερὸν xal μυριοπλάσιον τοῦ χαχίστου θανάτου χάκιστον τῇ μεταθέσει 
καὶ ἀπωλείᾳ τῆς εὐσεδοῦς πίστεως τῶν Χριστιανῶν πρὸς τῶν Μουσουλμάνων τὸ σέδας καὶ τὴν περι- 
τομὴν τοῦ Μωάμεθ, Ὧ θρήνου μεγίστον ἄξιος ἢ ὥρα «ἐχείνη, ὦ τριχυμίας ἀκατασχέτου Τίς ἡμῶν 
τὰς οἰμωγὰς οὗ συνεπένθησε τότε ; τίς ἀχοὴ φέρει τὰ ἄχουσμα, ola ὄψις τὸ θέαμα ; Καὶ γὰρ εἰς «3; 
τοσαύτας καὶ τηλιχαύτας ἀνάγκας οὐδένα βοηθοῦντα f| διεγεῖραι παροτρῦναι ἡμεῖς εἴχομεν, ἐ πεὶ ὁ μὲν εἷς βα- 
σιλεὺς χατατρυχόμενος ὑπῆρχεν bx νόσου xai γήρους, xaX ἠδύνατο ὁπλισθῆναι ἢ ἀναδῆναι ἐφ᾽ ἴπ- 
που, ἀλλὰ ἐντὸς τοῦ παλατίου εὑρίσκετον καὶ τὸ κατὰ δύναμιν ἔπραττεν. Ὁ δ᾽ ἄλλος ἀνέδη ἐφ᾽ ἴπ- 


που χαθωπλισμένος ὡς ἔδει, χαὶ τὴν πύλην ἐξῆλθε 
πόρτης." 

Ὡς 0b ἔφθασεν ἡ ὥρα ὁποία fiv ὁ ἄθεος ἀνέμενε 
Μηρσαΐτης, ἤγουν ἡ μία ἐχάξοθεν ix. τὸ μέδον 
ἡμέρας, ἀνέδην ἐφ᾽ ἵππου ὑψηλοῦ xai μεγάλου, 
καὶ οἱ περὶ ἐκεῖνον πενταχόσιοι ἄνδρες τοὺς ἔφ-:- 
ptv Τουρχοκαλογέρους, ὡς ἵνα ἔχωσιν οὗτοι χέρ- 
$og xal χοῦρσος τὰς χαλογραίας τῆς πόλεως, ἀνε- 
Θόγσαν ὕμνον τῇ Περσιχῇ δεαλέχτῳ πρὸς τὸν Μωά- 
μεθ καὶ εὐφημία; πρὸς Μηρσαΐτην, Καὶ τρὶς ἑποιή- 
ca»: τοῦτο, ἕως ὅτε αὐτὸς ἔλθῃ mphc τὴν μάχην. 
[Πλὴν καὶ σχοντάριον ἐδάσταζον ἔμπροσθεν τούτου 
μέγιστον παρὰ φύσιν, ὡς ἵνα θαυμάζωσιν ἀπὸ τού- 
του τὰ μωρηθαύμαστα ἔθνη τῶν Μσυσουλμάνων τὸν 
Μηρσαΐτην ixsivov. Αὐτὸς δὲ ὅταν πλησίον ἦλθε 
πρὸς τὰς συντάξεις τῶν Μουσουλ μάνων, ἀνεδόησε 
μέγα, «'Ῥαδοὺλ, ἹΡασοὺλ Μαχουμέτη. ^ Καὶ γὐμ- 


νώσας τὸ ξίφος xal ὠθῆσχ; τὸν ἵππον, καὶ χράξας. 


πρὺς τὰς συντάξεις τὸ « ἀλὰχ ταγχρὺ Ῥασοὺλ δῖ χ ου- 
l'ATROL. GR. CLVI 


-*^- 


Ῥωμανοῦ τοῦ áy(ov, καὶ ἔστη ἐχεῖσε πλησίον 5i; 


Ubi accessit hora quam impius exspectabat Mer. 
saila, quae erat una post meridiem, equum alium 


D imgentemque ascendit ; εἰ cum 60 quingenti quus 


secum adduxerat Turcarum monachi, ut praxai 
rapinamque civitatis moniales sibi haberent, Ma 

hometi laudes ter Persica dialecto conclamaraut, 
necnon fausta Mersait:e preca:i. sunt. Et ter hoc, 
antequam ipse ia pugnam procederet, peregcrunt : 
et ante ipsum scutum maximum et prater usuin 
gestabant, ut inde Mersaitze nugarum admiratori- 
bus Musulmanis majorem admirationew cierent. 
Ipse porro ad Musulmanorum ordines proxime ac- 
cedens, voce magna clamavit : « ltasul Rasul Ma- 
lhomete. » Et nudato gladio equoque concito αἱ 
instructas phalanges intonuit : « Alatancry BRasul 
Mahomete. » Simul cum eo Mesalwswe tw SN 
(udo co&clamaw, eX cuo Wege Ὁ Seq 

ἃ 


P 
-- e 


t5 JOANNIS CANANI ἸΌ 


plawsibus et organis et sexcentis aliis c'amoribus et 4 μέτη,» auvav.6óraav ἅμα χαὶ τῶν Μουσουλμάνων 


tubarum sonitu ad muros urbis pervenere, a Xy- 
loporta ad Chrysiam una eademque illius diei hora, 
et tum bellica instrumenta manibus advecta moa- 
nibus apponere, scalas appingere, castrum ascensu 
pertentare, turres. perforare; nec fuit qui eorum 
impetum ainoliretur, Grzcis omnibus ingenti metu 
ac tremore oppressis. Quis enim ea hora vacuus 
timore fuit ? Quis aspectu illo animo perculsus 
non est ? Quz auris auditionem sustinuit, quis vi- 
sionem oculus ? Momento namque temporis sagit- 
tarum myríades in Romanos adversos projectze 
extra intraque muros urbis ceciderunt, crebrae 
adeo ut aerem cooperirent, lumen solis obtenebra- 
rent, nosque in metum adducerent et animis disso- 


τὰ πλήθη, xol μετὰ ὁρμῆς xal χρανυγῆς xai χρότων 
χαὶ ὀργάνων xal μυρίων ἄλλων ἀλαλαγμάτων xai 
σαλπίγγων ἔφθασαν εἰς τὰ τείχη τοῦ χάστρον ἀπὸ 
T]; Ξυλοπόρτης ἕως xai τῇ; Χρυσίας, τὴν αὐτὴν 
λέγω χαὶ μίαν (pav τῆς ἡμέρας ἐχείνης. Καὶ πᾶν 
πολεμιχὸν ὄργανον ἔφερον ἀνὰ χεῖρας, καὶ ἢπχούμ- 
όησαν εἰς τὰ τείχη, ἔθηχαν σχάλας, ἀνέθαιναν εἰς 
τὸ χάστρον, ἑτρυποῦσαν τοὺς πύγρους. Καὶ οὐδεὶς 
εὑρέθην ὁ ἐμποδίσας ἐχείνους ἐχ τοῦ μεγίστου φό- 
600 καὶ δειλίας ὁποίας ἔλαδον ot. Ῥωμαῖοι. Ti; γὰρ 
οὐχ ἐτρόμχξε τὴν ὥραν ἐχείνην ; τίς οὐκ ἔφριξε 
ταύτην τὴν θέαν ; τί: ἀχοὴ φέρειτὸ ἄχουσμα, ποία 
ὄψις τὸ θέαμα ; Καὶ γὰρ ἐν μιᾷ χαιροῦ ῥοπῇ μυριά- 
δας βελῶν, τουτέστι σαγίττας, ἐτόξευσαν ἐ πάνω τῶν 


lutis deterrerent.. Interim. € conspectu. eorum B 'ῬΡωμαίων, καὶ ἔπεσον εἰς τὰ τεί,η τῆς πόλεως xal 


paululum subducimur, non longo tempore, et post 
propugnacula contegimur. Ut. Turcze nudum ca- 
sirumhomin'bus conspexere, suspicati esse custo- 
dibus destitutum, ingenti eum audacia. irruentes, 
hi quidem cum scalis castrum ascendere, alii cum 
ancoris, quas faleas diximus, alii systis turres 
perforare, et oin; e 30dax »c generosum facinus 
impii illi ad terrorem incutiendum audere. Hzc in- 
[1665 Romani intuiti et fortunis suis diflisi, iu. se 
reversi, comperto nullum sibi aliunde affore auxl- 
liuta, neque qui populum tremenda illa hora ad 
peguam Turcarum excitaret. et. promoveret, e 
Jatebris se eduxerunt, ad robur et audaciam ani- 
wiantes, Namque qui antea erant timidi, fugitivi, 
hostium invasionibus obnoxii, repente audaces et 
generosi εἰ robusti hellatores, et plagarum et 
inhonestorum  viluerum. οἱ mortis omne genus 
coutenmptores facti sunt ; et sanctissimae Virginis 
ope audaces impios denudatis ensibus saxisque in- 
vadunt, Et veluti fumo exanmiinibus dissipatis, unus 
post alium concitatur, et sexusomnis consurgit et 
eelas, singuli cum armis quibus poteraut, alii sine 
armis, alii cum ensibus el liastis. Alii, quibus similia 
in promptu non erant, tabulis in quihus cibum su- 
mebant, et dolii tympanis funibus alligatis pro 
scutis utebantur. Quidam sine his in bellum yro- 
cessere, et lapidibus solummodo audacter ac viri- 
liter, aque ac si armatura varia essent muuiti, 


ἐντὸς, ὥπττε xal τὸν αἰθέρα ἐχάλυψαν xal αὐτὸ τὸ 
φῶς τοῦ ἡλίον ἐσχέπασαν, xal ἡμᾶς πάντας φόδος 
ἐχράτησε xal δειλία ἐξέπληξε, καὶ μιχρὸν ἀπεχρύ- 


ὄδιμεν. ᾿Αλλ᾽ οὐ μαχρὰν, ἀλλ᾽ ὄπισθεν τῶν προμα- 


χιονίων ἐστάθημεν. "B; δὲ οἱ Τοῦρχοι γυμνὼν τὸ 
χάστρον ἀπὸ ἀνθρώπους ἰδόντες ὑπέλαδον ἀφυλά- 
κτως εἶναι, xai μετὰ θράτους μεγίστου χαθ᾽ ἡμῶν 
εἰσδάλλουσι πάντες. Καὶ οἱ μὲν μετὰ σχαλῶν ἀν- 
ἐόαινον εἰς τὸ χάστρον, οἱ δὲ xal μὲ τὰς ἀγγύρα: 
χαὶ τὰς φάλχας ἐχείνας. ἼΛλλοι δὲ ἐτρυποῦσαν ub. 
συστὰς τοὺς πύγρους, ἄλλοι ἐχαλούσενε μὲ τζόχους 
τὸ χάστρον, ἄλλοι ἔχαψαν τὰς πόρτας τοῦ ἔξ χά- 
στρου, xal πᾶν τολμηρὸν καὶ ἀνδρεῖον οἱ ἀσεδεῖς 
ἐποιοῦντο πρὸς κατάπληξιν τὴν ἡμετέραν. Ταῦτα 
ὁρῶντες οἱ δυστυχεῖς xal ἀπελπισμένοι Ρωμαῖοι 
εἰ; ἑαυτοὺς ἐπανῆλθον, xal περιεργασθέντες πῶς 
πόθεν, ἀλλαχόθεν χεῖραν οὐκ ἔχοντες βοηθείας οὔτε 
τινὰ πρὸὺὸς τὸ διεγεῖραι xal παροτρῦναι τὸν λαὸν 
πρὸς τῶν Τούρχων τῇ" μάχην τὴν φρικχτοτάτην 
ὥραν Exslvrv. Καὶ ἐξενεγχόντες οὗτοι ἑαυτοὺς διε- 
γείρονται πρὸς ἀνδρείαν χαὶ τόλμην. Καὶ γὰρ οἱ 
δειλοὶ τὸ πρότερον xai φυγοὶ καὶ χατατρυπούμενοι 

ἄφνω τολμηροὶ εὑρέθησαν xal γενναῖοι πολεμισταὶ 

καὶ ἀνδρεῖοι xaY περιφρονηταὶ τῶν πληγῶν x. 

δεινῶν λαδωμάτων xal τῶν παντοίων θανάτων. Kat 

τῆς πανατίας τῇ βοηθείᾳ τῇ τόλμῃ ῥωσθέντες ὁρ- 

μῶσι ξιφήρεις κατὰ τῶν ἀσεδῶν xat μὲ λίθους, xal 
ὡς χαπνοῦ χινήσαντες σμῆνος ἄλλος ὑπ᾽ ἄλλῳ διε- 


cum hostibus certabant. Sic unus cum alio et inter p) γεέρεται, καὶ ἀνίσταται γένος ἅπαν xal ἡλικία κπᾶ- 


se singuli animose contendebant, et δὰ pugnam 
veliemeutissimam bhortabantur. « Agite o amici ! 
o fratres ! 0. cives ! certemus hodie. Viudicemus 
nobis ipsis, uxoribus, flliis sanguinis patriz el 
magnae hujusce urbis, et. quod inagis est, vere 
Christianorum fidei libertatem, Nosmet pro nobis 
ipsis in periculum adducamus. Án ài nunc mortem 
non obimus, vita in posterum non deficiet ? Facia- 
mus ut hzc necessitas honoris studium videatur: 
curramus in belli discrimen, quemadwodum 
martyres ad tyrannorum stadia convolarunt. » Hac 
dicendo alius aliuin adhortari, contendere omnes, 
decertare, quemadmodum exsaturati et vino madidi, 


el ex composito simul ab uno extremo civitatis : 


ca, xai ἔχαστος μεθ᾽ ὧν ἠδύνατο ὅπλων, ἕτεροι ἃ 
xai ἄνευ τῶν ὅπλων, ἄλλοι μετὰ ξιφῶν τε xal xov- 
παρίων. Ἕτεροι δὲ οὐδὲ ἐξ αὐτῶν εὐποροῦσαν, ἀλλὰ 
τὰς ταύλας ὁποῦ ἐτρώγαν xal τὰ τυμπάνια τῶν 
βουτζίων ἔδησαν μὲ σχοινία, xal ἐἑδάσταζαν ἀντὶ 
σκουταρίων. Τινὲς δὲ 0008 μετ᾽ αὐτῶν εἷς τὸν πόλε- 
pov ἦλθον, ἀλλὰ μὲ λίθους καὶ μόνον ἐμάχοντο τολ- 
μηρῶς καὶ ἀνδρείως, ὡς χατάφραχτοι μετὰ παν- 
τοίων τῶν ὅπλων. Καὶ ἕτερος ἕτερον, χαὶ ἄλλος ἄλ- 
λον, χαὶ πρὸς ἀλλήλων ἀλλήλοις ἀνδρείως καὶ θαρ- 
σαλέως ἣγωνίζοντο, xal ἐπαροτρύναντο πρὸς τὴν 
σφοδροτάτην μάχην ἐχείνην, λέγων « Ναὶ ὦ φίλοι] 
ὦ ἀδελφοί ! ᾧ συμπατριῶται, ἀγωνισώμεθα σήμε- 
ρον, σπουδάσωμεν, προχινδυνεύτωμεν ἑαυτοὺς ὕπὲρ 


"y NARRATIO DE CPOLI OPPUGNATA. 18 


ἐμαυτῶν χαὶ γυναιχῶν καὶ τέχνων xal ὑπὲρ ἐλευ- Α ad aliud una voce et impetu, clamoreque in hostes 


ϑερίας τοῦ γένους xal τῆς πατρίδος ἡμῶν xal τῆς 
μεγαλοπόλεως ταύτης, xai τὸ μεῖζον, τῆς ἀληθοῦς 
πίστεως τῶν Χριστιανῶν. Τί οὖν, ἐὰν μὴ νῦν ἀπο- 
θάνωμεν ; Οὐ τεθνηξόμεθα πλέον; ποιήσωμεν τὴν 
ἀχάγχην φιλοτιμίαν. Δράμωμεν πρὸς τὸν χίνδυνον 
τοῦ πολέμου ὡς οἱ μάρτυρες πρὸς τὸ στάδιον τῶν 
κυράννων. » Ταῦτα διαλεγομένων χαὶ παροτρυνο- 
μένων πρὸς ἀλλήλους ἔσπευδον πάντες, καὶ fyovl- 
ζοντο ὡς χεχραιπαληχοὶ xal βεδαπτισμένοι ἐξ οἵ- 
vou, xal ὡς Ex συνθήματος ix τοῦ ἑνὸς ἄχρου τῆς 
πόλεως ἄχρι xal τοῦ ἑτέρον ἐν μιᾷ φωνῇ xat ὁρμῇ 
wal χραυγῇ χατὰ τῶν πολεμίων εἰσδάλλουσι, xai 
στφοδροτάτου συῤῥαγέντος πολέμου xal χαρτερωτά- 
τῆς τῆς μάχης ἐφ᾽ ἱκανῆς τε τῆς ὥρας πολλοὶ ix 


irrumpere, et sevíssimo prelio commisso et 
dirissimo conflictu ad longam horam multi ex utra- 
que parte vulnerati mortem obire. Tandem im- 
perterritus validissimorum οἱ generosissimoruin 
Romanorum animus Musulmanos timore íncusso 
profligavit. Eorum qui cum falca ascenderantexte- 
rius castrum amputata capita ad imperatorem delata 
sunt: qui castrum turresque perforabant, inter 
ipsa foramina contrucidati. Examina alia Turcarum 
superba ac tumida vulneribus confecerunt, ia 
fugam verterunt, eorumque bellica instrumenta ac 
machinas depraedati sunt. Neque tantum inilites 
et pugnis exerciti h*c operabantur, sed et rei- 
publice viri principes, et civitatis periti, et sacer- 


τῶν δύο μερῶν ἐλαβώθησαν καὶ ἀπέθανον. T^ δὲ B dotum universitas, οἱ monachorum coetus, et amn- 


ὁχατάπληχτον τῶν ἀνδριχωτάτων xal γενναιοτάτων 
Ῥωμαίων δειλοὺς xal τρεπτοὺς τοὺς Μοντουλμά- 
νους ἀπέδειξεν. Καὶ τοὺ; μὲν ἀναδαίνοντας μετὰ 
κῆς φάλχας: ἐπάνω τοῦ ἔξω χάστρου τὰς χεφαλὰς 
ἀπέτεμον τούτων χαὶ πρὸς βασιλέα ἔφερον, τοὺ; δὲ 
Μουσουλμάνους τοὺς ἄλλους τοὺς ἐτρυποῦσαν τὸ 
κάστρον χαὶ τοὺς πύργους, ἀπέχτεινον ἐντὸς εἰς τὰς 
“ρύπας. Τὰ δὲ πλήθη τὰ ἄλλα τὰ γεγαυριωμένα 
καὶ ἐπηρμένα τῶν Τούρχων ἐλάδωσαν, ἐφόνευσαν, 
ἐδίωξαν, xal τὰ πολεμιχὰ xal μαχιμώτατα τούτων 
ἔργα ἑπέρασι. Καὶ μὴ μόνον οἱ στρχτιωται xal ol 
ἐπιστήμονες τοῦ πολέμου εἰργάζοντο ταῦτα, ἀλλὰ 
χαὶ τῆς πολιτείας οἱ ἄρχοντες xal τῆ; χώρας οἱ 
ἐπιστήμονες xal τὸ χοινὸν ἅπάν xal τῶν ἱερέων χαὶ 
τῶν μοναχῶν τὰ συστήματα καὶ τῶν ἀρχιδρέων ol 
κρείττονες χαὶ πνευματιχῶν τῶν ὁσίων οἱ ὁσιώτα- 
tot * xai τῶν ἔξω χωρῶν οἱ ἄνθρωποι τολμηροὶ καὶ 
Ὑενναῖοι xal περιφρονηταὶ τῶν πληγῶν xal τραυ- 
μάτων xal τῶν θανάτων ἐφάνησαν. ᾿Αλλὰ χαὶ γυ- 
ναΐχες πολλαὶ εἰς ἀνδρὸς θάρτους μεταλλαττόμεναι 
ἐπὶ τοῦ πολέμου τὴν ὥραν φριχτοτάτην ἐχείνην 
οὐχ ἀπεχρύδησαν, οὐδὲ ὡς γυναῖχες ἐδειλίασαν, 
ἀλλὰ xai μᾶλλον τοῦ πρλέμον τὴν ὥραν εἰς τὸ ἔξω 
χάστρον ἔφθασαν, καὶ αἱ μὲν πέτρας εἰς τὸ τεῖχος 
ἀνέδαζον πρὸς τοὺς πολεμιστὰς τῶν Ῥωμαίων, 
χαὶ ηὑδρείωναν αὐτοὺς, xal ὠθοῦσαν αὐτοὺς πρὸς 
τὴν μάχην καὶ τὸν πόλεμον " ἄλλαι δὲ ἐχρατοῦσαν 
ὠὰ xal στουππιὰ, xal τοὺς λαδωμένους 


tistitum potiores et sanctorum confessorum sacer- 
rimi. Extern: quoque regionis homines impavidi 
et generosi et plagarum et vulneram mortisque 
ipsius contemptores agniti sunt. Quin imo plere- 
que mulieres virilem audaciam induentes, lorribili 
illa belli tempestate non se abdiderant, neque uti 
mulieres metu perculsa sunt, imo eo ipso lempore 
ad exterius castrum venientes partim saxa. Graecis 
bellatoribus ín. maenia convehere, animos addere, 
compellere ad conflictum et pugnam, partim ova 
et stuppam deferentes vulneribus medicinam ad- 
movere, partim aqua viuoque ob bellum siti exsic- 
catos recreare ; partim germanos sibi fratres et 
fllios et lecti consortes impedire ne e castri muris 
descendereut bellandive (inem facerent, sed ia- 
trepide inconeusseque et audacter Turcis pugnam 
in'enderent. Et hz ipsas attente ordinateque ag- 
mine composito per ea loca incedere, alia aliam - 
exlhortaus ac instruens, 4 Cave, dicebat, que iua 
imagnuw castrum proxime veueris : spissce enim 
eo Turcarum sagitt:e pervolant et loca infestant. 
Via vestra ad exterius castrum deflectat, ut ab eo 
contecta? (uto agere possitis. » Ex his nonnullz 
teloruin ictibus vulnerat non ideo aliis timorem" 
incusserunt, ut in castrum recederent, sed vires 
Omnes suas in pugua illa exantlareut, donec belli 
fioem conspexere. 


ἰάτρενον * ἄλλαι ὕδατα xal οἶνον: ἐπότιζον αὐτοὺς φλεγομέ- 


νους τῇ δίψῃ ix τοῦ πολέμου " ἄλλαι δὲ τοὺς γνησίους αὐτῶν ἀδελροὺς χαὶ τέκνα xal τοὺς ὁμοζύγους 
γατεμπόδιζον μὴ χαταδῆναι ἀπὸ τοῦ τείχους τοῦ χάστρον xal τοῦ πολέμου σχολάται, ἀλλὰ ἀφόδως 
χα: ἀχλονήτως καὶ θαρσαλέω; πολεμίξει") τοῖς Τούρχοις ἔλεγον. ᾿Αλλὰ καὶ μετὰ προσοχῆς χαὶ στρατιᾶς 
ἐχεῖναι περιεπάτουν ἐχεῖσε. ᾿ Εστρατεύοντο δὲ xal πρὸς ἀλλήλας, μία τὴν ἄλλην ἐνουθέτει, xal ἔλεγεν. 

« Βλέπε μὴ πλησιάσῃς τὸ χάστρον τὸ μέγα, ὅτι τῶν Τούρχων αἱ σαγίτταις χρόνουν ἐχεῖσε χαὶ εἷς τὸ μέ- 
ρος ἐχεῖνο, ἀλλὰ περιπατεῖτε πλησίον εἰς τὸ μέρος τοῦ ἕξω κάστρου, ἵνα σχέπεσθε ὑπὸ τούτου. » Πλὴν 
, ἐλαθώϑθησαν val τινες μὲ σαγίττας. Καὶ οὐδὲ αὐτὸ τὰς ἄλλας ἐθρόησεν, ἵνα εἰτέλθωσιν ἐντὸς τοῦ xá. 

στρου τῆς πόλεως, ἀλλὰ ἐσπούδαξαν xal ἐχεῖναι τὸ δυνατὸν αὐτῶν εἰς τὴν μάχην μέχρι τὸ πέρας ἴδωσι 
τοῦ πολέμον. 

"Ens δὲ καὶ πρὸς δυσμὰς ἐξέχλινε τὸ φῶς τοῦ D — Cum porro lumen solis ad ocidentem dellecteret, 
ἡλίου, xal o! Ῥωμαῖοι ἀχλονήτω; ἵσταντο πρὸς αἱ Greci in terribili illo cum Turcis conflictu incon- 
τὴν μάχην τὴν φριχτοτάτην τῶν Τούρχων, xal iyue — cussi stareut et viriliter decertarent,impii his prze- 
γίζοντο xal ἀνδρείως, οἱ ἀσεδεῖς ἀπὸ τούτων χαὶ — pediti, nibil proficientes, dedecore onusti et sum- 
ἄπραχτοι εὑρεθέντες χαὶ αἰσχυνόμενοι xal ἥττημέ- . ma infamia deviqti, fugam arripiunt, Notum e 


vot ἀναιδῶς στραφέντες ἔφευγον. Ka! δῆλον 8: ὑ Πἰσὰ eorum. WVMAtSXRRDNS, t; VRAXNOAA SS 


«ὦ 


79 J. CANANT DE CPOLI OPPUGNATA. Ὄ 
pe castrum erant, ipses Grzcis reliquisse, qulon- Α τὰ πολεμικὰ καὶ μάχιμα τούτων ὅπλα τὰ μὲν xi» 


gius aberant, inflammasse. Et sane hoc prodigium vi- 
sum est et inusitatum facinus. Quanam enim ratione, 
qui antea superbe se efferebant jactabantque, repente 
maesti atque inutiles redditi sunt? Et quoinodo qui 
antea impense cum Graecis bellum cupicbant, inex- 
spectata fuga se ab illis subduxerunt ? Enimvero opus 
hoc divina virtute eaque invisibili concessum cst. 
Et Graci id intuiti mirum obstupescebant, et ob 
hostium fugam exsiliebant gaudio, in ltitiamque 
effusi dicebant: « O suavem hanc diem et horam! 


o admirandam! o insperatam immutationem ! o. 


inexspectatam Isetitiam ! o claritatem * o. volupta- 
tem, quas verbis exprimi nequit, qua quidquid dixe- 
ris minus erit! » His vocibus illi multis certami - 
nibus celebres Romani simul letari , prosilire, 
alacres palmas pulsare, et diserte Deo gratias agere. 
Jaudibus sanctissimam Virginem extollere, et ex 
animo glori(icantes dicere: « Hoc hymnis abundans 


nominatissimum, memoratum, egregium, inusita- . 


tum, admirandum miraculum vere et sine ulla 
dubitatione sanctissimzx Virginis est. » Et. testimo- 
nia nobis de hoc suppetunt testium omnl exceptio- 
ne, ut piz leges przscribunt, majorum : testimo: 
nia enim qu:e habentar ab hostibus, fide digniora 
sunt. Cum vero hostes atque adversarii nostri hoc 
testimonio suo constabiliverint, multo verissimum 
est hoc sanctissime Virginis miraculum. Namque 
Mersaita et patriarcha (1) Turcarum affirmabat propo- 


Giov τοῦ xáctpou τοῖς Ῥωμαίοις ἄχοντες xatads!- 
ψαντες, τὰ δὲ μαχρότερα εὑρόντες τῷ πυρὶ παρέ 
δοιχαν. Καὶ τέρας ἔδοξε τοῦτο xal ἐξαίσιον ἔργον, 
κῶς οἱ ἐπηρμένοι χαὶ γαυριωμένοι τὸ πρότερον 
ἄφνω χατηρφεῖς εὑρέθησαν καὶ &yostot, χαὶ πῶς cl 
πρότερον ἐπεθύμουν τὸν πόλεμον τῶν "Propalw», 
ἀπαραπροπδοχήτως τὸ λοιπὸν ἔφυγον ἀπὸ τούτων. 
Kal γὰρ ἀληθῶς τοῦτο ἔργον ἀοράτως ἐπέμφθη ix 
δυνάμεως θείας. Καὶ οἱ Ρωμαῖοι τοῦτο ἰδόντες διε. 
ᾳλήττοντο μὲν τὸ θαῦμα, ἔχαιρον δὲ τὴν ᾿φυγήν τε 
τῶν πολεμίων ἐχείνων, χαὶ χαίροντες ἔλεγον " Ὧ 
γλυκύτητα ἡμέρας ταύτης καὶ ὥρας, ὦ μεταλλαγῆς 
θαυμασίας xat ἐναλλαγῆς ἀνελπίστου, ὦ ἁπαρα- 
προοσδοχήτονυ ἐλευθερίας χαὶ εὐφροσύνης, ὦ εὐθυ- 
μίας ἀνεκλαλήτου xai ἧδοντς ἀνεχφράστου | » Kal 
Ὑὰλρ ταῦτα τῶν πολυάθλων Ῥωμαίων λεγόντων 
ἔχαιρον ἅμα χαὶ σχιρτῶντες εὐθύμουν, τὰς παλά» 
μᾶς ἐχρότουν, xai τρανῶξ τὸν Θεὸν εὐχαρίστουν, 
χαὶ τὴν παναγίαν ἀνέπεμπον ὕμνους, καὶ &x ψυχῆς 
δοξάξοντες ἔλεγον " « Τοῦτο τὸ πολυύμνητον καὶ 
πολυθρύλλητον xal ἑξαίσιον xal ἐξαίρετον καὶ θαυ- 
μάσιον xal θαύματος ἄξιον θαῦμα tfc Παναγίας 
ἁληθῶς καὶ ἀναμφιδόλως ὕπηρχεν, ὡς χαὶ τὰς 
μαρτυρίας ἔχομεν παρὰ μαρτύρων ἀπαραγράπτων 
κατὰ τοὺς φιλευσεδεῖς νόμους. Φάπχοντες γὰρ αἱ 
παρὰ τῶν ἐχθρῶν μαρτυρίαι ἀξιοπιστότεραί εἶσιν. 
"Eztibh δὲ οἱ ἐχθροὶ xal πολέμιοι ἡμῶν δέδωχαν 
μαρτυρίαν τοιαύτην, πάνυ ἐστὶν ἀληθέστατον τὸ 


sitam tunc illis fuisse civitatem ad praelam, quemad- C θαῦμα τῆς παναγίας. Ἔλεγεν γὰρ ὁ Μηρσαῖτης. ὁ 


modum viri docti Pers ztate Mahometi calculave- 
Tant, invenerantque hoc anno. mense dieique hora 
utbem a nobis debellanlam esse; et futurum id erat 
omnino astrorum ví et astronomorum artificio ; sed 
mulierem illam violaceis vestibus amictam per ca- 
strum obambulantem et super propngnacula iitrepide, 
dum pugna initur, vim astrorum obtudisseet astrolo- 
gorum artificia; quainvis illa non a terra neque ex 
hominibus, sed e ccelo οἱ invisibili potestate vim 
obtinebat. Similiter exercitus universi Turcarum 
. jurejurando Mersaite dictum confirmabant, et 
omnibus narrabant pugnz bora, postquam cum 
audacia et impetu, qui coerceri non poterat, ad mu- 
ΤΟΝ castri pervenerant, ut ascenderent Grzcosque 
fugarent urbemque caperent, vidisse se mulierem 
violaceis vestibus indutam, deambulantem super pro- 
pugnacula exterioris castri ; qua visa statim tene-— 
bris procella timore ac tremere correptos omnes in 
fugam se et non ad bellum dedisse, et vi influxuque 
illius mulieris formidinem sibi immissam et urbem 
liberatam. Hc autem peracia sunt anno nongen- 
tesimo tricesimo supra sexies millesimum; mensis 


(1) Quem hodie Mouftíum soleut nuncupare; lune 
patriarcham Turcarum vocat etiam supra, col. 67 D: 
Αὐτὸς δὲ ὁ μέγιστος καὶ πολὺς παρ᾽ ἐχείνοις ὁ εὖ- 
γενὴς πατριάρχης, ὃν εἶχον προωρατιχὸν xat zpo- 
φήτην τοὔνομα Μήρπαϊτης τῇ Περσιχῇ διαλέχτῳ Sa- 
vius idem Cananus memorat Turcaruta. χαλογέ- 

uc Sive monachos, etiam uno nomine Τουρχοχαλο- 


πατριάρχης τῶν Τούρχων, ὅτι ἢ πόλις Exp^xttzo 
παρ᾽ ἡμῶν αἰχμαλωτισθῆναι, ὡς ol δοφοὶ τῆς Περ- 
σίας εἰς τὸν χαιρὴν τοῦ Μωάμεθ ἐψηφοφόρησαν 
περὶ τούτου, χαὶ εὗρον ὅτι εἰς τὸ Exo; xal τὸν μῆνα 
xai τὴν ἡμέραν ταύτης τῆς ὥρης ἣἧ πόλις παρ᾽ 
ἡμῶν πρόκειται χρχτηθῆναι. Καὶ ἔμελλε τοῦτο γε- 
νέσθαι χατὰ τὴν δύναμιν τῶν ἀστέρων xai τὴν 
τέχνην τῶν ἀστρονόμων. ᾿Αμὴ ἡ γυναῖκα ἐχείνῃ ἦ 
ὀξέα φοροῦσα χαὶ περιπατοῦσα τοῦ χάστρου καὶ 
τῶν προμαχιονίων ἑπάνω ἀφόθως τοῦ πολέμου τὴν 
ὥραν. ἐχείνη ἀντέπραξε τὰς δυνάμει: τῶν ἄστρων 

καὶ τὴν τέχνην τῶν ἀστρηλόγων. Πλὴν οὖκ ἀπὸ τῆς 
οὐδὲ ἐξ ἀνθρώπων τὴν δύναμιν εἶχεν, ἀλλ᾽ ἐξ οὗ» 
ρανοῦ χαὶ ἀοράτον δυνάμεως. "Opolo καὶ τὰ στρ,» 
τεύματα πάντα τῶν Τούῤχων ἐσυνεμαρτύρουν Lv 
ὄρχως τὸν Μηρσαΐῖτην ἐχεῖνον, καὶ ἐδιηγοῦντο πρὶ; 

πάντας ὅτι τοῦ πολέμου τὴν ὥραν, ὅταν μὲ θρᾶσους 
χαὶ ὁρμῇ: ἀχρατήτου ἔφθασαν εἰς τὰ τείχη τοῦ xí- 
στρου, ἵνα ἀναδῶσιν ἐπάνω καὶ διώξωσι τοὺς ὝῬω- 
μαίους xal τὴν πόλιν αἰχμαλωτίσουν, τότε εἶδον γυ- 
valxa ὀξέα ῥοῦχα φοροῦσαν xal περιτατοῦσαν ἐπάνω 
τῶν προμαχιονίων τοῦ ἔξω χάστρου, Καὶ ταύτην 


γέρους. Similiter Chaliphas Turcarum Urspergzen 
sis appellat Papas et apostelicos suc gentis. Vicis- 
sim fuit cui Papa diceretur il Gran Turco dei Chri- 
stiani, et Mahometis Ill legatus Leoninum, Gallis 
regis ministrum, Magnum Vizirium appellavit, ut 
refert Tan. Faber ad Longinum pag. 17. 


81 MANUEL PAL/EOLOGUS. ^8 


ἰδόντες, σχότος καὶ ζάλη xat τρόμος καὶ φόδος ἄφνω. A Augusti vicesima quarta, feria secunda, hora diei 


tl; τὰς ψυχὰς εἰσῆλθε τῶν πάντων, xal πρὸς φυ- 
γὴν ἔδλεφαν, xal εἰς πόλεμον οὐδὲ ὅλως, καὶ ἀπὸ 
δυνάμεώς τε xal ἐέχνης. Τῆς γυναιχὸς γὰρ ἐχείνης 
ἔλαδον τὴν δειλίαν, καὶ ἡλευθερώϑη ἡ πόλις. Ἐγέ- 
vexo δὲ ταῦτα χατὰ τὸν χαιρὸν τοῦ ἐξαχισχιλιοσνοῦ 
ἐνναχοσιοστοῦ τριαχοστοῦ ἕτους, μηνὸς Αὐγούστου xD", 
ἡμέρᾳ δευτέρᾳ, ὥρᾳ τῆς ἡμέρας ἑδδόμῃ. Καὶ παρὰ 
μὲν τῶν Τούρχων ἐλαδώθησαν καὶ ἀπέθανον ἐπέχεινα 
μιᾶς χιλιάδος;, ἐκ δὲ τῶν ἡμετέρων μετὰ ἀληθείας 
ἐλαδώθησαν μὲν ἐλάττονες ἀπὸ ἑχατὸν, ἀπέθανον 
δὲ οὐ πλείονες τῶν τριάχοντα. Καὶ χαίρετε, ὦ. φί- 
λοι, χαίρετε τὸ μὲν τὴν ἐλευθερίαν τῆς πόλεω;, τὸ 


septima. Ex Turcis quidam vulnerati et czsi sunt 
supra mille ; ex nostris, ut verum fatear, vulnerati 
sunt minus centum, mortuique non plures quam 
triginta. Et gaudete, o amici! gaudete tum ob. libe- 
rationem urbis, tum ob generositatem i:perterri- 
tam Romanorum, tum ob modis omnibus admiran- 
dum sanctissimae Virginis miraculum. Hanc lau- 
date, huic gloriam dicite, et hymnos gratias agentes 
conficite pro maxiiho nostre liberationis opere, 
quam consecuti sumus a gloriosa. semperque Vir- 
gine matre Domini et Dei et Salvatoris Jesu. Chri- 
ti, cuj sit gloria. in ss»cula. Amen. 


δὲ τῶν Ῥωμαΐων τὸ γενναῖον xat ἀκατάπληκτον, τὸ δὲ «b πανθαύμαστον θαῦμα τῆς Παναγίας, xal ταύτην 
ὑμνήσατε, δοξολογήσατε, xol ὕμνους εὐχαριστηρίρυς ἀναπέμψατε εἰς τὸ μέγιστον ἔργον τῆς ἐλευθς - 
εία:, ἧς εὐεργετήθημεν παρὰ τῆς ἐνδόξου χαὶ ἀειπαρθένου Μητρὸς τοῦ. Κυρίου, καὶ Θεοῦ, xal Σωτῆρος 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτῷ d δόξχ εἰς tob; αἰῶνας. ᾿Αμήν. 





ANNO DOMINI ΜΟΌΧΧΥ, 


MANUEL PALZOLOGUS 


em 


NOTITIA HISTORICA. 


(Henr. Warton. in. supplem. ad Cave De scrip. eccles. pag. 52.) 


. Manuel II Palzologus, Joannis V Palaologi imp. (ilius natu tertius, imperium rara erga patrem pietate 
meruit. Cum Joannes enim pater anno circiter 1580, prefecto Constantinopoli Andronico filio natu rsa- 
ximo, in Occidentem proficisceretur, ut subsidia a Christianis principibus adversus ingravescentes Tur- 
corum vires conquireret, et inter redeundum Venetiis a mercatoribus. ob usucariam pecuniam nondum 
exsolutam detineretur, Audropicus, de imperio securus, patris captivitatem in sinu risit: Manuel vero, 
corrasis e priefectura sua. Thessalonicensij pecuniis, Venetias properavit, et expunctis mercatorum tabulis 
patrem redemit. Andronici scelere incarceratus, Manuelis pietate liberatus Joannes imp. , illum cum 
Joanne (ilio exbzereJavit, istum imperii successorem s:bi mortuo designavit, socium sibi vivo ascivit 
auno circiter 1234. Andronicus; ejusmodi ignominia in rabiem actus, aJ Bajazetem Turcorum regem coa- 
fugit ; et copiis illius auxiliaribus adjutus, Constantinopolim expugnat, patrem fratremque carceri manci- 
pat, et iuperium invadit. Exacto in carcere triennio Joannes et Manuel filius salvi evadunt, οἱ Bajazetis 
tyranni, Andronico jamdudum infensioris facti, favore et auxiliis usi, imperium recuperant, et Androni- 
, cum in carcerem perpetuum abducendum Turcis committunt. Anno 1594 defuncto Joanne patre, Manuel 
solus deinceps regnare ccepit: cumque imperii imajestatem adversus Dajazetis ferociam constanter tuere- 
tur, decennalem statim regie urbis obsidionem passus est. Ipse urbis cura defensioneque Joanni, Audro- 
nici fratris 6110, commissa, in Occidentem paterno exemplo subsidia a Latinis impetraturus navigat ; pa- 
terno etiam infortunio usus. Postquam enim ltaliam, Galliain, Angliam, Germaniam et Pannoniam pera- 
grasset, Constantinopolim demum reinfecta rediit. Desperatis fere rebus Constantinopolitanis aliunde. 
eluxit salus. Tamerlane enim Tartarorum principe ad suppetias Mauuelj ferendas cum iugenti exercitu 
advolante, Bajazetes anno 1401 obsidionem solvit, et commisso anno sequenti cum Tartaris praelio vinci- 
tur ac captivus abducitur. Manuel exstincto tyranno. perpetuam cum Malbometo ejus fllio pacem iniit : et 
imperium deiuceps securus tenuit, Obiit, uti volunt, anno 1418, rectius vero 1425, postquam senio de. . 
bilig imperii lampadem Joanni (ilio anno 1419 tradidisset. 


su 


2 MANUEL PAL.£OLOGUS. 








NOTITIA ALTERA 


(Fabrie., Bibliotheca Greca, eJ. Tisrle«, tom. Xf, p. 619.) 


Manuel Palzologus, Joannis F., ab a. 1591 imperator, defunctus a. 1495, seripsit ἢ. Ὑ ποθῆκχας 8 
ἀγωγῆς, precepta educationis regie ad filium Joannem, capita centum. Cum versione Jo. Leune 
bibl, Jo. Sambuci prodierunt (a) Basil. 1578, 9, pag. 12-155. Incip: Blot τοῖς ἀνθρώποις 6tá»p 


Lt:rea exstant ejusdem in eadem editione (5) : 


(a) Suhjuncta sunt 'Grcis Man. Palzologi se*i- 
ptis Latina Belisarii Aqn vivi Aragonii, Neritinorum 
ducis, deprincipumliberis educandiset de venatione, 
de aucupio, de re militari et de singulari certamine 
Ad Franciscum Mediceum, magnum Tusci dn- 
erem. et Michaelis Marulli carmen. [ieroicum de 
princinim | institutione, ΑΒΕ — Matthieus patriar- 
cha. CPolit. ab a. 4595 «ub Manuele Pal:ro!'oy^, an- 
lea metropo!ita Cyzicenus, refert Manuelis profe- 
etionem in [tsli»m iu Testamento s. nlti:na doctrina, 
i" cod. Cesar. 69, n. 4, ex quo pliia. excerpsit 
Lambec. VIH. p. 1095 «qq. et in nota 5 plures 
excitavit, qui illius itineris mentionem f»cerunt, — 
De ejus morte, d. 90 Jul. 1425. vide notam in cod, 
quodam bibl. San.Germanensis. in Montfauc. Bibl. 
biblioth. mss.. p. 1151 C. — Confer pr:eterea Henr, 
Wharton, et Robert. Gerium ad. (νοὶ Hist. litt, 
SS. eccl. M, n. 59 504.. atque Saxium in Onom. lit, 
part. If, p. 595 ςρη., a4 a. 1102 et quv sericci in 
Introd. in hist. L. Gr. M, part. ας paz. $6. Han. 

(b) Paris. in bibl. publ. cod. 1255 Mun. Pa. 
σοί, cum Persa. quodam dialogi xxvi (V. quibns 
elhristianze religionis. veritas asseritur. — Secund. 
Monifauc. Bibl. biblioth. mss. ib. bis, n. vol, IH. p. 
752 A, n. 9411, dialogus de religione Clfristiana et 
P»g. 718 'F, n. 40. dialegi xxvi. — Iidem iuccri- 

ü: Emm. Palaol. imperatoris, ad fratre n suum 

heodorum Paleoloqum dialogus. quem liabuit cum 
quodam l'ersa, dignitate Muterize in Ancyra Gala. 
Hie. luc. Kal τὸ πείθειν σπουδὴν rotei202: * iu col, 
Coislin., 150. V. Montfauc. Bibl. Coisl p. 201. In ead. 
hibl. apud Montfauc. in Bibl. mss. p. 1043 1}. inter 
eodd. Slavicos, — Sex tantum dialosi in. bibl. 
Ambros, Mediol. V. Montfauc.  Dibl. biblivth. mss. 
pag. 496 B, οἱ 598 E. — Vindobon. in co!. Cec- 


sar. 188, n. 48. eapita centnm par 
filium «unm J»an Palzolog. V. Lamhec. 
455 Kollar — Fadem capp. ihid. in eod. - 
€um epistola prszflxa : in ead. cod. et eod. f 
n. 5. ejusd. Manwelis orationes septem. ei 
litice ad eumdem filium suám ; — n. & ej 
liuncla parenellea ad benevolos suos. sub 
5. ejusd. oratio glorifcatoria ad Denm cun 
sione et gratiarum actione ; n. 6. dialogui 
ineditneY cwm matre. sua de mupriis (9) qui 
cod. 89 - «ed in hae posteriore cod. exstant 
ea n. 6, cjusd. carmen catanycticum s. con 
rium. in ser precepta Christi ; n. 7, ejusde 
pararleticus ad. b. Virain. Deiparam de 
temporum calamitatibus (5) (qui eanon Man 
que tribuitur Mosqu in tvpogr. synod. coc 
Matthei Not. paulio post eit. p. 509). — n. : 
Descriptio imaqinis veris, in textili purpure 
eiusd, Meditamentum. rhetoricnm, quibu: 
Temires s, T anberlanes, Persarum et Sc 
imperator, Bajazetei Turcarum imper. ἃ s 
allequi potuerit : n. 10 eju«dem gratiarum i 
nclio instar psalmi ob. interiium Dajazetis : 
his. omnibus. copiosius disserit Lambhee. 
230-515. el. Kollar. σα notam 4. p. 35 
l^«, — Forsitan quxdam memorata in«unt 
Escorial. quv à Monfauc. in Bibl. biblioth. 
631 C, ita indicantur: Mannelis alioruma 
corum opvscula, et Manuelis fili carmina vr 
variis argumentis, — Precepta ad filium J 
Mosque in tvpograph. svnod. cod. 43. V. 
Notit. eodd. gr. Mosq.. p. 509. -—— Rome 
Min. Vatican, V. Mantfauc. Bibd. bibisoth. n 
ARL. 


(1) Ex his dialogis dnos, primum et secundum, edidit D. Hasius in Notiiiis mss. tom. Vill 
(2) Titulus et principii 2 Τοῦ αὐτοῦ Διάλογος πρὸξ τὴν χυρίαν αὐτοῦ δέτποιναν καὶ pr zigs, ὦ 


γάμου. Βασι.εύς. Ὥ μῆτερ, εἴ ποτε ἄλλω; εἶχον δόξης πεοὶ τοῦ πράγματος, ἄγλος δὲ ἔχειν ἐτὼΣ 
διαλεγόμενός co: ἄρά γε τὰ πάυτα po: χαρίζεσθαι βουλομένη ἄγνοιάν τινα val αὐτὸ Taten 
ἤλεγχές με f; ἐλάνθανον ἀληθῶς ; Δέσποινα. Οὔτε ἡ θόμην, ὦ φίλτατε, οὔτ᾽ αὖ αἰσθομένη ἐχαριξόι 
Manuelis epistolam, Demetrio Cydonia inseriptam, quie Dialogo premittitur, e cod. Rez. Pai 
edidit Boissonadius. « Dialogus ipse, inquit vir doctis, post multas litiras et correctiosnum ἔνι 
fuit demum a capite ad calcem totus careellatus, manu, quis dubitet? ipsius auctoris augustissi 
tamen ut possit adhuc legi. » Epistola talis est : "Hx&t σοι τὰ εἰωθότα, λόγοι τῷ τῶν λόγων "zt 
ἐστὶν ἡμέτερον πόνημα, ἐφ᾽ Ope τὰ vu) ἡ μἷν ἐπ'χεΐμενα δυσχερῆ xévz2os γεγονότα xa. βιασάᾶμενα 
Οἶδα μὲν οὖν ὡς εὐφρανεῖ σε μᾶλλον οὗτο: ὁ λόγος τῶν πρὸ τυύτη. παρ᾽ ἐμοῦ γεγονότων, ὅτε σοι 
ἔχει διαλεγόμενα πρόσωπα ἐν ἀλλοδαπῇ διατοίδοντι, ὧν τε ἡδέιυς ἔχουες καὶ ὧν τὴν θέαν ἔλεγες: 
«ρυφὴν, τό τε συνεῖναι τούτηις πλούτου μὴ τίθεσθα: δεύτερη. * ἔγωτε δ᾽ à» βουλοίμην μὴ διὰ - 
μόνον εὐφρᾶναι τουτονὶ τὸν διάλογον, ἀλλὰ χαὶ τῷ παρελθεῖν πάντας δὴ τοὺς φθάσαντας τοῦτο 
ἐμούς. Εἰ μὲν οὖν ἐκδήτεταί uo: χατὰ σχοπὸν, σοὶ χάρις *. « 'O γὰρ τὸ onípua παρασχὼν, o. 
φύντων αἴτιος, » ὁ σὸς ἑταῖρος φητίν * εἰ δ᾽ εἰς τοὐναντίον ἡμῖν ἥξει τὰ τῆς εὐχῆς, χαὶ πρὸς τῷ ἃ 
δεδωχένα! δόξομέν σοι χαὶ τὸν νοῦ» τεπτοῶσθαι πρὸς λόγω, τόχον, ἐγὼ μὲν ἐπὶ τὸν δ᾽ιδαχερὴ τοῦτ 
νον χαὶ τὰ τοιαῦτα ἀναχωρήσιυ, xat ἴτως γε καλῶς παραιτήσομαι" ἄλλος δ᾽ ἂν τυχὲν τὸν τὴν ἀρδε! 
σχόντα αἰτιάσαιτ᾽ ἂν οὐχ ἀδίχως * σὲ δὴ λέγω τὸν τὴν ἀλλοτρίαν θέμενον πρὸ τῆς πατρίδος, f 
ἥτις σε πλεονεχτοῦσα νῦν ἔχει βοηθεῖν πειρᾶσθαι πάσαις μηχαναῖς ἀξιοῖ (a) " ὃ as πάντως λαμπρω 
3t μὴ τὴν ἐνεγκαμένην ὡς χρὴ φιλοῦντα, Mrs γχο οἵου τῷ ταύτην ἐχτραγῳδεῖν ἔξω βε)ῶν G& x 
vov τῇδε τὰ γιγνόμενα ἀποπληροῦ,, ἀλλὰ δεῖ) σε χαχὺς 22310237] τῶν tz: χινδυνων μερίτην εἰν 
ἔργοις εἰς ὀύναυιν βοηθεῖν, εἰ τι σο! μέλει δεὶξ t τὸν στρατιώτην λειποταξίον γραφῆς: ὑψηλότερον, 
(2) Latine edidit Hipp. Maraccius in Caesaribus Marianis. 


(a) De auxilio Graecis ferendo consilia a Pana ct Italis prineipibas tunc agitabantur.! 


85 NOTITIA. 8^ 


- 9, Oratio 1 protreptica sive adhorttoria ad eloquentize studium, et de virtute ac bono principe. luci- ' 
pit : Τοῦ καλῶς ἐπίστασθαι λέγειν. Ibid, p. 154, 175. 

5. Orationum II, Bonum naturaliter diligi ab omnibus. Incipit : Ἐγὼ νομίζω καὶ πάντας οἶμαι τῇ δόξῃ. 
Pag. 174-192. 

&. Oratio 111, De electione et voluntario. Incip. Δέδειχται μὲν, ὡς ἡγοῦμαι, Pag. 192-227. 

5. Oratio 1V, Devoluptate, quod eam presiaret ab hac vita prorsus abesse. Incip. ᾿Αλλὰ γὰρ γιγνόμενόν ἐστὶ 
προσῆχον. P. 228-260. 

6. Oratio V, Pro voluptate, qua superior.oratio refellitur. Ταυτὶ μὲν οὖν τὰ παρὰ τῶν μεμφομένων. p. 
᾿ «494. 
aii ratio VI, Nec desperandum peccanti. nec peccantes odio habendos, sed miserandos.. Incip. Περὶ ἡδονῆς 
προδιαλεχθέντες. Pag. 294-5606. 

8. Oratio VII, De humilitate et dilectione. Incip. Τῶν κεφαλαίων τὸ ὕστατον. Pag. 566—419. 

9. Piopitii principiá ad benevolos subdijos etatis in flore ccnstitutos brevis admonitio. Incip. Τὸ ὑμῖν συνοῖσον. 
P. 490. |V. Lambec. VII, p. 533 seq.] 

40. Preces matutine. Incip. Δόξα τῷ δείξαντι τὸ φῶς. pag. 422—437. 

14. Preces alie breviores pag. 458. Incip. Εὐχαριστῷ σοι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. D. 458. 

49. Κεφάλαια κατανυχτιχά, Capita compunctionis, versibus exposita. P. 458-442. Incip. Διὰ τὸ μὴ εἶναί 
με ἄξιόν σου μετασχεῖν. 

43. Ἕαρος εἰχὼν ἐν ὑφαντῷ παραπετάσματι ῥηγιχῷ. Imago veris in aulao textili, operis phrygii. In- 
cip. Ἧρος ὥρα καὶ δηλοῖ τὰ ἄνθη. Pag. 443, 446. |De hoc et antec. opusc. v. Lambec. VII, p. 512, 6, et 
p. 343, n. 8. Hint.) 

44. Ethopeia Tamerlanis, Persarum Scytharumque ducis, ad Turcorum tyrannum B .jazetem pag. 446. 
Incipit : Ὡς ἔοιχε τὸ πόῤῥωθεν. (V. Lambec. 1. c. p. 545, n. 9. HanL.] 

45. Psalinus eucharisticus Περὶ χεραυνοῦ ᾿Αγαρηνοῦ, de fulmine Agareno, Dajazete, exstineto, pag. 
448-451. Incipit: Ὕψιστος ὁ Κύριος ἐν ἀρχῇ. [V. Lambec. 1. c., n. 10. Hanr.] 

16. Oratio funebris luculenta in fratrem Theodorum Palaeologum despotam. Incip. ᾿Αλλὰ τί. χαὶ φθέγξομαι. 
Grece et Latine edidit cum notis Franciscus Combefisius tom. 1] Auctarii novi, pag. 1045-1914. Paris. 
4648, fol., przfixa Man. Palaologi icone pulchre ere descripta. Eadem oratio (1) Latine ex Combefl-ii 
versione in tomo XXVI Bibl. patrum Lugd. p. 491. Fama. Ms. Vindobon, in cod. Czs. 88 n. 7, ubi corol- 
Iarii loco accedunt Matthzei Chrysocephali et Demetrii magistri epigramm. duo funebria in Theodorum, 
despotam Laconiz. In indice tamen, codici illi przmisso, quzdam aliz ejus partes, quz quidem avul- 
se sunt, in his sex Manuelis opuscc. quz tamen maximam partem iu seq. codice deprehenduntur, et a 
Bobis paulo ante ex 60 sunt adnotata, commemorantur ; sed tamen alia adbuc, quz& fuerunt in. eo, si- 
gnificantur a Lambecio: n. Demetrii. Chrysolore ad Antonium Diasculin digsertatio, quod melius sit esse 
quam non esse ; cur Christus (ap. Mattheum cap. xxwi, v. 24.) de Juda proditore dixerit, quod bonum 
esset illi, si non (uisset natus; tum Antonii Diasculis de eadem re contradictio ad Demetr. Chrysoloram, 
et Manuelis Puleologi declaratio wtriusque opinionis cum propria assertione Couf. supra cap. 59. in cata- 
logo Demetriorum de Demetrio Chrysolora. — 1n cod. Coislin .543 oratio funebris, etc., initio hzc la- 
betur nota : Flavius (sic) Manuel Paleologus [ratri Joanni successit. in imperio Orientis: imperare cepit 
a. salutis 1584, inperavit annos 37, et secundum alios 32. Vixit annos 15, obiit m. Januar. a. 1419. Agi- 
tur de eo apud Chalcondylam, Phranzen εἰ Crusium. Habuit hanc orationem paulo antequam expeditionem 
susciperet adversus. Persas in [unere fratris Theodori Palgologi, eic. V. Montfauc. Bibl. Coislin., pag. 

(1) Lambecius ad cod. Czs. 88 


Ejusdem imperatoris Manuelis Paleelogi oratio funebris valde prolixa et tota fere historica in fratrem 
suum natu minorem Theodorum despotam, sive principem τῆς Λαχεδαιμονίας, sive Laconie provincie Pe- 
loponnesi, cum przfixa Georgii Genisti Plethonis Protheoria et Joasaphi hieromonachi judicio de cha- 
ractere ejusdem orationis, Protheoria Plethonis inscribitur atque incipit his verbis : Κυροῦ Γεωργίου τοῦ 
Γεμιστοῦ προθεωρία τοῦ παρόντος λόγου. Περιπαθὲς μὲν τὸ προοίμιον, xal οἷον γένοιτ᾽ ἂν ἀδελφῷ πρέπον, 
ἐπιτάφιον ἀδελφῷ διεξιόντι. Πατρίδος δὲ xal γένους βραχύ τι μνησθεὶς,ὁ τάδε λέγων θειότατος βασιλεὺς, 
οὐκ ἐπιπλέον ἐνδιατρίδει τῷ περὶ τούτων χωρίῳ, ἐπειγόμενος μὲν ἐπὶ τὰς τοῦ ἐπαινουμένου πράξεις, οὔ- 
σας οὐκ ὀλίγας, οὐδὲ βραχέων τῶν λόγων δεομένας * ἀπολογίαν δὲ πορισάμενος, ὡς διὰ τὸ πᾶσι τούτων 
περιφανὲς, xat μηδ ὑφ᾽ ἑνὸς ἀγνοούμενον, οὐχ àvayxaloy εἴη, etc. Qua Protheoria finita, sequitur Joasa- 
phí hieromonachi justicium de charactere ejusdem orationis, hoc modo : Too ἱερομονάχον χυροῦ Ἶωα- 
σὰφ περὶ τοῦ χαραχτῆρος τοῦ λόγου. "Osa μὲν ὡς ἐν προθεωρίᾳ λόγου τοῦ παρόντος εἰπεῖν ἔδει, πρὰς 
ἀνδρὸς εἴρηται σοφοῦ, xaX δεῖ τούτοις προθεῖναι. Δέον γε μὴν εἰπεῖν xal περὶ τοῦ χαραχτῆρος. Ἐστὶ 
τοίνυν, ὡς ἐμοὶ δοχεΐ, οὔτε ἐπηρμένος, οὔτε ταπεινὸς, ἀλλὰ τὸ μέτρον τιμῶν. Αἴ τε γὰρ ἔννοιαι, etc. Hinc 
porro sequitur ipsius imperatoris Manuelis prefatiuncula, qua fratri suo defuncto eamdem orationem 
dedicat his verbis : Tou βασιλέως. "Hxo πενθήσων, xai σὲ μὲν, πάντων ἄριστε, εἰ χαὶ πρὸς Θεὸν ix5.- 
δήμηχκας. Ἡ φύσις γὰρ οὗ δίδωσιν ἀδαχρντὶ τὸν τάφον θεάσασθαι, ἡμᾶς δ᾽ αὐτοὺς xal πρὸ σοῦ, οὖς τὸ 
κράτιστον, ὧν εἴχομεν, ἀφήρηχας σαυτόν. Δέον δ᾽ ὃν xal τοῖς ἑπαίνοις χοσμῆσαΐ σε, τὸ χρέος ἀφοσιώσο- 
μαι. Τὸ γὰρ κατ’ ἀξίαν, οὐδ᾽ ἂν οὐδ᾽ εἰ πᾶς μὲν ἀνθρώπειος νοῦς πᾶσαί τε γλῶσσαι εἰς ταυτὸν ἀχριδῶς 
συνῆλθον, συνεισενεγχεῖν ὅλως εἶχον. inscribitur deinde atque incipit ipsa oratio bis verbis : Τοῦ εὖσε 
δεστάτου xal φιλοχρίστο. βασιλέως Μανονὴλ, τοῦ Παλαιολόγου λόγος ἐπιτάφιος εἰς τὸν αὐτάδελφον αὐτοῦ 
δεσπότην τὸν [loppupoyévvnzov, χύριον Θεόδωρον τὸν []αλαιολόγον, ῥηθεὶς ἐπιδημήσαντος εἰς Πελοπόννη- 
eov τοῦ βασιλέως. ᾿Αλλὰ τὶ xal φθέγξωμωι πρὸς ὑμᾶς ὦ παρόντες, x. τ᾿ λ. 


4 


21 MANUELIS PAL/EOLOGI - 


.38. Sermo apologetic. Manuelis imper. (8) cap. 156. — Ejusdem epistole et alia quxdam. Roma in 
bibl. Vatic. teste Montfauc. loco ad n. 21 citato. — Man. imp. epistola in cod. 94 Th. Gale, s. n. 5998 
Cat. mas. Angli, vol. 1}.-- Epistola Cydon. a4 Manuel. in bibl. Coislin. col. $15. V. Montfauc. Bibl. 


Coisl. p. 439. Alia jam memoravi ad n. 4 et 16. Hanr.] 


xaX μὴ τοιούτοις, ὧν τοσαῦτα τὰ παραδείγματα xal 
τοῖς ἅπασι γνώριμα, ὡς εἶεν ἅν περίεωγον ἀριθ- 
μεῖν. ᾿Αλλὰ xai τὸ φθονερόν τε xal πονηρότατον 
πνεῦμα πολλὰ πολλάχις τῶν ἐσομένων ἐσήμανεν οὗ 
μόνον ἐν ἐνυπνίοις, ἀλλὰ xal οἱωνοΐς τισι xal 
“οἷς τῶν μελῶν ἀπροαιρέτοις χινήμασ: xal παλμοῖς, 
7v', ἀπατῆσαν τὸ πρῶτον, τὴν ἡμετέραν ἀπώλειαν 
οἷς ἢλήθευσε μηχανώμενον, εἶτα διαφθείρῃ ψευσά- 
μενον. ᾿Αληθεύει δ᾽ o) πρηγινῶσχην ἄπαγε 1 ἀλλ᾽ 


ἔχον, νῦν δὲ ἄχον ἀπατηθὲν, τοῦτ᾽ αὑτὸ κἀκεῖνο πα- 
θὼν ὅπερ πράττον διατελεῖ ^ ὃ φυλαχτέον πάσῃ καὶ 
γνώσει καὶ σπουδῇ, xai δὴ καὶ tal; πρὸς Θεὸν íxts- 
ταμέναις μετὰ πίστεως εὐ αϊς. 

Ταῦθ᾽ ἡμῖν συντόμως, ὡς οἷοί τ΄ ἦμεν, σὴν εἴρη- 
ται χάριν. {᾿λατυτέρων δέ σοι λότων περὶ τούτων 
ἐρῶντι, παρὰ τῶν Gyolhv ἀγόντων tout ἔσται * 
ἡμῖν δὲ καὶ τουτὶ τὸ μέτρον ὑπερδεδηχέναι δοχεῖ τῷ 
βιαίῳ τῷδε χαιρῷ παρατιθέμενα... " 


εἰχάζον xai στοχαζόμενον * ψεύδεται δὲ νῦν μὲν 


(δ) Manuelis orationem panegyricam Περὶ τῆς τοῦ βασιλέως ὑγείας edidit Boissonadius in Amecdolis πουΐα, cuam 
ejusdem ad Demetrium Cydonium epistola, iu qua mentio δι imperatoris a morbo atrocissimo insperate liberati. 





MANUELIS PAL/EOLOGI 


ORATIO 


IN SUMME VENERANDAM SACRATISSIM.E DOMIN.8 NOSTR/E DEI 
MATRIS DORMITIONEM. 


* 


Interprete Joan. Matth. Caryophyllo , archiep. Iconiensi. 


(Hippol. Maraccii Casares Maricni, seu de Christianis imperatoribus in ter »ogustam Deiparam Virginem Matvasm 
singulari pietatis ac venerauonis cultu praecelleniibus.) tol 


Dei Mater. (honnm quippe arbitror, οἱ valde À summam consecuti sunt laudem, ob ea, de qnibus 
pulchrum, te potiori titulo, qui unus satis sit ad — praeelare gestit commendari generosus animus , ut 
explicandam gloriam tuam, statim initio sppellare), — sane distantia excellentiz reperiri non queat. Ergo 
faveto iis, qua in honorem tuum dicenda sunt, ὁ illud etiam, quod maxime novum est, cseteris pro- 
finem huic orationi impone convenientem propo- fecto aliis ne venire quidem in mentem debet, ni- 
sito, ut, dum admiranda tuz dormitionis mysteria — mirum imnorientes gaudere; tibi vero uni obvenisse 
relebrare aggredior, non proeul a scopo aberrem. — fatentur omnes , qui sapiunt , purissime calis ex- 
Nam certe illum attingere hominibus est impossibile, — cellentiori Deum enixa. Quod recte a(firmatum esse, 

Accedamus igitur bona spe fulti, lahorum supra δὺο loco demonstrabitur, occasione diei praesentis, 
vires susceptorum le adjutrice implorata. Non est — quo tu in. ccelum e terra migrasti , quod viventi 
novum aut dissentaneam a Dei Matre , imo potius — eliam conveniens plane fuisset locus eque ac vitam 
perquam decens et conveniens , migrationem ex — cum Filio, ac Rege simul degere, simulque re 
hac vita, quam et futurain. natura horret, et pre- — guare. Hzc igitur. celebritas longos sermones. pe 
sentem ferre pre dolore non potest , tibi contra — stulat, tuin ad estollendam gloriosam tuam dormi- 
[556 materiam gaudii cujusdam ac voluptatis. — tionem, tum ad reliqua omnia, quz in te sunt ve- 
Oportebat enim illam tuis moribus ac vitz conso- D hementi admiratione digna. Verumtamen nos 
nam esse, ipsique tuo partui omnis admirationis — omissis plurimis, ut que ἃ multis et eximiis viris 
pleno , ut quidquid in te unquam fuit stupendum — luculenter enarrata sunt, materiam exsequarmur 
esset. lac de causa , ut apertius loquar, separatio — initio sumptam, nec res gesias attingentes  nar- 
anim a corpore, quan: vocare inortem nostri mo- — rando, nec immorantes laudando. 
ris est, et ad cujus vel nudum nomen turbamur , Te enim, hnmaculata, ubi Dei Matrem appellaveri- 
merito tibi celebritas plena hilaritatis et oblecta« 4115, omnia comprehendimus quacunque ad necten- 
menti exstitit occasio terrenis sublimior. Siquidem — das laudes spectant. Nam cum multis iisque 
usque adeo tibi cedunt omnes, vel illi etiam qui — amplissimis abundas titulis, qui Dei te Matrem 


* S» 


03 


ORATIO IN DORMITIONEM SS. DEIPAR Fl. 


94 


dixit, laudationi imposuit coronidem. Hzc enim A produzit e nibilo. Tu vero cum illis de nolilitate 


revera est summa encomiorum , quzcumque non 
nodo lingua hominum, sed ipsorum quoque de te 
proferat angelorum. Quid enim ad laudem tantum 
valet, quantum asserere ipsam te Divinitatis flam- 
mam suscepisse utero, et purissimae illius lucis 
snpra omnes creaturas compotem factam , nullum 
tamen inde detrimentum passam? Quid tandem 
fuerit, quod longe inferius non sit * Quare appella- 
tione hae quasi generali quodam titulo, cum animi 
studium et voluntatem satis declaraverimus , spe- 
cialibus non abutendum arbitramur: hoc enim 
plane esset existimantis, perveniri saltem posse 
prope id, quod condecet, cum nec fleri possit, nec 
a mentis sanz viro sperari, perinde ac si quis ad 
restinguendam vehementissimam sitim, qua ma- 
xime premeretur, persuaderet sibi, posse facillime 
aquam omnem exhaurire potabilem, et proinde in- 
tegros Euphrates et Tigres aggrederetur ebibere. 
Nam nec ille mentis compos haberetur a sapienti- 
bus, nec ipsi si vehementíssimo erga te insanientis 
animi studio compulsi laborem subiremus, qui ad 
(inem perduci non potest, conati videlicet hymnum 
tuis meritis respondentem offerre. Nam sicut ve- 
cordis esset arbitrari lucidiores fleri radios mul 

tarum ope lucernarum, aut immeusum hoc pelagus 
unius gutta adjectione augeri, similiter et conari 
laudibus te, Virgo, extollere vas donorum omnium 
divinorum plenum, tantaque sublimatam dignitate, 
ut eam vel fingere nulla mens possit : siquidem in- 


naturas nequaquam certaveris, memor ejus , quod 
a tuo proavo dictum est de Salvatore nostro, cum 
solam in eo mortalem partem consideraret : Mi- — 
nuisti eum paulo minus ab angelis (Hebr, 11, 7), quo- 
rum ab initio natura condita fuit immortalis. Cz- 
terum quod attinet. δὰ gloriam et splendorem , 
quem habes in Deo, summumque in te miraculum, 
licet modestissima sis , illis nequaquam cesseris : 
nam 8] quis tibi conferre velit substantias corporis 
expertes, inveniet (ut Paulus inquit) eas esse ad- 
ministratorios spiritus, qui ad ministerium mittun- 
tur, propter eos, qui hzreditatem capient salutis : te 
autem , o Virgo, primitiarum, et reconciliationis 
vim obtinentem apud euin, qui primitiz? et recon- 
ciliatio est apud suum Patrem humano infensum 
generi, ob injuriam pravaricationis. Ut enim ipse, 
quia Filius, apud Genitorem propitiatio, tu pariter 
apud ipsum utpote Genitriz. Quanto igitur prze- 
stantius hoc est illorum officio, tanto tu illis. Qua- 
propter optimo consilio mentem ac lingiuam conti- 
nere decrevi, qus ad nectendas laudes prosilire ca- 
vent, et favent ad hoc inihi luculenter, qui a prin- 
eipio usque adhuc egregias tibi contexuerunt en- 
comiorum coronas. Taceo angelorum ordines, qui 
mihi videntur przclarissimos tibi hywnos tacitis 
concinere vocibus', stupendisque preconiis, quie 
mortalium mens capere non queat. Inferiorum men- 
tionem faciam. Quinam vero illi ἢ Prophetz, aposto- 
lorum coetus, pontificum caterve, oratorum $0- 


circumscriptum, nullis contentum spatiis, inaccessi (7 phistarumque ipsorum in re theologica celeberri- 


bilem ipsi etiam naturz spirituali , postquam cir- 
cumscripto tuo utero voluit circumscribi, circum- 
scriptum efficere potuisti, et spatio contentum, et 
accessibilem tibi secundum  bypostasim. Captus 
enim est ( ut ita dicam ) animz tuz pulchritudine, 
qui non subjacet affectibus animi, δὲ conelusus 
spatio est in te, qui nullis includitur terminis , te- 
que suorum donorum fecit thesaurum, et promam 
condam. [loc te mysterium, ut quz nullis arctatum 
terminis utero suscepisti, et Cherubim fecit hono- 
rabiliorem, et Seraphim gloriosiorem , vel compa- 
ratione ipsa haud facili. Nam quantum inter glo- 
riam tuam, summumque angelorum ordinem inter- 
sit, solus noverit Deus, captum vero humanum fu- 
git omnino, adeo superior es universa natura spi- 
rituum. Taceo enim genus nostrum mortale , cuin 
Deo sis proxima, nihilque intermedium sinas inter 
te tuumque Filium , quod demonstratione ulla in- 
digere non arbitror. Nam si tu uua cum Filio es 
(qui enün aliter?) ille vero cum Patre, et Para- 
clyto, liquet esse tibi locum apud illos, quo nnlius 
sit dignior ; quare et ineffabili illorum glorie tan- 
tam habes vicinitLitem, quantam nec maxiinus co- 
lestium mentiuip ordo. llanc porro assecuta es, o 
immaculata, propier voluntatis Quae propositum , 
qua eliam ostendit naturam suapte sponle perha- 
bilem ad revera bonum. Naturam enim esse ange- 
lis superiorem illi soli convenit, qui uoiversun 


D 


morum, et in omni doctrinz genere eximiorum 
tam nosirz, quam extranez ; et si venuste dicen- 
dum est aliquid,! confessores su:e vitae curriculo , 
marlyres per ea, quie passi sunt, voces ex ore illo- 
rum profect:e adliuc lac redolentes clamabant Ho- 
sanna : ipse inter uatos mulierum major , qui sal- 
tibus Conditorem celebravit, adhuc positus in ma- 
tris utero, cum officio lingue uti non posset, et 
summatim quisquis Filio tuo quidpiam obtulit , 
dum illi gloriam tribueret, te quoque glorise parti- 
cipem declarabat, quando, quidem ad parentes etiam 
referenda sunt qua nati habent. 

Certe multos et egregios in dicendi facultate vi- 
demus-quot(uot in tuarum laudum pelagus sese 
dederunt, qui, el optima dicendorum inventione, 
el luculenta narratione, summoque ordine, et 
admirabili ornatu, tot tartaque congesserunt, quot 
vel a mente inveniri poterant immuni peccato 
obscurante, *el enarrari a lingua cunctarum pe- 
rita disciplinarum climata. 

Sed horum nniversorum quamvis tanta polleaut 
vi dicendi, adeo sunt inferiora tuo merito, tantum 
ut dístent, quantum a te, qua laudaris, qui laudes 
offerunt, licet etiam collectis omnium perfectioni- 
bus una quis absolutissimam conficeret orationem, 
Adeo nihil invenire est tuis laudibus offerenduw ; 
quod possit prope accedere ai id-quod te conde. 
cet. Namque animz luz fulgor supra solares ra- 


05 
dios , et fere nullum habens finem, sive landem» À 
sive plausum, sive encomium, atque ul uno verbo 
dicsim, quid(uid ad cohonesian!am asdbibemus 
plenam gra!iis animam, longo superat intervallo, 
et laborem omnem ostendit inanem. Ád tantum 
ergo celsitudinis* magnitulinisque evecta, quid 
nos afferre poterimus, quod sit non indignum? 
Vitam enim priina inter homines innocentissimam 
egisti, mentemque bhabuisli omni prorsus culpa 
vacuam, οἱ corpus i!li consentaneum , tantaque 
Spiritus radistione, gloria, et splendore ornaia 
(nisti, ut vel ipsas superaveris Deo pretiosissimas 
creaturas, idque, ut dictum est, longissimo inter- 
valo. Ad quid ego moror, remque totam uno 
verbo non complector Υ Vas facta es aptum susci- 
piendo consubstantiali Patri cozteruo illi Verbo, 
quod ex Patre quidem sine tempore, ex te vere in 
teinpore, et ex utroque prodiit sine ulla lesione, 
liaque nec Deo opus crunt nostra encomia. Quinam, 
et unde? Nec tibi ejus Matri, et illi quidein eo quia 
naturam lhabet supereminere, quod aliquando, 
caducis etiam rebus, et quz apud nos sunt, tri- 
buere consuevimus. Cum Dei natura in&alties in- 
fleità omnem mentem omni stupore repleat, et 
omne bonorum genus tania excellat. sffluentia, 
quantum animo comprehendere non licet; nam 
illa nullo finitur termino, nee enim potest, sicut 
et seipsam negare. Cujus enim terminus est inter- 
minabilitas, et quod manifeste scitur, est esse 
occultum, qua ratione quis possit ejus definire 
substantiaro? Rerum vero in te admirandarum, o (c 
Virgo. causa est voluntatis propositum. Nam ex 
rectitudine wentis, el probitate morum fit, ut su- 
peres. vim encomiorum, non quod flos naturz et 
honor, ac decus, et czetera id genus omnia et jure 
quidem optiao, namque ΟὟ naturz excellentiaa 
habenda Conditori gratia, ob animi vero proposi- 
tum laudandus qui slo volnit. Omittam igitur lau- 
dationem meliori sane consilio : ventur enim mihi 
dicturi omnes, optime laudes ἃ me elaboratas, 
quod animus fuerit ne attingere fere laudes, licet 
ut a.scopo parum deflecterem, veliementissimus 
tui amor effecerit. Nec mirum, cum οἱ inanimata 
ipsa sponte sua moveantur in tuas laudes. Sed, o 
contusa Dei, εἰ festivitatis amans, nam. secundo a 
primo pendet, et boc przesefert. /Ilud, ad vos dein- 
ceps conversi solvemus debitum vobis, et Virgini. 
Dixi autem meliori comsilio de industria, ne for- 
[:.sse videamur in progressu sermonis velle rursus 
encomia neciere, cum illa nou adhibere amplius 
decreverimus. Hoc porro evenire omnibus necesse 
est, qui aliquem de illa sermonem habere volue- 
rint. Alterum enim e duobus erit omnino, aut nibil 
dicere de Virgine, aut si dicas laudare. Nulla enim 
ratione fleri potest, ut loquaris de illa et laus noo 
sit, quod loqueris, quandoquidem et ipsa et 
quidquid spectat ad ipsam, celebratissimam habent 
gloria. Quare dignus plane venia sum, si ince- 
ptum primo consilio sermonem prosequende, qua 


B 


n 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


96 


dicam, insertas habebunt ipsius laudes, etsi nibil 
dici potest, quod dignam contineat laudotionem ; 
noa enim pefmittil hoe. maynitudo gratiae, qua 
pollet. Quis enim dignis illam laudibus celebret, 
qus coli absidibus excelsior, radiis purior, res 
est omnium pretiosissiua Deo? Nec. si utriusque 
generis quisquis angelorum, inquam, et bominum 
deoem ora, decem linguas haberet, aut edem de- 
cies millies multiplicata. Et hyperbolice quidem 
lhojus ansam locutionis mibi dedit llomerus. 
Arbitror tamen, quod sum dicturus, majorem esse 
hyperbolen, non tamen a veritate alienum ; nam si 
universa angelorum multitudo, et universum ho- 
minum genus in unam ombino coirent rem, et 
proinde onum os et. unam omnes linguam bhabe- 
rent, ac totum hoc animal compactum resoelvere- 
tur in unam Stentoris voeem, sive etiam illa sine 
proportione clamosiorei, et hzc illis darent ad 
peragendum Dei Matri hymnum, fleri non posse 
puto, illa dignum, aut digno proximur : satius 
ergo est. preierire silentio, quam velle sermone 
longo illam celehrare, quz tam illustribus factis 
gloriosa, tam admirandis, ac supra ordinem na- 
ture eluxit, perinle ac sj quis ope scalarum 
vellet coelum conscendere, Et hac quidem hactenus. 
Quod restat, ut ostendam, unam ex omnibus Dei 
Matrem obiisse gaudentem, ut exordiendo diximus, 
boc certe succedet, ipsa supra vires noetras fa- 
vente laboribus, cujus auxilio freti illos suscepi- 
mus. loc auteib. ut probetur, non opus esse arbi- 
tror ambagibus et labyrinihis; sed vestra eansa 
isthzec dicemus : Dei Matri, qux ipsuminet gaudium, 
boe est Verbum sine tempore contubernale semper 
babebat, quid worienti posset acerbi contingere, 
aut qua vi res ulla omnino gaudium ejns perpetuum 
et sine intermissione potuisset infringere ? Profecto 
enim illarelinquebat abeundo, quibus non eratalli- 
gata vivendo, imo veroquilus tristabatur, dum pro 
conditione naturse ii$ uti cogeretur. Migrationesa 
ergo exoptabat. Quam ergo diem votis omnibus 
perpetuo cupiebat, qua ratione advenieutem liben- 

tissime non excepisset, per quam fiebat, αἱ sene 

per cum Filio victura esset, cum Filio eodemque 
Deo ac Conditore? Cedo, persuademius ?. arbitror. 
Quid euim? liac anion concludant necessario * an- 
non veritati sint consona *illi toto vita» tempore nibá 
contigit, de quo esset dolendum, cur ergo doluis- 
set advenisse, quo venturo vehementer. [x:tabatur ? 
quorum enim jucunda est exspectatio, jucundis- 
sii^a est prorsus przsentia. Quod vero est perspi- 
cue jucundissimu:, probare quod non sit mole- 
stum, omnino cst supervacuum. Una res beatam 

ilius animam viventis pupugit, non fuisse cum 

Salvatore simu! carne passam et mortuam, ex quo 

flebat, ut vita ipsi longior non pernittens quam 

primum ire ad illum, haberetur intolerabilis multo 

magis, quam nobis mors; ita igitur affectam ne 

dolore vacuam migrasse liquet; nisi quis dicat 

illud fuisse dolori, quod nec Filius detrectavít, 


97 ORATIO IN DORMITIONEM SS DÉIPAR E. 9 


nimirum summe unitorum disjunctionem, anime Δ sicut. et íllusiones, et crucem, et tmiortem ejus. 


dico et corporis ; hoc autem, cum natura neces- 
sarium sit, dolorem affert non diuturnum : non 
enim adeo preteritum, quam absens οἱ futurum 
terret ; fere enim effugit instans et quodammodo 
sensum latet momento eveniens, et antequam fiat 
praesens avolat : licet'affirmare, volentibus tempore 


non mensurari, adeo velox est. Quin etiam humana: 


omnia justa quodammodo sunt, nec reperire est 
voluptatem ulla in re sine tristitia, et contra, ut 
sapiens quidam ex antiquis dixit : Non est in quo- 
quam reperire vitam. sine tristitia. Dixisset vero 
et oppositum, sl opus fuisset : Non est in quo- 
quam reperire vitam volup'atis ezpertem. Quid si 
prevaleat quod vincit, omnino necesse est inferius, 
el debilius statim plane cedat fortiori atque ma- 
jori. Cum hzc ita sint, quidni dicendum dolorem 
tunc ab illa vehementi letitia, qua Dei Mater per- 
fundebatue vita excedens, fuisse nbsorptum * Nam 
si qus a Filio reposita sibi erant in ccelo post 
vitam hanc fruenda, habens perpetuo suunmam 
voluptatem  percipiebat : cur preeferendum uon 
esset omnibus quod fecit, ut reipsa frui liceret 
illis per omne zvum? Hoc unum illi erat cordi, e 
rehus humanis hinc discedere, quod cum ab initio 
innatum desiderium esset per totam vitam vere, 30 
germanz sublimisque pbilosophiz sensu indesi- 
nenter irrigatum vigebat, utpote quod fruenda spi- 
ritualia se ipsis tradebat, non obumbrante ani- 
plius intuentem animum corporea mole. Adeo cor 
ejus hoc desiderio tabescebhat, ut aboleri non pos- 
set ; ortum porro illd eo tempore quo Natus ejus 
ad Patrem ascenderat, colestem illam snimam 
. nunquam deseruit. Hoc etiam fuit pons ad immorta- 
lem vitam et incorruptionem illi, quz fuit pons 
liberatis a corruptione. Hac fuit scala ad Filium 
scalz? ascendentium cum salute ad eum, qui celum 


liabet sedem, et. quem Virgo peperit, et qui cum . 


animo semper versabatur, quod et ipse nunquam 
non agebat, mam post ejus etlam ascensum ad 
Patris sinum, unde venerat ad nos, Matris spiritus 
ab eo nunquam distabat, si enim ubi thesaurus, 
ibi et cor, ut illius est sententia, qui Virginis est 
thesaurus, et pretiosior cunctis thesauris, qua 
ratione non esset. illi conjunctus Parentis spiritus, 


que illum supra capacitatem mentis peperit, sicut D 


et spiritus ejus cum illa, nt nec tempore disjuu- 
geretur, nec ulla vi casus abstraheretur ? Et si uli 
ipse, illic eritet minister, quomodo non necessario 
Mater ? Czterum relicta fuit in terra, οἱ cum suis 
non estabrepia visceribus, cum ascenderet per 
nubem, ne subducentibus sese repente ambobus 
discipulorum oculis, illi manerent seniimortui. 
Nuper enim compactis, et imperfectis, quod perli- 


ciens Spiritus nondum in eos advenisset, si utroque - 


otbati fuissent, ob rei novitatem vita illis acerbis- 
sima visa esset, et fortasse sine solatio manentes 
etiam omnino desperassent ; at illa discessum Filii 
segerrime passa, ut putatis, ita illum tamen tulit 


Confidenter enim affinnarem zque ac quidvis aliud 


.non minus animam ejus quam Filii pertulisse dolo- 


res , quando divinum illud corpus a nefariis illis 
et sanguinariis figebatur vulneribus ; et jare qui- 
dem, cum ob ezteras omnes causas, tum ob illam, 
nam sicut eo mundi principem a principatu extur- 
bante gaudebat, ita et patiente patiebatur jure ut 
Mater omnium nati amantissima, sicut et virginum 
florentissima. Pertulit igitur charissimi corpora- 
lem disjunctionem ad tempus, non sine lacrymis: 
gaudebat tamen una cum illo revertente in ccelum, 
et cum illo vivebat spiritu conjunctissima, utpota 
Mater, sicut et. ille cum ipsa ; quin etiam simul ac 
nata fuit, dixerim quoque simulatque concepta B. 


B Virgo, sua illam gratia implebat, qui sibi futuram 


prestituerat. Matrem, imo vero cum illa erat ipse, 
antequam esset nata ; factum quippe et compactiin 
est illi corpus temporibus suis, ut loquitur Pautus, 
de sanguinibus limmaculat:e, nunquam tamen non 
fuit illi conjunctus, statim atque in sterilis matris 
utero cepit esse. Cur enim aliter sit sentiendum ? 
nam si eximium Joannem scimus in utero plenutin 
sancto Spiritu fuisse, cur idem de purissima Vir- 
gine nou. sil merito affirmandum ? Hác sibi vuit 
illud Gabrielis, Dominus tecum : quod ipse docet 
distinguendo tempus in hunc modum : nam volens 
Conceptionis modum intemeratze Virgini declarare 
iBterroganü, tempore usus est non prasenti, scd 
futuro, et sanctum quidem Spiritum superventurum 


C ἰδ ipsam, Altissimi vero virtutem obumbraturam, 


ipsi praedicebat : salutando autem Virginem aiebat, 
Ate, et gratia plenam appellans, et benedictam in - 
mulieribus, prxdicans, lanquam super alias bonam 
ex iis, quz ipsi inerant laudem pangens; non cnim 
gratia plenam quasi futuram, sed ut exsistentem 
quod erat, appellavit, et benediciam salutavit, 
qvasi diceret : Cum gratia sis plena, o Virgo, Do- 
finws tecum ; quis vero illum habes in anima, 
benedicta es. in mulieribus, Ei hzc quidem ita se 
habent : que vero sequuntur ad futura spectant, 
et subsecuta sunt consensum prius przbente illibata 
Virgine gratissimum Deo munus et quo nullum 
potius offerri poterat ; quid 'enim illi &quetur, quo 
Deus indiguit, ut eo uteretur, quasi fundamento, 
et basi mysterii, per quod renovata omnia mul- 
toque. melius instaurata, quam olim essent ? qu:e 
perspicuum est ita esse, quoniam simul ac ipsa 
sese sponte obtulit, et prompto animo ficri Optavit, 
quod Deo placitum erat, Ecce, inquiens, ancilla 
Domini, fiat mihi secundum verbum tuum, bencpla- 
cito Patris cooperante Spiritu, consulstantialis 
illis, cozeternus, et contemporaneus, Deus Verbum 
conceptum in utero Virginis non experte nuptias, 
induit hanc nostram substantiam sine sorde pro- 
diené, qux cum assumpta natura, duas non con- 
fuudens naturas creantem, ct creatam, unum quod 
exstitit, secundum hypostasim deiflcans quod as- 
sumpsit, perque illud salvans universam mass:un 


99 


MANUEL!S PAL EOLOGT 


103 


velut in fermento. O magnitudinem puritatis in À nata. erat vas plenum benedictioris, de qua prima 


Dei Matre, ob quam Crestor. ejas dedignatus non 
e«t, in ventre, quem condiderat, formari ! O ge- 
nerosum sensum in puella adeo tenera ! O animum 
in muliebri corpore immutabilem ! Quid enim sin- 
cerius, purius, generosius anima salutationem hanc 
arbitrata non frasudulentam, sed credente — ficri 
posse materiali ventre suscipi totum fulgur divi- 
nitatis, eodemque tempore Verbum sine temporis 
principio in sinu Patris priucipio carentis exsistere 
atque in hujus temporali utero gestari? Horuni, ut 
mea fert opinio, causa est assignanda Cei Genitri- 
cis conscientia, qux tantum animum addebat; 
fieri enim non poterat, ea puritatem non servante, 
et accredentem non przebente animositatem, ma- 
grum lhoc opus, el generosum ab ea praestari: 
quare et verba ipsa, quibus usa est perspicue os- 
tendunt, ipsam se non indiguam lanto judicasse 
beneficio, ut Mater, inquam, ejus fieret qui stu- 
pendum hoc. opus patrabat, Non, non sit Manus, 
non Danieli, quanquam ie visione eorum quid sen- 
ticndum nescio, si accurate consideretur, aut quo 
tandem modo ad illos accesserit qui apparuit. Certe 
non obscorum est, ipsi atque illis non zsque appa- 
ruisse habitum et splendorem angelicum, sicuti et 
colloquium cum B. Virgine non ejusdem erat hono- 
ris, cujus et sermones habiti cum illis; siquidem, 
is dixit, Periimus, Deum vidimus, alterum vero fere 
defecit animus, penetrante nimirum timore dere- 
pente in sensus intimos, et nisi ab utroque reces- 
sissct citius visum illud insolitum, fortasse vitam 
vterque citissime terminasset, Nam et omnes ín 
nniversun. quotquot. visionibus dignati sunt, ea- 
dem passi sunt, qu:e et isti ; at Virgo turbata primo 
in sermone, inquit : non enim ut illi ob aspectum 
angeli, idque ut ne videretur, quanta res esset sa- 
luia!io, ignorare; mox sese obtulit Opifici fide sin- 
cerissima plenam, ut materialis venter exciperet 
ignem immaterialem. Q.iantum vero lioc est, quod 
non Deus agat qua supra naturam et rationem 
$unt, magna res est, nam οἱ rerum naturam et 
rationem ipse condidit. At Virginem se confidenter 
obtulisse talem ministram et verbis Gabrielis lia- 
bnisse fldem, res est plane omnium maxima. Osten- 
dit igitur se ipsam Deo gratissimam Virgo, dum quod 
utrique naturarum posse contingere difficile cre- 
ditu est, ipsa de sc credit ac de Deo, creaturis 
excelsiorem, cum tamen creatura esset οἱ ipsa. 
ltaque cum multa et magna sint, qua Dci Matrem 
illam fecerunt, nullum est huic oblationi przferen- 
dum: quod. inde liquet; nam neque arehaugelus 
ascenlit, nec Deus descendit ut. praefixum ante 
secula mysterium ad finem pro salute oninium 
perduceret, nisi postquam admiranda illa verba 


ex ejus orc prolata sunt, el jure quidem optimo :. 


oportebat enim  purissimam Virginem, cujus et 
anima οἱ corpus omni labe carebant, quz una ab 
omni zeternitate inter homines sublimior exslilit, 
veleri maledic:o, ct humano generi comvo, ut qus 


n 


C 


D 


parens excilerat et quam ipsi Gabriel ἃ Summe 
Deo nuntiaverat esse. omnino qualem dizimus. 
Quidni enim eam, quz aui partus novitate salutis 
sui generis ministra. fuit, cam plane prsaefinitwa 
essel. ante productum hunc mundum, antequam 
essent angeliei. ordines, hoc tempore impleri? 
Conveniebat etiam, arbitror, Patrem. quoque Fili 
perpetue "Virginis incarnationem aui δὲ Matris 
Unigeniti suo comprobante beneplacito, ipsum 
preterea qui incarn:tionem obivit Verbum geai- 
toris puris editum de visceribus, necnon  saactis- 
simum οἱ perfectionis largitorem Spiritum, beatam 
videlic.t Trinitatem, conscia etiam Virgine assea- 
sumque przbente mysterium perficere benigaitatis, 
et justitie plenum, ut et libertas arbitrii locum 
baberet, et nulla prorsus intercederet violentia, ex 
quo nec serpens antiquus assu«tus calumniis pos- 
set loc insimulare, ac veluti notam quamdam im- 
pingere benignitati, et justitim Dei, quod operata 
esset mysterium citra consensum immsculatz Vir- 
ginis; clamaret euim, convenire Deo nemini bene- 
facere nolenti, nec dona per vim conferre ; csse 
enim prorsus hxc illi inimica et odiosa. Verum 
dixerit forte quispiam vir scitus alierius hac esse 
festivitatis. Respondemus : Alrerius quidem , o 
amice, non tamen alicnz, sed maximse huic affinis, 
nam connexa sunt inter se invicem, et altera pen- 
det abaltera cujusdam instar catense revera aures: 
quippe quz pariter celebrantur ad gloriam glorioez. 
Non ergo ut indomiti equi faciunt, divagsta est 
oratio, quo non debebat, sed illuc tendit, quo di- 
rigitur * nam etsi visa est digredi, tamen in illis 
erat, per quz inferebatur, quod volebamus, et hoc 
ita esse ostendam. Quid igitur ex his concluditur? 
lilum, quem beata Virgo sine viro peperit, con- 
junctum illi semper fuisse intime. Et quid iade? 
Quod ipsissinum gaudium, Filium, inquam, sem- 
per inbabitantem im. se habens suum cum gaudio 
spiritum manibus ejus commendavit. Et si baec ita 
se habent, id quod omnes puto affirmaturos, digni 
sumus venia, quod simile quid nobis contigerit, 
atque illi, qui forte in pratum cujusvis generis fl- 
ribus ornatum profectus, dum vellet, unum legere, 
ab alio illectus illum decerpsit, victus mimirum ab 
ejus pulc'iritudine et fragrantia. Scio dáa'uros vw 
niam :equos auditores, si parum. digressi sumus 
a materia presentis cel-britatis, et iis. diceedis, 
qua ad unam ipsam pertinent. Itaque reverta- 
mur ad nostra, et cum jam probaverinius consen- 
taneum et convenieus fuisse, mortem Virgini nul- 
lum attylisse dolorem, hoc idem etiam, si placet, 
necessarium ostendamus. 

Cum enim verum gaudium Dei Matri esset con- 
junctum, quo malo posset. illam afficere dolor vo- 
catam a Filioad vitam immortalem illo migrationis 
modo? nam et ipsa revera ipsissimum erat gaudiun; 
non modo quia e cunctis mulieribus sola effugit 
damnationem ob peccatum et paitum. in. dolori- 


1t] 


' — QRATIO IN DORMITIONEM Ss. DEIPAR.£. 


109 


hus, sed quia Mater etiam exstitit ipsissimi gaudii. À tur ? Quod si vel optimo temperamento naturae 


Dolor ergo omnis abfuit. Quod si omnino placet, 
esto dolor accesserit, sed statim etiam recessit, 
vix, ut ita dicam, suz przsentiz: sensum prabens, 
Quoniam ergodolore vacua erat Virgo, perspicuum 
est, sincerissimam adfuisse laetitiam. Certus autem 
sum,omnes mihi assentiri rationibus, quibus verum 
demonstravimus, persuasos, nihil purissimz Vir- 
gini optabilius fuisse, quam ex hac vita decedere ; 
adeo grata erat illi mors, qua nos tristamur et jure 
quidem optimo. Nam quia nulla erat alia. via qua 
posset abire ad Filium, nisi hinc demigrando, cum 
Filii consuetudinem  exoptaret, quantum verhis 
exprimere nemo queat, necessario illud quoque 
exoplabat, per quod assequi poterat, quod ut suin- 
mus finis optatissimum erat ; hoc autem nemo mi- 
retur ; non enim quasi finem optabat sejungi ani- 
mam a corpore. Quorum ? hoc enim fuisset aberrare 
a veritate : illa vero ab omni peccato semper fuit 
immunis : sed cupiebat, ardebat, exoptabat mor- 


tem, quasi vehiculum quoddam, aut navigium, 400 - 


transvehi posset ad ímmortale regnum, et vitam, 
Filium ac Deum, sd quem omnia desideria tendunt, 
ultra quem non licet progredi aut quidquam velle : 
non enim potest esse satietas Dei, et bonorum illo- 
rum, ut ín hac vita contingit necessario, in qua res 
fluxas amamus, et non fluxis praferimus: flt enim, 
ut cum rebus fluentibus desiderium quoque animi 
vacillet, cum przsertim illud cito capiatur satieta- 
te. Nulla igitur res poterat solari ejus animam 
gummo desiderio zstuantem, nisi ex hac vita deces- 
Sio. Quid si B. Paulus cupiebat dissolvi, et esse 
cum Chiristo ? cui etiam David ac Simeon preces 
fundendo congruentia locuti videntur : ille dum 
ait : Educ de custodia animam meam ; et, Quando 
veniam et apparebo ante [aciem Dei ? (Psal. cv, 8); 
hic autem cum dixit : Nunc dimittis soreum tuum 
(Luc. 1, 29) ; quibus utique vocibus usi fuissent, 
arbitror, si opus fuisset, illi etiam qui suum pro 
Christo effuderunt sanguinem, et dolores intoleran- 
dos sustinuere : et illi pariter, qui in spiritualia 
cerlamina descenderunt, confessorum coetus, et 
omnino quibus uti scopus propositum est, quod est 
optimum, et solum illud spectant. Si igitur hzc ita 
se habent, auditores, qua ratione Dei Mater di- 
cenda non sit longe maximo affectu in hoc laudabili 
desiderio plusquam alii fuisse ? Certe inillisetiam ve- 
hementissimus fuit iste affectus; nec aliud optabant 
quam, si quid praecipuum erat, conferebatque sua- 
pte natura ad hoc, ut essent cum Christo. Verum 
illis Virgo tanto excellentius optavit, quantum dis- 
criminis est inter ipsam et illos : tum. ratione 
sanctitatis οἱ virtutum officiis, quautamcupnque 
quis animo praefixerit hujus rei mensuram, tum 
ratione conjunctionis cum Deo, cum is satus ipsius 
exstiterit ; qua quidem in re nullam est invenire 
mensuram. Cum ;jgitur tanto desiderio flagraret 
migrationis e terra ín celum, ubi tempus advenit, 
quod optabat perpetuo, quidni gauderet et lztare- 


B 


C 


D 


preditis dum morte solvuntur, aliquod molesti:e 
vestigium brevissimo tempore subest, non est mi- 
randum : homo enim Virgo erat, et oportebat illam 
naturz congruentem esse , non adversariam illi 
videri, quod fuisset et secum pugnare. Naturz igi- 
tur dehitum divina Virgo penitus non aversata, 
cum si aliter factum esset, res absurditate non ca- 
rerel, secuta plane est rerum naturam et aliquan- 
tulum, uti jam dixinius, molestiam cepit. Nec 
tamen ex hoc videor meis ipsis sermonibus adver- 
sari, quasi contraria affirmantibus, non enim pos- 
sunt velle iinpossibilia. Sed exordium sermonis 
mei, et quxdam addita postinodum exordio corona, 
luculeuta mibi defensio sunt. Etenim probari non 
poterat, immactlatam Virginem omni dolore ca- 
ruisse, sed pro natur:ze legibus momento temporis 
communis hujus mortis percepisse dolorem, verum 
tanta affluentem Ixtitia ut prorsus ab ea maeror om- 
nis effugerit, cessit enim se fortiori. Ita et ejus 
Filius, assumpta nostra carnis massa, noluit iis 
carere, quz carnis sunt. propria, sine quibus hon: o 
in suis naturalibus esse perfecte non potest : tri- 
status est, dolore affectus, non solum in cruce et 
Passione, sedetiam quando Lazarus mortuis est, lege 


nostrae naturz lacrymas emisit ex oculis :ex itinere 


defatigatus est, ciboque indiguit, et somno ac potu, 
ac summatim iis, quibus fluxa nostra continetur 
vita, queque in se corpus non recipit, nisi prius 
ex eorum indigentia condolescat. Adeo fuit nostri 
amans Salvator ; non enim carnis et sanguinis 
particeps factus contentus fuit, et collatis in omnes 
beneficiis, non ulterius progredi, sed quasi fieri 
non posset, salvari hominem, ipso non patiente, 
Passionem et mortem optavit, tam exuberanti 
affectu ut non possit. exprimi ; et testatur illud : 
Baptismo habeo baptizari, et quomodo coarctor us- 
que dum perficiatur (Luc. xu, 50). Quare et contri- 
status est, doloresque expertus in cruce, Ceterum 
deloris tempus brevissimum, ut merito ne dici qui- 
dem fortasse tempus possit ; sed gaudii tempus 
dolori succedentis et ineffabile est et interminabile. 
Quod si hzec de Salvatore dicta vera suut, annon crit 
minus piz mentis de Matre ejus diversa sentire? De- 
cebat sane Dei Filii Matrem Filio et manihus ejus 
cum lzlitia commendare spiritum, sicut ipse in 
manus Patris. Quin illud etiam decebat Matri plus- 
quain czeteris omnibus in quavis humana re conve- 
nire cum Filio, Etsi natus ejus pro gaudio sibi pro- 
posito, ut Paulus ait, ego vero Jixerini pro gaudio 
lunc przsente, sustinujt crucem, confusione contem- 
pta (Hebr. xu, 2), et omni dolore amato, ut. paulo 
ante ostensum est; par certe erit et aequum, imo 
etiam plusquam par erit Matrem quoque ejus mo- 
rientem pro spe proposita, qua plane dubia non 
erat, nullum fere dolorem sensisse. llave porro esse 
rationi consona, nee abhorrere a sensu pictatem 
colere volentium, ostensum esse arbitror ex dictis, 
Yerum ut immorantes | pergraium faciau:us iis qui 


103 


MYANUELIS PAL.EOLOGI 


Ini 


libenter audiunt, hzee insuper? addimus. Atque uti- À mortalium. timide, Hoc et similis nniversos pisoe 


nam quz dicenda sunt non ut Ínania excipiantvr, 
sed primo qvidem ad utilitatem vestram, qua mihi 
nihil antiqnius, cum lis vehementer cgo delecter, 
per quiz vos possitis esse felices. Deinde sint 
etiam opto non injucunda ut spero ; quandoquidem 
et illam cui offeruntur liec Joco muneris, licet ah 
ejus dignitate plurimum distent, et reram nostra- 
rum nihil prorsus indigeat, at libenter tamen acce- 
| pturam scio quod a benevolo famulo offeratur. l'uto 
&utem confitendum esse nos a scopo non aberrati- 
ros, favente Dci Genitrice, per quam imbecillis 
difficillima facilliia fiunt. Dico igitur tria esse pro- 
pter qux» omnes mortem pertimescunt, Primum 
quidem, quod non est valde manifestum conscicn- 


terrent, οἱ pavorem in-utiunt. animis non eorum 
tantum qui rerum przacntium illecebris delipiun- 
tur, qui nec vivere vellent, ni sibi liceat indulgere 
genio, sed virtyti quoque deditorum, qui concupi- 
scenam et iram rationis freno regere volant. 
Subit eni omnibuset horrorem injicit, non tamea 
pari modulo. Siquidem ad cujusque vitam bze 
variantur. ltaque et eos qui sancte vixerunt, εἰ 
qui secus, incertitudiais formido adoritur, ad jesu- 
tiam respicientes humanam, quía non justificabitur, 
iffquit, im conspectu two omnis viens ( Psal. cxt 
3). Si enim B. Psulas, ccelum ille contingens 
animus, vas electionis, nihil sibi quidem conscius 
est, sed non in hoc justificatus cst, ut. itle ipse ait, 


εἶα quid fnturum sit in altera vita quando univer- I 408, quzso, alius, si sapiat, de anima sna confidat, 


sum genus nostrum surget a Deo judicandum, nisi 
cni divinitus fuerit revelatum. Secundum quod 
discessio fiat ab omni genere voluptatis, et cogna- 
tione, et amicis,et antiqua consuetudine, et hujus- 
modi. Tertium cómmune hoc, quod anima separa- 
tur 3 corpore, ex quo fit, ut compactum ex 
elementis corpus corrumpatur, quod .— naturaliter 
omnia fugiunt. Cum ergo tria hzec sint. quae sup- 
ponimus, quibus concludendam est quod volo, 
exordiendum a medio statui, Sane iis qui tenentur 
vitze desiderio propter prz:esentia tantum, qui hac 
eliam quàsi finein ultimum sectantur, intoleranda 
est merito mors, ut qus illos a consortio rerum sibi 
pretiosarum sejungat, quibus veluti pueris ,* et 
generoso animo nolentibus uti, sed ficta hzc et 
umbratica przferentibus veritati et stabilita! mors 
jure terriculum est, et detestanda magis quam cse- 
teris. Ut. enim affecti sumus ad presentis, ita et 
separantem ab illis mortem toleramus. Nam si νυν 
riliter proclivitati ad infima resistamus, levior no- 
bis videtur mors spe bona plenis. Quod si ad po- 
tiora segnes fuerimus , illam non mediocriter ex- 
horrescimus. Porro jis qui turpius indigniusque 
aguntur ab affectibus, quam mancipia, naturaliter 
ratione subjectis mors et est, et videtur longe gra- 
vior ac molestior ; ita ut, quanquam res dictu mira 
est, cum multo majori adnixu voluptatem specta- 
mus, quodque videtur celeberrimum, rationem non 
sequentes ducem, fiamus tunc, ut ita dicam, magis 
mortales quam sumus. Cum vero honestum ac bo- 
num spectamus fiat. quodammodo in nobis morta- 
litas: Tantuin pollet in nobis arbitrii vis. Satis di- 
ctum arbitror de morte, licet propositum nobis non 
essel de ca philosophari, quomodo, et quamobrem, 
et quibus magis, et quibus minus, quibus etiam in- 
toleranda sit, ac terriculum valde molestum. Cto- 
rum reddende rationis anteactze vitze timor , quod 
primo loco diximus, et judicii dies, et horrendum 
tribunal, et satellites regi et judici astantes qui 
statim quod ille cogitaveril exsecutione maudent, 
et insopitus ille vermis, et tenebrosus ignis, et ad 
hiec incertitudo sententim. Quis enim cognorit sen 
sm Domini? (1 Cor. 1,16), et Cogitationes, inquit, 


C 


D 


quando Salvator sedebit ad judicandum sequissimus 
el nullius deceptionis capax, rationem exigens ab 
unoquoque, non eorum tantum quz egit et dixit, 
et cogitavit, sed etiam qnse agere, et dicere, et 
cogitare debebat ? () qualiter tunc mei similes tre- 
more pavescepnt, quibus nulla cura fuit hzc obser- 
vare, hec libuit (utinam haud ita esset) ad Creato- 
ris voluntatein se accommodare ἢ Qui judex, cum 
sederit, non habebit opus accusatoribus » BOR 
libellis, non testibus, sed gesta a nobis melius ipse 
novit, quam ipsi nos. Hac igitur causarum serie 
ob quas horribilior nobis et seipsa videtur mor: 
omnino superior erat gloriosissima Creatoris Mater. 
Nam neque incerta judicii sententia, per quam 
sane pandentur tenebrarum presentis vanitaiis 
occulta, poterat ejus cogitaiiones turbare, neque 
ex hac vila migratio. Et jure quidem optimo : sum- 
mam quippe illi constantiam ac fiduclam prabebat 
consuetus ab ineunte seiate ascensus ad Deum εἰ 
proveniens inde gratia, sive deiflcatio. Quare non 
erat forimidauda ferenda tunc sententia qua. dam- 

nantur qui contumeliosi sunt in legem Fihi ejus, 

nec sgre ferenda decessio ob caducarum revu 

deperditionem. Beata enim Virgo adbuc etiam vi- 
vens pro nihilo ducebat et inane habebat quoJ 
tenendo non tenetur, εἰ elabitur, dum manu pre- 
bensum est ; tales vero sunt res bujus saeculi, ut 
abstineret atque ab eis omnino refugeret, nisi 
quantum necessitas cogeret, ue interiret. corpus, s 

negarentur illi per quz sustentatur : quod et ae 

et antiqua pariter lege vetitum est, et apud plari- 

mas etiam barbarorum nationes. ltaque onmnibes 
quz sensum illiciunt et decipiunt aspectu suo, ac 
inani hac glori» tenebras animx effundunt, superior 
erat. Quidquid enim non erat anims fructus, ali- 
wonia virtutis, aut non faciebat ad profectum 
spiritualem , nullius plane momenti sacratissime 
Virgini, et alienum habebatur ac ludicrum et 
puerile solatium, umbra, somnium, fumus, et si 
qu.d his levius dicat quispiam. Et propterea Virgo 
hac gloriosissima, dum esset in vita, tantum δὺ- 
horrebat ab iis per qua nos vincimur, quantu.n 

mortui vita olim defuucti. Quomodo ergo moleste 


109 


ORATIO IN DORNMITI NEM 35. DEIPAR.£, 


193 


iiret decessum ab iis quorum nullo tenebatur affe- A ut suum uterum exhibuerit locum universa implen - 


ctu? aut eur augeretur ab eis quibus, cum posset, 
uch Oblectabatur, sed valere dicebat, voluptates, ei 
f4ls) neminis gloriam, et quod hominem bominibus 
videtur reddere sublimiorem, cum ex luto eodem 
et massa compactus sit ? Diceret illi theologorum 
supremus post theologum tonitrui filium Gregorras 
Nazianzenus, et blandimenta consuetudinis etiam 
ex re nostra, et haberi a nobis in pretio, qui ama- 
mus et admiramur, quidquid deorsum fertur, et 
serpit instar colubri : at quibus studium est spiri- 
tualia quarere et sublimia, caput quz erigunt 
Sursum, iliud ad inferiora flectere exosum cst. 
Dolet igitur repentibus humi rerum caducarum 
amissio. Qui etenim futura non negligebant, quo- 
mojo presentia spernerent ? At. cui terrenorum 
cura postponebatur, certe abjüngi etiam ab illig 
uulla erat sollicitudo. 

Quare tristitie nobis ct terrícula suapte natura 
accidunt, et. quodammodo utrinque  appctlinur, 
Uni presentium | amissione, ut diximus, tum pa- 
vore futuroru:n, ut jam ostendimus : quorum neu- 
tro bedta Virgo petita est. Oportebat enim migra- 


Louem quoque e€jus esse nature superiorem, ct 


nostrz non assimilem : cum in ea quidquid fuit 


natura sublimius fuerit. lta plane. Czterum dolo- ' 


rein illum, qui profunde animam attingit in morte 
(quod. tertium et postremuu est) communem ha- 
bere non dedignata est beata Virgo cum universo 
mortalium genere; licet non :xque ac cacteri fuerit 


ium experta. At quid ego abutor aqualitatis no- 
nine, ubi nulla mensura, nulla prorsus (fleri potest 
comparatio ? tanto enim intervallo distant a nobis 
qua spectant ad Virginem, quanto amplius est 
bulla ccelum. Non ergo illam mors, etsi ounes 


homines cum dolore tollit, alio modo sustulit, 


B 


quam quo diximus, nimirum sicut Fitium ; et ad - 


hoe tantum, ut homo esse dignosceretur. Sed de 
his satis, quod attinet ad separationem aniinze et 


corporis beatissimae Virginis; nam coelesti ejus 
anima superna ac divina pervaganti omni tempore 
mors jucunda potius (ot principio sermonis dixij, 
quam molesta procul dubió censetur, ut quam illuc 
transmittebat, quo abire cupiebat, ad suum Filium, 
ad ejus Patrein, ad Paracletum Spiritum, sacro- 
sanctam ipsam Trinitatem apud quam est vera lu 
inaccessibilis, indeficiens voluptas sine satietate, 
corona immarcescibilis, vita eterna, béatitas, ubi 
plene liceret illi participem esse regni et honoris 
Filii excellentiori modo, utpote Maui, quam potiri 
y possint, qui. virtutis nomine primas omnium fe- 
runt. Quid illos díco, qvandoquidem et meutes 
Incurporcas sua gloria longe superavit ? Eo porro 
maguitudinis evecta est, ul Supra diximus, imo 
vero ut nullus explicare valet sermo, non sulum 
quia peperit salutem οἱ redenrptioper et sanctili- 
cationem animarum et corporum nostrorum, sed 
quia etiarn puritate supra modum et ineuarrabili 
erga Deum affectu animam et corpus talia reddidit, 
l'ArRor. Gn. CLVI., 


tís, et nullo circumscripti loco. Arbitror enim im- 
meusam anims ejus pulchritudinem c viriüte pro- 
venientem non fuisse posteriorem causam, cur 
ex ea Deus carnem assumeret. Quinimo ipse, qui 
incarnatus est, voluutatem ejus ducendi vitam 
Deo placentem, mandZatisque ejus inhzrentem an- 
teposuit muneri gestandi illum in veutre et lactandi 
uberibus. Nam cum illa propter hzc beata excla- 
waretur, ipse, Quinimo, inquit, beata est, quia 
verbum Dei audit, et illud custodit: ex quo pla- 
num omnibus fecit, utrum ex duobus preferendunt 
sit, et beatius jure habendum, partus videlicet, an 
virtus. Nemo enim adeo desipuerit, ut cum puris- 
sima Virgo beata ob partum affirmaretur, alium 
existimet beatiorem a Salvatore dictum proptet 
mores. Verum probata mulieris voce, agnitione, 
benevolentia et probitate per verba illa, Quinimo, 
dictum ejus sapientissimas comprobavit; deiude 
sequenti sermone quasi Matrem cum Matre cóti- 
ferens, verbis illis usus est quz dignum etat db 
uno ejus ore proferri, Dum enim docebat illaut 
mulierem, omnes in sublimiorem evehebat sénsutn. 
Arbitror autem, si opus esset clarioribüs verbis ex- 
planare sententiam, ita illum dixisse, qui homo 
fieri voluit : O mulier, quz beatam przdicds, vere 
beatam oportebat Mairem esse mihi illayn, cujus 
anima incredibili pulchritudine esset ornata, et 
qualem nulla unquam habuere tempora. Itaque 
previo in ipsa summo candore ob eximiam animi 
integritatem, sublimitatemque ac modestiam, sub- 
secutum est, ut mea fleret Mater, factumque est, 
ut ad lucem, qua ejus animam inhabitabat, me 
lucem insuper acquireret omnium luminum creatri- 
cem. Amant enim omnia, quz affinitate conjuncta 
sunt, accedere ad affinia. Ita sane, Cum vero exe- 
pissel necessitas, ul impassibilis et. immortalis 
passibilem et mortalem assumeret carnem, ut (si 
explicandum mihi est non magis sermonibus Tri- 
nitatis hac de re consilium antiquum, verum οἱ 
maximün) suscepta Passione, et morte, et qua- 
dam corporis gustàta corruptione, omnes homines 
δὶ vellcht, a passionibus et morte et corruptione 
liberaret : non enim erat afferenda vis, sed τος 
lentibus conferenda salus : dedit potestatem (in- 
quil) przcipuo dilectus illi amorc iis qui credunt 
in eum, filios Dei fieri. Quare Trinitati quidem 
tum ob consilium istud pro nobis illi cozteruum : 
neque enim habet principium temporis Dei comsi- 
lium, sed ab omni azternitate commune est tribus 
consubstantialibus personis, quz proprietatibus 
distinguuntur : tum quia illud suo tempore imple- 
vit, agendz suut gratiz ; beatissima autem Virgini, 
ium ob virtutis oflicia, tum ob inde provenientem 
vita commendationem, propter quam Dei Ma:cr 
est facta. Sed jan. tempus arbitror- contrahendi 
desiderium, ne simul cum. immorandi aviditate 
protrabatur non deliciens oratio. Eveniret e 
nobis dum satisfaeere illi conamur, quod et 


ἂς 


P “ 


107 MANUELIS PAL EOLOGI - 108 


qui suam in muro umbram nituntur appreheadere. À dixit, si conf rre licet. Si quidem illi mors prasa- 

Quapropter suspensis prioribus animi sensibus, — tit, ut oculis animae desiderstum sibi videret ium- 
δὰ portum silentii sermonem nostrum deducere — mnoalibus imnortalem. longe quidem felicius, 
jam annitemur,nec audiemus amplius animi metus — quam dum ulnis gestaret illum, et lacte nutriret. 
$ajdentes, ut encomiorum "Virginis satietas nos Non tantum igitur c;ratulemur gaudenti Virgini ine- 
capiat. Deponendum igitur illud desiderium, quod — narrabile gavdicm, sed illud quoque addamus. 
nullum afferre solatium potest, et studium 3ssidue 1n ccelum ipsa eunte simu] οἱ nos ascendamus ala- 
»uget. Gaudeamus affatim, o. cortus, Deo, addo, — criter quotquot ardente ejus desiderio flagramus, 
ctiam mihi charissime, ct gratulemur Dei Matri — et fieri hoc poterit, si purgata inente et ratione 
ad Filium cum letitia commeanti. Tragiei et lugu-— ad lucem cjus contemplative animz vi, quantum 
bris nibil admittatur, nec ullius vultus praseferat — fas est, prope accedamus. Quod si taliter affecti 
tristitize vestigium, sed omnia puram exprimantleti- — erimus, rcejectis. tenebricosis, puri cum pura per- 
tiam, hilaritatem, jucunditatem, ct ingens gau- — petuo erimus, perque ipsam cuin ejus Filio ac Pa- 
dium. Oportet enim benevolos famulos cum Do- — tre et Spiritu sancto, Trinitate beatissima; fas 
' mina gzudente gaudere, ut ctiam simul tristari, si — quippe non est impuro el non purgato purum at- 
tristaretur. Quidni enim jure optimo exsihendum — tingere. Porro tencbrosa rejiciemus et sordida, lu- 
sit, et exsultandum, hilarique vultu, et tripadiis p cidique erimus et puri, si, ut compendio dicam, 
canendum abeunti Virgini, una cum angelis et — declinantes ab omni inalo (ut inquit David) feceri- 
martyribus, et confessorum choris? Quandoqui- — mus omne bonum, ut per hzc velut. instrumenta, 
deni quod czteris omnibus intolerabile fecit natura, οἱ ín przsenti vita favorem ejus el gratiam mc- 
hoc vehementissimi materies gaudii et oblecta- — reamur, el celestium flamus bonorum compo- 
menti supra modum (ut exordiendo dicebanius) — tes maternis precibus Virginis potentissimse apud 
gloriosissimse Virgini exstitit; exstincta (ut. ita — Filium, quem decet omnis gloria, honor et adora- 
dicam) flamma diuturni desiderii, migrationis — tio cum ingenito ejus l'atre, ac sanctissimo bono 
(inquam ) ex hac vita. Cupiebat enim dissolvi οἱ vivifico Spiritu nunc et semper et in saecula 
el esse cum Cliristo, magis quam Paulus, qui hoc ssculorum. Amen. 





MANUELIS PALAEOLOGI 


CANON DEPRECATORIUS 
AD SANCTISSIMAM DOMINAM DEIPARAM PRO PR.ESENTIBUS. PERICULIS, 


Ode I. O4«c M. 

Omnis ordo atque ztas (idelium, ad Matrem Dei, C — Quoniam multis calamitatibus, ut nunquam apiea 
omnium moderatoris, voces tollamus, populum Ones, o augusta Puella, premimur populus uas ; 
tuum libera a calamitatibus, tuaque civitati victo. — !U nunc studiose ante finem. preveniens a malis 
riam adversus hostes concede, nos cripe. 

Vides, Virgo, Cliaganum alium hostem graviter Sola Dei misericordia per tuas intercessiones, o 
prementem hzreditatem tuam : ut eum, qui hunc Virgo, confidere nobis datur, etenim vita in imalis 
ipsum progénuit, ia istum et illius asseclas fun- — versatur, ut famuli fideles spes nostras asscqua. 
ditus ele. mur, 0 omni laude dignissima. 

Quam multix molestis ac duris populus tuus, o Tu, o purissima, Portus nobis es et Propugna- 
omnino iuculpabilis, afflictus est, et nisi velociter — Culum, iu te spes nostras pie collocantibus : nune 
ipsa precibus luis succurras, pessunnbunt omnia —(gilsr talis appare, gravissima jactatis leinpe- 
gravissima jactura, state. 

0 Virgo, quz cali lerreque, et omniüm quz in Praeses, et iegmen forte, et munimcntum ap- 
eis sunt Conditorem omnisque carnis moderdtorem — Pores tu, Deipara, omnibus ad te accurrentibus 
secunduin carnem peperisti, apud ipsum pro nobis ἢ €ito aller opem. 
filucialiter intercede. Ode III. 

O Virgo, qua Deum ineffabititer peperisti, Advo- Natura nostra primzva przvarieatione vulnerata 
catant agens apud eum pro iis, quorum gratia, ipse — est. Nihilominus Deus ille, cui tu, Puella, Mater 
rommiseratione motus, mortalisfaelus est, votum 68, mulla misericorditer passus et crucifüxus jam 
asscqueris. Ideo nec moreris antca ipsam a corruptione el inferno liberavit. 


*ut 


109 CANON DEPRECATOBIDS. | 110 . 


Eidem ergó nunc supplica, ut. liberet ab liostibus À 
te fideliter laudantes. 
Ode IV. 

Sexcentis erroribus lassali in altum caput sub- 
levare omnino non possumus. Tu ergo, o purissima, ᾿ 
Deo ferventer supplica pro nobis. 

Cotus te laudantium, o mundissima, δά tuum 
templum (fideliter accurrentes, atque ingruentium . 
calamitatum  propulsatianem — exposcentes, spes 
suas agsequantur. 

Impossibile est, ὁ immaculata, prsesidiüm tuum 
[nvocautes, irrito voto frustratos reverti. Quamob- 
rem ante te procidentes, te fideles rogamus, ut ab 
hostibus nostris rediniamur, 

Plurimis gratiis tuis antea potiti, o Deipara, B 
Axe tibi aeclamamus | teque obsecramus, o glorio- 
sissima, ut. adversus liostes te inhonorantes, tuis 
victoriam: larglaris. 

Ode Y. 

Spiritus quidem carni malz, caro avstem- passio- 
nibus, heu mihi, turpiter subjecta est, o purissima : 
quamobrem nos in nalerum: multorum discrimine 
cünstitutos libera, Dei Mater, intercessionibus 
tuis. 

Corpus peccatis plenum est, anima vero malis 
gaudet : sermo, cor, mens ad pejora inclinat, et 
nunc in rebus calamitosis versamur, tu vero, o 
Virgo, ab his libera servos tuos. 

Preveniat nos, o bona Domina, consueta Filii (; 
tuii omniumque Dominatoris misericordis, qu;e 
molesta omnia nobis instantia depcllat, et libera , 
nos ab erroribus, intercessionibus tuis, 

Res graves multifariam nunc nobis impendent. 
Has t« cito, 6 Puella, dissipa in morem fumi, ven- 
ti vehementis impetum * nullo modo sustinere 


valentis, 
Ode. VI. 


Vite commotio, ὁ Virgo, anitnameurbat, turbae 
tones usquequaque inferunt difficilia nobis hoc 
tempore, haec quantocius precibus tuis propulsa. 
R-rum n.olestarum fluctus navim illam demergere 
minantur, cujus tu, Dei Mater, manu tua guber« 
nacula moderaris, hos igitur sterne, et tranquilli- D 
tatem precibus tuís concede. 

Multis lacrymis opus est, o Virgo, 'nobis qui 
Christi precepta aspernati sumus, propter quod 
cum rebus sinistris luctamur, ab his nos redime 
ad optimam vite rationem traducens. 

Si. tuos, o sanctissima, nudc ab hostibus libee 
raveris, nibil erit. novi; magie autem- erit tua 
vetus ooisuetudo, σ΄ verter bonitatis; ab His itaque 
ul liberemur celeriter largire. 


Ode VII. 


Unum quoddam przceptum tranegressus est, vae 
nobis, o Domina, primus pater Adam, εἰ facti sui 
penam stalim. dedit Dco. Cum vero ad iram 


multoties Deum commoverimus, quantas poenas 
dare oportet! Sed liberes tu nos. 

Nec propheta, nec piiuceps, nec dux auxiliari 
nobis hodie potest, nec ullus est, qui cohibeat res 
adversas, omnes enim Deo sunt obnozxii criminis. 
O quam graves panas exspectare aquua est, nisi 
tu, ὁ purissima, praripias ! 

Mystice nos baptisma e servis malis Dci pueros 
effecit, peccatum tamen fiduciam nos habere non 
sinit. l'ropterea, o sanctissima, calamitatum mul- 
titudine circumdatos intercessionibus tuis libera. 

Nequaquam przcepta Dei, omnium Principis, ser- 
vavimus, o purissima ; undique igitur contra nos 
hoe adversitatum flammam vehementem excitat. 


$ed tuis ad Filiüm tuum precibus illam exstin- 


guns. 
0Je Vll. 


Saivatorem mundi peperisti, o Domina, bonum 
ac. beneficum te glorificantibus, Hanc ergo jam 
manu exora, ut ab'hostibus liberet toos, dum muhi 
exstant fideles. 


^ 


Filius tuus, o Virgo, liberavit ires puéros ab 


igne voracissimo, omnia quippe potest. Hujus ejus- 
dem manu libera nos omnes, 0 Sponsa Dci, a gentis 
immanissime furore. 

Deus per plurimam miser ieordiaw incarnatus 
est ex te, 6 Puella universos salvare voleiis. Hunc 
vero, o putissima, erroribus nostris propitium red- 
dere posse, confidentiam habes : accelera igitur, o 
Dei Mater. 


llle quem genuisti, magis gaudet donare gra- ὁ 


tiam quam iij, quibus ipsa datur, gaudeant acci- 
pere. Proinde tu. apud illum pro nobis legatione 
fungens universa expedias. Perge itaque, o Dei- 
para. 

Ode IX. 


Deum, 0 Virgo, secundum carnem genuisti, qui 
etiam: pro nobis. voluntarie passus est. Cum susti- 
nuisset autem mortem, mortis vinculis cos absoi- 
vit qui erant in: inferno..Iluic igitur supplica ut ii 
qui te laudant, ἃ rebus sinistris valeant. exsolvi. 

Hominum genus Deo peccavit,et usque nunc 


procedunt, o intemeratissima, sed non sunt liomi- 


num errores hujusmodi, quos Dei sanguis eorum 


gratiaeffusus mundare non posset. Ideo nunc ipsum. 


pro- nobis, o-Domina, exora. 

Hosts tyranni antiqui potentiam disperdas, o 
purissima, velut mollem et enervem: intercessioni- 
bus tuis, atque illius fastum iu altum sublatun 
dejicias, o. Virgo, tuosque servos cum rébus gra- 
vibus innumeris luctantes velociter invise. 

Eos qui n6s boc tempore terrent, o purissitaa, 
tu trepidos ae timidos in fuganr conjiee et horum 
prosperum cursum ipss reseca. Da autem populo 
tuo, ut etatuere possit ex ipsis tropsa, ut olii 
majoribus nostris statuere dedisti. 


ion Domen Pese 


1:1. MANUELIS PAL/FOLOGI 112 





NOTICE 


D'UN OUVRAGE DE L'EMPEREUR *MANUEL PALÉOLOGUE, 
INTITULÉ : 
ENTRETIENS AVEC UN PROFESSEUR MAHOMÉTAN. 
Par M. C. B. Hase *. 


L'ouvrage dont on vient de lire le titre, se trouve danstrois manuscrits de la Biblio- 
théque impériale. Le premier, qui est le plus ancien, fait partie de cette collection, au 
moins depuis le régne de Jlenri IV; sur la reliure existent encore les armes et le chiffre 
de ce prince. Ce volume contient 51^ feuillets in-fel., sur papier ordinaire; il était coté 
d'abord M. cc. ΕΣΙΥ, puis 21:41, ensuite 1385, et entin 1253. C'est ce dernier numéro qu'il 
porte encore aujourd'hui, et sous lequel on le trouve mentionné dans le Catalogue impri- 
mé des manuscrits de la Bibliotheque du roi (t). L'écriture parait étre du xvi* siécle ;  elte 
est grande et un peu chargée d'abréviations; l'encre est encore d'un beau noir. Indé- 
pendammernt des différents numéros que le volume a portés successivement, et que je 
viens d'indiquer, on lit le titre que voici sur un des feuillets blancs qui sont à la téte de 
l'ouvrage : Τάδ᾽ ἔνεστιν ἐν ταύτῃ τῇ βίόλῳ * Μανουὴλ βασιλέως τοῦ Παλαιολόγου διάλογος περὶ τῆς τῶν 
Χριστιανῶν θρησχείας, πρός τινα Πέρσην * διήρηται δὲ εἰς χς’ διαλέξεις. Deux autres cotes, N* 165 
vicesima tertie ; et celle plus bas, Ν᾽ 25, ont. été ajoutées par une main qui me paraft éue 
'jtalienne. 1l. se peut, en effet, que cet exemplaire ait été écrit en Italie, et conservó dans 
quelque bibliothéque de ce pays, avant d'étre transporté en France. Je crois mó:ne avoir 
trouvé un indice de la collection à laquelle il appartenait. La hasard ni'ayant fait. consul- 
ter un ancien catalogue manuscrit de la bibliothéque du cardinal Nicolas Ridolfil, neveu 
du Pape Léon X, et mort en 1550 (2), j'y ai rencontré l'article suivant, presque entiére- 
ment copforme au titre rapporté plus haut: « Ν᾽ 49. Μανονὴλ βασιλέως, τοῦ llaAatodóyou, 
δ'ἀλογος περὶ τῆ; τῶν Χριστιχνῶν θρηχείας, πρός τινα AA M * διήρηνται (sic) εἰς xc" διαλέξεις. » 
Si donc l'ouvrage de Paléologue s'est trouvé autrefois dans la collection du cardinal Ri- 
dol&i, comme les livres de ce prélat ont passé successivementau maréchal Pierre Strozzi, 
à la reine Catherine de; Médicis, et enfin à la Bibliothéque du roi, il devient inGnimerut 
probable que le volume mentionné, sous le ἢ" 49, dans cet ancieu catalogue, est celui 
dont il est ici question, et qui porte aujourd'hui le n* 1953 parmi les manuscrits grecs. 
Je ne dois pas dissimuler cependant que je u'ai trouvé nulle part, à la téte de ce dernier, 
la marque &9 que l'exemplaire du cardinal Ridolfi doit avoir portée. 

Le second manuscrit est du nombre de ceux qui ont appartenu à M. de Coislin; il 
conserve son ancien n* 130, sous lequel Montfaucon l'a décrit dans son. catalogue (3). 
C'est uu petit in-folio relié en bois, de 216 feuillets; il est en papier ordinaire ; l'écriture 
et est serrée, mais facile à lire, inslgré de ἰτέα διὸ abrásiations. La plus grande perte 
du verso du sixiéme feuillet, et les feuillets 8 et 9 sont en blanc; on supplée aisément 
à ces lacunes, peu cousidérables, par l'exeinplaire dont j'ai déjà parlé. 

En'iu, le troisiéie manuscrit coté 169, fait partie d'un dépót supplémentaire dans le- 
quel on a réuni les livres dont la Bibliotheque a fait, depuis peu, l'acquisition. M est 
également en papier, de format in-4', contenant 687 feuillels, d'une écriture trés-moder- 
ne. On voit clairement que c'ést une copie du premier, faite pàr quelqu'un qui n'était 
ias exercé dans l8 lecture des manuscrits. Ce copiste ne pouvant pas déchiffrer toutes 
es abréviations de l'original, a souvent cherché à les imiter trait pour trait; quelquefois 
inéme il s'est trompé entiérement sur la inani?re dont il fallait leslire. Je reviendrai dans 
la suite sur cet exeinplaire, à cause d'une particularité qu'on y remarque; qu'il me soit 
permis maintenant de dire quelque chose de l'ouvrage qui y est contenu, et des raisons 
qui τα! engagé à en donner la notice. 

Ayant été chargé par mes chiefs de faire le catalogue détaillé des manuscrits du Vatican 
arrivés en France et réunis à la Bibliothéque impériale, j'ai étó dans le cas de parcourir, 
pour ce travail, ua certain nombre d'ouvrages grecs iuédits, composés daus les quatre 


(4) Catalog. Bibl. Regie, pars 11, Paris. e typogr. — (tom. ll, p. 766 ) de ce savant religieux ; mais l'o- 
regia 1139, in fol. p. 265. riginal autographe se conserve encore aujourd'hui 
(2) Ce catalogue a été redigé en grec par Matthieu — parmi les mauuscrits grecs dela Bibliothéque im- 
Devari et Nicolas Sophianus ; il se trouvait autre- — périale, n*. 5074, et le passage que je cite sy lit 
fois à 14 bibliothéque de Colbert, sous le n*. 5769. — au fol. 7J vcrso. 
ll a été traduit par le P. Montfaucon, et inséré pces- (3) Biblioth. Coislin. Paris. 1715, in-fol. p. 901. 
que en eniier daus la Dibliotheca bibliothecarum 


* Notices et extraits des mss. de la biblicthéq:e Royale, 1o: VIT, 


113 DIALOGI CUM MOHAMETANO. — PIUEFATIO. 44 


si&cles qui ont précédé la prise de Constantinople (1). Les versions latines et les extraits. 
que j'ai faits de quelques-uns de ces traités, ne méritent pas tous, à coup sr, d étre rendu 
pubJics ; mais celui qui nous occupe est une de ces compositions qui, sous plus d'un rap-. 
port, ne m'ont pas para dépourvues d'intérét, et j'ai pensé que les lecteurs me sauraient. 
gré de leur en présenter ici le début. Dans l'état actuel dela littéráture, le livre de Manuel, 
publié en entier, trouverait moins de lecteurs sans doute que dans le temps Οἱ il a étó 
écrit. Cependant, outre l'avantage de représenter avec exactitude les idées et le langage. 
des deux nations qui, dans le xv* siecle, se disputérent l'empire de la Giéce, on y rencon- 
tre encore plusieurs faits dignes d'étrerecueillis, et quelques digressions qui, en répandant 
du jour sur une partie obscure de l'histoire byzantine, donnent au Traité qui les renferme, 
une sorte de mérite qui l'éléve presque au rang des monuments historiques. Enfin, comme 
l'origine de l'empire ottoman a été l'objet d'une infinité de discussions, el qu'on a si sou- 
vent recherché comment un peuple' nomade a pu parvenir , par une suite de conquétes, à 
fonder un Etát si vaste, et à former une masse de puissance inébranlable pendant trois 
siéeles, onaimera à trouver, dans cet ouvrage, quelques délails sur un événement aussi 
important; on n'y lira pas sans intérét les aveux tristes et sincéres d'un souverain qui 
convient de sa propre détresse οἱ recounalt la supériorité toujours croissante de son 
enneipi. 

L'auteur de ces dialogues est l'empereur Manuel Paléologue, second (ils et successeur 
de Jean 1**. Du Cange (1"*), Gibbon (2) et Henri Warton (3), ont rassemblé à peu prés lout ce 
qu'on sait. sur sa vie politique; et derniérement encore, daus la eontinuation de l'Histoire 
du Das-Empire (5), un savant distingué vient de jeter un nouveau jour sur plusieurs points 
de cette époque. Je me bornerai donc à rappeler ici que Manuel, né !'an 1358, fut associé 
à l'empire en 1373, qu'il succéda à son pére en 1391, et que son régne fut aussi lon; qu: 
malheureux. Des ressorts extraordinaires avaient fait alors des Turcs un peuple de liéroso 
Orchan profita habilement des divisions qui s'étaient élevées parmi les Grecs pendant la 
minorité de Jean Paléologue; Amurath I*, ayant pris Andrinople vers 1360, acheva sans 
obstacle la conquéte de la Thrace; et tandis que les Grecs, désespérant de leurs propre- 
forces , imploraient des secours étrangers, toujours dangereux ou tardifs, les verlus guers 
riéres inspirées par !a religion du prophéte, reparaissaient parmi les Turcsavec tout l'éclat 
dont elles avaient brillé lors de la naissance du mahormétisme en Arabie. Il n'est pas éton- 
nant que, dans une pareille situation, presque tonte la vie de Manuel Paléologue se soit 
passée ou en sollicitations prés des princes de ;'Occident, pour les engager à se réunir contre 
son ennemi, ou en démarches à la cour du sultan, pour se faire pardonner ces mómes né- 

ociations, ou en guerres dont l'issue lui fut presque toujours funeste. Aprés un ràgne 

environ trente-quatre aus, pendant lequel ce malheureux prince parcourut l'Italie el la 
F -ance (5), soutint deux siéges dans sa capitale (6), et se condamna méme, pendant quelque 
temps, à une vie privée, on le vit, aceabló de fatigues et de clagrins, laisser les soins du 
gouvernement à son fils atnó Jean Paléologue Il, et, retiró dans le monastére de Périblepte, 
i| s'occupa des lettres et de l'étude de l'Ecriture sainte jusqu'à l'instant de sa mort, qui 
arriva le 21 juillet 1425, vingt-huit ans avant la prise de sa capitale et l'asservissement total 
de sa nation. 

Tondis. que les souverains du reste de l'Europe étaient presque tous étrangers aux lu- 
miéres de leur siécle, on se platt à voir ceux de Constantinople, non-seulement protóger 
les lettres, mais cultiver souvent eax-mómes différentes branches d'instruction, et se dis- 
Unguer quelquefois par des ouvrages dont nous pouvons encore apprécier le mérite. Anne 
Comnéne nous a laissé la Biographie de son pére; Constantin VI Porphyrogénéte, celle 
de son aieu! ; Théodore Lascaris, des panégyriques; Maurice et Léon VI ἫΝ des Traités de 
l'art militaire ; Cantacuzéne, des Mémoires qui le placent à cótó des meilleurs historiens 


(1) J'ai eru cette étude indispensable pour l'intel- — limitrophes de la Cilieie, sur la conduite à tenir 


ligence de plusieurs piéces historiques qui con- 
cernent principalement 168 régnes de Cantacuzéne, 
de Jean et de Manuel Paléologue, et qui paraitront 
potr la preiniére fois dans ce catalogue. — . 
.. (1*) Du Cang. Famil. Byzant. Lutet, Paris.,4680, 
nd 244. | 
(2) Gibbon, Hist. of the Declin. of the ftloman 
Empire, ed. de Bàle, in-8*., vol. Xl, pag. 948 et 
seuq. 
(3) Supplement, ad Cave Script. Ecclesiast. hist. 
litterar., Genevze 1705, intfol. Appendice. p. 52. 

(4) Hist. du Bas-Empire, par H.-P. Ameilhon, 
tom. XXVI, Paris. 1807, in-8*. 

(3) En 1400. 

(6) En 1397 et 1425. 

(7j Je necite pas l'empereur Nicéphore l'hocas, 
quoiqu'il passe pour auteur d'un petit Traité a- 
dressé aux commandanty des provinces grecques 


(a) Vide tomum nostrum CXVII. Eprr. 


lors des incursions des Arabes. Du Cange a dejà re. 
connu, dans son Glossaire grec, tom. ll, col. 20 
de la notice des auteurs anecdotes, que cette piéce, 
intitulée Περὶ παραδρομῆς πολέμου, quoique com- 
posée sous le rágne de l'empereur Nicéphore, n'est 
pourtant pas de ce prince ; elle se trouve dans trois 
manuscrits de la Bibliothéque impériale, et serait 
utile à un éditeur qui voudrait rétablir le texte cor- 
rompu et mutilé de la Tactique de Léou, donué, 
pour ia derniér^ fois par Lamy, daus les OEuvres 
46 Meursius, Florence, 1145, in-(ol. vol. 1V, col. 
529 et seq. Quelquefois méme cette piéce pourrait 
servir de commentaire aux deux ouvrages de Cons- 
tantin Porphyrogénéte sur les thémes et sur l'ad- 
ministration de l'empire, auxquels je regreue que |. 
Banduri ne l'ait pas jointe dans 40} [mperium Qrien- 
tale (a). 


“ὦ 


115 MANUELIS PAL £OLOGI 116 


de la Byzantine. Il est vrai. que ces écrivains, illustres par leur rang el 2élés admirateurs 
«les enciens, n'en offrent guére dans leurs ouvrayes le caractére et le style ; à peine en est- 
il'deux ou trois qui aient quelques traits de ressemblance avec ces grands modéles. Tant 
i| est vrai qu'il peut se trouver pour les lettres des circonstances si peu favorables , que le 
commerre le plas intime avec les antiens ne suffit pas pour donner à l'esprit humain teut 
l'essor 4} pourrait prendre. 1l est certain cependantque l'exemple donné par tantide princes 
contribua beaucoup à conserver parmi leurssujets l'amourde cesétudes, encoreutiles méue 
dans leur décadenoe et dans leur fausse direction (1). 

Manuel Paléologue avait hérité des nobles goüts de son aieul; à l'exemple de Cantaeu- 
zéne , non-seulement il accueillit les talents (2), mais les siens luí donnérent encore un 
rang distingué parmi les écrivains de son siéele. Je n'entreprendrai point de donner ici la 
liste de ses ouvrages : il en ἃ laissé sur un grand nombre de sujets, et je ne pourrais quo 
répéter ce qu'en dit M. Harles dans sa nouvelle édition du Bibliotheca Greca de Vabricius. 
Ou en compte vingt-huit, sans toutefois comprendre dans ce nombre les dialogues dont il 
eSt ici question : quinze ont été publiés par Jean Leunclavius, à B8le, 1578, in-8*. Ce sont 
tous des priéres ou des déclamations, excepté un Traité qui se trouve à la tétede la col- 
lectíon, sous le titre: Ὑποθῆχαι faac ui; ἀγωγῆς. C'est un recueil demesximes morales, com- 


posé pour l'éducation deJean IJ Paléologne, fils ainé de Manuel (3). Outre ces quinze piéces, 


il existe encore de notre auteur une oraison fnnébre qu'il prononq: à la mort de son frére 
Théodore Paléologue, despote du Péloponnése; ce discours, publié parle P. Combétis, 
peut étre regardé comme un monument historique, et M. Ameillion en a fait ussge dans 
ie XXVI* vorume de l'Histoire du Bas- Empire. Aprés avoir rendu compte de ces opuscules 
impr;més, M. Harles fait l'énuméretion de douze autres qui n'ont point encore été publiés, 
et que l'on ne connatt, pour Ja plupart, que parce qu'ils sont cités dans différents Traités 
de Léon Allatius. 115 se trouvent tous à la bibibliothéque du Vatican, à l'exception des 
piéces que M. Harles désigne sous les n.*« 26 et 27, et qui existent à la Bibliothéque im- 
périale, l'une dans le manuscrit Grec 2519, folio 315 werso, l'autre dans le n* 3043, fol. 11 
verso — 1& verso. Mais je pensequ'on a tort d'attribuer à Manuol ces deux compositions, 
dont la premiére (5) n'est autre chose qu'une explication des songes écrite dans up langage 
barhare et tout à fait disparate avecle style soigné et élégant de notre auteur. L'autre est in- 
diquée dans la Bibliothàéque grecque par les mots: Adloquutiones, 1. ad summum Pontificem, 
2. ad Bessarionem Cardinalem, 3. ad Despotam patrem. 1l est certain pourtant que ces trois 
petits discours ont été faits pour étre prononcés, non pas par l'empereur, mais par Manuel, 
fils de Thomas, despote d'Achaie, lorsque ce jeune prince, deruier rejeton d'une famille 
détrónée, vint avec son frére Andréas Paléolozue se présenter, à Rome, devant le Pape 
Paul HI, dont i! recevait une pension (δ). 


(1) L'ouvrage anecdo'e du Logothéte Théodore 
Métochite, intitulé 'Ascpevopixh xat ἐπιτομὴν 
στοιχείωσις, Contient dams sa préface quelques d - 
tails aur la maniére dont les mathématiques et l'as- 
tronomie furent cultivécs à la cour d'Andronic Pa- 
léologue I*v, Le régne de ce prince faible, inaís ami 
et proteeteur des sciences, a eu sur la renaissance 
des lettres en Italie une ipfluence qui mériterait d'é- 
we développée dang une discusston partieuliére. 

- (3) Manuel Chrysoloras, Siméon, archevéquo de 
Thessalonique, Joseph Bryennius, Théodore de Gaze, 
Georges de Trébisonde, Phrantzes, Démétrius Cy- 
donius, sont contemporains de Manuel, et plusieurs 
de ccs écrivains vivaient dang son intimité. M. Har- 
Jes ( BibHeih. Gr. vol. ΧΙ, 599) parle de neuf lettres 
de Démétrius Cydonius, advessées à l'empereur Ma- 
nuel, dont l'une a été publiée par M. Ch. Fred. Mat- 
thai, à Dresdo, 1789, in 4*, et les buit. autres à 
Moscou, dans le recueil portant le titre : socra.is, 
Demetrii Cydone et. Michaelis Glycag aliquot episto- 
le : ex codd. edidit εἰ animadvers, adjecit. C. E. 
Matthei; Mosque, 1716, in-8*. Le wanuscrit de 
Coislinn CCCXV, en contient dix de cet. orateur, 
adressées à l'empereur ; mais n'ayant pu ine pro- 
curer à Paris le livre de M. Matthazi, quelques re - 
cherelies que j'aie faites, il m'est impossible de é- 
terminer quelle est celle de ces dix lettres qui nan- 
que dans l'édition. Le manuscrit de Coisliu en con- 
tient, en outre, environ vingt autres écrites à dif- 
férenteg personnes considérables de co lemps. 
Comme l'auteur s'éuonce d'une maniére élegaute εἰ 
simple, j'ai pensé qu'on me saurait gré ue faire 
connaltre unc de ces lettres, d'autant. plus qu'elle 


*" φ66 à un nommé Phacrasis, primicerl 


29 


fait voir que Démétrius n'était pas nó à Constanti- 
pople, ni en Créte, comme quelque persounes lent 
p-nsé (voyes la Bibl. Gr. de M. Harles, vol. ΧΙ, 
pag. 598), mais bien à Salonique. 'Elle est adre - 
us ου ier 
secrétaire del l'empereur Manuel, et parait. aroir 
été écrite en 1129 ou 1450 (selon Ilanckius de e 
sant. rer. ,scriptor. Lipsie, 1677, in-4», p. . 
pendant le dernier siége de Salonique, que les Y 
bitiens soutinrent contre Amurath ll (5). 

(5) J'ai entre les mains une traduction francaise 
de cet opuscule, dont voici le titre : Cent pracep- 
tes. royaur de l'empereur Manuel Paléologue , à 
Jehan Paléologue son fils, et successeur en l'Empire 
Grec; à Paris, chez Gilles Beys, 1382, in-19. ll 
faut qu'elle suit trés-rare, puisqu'elle a échappé 
aux recherches de M. ilarles. 

(4) Elle cst intitulée daus le manuscrit : "Ovzt- 
ροχρίτης χυροῦ Μανονὴλ τοῦ Παλαιολόγου. Du Cauge 
la cite Glossar. Gracitait. tom. ll, [ndéx auctor. col. 


(5) On ne saurait trop estimer la fidélité, l'exac- 
titude et. les recherches laborieuses de M. Harles, 
dans sa continuation du Bibliotlieca Greca ; cepeu- 
dant ce savant a été induit en erreur par le cata- 
logue imprimé des manuscrits de la Bibliothéque 
impériale, part. 1, p. 601. Le titre seul du pre- 
mier de ces trois petits discours peut faire voir 
qu'il n'est pas de l'einpereur Manuel: Tov xavev- 
τυχεστάτου αὐθεντοπαύλου τῶν 'ωμαίων, Μανονὴλ 
τοῦ Παλαιολόγον, προσφώνημα πρὸς τὸν μαχαριὼ- 
τατον Πάπαν 'Poun;, ἀναγνωσθὲν xal παρ᾽ αὐτοῦ 
ἀ πὸ στόματος ἐν Ρώμῃ. Le défaut de place m'em- 


* (a) Hiec episio'a repelita cst in Ancc/otis nozis Beissovadii, p. 288, unde eam jam edidimus cum Demetrii scr*pra 


collegiugs iu touo CLIV. 


4 


111 | DIALOGI CUM MOHAMETAN?. — PR.EFATIO. i18 


L'ouvrage donlje vais rendre compte est peut-ótre, de toutes les compositions de Ma- 
nuel Paléoiogue, cel!e qui se rencontre le moins souvent dans les bibliothéques. Fabricius 
n'en soupconnait pas l'existence; et hors un manuscrit conservé à la bibliothéque Ambro- 
sienne de Milan, qui méme ne contient que six dialogues, je ne connais que les trois 
exempfaires qui sc trouvent à Paris. Cel ouvrage est adressé à Théodore Paléologue, frére 
de Manuel, despote de Lacédémone, ce qui prouve qu'il a«étó composé avant l'année 1507, 
époque de la mort de ce prince. Manuel rappelle à son frére qu'il était obligé de joindre" 
l'armée de Bajazet avec un corps de troupes auxiliaires ; il lui expose que dans l'hiver, 
andis que le sultan séjournait à Ancyre, lui Manuel eut occasion de lier conn&issance avec 
son hóte, qui occopait une place de muderris (1) ou de professeur dans le collége de vette 
ville, que celui-ci le questionna sur différents points de la religion cbrétienne, el qu'il ent 
avec lui une suite d'entretiens dont il rend compte üson frére. Un passage de Ducas (2) 
nous apprend, en « ffet, que l'empereur Jean l"'aléologue se vitforcé, dansles derniéres années 
de 501 régne, d'envoyer à la cour de Bajazet. une troupe de cent soldats commandée par - 
san fils atné, pour suivre lesultan daus une guerre qu'il allait entreprendre contre un 
émir turc qui occupait la. ville de Pergée en Pamphylie. Or Bajazet monta sur le tróne au 
mois d'aoüt ou de septembre de l'au 1389 (3), Jean Paléo'ogue cessa de vivre en 1391; c'est 
donc entre ces deux époques, et probablement dans l'hiver de l'année 1390, qu'il convient 
de fixer le temps oà ces conférences eurent lieu: 

, À Ja tte du inanuscrit coté 169, on lit une note d'une écriture tràs-moderne, qui con- 
Lent un éloge poinpeux de l'ouvrage de Manuel. Α en croire l'auteur inconnu de cette 
ROle, on y retrouve l'élégance du style, la vivacité des tours, la variété des expressions, 
la hardiesse des figures, enfin toutes les qualités rares et brillantes qui cáractérisent les 
grands modéles de l'antiquité : Hosce dialogos cum lego, legere mihi videor modo Platonis 
τὸ μέγεθης͵ modo τὴν Demosthenis δεινότητα, modo Isocratis xàXog, modo Aristophanis 'Ἅττι- 
χωτάτην ἀπστειότητα, modo Xenophontis μελιτώδη γλυχύτητα, modo Gregorii Nazianzeni χομψὸν, 
modo Chrysostomi τὴν ἁπλῆν σαφήνειαν, modo Basilii εὐκρίνΞιαν, semper ἀνριδέπστατον purionis 
hellenismi xovóva (&). 11 est certain qu'une critique sévére aurait beáucoup ἃ retraucher de 
ces éioges : j'avoue cependant que j'ai lu avec plaisir tout l'ouvrage, que j'y ai trouvé un 
style vif et animé, un grec pur, une grande connaissance des auteurs sacrés et profanes (5); 


péche d'insérer ici toute cette petite harangue, dans — tantin qui ἀόρου le Panthéon de ses ornements 
laquelle le jeune prince dépeint $a situation déses- εἰ Roue de ses trésors, s'ils avaient su que lc.pe- 
pérée : Etiamsi, dit-il entre autres au Pape, tanto — tit-(ils d'un de leurs successeurs s'humilierait à ce 
intervallo infra tuam. amplitudinem simus positi, — peint deva :t le souverain de cette méme ville? 
prestare nihilominus puto, afferre tibi aliquid, qua- (1) Dua Cange n'a pas su expliquer ce nom. Aprés 
le id cunque est, quum omnino nihil dare. Quam ob — avoir cité le titre et une phrase de notre ouvrago 
cansam flexis genibus ad sancta vestigia tua ipse ac- — (Glossag. med. et infim. Grec., Lugdun, 1688, iu- 
cido, beatissime Pater, depresso capite, depresso ani- — fol. tova.. 11, appendix, col. 151), voic& comme il 
mo, immortalesque fateor me tug bonitati habere — s'exprime sur la dignité de Μουτερίζης, Nescio au: 
gratias : predico (uum patrocinium, adoramus be- — is, qui Leunclavii i&. X11I (ed. Francof. 459t, ἐπ... 
neficia, profitemur tota meute et lingua celebramus- — fol, col. 889). Hist. Musulman. Mutesibi appellatur, 
que tuam. misericordiam.'Tu secundum Deum in pa- .. qui scilicet pretia fruciibus aliisque rebus, cdibus 
troni loco fuisti nobis, tw peregrinis congregator, t& — etiam locandis, statuit. Le mot Muderris est dé- 
servis dominus providus, tu nobis nunc egenis pre- — rivé de l'arsbe et signifle professeur. Mais ce 
bitor magnificus, tu desperantibus et orbís pater-se- — n'est pas icila seule fois que du Cange s'est trom- 
cundum Deum, et patronus, et auziliator, humanis- μό daus son immense et important ouvrage, faute 
simus. el misericors : qui apparuisti nobis tolus ad — de savoir les langues orientales. 

Dei imaginem expressus, tanquam communis revera (3) Hist. c. 15, ed. Venet., pag. 19. 

enrator. et paler servalorque. communis secundum (3) La date de !a wort. d'Amurat I** n'est pas 
Deum. Les expressions sont presque encore plus — fixée, et tout ce que les historiens disent de cet 
forte« en. grec. El δὲ xal χατόπιν ἡμεῖς τῆς οἷς — événement, arrivé daus le tuinulte d'un combat ou 
τηποῦτόν ἐσμεν ἀξίας, ἀλλὰ χρεῖσσον οἷαι πᾶν — d'une victoire, est plein d'incertitudes. J'ai suivi du 
ὁπι)ητοῦνγε διδόμενον, ἣ παντάπασι λειπόμενον. — Cange, Famil. Byzant., Lutet. Paris,, 1680, iu-fol. 
Τοιγαροῦν, μαχαριώτατε πάτερ, γονυπετῶν xal αὖτ pag. 599, et Cantéinir, History οἱ the Othman em- 
πὸ: tel; ἱεροῖς σοῖς πρόποσι, χεχλιχυίᾳ μὲν τῇ x:- — pire, part. 1, Londres, 1754, in fol. p. 42. Leuu- 
φαλῇ, χεχλιχυίᾳ δὲ τῇ ψυχῇ, μεγάλας ὁμολογῶ τῇ  clavius (Pandect. histor. Turc. à la suite de Chal- 
σῇ φιλανθρωπίᾳ τὰς χάριτας * ὑμνῶ cou thv mpo- — coudyle, ed. Venet. 1729, iu-fol. p. 519) fixe cette 
στασίαν, προσχυνοῦμέν σου τὰς εὐεργεσίας, ópoAo- — mort à l'an 1590 ; d'autres écrivains la placent eu 
γοῦμεν δλῇ γνώμῃ τε xat γλώττῃ xt χηρύττομέν 1551, 1575 οἱ 1577 ; le chevalicr de Zauua ( dans 
cou τὸν ἕλεον * γέγονας ἡμῖν προστάττς μετὰ Θεὸν, — son Histoire du royaume de Cliyypre, Leyde, 1785, 
τοῖς ξένοις Guvavuvt&Uz, τοῖς οἰχέταις (peut-étre — in-Á». tome Il, liv. xvn, chap. 6, page 902), pa- 
faut il lire ἱκέταις supplicibus) προμηθεὺς, τοῖς νῦν rait la mettre en 1588. 

ἐνδεέσι παροχεὺς peyalóbupo;, tol; δυσέλπισί τε i4) La méme main. ajoute : Oplandum esset, ut 
xa ὀρφανοῖς πατὴρ μετὰ Θεὸν, προστάτης xal àv- — aliquis Politianus, Cortesius, Dembus, Longolius aut 
τιλήπτωρ φιλανθρωπότατος xai συλπαθέστατος * — Mauuiius huncce Atticam elegantiam Romana posset 


ὅλος θεομέμητος ἡμῖν ὀφθεῖς, οἷα χοινὸς ὄντως ὧν exuquare. Le lecteur s'apercevra bien daus la. ura- 
χηδεμὼν, xai μετὰ Θεὸν mast,p xal σωτὴρ xowb; duction, que ce vou u'a pas été accompli. 
γαθεστηχώς. (5) Pouriant au fol. 510 recto du man. 1253, en 


Qu'aurait dit. l'emp^r-ur Phocas, à qui. saint — comparant les trois personnes de la Triuité à la 
Grégoire le Graud écrivit. les leitres. sj soumises — lumié.e de plusieurs flam»eaux, qui se réunit εἰ 
rapportées dans ses. Obuvres, t. 1], p. 1238, edit. se confond dans uue claxt& qiaexaNs ex NSNSNSNN 
Deuediclin., 4205, in-fol. ; qu'aurait dil ce Cons-— Y cue S. Vceys VM eee, Xx, ΝΑ, ἘΣ 


123 MANUELTIS PAL.EOLOGCI Di 


Mineure les derniers restes du christianisme, et Οὐ 18 religion malonietane jounissait de 
l'éclat et de la prépondérance qui suivent toujours les vi: toires. 

La yréface de Manuel et les deux premiers dialogues se trouvant joints à cette Notice, 
je me crois dispensé de donner ici aucun détail à leur égarJ ; on y verra la maniére dont 
l'auteur espo«e son sujet et dont il entre en matiére. La discussion sur le paradis de Ma. 
homet occupe le second et. [6 troisiéme dialogue ; il est question, dans le quatriéme, des 
auimsux qui, selon l'opinion des mahométans, ont une πιὸ peu différente de celle des 
hommes. Dens le cinquiàme, les Turcs, pour faire triorupher leur religion, cherchent à 
«e prévaloir de leurs victoires prédites par Mahomet , et opposent à ce. tableau. de leurs 
prospérités, Ja peinture de l'état déplorahle de l'empire grec. Manuel convient de ces faits; 
εν 818. il s'efforce de démontrer que chaque peurle a eu sa période de splendeur et de dé 
cadence; que Dieu punit quelquefois ceux qu'il aine, et quessila situation. des Grecs 
n'est pas florissante, ou trouve des vrinces dans l'OcciJent de l'Europe, professant 1a reii- 
gion chrétienne, et néanmoins posselant autant οἱ plus de. puissance que les sultans 
turcs (1). Au reste, ajoute-t- il, ce n'est point par les pro; héties seules qu'il. faut juger !e 
fondateur d'une nouvelle relizion, c'est par la sainteté de sa doctrine. et. par. l'ensemb'e 
de ses préceptes ; sans cela les prélictions des anciens oracles, qui se sont. accomplies, 
prouveraient d'une imnanié:e invontestable |a vérité du paganisime. Moise, dit-il au com- 
imnencement du sixiéiue dialozue, est infiniment supérieur ἃ Mahornet : les éfoges que ce- 
lui-ci ne cesse de 5 donner à lui-méme, sont tout à fait éloignés du véritable caractére 
d'un proi héte ; tandis que Moise, chef de sa nation, occujant à ls cour de Pharaon le ran; 
qu'un fils méme se cro rait heureux d'avoir auprés de sou pere (2, entouré de tout ce qui 
pouvait exciler et «ati-faire sa vanité, s'est toujours montré Lumble, mode-te, sincére, 
désintéressé, et ennemi constant des flatteries et des louanges. Dans le septiónme dialozue, 
Monuel accuse 1a religion mahométane d'avoir pris dans le caractére de s0n fondateur cet 
esprit d'intolérance et de persécution qui la distingue ; il fait voir que le christianisme 
enseigne à cultiver sa raison, à modérer ses désirs, à vainvre ses passions, à persuader 
avec douceur, et il prouve la supériorité de ses pré-eptes par la. comparaison . des 
moyens doux qui l'ont propagé, avec les meurtres et les violences auxquels le n:áahométisme 
ἃ dÜ son étal/lissement. Toute cette partie de son discours e:t peine deforce et d'énergie. 
Les Turcs !ui répondent que lors mine qu'on ne voudrait pa» reconnal're leur re'igion 
pour la seule véritable, il faudrait pourtant y admirer la sages:e de celui qui a su trouver 
un juste milieu entre la cruauté barbare de la loi de Moise, et la trop srande douccur de 
la inorale de Jésus-Christ. Manuel réplique que Mahiompet. n'a pris dans 16 christiauisme 
que ce qu'il jugeait pouvoir étre sdopté par. un peuple sensuel et passiontié ; mais qu'il 
n'a pas 056 transporter dans l'islamisme les préceptes de morale de la religion chrétienne, 
qui par leur sublimité attestent hautement leur origine céleste. Cette discussion est ter- 
miuée par un morceau vraiment éloquent, dans lequel Manuel fat voir que l'houniue ne 
saurait étie heureux qu'autant qu'il conforme sa conduite à la morale évangélique. 

Je no suivrai pas l'auteur dans ses autres discussions ; elles ont pour objet la Provi- 
denre, la prescience divine et la prédestination. On lit avec intérét, daas le dixiéme uia- 
logue, une digression daus laquelle Man'ie! défend avec chaleur les pélerinages δι} Saiut- 
Sépulcre ct l'adoration de la croix, dont les Musulimans font un reproche aux clirétieus. 
l1! commence, dés le douzieme, à rapvorter les passages de l'Ecriture qui montrent. que 
Jésus-Christ est la sagesse et la parolo de Dieu, qu'il s'est incarné pour sauver le genre 
humain, qu'il devait nattre de la race de David, dans la ville de Bethléem, etc. Mais peut- 
tre l'auteur a-t-il trop multiplié ici les termes scolastiques et les explications forcées qui 
conviennent peu à la lettre de l'Ecriture. Je congois quo les Grecs, qui aimaient les alié- 
gories οἱ les contemplations mystiques, aient pu trouver du goüt et du plaisir à lire cette 
pártie de l'ouvrage : mais on ne saurait se persuader que des auditeurs mabométans aient 
été à méme de comprendre ces subtilités, et de juger de l'accord plus ou moins parfait; 
res interprétations avec le lexte sacré. Aprés avoir examiné encore quelques questions 
l'^ucarnotion, l'auteur explique, au quatorziéme dialogue, le mystére de la Trinité, et das 
les six suivants, il jusutie les chrétiens du reproche d'adorer trois Divinités au lieu d'une. 
Dans le viugtéme, 1l défend lo culte des images, à peu prós par les móines arguuients que 
Paint Jean Dainascéne, en avouant toutefois que ce serait un péclié de les honorer d'uu 
culte véritable, qui n'est dà qu'à Dieu seul. Le mystéere de la satisfaction est traité fort 
Au long dans les quatre dialogues suivants. Daus le vingt-cinquieéme, Manuel parle de la 
ini*siot des a; Ótres ; et cians le vingt-sixiéeme, de l'institution de la Céne et de la présence 
réelle ; c'est par cette confézence méme, ainsi que je l'ai dit. plus liaut, que l'ouvrage se 
terinine dans les trois manuscrits, 

]] ine re-te à présenter ici, aiusi que je l'ai promis, les deux dialogues qui forment le 
commencement de cette composition. J'ai choisi de préférence la partie de l'ouvrage dans 
laquelle l'auteur attaque les dogmes des Mahométaus ; elle m'a paru plus intéressante que 
celle oà il défend les vérités du christianisme par des arguments souvent. répétós depuis. 


(1) Elxtv ἄρχοντες πε, τὰ ἐστέρια μέρη, x^. (2) Καὶ χώφαν ἔχων παρὰ τῷ βασιλεῖ, ἂν xv 
οὺς ὑμετέρους εἰ; εὑδα' "ονίαν ὑπιρθά novisq " παῖς πτρὰ πατρὶ χέχτη μένης ἡγάπῆ wl 
)2, tcct, : 


, 


195 DIALOGI CUM MOHAMETANO, 126 


Si le sujet traitó par l'empereur Manuel avait encore de nos jours l'intérét qu'il devait 
iuspirdt dans le temps Οὗ ces dialogues furent écrit5, j'aurais essayé peut-étre de les com- 
parer avec ceux des ouvrages polémiques de- l'Eglise grecque qui y ont le plus de rapport, 
tels que les traités de saint Jean Dainascéne, de Théodore Abucara, de Thaddreus de' Pé- 
luse (1), de Cantacuzéne ; j'aurais citó les endroits Οὗ ces auteurs se sont rencontrés avec 
Je nótre, et examiné la maniéve dont Manuel ἃ tiré parti des écrivains qui l'ont précédé. 
Chez un peuple dont la littérature était toute théologique, ces rapprochements peuvert 
servir à faire conuattre quels furent, d'un siécle à l'autre, les changements du goüt et de 
l'opinion, les progrés ou la décadence des talents. Mais un pareil développemént parat- 
trait, avec raison, déplacé dans ce recuoil ; il n'est pas méme trés-nécessaire, puisqu'en 
effet Manuel Paléologue emprunte peu de ses prédécesseurs (2); et que lors méme qu'il 


ne peut dire des choses tràs-neuves, la forme du moins et la maniàre dont il les traite lui 
appartiennent entiérement. 


(1) Thadd:eus de Péluse était patriarche de Jéru- 
$ lem ; il ἃ écrit un traité contreles Juifs, qui est 
restó manuscrit, et qui, dans l'exemplaire de la 


Bibliothéque, porte pour frontispice ces deux vers 
iambiques : 


ἃ écrit. Vogez le Quien, Oriens Christ., tom. 111» 
col. 508. | 

(3) ll est vrai, par exemple, que l'on trouve uno 
ressemblance frappante eutre le paradis de Maho- 
met. tel que Paléologue le décrit daus sa deuxiéme 


Θαδδαῖος εἴργει τῶν Ἰουδαίων θράσος 

:περ χαλινῷ, τῇδε φιμώσας βίδλῳ"“ 

Thaddeus arcet Judeorum audaciam, 

In freni morem tali constringens libro. 

Le temps oü ce prélat a vécu n'a point été. indi- 
qué par 


mais on pourrait le fixer par la péroraison 


ui 
- terinine sog livre : Γίνονται οὖν ἀπὸ μὲν τοῦ ᾿Αδ ἀμ 


ἕως τῆς ἐσχάτης ἁλώσεως τῆς Ἱερουσαλὴμ ἔτη eot 

ἀπὸ δὲ τῆς πρώτης οἰχοδομῆς τοῦ Σολομωντείου 
ναοῦ χαὶ τῆς πόλεως, κω * ἀπὸ δὲ τῆς δευτέρας ol- 
xoboufic, φης" ἀπὸ δὲ τῆς χατὰ ᾿Αντίοχον πολιορ- 
κίας, ggf: ἀπὸ δὲ τῆς ἀναλήψεως τοῦ Χριστοῦ, 


, Harles, διδί.ον., νοὶ]. γι, pag. 149:. 


conférence, et. celui que S. Ephrem promet aux 
(idéles, Serin. X de paradiso, Koma 1745, in-fol. 
t. Ill, p. 594. Selon ce pére, des fleuves de miel et 
de lait coulent dans le séjour des hienleureux : 
estuant in beatissimo illo solo fontes, factoque gur- 
fis lato gremio patescunt. in. flumina vini, lactis, 

utyri et mellis. Le muderris dit du paradis, [0]. 
94 verso : Ποταμοίτινες δύο, ἀένναοί τε χαὶ καμμε- 
γέθεις, χυχλουσέτε αὐτὸν περιῤῥέοντες. Τούτοιν οὐ- 
δέτερος ὕδωῤ... μέλι ἐὰν γὰρ ὁ ἕτερος, γάλα δ᾽ ὁ 
λοιπὸς ὧν τυγχάνει. Mais on ne peut voir dans cette 
reucoutre quo l'effet seul du hasard; et dans la 
description d'un site délicieux, la poésie de toutes 
les nations orientales doit offrir à peu-prés les 


uar L'an 1265 aprés l'ascension de 7. C. estl'an- 


mómes images. 
1298 de notre ἐξα, époque à laquelle Thaudzus 








TOY EYZEBEZTATOY KAI $IAOXPIZTOY BAZIAEQZ 


ΜΑΝΟΥῊΛ TOY IIAAAIOAOT'OY 


ΠΡῸΣ TON DEPIIIO8HTON AYTOY ΑΔΕΛΦΟΝ 
ΠΑΝΕΥΤΥΧΕΣΤΆΤΟΝ AEZHOTHN IOPerPOLCENNHTON , 
eEOAQPON TON IIAAAIOAOTON. 


AIAAOTOX 


ON EUOIHZATO META ΤΙΝΟΣ ΠΕΡΣΟΥ͂, ΗΝ AZIAN MOYTEPIZH, EN ΑΓΚΥΡᾺ 
| ΤΗΣ ΓΑΛΑΤΊΑΣ. 


PHSSIMI ET CHRISTIANISSIMI IMPERATORIS 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


AD OPTATISSIMUM IPSIUS FRATREM FELICEM DESPOTAM 
PORPHYROGENITUM, THEODORUM  PALJAEOLOGUM, 


SERMO 


QUEM CUM PERSA ALIQUO HABUIT, MUTERIZ.E MUNERE FUNGENTE, IN GALATIAE 
OPPIDO ANCYRA. | 


1. Ει iis, qui persuasum aliquid babent, persuadere A — a'. Kat τὸ πείθειν σπουδὴν ποιεῖαθαι τοὺς πέπεισ- 
» emalno : eneageum est, Theodore fra- — 44.09;, ὦ πάντων ἔμοιχε «xS wveqnXN. Suv 


11 


MANUELIS ΡΔΙἘΟΘΠΌΟΙ 


194 


ter charissime : et illos docere, qui priore in sen- Α περίεργον" xal τὸ bi6ásxacv ἔχείνους, ol ταῖς 9530.v 


tentia, etiam postquam falsitatis convicta est, per- 
inanent, vanissimum. Unde stolidum quodammodo 
videri possit, cum quibuslibet de Turcarum infile- 
lítate vel falso. nominata flde colloqui. Etenim, si 
quis de ista cum piis agat, cum iis quibus persua- 
sum est colloquetur : sin vero cum impiis illis, 
non persuadebis, eliamsi persuaseris, ut ait Comi- 
cus. Nam errori, cui sese volentes ipsi deliderunt, 
adhaerent, ut polypi petris. Id cum ex multis sem- 
per audissem, nuper ipsa rerum experientia videre 
mihi contigit. Cum enim, quod rebus nostris ita 
conducere magis videbatur, auxilium adversus 
Scythas illi ferrem, qui acquisitis tum nostro labore 
et periculo opibus contra nos nunc utitur : tunc 
igitur Ancyre in urbe olim quidem nobili, nune 
vero non item, quippe quz sit impietatis dives, 
ubi diutius commorari oportebat, senex me ho- 
spitio excepit, qui quamvis ipse etiam recens acces« 
sisset (quippe Babylone tum venerat) , magna ta- 
men in oppido erat dignitate. Nam pendebant ex 
ejus ore quicunque judices erant, et ipsorum sa- 
pientie magistri. Is Muderris vocabatur : hoc no- 
men est prasidentiz et. honoris. Itaque, per hie- 
mem otium nactus, in multam sszpe noctem cuin co 
colloquebar : quod ut facerem ipse me rogaba!, au- 
diendi studiosus. Erat autem vir bonus, ut videba- 
tur: nec cnim contentione gaudebat, sed vera di- 
centi, etiamsi non ita facile (nam anticipate opi- 
niones mirum quantum in omnibus resistunt) , as- 
sentiebatur tamen. 

2. lllud vero admiratione est dignum, quod, etsi 
dictis assentiens, partim sponte, partim invitus, ob 
ea quz interroganti respondebat, ulterius progredi 
nollet. Nam eorum quidem, qux dicebantur, ma- 
gua eum tenebat admiratio, plusque capiebat gaudii 
vera discens, quam vietus meeroris. Sed qua mirari 
dignabatur, amplecti ea non sustincbat : religiones- 
que suas non valde videbatur admirari, et tamen 
malum daemonis depositum uihilominus custodire 
studebat, Etenim, opinor, absurdissimam esse rem 
putabat, in tanta senectute naturazeque decremente 
a prima impietate desciscere. Quin etam si sermo- 
nis nostri finem ab ipso statim initio, ipsisque 


carceribus, ut aiunt, eloqui oportet, non tanto, opi- D 


nor, tuend:? religionis tenebatur desiderio, postquam 
saltem, qux didicit, didicisset, quanto divitiarum, 
deliciarumque et przstigiarum inde fluentium, vin- 
culo consiringebatur. Quibus rebus accedebat mo- 
lesta illa verecundia, quam ego inteimnpestive con- 
tentionis matrem potissimum dixerim, vanrque 
gloriz deceptio, qua niliil est validius ad superan- 
duum animum non recte philosophari scientem. lis 
adde mores, quibus erat innutritus, et fortunam, 


(4) Aristophan. Plut., act. 11, sc. V, vers 600, edit. 
Brunck. Argent. 1185, in-8., t. l. pag. 259. 

(9) "Elian. Var. list. lib. 1, c. 1. edit. Gionov , 
Lugd. Dat. A753, in Δ , pars D. p. 1. 

(9) €o '. Coisl. owittit δ 


ἐννοίαις ἐμιένουτι xal μετὰ τὸ ταύτας ἐλεγχϑζνει 
ψευδεῖς, λίαν μάταιον. θεν χινδυνεῦειε 7; ἀξέλτι- 
ρον εἶναι δοχεῖν, οἰστισινοῦν διαλέγεσθαι περὶ si; 
τῶν Τούρχων ἀπιστίας ἣ ψευδωνύμου sort; 
Εἴτε γὰρ εὐσεδέσι τι: περὶ ταυτησὶ διαλέγοιτο, 
πεπεισμένοις ἂν διαλέγοιτο" εἴτε τουτοισὶ τοῖς ἀθέο:-, 
o) πείσεις, οὐδ᾽ ἣν πείσῃς, φησὶν ὃ Kex; (1). 
Ἔονται γὰρ τῆς ἀπάτης, fj σφᾶς αὐτοὺ : Exóvtt; 
ἐξέδοσαν, καθάπερ οἱ πολύποδες τῶν πεερῶν (2) 
Τοῦτο δὲ πολλῶν μὲν ἀεὶ λεγόντων ἀκήκοα, ἔναγχε; 
δέ μοι ξυνέδη καὶ πείρᾳ ἰδεῖν. Ὅτε yàp ἄμεινν 
εἶναι δόξαν, κατὰ τῶν Σχυθῶν συνεμάχουν τῷ x1 
αὐτοῖς δὴ τούτοις καθ᾽ ἡμῶν νῦν χρωμένῳ, ἃ τὶ 
τηνιχαῦτα πόνοις ἡμετέροις καὶ κινδύνοις προυσεχτή- 
σατο" τότε τοίνυν ἐν ᾿Αγχύρξ, τῇ ποτε μὲν εὐγενεῖ, 
νῦν δ᾽ οὐκ ἔτι, ἀσέδειαν πλουτούσῃ, δεῖ,σαν αὑὐ-οῦ 
διατρίψαι χρόνον οὐ πάνυ βραχὺν, ἔτυχον αὐτὶ; 
ξενισθεὶς παρὰ γέροντί τινι, νεῆλυδι μὲν (ix γὸρ 
Βχδυλῶνος τότε &gl«to) τιμῆς δ᾽ (3) αὐτοῦ τετυχη- 
χότι τῆς μείζονος. Τούτου γὰρ τῆς γλώττης ἐξήρ- 
τῆντο, ὅσοι διχασταὶ, καὶ ὅσοι τῆς xat" αὐτοὺς o- 
φίας διδάσχαλοι. Μουτερίζης οὗτος προστιγορτύειο 
ὄνομα δὲ τοῦτο τῆς προεδρίας τε καὶ τιμἕς. Τούτῳ 
τοιγαροῦν, χειμῶνος σχολῆς λαδόμενος, πόῤῥω πο 
νυχτῶν πολλάχις διελεγόμην᾽ ἐδεῖτο γάρ μου τοῦτο 
ποιεῖν, φιλήχοος (v. Ἑῴχει δ᾽ ἄρα εὐγνώμονι᾽ s 
γὰρ ἔχαιρεν ἔριδι, ἀλλ᾽ εἰ καὶ μὴ ῥᾳδέως ἀληθεύοντι 
ἐπείθετο (αἱ γὰρ προλέψεις δειναὶ χατέχειν ἐν kza- 


C 9), ἐπείθετο δ᾽ οὖν. 


β΄. Ὃ δὲ θαυμάζειν ἄξιον, ὅτι, χαΐπερ τοῖς 1avo- 
μένοις ὁμολογῶν, πῆ μὲν ἐχὼν, πῶ δὲ ἄκων, οἷ; 
ἐρωτώμενος àztxp'vrto, περαιτέρω προελθεῖν οὐχ 
ἐδούλετο. ᾿Αλλὰ πολὺ; μὲν ἣν θαυμάξων τὰ λεγό- 
μενα, καὶ μᾶλλον ἤδετο μανθάγων τἀλῃθῇ, ἣ bivio 
ἡττώμενος. "À δ᾽ οὖν θαυμάξειν ἠξέου, τούτοις; συν- 
«ίθεσθαι οὐχ ἠνείχετο" ἀλλ᾽ ἑωρᾶτο μὲν αὐτὸ τὸ σέδες 


oU πάνυ θαυμάζων, οὐδὲν δ᾽ οὖν ὅμως ἧττον xal μετὰ 


τοῦτο τὴν χαχὴν τοῦ Σατανᾶ φυλάττειν παρακατα- 
θήχην ἐσποίδαζε. Τῶν ἀτοπωτάτων v 3p, ὡς ἔοιχεν, 
ἐνόμιζεν εἶναι, εἰ ἐν οὕτω βαθυτάτῳ τῷ Tipi xi 
τῇ τῆς φύσεως παραχμῇ ix (4) τῆς πρώτης àbil; 
ἐχσταίη. Καὶ εἰ δεῖ με τὸ τέλος, ἐφ᾽ ᾧ δὴ st; ἐν 

λέξεως ἔληξεν, εὐθὺς Ex προοιμίων ἀρχόμενα τὰ 

ἀπὸ γραμμῆς (2) ( φασιν) ἐξειπεῖν οὐ to3o/9, 

οἶμαι, τῆς θρησχείας οὗτος ἀντεποιεῖτο μετὰ τὸ 
μαθεῖν, & (6) μεμάθηχεν, ὅσον ἐδεσμεῖτο τῷ xi 
τῳ, καὶ ταῖς ἀπὸ τούτου tpugal; xal μαγγανεῖαι;- 
Προσὴν δὲ xal τὸ πρόσαντες τῆς αἰσχύνης, ἣν ἐγὼ 
φαίην ἂν μάλιστα πάντων εἶναι ἔριδος ἀκαΐῖρου μὴ- 
τέρα’ χαὶ ἡ ἀπὸ τῆς ματαίας δόξης ἀπάτη, ἧς οὐδὲν 
δεινότερον περιγενέσθαι ψυχῆς μὴ χαλῶς εἰδυίας 
φιλοσοφεῖν. Καὶ πρές γε μὲν τὸ σύντροτον ἔθος, χαὶ 


(4) 'Ex deest in C d. reg. 

(5) Proverbior. Erasm. Chilia]. I, Cent. vi, pro- 
eerb. 57. 

(0) "A deest in Uoislin, 


139 


DIALOGI CUM MOHAMETANO. 


{Ὁ 


τὸ, τὸ γένος ἐχείνῳ μὲν εὐτυχεῖν, ἡμῖν δὲ νῦν δυσ- A qua gentis illius homines prospera utuntur, nos ad- 


πραγεῖν' ἃ δὴ πάντα τὴν Exelvou γνώμην ἀνθεῖλχε. 
Χεῖρας γὰρ καὶ πόδας (ὡς ἂν εἴποι τις) δεδεμένος, 
τοῖς εἰρημένοις, ὧν μὲν λίαν κατέγνω, τούτοις αὖθις 
᾿ἐνέμενεν" ἃ δ᾽ ἐπήνει πῶς οἴει (1), καὶ διὰ θαύματος 
ἦγε, χαὶ τῆς ἀληθοῦς μερίδος τοῖς ὅλοις νομίζων 
ἐφαίνετο, ἐπ᾿ αὑτὰ βαδίξειν ὅμως οὐχ οἷός τ᾽ v ὁ 
σχέτλιος γέρων. Ὥς γὰρ ἔἕοιχε, χαχοδοξίᾳ χαθάπαξ 
αἰχμάλωτος γεγονὼς, οὐχ ἃ προείλετο πράττειν 
χύριος Tjv* εἰ δὲ βούλει, τῆς ἀληθοῦς ἐλευθερίας μὴ 
γεγευμένος, οὐδ᾽ ὅσον ἣν γιγνόμενον (2), οὐδ’ ἐγγὺς 
ποθῶν ταύτην qv. Ὅθεν, ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, χινδυ- 
νεύει μιχροῦ δεῖν εὔηθες εἶναι δοχεῖν, διαλέγεσθαι 
περὶ τῆς τῶν Τούρχων ἀσεδείας χαὶ τῶν παρ᾽ ἐχεί- 
vot, δογμάτων, ὧν τὸ κχρεῖττον ὅτι περ γέλωτα 
παρασχεῖν ἱκανὰ τοῖς ἀχούουσιν. 


ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. 

α΄. Τὸ μὲν οὖν τὴν παραπλῆγος Μωάμεθ ἐξελέγ- 
γειν μανίαν σπουδὴν ἡμᾶς νῦν ποιεῖσθαι, ὅλως μοι 
δοχεῖ περίεργον εἶναι, ἐπειδὴ xal οὐχ ὀλίγοι του- 
κονὶ τὸν δίαυλον ἔφθησαν ἡνυχότες" ἐν οἷς xa ὁ 
θειότατος πάππος ἡμῖν, ὁ παντάριστος χαὶ θαυμά- 
σιος βασιλεύς" ὃς εὐσεθείας ὧν χανὼν, καὶ τῶν ταύ- 
τῆς ἕνεχα πόνων μηδενὶ τῶν πρωτείων παραχωρῶν, 
πολλὰ μὲν xal ἄλλα τὸν ἐχείνηου ζῆλον ἡμῖν περὶ 
τὴν ὀρθὴν πίστιν λαμπρῶς ἀναχηρύττοντα συνεγρά- 
ψατο" τούτοις δὲ προσέθηχε τελευτῶν xal ip τὴν τῶν 
εἰρημένων ᾿Αχαιμενιδῶν λατρείαν λῆρον ἀποφαίνει 
σαφῆ. Ἐπειδὴ δέ σε ἤδειν, τὸν ὡς; ἀληθῶς ἀδελφὸν, 


versa : qua certe omnia ejus aniwum ad. diversa 
retrahebant. Siquidem manibus pedibusque (ut qu's- 
piam dixercet) vinctus, ex dictis qu: quidem valde 
damnabat, iisdem nihilominus inharebat : qui vero 
mire làudabat admirabaturque, omnibusque vera 
ea esse arbitrari videbatur, 2d ea tamen accedere 
miser ille senex non potuit. Nam, ut verisiaile cst, 
prave opinioni semel mancipatus, ejus quod vellet 
faciendi potestatem non habebat: aut, 81 mavis, 
veram libertatem cum nunquam gustasset, multum 
aberat ut cam quantum par erat desideraret. Unde, 
quod jam dixi, parum forte abest quin ineptum esse 
vidéatur, de Turcarum impietate illorumque opi- 
nionibus colloqui, quz nihil hsbent prastautius, 


B quam quod risum audientibus possint prebere. 


PRAEFATIO. 

1. Itaque vesani Mahometis furorem redarguere 
nunc conari, supervacaneum prorsus esse mihi vi- 
detur, quoniam lioc stadium jam antca non pauci 
decurrerunt : in quibus divinus vir avus noster, 
optimus et adinirabilis Imperator (2) : qui eum pie- 
tatis. esset regula, et in susceptis pro ea laboribus 
primas nemini concederet, tum alia muíta, quz 


ardens illius erga rectam fidem studium luculente 


nobis declarant, conscripsit : tum illud demum 
opus bis adjunxit, quo Achsmenidarum istorum 
religiones aliud nihil esse nisi meras nugas eviden- 
tissime demonstrat. Sed quia noram, te vere fra- 


ταύτην δὴ τὴν τῶν εἰρημένων ἀθέων ἀσέβξειαν ὑπὲρ C trem hanc Impiorum, quos dixi, fraudem egregio 


τὰς ἄλλας μισοῦντα" xal πρός γε ἔτι δὴ τρυφὴν xal 
οἷον ἄθυρμά τι ποιούμενον, εἴ τί τις λέγοι τῆς 
ἐχείνων φλυαρίας διήγημα, xoi μάλισθ᾽, ὅταν fi 
τοῦτό γε τῶν ἐχείνοις ἀποῤῥήτων χαὶ σεμνῶν" τὸ 
μὲν ὡς ἔργον χαὶ διὰ πάντων γράφειν ἡμᾶς χατὰ 
the τῶν Τούρχων μανίας, δεῖν ἔγνων παραδραμεῖν" 
εἰτὶ γὰρ, εἰσὶν, ὥσπερ εἶπον, οἵ κάλλιστά γε χαὶ 
ἱχανῶς τοῦτ᾽ εἰργάσαντο" xal ἔνεστί σγ: βουλομένῳ 
θοιαμδενομένην ἰδεῖν τὴν τούτων μελαγχολίαν, ἣν 
. κοῖς εἰρημένοις ἐθελήσῃς συγγράμμασιν ἐντυχεῖν. 
Αὐτὸς μέντοι σοι τὸν χόρον, ὡς οἷόν τε, διαφεύγων, 
ὅσαπερ χαιριώτερα καὶ βελτίω δοχοῦσιν εἰρῆσθλι 
τῶν τῷ Μουτερίζῃ λεχθέντων, φράσαι πειράσομαι, 
ὡς δὲ xol ὧνπερ ἂν μνησθείην τῶν ἐμῶν γε πρὸς 
tb» γέροντα λόγων. Táxs(vou μὲν γὰρ ἐρῶ, yapí- 
ζεσθαί σοι βουλόμενος" ἀδιχοίην γὰρ ἂν, εἰ οἷς 
παρὼν (δ) ἐτρύφας, ταῦτα δηλῶσαι παρὸν ἐν γράμ- 
μασι παραλέποιμι. 


(1) Πῶς οἴει, sicut πῶς δοχεῖς, peculiarem habet 
emphasin, et significationem τοῦ χατὰ πολὺ, vehe. 


menter plurimum : profertur. quasi admirabunde. . 


Apud Aristophanem: Piíst. v. 748 Glossator. Hà; 
€ox:l;] 9aoaaocixóv * λίαν * vid. Brunck. ad. b. 1, 
edit. Argentorat. 1785, in-8, tom. 1, pag. 205." Ha0nv 
ἀλὰχ πὼς οἴει; Synes. Epist. 22, ed. Dionys. Pe- 


tav. Lutet. 1712, in-fol. p. 175. 
(2) Voce ὅσον ἣν vy ópsvov id signilicari, quod 


(4) Cujus scripta contra Mabom?ote:n et ejus asseclas edidimus ia tomo CLIV. Ebrr. 


1 


prater exteros odio prosequi : insuperque delicia- 
rum ac velut oblectamenti loco ducere, si quis de 
illorum ineptiis aliquid enarret, et de iis niaxime, 
qu& arcana venerandaque apuJ illos habentur : his 
de causis integro quidem solidoque adversus oinnia 
Turcice insani capita opere conscribendo super- 
sedendum esse decrevi: sunt enim, sunt, ut dixi, 
qui optiine hoc, et qnantum satis erat, ezsecuti fue- 
rint: quorum scripta legere si volueris, per trium- 
phum ductam videre licebit tib; volenti Turcarum 
dementiam. lpse tamen satietatem, quantam fieri 
poterit, effugiens, quzecunque opportuniora et me- 
liora dixisse videtur Muterizes, ea tíbi verbis ex- 
primere conabor, sicut etiam quaecunque abs me 
seni dicta fuisse meminero. Illius enim verba refe- 
ram, gratificari tibi volens : siquidem in te injurio- 
sus essem, si ex quibus presens ipse voluptatem 
cepisses, ea in scriptis, quibus facile declarari 
possunt, pretermitterent, 


est conveniens, congruum, patet pluribus locis in 
Stephani Thesauro, tum ex multis similibus lequen-.— . 
di formulis in decursu hujus operis. 

(3) Joannem Cantacuzenuw imper. intelligit (a), 
aealri Manuelis maternum avum : nam Joannes 
Paleologus Manuelis piter Helenam Cantaeuzeni 
filiam duxerat, Vide Ducang, Famil. August. By- 
zanlin. pag. 259. 

(4) Cod. reg. παρόν. 


131 


mare corpora nostra lungo separent intervallo, ta- 
men in vero fraternitatis affectu efficere hoc non 
possunt : is enim ullo omnino modo claustris cen- 
tineri nequit. Unde splendida illius coems, qua nos 
convivas excepit senex, participem te fleri vclo. 
Nam forte tibi videbitur illa delicatior, quam sapius 
nobis apparavit Satrapes ille gravissimus et perdi- 
tissiinus, qui prodigia quxdam ut in somnioryin 
(igmentis, raptum videlicet sibi congruentem, para- 
disumque canibus puelliaque infinitis, qux arbo- 
rum ramis insiderent, alijsque compluribus nugis 
refertum narrabat..Duabus vero de causis neeesae 
est, ut que abs mo sunt dicta tibi referam. Pri- 
inum, quia neque consentaneum neque fas est, dia- 


, MANUELIS PAIL.EOLOGI 
3. Quamvis enim umbrosi montes et sonorum A δ΄. El yàp δὴ καὶ οὔ εά τ extécvsa, θάλασσὰ τε 


12 


ἐχίεσσα (1), ἡμῖν γε διϊστῶσι τὰ σώματα, ἀλλ᾽ eb, 
οἷά τε ταντὶ χἀπὶ τῆς ἀληθοῦς φιλαδελφίας τοῦτο 
ποιῆσαι ἀκάθεκτον γὰρ αὕτη χρῆμα πέφυκεν etvat. 
“Ὅθεν βούλομαί σε καὶ ταύτης τῆς θοίνης ἡμῖν κοι- 
νωνεῖν, f; ὁ μὲν γέρων λαμπρῶς εἰστία, ἢμεῖς & 
ἦμεν οἱ δαιτυμόνες. ᾿Αδροτέρα γάρ σοι ευχὸν φανεῖ- 
tat, ἧς πολλάκις ἐστιάνωρ ἡμῖν ὁ σεμνότατος ἔπεῖΐ. 
νος Σατράπης καὶ ἐπιτριπτότατος γέγονε, τερατείαν 
tà διηγούμενος ἐν ὀνειράτων πλάσματι, καὶ ἄρπα- 
Thv αὐτῷ πρέπουσεν, χαὶ παράδεισον γέμοντα 
κυνῶν xai χορῶν ἀπείρων, κλάδοις δένδρων ἐφιδρυ- 
μένων, χαὶ ἄλλης φλναρίας μακρᾶς. Τὰμᾶὰ δὲ πάλιν 
ἀναγκαῖον εἶπεῖν δυοῖν ἕνεκα. ρῶτον μὲν γὰρ oix 
ἀπόλουθην οὐδὲ θέμις, διάλογόν τινα γίγνεσθαι μὲ 


legum aliquem fleri, nisi omnium colloquentium D xa! τῶν προσδιαλεγομένων τοῦς λόγσυς ἔχοντα. 


sermones contineat, Deinde, in ipsis nonnihil for- 
lasse reperietur iis utile, qui de spec in. nobis rego- 
sita de improviso respondere volunt, quando Dei 
osores illi nugando aliquid bhyic objiciunt, Nam et. 
ille omnem pharetram exinanivit, barbarica manu. 
magnam sagittarum vim emittens : quas. quidem. 
Deus leves ac hebetes plane effecit : at centrariuns 
illi accidit, nam confixus est sagittarius iste spien- 
lis nostris : imo et suis, quod quidein acerbius otm- 
nino videtur : quanquaimn Sacrarum. Scripturarum 
interpretationibus testimoniisque. neque quantum 
licebat neque quantum oportebat sumus usi, scd 
quantum et quando volebat ille. Quippe opera pre- 
tium quidem esse debebat lioc facere : sed praeclare 
isto invictoque auxilio lubens privatus sum, cum 
illud primum animo reputarem, quzcunque tbeolo- 
gnmenon librorum oracula errorem Malometi, quan- 
tus est, nihil nisi merum errorem esse arguant, hec 
ab iis, qui contra istum scripserunt, et jam iuventa 
6886, et disposita, et ornatíssimis verbis expressa. 
Deinde, quamvis inter omnes zetatis gentisque sua 
l'omines magnus esset et haberetur. senex ille, quod 
quidem ad liberales disciplinas attinet, et ad cam 
que apud ipsos viget sapientiam, barbarus tamen 
erat : barbara quoque gens ejus e&.dictio. Quamob- 
rem, ut debebat accidere, non eam mentem hbabe- 
bat, quz sacris litteris absconditam divinzque in- 
telligenti2 convenientem sententiam recie possel 


"Ἔπειτ᾽ ἴσως xal τί που χρήσιμον tv. αὐφϑοῖς εὗρε- 
θήσεται τοῖς ἐχ τοῦ προχοίρου βονλομένοις ἀποιρί- 
νέεσθαι κερῤὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἐλαίδος, ἔποιδάν τι ληροῦν- 
«ες. ταὐύτῇ προψέρωσαιν οἱ θεομίοεις (8). πεῖνός τε 
γὰρ πᾶσαν τὴν φαρέτραν ἐπένωσε, βέλιγ συχνὰ ἐξ 
τῆς βαρδαρικῆς χειρὸς ἀφιείς" θεός «s ναῦνα ποῦφα 
τελέως ἀπέφηνεν" eb μὴν τὰ ἴσα. ὥφθῃῃ stexeviéx, 
ἀλλ᾽ ἐδλήθη μὲν τοῖς ἡ μετέροις βέλσσιν 6 τοξύτης" 
ἐδλήθη δὲ καὶ τοῖς. αὑτοῦ, ὃ δὴ xal ποιρότερεν εἶναι 
πάντως δοχεῖ" xal τοι γραφικαῖς ἐξηγήδεσι καὶ pep 
τυρίαες οὐχ ὅσαν ἐξὴν τε καὶ ἐχρῆν, ἂγρησᾶμεθα, 
&)À' ὅσον τε xal ὅτε τοῦτο ἐχεῖνος ἐδαύλοτο. “Ἔδει 
δὲ τοῦτο προῦργον ποιεῖσθαι" ἀλλ᾽ Exérv: ἀψήρημαι 


C τὴν ἅμαχον ταυτηνὶ xal xa)hv συμμαχίαν, üxstvs 


πρῶτον ἐνθυμηθεὶς, ὡς ὅσα τῶν λογίωνν ἐλέγχει τὴν 
τοῦ Μωάμεθ. πλάνην αὐτὸ τοῦτο πλάνην οὖσαν, 
εὕρηται, xal τέταχται, καὶ ἀπήγγελται (5) χοσμίως 
τοῖς χατ᾽ αὐτοῦ γεγραφόσιν. “Ἔπειθ’ ὅτι, καξπερ ὧν 
xai γομιζόμενος μέγας ὁ γέρων ἐν τοῖς; xa«' αὐτὸν 
lago, ὅσα γε εἰς λόγους xal σοφίαν τὴν κατ᾽ αὖ- 
τοὺς, βάρδαρος ὅμως ἦν" ὅτε καὶ τὸ γένος. aep 
ἅπαν, καὶ ἡ φωνή. Καὶ εἶχεν ἂν εἰχότως διὰ «ara 
τὸν νοῦν οὐχ οἷον ἐφικέσθαι καλῶς δύνχαθιι πρὸς 
sh) ἐγχεχρυμμένην τοῖς γράμμασι θεοπρεπῆ δ:ά- 
νοιαν"᾿ ἀνθ᾽ ὧν οὐχ ὡς ἐχρῆν, διειλέγμεθα, ἀλλ᾽ ὡς 
οἷός τ᾽ fjv ἐκεῖνο; δέχεσθαι τὰ λεγόμενα. Kot τὰν 
xal ἑρμηνεῖς ἡμῖν τοὺς λόγους διαπορϑμεύοντες ἦσεν 
ὃ πολλάκις βουλομένῳ μοι λέγειν μὴ πάντη vibe 


assequi: ilaque non ut oportebat, sed ut ea qux ἢ μηδὲ χαμερπὲς, ἀλλὰ γενναιότερόν τι xat ὄψηλότι 


dicebantur, intelligere poterat, disseruimus. Erant 
etiam interpretes, qui sermones nostros ultro citro- 
que transmitterent : qu:e res volenti mihi. szpe ali- 
quid non omnino terrenum neque abjectum, sed no- 
bilius et sublimius eloqui (nam qua venerantes co- 
limus, ea sunt hujusmodi) obstare ubique et adver- 
sari videbatur : quandoquidem bis et ter eadem di- 
cere oportebat, ut intellectu faciliora üerent. Pro- 
pterea in multis, ubi sacrarum Soripturarum opus 
erat subsidio, eoactus aum nudus, ut ita loquar, 


(1) Homer. liad. A. 157. 
(2) Cod. Coislin. θεομισεῖς. 
*«(9) Alludere videtur ad tres 'illas priores Elo- 


(τοιαῦτα yàp ἃ πρεσδεύομεν), ἐμποδὼν; ἐφαένετό α 
πανταχῇ χαὶ προσίστατο" δὶς γὰρ. ἔδϑε xat. τρὶς eab- 
τὰ (Δ) λέγειν, ἵν᾽ εὔληπτα γένοιτο. Διὰ δὴ ταῦτα ἐν olt 
ὀλίγοις, οἷς ἔδει τῆς ἀπὸ τῆς γραφῆς συμμαχίας, αὖὐνὸς 
ψιλὸς, ὡς εἰπεῖν, τῆς ἀπὸ τῶν λογίων ῥοπῆς καὶ τῶν 
ἐκεῖθεν ὅπλων συμπλαχῆναι ἠνάγχασμαι, λογισμοῖς 
δ᾽ ἀντὶ τούτου xal παραδείγμασιν, ὡς τὰ «ο͵ολλὰ, 
χρῆσθαι διαλεγόμενος, χαὶ τούτοις καταλλήλοις τῇ 
τῶν ἀχουόντων ἰσχύϊ. Πολλὴν μὲν οὖν μοι τοῦτο τὴν 
ζημίαν προὐξένησεν, ἤνεγχς δ᾽ οὖν τι xal χρέσιμον. 


quentiz partes : inventionem, dispositionem, οἱοου» 
lionem. 


(4) Codd. ambo, ταῦτα. 


133 


DiALOGUS CUM MOHAMETANO. 


134 


Δύναιτο γὰρ ἄν τις, οἶμαι, ῥᾳδίως μεμνῆσθαι xot A oraculorum auxilio ct armis, qux inde assumi po- 


λόγων ἐχείνων ἄπειρος ὧν, οἷς γε πρὸς ἀλλήλους 
ἐχρησάμεθα, καὶ χρῆσθαι τούτοις δεῆσαν εὐχερέ- 
στερόν τε χαὶ προχειρότερον, ἣ ταῖς τῶν Γραφῶν 
ἐξηγήσεσι. Τοῖς γὰρ ἀπὸ τούτων τελέως διαλέγεσθαι 
θέλουσι, δεῖ μὲν χαλῶς ἐχείνας ἐξησχηχέναι, δει δὲ 
φρενῶν ὀξυτέρων, δεῖ δὲ ῥοπῆς θειοτέρας, ἃ συνελ- 
0:lv χατ᾽ αὐτὸ χαλεπόν. Ταῦτα μὲν οὖν, ὦ φιλτάτη 
χεφυλὴ, ὥσπερ τινὰ χρηπῖδα τῷ λόγῳ δεῖν ᾧῳήθην 
προῦ ποθέσθαι, ἵν᾽ ἔχοις ῥᾷον τὴν τόθ᾽ ἡμῶν συμθᾶ- 
σαν διάλεξιν ἐχλαμδάνειν, ἥτις ὧδέ πως ἔσχεν. 


tuissent, confligere, atque hujus armature loco 
ratiocinationibus in colloquendo plerumque uti, et 
exemplis, iisque ad audientium captum: accommo- 
datis. ld mihi magnum quidem damnum, aliquam 
vero etjam utilitatem attulit. Quandoquidem vel 
imperitus quispiam illorum, quos invicem contuli- 
mus, memiuisse pessil sermonum, iisque, cum 


oportuerit, facilius promptiusque uti, quam e sacra ' 


Scriptura petitis. argumentis. Qni enim divinos li- 
bros in disserendo recte adhibere velint, iis cum 


przclara illorum exercitatione, tum subtiliori mente et diviniore adjumento est opus : quae eerte omnia 
in unum et idem difficile est convenire. labes, wi optime frater, quz quasi quadam operis fuuda- 
menta prestruenda esse existimavi, ut factum tunc inter nos facilius possis sermonem intelligere, qui 
hoc fere modo se babuit, 


DIALOGUS PRIMUS. 


De Angelis et Animabus. 


4, Sedebam ad focum post cenam, idemque pro 


a'. Ἐκαθήμην μετὰ δεῖπνον πρὸς τῇ πυρᾷ, xoi B 
more faciebat senex, una cum aliis ex nostro co- 


ταυτὸν ὁ γέρων εἰωθότως ἑποίει, ἄλλοις ἅμα τῶν 
ἡμετέρων, xal τοῖς αὐτοῦ παισίν' ἧσαν γάρ οἱ 006 
υἱεῖς, νοῦ τε xal σοφίας μετέχοντες, xai οὗ σμικρὸν 
ἐνίοτε τοῦ πατρικοῦ συναντιλαμδωνόμενοι λόγου. 
᾿ Kal μοί φησιν ὁ πρεσθδύτης" Εἰ μὴ μέλλοιμι δόξειν 
ἀ-α,θὴς (1), δεήσομαί σου ἀχοῦσαί μου, καὶ λόγον 
μεταδοῦναι, περὶ ὧν ἂν ἐροίμην" σχολὴν γὰρ ἤδη 
ἄγεις. Ἔφην δ᾽ ἐγώ" ᾿Αλλ᾽ εἰ xal μὴ ἐσχόλαζον, 
ἀδέως ἄν σου ἀκούσαιμι," βούλομαι γάρ σοι χαρίζε- 
cjat. Καὶ ὃ; ἀρξάμενος ἔφη" 

β΄. "Ἔρως Tv μοι διηνεχὴς, τοῦ τὴν καθ᾽ ὑμᾶς 
γατρείαν διδάξοντός με τυχεῖν. Καὶ Χριστιανῶν (2) 
μὲν οὐδέσιν οὐδεπώποτ᾽ ἐνέτυχον, ol λόγου τε μετεῖ- 
χον, καὶ πεῖραν ταύτης τοταύτην εἶχον, ὥστε μοί 


«t σαφὲς, χαὶ οἷον ἂν βουλοίμην, δύνασθαι φράζειν. C 


ερσῶν δὲ, xat ᾿Αράδων, xat Τούρχων, οἵ παρὰ 
τῶν ὑμετέρων, ὡς ἔλεγον, ἐδιδάχθησαν ἃ πρεσδεύετε, 
πολλῶν πολλὰ λεγόντων ἀχήχοα" οἷς οὐ᾽ πάνυ τοι 
πιστεύειν ἐξίουν’ τοῦτο μὲν, ὡς ἐναντία; οὖσιν ὑμῖν 
θρησχείας, τοῦτο δ᾽ ὡς διαφωνοῦσι, xal μὴ ταυτὰ 
λέγουσιν. "Αλλος γὰρ ἄλλο τι περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγ- 
ματος ἀχηχοέναι διϊσχυρίζετο" πάντες δὲ παντάπα- 
σι) ἀλλήλοις ἀσύμθατα ἔλεγον. ᾿Αλλ᾽ ἤδη τύχῃ 
ἀγαθῇ τοιοὕτου ξένου cou τυχὼν, σφόδρα εὔελπίς 
εἶμι, νῦν γοῦν ἐχείνου τεύξεσθαι, οὗπερ ἄνωθεν 
ἥρων. Ὅθεν δῆ καὶ δέομαί σου μὴ τῆς ἐφέσεως 
ἁμαρτεῖν, μηδὲ τῶν ἐλπίδων ψευσθῆναι, ἀλλὰ χα- 
θαρῶς ἀχοῦσαι παρὰ σοῦ πάνθ᾽ ἃ φρονεῖ: ε΄ χἀγὼ 


mitatu, et cum suis flliis : hi etant duo, ingenio sa- 
pientiaque praediti, nec parum aliquando sermo- 
nem patris adjuvabant. Tum senex, Nisi molestus 
csse videar, inquit, te rogzbo ut me audias, sermo- 
nemque de quibus Interrogaro impeMiare : nactus 
enim te sum otiosum. At ego, Etiamsi quam minime 
otiosus essem, inquam, tamen lubenter te audirem : 
nec quidquam tantum cupio, quam tibi gratificari, 
Tunc dicere exorsus est : 

9. Semper, inquit, ego optavi, ut in unum ali- 
quem incilerem, qui vestram me religionem edoce- 
ret. Etenim e Christianis quidem nullos unquam 
reperi, qui tantum ingenii, tantamque suz religio- 
nis peritiam haberent, ut de illa mihi claruu ali- 
quid, quale vellem, eloqui possent. Plura vero e plu- 
ribus Persis, Arabibus, Turcisque audivi, qui a ves- 
tris, ut aiebant, religionia vestra capita placitaque 
edocti fuerant : quibus tamen non plane credcre vo- 
lebam : tum quia contrariam vestra religionem co- 
lunt, tum quia inter se dissentiunt, nec eadem di- 


cunt, Nam alius aliud eadem de re audisse se affir- 


mabat: omnes autem ea dicebant, qua inter se in- 
vicem omnino cahbzrere non possent. Sed jam, quod 
felix faustumque sit, talem te hospitem nactus valde 
spero fore, ut quod, jam pridem. desiderabam, nuuc 
cerie consequar. Unde obsecro, ut voti compos 
fiam, neque mea me spes fallat, sed et quz sentia- 


δὲ βουλομένῳ σοι πάντ᾽ ἐρῶ τὰ ἡμέτερα, ἃ δοχῶ μοι p tis, a te omnino liquido audiam : quin ego tibi, si 


καλῶς εἰδέναι, ᾿Ενδέχεται δέ σοι μισθὸν γενέσθαι 
τῶν πόνων, οἷον ἂν αὐτὸς εὔξαιο. Εἰ γὰρ δὴ τὰ πα- 
ρὰ σοῦ λεχθησόμενα ἀληθείας ἐχόμενα φανεῖται, 


(1) Cod. Coisl. ἐπαχθεῖς. 


quidem velis, omnia nostra eloquar, quz pulclize 
mihi videor scire. Et potest fleri, ut quam utique 
oplares, eam laboris tui mercedem feras. Si enia 


2) Col. Coisl. Χριστιανοῖς, 


Ae 


135 


MANUELIS PAL.£OLOGI 


13$ 


quae ἃ te dicta fuerint, veritate niti videbuntur, nc- A 3vi7xv δήπου τἀμὰ ἄλλως ἔχοντα δόξαι. Καὶ τὶς 


cesse profecto est, ut aliter se habere a me dicta 
appareant. Jam vero quis ita demens est, ut quod 
non est verum vero praferat? lloc autein verum 
esse quod dixi, illo argumento demunstratur : no- 
bis nefas est cum Christianis disputare, qui secum, 
ut aiunt, multam persuadendi vim liabent. ᾿ς nisi 
acerrimus essem veritatis amator, non sane legem 
illam negligerem, quz id facere prohibet, nec ad 
tantum certaimneg temere suscipiendum accingerer. 

ὁ. Sed tu quideu, inquam, cuim sis vestrorum 
doymatum magister, quie polliceris optime potes 
implere : milii veroet mecum militantibus alia αὐ. 
dam genus vitz praescribit: quapropter, siquidem 
nostra discere studes, ejusmodique facere quidpiam 
cogitas, ad eos potius accedere te oportebat, quoruin 
ollicium est hzc ducere : ii maguo sunt numero ; 
nostris in urbibus habitant. Tainen ne sic. quidem 
nos disserere pigeat de quibuscumque interroga- 
veris : quanquam hoc simpliciter apud omnes facere 
uon liceat. Nam hzc data nobis lcx est, ut. semper 
qui.lem ad rationem nostrz spei reddendam parati 
simus (2) : neque enim trepidare, neque invadentes 
timere debetis, qui Dei miles est, et ipsa veritate 
armaius : neque boc solum, scd ubique etiam terra- 
rui et quotidie licet Evangellum predicare. Sed ta- 
men fidei thesaurum ad omnes promiscuc ac temeie 
sic exhaurire, licitum non est. Nos autem ea tu 
ratione captos habes, qua uobis persuasisti, ut la- 
borum mercedem a Deo nos consecuturos esse spc- 
remus, Dicigitur, facto initio, undecuinque libuerit. 


4 Ego primum quidem, inquit (hoc enim quemdai 
ordiuem habet), quidnam de anyeloruin natura, et de 
coeli terrzeque et universi bujus mundi coagmenta- 
lione sentiatis, icire sane aveo : deinde cetera una 
tecum expendere usque ad ipsam resurrectionem, 
camque, qua tunc erit, conditionem rerurn, et facieu- 
dam unicuique pro suis facinoribus retributionein, 
qua ultimus erit finis eorum qux moventur. Sin. 
autem de Deo primum et dequibus invicem dissen- 
tinus dicere tibi placeat, fiat etiam quod tibi vide- 
tur. mo enim,inquam, ab illo potius oportet inci- 
pere, quod prius dixiati : quandoquidem post id faci- 


D. 


οὕτως ἀνόητος, ὡς; προτιμῆσαι v&Avr o2; cb μὴ τοι- 
6215» ; Τουτὶ δὲ δῆλον, ἀποδειχθὲν Exst)&v- οὐδὲ γὰρ 
ἡμῖν θεμιτὸν Χριστιανοῖ; διαλέγεσθαι, πολὺ τὸ 
πείθειν ἔχουσι μεθ᾽ ἑαυτῶν, ὥς φασι. Καὶ εἰ μὴ 
σφόϊξρα fv αὐτὸς τῆς ἀληθείας ἐραστὴς, οὐκ ἂν 
ἡ μέλουν, οὐδ᾽ ὠλιγώρουν τοῦ τοῦτο πράττειν εἴργον- 
τὸς νόμων, οὐδὲ πρὸς τὸν (1) τοσοῦτον ἀγῶνα τηνάλ.- 
Aus ἄ. Xot' ἀπεδυόμην. 


Y. ᾿Αλλὰ σὺ μὲν, ἔφην, διδάσκαλος τῶν καθ᾽ ὑμᾶς 
δηγμάτων τυγχάνεις ὧν, καὶ δύναιο ἂν χαλῶς ἅπερ 
ἐπαγγέλλῃ τελέσαι" ἔμοιγε δὲ xal τοῖς ἄρτι μετ᾽ 
ἐμοῦ στρχτευομένοις ἄλλ᾽ ἅττα ἡ τάξις ἐπαγγέλλε- 
ται" ἀνθ᾽ ὧν σπουξαῖόν τε ὄντα xol τηλίπο» δὲ τι 
ρᾶξαι διλνοούμενιν, ἔδει σε δήπου φοιτᾷάν πρὸς 
ἐχείνους, οἷς ἔργον ταῦτα διδάσχειν " πολλοὶ Ck ἄρα 
εἰσίν ἔχουσι δὲ τούτους αἱ ἡμέτεραι πόλεις. Πλὴν 
γε καὶ ἡμῖν οὐκ ἀποχνητίον, περὶ ὧν ἂν ἔροιο λέ- 
Y::vo χαίτοι περ o0 θέμις ἀπλῶς πρὸς πάντας τοῦτο 
ποιεῖν, Ἑ τοίμους μὲν γὰρ ἀεὶ καρασχενάξειν ἐμῆς 
αὐτοὺς πρὸ; ἀπολογίαν περὶ τῆς ἐν ἡ μὲν ἐλπίδος, 
νόμος ἡμῖν " οὐδὲ γὰρ φοδεῖσθαι δεῖ, οὐδ᾽ ὀῤῥωδεῖν 
ἐπιόντας, στρατιώτην ὄντα Θεοῦ, xal τῇ ἀληθεῖς 
χαθωπλισμένον " οὗ μόνου δὲ τοῦτο, ἀλλὰ xol παν. 
ταχοῦ τῆς γῆς, χαὶ χαθημέραν χηρύττειν τὸ Εὐ:γ- 
γέλιον ἔξεστι. Τὸν μέντοι γε τῆς πίστεω: θησχυρὶν 
οὑτωσὶ πρὸς ἅπαντας ἀφειδῶς xal ὡς ἄν πως τύχοι 
κινοῦν, οὐ μόνον ἐφεῖται ποιεῖν. Σὺ δ᾽ οἷς μισϑὶν 
ἐλπίζειν ἔπεισας τῶν πόνων παρὰ Θεοῦ, λαδὼν 
ἡμᾶς ἔχεις. Καὶ δῆτα λέγε λοιπὸν, ἐξ οὗπερ ἂν ἐδέ- 
λοις πρῶτον ἐνάρξασθαι. 

δ΄. Ἔφη τοίνυν" Ἐγὼ βουλοίμην ἂν πρῶτον μ»- 
θεῖν, εἴπερ οὐκ ἐπαχθὲς σοι (τάξιν γὰρ ἔχον τοῖν 
μοι φαίνετα!:), τίνα δὴ ἅττα φρονεῖτε περὶ τῆς τῶν 
ἀγγέλων φύσεως, καὶ τῇς οὐρανοῦ xal γῆς, καὶ 
παντὸς τοῦ χόσμου τοῦδε συστάσεως * εἶτα πάντε 
συνεξετάσαι μέχρι δὴ τῆς ἀναστάσεως αὐτῆς, xe 
τῆς τότε χαταστάσεως, xal ἀμοιδῆῇς ἔχάστῳ τῶν 
πεπραγμένων, ὅπερ δ:χατόν ἐστι τέλος τῶν χινου- 
μένων. ΕἸ δέ σοι φίλον πρώτως λέγειν «ερὶ Θεοῦ, 
καὶ ὧν ἀλλήλοις διαφερόμεθα, γενέσθω δὴ τὸ δοχοῦν. 
Κἀγὼ πρὸ; ταῦτα ἔφην" ᾿Αρχτέον, ὅθεν ἔρηοίε 
πρῶτον " ῥᾷον γὰρ ἂν μετὰ ταῦτα ἔχοιμέν τι λέγεν 


lius quam antea. de Deo dicere aliquid poterimus: D περὶ Θεοῦ, ἢ πρὸ τούτων * τούτοις γὰρ ἐκεῖνον zi" 


nam his demum eum cognoscimus. Etenim ipse Abra- 
ham (ut a vobis non puto ignorari) creatis ex rebus 
ad prorsus incogniti incomprelensibilisque Dei ve- 

ὁ rique omnium opificis cognitionem pervenit. Optime 
vero, inquit : nam nos quoque illius historiam sci- 
mus, eaque tuo sermoni luculente adstipulatur : 
quare unde tu dixisti nobis est auspicandum. Et bac 
quidem ambo prastituimus. 

9. Deinde ipsum interrogavi, au Moysis librum 
amplecterentur : ille vero, Omnium veterum maxiure, 
inquit. Igitur etiam prophetarum libros admittitis ? 
inquam. Sanequidem, inquit : apud nos etiam scripti 


(1) T^v deest in Regio. 


τως γνωρίζομεν. Kal γὰρ xal 'A6pa&p. (οἱ ἃ 
ἀγνοεῖν ὑμᾶς οἶμαι τοῦτο) ἀπὸ τῶν χτισ μάτων (lo 
εἰς γνῶσιν τοῦ παντάπασιν ἀγνώστου xal ἄχει» 
αήπτου Θεοῦ, xal πάντων ὄντως δημιουργοῦ. Ne, 
χαλῶς, ἔφη, λέγεις * καὶ γὰρ καὶ τὴν ἐσ τορίαν [spy 
χαὶ λαμπρῶς αὕτη σοι τῷ λόγῳ συνηγορεῖ - ἔϑεν 
τοίνυν ἔφης αὐτὸς, ἀρχτέον ἡμῖν ἂν εἴη. Καὶ ταῦτε 
μὲν ἀμφότεροι προῦπεθέμεθα. 

ε΄, Ἔπειτα ἠρόμην ἐγὼ, εἰ τὴν τοῦ Μωσέως β» 
6Acv ἀσπάζοιντο * ὁ δὲ, Μάλιστά γε, φησὶ, πασῶν 
τῶν παλαιῶν, Εἶπον δέ " Οὐχοῦν xal τὰς τῶν προ- 
ψητῶν ἀποδέχεσθε; Πάνυ γε, ἔφη" καὶ γὰρ καὶ 


3) Alludit ad 1 Epist. S, Petri, cap. 111, γεῖς, 13. 


131 


DIALOGUS I CUM MOHAMETANO., 


133 


γεγραμμέναι παρ᾽ ἡμῖν οὖσαι τυγχάνουσιν, ἡμετέ- A liabentur, à nostris interpretibus translati. Vis igi- 


pow; ἑρμηνεῦσιν ἀντιγραφεῖσαι. Βούλει οὖν, ἔφην, 
ἅπερ λέγουσι, στέργειν; Ναὶ, φησί" πῶς γὰρ οὗ ; 
ὅτε καὶ τὸ Ἐὐαγγέλιον παρ᾽ ἡμῖν ἐστι, καὶ ὑπερφνῶς 
«t θεῖον χρῆμα νομίζομεν τοῦτο, xal δῶρον obpá- 
γιον. Ἐχεῖθεν γὰρ καὶ τοῦτο χάτεισι, νόμους tol; 
ἀνθρώποις κομίζον. Πλήν εἰς λόγος λέγεται χαὶ πι- 
στεύεται παρ᾽ ἡμῖν, ὡς καὶ αὐτὸ δὴ τοῦτο, καὶ πᾶ- 
eav τὴν Παλαιὰν, ἅμα χαὶ τῇ βίδλῳ Δαδὶδ, οἱ ὑμέ- 
«spot πάλαι διερμηνεῖς, οἵ τὴν πρώτην ταῦτ᾽ ἐξελ- 
λήνισαν, ἀφειδῶς πρὸς tá δοχοῦντα συνιστᾷν τὸ 
ὑμέτερον σέδας ταῦτα διηρμηνεύχασι, τῶν πρωτο- 
τύπων ὀλιγωρήσαντες. 

ς΄. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν, ὦ τᾶν, ἔφην, πρῶτον . μὲν 
οὐχ εὐπρεπὲς ἂν εἴη λέγειν, οὐδ᾽ ἄξιον, οἶμαι, -ι- 
στεύεσθαι * ἀνθ᾽ ὧν ὑμεῖς, οἱ πρὸς χρίσιν ἡμῖν ἀν- 
ετιχαθιστάμενοι, μάρτυρες. Ἐχεῖθεν δ᾽ ἄν σοι γένοιτο 
μαθεῖν ἀχριδέστερον τάληθές. Εἰ γὰρ δὴ χαιροῦ 
κοτε xal διερμηνέων ἀγαθῶν εὐπορήσαις. xal βι- 
δλίων Ἑδραϊχῶν, γνοίης ἂν χαλῶς τὸν ταῖς Γρα- 
esi; λυμηνάμενον. Σκόπει δέ μοι xal τὴν πάντα 
καλῶς οἰχονομοῦσαν πρόνοιαν, ὅπως τοῖς ἀναίδην 
ἐπιπηδῶσι τοῖς πράγμασι, χαὶ εὐχερῶς διαδάλλου- 
σιν, ἐμφράττει τελέως τὰ στόματα. Ὅτε γὰρ τὴν 
θείαν ἔδει πᾶσαν Γραφὴν Ἕλληνίδι μεταδοθῆναι 
φωνῇ. οὐχ ὡς ἔτυχέ πως, εὖ ἴσθι, οὐδ᾽ οἱ τυχόντες, 
ἀλλ᾽ ὅς γε τῆς ᾿Εῴχς μιχροῦ δεῖν πάσης ixpátet 
(ἂν δ᾽ εἰδώλοις λατρεύων, χαὶ οὐχ εὐαρίθμητον χρό- 
vov ἄρξας πρὸ τοῦ Χριστοῦ, Πτολεμαζος ὄνομα τἀν- 


tur, inquam, in iis acquiescere, que dicunt ? Li- 
benter, inquit : cur non faciam ἢ quandoquidein 
Evangelium quoque apud nos est, et tm primis divi- 
num aliquid esse existimamus ac coeleste donum. 
De ccelo enim lapsum cst, ad leges humano geueri 
fereudas. Aliquis tamen rumor serpit filemque ob- 
tinct'apud nos, hoc ipeum Evangelium, et omne ve- 
tus Testamentum, una cum Davidis libro, a vestris 
interpretibus, cam hosce libros Grece primum ver- 
terunt, sic faisse translata, ut neglecta prioris tex- 


tus auctoritate ad ea nimis attenderent, qua vestram 


religionem confirmare viderentur. 
6. Sed, inquam, optime vir, primumquidem live 
oratio neque honesta est, neque, ut opinor, (ide di- 


B gna : nam qua de re contra nosin judicio decertatis, 


ejusdem rei vultis esse testes, Sed accuratius possia 
inde veritatem discere. Nam si temporis unquam, 
bonorumque interpretum, Hebraicorumque librcrum 
copia tibi fleret, pulelhre tum cognosceres, sacras 
quis corruperit Seripturas. Considera etiam, qus- 
$0, divini Numinis omnia praeclare dispensantem 
providentiam, quomedo illorum ora obstruat, qui 
hunc rerum ordinem oppugnant et libenter repre- 
hendunt. Cum enim divinsà omnes Scriptaras iu 
linguam Graecam verti oporteret, non temere utique 
nec vulgaris notz homines lioc fecerunt, sed qui to- 
tius fereOrientis imperium tenebat Ptolemzus rex, 
antiquis diis tamen serviens, ct multo ante Christum 


δρὶ) τοῦτο (1) ἑηνικαῦτα εἰργάσατο. Σοφοὺς γὰρ C regnans. Nam postquam doctos ex Judais viros nu- 


ἄνδρας διερμηνέας «bv ἀριθμὸν δύο πρὸς τοῖς &6bo- 
μήκχοντα ἐχ τῶν Ἰουδαίων μεταπεμψάμενος, τούτοις 
τοῦτ᾽ ἐπίστευσε τοῦργον " οὖς ὁ τῆς ἐχείνων τότε 
μητροπόλεως ἐξηγούμενος, θεόθεν πάντως κινούμε- 
νος, Ἐλεάζαρος δ' οὗτος προσηγορεύ:το, ἕξ ἀφ᾽" 
ἑκάστης φυλῇς ἐκλεξάμενος, ἔπέμψε, Διὰ δὴ τοῦτο 


οὐδ᾽ αὐτὸ «b τῶν Ἰουδαίων ἀναιδέστατον γένο; τολ- 


pol τι προφέρειν αὐτοῖς, οὐδ᾽ ὁντινοῦν προστρίψαι 
μῶμον τῷ πράγματι " λέξεις δέ τινάς που τῶν γε- 
γραμμένων ὑπαλλάττειν ἐπιχειροῦσιν, αἱ xal ὥσπερ 
οὗτοι λέγουσε λαμθδανόμεναι, τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας 
οὐδὲν ὅμως ἀπάδονσιν (9). 

ζ΄. Σὺ δέ μοι λέγε, clvoc κελεύσαντος ἄρχοντος, 
καὶ ὅθεν τούτοις γέγονε τὰ πρωτότυκα χτήσασθαι, 


mero duos et septuaginta interpretes accersivisset, 
lis hoc opus faciendum credidit : quos illorum tunc 
melropoleos moderator ac rector Eleazarus, inse - 
tinctu divino motus, senos ex unaquaque tribu elec- 
tos miserat. Quamobrem ne ipsa quidem Jud2orum 
impudentiselmo natio quidquam ipsis opjieere au- 
det, neque ullam unquam repreheneionis labem illi 
facto aspergere : sed Scripturarum quasdam forte 
dictibnes leviter immutare conantur, quz etiamsi 
accipiantur proat hi'dicunt, nihil tamen discrepant 
a vero sensu. 


7. Tu vero dic mihi, obseero, cujusnam principis 
jussu et quo ex loco Scripturze textum arripuerunt 


ol τῇ τῶν ᾿Αράδων εἰσὶν ἐχδεδωχότες διαλέχτῳ τὰ D ji, qui divinos libros ediderunt Arabica lingua ᾽ quan- 


«ἧς Γραφῆς; xai πότε ; καὶ τίνες δὴ οὗτοι, xai 
ὁποῖοί τινες ἦσαν, καὶ πόσοι τὸν ἀριθμόν ; ᾿Αλλ’ 
οὐχ ἂν ἔχοις" πάντων γὰρ ἑξῆς ἀμοιρεῖς, οἷς τὰ 
᾿καθ᾽ ἡμᾶς «5 βέδαιον ἔχει " τὸ δ᾽ ὑποψίαν παρέχειν 
καὶ μόνον ἅπασιν Ixavóv. Μετὰ γὰρ τὴν τῆς θρη- 
σχείας τοῦ Μωάμεθ φανέρωσιν ὑμεῖς αὐτοὶ πάν- 
πως μόνοι εἰς τὴν ὑμετέραν φωνὴν ἡμείψατε τὴν 
Γραφὴν, ὅπερ ἐναντίως ἔχον τοῖς ταρ᾽ ἡμῖν ἀποδέ- 
δειχται, Ὅθεν τίς ἂν νοῦ μετέχων τοῖς ἡμετέροις 
ἀπιστῶν τοῖς ὑμετέροις πιστεύσειεν ; Εἰ μὲν οὖν 
ἦσθα πιστεύων τοῖς γεγραμμένοις, οὐκ ἂν ἡμῖν ἧσαν 
(1) Cod. Coislin. οὗτος. 


(2) Septuaginta versionem, ubi ab Hebraico 
textu dissidet, a dolo semper, aberrore plerumque. 


PaATRoL. Ga. CLVI 


do fecerunt ἢ quinam, quales, quot erani? At enim 
hsec expedire non potes : omnihus omnino destitue- 
ris subsidiis, quibus nostra versio firmatur ; solam 
vero suspicionein movere, vel omnibus licet. Siqui- 
dem post Maomethicz religionis ortum ipsi certe soli 
sacrae Scripturz libros vestram in linguam traustu- 
listis,quod contra;versioni nostrz accidisse demon- 
stravimus. Quiz cum ita sint, quis, quao, mentis 
compos nostris libris diffdat, vestris idem hostess 
Quamobrem, si Scripturis crederes, non! 

cle nobis negotii facesseretur : Scriptu, 


vindicari posse, innameri deme 


. qios'Ludovicus Cappellus ia C 


Seb. Cramoisy, AG, vn VÀ. 


139 


nem. Quam quomodo admirati et amplexi ab initio 
fueritis, etsi multi multam mirentur, mihi tamen non 
idem usu venit. Eam enim cum plurium deorum si- 
guorumqune adoratione commutastis : unde non ideo 
praecise vituperaudi estis, sed quia postea non eam- 
dem servastis legem, nempe ut iterum abisthac ve- 
stra religione ad praestantiorem aliam transiliretis. 
Sed quouiam Scripturis fidem interim derogas, hac 
lege utamur, ut si quem Scripturae locum ab altero 
allatum alter admittet, recte in disputatione nostra 
e sacris oraculis petitum auxilium, quoad fleri pos- 
sit, adhibeatur. Ubi aliter accidet, quod reliquum 
est, ratiocinatione utendum erit , proque facultate 
probàbilibus enitendum argumentis , ut qua parte 
stel veritas reperiamus : si tamen, hospes, hoc tibi 
quoque ita videatur, Quse cumego dixissem, annuit 
ille, et hunc[in modum dissercreinter nos convenit. 

8. Tum is, Tibi etiam, inquit, nostro de sermone 
considerandum est, quomodo eum integrum ab an- 
gelis incipiens contexas. Ego vero, si quid eorum, 
quz dicuntur, non probavero, statim exponaw, et 
de illo, quod nostris placitis dissonum cognovero, 
quid ipsi sentiamus insuper enarrabo. Esto, fn- 
quam, vir optime : utcunque vobis libuerit, facere 
conabor. Et primum quidem angelos aliquid 
creatum esse dicimus, et, ut celera omnia, 
ob Creatoris bonitatem creatos (pam quibus ad 
subsistendum . non indigebat , eos , nisi fzissel 


summe bonus, nunquam creassel ), simp'ici eadem- C 


que natura przditos omnes, etiamsi ordine, et mini- 
sterii gradu, et ad Deum appropinquatione alius 
alium antecedat, luminosos et lumen, et sive difli- 
eulter mobiles ad malum, sive etiam post daemonis 
defeelionem lapsumque omnino non mobiles. . Et- 
enim moto illo (scitia jam istud, opinor ), hi plane 
immoti permanserunt : meritoque sane conjicist 
quis, quemadmodum juste derelieti sint et ad pe- 
jora perpetuo ferantur, qui semcl male moti fuetint ; 
ita hos, quod firmi manserint, hoc majoris pro- 
gressus donum a Deo accepisse, ut quanquam 60- 
rum natura suo loco maneret, ipsi tamen idem quod 
lapsi nunquam pati possent. Neque id tantum, sed 
et bonos esse hioc existimamus. Nam suam naturam 
naturz opificis omnium Dei magis cognatam esse 
intelligiwuus quam czteras res ab eadem creatas. 
Quare immortales etiam esse credimus, ut illorum, 
quibus ad vitam indigemus, miniwe indigos. 

9. Ilic senex, Est istud quidem verum, inquit, 


(1) in hunc fere modum de non credentium per- 
suasione Photius Amphiloch. quest, xciv, Cod. 
Coislin. 270, fol. 104 recto : Tot; τε γὰρ ἤδη χρό- 
νυ πεπιστευχότι, χαὶ μηδεμίαν ἀμφιθδολίαν περὶ 
τοῦ xa0' ἡμᾶς μυστηρίου πχραδεχομένοι;, ὡσαύτως 
ὃξ xai τοῖς τελείως τῇ ἀπιστέχ χεχρατγ μένοις, χαὶ 
μὴ θέλουσι διὰ τῶν σημείων vob; τὴν εὐσέθειαν 
χειραγωγηθῆναι, χενὺν xal μάτα!οὐ fj τῶν ar μείων 
ἐπίδειξις, Τοῖς δέ γε ἐν τῇ ἀπιστίζ τεθρχμιλένοις, 
εἶτα ἡρέμα πως τοὺς λογισμοὺς πρὸς τὴν εὐτέζειαν 
ἐνδιδόναι διανισταμένοις, τούτοις οἰχεία χαὶ πρόσ- 

Ὃς τῶν παρχδόξων ἔργων. ἡ τανέρωτις. Am- 


. MANUELIS PAL.EOLOGI 
(mihi crede) vestram apertissIme oppugnat religio- Α πολλὰ πράγματα * διαῤῥήδην γὰρ (εὖ Ua9:) μάχτται 


1:10 


τὰ τῆς Γρσφῆῇς πάντα τῇ xa0' ὑμᾶς θρησκείᾳ. "Hv 
ὅπως τε ἠγάσθητε καὶ παρειλήφατε τὴν ἀρχὴν͵ 
πολλῶν πολὺ θαυμαζόντων, αὐτὸς οὗ τοῦτο :-άσχει. 
Πολυθεῖας γάρ tot καὶ εἰδώλων ἀντηλλάξασθε ταύ- 
τὴν" ἀνθ᾽ ὧν οὐ παρὰ τοῦτο δίκαιοι διαδάλλεσθαι, 
ἀλλ᾽ ὅτι μὴ τὸν αὐτὸν ἑτηρήσατε νόμον, ὡς ἀπὸ 
ταύτης μεταπηδῆσαι πάλιν ἐπὶ τὴν Χρεΐττι». "Eze 
δὴ δὲ ταῖς Γραφαῖς οὐ βούλει πείθεσθαι τέως, ἔνθα, 
μέν τι λέγοντος θατέρου τῆς Γραφῆς, 6 ἕτερος 
ἡμῶν ἀποδέχοιτο, καλὸν τῆς τῶν λογίων βοηθείας: 
μετασχεῖν ἡμῖν, ὡς οἷόν τε, «hv διάλεξιν. “ἔνθα ὃ 
ἂν ἄλλως τοῦτο συμδαίη, ὃ λοιπὸν, τοῖς λογν 
σμοῖς (1) χρηστέον, xal τῷ εἶἰχότε πειρατέον εἰς 
δύναμιν, ὅπη ἂν ἔχῃ τἀληθὲς εὑρεῖν" ἐὰν ἧ, φημὶ, 
xal σοὶ τουτὶ ἐδομένῳ. Καὶ ὃς ἐπήνεσε τὸ ῥηθὲν, 
xai συνέδημεν τὸν τρόπον τοῦτον διαλεχθῆναι. 


η΄. Καί σοι σχεπτέον, ἔφη, περὶ τοῦ λόγον, ὅπως 
«οὔτο ὑφανεῖς ἄρτιον, ἀπὸ τῶν ἀγγέλεον ἀρξάμενος. 
᾿Εγὼ δὲ 6 τι τῶν λεγομένων οὐκ ἀποδέξομαι, λέξω, 
xai προσθέσω τὴν ἡμετέραν δόξαν εἰ πεῖν περὶ ἐκεί» 
νου γε, ὅπερ ἂν ἀπᾷδον γνοίην τῶν ἡμετέρων δογμά- 
των. Εἶεν, ἔφην, ὦ βέλτιστε" ὡς ἂν ἧ βουλομένοις 
ὑμῖν πρᾷξαι πειράσομαι, Καὶ δῆτα τοὺς ἀγγέλους 
ἡμεῖς τὸ πρῶτον εἶναι λέγομεν δημιούργημα, κεὶ 
«οὐτους δὲ xal πάντα δεδημιουργῆσθαι δι᾽ ἀγαϑθό- 
τητα τοῦ Δυμιουογοῦ (ὧν γὰρ οὐκ ἀδεῖτο πρὸς τὸ 
συνίστασθαι, οὐχ ἄν ποτ᾽ ἐγένετο τούτων ὅτ μιουρ- 
15:, μὴ ὑπεράγαθος iv) ἁπλοῦς τὴν φύσιν πάντας, 
xai τὴν αὐτὴν ἔχοντας͵ κἂν ἄλλος ἄλλου τάξει zpe 
ἐχῃ, χαὶ βαθμῷ διακονίας, καὶ τῇ πρὸς τὸ Gi 
ἐγγύτητι, φωτοειδεῖ;, xal φῶτα, xal ἦτοι δυσχινή- 
τοὺς πρὸς τὸ χκαχὺν, ἣ ἀχινήτους μετὰ τὴν τοῦ Σ:- 
τὰν ἀποστασίαν χαὶ ἔχπτωσιν. ᾿Ανθ᾽ ὧν ἐκπεῖνου m- 
νυθέντος (ἴστε γὰρ, ὡς ἐγᾧῷμαι) ἀκίνητοι τελίω; 
οὗτοι διέμειναν" εἰχάσειε γὰρ ἄν τις διεκαίως, ὡς 
καθάπερ οἱ xaxó; χινηθέντες δικαίως ξγκχατελεί-. 
φθησαν, xai xp'g τὰ χείρω κινοῦνται διεηνεχῶ;, 
οὕτως οὗτοι πάγιοι μείναντες δῶρον θεόθεν Dal 
ἐπιδόσεως, τῆς φύσεως; αὐτῶν κατὰ χώραν μενό» 
σης, μὴ ταυτὸ τοῖς ἑπταιχόσι ποτὲ παθεῖν, Οὐ p- 
voy δὲ, ἀλλὰ xal ἀγαθοὺς τούτονς δοξάξομεν. Zr 


D Ytveatépav '(àp φύσιν τῇ πάντων δη μιουρῦ 9» 


ἄλλων τῶν ὑπὸ ταύτης χτισθέντων νοοῦμεν. idi 
ἀθανάτους εἶναι πιστεύομεν, ἀνενδεεξς τελέως VAT 
χοντα; ὧν ἡμεῖς δεόμεθα πρὸς τὸ ζῇν. 


θ’, Πάντα μὲν, ὁ γέρων ἔφη, τὰ εἰρημένα zi 


philochia Photii, a multis laudata δὲ tentata, sel 
ad hoc tempus nunquam edita, exstaut in «aluet 
bonis codicibus Bibliothecze Casar. Parisiensis: 
Coisliniauo n. 270, optime note, Phojio fere cose, 
de quo Montefalcon, Biblioth. Coisl. Paris. 1715, 
fol. pag. 925 ; altero [tegio n. 1228, szec. ΧΙ : tertio 
item liegio 1229, descripto ex cod. montis Atho jussa 
Chirysanthi Notarz, qui erat Hierosolymis patriareka 
a. 1707 : vid. Le Quien Orient. Christ. t. lll, 
Col. 526 : quarto n. 00 supplementi , duobus te 
iis, descripto avorum nostrorum aeta } 
1228, quem supra dixi. to ex Rege 





ul 


DIALOGUS I CUM MOHAMETANO.- 


142 


πλὴν ἔτι βουλοίμην τι τούτων ἀκοῦσαι σαφέστερον " À quodcunque dicis : nisi quod unam rem aliquanto 


ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὁδῷ βαδίζων ὁ λόγος τυχὸν ἡμῖν 
ἀποδώσει. ᾿Αθανάτους μέντοι τούτους πῶς ἄρ᾽ ἐν- 
δέχεται εἶναι ; Δεῖ γὰρ φύσιν ἅπασαν, ἥτις οὐ μέλ- 
λει πάντη διαφθαρήσεσθαι, ἀρχὴν λαδοῦσάν ποτε, 
χαὶ τέλος ταύτην λαδεῖν" ἵν᾽ ὥσπερ iv χύχλῳ τῇ 
γενέσει, καὶ φθίσει, καὶ ἀναδιώσει εἰς ταυτόν ποτ᾽ 
ἐλθοῦσα, ἀλλοιωϑεῖσά «& καὶ ἀναστάσεως χρείττο- 
γος ἀπολαύσασα, φθορᾶς ἀπάσης ἀνυτέρα γένηται 
«oU λοιποῦ. Οὐχοῦν, ἔφην, ὦ ᾿γαθὲ, καὶ τοὺς ἀγγέ- 
' λοὺς αὐτοὺς θνητοὺς εἶναι δοξάζετε ; Καὶ ὃς ἔφη, 
Ναί. Ἧ πολὺ τοι, ἔφην ἐγὼ, ἐναντίως ἔχουσί γε 
ἡμῖν αἱ περὶ τῶν ἀγγέλων δόξαι" ζωῆς γὰρ καὶ 
θανάτου τίς ἂν γένοιτο μείζων διαφορά ; Τίς οὖν σε 
κεῖσαι δυνήσεται, ὡς ἄλλως ἔχει, ἃ λέγεις, πιθανόν 
«s λέγειν δοχοῦντα, καὶ τὴν ἀπὸ τῶν Γραφῶν οὐχ 
ἐθέλοντα δέξασθαι μαρτυρίαν, καὶ προσέτι φωνῇ 
διαλεγόμενον, ἥτις ἀλλοτρία οὖσα τῷ προσδιαλεγο- 
μένῳ σοι, τὰ λεχθησόμενα παραινεῖ ἐπίτηδες τα- 
φᾳεινότερα, ἧπερ ἐστὶ, ποιεῖν φαίνεσθαι. 


v. Πειρατέον χαὶ οὕτως, ἔφη, τἀληϑὲς εὑρεῖν. 
Πολλοῦ μὲν γὰρ, εὖ ἴσθι, πριαίμην ἂν, εἴ τίς μοι 
παρεῖχεν ἀμέσως σοι δύνασθαι διαλέγεσθαι. Πλὴν 


ἐγχωρητέον, ὡς ἐγχωρεῖ, χαὶ οὕτως, ὅπη ἂν ἔχοι, “ 


«ἀληθὲς εὑρεθήσεται. ᾿Απόκριναι δὴ μοι, ἔφην. 
"Avapyov εἶναι λέγεις πᾶσαν ψυχὴν, καὶ μηδὲ ἐχτί- 
ὅθαι ποτὲ, μηδ᾽ elvat, ὅτε οὐχ ἦν ; ἣ γεγονέναι ταύ- 
τὴν ποτὲ, χαὶ χτίσμα εἶναι, χαὶ ἀρχὴν εἰληφέναι ; 
Τίς δ' ἂν τὸ πρῶτον εἴποι ; φησίν. Καλῶς λέγεις, 
ἔφην * δοχῶ δέ μοι, ὡς καὶ πρώτους τῶν ἄλλων πάν- 
τῶν χτισμάτων δοξάζεις τοὺς ἀγγέλους ἐκτίσθαι, 
xal χρείττω φύσιν εἶναι πασῶν τῶν μετ᾿ αὐτοὺς 
γεγεννημένων, xa συγγενεστέραν τῇ πρώτῃ (1). 
“Ἄρτι γὰρ ἐμοὶ τοῦτ᾽ εἰπόντι, οἷς οὐχ ἀντέφης, οἷ- 
μαι, συνέθου. Ναὶ οὕτως, ἔφη ὁ γέρων, ἔχει. Οὐχ- 
οὖν, ὦ βέλτιστε, ἔφην, καὶ τὴν Ψυχὴν σου θανεῖν 
δεῖ, χαὶ πᾶσαν ἄλλην, καὶ πολλῷ γε μᾶλλον ταύτας 
ἣ τοὺς ἀγγέλους, ἐπεὶ πολλοῦ v6 xab δεῖ ψυχὰς 
ἀγγέλοις παρισωθῆναι" πολὺ γὰρ δήπου ταύτας 
ἐχείνων ἥττους γνωρίζομεν. Καὶ ὁ Πέρσης " ᾿Αλλ᾽ 
οὐ δοξάζειν παρειλήφαμεν οὕτω" xal γάρ τοι al 
Ψυχαὶ διαμένουσιν ἀθάνατοι, μετὰ τὸ ταύτας τῶν 
σωμάτων ἀπαλλαγῆναι, EÓ ποιῶν ταῦτα λέγεις, 
εἶπον ἐγώ. Πλὴν, πῶς αὖται μὲν, χαίπερ ἐνδεῶς 
πρὸς τὴν τῶν ἀγγέλων ἔχουσαι τελειότητα, φθορᾶς 
εἰσιν ὑψηλότεραι ; f, δὲ τούτων ὑπέρχειται ouot;, 
φθορὰν xat θάνατον ὑποστήσεται; Τὸ γὰρ «τὸ δεύτε- 
ρόν τε καὶ ἧττόν τι πάσχειν, ὅπερ οὐ τὸ πρῶτον χαὶ 
χρεῖττον φαίνεται πάσχον, οὐδὲν θαυμαστόν " οὗ δ᾽ 
ἂν εἴη τὸ δεύτερόν τε xai ἧττον ὅλως ἐλεύθερον, 
σχολῇ γ᾽ ἂν τούτῳ δουλεύδειεν ὃ πολύ τοι ἐχείνου 
εὐγενέστερον ὡμολόγηται. Ἢ οὐ δηχεῖ σοι. 


clarius velim intelligere : sed illud in sermonis pro- 
gressu fortasse nobis continget. Attamen, quomodo 
fieri potest, ut angeli sint immortales ? Oportet enim 
hercle omnem naturam, qus non omnino interi- 
türa sit, quemadmodum aliquando initium accepit, 
ita finem etiam aliquem habere : ut quasi in circulo 
per generationem, interitum et resurrectionem ad 
ijdem tandem aliquando perveniat, et. immutata, 
praestantiorique resurrectione fruens, interitu omni 
superior in posterum evadat. Tum ego, lgitur, o 
hone, angelos ipsos etiam mortales esse opinamini ? 
Nos vero maxime, inquit, Νὰ multum differt, in- 
quam, nostra deangelis opinio : quidnam enim dis- 
crimen ease possit majus illo , quod iuter vitam et 
mortem intercedit ? Et quis, quaeso, persuadere tibi 
poterit, aliter se liabere ea qui dicis, presertim 
cum tu tibi probabile aliquid dicere videaris, saers- 
que Scripturs testimonium nolis admittere ?* pre- 
terquam quod lingua uteris mihi tecum colloquenti 
aliena, quee nativa vi sua efficit, ut res dicendse hu- 
miliores, quam revera sunt, esse videautur. 

10. Sic etiam, inquit, veritatem conemur inve- 
nire, Nam magno quidein, mihi crede, emerem, sí 
quis hoc mibi tribueret, ut absque ullius interventu 
colloqui tecum possem. Sed tamen, quoad ejus fa- 
cere poterimus, rem aggredi par est, et sic veritas, 
quomodocunque se habeat, reperietur. Age vero, 
inquam : responde, si tibi videtur. Omnem animant 


C utrum initii expertem esse dicis, neque unquam 


creatam, nec ullum omnino assignari ei posse tem- 
pus, quo non esset? an contra olim factam crea- 
tamque esse, etexsistendi sumpsisse initium ? Quis, 
inquit, prius illud dixerit ? Opinor, inquam.: sed, 
ut mihi videtur, ceterarum etiam omnium creatu- 
rarum primos. angelos creaboq fuisse opipere, co. 
rumque naturam omnibus qus post ipsos facte 
sunt przstantiorem esse, primaque illi magis co- 
gnatam. Modo enim hoc mihi dicenti cum non con- 
tradixeris, assensus es, arbitror. Recte tu quidem 
acbitrare, inquit, Vide, inquam, optime vir, quan- 
tum fallare :an nen tuam etiam animam, oniném- 
que aliam interire oportet? multoque magis has 
quam angelos, quoniam multo bercle abest, ut ani- 
me angelis exeequentur : bas enim illis longe infe- 
riores esse constat, Non tamen ita est, inquit : nou 
illam nos disciplinam a majoribus accepimus : ani- 
ma, postquam corporibus liberate sunt, perma- 
nent immortales. Bene facis, inquam, quod hoc di- 
cis. Sed, quo tandem modo animse quidem, etsi ange- 
lorum perfectione inferiores, supra omnem interitus 
aleam positz sunt, animis autem superior natura 
corruptionem mortemque patietur ? Mirum quippe 
non est, secundam inferioremque suhstantiam pati 


aliquid, quod prima et superior non patiatur : sed qua ab re secunda inferiorque natura soluta sitet 
libera, ei ipsi rei zgre obnoxia esse possit natura, quam longe secunda nobiliorem esse conéfes 


Anon tibi ita videtur? 


(1) Nempe diviaa. 


113 MANUELIS 


deniur, qua dixisti. Animam post separationem ἃ 
corpore non amplius morituram esse dicimus, hoc 
potissimum argumento adducti, quod utrumque si- 
mul, anima videlicet et corpus, non horum alterum, 
est bomo : qui dum mortuus est, mortis quodam- 
modo particeps fit anima. Si enim hoc aliter fleret, 
hominem mortuum esse nequaquam recte diceretur, 
sed hujus aut illias hominis corpus. Nunc autem 
non hoc omnino, sed hominem mortuum esse dici- 
mus, quod utrumque simul significat : itaque, nt 
jam supra dixi, omnium quz corpori accidunt facta 
particeps anima, mortem quoque illa qua demon- 
stratum est ratione cum eo communem liabet. Sed 


inde usque anima immortalis permanet, quoniam B νάτω, Ποιχίλον, ἔφην, λέγεις " πλὴν οἶμαι τοῦτο 


in corporis morte foit immutata, Versuta illa qui- 
dem, inquam, sed fallax tamen, opinor, conclu- 
siuncula. Nam quid demum dicemus esse mortem ? 
quid vitam? Nonne hoc quidem vitam, corpori ani- 
mam inesse, illud mortem, ambo hzc a se invicem 
esse disjuncta ? Id ipsum, inquit, si proprie loqua- 
mur ; sed multa etiam alia multis aliis modis mor! 
dicimus, qua nimirum sive tempore veterascunt 
sensimque et latenter consumuntur, sive casibus 
quibusdam marcescunt, ideoque, quod accedenti 
corrnptioni in perpetuum resistere non possunt, pe- 
nitus evanescunt. 


49. Intelligere mihi videor, inquam, quz dicis. 
Namque omne animatum, et contra, quocunque tan- 
dem modo corruptum fuerit, hoc tu mori dicis, 
remque ipsam mortis nomine appellas, Non prorsus, 
iuquit, in hac suin sententia, quam dicis : illa eulm, 
ubi seme] corrupta fuerint, nunquam reviviscent. 
Igitur, inquam, neque nostra corpora resurgent? 
Atqui scias velim, inquit Persa, eorum qui apud nos 
eruditi habentur, quosdam ita opinari : oportet 
enim vera fateri. Et Jifficile sane est ab illis non 
supplantari refellique eos, quicunque cuin ipsis con- 
cerlare velint : eos dico qui non fide, tanquam 
scuto aliquo, protecti accesserint, sed ratiocinatio- 
nibus tantum armati. Verumtamen qui nobis lege:n 
dedit, is corporum resurrectionem nos exspectare 
jussit, cui nec fidem derogare licet, nec adversari. 
Nos vero, inquam, humana corpora resurreciura 
esse vel maxime credimus : quod si alter ex nobis 
nunc non concederet, bunc alter quomodo, quzso, 
ad auctoritatem suam posset adducere ἢ Nemo possit 
inquit, persuadere ei qui resurreciionem esse non 
credat , manifestasque bac de re demonstrationes 


postulet. 


15. Vide igitur, vir optime, inquam, quam opti- 
180 jure nobis ad demonstrandam angelorum im- 
mortalitatem satis omnino esse possit, doctores 
nostros nostramque fidem proferre, sicque omni 
negotio ac labore defüngi : non oportet eniin, ut vobis 
quidem id facere liceat, nobis autem ancora hujus- 


20islin. φήσαιμεν, 


PAL/EOLOGI 
t1. Mibi quidem, inquit, summa ratione dicta vi- A ια΄. Σφόδρε po: δοχεῖ εὔλογον slum, ἔφη, ὃ λέ- 


In 


γεις. Τὴν δὲ ψυχὴν μετὰ τὸν τοῦ σώματος; χωρισμόν 
φαμεν μηχέτι τεθνήξεσθαι, διὰ τόνδε τὴν λόγον, Un 
«ὃ συναμφότερόν ἐστιν ἄνθρωπος, ψυχὴ δηλονότι 
καὶ σῶμα, οὐχὶ τὸ ἕτερον τούτοιν" ὃς ἔπειδᾶν ἃ πο- 
θάνῃ, χοινωνεῖ πως τοῦ θανάτου καὶ $$ Ψυχή. El v5e 
ἄλλως fv τοῦτο, οὐδαμῶς ἦν εὔλονον λέγειν τὸν ἄν- 
θρωπὸον τεθνηχέναι, ἀλλὰ, τὸ σῶμα τοῦ δεῖνος. Nov 
δὲ πάντως οὐ τοῦτο, ἀλλὰ τὸν ἄνθρωπον λέγομεν 
κεθνηκέναι, ὃ δὴ σημαίνει τὸ συναμφότερον" sf 
ὅπερ ἔςθην εἰπὼν, κάντων ἡ ψυχὴ τῷ σώματι xo» 
γωνοῦσα χοινωνεῖ πως τούτῳ καὶ τοῦ θανάτου τὸν 
εἰρημένον τρόπον. Καὶ λοιπὸν ἀθάνατος καὶ αὔτη 
διαμένει, ἀνθ᾽ ὧν ἐν τῷ τοῦ σώματος ἢλλοίωται θα» 
σόφισμα εἶναι, Τί ποτε γὰρ τὸν θάνατον εἶναι φῶ- 
μὲν (1); xal τί δὴ τὴν ζωήν; οὗ τοῦτο μὲν ζωὴν 
εἷναι φήσομεν, τὸ ψυχὴν ἐνεῖναι τῷ σώματε, Exstvo 
δὲ θάνατον, τὸ ταῦτα ἀμφότερα ἀλλήλων διαχεχρί- 
σθαι; Ναὶ, χυρίως, ἔφη " λέγεται δὲ καὶ ἄλλα θνή- 
σχεῖν πολλὰ πολλοῖς τισιν ἄλλοις τρόποις, ἣ χρόνῳ 
δηλονότι παλαιούμενά τε xal λεληθότως édvoluxé- 
μενα, ἣ συμπτώμασί τισι μαραινόμενα, χαὶ τῷ 
πρὸς τὴν ἐναντίαν φθορὰν ἀντέχειν ἀεὶ μὰ δύνασθαι, 
τελείως ἀφανιζόμενα. 


ιβ΄. Μανθάνω, οἶμαι, ἔφην, ἃ λέγεις. Ἅπαν γὰρ 
ἔμψυχόν τε xal μὴ, ὅπως δήποτε τελέως δεαφϑαρὲν, 


C τοῦτο δὴ θνέσχειν λέγεις, καὶ τὸ πρᾶγμα θάνιτω 


ὀνομάζεις, Οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν f φὴς, ἔφη, λέγω - ταῦτε 
γὰρ οὐδ᾽ ἀναδιώσεταί ποτε διαφθαρέντα, Οὐκοῦν 
οὐδὲ τὰ σώματα ἡμῖν ἀναστήσεται ; ἔφην. 'AD' 
εἰσὶν, εὖ ἴσθι, ἔφη ὁ Πέρσης, ot γε οὕτω τοῦτο ἐν 
ξάζουσι τῶν παρ᾽ ἡμῖν λογίων δεῖ Ὑὰρ vis; 
ἡμᾶς λέγειν. Καὶ χαλεπὸν ἀμέλει μὴ «πάγτας co:- 
τους ὑποσχελίσαι τοὺς εἰς χεῖρας τούτοις ἐλθόντας" 
λέγω δὴ τοὺς μὴ τὴν πίστιν προδαλλορεένους, ἀλλὲ 
λογισμοῖς ὡπλισμένους. Πλὴν ἡμῖν ὁ δοὺς τὸν γόμον 
ἀνάστασιν τῶν σωμάτων ἐχέλευσε προσδοχᾷν, ὅτῳ 
ἀπιστεῖν οὐχ ἕνι, οὐδ᾽ ἀ τιτεῖναι ἐφεῖται. Παντό; πὶ 
μᾶλλον ἡμεῖς πιστεύομεν, ἔφην, ὡς τὰ τῶν &ipi- 
πὼν ἀναστήσεται σώματα" εἰ δ᾽ ὃ ἕτερος ie 
τοῦτό ye νῦν ἱ πίστει, πῶς ἂν ῥᾳδίως εἶχεν ὁ Es 
πρὸς τὴν πίστιν τοῦτον χειραγωγῆσαι - OO 
ἔφη, τοῦτον ἀναπεῖσαι δυνηθείη ποτὲ, ὅλως i 
στοῦντα τῷ πράγματι, καὶ περὶ αὐτοῦ τὰς ἀκεδί 
ξεις ἐναργεῖς ἀπαιτοῦντα. ᾿ 


ιγ΄, ΓΆθρει τοίνυν, εἶπον, ὦ βέλτιστε, ὡς ἤρκει 
πάντως (2) [ἡμῖν ἀθανάτους τοὺς ἀγγέλους δεῖξει 
προχείμενον ἔχουσι, τοὺς διδασχάλου. καὶ τὴν τι- 
στιν προδαλομένοις, πραγμάτων ἀπηλλάχθαι καὶ 
πόνων * οὐδὲ γὰρ ὑμῖν μὲν ἔξεστι τοῦτο ποεεῖν, ἡμεῖ; 
δὲ ταύτη: ἀφῃρήμεθα τῆς àyxópac. Πίστει γὰρ 


(9 Cod. δυο, πάντας. 





I5 


DIALOGUS I CUM MOHAMETANO. 


146 


ἡμεῖς μᾶλλον ἣγμεθόδῳ xol τέχνῃ xaX λογισμοῖς A modi auferatur. Nam (de magis quam arte, methodo 


ἐδραιούμεθα * πλὴν ἕως ἐφεῖται, χρῆσθαι τῷ εἰχότι 
πάνυ χαλόν. Ἔνθα μὲν γὰρ πίστις οὐ προηγεῖται, 
ἄναντιῤῥήτου τε πάντη χαὶ ὁμολογουμένης δεόμεθα 
ἀποδείξεως * ἔνθα δὲ πίστις τὸ πᾶν ἰσχύει, ἐναργέσι 
μὲν ἀποδείξεσι «τόπος οὐχ ἔνι. ᾿Αντίχεινται γὰρ 
ἀλλήλοις fj τε πίστις καὶ ἡ ἀπόδειξις, χαὶ οὐχ ἄν ποτε 
συνέλθοι χατὰ ταυτὸν ἀμφότερα" τὸ δὲ εἰχὸς τῇ πί- 
στει παρομαρτοῦν Ex περισσείας (1) γίνεται λιμὴν 
τοῖς πιστεύουσι, καὶ γαλήνην λογισμοῖς ἐμποιεῖ, 
ἀγχύρας ἐπ’ ἰσχυρᾶς, λέγω δὴ τῆς πίστεως, τὰς 
«ἧς σωτηρίας ἐλπίδας ἀναθεμένοις. "Ἔνθα γοῦν 
ἐφεῖται, πάνυ γε χαλὸν τούτῳ χρῆσθαι" ὃ δὴ xai 
ποιῶμεν, εἰ βούλει, ἐπαναλαδόντες ἤδη τὸν λόγον. 


et ratiocinationibus stamus : sed tamen quantum 
lieet. probabilitatibus uti sane laudabile est.. Ubi 
enim fides non przit, indubitata nullique oinnino 
cóntradictioni obnoxia demonstratione indigemus : 
fides vero ubi omnem vim habet, manifestis quidem 
demonstrationibus locus non est.. Nam adversantuc 
sibi (ides et demonstratio, nec unquam in idem am- 
bo convenire possunt : sed probabile argumentum, 
fidem ex abundanti comitans, credentibus fit por- 
tus quidam : ratiocinationibus eorum quietem pa- 
rit, quoniam spem suz sslutis in forti ancóüra, hoc 
est fide, reponunt. Tgitur ubi licitum est, probabili 
argumento uti quam maxime decet : qued hos 


etiam,shplacet, faciamus, atquo ad eam partem. sermonis, ex qua egressi sumus, revertamur. 


ιδ΄. Εἶπας τοίνυν χυρίως μὲν θάνατον εἶναι τὸν B 


τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος χιυρισμόν " καταχρηστι- 
xi»; δὲ xai ἄλλα θνήσχειν λέγεσθαι, xal τινα μὲν 
«ούὐτων μηκέτ᾽ εἶναι μηδ᾽ ἀναδιώσεσθαι μέλλειν, xa- 
ταφθορὰν ὁποστάντα * ἕνια δὲ πάλιν ἀλλοιωθέντα, 
καὶ ταύτῃ χρείττονος χαταστάσεως ἀπολελαυχότα, 
᾿μηχέτι ταῦτα δουλεύσειν θανάτῳ τε xat φθορᾷ. Τὴν 
δὲ ἀλλοίωσιν ταύτην θάνατόν σοι φίλον προσαγο- 


ρεύειν καὶ ἀναδίωσιν, ἧς καὶ τὰς ψυχὰς μεθέξειν ^ 


ἀναγκαῖόν σοι φαίνεται " ἵν᾽ ἐπειδήπερ ἀρχὴν εἰλή- 
φασι, τέλος ἀκολούθως ἐχδεχομένην, ἀπαθανατισθῶσι 
διὰ τῖς ἀναχαινίσεως, καὶ δευτέρας ταύτῃ χαταστά- 
σεώω; τύχωσιν, ἐπιειχῶς ἀμείνονος τῆς προτέρας. 
Ταυτὶ δὲ ἔφησθα πάντως τῷ εἰχότι χρώμενος " οἷς 
YXp τοῖς σώμασιν αἱ ψυχαὶ κοινωνοῦσι xal τῶν ἀγα- 
θῶν, χαὶ τῶν μὴ τοιούτων, xal ἁπλῶς πάντων ἑξῆς, 
xai τοῦ θανάτου αὑτοῖς χοινωνήσουσι. Ταῦτα ἦν, ὦ 
Ὗαθὲ, εἴ γε μὴ παντάπασιν ἐπιλέλησμαι, ἃ δι᾽ ἄλ- 
λων ὀνομάτων (συνέτεμον γὰρ τὸν λόγον) περὶ τῶν 
Ψυχῶν σοι, καὶ τὸῦ θανάτου, xal τῆς ἀλλοιώσεως εἴ- 
ρηται" εἰ δ᾽ ἐπελαθόμην, αὐτὸς ἄνάμνησον. Καὶ ὁ 
Πέρσης, ᾿Αλλὰ ταῦτά ἐστιν, ἔφη. 

ιε΄, Εἰπὲ δὴ πρῶτον, ἔφην ἐγὼ, ποίῳ δή τινι 02- 
νάτῳ δουλεύσειν ὑπόχρεως εἶναι λέγεις τοὺς ἀγγέ- 
λου;, τῷ χυρίως, ἢ τῷ μή; Καθαρῶς μὲν, ἔφη 6 γέ- 
ρων, οὔτε λέγεταί τι, οὔτε μὴν γέγραπται περὶ 
 φρούτου, πλὴν, ὅτι xal οἱ ἄγγελοι τεθνήξονται. Δοχῶ 
δέ μοι, καὶ μάλιστ᾽ ἐξ ὧν σοι νῦν δὴ εἴρηται, ὡς εὖ 
ἂν ἔχοι λέγειν, ὅτιπερ τὸν οὗ χυρίως ἀποθανοῦνται 
θάνατον οἱ (2) ἄγγελοι. Καὶ πῶς σε ἄλλως, εἶπον 
᾿γὼ, ἐνδέχεται ἐννοεῖν τε χαὶ λέγειν, ἄνδρα νοῦν 
ἔχοντα καὶ σοφόν ; Ὅσα μὲν γὰρ ix πλειόνων τε xal 
διαφόρων τὴν ὕπαρξιν ἔχει, εὔδηλον ὡς συντέθειται, 
χαὶ δεῖ ποτε ταῦτα διαλυθῆναι. Σύνθεσις γὰρ, φασὶν, 
ἀρχὴ διαστάσεως. Εἰ δὲ δὴ καὶ ἐξ ἐναντίων συντέ- 
θειται καὶ φόσει πολεμίων, οἷα δὴ τὰ πρῶτα στοι- 
χεῖα (ἐξ ὧν τὰ σώμαθ᾽ ὑμῖν, Θεοῦ δυνάμει τε καὶ 
χελεύσει), θαῦμᾳ, ὅτι xal συνῆλθε τὴν ἀρχὴν κατὰ 
ταυτὸν, καὶ ὁπωσοῦν συνέστη, χαὶ διαρχεῖ, τὰ μὲν 
ἐπὶ πλεῖον, τὰ δὲ (m ἔλαΐτον" ὃ δὲ xav ἔκπληξιν 
ἐμποιεῖν οἷόν τε νοῦ μετέχουσιν, ἐχεῖνο πάντως ἂν 


(4) Cod, reg. περιουσίας, 


14. Mortem Igitur proprie esse dixisti discessum 
animi a corpore : per abusionem vero, inquiebas, 
alia etiam mori dicuntur, quorum, qu:zedan! non sunt 
amplius, neque, postquam corrupta sunt, revivi- 
&cent : quzdam contra immutata, melioremque sic 
adepta constitutionem, morti corruptionique non 
amplius erunt subjecta. Hoc porro immutationis. 
genus mortem appellare tibi placet et resurreciionem, 
cujus animas quoque fore aliquando participes ne- 
cessarium tibi videtur ? ut quoniam ortum habue- 
runt animz, ideoque finem quoque habere possunt, 
renovatione illa demum iinmortales fiant, sicque in. 
alterum quemdam statum perveniant, priore longe 
meliorem. Ilec autem dixisti, verisimili prorsus 
argumento ulens : eum quibus enim corporibus. 
bona, mala czteraque omnino omnia cominunia. ' 
habuerunt anims, cum iisdem communem etiam- 
mortem habebunt. llzc fere sunt, hospes, nisi admo-- 
dum me inez memoriz sensus fallit, qaz aliis verbis 
(nam contraxi orationem tuam ) de animarum mor-. 


 temutatiopeque di zii: quorum δὲ quid mibi excidit, 


in memoriam revoca. Ego vero nibil aliud dixi, inquit. 
45. Igitur, inquam, dic mihi primum, si placet, 
quali tu tandem inorti obnoxios fore angelos aflir- 
mas, ' utrum proprie dict; illi, an secus? Liquido 
quidem, inquit, hac de re neque dicitur quidquam, 
neque scribitur, przter hoc, quod angeli quoque 
morientur. Mihi vero ex iis maxime, quz modo di- 
cebas, rationi consentaneum videtur, ut statuamus, 


D improprie dictam mortem angelos subituros. Nec, 


inquam, pro prudentia illa et doctrina, qua cst. iu 
te summo, aliter pojes sentire et loqui. Quacunque. 
ex pluribus diversisque rebus exsistentiam trahunt, 

ca quidem composita esse aliquandoque dissolutum- 
iri manifesto liquet. Nam dissolutionis initium, ut: 
aiunt, est. compositio. Jam vero si quidam vel ex 
contrariis composita fuerint naturaque inter se pu-. 
gnantibus, cujusmodi sunt prima elementa ( e qui- 
bus nostra corpora Dei numine jussuque constant), 

mirum certe accidit, ea in unum ab initio locum 
convenisse, aliquoque tandem modo utcunque cone 


(8) Οἱ deest in m. 


MT 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


H3 


stitisse, et alia longiori, alia breviori temporis in- A εἴη. Tb γὰρ πάντα πεφυκὸς διαφηείρειν, ὃ πόλεμος, 


tervallo permanere : id, qui sunt rationis conipotes, 
nisi admiratione obstupefacti contemplari non pos- 
sunt. Quod enim ad omnia corrumpenda natum est 
bellum, hic mutato ordine conservandis rebus 
videtur. inservire. Nam consideremus, qua ratione 
bellum et pngna finem babeant : necesse est, alte- 
rum sit de duobus, ut vel ad pactionem res veniat, 
vel a | victoriam, ut alter quidem vincat, alter. vinca- 
tur. Atqui ut ad pactionem inter se elementa veniant, 
(ieri nequaquam potest : neque enim suam ipsa natu- 
ram abnegare possunt. Atque ab alteroquidem alte- 
rum vinci necessarium foret : Deus autem hoc fleri 


ἄνω ποταμῶν ἐπὶ τούτοις συστατιχὸν ἀναφαένεται. 
Σχοπῶμεν Ob, ὅπως πολέμου τέλος καὶ μάχης δυοῖν 
θάτερον, ἣ σπείσασθαι ἢ χρατῆσαι - θάτερον μὲν 
χρατῆσαι, θάτερον δὲ ἡττηθῆναι. Καὶ σπείσασθαι 
μὲν τὰ στοιχεῖα ἀλλήλοις παντελῶς ἀδύνατον " μηδὲ 
γὰρ τὴν ἑαυτῶν φύσιν ἀρνήσασθαι δυνατόν. Kpatt- 
σαι δὲ πάντη θάτερα τῶν ἑτέρων ἀναγκαιότατον 
μέν * Θεὸς δὲ εἴργει τοῦτο γενέσθαι. Τὸ γὰλρ χρατῖ- 
σαν ἂν αὐτοῖς ἀνάγχη διαφθεῖραι εὸ χρατηθὰν, xal 
τούτῳ συμφθαρῆναι τὸ ἀναλῶσαν, καθάπερ ὕλῃ, τὸ 
πὸρ' ὥπτε τὰ στοιχεῖα μόνα (1) τῷ πολεμεῖν δ:α- 
μένει, χαὶ τῷ παραδόξῳ τούτῳ διασώζεται τρόπῳ. 


prohibet. Nam elementum, quod in ipsis victori compos foret, ld et victum elementum tolleret, et uni 


cum illo quod consumpsisset, sicut flamma cum materia, ipsum exstingueretur 


: adeo ut belli ope soh 


elementa perdurent, hujusmodique modo, eoque adirirabili conserventur. 


16. Unde mirum esse dixi, quod ex ejusmodi D 


principiis ab initio nostra corpora constiterint, et 
vel brevi quopiam tempore permaneant. Angelorum 
vero natura simplex elementisque przstantior, ne- 
que ab iis, elementis dico, exsistentiam habet ( quo 
enim, obsecro, pacto. consentaneum essct, ex post 
factis ipsos esse factos 1), neque alia quapiam re 
indiget, ut consistat aut bene se habeat. lgituc 
haud reete opinetur quis, angelos corruptioni sub- 
jectos esse posse. Si enim composita, ee ipso quod 
composita sun!, mortem. quidem obeunt. finemque 
habent, ileoque aliis corruptibilibus ad consi- 
stendum indigent, palam est immortalia esse quie 
sunt hisce contraria, Est ergo angelorum natura 
immortalis. Nam a Dco  exsistentiam habent, et 
sola hujus participatione vivunt, moventur, sunt. 
llujusmodi autem natura quomodo zgrotabit? 
quomodo senescet ? quomodo  veterascei ? quo- 
modo .morietur* Eadem ratione animas quoque 
immortales esse. existimandum est. Natura enim 
sunt simplices, rationisque participes, soloque 
Dei iuterventu (si sic quod Graeci μέθεξιν vocant 
appellari placet ) exsistunt. Quin etiam corruptibi- 
lium mortaliumque rerum quzcunque corruptio- 
nem ac mortem superabunt, hanc immortalitatem 
incorruptibil's naturz? parücipatione adipiscuntur. 
ijus»nam igitur ratio esse potest, ut angelis, qui 
substantiis. mortalibus praestantiores sunt, mortem 
attribuamus 7 Sin autero horum naturam in melius 


mutari dicis, atque hoc mortem vocare tibi placet, D δ᾽ &vexev οὐ διοίσομαι " 


nomine non pulchro pulcherrimam rem abs tc ap- 
pellari scito : nam quz» in melius fit immutatio, 


ea vitz potius quam mortis appellationem accipere deberet. Sed nulla erit mihi 
nec longum ego de illa re sum sermonem facturus, dummodo a vera opinione intesüb 


controversia : 
scntcntiaque tua non sit aliena. 

41. Hic Persa, Optime, inquit, omnium tu mili 
abs te dictorum probasti rationem, orationeque tus, 
cum angelos, tum animas, immortales esse di mon- 
strasti. Amborum tamem natura non omuis omnino 
passionis expers esse milii videtur : nec enim sem- 


(1 Forte 
(2) Cod. en sc eC d. 
(9) Alludit ad s. Pauli dicum, Act. Àp st. xv, 


tc". Kal θαυμαστὸν, ὅπερ εἶπον, ὅτι καὶ συνέστη 
τὴν ἀρχὴν τὰ σώματα ἡμῖν ἀπὸ τῶν τοιούτων, καὶ 
διαρχεῖ βραχύν τινα χρόνον. Οἱ δὲ ἄγγελοι φύσις 
ἀπλῇ xal τῶν στοιχείων χρείττων, καὶ οὔτε παρὲ 
τούτων ἔχει τὴν ὕπαρξιν (πῶς γὰρ ἀκόλουθον ἐχ τῶν 
ὑστερογενῶν ;), οὔτε τινὸς αὖθις δεῖται, ὥστε χεὶ 
συνίστασθαι ἣ εὖ εἶναι, Οὐχ ἄρ' εὖ ἔχει τούτους b- 
ξάξειν οἵυυς τε εἶναι φθορᾷ δουλεῦσαι. El γὰρ τὲ 
σύνθετα θνητὰ χαὶ λῆξιν ἐχδεχόμενα, τούτῳ αὐτῷ 
τῷ σύνθετα εἶναι, xal διὰ τοῦτο δέονται φθαρτῶν 
ἑτέρων, ὥστε συνίστατθαι, σαφὶς ἂν εἴη πάντως, 6; 
τἀναντία τούτοις: ἀθάνατα, 'H τῶν ἀγγέλων &pa οὐ- 
σις ἀθάνατο;. Θεόθεν γὰρ τὴν ὕπαρξιν ἔχουσι, xi 
τῇ τούτον μόνῃ μεθέξει ζῶσι (2), καὶ χενοῦνται, xs 
εἰσίν (3). Ὅθεν ἡ τοιλύτη φύσις πῶς μὲν vostri; 
πῶς δὲ γηράσει (4); πῶς δὲ παλαιωθήσεται; τῶ; 
δὲ τεθνέξεται; Τοῦτον δὲ τὸν τρόπον καὶ τὰς Ψυχὲ; 
&0zvá:ou; ὑποληπτέον. ᾿Απλαΐ γὰρ δὴ καὶ αὗται τὲν 
φύσιν, καὶ λογικαὶ, καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ μεθέξει μέν 
συνίστανται. Καὶ μὴν xal τῶν φθαρτῶν τε xal ba 
τῶν, ὅσα μέλλει πάντως γενήσεσθαι κρείττω φθορᾶς 
xai θανάτου, τῇ τοῦ ἀφθάρτου μετοχῇ τοῦτο ἂν εὖ, 
fox, Ὥστε *lv' ἔχει λόγον, θάνατον ἀγγέλοις ssp 
πτεῖν ἀμείνοσι τῶν θνητῶν (δ) ὑπάρχουσιν : Ei δὲ ἢ 
τὴν τούτων φύσιν φὴς ἀλλοιοῦσθαι πρὸς τὸ BDor 
καί σοι φίλαν θάνατον τοῦτο χαλεῖν, ἔσθιε μὲν, & 6 
χαλῷ χάλλιστον πρᾶγμα προσαγορεύεες (em 
τὴν y3p ἐπὶ τὸ χρεῖττον ἀλλοίωσιν ζωῆς «gut 
ρίαν δέχεσθαι μᾶλλον f| θανάτου προσῇχε. M 
ἀλλ᾽ οὐδὲ πολύν τινά πὸ 
ποιήσομαι λόγον, ὅταν σοι τῆς ἀληθηῦς ὁ νοῦς τ᾽ 
ται δύξης. 


tecum de wr 


ιζ΄. Σφόδρα πάντα, ἔφη ὁ Πέρσης, ἔχεταί σοι M- 
γου τὰ εἰρημένα, xal ἀθᾶνάτους τοὺς ἀγγέλους ὁ 
λόγος ἀπέφηνε, καὶ δὴ xal τὰς ψυχάς, "H τύσις piv 
τοι xai ἀμφοῖν οὐχ ἀπαθὴς παντάπασιν οὖσά μοι 
φαίνεται * οὐδὲ γὰρ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσα, καὶ κατὰ 
28. [n ipso cnim ririmus, movemur et sumus. 


(o Co, Cow. n Yoxxtaz t. 
(ὃν & cortex τὰ wes NN as Verte, 


n9 


DIALOGUS II CUM MOHAMETANO. 


τὸν 


ταυτὰ, xal ἀχίνητος. Ναὶ, ἔφην ἐγώ * τὸ [γὰρ μη- A per eodem similique modo se liabet, neque immota 


δαμὴ μηδαμῶς τροπὴν ἣ χίνησιν ἡντινοῦν ὑπομένειν 
δύνασθαι, τοῦτο δὴ τῇ θείᾳ χαὶ ἀνάρχῳ καὶ δη- 
μιουργῷ φύσει μόνῃ δοτέον. Τοιαῦτα δήπου λέγόντι, 
ἔφη, σοὶ μὲν ἔγωγε χαίρων ὁμολογῶ * ἐμοὶ δὲ πάλιν 
οὐχ ἀπειθήσουσιν, οἷς ἂν καὶ μεταδοίην τοῦ λόγον " 
οὗ «γὰρ ἀντιτείνειν ἐπιχειρήσουσι. Καὶ γὰρ νομίζω, 
μηδένα οὕτως εἶναι θρασὺν τῶν εἰς ἐμὲ φοιτώντων 
(φοιτῶσι δὲ ἄρα πάντες, ὅσοις τῶν ἐμοὶ πολιτῶν δογ- 
μάτων τε μέλει, χαὶ νόμων, xal λόγων τῶν ἡμετέ- 
pov), μηδένα τοίνυν τούτων σχαιὸν χαὶ ἀνόητον εἶναι 
τοδοῦτον, ὥστε xa τολμῆσαΐ μοι πρὸς λόγους ἐλθεῖν. 
Ἴσασι γὰρ, ὡς μῦς πίττης, φασίν (1). Ἱχανῶς μοι 
τοιγαροῦν τὸν περὶ τῶν εἰρημένων ἀποδέδωχα; λό- 
γον * xaX χάριν σοι τῶν πόνων ὁμολογῶν, δέομαί σον 
χωρεῖν ἐπὶ τὰ πρόσω. Ταυτὶ μὲν οὖν τὰ τῆς πρώτης 
νυχτός. Τῇ δ᾽ ὑστεραίς μοι προσελθὼν ὁ γέρων ἅμ᾽ 
ἡλίῳ σὺν τοῖς υἱέσιν, ἐδόοντό μον, μὴ μέλλειν, ἀλλὰ 
τὸ τάχος ἄρξασθαι, ὅθεν ὁ λόγος ἡμῖν ἐτελεύτησεν, 


consistit: lta plane, inquam : etenim nullam pror- 
sus mutationem motionemve pali posse, boc soli 
divinz, rerumque omnium procreatríici initioque ca- 
renti naturz, concedendum est. Tibi sane, in- 
quit, assentior hec dicenti: nec aliter atque ego 
sentient, quibuscum posthac hunc sermouem 
communicaro : nec enim obsistere conabuntur. 
Ex iis enim, qui frequentant domuni meam (fre- 
quentant autem, quicunque nostrorum eivium do- 
gmatibus, legibusque disciplinisve nostris βίυ- 
dent), ex Lis igitur neminem ita esse audacem opi- 
nor, aut ita lhebetem, aut insipientem, ut mecum 
in controversiam venire audeat. Noruut enim, ut 


. mus picem, quod aiunt. Itaque tua de his rehus 


oratio abunde mihi fecit satis : meritamque adeo 
tibi habeo pro cura tua gratiam, pergasque obsecro 
ad ea qua sequuntur. Et hunc quidem in modum 
86 habuerunt, que prima nocte acta sunt. Postridie 


autem ejus diei, cum senex una'cum filiis oriente sole ad me accessisset, rogaverunt oinnes, ut quo 
in loco finem disputandi fecissem, sine mora inde ad reliqua pergere. 


uen 





DIALOGUS II. 


De coo, terra, et de iis que ibi continentur; item de Adami lapsu, 
Christique judicio et Moamethis paradiso. ^ 


α΄, "Ect:o τοίνυν, ἔφην ἐγώ. Τίνα ᾿δὴ οὖν ἅττα C 


φρονεῖς περὶ οὐρανοῦ, καὶ γῆς, καὶ πάντων τῶν ἐν 
αὐτοῖς ; τούτων γὰρ οἶμαί σε τὸν λόγον ἐπιζητεῖν * 
εἴ τι οὖν σοι φίλον πρῶτον εἰπεῖν, ἢ ἐρέσθαι, ἔξεστι 
φράζειν. Ταῦτα εἰπόντος; ὁμοῦ, ὁ. ζτέρων κεχυφὼς 
ἀχάθητο, . 
Κατὰ χθονὸς ὄμματα πήξας (2)* 

xaV ἐῴχει δή πως φροντίζοντί τε καὶ διαπορουμένῳ. 
*Hv γὰρ, ὡς ἔφθην εἰπὼν, ἔμπειρός τε λόγων, καὶ 


νόμων, xal δογμάτων τῶν χατ᾽ αὐτοὺς, καὶ τὴν xo- ͵ 


ρνφὴν, ὡς ἐλέγετό τε xal ἐνομίζετο, τῆς σφῶν αὖ- 
τῶν σοφίας κατειληφώς * ἣν δὲ τὰ τοιαῦτα σοφὸς ἐν 
cf] γενεᾷ, φησὶ (3), τῇ ἑαυτοῦ. Διὰ τοῦτο τοίνυν, 
εἶμαι, στενοχωρούμενος, τοῖς Πυθαγόρου ἐῴκει μα- 
θηταῖς, πολὺ τὴν σιωπὴν ἀσπαζόμενος. Ὡς οὖν ἐφ᾽ 
ἱκανὸν οὐχ ἀνέχυπτεν, ὁ πρεσδύτερός φησι τοῖν 
υἱοῖν, βλέψας εἰς ἐμέ * "Αλλ᾽ εἴ xol σοι οὐκ ἐπαχθὲς, 
χαὶ περὶ τούτων γε ἡμῖν αὐτὸς ἀπόδος τὸν λόγον. 
Ἔρην ἐγὼ πρὸς αὐτόν " Καὶ (4) τίνα δὴ τοῦτον (5) 
ἀπαιτεῖς λόγον ; τὸν ὅπως ἕχαστα στοιχεῖα φύσεως 
ἔχει, καὶ ᾧ δὴ ταῦτ᾽, ἀλλήλοις πολέμιά τε ὄντα, καὶ 


! Luc, xvi, 8. 


(1) Plenius apud Erasmum Chiliad. If, cen- 
tur. itt, prov. 68: M3; ἄρτι πίσσης γενόμενος, « in 
eos, qui cum antea fuerint audaculi et confdentes, 
postea degustato periculo plane timidi videntur. » 

(3) Iliad. T', vers. 217 


(5) Φησὶν, sul/ntellige, ὁ t:ph; λύγος, dj ἁγία 


4, Esto igitur, inquam. Quasnam vero sentis de-- 
colo, de terra, omnibusque quz ip illis continen- 
tur? horum enim, opinor, rationem exquiris. Qui- 
bus de rebus si quid dicere velis, aut interrogare, 
facio tibi, hospes, potestatem. Quas cum. dixissem, 
demisso vultu sedit senex, e& 
uU Humi sua lumina fixit, 
hzrereque in aliqua re videbatur, cogitareque ne- 
scio quid attente admodum. Erat enim, ui superius 
demonstravimus, dootrinarum, et. legum, dogma- 
tumque peritus, qua apud istos vigent, secunduim- 
que omnium sermonem et opinionem altissimum 
inter ipsorum magistros gradum . consecutus, et 
quod ad hzc attinet, in generatione sua sapiens *, ut 
Deus cecinit. Quam ob rem, opinor, animo ange- 


D batur, silentiumque mirum in modum amplecteus 


Pythagorz discipulorum similis apparebat. ltaque 
cum aliquantum temporis caput non erigeret, filius 
natu major in me intuens, Nisi molestum est, in- 
quit, de his ipse nobis rationem reddas. Quamuam 
vero, inquam, rationem vis reddi ? an ut tibi ex- 


T'eaoh," aut ejusmodi aliquid : nam boc φησί svps 
utuntar Greci, ot sacre Scripture verba proferri 
a se innuant, | 

(4) Καὶ deest in Reg. 
, (5) Forte τούτων rationcm de his rebus, ut supra 
in. 


25] MANUELIS PAL.£CLOGI 152 
plicem, quaenam sit singulorum elementorum na- A μαχρὰν ἀλλήλων τῇ φύσει διεστηκότα, εἰς ταυτὸν 


tura? quomodo h:ec, etiamsi pugnent inter. se, na- 
turaque longe discrepent, inidem tamen conveniant 
quodammodo, vicinaque siut * ala quidem imme- 
diate, nt ita dicam, quibuscunque vilelicet cogna- 
lio quzedam et occulta identitas inest ? alia mediate 
ea dico, qux diversi omnino sunt generis, et pror- 
sus aliena ? quit tamen similium qualitatum inter- 
ventu latenter, ut quispiam dixerit, et occulte inter 
se "econciliantur : unde singula singulis, quod est 
dictu mirabile, contrariam ipsis naturam eommu- 
nicant, commistionewque et unitatem cum dissi- 
milibus faciunt, quod omnem hercle adwmirabili- 
talis excessum superat : siquidem id dissimilitu- 
dinís speeie dulcem quemdam concentum efficit, 
quem nemo pre rei dignitate satis possit admirari. 
Num igitur horum tibi, hospes, rationerm ezplicari 
nune postulas 3 vel cam, qua ratione opifex xdifi- 
catorque ounium Deus ex nihilo hzc produzcrit ὃ 
vel eau, qua lorem οἰ ἴα ereationem enarret, 


συνέρχεταί πως, καὶ γειτνιάζει ; καὶ τὰ μὲν ἃ μέσως, 
6501; δηλονότι συγγένειά τις ἕνεσει, καὶ ταυτότης 
ἐγχεχρυμμένη ; τὰ δ᾽ αὖ ἐμμέσως, λέγω δὲ νῦν τὰ 
πάντη ἔχφυλά τὲ (1) καὶ ἀλλότρια; ἃ τῶν ὅμοίων 
μεσιτευουσῶν ἀμφοτέροις ποιοτήτων, λεληθότως, ὡς 
ἄν τις εἴποι, χαὶ χρυφίως καταλλάττεται " καὶ κποι- 
νωνεῖ ἕχαστην ἐχάττῳ τῆς ἐναντίας αὐτῷ φύσεως 
θαυμασίῳ τρόπῳ, καὶ με:αδίδωτιν ἡρέμα τῆς πρὸς 
τὰ ἀνόμοια συγχράσεώς τε xal ἑνώσεως, ὃ δὴ πᾶταν 
θαύματος ὑπερδονἣν εἶσι» πίπτουσαν ἀποφαῖΐνει, τῇ 
δοχυύσῃ ἀνισότητι εὔηχόν τινα ἁρμονίαν ἃ ποτελοῦν, 
καὶ οὐχ ἀξίως δυναμένην θχυμάξεσθαι. Τούτων οὖν 
τὸν λόγον νῦν ἀπαιτεῖς ; ἢ ἐχεῖνον, χαθ᾽ ὃν ὃ «xiv 


'πτων δημιουργὸς ix τοῦ μὴ ὄντος ταῦτα παρήγαγεν; 


ἣ τὸν ἱστοροῦντα τούτων τὴν ποίησιν, καὶ voolov μὲν 
πρῶτον, ποῖον δὲ μέσον, ποῖον δ' ὕστατον γέγονε; 
Καὶ ὃ;, Τὸν τρίτον οἶμαι͵ ἔφη, τὸν πατέρα ἀπαιτεῖν. 
Οὗ συνθεμένου τῷ παιδὶ, καὶ ὁμολογήσαντος, ἔφτν 


ἑνώ" 


et quid primum, qui.| medium, quid υπὐηυπι f.etum fuerit? [9Πυς tertiam opinor, inquit, pater er 
petit. Qui cum filii dicium assensu suo comprobasset, tum ergo rursus ita sum exorsus dicere : 


4. Rectum quidem mea sententia, optimi viri, 
consilium iniistis, quod inclinastis ad id, quod uon 
perdifficile est, vel omnino estra facultatem no- 
siram positum : nulto enim hercle sermone indige- 
vel priorum quistionum explicatio, multumque 
nobis facesseret uegotii, plilusophorum etiam lin- 
gua et auditu opus liaberet. lllam porro rationem, 
qua bxc omnia produsxerit Deus, sapientiaunque il- 
lam, qua universum hunc mundum :ificarit, 5.18 


β΄. Εὖ μοι βεδουλεῦσθαι δοχεῖτε, πρὸς τὸ uh eds? 
χαλεπὸν f ἀδύνατον νεύσαντες * τῶν μὲν γὰρ προτί- 
pov ζητημάτων ὁ λόγος πολὺς ἂν εἴη, καὶ πολλὲ 
παρέχων ἡμῖν πράγματα, φιλοσόφων, καὶ γλώττης, 
καὶ ἀχοῦς δεέμενος. Λόγον δὲ πάλιν ἃ κεῖνον, καθ᾽ ὃν 
πάντα παρήγαγεν ὁ Θεὸς, xat σοφίαν, fj ταῦτα δεδη- 
μιγύργηχεν, αὐτὸς ἂν μόνος εἰδείη - ἡμῖν δὲ pe 
τόδε παντὸς μᾶλλον ἀδύνατον. Οὐ γὰρ οἶδεν ὦ olxis, 
οὐδ᾽ ἡ ναῦς, τὴν τέχνην, ἧ γέγονε " καίτοι καὶ ἀμ- 


ipse noverit : nec quidquam est profecto, cujos in (C, φότερα ταῦτα τοῦτο f| ἐχεῖνο τὸ εἶδος μόνον (οὗ μὴν 


cognitione:s devenire miuus possimus. Quid eniin? 
novitne domus, novitne navis artem, qua facta est? 
Ft tamen ambe nihil prater l.2nc vel illam formam 
(non acceptam initio exsistentiam, ron statuio, non 
conservationem ) manu cogitationeque nostra acce- 
perunt. Deus autein, quod omnia es. nibilo produ- 
xit, et in. rerum natura conservat, non minorem 
inde admirajionem movet, quam quia quamdam sine 
ulla sprcie, atque carentem qualitate materiam, 
certa aliqua forina posterius insignivit. Et, οἱ no- 
δι. ἃ nop cognoscimus, 1liena quomodo recte nosce- 
reinus? Sed tamen hoc certo acimus, divinum Na- 
men ob selam bonitatem suam angelos creavisse, 
omnemque alium ordinem, qui natura sentiente te- 


xaX τὸ τὴν ἀρχὴν ὑποττῖναι, xat ουντηρεῖσθαε, καὶ 
διασώζεσϑαι) παρὰ τῆς ἡμετέρας χειρὸς τε xat διδ’ 
νοίας ἀπείληφε Θεὸς δὲ πάντα παραγαγὼν ἐξ οὐκ 
ὄντων, xal συντηρῶν ἐν τῷ εἶναι, οὐχ ἧττόν γε ix 
τούτου θχυμάξεται, 7| ἀπὸ τοῦ τὴν ἀνείδεον ὅλην, 
ἣν 01311,0210, εἰδοποιῆσαι μεταγενέστερον, Kal, εἰ 
τὰ καθ᾽ ἡμᾶς οὗ γινώσχομεν, πῶς ἄν καλῶς περὶ 
τῶν ἄλλων εἰδείημεν ; Πλήν γε τυῦτο τεαντὸς μᾶλλον 
ἴσμεν, 6; δι' ἀγαθότητα μόνην τούς «x ἀγτέλους 

προῦπεστήσατο, xa! πᾶσαν ἄλλην διαχόσμησιν wp 
τίν" εἶτα xal τήνδε τὴν ὁρωμένην παρήγατεὲ st, 
καὶ εἰδοποίτ σε, xal προνοεῖ, καὶ συνέχει 'Ἱκᾶντα ὃ» 

σμοῖς φιλίας ἀῤῥήτοις (2), καὶ συμφυΐᾳ, λόγοιν 

χώσῃ xai νοῦν ἀνθρώπειον. Λείπεται tolvuv epáum 


ncatur : deinde liunc, quem videmus, mundum pro- D ἔτινι ταῦτα τάξει δεδημιούργηται. Ἢ πῶς λέγετι; 


duxisse, eertaque specie ac forma decorasse, provi- 
dentiaque sua adhuc conservare zternisque concor- 


᾿Αλλὰ τοῦτο, ἔφασαν οἷδε, τέως ἀχούσωμεν - τὴν ἃ 
«τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς γνῶσιν Θεῷ καταλίπωμεν. 


εἰ vineulis, naturalique conjunctione, qu:ze supra emnem hominum rationem captumque putanda est, eaa- 
cta continere, Reliquum est igitur, ut quo lixc ordine fabricata fuerint, eloquamiur. An. non vobis ita vide- 
tur? Nobis quidem videtur, inquiebant,id ας interim audimus : quae vero supra nos sunt, corum cogat 


tionem Deo relinquamus. 

5. Verum de ilüs, inquam, nihil nostrum au- 
dies. Nam qu: Deus Moysi scribenda mandavit, 
hzc ego tibi narrabo. Quorum si quid aliter cre- 
datis, dicas. Neque tamen illud abs te igno:ari volo, 


(4) T: deest ὦ Beg. 


q'- 'AXX οὐδὲν ἀχούσῃ περὶ τούτων, ἔφην, ἡμέτο- 
go»* γὰρ Μωῦϊτῇ Θεὸς προσέταξε γράψαι, ταῦτά 
σοι διτγήσομαι. EU «t γοῦν τούτων ὑμῖν ἄλλως m. 
στεύεται, φράπον. Πλὴν σε γινώσχειν ἐθέλῳ, é; οἱ 


λὲν amo, (oue ἀξῥύκχτυις. 


153 


E 
DIALO QUS Π CUM MOHAMETANO. 


154 


τὰ πρωτότυπα χεχτημένοι, τοὺς Ἰουδαίους λέγω, Α eos qui Βογ8 Scripturse primos textus. possede- 


καίπερ ἐχθροὶ τῆς πίστεως ὄντες, περὶ τῶν τῆς χτί- 
σεως λόγων οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς διαφέρονται. ᾿Αλλὰ καὶ 
ἡμῖν διαφερόντως ἐχεῖνοι ἐχθροὶ τυγχάνουσιν ὄντες, 
ἔφην, πρὸς μέντοι τοῦτο ξυμδαίνουσιν, Οὐχοῦν, ἔφην 
ἐγὼ, εἰ καὶ ἀμφοτέροις ἡμῖν οἵδε χατὰ τοῦτο συμ- 
δαίνουσι, καὶ ἀλλήλοις ἡμεῖς ξυμδησόμεθα. Δῆλον 
δὴ, ἔφη ὁ γέρων. "Apa δὲ καὶ οἱ παῖδες τόν τε λό- 
γον ἐπήνουν, χαὶ τὴν ἱστορίαν ἀπήτουν, ἣν δὴ χατ᾽ 
ἀχρίδειαν, ὡς οἷόν τ᾽ fjv, ἀποδέδωχα. Εὔρισχον μέν- 
τοῖ τούτους τὰ πλείω γε συγχεχυμένως εἰδότας, καὶ 
ὡς fjv εἰχὸς διάνοιαν ἄθεον, xal οὐχ οἵαν θειότερά 
τινα δέξασθαι πράγματα, καὶ σαρχιχῆς δυνάμεώς τε 
xai γνώσεως ὑψηλότερα, ἣ ἀλλότρια. Οἷς γὰρ 65 τῶν 
λεγομέτων τὰ σφῶν βιδλία ξυνέδαινε, τούτοις εὐθὺς 
ὡμολόγουν, φιλονειχίας πάσης ἀπηλλαγμένοι" τοῖς 
ξὲ λοιποῖς ἐψὲ xaX μόλις. Πάντα δ᾽, ἵνα θᾶττον ἐπί 
πι χαιριώτερον ἔλθοιμι, τελευτῶντες ἅπαντες ἀπε- 
δέχοντο, Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸν περὶ τῆς ἐντολῆς καὶ 
τὸν τῆς καραδάσεωις λόγον, τῆς προπατορικῆῇς λέγω, 
χαὶ τῆς διὰ ταύτην ἀρᾶς καὶ ἐξορίας, καὶ τῆς τοῦ 
"À6:) τελευτῆς, xai δὴ καὶ τοῦ καταχλυσμοῦ, καὶ 
τῆς τοῦ Νῶε κιδωτοῦ, xai τῆς ἐν Αἰγύπτῳ παροι- 
χίας τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἐξόδου, χαὶ τῆς 
διαδάσεως τῆς ἐν ἙἘρυϑρᾷ, καὶ τῆς ἐν ἐρήμῳ διόδου, 
καὶ τῶν ἐν πᾶσι τούτοις ἔργων Θεοῦ " πάντων τοίνυν 
τούτων τὴν ἱστοῤίαν, καί τινας ἄλλας τῶν ἐν τῇ θείᾳ 
Γραφῇ ἴσασι μὲν, νενοθευμένως δ᾽ οὖν ὅμως " νῦν 
γὰρ ἐν οἷς ἐχώλευον, ἕχαστα λέγειν περίεργον. Καὶ 


runt, Judzos dico, quantumvis nostre religionis 
hostes, ubi de doctrina creationis agitur, nequa- 
quam a nobis dissentire. Αἱ enim, inquit, quam- 
vis maximas etiam nobiscum inimicitias gerant, 
bac tamen de re nobis consentiunt. Tum ego : Ita- 
que si nobis ambobus hac de re consentiunt, nos 
etíam invicem consentiémus. Ita est, inquit senex. 
Quem sermonem simul etiam filii coliaudabant, 
narrationemque de creatione exposcebant, quam 
ego quam accuratissime poteram — exposui. 
Eos tamen plerumque deprehendi confuse rem 
tenere, et ut necesse erat ἃ Deo non illustratae 
menti centingere, quae diviniora vaticinia, carna- 
lique faeultate ac notitia vel aliiora, vel aliena, 
capere nequeat. Nam quz dicta suis libris cougrue- 
bant, iis illi statim absque ulla contentione assen- 
tiebantur ; reliquis tarde et diffüculter. Sed, ut ad 
aliquid majoris momenti confestim veniam, omnes 
omnia suo assensu tandem aliquando comproba- 
bant. Attamen historiam de Dei mandato et de pee- 
cato, primi parentis dico, de maledictione ob liauc 
prolata, et de exsilio, de Abelis morte, porro de 
diluvio, de arca Noe, de Israelis in. JEgyptum mi- 
gratione, de exitu inde, de maris Rubri transitu, 
itinereque per solitadines, de operibusque, quz in 
his omnibus Numen patravitdivinum : horum igi- 
tur omnium historiam nonnullasque alias in sacra 
Scriptura memoratas norunt quidem, adulteratas 


μὴν καὶ τὴν Ἐνὼχ μετάθεσιν ἴσασι, καὶ ἅρμα τοῦ C tamen : sed nunc singula in. quibus claudieabant, 


Ἠλίου (4), καὶ ζῇν αὐτοὺς ἔτι λέγουσι * καὶ πρός γε 
ἔτι ᾿Αόραὰμ οὐκ ἀγνοοῦσιν, οὐδὲ Δαδὶδ, οὐδὲ τὸ εἷ- 
ναι τούτων παῖδα τὸν Ἰησοῦν. Καλὸν δὲ οἶμαι λέ- 
γειν χαὶ τὴν τιμὴν, ἦν "Every τε χαὶ Ἡλίαν εὑρέσθαι 


“φασὶ, καὶ διὸ τῶν κάντων ἀνθρώκων ὄρων ζωῆς γε» 


γόνασι χρείττους, καὶ νόμου σώματος xoi φαρκός. 


. Ζὴν γὰρ αὐτοὺς. φασὶν, ἠθέλησεν ὁ Θεὸς, ὥστε τὰ 


ἱμάτια ῥάπτειν τῶν ὅσοι δήπου μέλλουσι τοῦ παρα- 
b:lcou τεύξεσθαι " οὗτοι δὲ ἄρ᾽ εἰσὶν οἷ τοῖς τοῦ Μωά- 


ps0 ἕπονται νόμοις, ὥς γε ἡμεῖς λέγομεν, Θεὸς δὲ 
μόνος ἐκίσταται τἀληθές, 


^ 


δ΄. ᾿Αχεσταὶ τοίνυν οἵδε ἦσαν, ἔφην, ὦ βέλτιστε, 


διαιτώμενοι ; Οὗ, φησὶν ὁ Πέρσης, οὐδαμῶς " ἀλλ' ὁ 
Θεὸς αὐτοῖς μετὰ τὴν ἐνθένδε μετάστασιν τοῦτ᾽ ἐτ-- 
eyelpios τοὔργον. Εἶπον δ᾽ ἐπὶ τούτοις ἐγὼ, ὃν ποτ᾽ 


., ἔφη λόγον ὁ θαυμάσιος ἡμῖν δεσπότης χαὶ βασι- 


: 
P 


} 


λεὺς (8) (τὸν φύσαντα λέγω), ὃν πολλοῖς μὲν ἀγαθοῖς 
ἐχόσμησεν ὁ Θεὸς, xal μᾶλλον βασιλεύοντα τοῖς πλεον- 
εχτήμασιν ὧν ἦρξεν ὄντων γενναίων ἔδειξεν, ἢ τῷ 
σχήματι - πολλῷ δ᾽ ἀμείνονός τε xal χρείττονος (εὖ 
οἶδα χαὶ πάνυ πέπεισμαι) μετέδωχεν αὐτῷ βασιλείας, 
κατὰ χαιρὸν τῶν τῇδε πρὸς αὑτὸν χεχληχώς. Πείθο- 
μαι γὰρ, ὡς τὴν νῦν παροῦσαν ἡμῖν, εἴτ᾽ ὀργὴν, εἴτε 
παιδιίαν, ἐπαγαγεῖν βουλόμενος, φθάσας ὃν ἐφίλει 


(1) Cod. reg. τὸ Ἡλιού (εἰς). 


enumerare sopervacaneum. Quin Enochi etíam 
translationem sciant, Elizeque currum, eosque adhuc 
vivere perhibent : ad heee neque Abrahamum igno- 
rant, neque David, neque ex his ortum esse Je- 
sum. Nec alienum opiner abs re, eum honoris gra- 
dum referre, quem Enochum KEliamque comsecu- 
109 esse dicunt, causamque, eur eemmunes homi- 
num vite terminos, corporisque εἴ carnis legem 
saperarint. Eos enim, inquiunt, vivere voluit Deus, 
δἰ vestes suerent eorum, quí peradisum conseeu- 
turí essent : hi amtem sent il, qui Moamethis le- 
gem sequentur, ut nos quidem dicimus. Sed Dea 
solus veritatem novit. ' 

4. Hic ego : Bertores igitur , optime vir, erant, 


" καὶ ἀχούμενοι μισθοῖ διέζων, ἐνθάδ᾽ ἀνθρώποις cuv- D νρδιοβᾷιιο μδοῖδ mercede sarciebant , quandiu 


cum hominibus hic vixerunt ? Dii meliora, inquit 
Persa : sed postquam ex hoc mundo trausiati sunt, 
hoc ipeis Deus opus faciendum tradidit. Qua cam 
dixisse!, sermonem retuli ego olim habitum a mi- 
rabili nostro domino iwperatoreque (pstrem dico), 
quem multis quidem bonis ornaverat Dei numen, 
preclarisque potius virtutum dotibus generosis, 
quibus praeerat, civibus imperantem ostendit, quam 
imperatoriz dignitatis majestate : niultoque me- 
lioris przstantiorisque regni (certo scio et persua« 
sum habeo, frater) participem effecit, quando eum 
ex hoc mundo adse vocavit. Et opportune quidem, 


(2) Joannes Palzologus, inp. solus ab a. 1557, mortuus a. 591 


155 


— 5 


MANUELIS PAL/EOLCGI 


mi frater. Facile enim hoc mibi persuadeo, Deus, A προαφήρπασε τῶν δεινῶν" εἰ δέ τῷ oov, Xi 


cum przsentem hane, sive ir&m, sive castigalio- 
nem, nobis vellet immittere, dilectum sibi princi- 
pem tam gravibus e malis prius eripuit: nisi si 
quis illud dicere malit (dicet autem quisquis eum 
recte norit) : Si superstes fuisset maguus  impera- 
tor, a principio fortasse nou longius serpsisset ca- 
lamitas : vel etiamsi vehementissimo nos impetu 
invasisset, quis, dii honi, illo imperii clavum te- 
nente, tempestatem. aliquam fluctuumque et veu- 
torum alios super alios impetus timuisset ? Verum 
illius quicunque mentionem fecerit, is ut. quasi in 
mare iammensuin laudum incidat necesse est : eum- 
que nulla lingua digna inveniri possit virtutibus 


&xelvo (1) (ἐρεῖ δὲ ἄρα πᾶς τις, ὃς γε καλῶς bu 
πεπείραται) * εἰ περιῆν ὁ μέγας βασιλεὺς, ἴσως 
τὴν ἀρχὴν ἂν παρεισέδυ τὰ δεινά “ εἰ δὲ καὶ 
πολλῇ; ἐπέθετο τῆς σφοδρότητος, τίς ἂν ἔδεισέ 
ζάλην xat χυμάτων καὶ πνευμάτων ἃ π΄ ἀλλήλους 
φορὰς, ἐχείνου γε τοὺς ofaxac ἔχοντος bv χει 
'AXÀ' ἐκείνου μέν τις μνησθεὶς, εὐθὺς εἰς ἔγκω 
ἐμπίπτειν ἀναγχάζεται πέλαγος " μμῆτε δὲ γλώ 
οὔσης τῶν ἐκεῖνον καλῶν ἀξίας, καὶ τοῦ προχειρ 
σχοποῦ πρὸς ἄλλα μεθέλκοντος, τοῦ «προτέρου 1 
ἀψγώμεθα λόγον, ὃς ἐδύς τε xat ἀστεῖος πᾶσιν E 
εἶναι, xal λαμπρὸν τῶγ ἀσεδῶν ῥῃηθεὶ; κα' 
γέλωτα. 


ejus, operisque propositi scopus alio nos trahat, ad istum, frater, revertamur sermonem, qt 
jucundus urbanusque omnibus visus est, οἱ magnos tum risus concitavit de Barbaris. 


5. Meninisti, opinor, mi optime frater, fontem B 


σι et quercum, sub qua consederat sestatis ar- 
dore divinus princeps, eibum capturus ex venatione, 
aj quam ipsum vocaverat satrapes. ille, qui genuit 
iatud in. Christianos nunc emissum fulmen, ex 
malorum acerbitate sic nominatum. Tunc igitur 
ille, ut scis, longum sermonem babuit, quod Eno- 
clium et Eliam demonstrare vellet in. celum esse 
raptos, omnibusque ibi vestimenta suere : qua de 
causa splendide eos extollebat, delatumque ipsis 
honorem admirabatur. Cui imperator subridens 
dixit: Itane vero tu id honoris divinique muneris 
loco ducis, sudorumque et laborum pro virtute su- 
sceptorum premium arbitrare ?unde hoc, obsecro? 
quippe id bominibus in Dei offensionem graviter 
lapsis pro alia quapiam ultione ac poena satis esse 
possit. Pone tibi ante oculos unumquemque sarto- 
rum : nullus profecto est, opinor, qui a Deo data 
sibi optione, utrum ex hoc mundo rapi vellet, ali- 
cubique vivere, tamque vilem artem continue labo- 
Fe traetare, aui semel mori, delnde resurgere, 
vesilmentisque indui, quz paradisi futurarumque in 
eo deliciarum pignus forent : quin alterum hoc ma- 
nifesto eligat : quin acum illico abjíciat, artemque 
non bene scire se juret, illamque translationem 
tanquam oupprobrii et laborum, non &utem quietis 
neque honoris occasionem vehementer aspernetur. 


6. Qus. cum audisset arrisit senez,et ad suos 
respiciens, Per Deum immortalem, inquit, ita ta- 


ε΄. Οἷμαί σε μεμνῖσθαι τῆς κρήνης (9) χα 
δρνὸς, ὑφ' ἦν ποτ᾽ ἐχάθισεν Ó παντάριστος Bas 
θέρους ὥρῃ, τροφῆς μεταληψόμενος ἀπὸ θῆρα: 
ἣν αὐτὸν χεχληχὼς fv ὁ σατράπης ἐκεῖνος (1 
τὸν νῦν Χριστιανοῖς; ἐπιχείμενον ἔφυσε (δ) tb 
ραυνὸν χαλούμενον (5) ix τῆς ὀξύτητος τῶν xs 
Τότε τοῖνυν ixslvo;, ὡς οἶσθα, λόγον ἐποεῆσατιο 
xphv, τὸν Ἐνὼχ καὶ τὸν Ἡλίαν μετατεθέντας 
χυύναι βονλόμενος εἰς τὸν οὐρανὸν, πᾶσι δὲ cát; 
ῥάπτοντα:, καὶ ἑξαίρων δι τούτων μάλα λαμε 
xai θαυμάζων γε αὐτοὺς τῆς τιμῆς. "Q puk 
Er, ὁ βασιλεύς " Εἶτα σὺ τοῦτο τιμὴν νομίξεις, 
δῶρον θεῖον, xat ἀνοιδὴν ἱδρώτων ἀρετῆς; τό 
ὃ καὶ τοῖς προσχεχρουχόσιν ἐπιεικῶς τῷ Θεῷ 
ἄλλης γέ τινος εἰσπράξεως καὶ δίχης ἤοκεσεν ἂν 
μαι γὰρ, ὡς πᾶς ἀκεστῆὴς, αἱρέσεως αὐτῷ xpo: 
σης παρὰ Θεοῦ, μετατεθῆναι μὲν τῶν εἶδε, C] 
που, χαὶ μοχθεῖν ἀνέχεσθαι διηνεκῶς, καὶ χε 
οὕτω τέχνην μεταχειρίζειν" f) ἅπαξ ἀποθανεῖν, 
ἀναστῆναι, καὶ ἱμάτια ἀμφιάσασθαι, ἀῤῥαδῶν 
ραδείσου καὶ τῆς ἐν ἐκείνῳ τρυφῆς " σατῶς ἢ 
δεύτερον ἕλοιτο * ῥίψαι γὰρ ἂν εὐθὺ ς αὐτὸν cin: 
στραν, xal ὀμνύναι μὴ καλῷς εἰδέναι τὴν τέχνεν, 
ἀπώσασθαι σπουδῇ τὴν μετάθεσιν, ὡς ἀρ 
αἰσχύνης xal πόνων, οὐχ ἀναπαύλης οὔὖσει, e 
«ιμῆς. 


ς΄" Τούτων τοίνυν ἀχούσας τῶν λόγων ipu 
ὃ γέρων, καὶ, Νὴ τὸν Θεὸν, ἔφη, Bits καὶ κ΄ 


men alicubi scripta est. hzec res, nobisque antiqui- Ὁ αὐτοῦ, οὔτω μὲν ὁ λόγος οὗτος καὶ γέγρελῬ, 


tus tradita : numsc autem mibi nimio quantum 
absurda videtur. Tum filii : Sed credin' vere fuis- 
se dictam a majoribus nostris * nam qui sartoribus 
indigeret Deus euncta nutu suo trahens ? nisi forte 
lino etiam et textoribus amicula nobis contexturis: 
nec enim auri ramentis indigebit, negotiandoque 
luerari aliquid cogetur, uta mercatoribus emat, 
qua conliciendis vestibus inserviunt, Sed nullus 


(4) Cod. Coisl. ἐκεῖνον * suppl. ἔξεστι s. Evi. 

(2) Cod. Reg. χρίνης. 

(3) Sultan Murat-Clian, seu Amurathea I, rerum 
9otit js a 1500 13289. 


xai χάτεισιν ἄνωθεν εἰς ἡμᾶς " δοχαΐ δὲ eni 
λίαν ἑοικώς. Καὶ οἱ παῖδες * "Hl δοκεῖ πο UM 
ἄλλως εἰρῆσθαι τοῖς ἀρχαίοις οὗτος ὅ λόγος: ST 
ἂν καὶ ἀχεστῶν δεήσειε τῷ Θεῷ, ὃς ἄγει xir 
νεύματὺ; εἰ μὴ καὶ λίνου ὑφαντῶν δεήσεται, di 
τὰς ἀμπεχόνας 0qavoustv ἡμὲν “ οὐ γὰρ lir 
που xal χρυσοῦ ψηγμάτων, καὶ εἰς ἀνάγκην fin 
χρηματίζεσθαι, (v ἀπὸ τῶν πιπρασκόντων τὰ 


(4) Ced. Οὐ islin. ἔφητε, (forte ἐφῆκε). 1 
ἔφυσε. quod in testum recepi. 

(5) Alludit ad nomeu lldirim-Chan-Gasi 88} 
lis, rerum potiti a. 1289-1408, 


ἽἼ DIALOGUS 11 CUM MOHAMETANO. 


r8 


τὴν χαταδχευὴν τῶν ἱματίων ὠνήσηται. ᾿Αλλ᾽ οὐδ᾽ A liomo tale quidpiam dixerit : esset enim a3 ratione 


ἂν εἷς ἀνθρώπων φθέγξαιτό τι τοιοῦτον " οὐδὲ γὰρ 
σωφρονούντων. Εἰ δ᾽ ὑπὲρ λόγον ἣ χτῆσις τῶν Lvbu- 
μάτων χαὶ ἡ διαμονὴ (διαμένουσι γὰρ, τὸ παραδοξό- 
τατον, ἄφθαρτα, ῃ [1] πιστεύομεν), πῶς οὐχ ἀτοπώ- 
catov πάντων μὴ τὸ πᾶν ἰσχύειν λέγειν περᾶναι 
τὸν ἀριπσιοτέχνην Θεὸν, ἀλλὰ xal ἀχεστὴν ἐπιζητεῖν, 
ὃ; εἰδοποιήσει (2) τὴν ὕλην; ὥσπερ οὐχ ἑνὸν xai 
τόδε πρὸς τοῖς ἄλλοις τελέσαι μόνῳ βουλήματι. 


C. Καὶ ὁ Πέρσης ἤσθη τε διαφερόντως τοῖς τῶν 
υἱέων λόγοις, καὶ, Καλῶς μοι δοκοῦσιν, εἶπεν, ol 
νέοι βϑεδοηθηχέναι τοῖς ὑπὸ σοῦ λεγομένοις, εὖ xal 
δίχαια πράξαντες, τῆς πρὸς αὑτούς μοι παραινέσεως 
μνημονεύοντες. Ἥδομαι γὰρ, πῶς οἴει, ὅτε καὶ τοῦ 
φύσαντος ἐμοῦ τἀληθὲς προτιμῶσι. Ναὶ ὄντως, ἔφην, 
ὦ βέλτιστε' οὗτοί τε γάρ μὸν τῷ λόγῳ λαμπρῶς 
αυνεῖπον * σύ τε δίχαιος ἤδεσθαι, οἷς οἱ παῖδές σοι 
«ἧς ἀληθείας ἄγουσιν οὐδὲν τιμιώτερον. Πλῆν μοι 
τὸν παράδεισον φράξε, καὶ τὴν αὐτοῦ διατριδὴν, καὶ 
τὴν ἀπόλαυσιν πᾶσαν, χαὶ πρός γε ἔτι τὴν δόξαν, ἧς 
μεθέξουσιν ἅπαντες, ὅσοι δὴ τὰ ἱμάτια ἀμφιέσονται" 
οἷς xal θαῦμα μέμιχται, εἴπερ ἀληθές ἐστιν, ὡς 
ἄρα χρεΐττω ταῦτά γε διαμενοῦσι φθορᾶς * πολύ μοι 
Υ}ρ, εὖ ἴσθι, ταῦτα παρέχει διαπιστεῖν. Δίδαξον δέ 
με πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τόδε’ πάντες ἀμφιέσονται 
«αὖτα, ὅσοι δὴ τῆς ὑμετέρας θρησχείας ; f| ἔνιοι μὲν 
αὐτῶν, ἔνιοι δὲ οὔ ; xat εἰ ἔστιν ἀπολαῦσαι μειζόνιυν 
ἀγαθῶν φανέντας ἄνδρας ἀγαθοὺς καὶ βεδιωχότας 


βίον φίλον θεῷ, f| μέχρι xaX τοῦ παραδείσην στῆσε- C 


«αι τούτοι; ἡ εἴτε χάρις εἴτ᾽ ἀμοιδῆ τῆς τῶν τρόπιον 
ἀρετῆς ; xal διὰ τὰ ἔργα τούτοις, ἣ διὰ τὴν πίστιν 
ἔσται ταυτὶ τἀγαθά ; 


et sapientia remotissimum. (uod si humanum ca- 
ptum superat vestimentorum liec gestio et conser- 
vatio (permanent enim, quod vel omnium maxime 
mirandum, iucorrupta, ut nos quidem credimus ). 
quomodo, queso, non valde absurdus csset is, qui 
praepotentem | optimumque .opificem zedificatorem- 
que mundi Deum non omnia perficere posse di- 
ccret, sed sartorem etiam requirere, qui materiam 
forma insigniat? quasi non posset, ut c:etera, "sic 
hoc quoque voluntate sola. sua efficere. 

7. Quse cum dixissent, summam mihi e filiorum 
sermonibus voluptatem capere visus est Persa, et, 
Na medius fidius, inquit, pulchre tuis dictis adq- 
lescentes isti sunt patrocinati, idque recte ac jure 


B merito, quod meam ad ipsos adhortationem meni- 


nerunt. Nam quod veritas ab illis vel mihi patri 
antefertur, vehementer lztór. fta est, inquam, op- 
time vir : isti luculenter mex suffragati sunt ora- 
toni : filiosque tuos veritate nihil antiquius du- 
cere merito letare. Sed enim nunc de paraiso 
mihi narra, et de beatorum in eo statu, et de vo- 
luptatibus quas percipiunt : item de muneribus co- 
ronisque eorum qui vestibus illis, quas dixisti, 
induentur : quibus tamen vestibus aliquid admistum 
esse oportet miraculi, si quidem verum est, cor- 
ruptionis expertes eas esse permansuras : quocirca 
de tota re, mihi crede, addubitare nimio plus 


incipio. I!lud autem me prater cetera. edoccas ob- 


secro : an bujusimnodi vestibus induentur omnes 
quicunque religionem vestram profitentur ? vel 
partim quidem índueotur, partim vero non item ἢ 
an majoribus quibusdam bonis frui possunt, qui 
viros probos se demonstrarunt, gratamque Deo 


Vitam vixerunt, vel ipso paradiso circumscribetar illa aut gratia aut virtutum remuneratio ? denique, an 
propter opera, vel propter fidem, bae eis obtingent bona ? 


η΄. ᾿Αλλά σοι πάντα πειράσομαι, φησὶ, διηγή- 
σααθαι, ἣν ὁ χαιρὸφ ἐπιτρέψῃ. Καὶ γὰρ τὸ λέγειν 
«οιαῦτα, ἣ ἀχούειν ἄλλου τοῦ λέγοντος, ἔμοιγε xal 
μέλιτος ἥδιον. 'Ῥητέον δ᾽ ἂν εἴη πρῶτον περὶ τοῦ 
φᾳρώτου. “Ἴσθι τοίνυν, ὡς ὀλίγοι χομιδῇ μετεῖχον ἂν 
«ἧς μαχαρίας Quo xal τῶν ἂν παραδείσῳ χαλῶν, 
εἴπερ ὁ Χριστὸς ἀχριδῶς τῶν ἡμῖν πεπραγμένων 
«ὰς εὐθύνας ἀπήτει. Αὐτὸς γὰρ καθεδεῖται κάντων 
κριτὴς διχαιότατος * ἴσμεν τοῦτο πάνυ χαλῶς * πνοή 


8. Conabor, inquit, si quidem per tempus licue- 
rit, enarrare tibi hec omnia: Etenim de bujusiodi 
rebus vel dicere, vel aliquem dicentem «audire, vel 
melle mihi est dulcius. Primum autem de primo. 
Scire igitur te volo, felicis illias vitz, bonorum- 
que qua in paradiso percipientur, participes fore 
admodum paucos, si Christus accuratam actionum 
nostrarum rationem ἃ nobia exigeret. Ipse enim 
sedebit omnium justissimus judex : pulchre id sci- 


τε τάρ ἐστι, καὶ ψυχὴ, καὶ Aóyoc ζῶντος Θεοῦ, xal D mus : spiritus. enim est, οἱ aitima, et Verbum 


ix Παρθένου τεχθεὶς, φυλάξας ταύτην xol μετὰ τό- 

xov, ὡς δὴ xai πρότερον ἦν" ἀλλὰ τὸν Μωάμεθ 
᾿Π πλεῖστα φιλῶν, ὑπὲρ τῶν ἑπταιχότων παραιτούμε- 
γον, αἰσχυνθήσεται, καὶ οὐχ ἀποπέμψει τοῦτον χενὸν 
ἐλπίδων * ὅθεν οἱ πάντες σχεδὸν σιυυθήσονται, λέγω 
δὴ τυὺς ἡμετέρους. Ὁ δὲ δὴ τρόπος τῆς σωτηρίας 
καὶ ὁ παράδεισος οὕτως ἐχει. Τάφρος αὐτὸν τὸν πα- 
ράδεισον περιχυχλοῦσα βαθεῖα, ἥτις γε αὐτόματος 
γέγονε, τοῖς πᾶσι τοῦτον ἄδατον ἀπεργάζεται" 
xai γάρ xot πίττης πλήρης ἐστὶν, ἥτις δὴ πυρὶ 
ἀσθδέστῳ ἐχπυρουμένη τὸν πάντα χρόνον σφόδρα τε 


(1) Cod. Coisl. ἧ. τς | 


viventis Dei, natus ex Virgine, quam post parium 
etiam, ut erat ante, conservavit: sed Moamethi, 
quem eximie diligit, pro lapsis intercedentia depre- 
cantisque rationem habebit, neque eum sua spe 
frustratum dimittet : unde omnes (ere, nostros dico, 
servabuntur. Salutis autem ratio et paradisus suut 
hujusmodi. Paradisum fossa circumdat profunda, 
nativa, aditu omnes arcens : ea fossa pice repleta 
est, qua inexstinguibili flagrans flamma perpetuo 
bullit, omnique tempore circumfluit in fossa, in- 
fandumque exhibet auribus fragorem, et horribile 


(2) Forte, εἰδοποιΐ σῃ. 


159 


MANUELIS PAL £OLOGI 


190 


quoddam spectaculum oculis. Est porro paradisi À ζεῖ, xat περιῤῥεῖ ἐν τῇ τἀφρῳ διηνεχῶς, καὶ δοῦπον 


porta una, pons unus : is pons gladius est mirum 
quantum acutus, super quem nudis pedibus trans- 
Ire oportet, ut quis paradisi fiat particeps : alio 
modo eo pervenire non licet. Quibuscunque igi- 
tur leve corpus erit, et aligerum, ut ita dicam, hi 
nulla re !zsi transibunt, ad beatorumque regionem 
pervenient : quicunque autem peccatorum pondus 
secum circumferunt (sunl autem ii numero plure-), 
acie hi Isi deorsum precipitabuntur. Sed pro iis 
tamen, ul dixi, propheta noster amantem sui judi- 
cem deprecabitur, obtinebitque quz volet : id quo- 
modo fict, jam nunc dicam. 


9. Postquam totum confectum fuerit judicii ne- 
gotium, Jesus Moametho, quem singulariter diligit, 
hanc optionem dabit : utrum malit eos qui eadem 
fide fuerint, etiamsi ex alio genere, diversaque su- 
perstitione ad nos accesserint, ex [fossa eripere 
fruendisque paradisi deliciis donare : an eos qui 
genere ipsum attingant, quamvis non ejusdem re- 
ligionis cultores esse deprehendantur. Tum Moa- 
metlius discipulos potiua eliget qnam propinquos : 
Christique auctoritate fretus ad fossam cito devo- 
labit, et stans in crepidine inclinato capite suam 
ipse comam prehendi sinet, et uno quoque capillo- 
rum (non dubito quin mirere quod audies) incredi- 
bilem discipulorum numerum, qui facinorum penas 
pendunt, e fossa tollet. Atque ita flt, hospes, ut ser- 


“ἀποτρράδα παρέχει ταῖς àxoalg, καὶ φριχτὴν τινα 


θέαν τοῖς ὀφθαλμοῖς. Μία δέ τι: θύρα τῷ παραδείσῳ, 
χαὶ γέφυρα μία" ἢδ᾽ ἐστὶ ξίφος τομώτατον πῶς οἴεε, 
ὃ δεῖ γυμνοῖν τοῖν ποδοῖν διελθόντας τοῦ παραδείσου 
μετέχειν ἄλλως δ᾽ οὐχ ἕνεστιν ixelvou. τυχεῖν. 
Ὅσοις τοίνυν τὸ σῶμα χοῦφον, καὶ ὑπόπτερον, ὡς 
ἂν εἴποι τις, μηδὲν παραδλαδέντες διαδέσονται, καὶ 
τεύξονταί γε τοῦ χώρου τῶν μακχαρίων" ὅσοι δ᾽ 


ἄχθος ἁμαρτιῶν περιφέρουσιν (εἰσὶ δ᾽ ἄρ᾽ οἱ πλείους), 


τῷ σιδήρῳ τεμνόμενοι κατενεχθήσονται. ᾿Αλλὰ περὶ 
τούτων, ὡς ἔφην, ὁ ἡμέτερος προφήτης τὸν φιλοῦντα 
χριτὴν παραιτήσεται, χαὶ τῆς αἰτήσεως ἐπιτεύξεται" 
«ὃ δ᾽ ὅπως, ἔρχομαι λέξων. 

θ΄. Μετὰ τὸ τέλος πάντα σχεῖν τὰ τῆς χρίσεως, 
προθήσει τῷ Μωάμεθ ὁ διαφερόντως αὐτὸν φιλῶν 
Ἰητοῦς αἵρεσιν τήνδε * ἣ τοὺς ὁμοπίστους αὐτῷ, εἰ 
δὴ χαὶ ἐξ ἄλλου γένους καὶ θρησχείας προσεληλύθε- 
σαν, ἐξελέσθαι ἐχείνης τῆς τάφρου, xal τῆς ἐν τῷ 
καραδείσῳ δοῦναι τρυφῆς ἀπολαύειν " ἣ τοὺς αὐτῷ 
προσήχοντας χατὰ γένος, εἰ καὶ τῆς αὐτῆς αὐτῷ 
θρησχείας οὐχ εὔρηνται. Ὁ δὲ τοὺς φοιτητὰς μᾶλ- 
λον f| τοὺς ix γένους αἱρήσεται " χαὶ λαδὼν τοὐνδό- 
σιμὸν ταχὺ δραμεῖται παρὰ τὴν τάφρον, καὶ πρὸς 
«αἷς ταύτης ὄχθαις στὰς, χλίνας χάτω τὴν χεφαλὴν, 
δώσει τῆς χόμης λαδέσθαι, xal ἑκάστῃ τῶν τριχῶν 
(θαυμάσεις εὖ οἶδ᾽ ὅτι ἀχούσας) μυριάδας ἀνελεῖται 
κῶν αὑτοῦ, τινόντων δίχην τῶν πεπραγμένων. Τοῦ - 
τὸν τοίνυν ἀμηγέπη τὸν τρόπον πᾶς ὁ χαθαρῶς ἐλ- 


vatus fuerit quicunque in Moamethum sincere spe- (Q «cas εἰς τὸν Μωάμεθ σωθήσεται, μαχάριος μὲν τῆς 


. arit, beatus ille ab immortalitate et honore, beatus 
a deliciis quibus perfruetur in paradiso, quas jam 
nunc tempus est ut dicendo persequar. Sed, dii boni, 
quidnam ex illis rebus primum enarrabo? oinnia sunt 
divine pulchra : singula suadent, ut, cujuscunque 


prius memineris, id primum humana celebret lingua. 


10. Florum enim varietas, fructuum abundantia, 
omnis generis frogum nobilitas, plantarum semper 
virentium gratia, eespes nullo unquam modo are- 
scens, aquarum limpidissimarum effusio οἱ mur- 
mur, suavius quam Sirenum cantus aures permul- 
cens, omnia denique qua olfactum aliumve quem- 
vis sensum oblectare possunt, ín summa, quidquid 
venustum, quidquid magnum, quidquid splendidum 
a Dei immortalis manu constructum est, Íd omne, 
hospes, in ornamentum cedit paradiso : id omne 
eum mirabiliter exornat : id omne locum facit qua- 
. libet tristitia superiorem. Duo porro amnes peren- 

nes, maximi, latera ejus alluentes, eum complectun- 
tur, et coelestem , ut ita dicam, concentum edunt : 
péradisumque scindentes medium, postea ipsi di- 
visi in multas partes dilabuntur, denuoque ín unum 
confluunt, in eeque precipitant, quasi animati per- 
petuam aliquam saltationei exercerent, spectato- 
ribusque exhiberent. Neceorum alteruier aquam 
liabet: ambo, ut cum inspexeris et audieris, [19 cum 
gustaris, incredibili te voluptate permulcent : melle 
: lterg lacte alter manat : remunerationisque ambo 


(1) Cod. reg. ὄσφησιν - 


ἀθανασίας xai τῆς τιμῆς, μαχάριος δὲ τῆς iv τῷ 
φαραδείσῳ τρυφῇς, ἣν δὴ καιρὸς ἂν εἴη διεξιέναι. 
Τί δὲ πρῶτον τῶν ἐχεῖΐ διηγήσομαι ; πάντα γὰρ χαλὰ 
λίαν * xaX τὴν γλῶτταν ἕχαστον πείθει, ὅτου τις ἂν 
πρώτου μνησθῇ, περὶ αὐτοῦ γε πρῶτον εἰπεῖν. 


v. Abelua τόϊνυν ἀνθέων 9e ToU a, xal χαρπῶν 


ἀφθονία, καὶ παντοδαπῶν ὡραίων εὐγένεια, καὶ φυ- 


τῶν ἀειθαλῶν χάρις, καὶ πόα μηδαμῶς μηδέποθ᾽ 
ὑπομένουσα φθίσιν, xat διερδεστάτων ὑδάτων ῥοὴ σὺν 
ἤχῳ τῶν Σειρήνων ἄμεινον τὴν ἀχοὴν γοητεύοντι, 
xai πάνθ᾽ ἃ τὴν ὄσφρησιν (1) θέλγει xal τὴν ἄλλην 
αἴσϑησιν πᾶσαν, xal ὅλως, εἴ τι χαρίεν, xai μέγα, 
xai λαμπρὸν, ὅτε δὴ χειρὶ Θεοῦ χατεσχευασμένον, 


D τῷ παραδείσῳ γίγνεται χόσμος" καὶ ὡραΐζει τοῦτον 


«πῶς οἴει " χαὶ ποιεῖ χωρίον λύπης ἀνώτερον. Kal 
δῆτα ποταμοί τινες δύο, &Evvaol τε xal παμμεγέθεις, 
κυχλοῦσίὶ τε αὐτὸν περιῤῥέοντες, καὶ χομ:δῇ δαιμό- 
νιον ὥσπερ ἀναπέμπουσι μέλος * εἶτα τοῦτον τέμνον- 
τες μέσον, καὶ αὖ οἵδε τεμνόμενοί τε χαὶ εἷς πολλὰ 
διαιρούμενοι, καὶ πάλιν εἰς ταυτὸ συνερχόμενοι, καὶ 
εἰς ἀλλήλους ἐμδαλόντες, χαθάπερ ἔμψυχοί τινες χο- 
θείαν ἐξελίττειν διηνεχῇ δόξαιεν ἂν τοῖς ὁρῶσι. Τού- 
τοῖν οὐδέτερος ὕδωρ’ ἑχάτερος δ᾽, ὥσπερ τρυφή τις 
ἄχρα θεώμενός τε xat ἀχονόμενο;, τὸν ἴσον τοόπον 
xai μεταλαμδανόμενες " μέλι μὲν γὰρ ὁ ἕτερος, γάλα 
δ᾽ ὁ λοιπὸ; ὧν τυγχάνει " οἵ δὴ μισθός ἔστον (2) xat 
ἀντίδοσις τοῖς ἐνταῦθα χαθαρεύουσιν οἴνου. Βαθαὶ 


(2) Cod. Coisl. ἐστι. 


161 


DIALOGUS II CUM MOIIAMETANO. 


102 


τῆς εὐεργεσίας] οἷς πρόσχαιρον ἀκόλαστον ἐδονὴν A loco erunt iis qui in liac vita vino se abstinucriut. 


ἀπεχρούταντο, αἰωνίου σώφρονος ἀπολαύσουσιν. 


ια΄. Τί χρὴ καταλέγειν τὰς ἡμῖν ἐπηγγελμένας. 


θείας τρυφά; ; "Av τε γάρ τις φέλιππος ἧ, καὶ θήρᾳ 
χαίρων, xal τόξοις, καὶ χυσὶ, καὶ χειροήθεσι πτηνοῖς 
(τουτοισί φημι τοῖς θηρευτιχοῖς, οἷς τὰ ἐδώδιμα χει- 
ρούμεθα), ἄν τε τὴν ἐσθῆτα φιλότιμος, χαὶ τῷ συν- 


εἶναι χόραις ἐντρυφῶν, xal πᾶσιν, ἵνα σννέλω, 


ἅπερ εἰς ἡδονὴν ὁ νοῦς ἡμῖν δυνήσεται πλάσαι, πά» 
ρέστιν εὐθὺς βουληθεῖσιν " οὐ γάρ ἔστιν οὗ δεηθέντων 
ἐχεῖνο μὴ φθάσοι τὴν ἔφεσιν, πολλῷ τῷ περιόντι 
ταύτην νικῶν. Τοσαύτην γε τὴν ἀμοιόὴν ἀπολήφον- 
και παρὰ τοῦ διχαίου Δεσπότου καὶ ἀγαθοῦ, ὅσοι 
δήπουθεν καλῶς τὰ διατεταγμένα τηρήσουσιν. ᾿Αλλ᾽ 
ἢ τῶν προσκαίρων ἀκάτη πείθει τοὺς πολλοὺς 
χατολιγωρεῖν τῆς ἀποῤῥήξου δόξης ἐχείνης καὶ τῆς 
τρυφῆς, καὶ πρόσχαιρον χαὶ μιχρὰν ἡδονὴν τῆς ὡς 
ἀληθῶς μεγίστης τε καὶ ἀϊδίου ἀνταλλάττεσθαι " οὗ 
τί γένοιτ᾽ ἂν εὐηθέστερόν τε χαὶ σχετλιώτερον ; Ἰδού 
σοι χατὰ οχοπὸν (ὡς δοχῶ μοι), τὴν ἀπόχρισιν ἀπο- 
δέδωχα, περὶ ὧν αὐτὸς ἐπυνθάνου" εἰ δέ τι xal ἐπὶ 
πλέον ἀχούσιν ἐθέλεις, εἰπὲ, καὶ ἐν χεροῖν τὸ πὸ- 
θούμενον. "Ἤδη γὰρ πάρειμί σοι πρόθυμος, πᾶν 
ὅπερ ἂν κελεύσειας (1) ἐχτελέσων. 


ιβ΄. ᾿Αλλ ἅλις, ἔφην, διεξῆλθες τὰ τῆς Ἐδέμ᾽ 
ὅπως δ' ἀμυνεῖς γενναίως τοῖς εἰρημένοις, περὶ ὧν 
ἂν ἔχοιμι νῦν προφέρειν " οὐδὲ γὰρ πάντ᾽ ἐλέγχειν 
βουλήσομαι τὰ προειρημένα σοι, οὐδ᾽ ἐκεῖνά γε 
πάντως, ὅσ' ἐκ τούτων por δοχοῦσιν ἀνίσχειν τὰ 
ἀτοπήματα * ἦν γὰρ ἂν, ταυτὶ βουληθεὶς, εἰς λόγων 
πέλαγος Ἐμπεσών * οὕτω poc πολλὰ φαίνεται. Ταντὶ 
μὲν οὖν σιωπήσομαι " πειράσομαι δέ δοι δεῖξαι, ὡς 
ἂν: οἷός τε ὦ, σαθροὺς τοὺς θεμελίους τῶν εἰρημέ- 
νων σοι * χἂᾶν τοῦτο γένηται, οὐδείς σοι πάντω; τῶν 
λοιπῶν ἔσται λόγος. Οὐδὲ γὰρ μελήσει σοι τἧς οἶχο- 
δομῆς, ἀνατετραμμένης «ἧς ὑποδάθρας. "ἔφησθα 
'τοῖίνον, ὡς ὁ Χριστὸς χαθεδεῖται πάντων χριτὴς 
δικαιότατος μετὰ τὴν τούτων ἀνάστασιν. Εἶτα λέγεις, 
αὐτὸν αἰσχυνθήσεσθαι τὸν Μωάμεθ παραιτούμενον, 
ὡς ὄντα λίαν τούτῳ πεφιλημένον " xal τὴν ὑπὲρ 


Quantum, bone Deus, beneficium ! illi quod bre- 
vem et intemperantem voluptatem rejecerunt, ideo 
sempiterna temperantique perfruentur. 

li. Quid opus est amplius promissas nobis divinas 
delicias recensere ? Si quis equis studet, sive vena- 
tione gaudet, arcuque, canibusve, aut alitibus 
mansuetis (de venatóriis illis loquor, quibus bestias 
victum nobis suppeditantes capimus ), sive vestium 
splendorem affectat, puellarumque congressu dele- 
cjatyur, omnia denique, ut breviter dicam, quzcun- 
que in voluptate mens effingere nobis potest, ea 
volentibus statim adsunt: nec enim ullam rem 
desiderant, qux? non ipsorum etiam desideria prz- 
vertat, abundantissimeque superet. Hujusmodi, 


B hospes, remunerationem ab justissimo optimoque 


Deo omnium rerum Domino accipient, qui ejus 
praecepta recte servarint, Αἱ enim rerum terrestrium 
error plerisque persuadet, ut incffabiles illas deli- 
clas gloriamque negligant, bfeveinque ac parvam 
voluptatem vere maxima et sempiterna illa chario- 
rem habeant : quo quid stolidius: fieri, quid mise- 
rabilius possit ? Hzc mihi fere in mentem veniebant, 
quibus congruum (ut opinor) voluntati tuz re-pon- 
sum redderem de illis rebus, de quibus interroga 
bas : quod si quid amplius audire velis, dicas per 
me licet, et quod optas in mauu erit. Adsum enim 
tibi, hospes, ad quodcunque jusseris exsequendum. 
49. Satis tu. mihi, inqnam, quise ad. Eden perti- 


C nent, dicendo percurristi: sed vide sis, liospes, ut 


dicta tua fortiter defendas adversus ea saltem, quae 
nunc tibi possim objicere: nec enim omnia abs te 
dieta volo redarguere, nec ín universum illa subin- 
sulsa, quz: sequi videntur ex principiis tuis : non 
si vellem, in quoddam quasi verborum pelagus in- 
eiderem : adeo multa mibi videntur. llla igitur si- 
lentio prztérmittam : tibl vero, quantum ín me erit, 
ostendere conabor, quam infirma, hospes, mihb 
videantur dictorum tuorum fundamenta: quod si 
factum fuerit, ceterorum nullam omnino rationem 
liabere poteris. Nam eversa basi, de zdificio, credo, 
non curabis. Dixisti igitur, Christum post hominum 

resurrectionem justissimum omnium judicem esse J 
sessurum. Deinde dicis fore, ut Moamethi, quem 


τῶν ἐκείνου μαθητῶν τε καὶ ὀπαδῶν ψῆφον πρὸς D eximie diligit, pro hominibus deprecantis rationem 


χάριν οἴδειν διισχυρίζῃ. Τὸ δὲ πρὸς χάριν οὐ δί- 
xatoy * ὅτε χαὶ τὸ δίχαιον οὐχ ἄν ποτε εἴη χάρις. 
Ὅθεν οὐδαμῶς συμόαίνει τὰ εἰρημένα, ἀλλὰ xa 
διαφερόντως ἀλλήλοις διαφέρεται. Τὸ γὰρ ἴσην δοῦ- 
ναι δίχην τοὺς ἐν τάφρῳ τε xal τῇ πίττῃ, ὡς ἴσα 
δήπουθεν πεπλημμεληχότας" εἶτα, τοὺς μὲν αὐτῶν 
ἄχρι κοῦ παντὸς ἐᾶσαι χολάζξεσθαι, ὡς μὴ δυνηθέντας 
λαδέσϑαι τῶν τοῦ Μωάμεθ τριχῶν,, τοῖς δὲ τυχοῦσι 
τούτων, xal ἀνελθοῦσι, καὶ αὐτὸν δὴ τὸν παράδει- 
cov δοῦναι χληρονομῆσαι (ὃς τοῖς ἀριστεῦσι μόνοις 
ἄθλόν τε xal γέρας ἀφώρισται), ποῦ δὴ ταῦτ᾽ ἐστὶ 
τὰ δίκαια τιμῶντος ἀνδρός ; μήτοι γε χριτοῦ τοιού- 
του, καὶ ψυχῆς τε καὶ πνοῆς καὶ Λόγου Θεοῦ, τοῦτο 
(4) Cod. Coisl. χελευσει. 


habeat, eumque a gratia flezum de illius discipulis 
sectatoribusque sententiam laturum esse affirmas. 
Hoc autem, a gratia flexum, justum non est : quia, 
quod justum est, gratia esse nequit. Unde qux di- 
zisti nequaquam congruunt, sed veliementer etiam 
inter se pugnant. Nam primum quod ii, qui in fossa 
et pice detinentur, quales paenas persolvuut, utpote 
qui equaliter peccaverint 7 tum, eorum quosdam ad 
a ternum supplicium detrudere, quod Moawethi ca- 
pillos prehendere non potuerint : deinde, czteris, 
qui eos prehenderint et ascenderint, hzreditatis lo- 
co paradisum dare (qui prestantibua tantum viris us 
premium et corona reservatus est) : suptne bzee vir 


163 - 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


16l 


jus et equum zstimantis? nedum hujusmodi judicis À δὴ τὸ πρὸ μιχροῦ ὑφ᾽ ὑμῶν εἰρημένον, Kol μὴν εἰ 6 


qui paulo ante Dei anima, spiritus et Verbum a vobis 
nominabatur ? Atqui si Moamethus cognatos suos 
potius quam discipulus malis eripere voluisset, certe 
iuseternis suppliciia discipuli remansissent :numc 
vero, propinquis dimissis, cum qui eadem religione 
essent ex tenebricosa illa flawma veluerit. educere, 
ne hoc quidem perfecit. 

15, Nam habito quidem ad quosdam respectu ex 
animi sententia rem confecit : celeri autem in gur- 
tte derelicti sunt, etiamsi omnes ille ex fossa ex- 
trahere voluerit. Sed fac, secundum propositum et 
voluntatem. Moamethi hoc accidisse ,quouam, obse- 
cro, justo judicio fieri potuit ? Omnes enim eadem 
religiune erant, nimiamque aliquam peccatorum 
multitudinem ferebant. Proinde vel omnes propter 
fidem liberare oportebat, vei omnes preuz tradere 
propter peecatórum  magnuitudimem. Nunc vero, 
quia criminibus simllibu$ obstrictos non eodem 
modo remunerat, certe aut bis 'gratificatur, aut illos 
injuria afficit, aut (quo/ tertium superest) non potuit 
perücere id quod volebat: quanquam liac quoque via 
omnes e malis liberari necesse erat. Nempe Alin, 
ut prophetam et Dei amicum, plurimos supplicio 
eripere beateque vitze participes eflicere decebat, 
idemque fzcere Faumen, tui prophete filram, qua 
multos ipsa conjugi suo Ali prophetas peperit. lta 
uuusquisque eorum quantum ab judice diligitur, tan- 
. tum poterit apud ipsuin : adeo ut alius quidem plu- 
res, alius pauciores, quilibet tamen a Deo dilectus 
aliquos e sonlibus liberare possit, tanto quisque 
(opinor) numero, quantum dilectus est. lloc sequi- 
tur ex iis qux dixisti. Nam si tuus propheta eo, quod 
& Deo valJe diligitur, iufinitum eorum qui puniun- 
tur qumeruim servabit, ezleri quoque prophetze om 
nes idém facere possunt; nullus enim. eorum est, 
quem nón ipse Judici omnium hominum amicum es- 
se affirmes. 

44 . Igitur, si vera tibi justaque dicere videor, 
nec, ut certe scio, meis dictis infensius adversaris 
(non enim mecum prater rem contendere voles : 
id ex multis tuis et preclaris virtutibus 'conjicio) : 
quid facere non posset infinita illa vestrorum pro- 
plietarum multitudo, pro iis qui puniuntur amicum 
judicem deprecans ? quid non, quicunque anti- 


qua lege servabuntur, si vera est, nec subinanis, 


tua opinio? Cedo, quaeso, ubi collocabis Moysen, 
tantum virum? ubi David regem? ubi cum illo 
reliquam omneni serie:n generis, ex qua secundum 
carnem Christus est natus? Num solus Moametlius 
dolore fractus pro iis qui puniuntur intercedet ? 
hi vero lapidei quodammodo erunt, suppliciisque 
affectos homines absque ullo doloris sensu -aspi- 
cient ? nonne pulcherrimum illius factum, quoJ 
bene successerit, ad miserationem eos ctiam com- 
movebit? non persuadebit, ut si quid orarint, rei 


(1) Supple, ἐχρῆν. 
(2: Cod. Coid Φατουσᾶν. 


(3) Hic in codd, miniat- — scriptum est 


Μωάμεθ «Dto. τοὺς συγγενεῖς ἣ τοὺς φοιτητὰς 
αὑτοῦ τῶν δεινῶν ἐξελέσθαι, ἔμειναν ἂν οἱ φοιτηταὶ 
ἀπέραντα χολαζόμενοι" νῦν δὲ, χαίρειν kásac τοὺς 
αὐτῷ προσήχοντας, τοὺς δὲ τῆς αὐτῆς θρησχείας 
abt τῆς σχοτεινῇς φλογὸς ἐχείνης ἐθελήσας ἐξαγα» 
γεῖν, οὐδὲ γοῦν τοῦτο χατέπραξεν. 


ty. Πρὸς μὲν γὰρ τοὺς ἐξέδη τούτῳ τὸ κέρας 
κατὰ τὴν πρόθεσιν * οἱ δ᾽ ἐναπελείφθησαν τῷ βαρά- 
Opt , τούτον κάντας βουληθέντος ἐξελέσθαι τῆς τά- 
φρον. Εἰ δὲ κατὰ γνώμην τούτου γέγονε ταῦτα, τίνι 
δικαίᾳ γέγονε ψήφῳ ; Πάντες γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς 
θρησχείας ὄντες ἐτύγχανον, καὶ οὐ φορηδόν τι πλῆ- 
θος ἁμαρτιῶν φέροντες. Ἢ γοῦν τοὺς πάντας àve- 
λέσθαι ἐχοὴῆν διὰ τὴν πέσειν, ἣ τοὺς ἅπαντας ἐᾶσας 
κολάζεσθαι διὰ τὸ τῶν ἁμαρτιῶν μέγεθος. Νῦν δὰ 
τοῖς ἴσοις ἐνεχομένους οὐ τοῖς αὐτοῖς ἀμειδόμενος, ἢ 
τουτοισὶ χαριζόμενος, fj ἐχείνους ἀδιχῶν φαίνεται, ἢ 
(τό γε τρίτον) μὴ δυνηθεὶς, ὅπερ ἐδούλετο, πρᾶξαι. 
Καίτοι γε καὶ τῇδε πάντας ἐχρῆν τῶ» xaxov ἕλευ- 
θεριυθῆναι. Τὸν γὰρ ᾿Αλῆν, προφήτην τε xai φίλον 
ὄντα Θεοῦ, πλείστους τῶν δεινῶν ἀφαρπάσαᾳαι (1) 
xaX τῆς μαχαρίας δεῖξαι μετόχονς ζωῆς, xai πρός. 
γε ἔτι τὴν Φατουμᾶν (2) τοῦτο δρᾶσαι, θυγατέρα 
μὲν οὖσαν τοῦ σοῦ προφήτου, πολλοὺς δὲ πάλιν προ- 
φῆτας φύσασαν Ex τοῦ συζύγου ταύτης ᾿Αλῆ. "Exa- 
στος yàp χαθ᾽ ὅσον φιλούμενός ἐστι τῷ χριτῇ, κατὰ 
τοσοῦτον δυνήσεται παρ᾽ αὐτῷ * ὥσθ᾽ ὁ μὲν πλείηνς, 
ὁ δὲ ἐλάττου;, πᾶς τις δὲ ὅμως δυνήσεται τῶν τῷ 
Θεῷ φιλουμένων τινὰς τῶν ὑποδίχων ἐλευθερῶσαε, 
xaX τοσούτους ἕχαστος (οἶμαι), καθύσον ἐστὶ φιλητός. 
Τοῦτο δὲ ἀπὸ τοῦ σοῦ συμπεραίνεται λόγον. Εἰ γὰρ 
τῷ φιλεῖσθαι ἐπιειχῶς ἀριθμὸν ἀμύθητον σώσει 


; πολαζομένων ὁ σὸς προφήτης, ταυτὸν ἂν δράσαιεν 


xa οἱ ἄλχοι πάνεος ἀροφῇται" οὐδεὶς γὰρ δήπουθεν 
τούτων, ὃν οὐχ ἂν αὐτὸς φήσαις φίλον εἶναι τῷ χρυ 
τῇ τῶν πάντων ἀνθρώπων. 

t9. El τοίχγυν oct δοχοῦμεν ἀληθῆ χαὶ δίχαια 
λέγειν, καὶ οὐκ ἀντιτείνεις, εὖ olba (οὐδὲ γὰρ &xat- 
poc χαταδέξῃ φιλονεικεῖν" πολλοῖς σοῖς τοῦτο 
τεχμαίρομαι) * τί οὐκ ἂν ἰσχύσαιεν πρᾶξαι αἱ τῶν 
ὑμετέρων προφητῶν μυριάδες (ὅ), ὑπὲρ τῶν χολαξο- 


. μένων τὸν φίλον τριτὴν παραιτούμενοι ; οὗ μὴν 


ἀλλὰ χαὶ πάντες οἵ ἐν τῷ νόμῳ σωθήσονται, εἴπερ 
ἡ δόξα σου ἀληθὴς xai οὐ ψευδής τις, οὖσα τυγ- 
χάνει ; Ποῦ γὰρ θήσεις, εἶπέ μοι, καὶ Μωῦσῃν τὸν 
τοσοῦτον ; xat Δαδὶδ τὺν βασιλέα ; xal σὺν αὑτῷ τὴν 
ἄλλην πᾶσαν σειρὰν τοῦ γένους, ἐξ ἧς τὸ χατὰ 
σάρχα Χριστός : Ἦ ὁ μὲν Μωάμεθ ὑπὲρ τῶν χολαζο- 
μένων χαμφθεὶς παραιτήσεται, οὗτοι δὲ λίθινοί 
τινες ἔσονται, ἀναλγητὶ τοὺς ἐν τῇ χολάσει θεώ- 
μενοι; χαὶ οὐδὲ τὸ ἐχείνου χατόρθωμα ἐρεθίπει 
τούσδε πρὸς ἔλεον, οὐδὲ πείσει πάντως θαῤῥεῖν ὡς 
οὐχ ἀμαρτήσουσι δεησόμενοι ; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἂν εἴποις, 
ὅταν qe μὴν πρὸς τοῖς ἄλλοις ἅπασι πρεσδευταῖς 
ad oram : Zqpelusat* οἱ Τοῦρχοι λέγουσιν εἶναι 


τοὺς προφήτας αὑτῶν pub. ld est: Nota ; Turcee 
dicunt, suos prophetas numero esse CXLIV, . 


165 


DIALOGUS II CUM MOHAMETANO. 


165 


(τοῖς ἡμετέροις λέγω), καὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος μητέρα A compotes forese quoque confidant? Sed hoc ne- 


ἐνθυμηθῇς, συγγνώμην γε ἐξαιτουμένην ὑπὲρ τῶν 
εἰς γέενναν ἐμδληθέντων" ἥτις δὴ μήτηρ ἀπόχρη 
xal μόνη τὸ πᾶν ἐργάσασθαι, εἴπερ εἰχὸς ἦν τοῦτο 
γενέσθαι. Τί ἂν εἴποις; 7) δῆλον, ὡς οὐδεὶς τῶν φαύ- 
λῶν ἀνθρώπων δίχην τίσειεν ἂν, ἀλλ᾽ ἅπαντες μὲν 
ἀνδροφόνοι χαὶ μέθυσοι, ἅπαντες δ᾽ ἅρπαγες, καὶ 
ἀχόλαστοι, καὶ λωποδύται, καὶ ἱερόσυλοι, xai ὁ τῶν 
τοιούτων ἑσμὸς τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἀπολαύσουσι; 
Τὸ γὰρ ἑτέρως φρονεῖν ἐπιειχῶς ἀνάρμοστον. Δνοῖν 
δὲ θάτερον, φίλ᾽ Exatps, λέγειν ἀνάγχη" ἣ τὰ 
δίκαια τηροῦντος τοῦ χριτοῦ, μηδένα τῶν εἰς χόλασιν 
ἐμδληθέντων ἐχεῖθεν ἐξελθεῖν τῇ τοῦ Μωάμεθ φιλίᾳ 
(τὸ γὰρ δμέτερον λέγω δόγμα) * fj xaX πρὸς πάντας 
τοὺς ἐχεῖ ἴσως ἐχεῖνον διατεθῆναι, xal μηδοντινοῦν 


quaquam dixeris, dunfinodo preter omnes cate- 
ros deprecatores (nostros dico) in mentem tibi 
veniat Servatoris ipsius mater, pro dejectis in gehen- 
nam supplicans : qux quidem mater sola huic toti 
negotio conficiendo, si. quidem ullo omnino modo 
fleri posset, prorsus sufficeret. Jam vero quid dicis? 
nonne palam est, improborum hominum sic ne- 
minem esse poenas daturum, sed homicidas omnes, 
ebfiosos, raptores, libidinosos, grassatores, sacri- 
legos, totumque hujusmodi gregem sempiternis 
bonis esse fruituros? Siquidem aliter sentire non 
potes. Necesse est enim, dulcissime amice, ut alte- 
rum dicas de duobus : aut, judice equitatem ser- 
vante, neminem ex iilis, qui in ponis hzserint, 


κολασθῆναι. Ταύτῃ γὰρ ἂν ἦν περισώζων xat τὸ φιλάν- D propter Moamethi amicitiam inde liberari (vestrum 


θρωπον αὐτοῦ, xai τὸ πρὸς τὴν ἑαυτοῦ μητέρα xal πάν- 
τας δίχαιον 'ἄλλως δ᾽ ἂν πάντως χωλεῦον fjv που χατά 
τι ἣ τὸ φιλάνθρωπον αὐτοῦ, f] τὸ δίχαιον, f καὶ πάνθ᾽ 
ὁμοῦ, φασὶ, χρήματα " χαθαπερεὶ γὰρ φύρεται καὶ 
συγχεῖται τὰ τοῦ Θεοῦ πράγματα τῷ προειρημένῳ 
σοι λόγῳ. Εἰ γὰρ οὐδὲν τῶν ἀγαθῶν οὗ φαῦλοι yel- 
ρους ἐφαίνοντο, μάταιον μὲν τὸ φεύγειν ἥττω φανῇ- 
ναι τῶν ἡδονῶν, μάταιον δὲ τὸ περὶ πλείστου ποιεῖ- 
σθαι χρείττω γενέσθαι θυμοῦ, χενὸν δὲ ἄρα καὶ τὸ 
τῶν ἀλλοτρίων ἀπέχεσθαι. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων 
παρέλχον ἂν γένοιτο χαὶ τὸ τὸν Χριστὸν χατελθεῖν Ex 
τῶν οὐρανῶν, χρῖναι πᾶσαν τὴν γῆν, ὅπως διχαίαν 
ἁμοιδὴν τῶν πεπραγμένων ἔχαστος λάθοι. Πόθεν ἂν 
οὖν δίχαιον, ὦ ἀγαθὲ, νοῦν ἔχοντ᾽ ἄνδρα τοιαῦτα 
λέγειν: 


dogma refero): aut erga omnes, qui ibi fuerint, 
equaliter eum affectum esse, nec ullum omnino 
poenas dare; Qua reet suam judex erga hominesami- 
cítiam, et erga propriam matrem eunctosque justi- 
tiam tueretur : alioquin vel humanitas ejus vel 
justitia ex aliqua parte claudicaret, vel otnnia si- 


mul, ut aiunt : nam iis, qux molo dixisti, confun- 


ditur quasi et perturbatur tota de Dco disputatio, 
Etenim si improborum nulla re deterior esse vi- 
deretur quam proborum couditio, inepte sane face- 
ret, qui fugeret voluptatis invidiosum nomen, inc- 
pte qui magui faceret iracundiam cohibere, ridicule 
qui alienis abstineret. Quin si hzc ila essent, . su- 
pervácanea hercle foret Christi e ccelis descensio, 
ut omnem terram judicet, singulique suorum fa- 


, eclorum remunerationem accipiant. Itaque, mi ;bumanissime hospes, quanam potest subesse causa, 


ut vir, in quo est summa ratio, sic loquatur ? 

ιε΄. Βούλομαι δέ τι νῦν εἰπεῖν xal περὶ τῆς ἐν τῷ 
παραδείσῳ τρυφῆς, καὶ τῆς ἐν ἐχείνῳ διαίτης τε 
xai ζωῆς" ἣν δὴ θείαν μὲν xol μακαρίαν εἶναί 
φατε, οἷς δὲ αὖθις λέγετε, πόῤῥω που θειότητος 
ταύτην xal μαχαριότητος ἀποφαίνετε. El σὺ δὲ 
βούλοιο πρῶτον ἀπολογήσασθαι, περὶ ὧν σου ταυ- 
τηνὶ τὴν δόξαν διεδεδλήχειν, ἄσμενοί σου λέγοντος 
ἀχουσόμεθα. Καὶ ὃς ἔφη * ᾿Αλλ᾽ οὐχ εὐχερῶς ἂν 
ἔχοιμι νῦν, οὐδ᾽ kx τοῦ mpoyslpou σοι τὴν ἀπολογίαν 
διδόναι. Πλὴν οὕτω παρειλήφαμέν τε xa ἐδοξάζο- 
pev " τά σοι δὲ νῦν εἰρημένα (οὐδὲ γὰρ ψεύσομαί γε) 
τοῦ ὀρθοῦ μοι μᾶλλον ἐχόμενα λόγου ἧπερ τὰ ἡμέ- 
τερα φαίνεται. Καιρός σοι τοίνυν λέγειν τὰ κατὰ 
νοῦν περὶ τῆς Ἐδέμ. Καὶ ὁ παῖς, λαδὼν τοὐνδόσι- 
μὸν παρὰ τοῦ πατρὺς, βοήσας τι βαρδαριχώτερον 
xai θρασύτερον, ἔφη" Οὐ σύ γε φθάσας εἴρηχας 
πρὺς ἡμᾶς, τὸν Θεὸν δι᾽ ἀγαθότητα μόνην δεδη- 
μιουργηχέναι τὰ σύμπαντα; Νῦν δ᾽ ὑμνῶν αὐτοῦ 
τὴν διχαιρσύνην, τὴν ἀγαθότητα σεσιώπηχας ᾿ ὁ δ᾽ 
οὖχ ἧττον ἀγαθός ἐστιν ἥπερ δίχαιος. Εἰ οὖν δὴ 
σῶσαι πάντας θελήσει δι᾽ ἣν χαὶ πάντας δεδημιούρ- 
ὕηχεν ἀγαθότητα, ὑπεύθυνος ἡμῖν ἔσται τῶν αὐτῷ 
πεπραγμένων ; Οὐδ᾽ οὑτινοσοῦν, ὦ τᾶν, ἔφην, τῶν 
αὐτῷ πεπραγμένων ὑπεύθυνος ἂν εἴη Θεός" τίνι 
Ὑὰρ ἂν ἑαυτοῦ μείζονι ἀποτίσειξ λόγον ; λάμπρᾶς 
μανίας ἡ δόξα' ἀσεθδὲς τὸ ἐνθύμημα, Τὰ γὰρ δὴ παρὰ 


15. Dieam nunc de paradisi deliciis, et de tradu- 
cenda ibi vita: quam divinam quidem ei beatam 
esse dicitis, sed vestrisipsi sermonibus 4 divini- 
tate et. felicitate procul abesse demonstratjs. Si 
tamen illam tuam opinionem ante defendefe volu- 
eris, et quas contra objeci reprehensiones infirmare, 
valde sum cupidus te in ejusmodi oratione audiendi. 
At enim, respondit, mex opinionis nuuc neque 
perfacilis est, neque sine commentatione suscipi 
potest defensio. Nos sica majoribus accepimus, sie 


"credidimus: qu: tamen tu dixisti, γος ca rai- 
D oni magis consentanea videntur (vere tecum agam), 


quam αυῷ nos dicimus. Quapropter, si quid in 
animo habes de Eden dicere, jam nunc explica. 
Quz cum Persa dixisset, filius ejus, a-patre ac- 
cepta loquendi facultate, barbarum quid et auda- 
cius clamans, Nonne tu, inquit, nobis antea dixi- 
sti, ob solam bonitatem Deum omnia creasse ? 
Nunc vero celebrata illius justitia de bonitate silui- 
sti : sed hic nom minus bonus est quam justus. 
Quare si ob eam, per quam omnes creavit, bu- 
nitatem , omnes etiam servare voluerit, an idcirco 
reddendis factorum suorum ralionibus erit obno- 
xius? Dii meliora, inquam, adolescens : nulli om- 
nino in factorum suorum rationibus reddeudis ob- 
noxius esse potest Üeus * Οὐχ &N ἘΣ NINE 


167 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


ie 


rSüupem redderet ?! Insana Lujasnodi opinio : A Θεοῦ καλά τε πάντα xal ἀγαθά. Πειρωμένοις μέντοι 


impia cogitatio. Nam qux ἃ Deo proficiscuntur, 
pulchra sunt omnis et bona. Qui auiem nibilominus 
de aliquo ex ipsius factis querere, investigare οἱ 
dicere consntur, hoc justa ratione ut faciant opor- 
tet, nec id illi a&ribuere, quod ne bomini quidem 
probo conveniret. Quoniam gitur id quod dixistis 
Dei justitia; repugnare demoustratum est, non 
recte, opinor, dicereiur, Deum, utpote benignum 
erga "homines, ejusmodi res facere debere, Nulla 
ex parie enim justitize adversatur ejus benignitas. 
Hoc tibi simul ac patri persuasum esse opipebar, 
ad aliaque pergere volebam : tu auem quoniam 
conira me surrexisti, aliquid supra dictis adden- 
dum esse arbitror, demonstrandumque, eos eiiam 
qui in meliore religione deflexissent de legis via, 
punitum iri : qui utrum multi an pauci sint, uibil 
"ad rem. Hoc euim semel demonsitrato, inutilis erit 
capillorum virus Moametbi sancte venerandi. 

46. Sapientia praestas tu, eorumque, qui juris 
dicendi potestate decorati sunt, nemini fortasse 
primas concedis : id a patre audivimus. Si quis igi- 
tur peccati convictus fuerit, dic, quaeso, num poenas 
repetis ab illo? Ego vero repeto, inquit. Et Deo 
gratum, sancteque esse factum putas, necne ? Qui, 
quaeso, facerem, respondit, nisi intelligerem ita 
esse ? Rectissime, inquam : et ipsum quidem Deum 
jam in hac vita complures videmus punire ex iis 
qui in ipsum credunt, si minus ad ejus volantatem 
vixerint. An nonita est ? Est véro, inquit. Adeo, 
inquam, ut vcl pie et sanctete geras, peccatores 
puniens ? llle, Quis, quaeso, hzc non scit ? Qua- 
nam est igitur, inquam, tua consuetudo ? Utrum 
si qui peccaverunt alios plectis, et ab aliis pesnas 
non sumis? an omnes injuria affectos vindicas, 
et injuste agentibus congruum supplicium infers? 
Àt justam legitimatoque de omnibus omnino sen- 
tentiam ferre te semperque laturum esse palam 
est, nisi forte velis ut personarum acceptor in jug 
vocari. Quare quomodo justus erit Deus, si alios 
quidem in liac vita punit, de aliig neque in hoc 
neque in illo saeculo penas sumit? idque cuin 
sequalem tu telpse omnibus exhibeas: item, cum 


constet, a multis jus, et legem, ct ipsa naturz. 


λέγειν, καὶ ζητεῖν, xal ἐρευνᾷν περί τινος τῶν 
αὑτῷ πεπραγμένων, τῷ γιγνομένῳ (1) δεῖ τοῦτο λόγῳ 
ποιεῖν, xal μὴ περιάπτειν ἐχείνῳ, ἃ μηδ᾽ ἂν &v- 
θρώπῳ χρησνῷ προσῆχεν. Ὅτε τοίνυν δέδεικται τὸ 
ὑφ᾽ ὑμῶν εἰρημένον τῷ τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνῃ μαχό- 
μενον, οὐχ εὔλογον, οἶμαι, εἰπεῖν, ὡς ἔδει τοῦτο 
πρᾶξαι τὸν Θεὸν, ἅτε δὴ φιλάνθρωπον ὄντα. Τῇ γὰρ 
ἐκείνου δικαιοσύνῃ οὐδαμόθεν ἀντιπίπτει τὸ φιλάν- 
θρωπον (2). Ἐγὼ μὲν οὖν ᾧμην πεκεῖαθαί σε ἅμα 
τῷ πατρὶ, καὶ ἐδουλόμην χωρεῖν ἐπ᾽ ἄλλα" σοῦ δ' 
ἐπιπηδήσαντος τοῖς ἐμοῖς, δεῖν ᾧῳήθην προσθεῖναι 
τοῖς εἰρημένοις, χαὶ δεῖξαι χολασθήσεσθαι μέλλον- 
«ας καὶ τοὺς ἐν τῇ χρείττονι πίστει τῆς ὁδοῦ τοῦ 
νόμου παρατραπέντας" πολλοὺς δὲ fj ὀλίγους, οὐδὲν 


Β πρὸς τὸ ζητούμενον διαφέρει. Τούτου γὰρ, οἶμαι, 


δειχθέντος, μάταως ἢ τῶν τριχῶν ἀρετὴ τοῦ aspve- 
«ἀτον Μωάμεθ. 


ις΄. Σοφὸς εἴ σὺ, καὶ τῶν ἐπὶ τὸ δικάζειν σε- 
μνυνομένων οὐδενί που τῶν πρωτείων ἴσως παρᾶ» 
χωρῶν" τοῦτο παρὰ τοῦ πατρὸς ἀχηχόαμεν. Λαμ- 
δάνεις οὖν δίχην, ἣν ἁμαρτάνων τις ἐλεγχθῇ ; Πάνυ 
γε, φησί. Καὶ θεοφιλὲς εἶναι νομίζεις καὶ ὅσιον, $ 
οὔ: Πῶς; γὰρ ἂν τοντὶ κατέπραττον, ἔφη, εἰ μὴ 
«τοιοῦτον ἐγίνωσχον ; Ὀρθῶς λέγεις, εἶπον " καὶ γὰρ 
χαὶ ὁ Θεὸς αὐτὸς πολλοὺς ἐνταῦθα φαίνεται τιμω- 
βούμενος τῶν εἰς αὐτὸν πιστευόντων, μὴ κατὰ τὸ 
αὐτῷ δοκοῦν πεπολιτευμένου;. Ἢ οὐχ οὕτως ; ᾿Αλλ' 


C οὕτως, ἔφη. Ὥσθ᾽ ὅσιόν τι πράττεις, εἶπον ἐγὼ, 


τιμωρούμενος τοὺς ἐξαμαρτάνοντας ; Τίς οὐκ οἷδε 
ταντα; φησί, Τί δὲ, ἔφην, πράττων διατελεῖς ; ἐνίοις 
μὲν ἐπεξέρχῃ τῶν ἀδιμούντων, παρὰ δὲ τῶν o) 
λαμδάνεις δίχην; f| τοῖς μὲν ἠδιχημένοις πᾶσιν 
ἀμύνεις, τοῖς δὲ ἀδιχίᾳ σνζῶσι χατάλληλον ἐπάγεις 
τὸ τίμημα ; δῆλον ὅτι πᾶσιν ἑξῆς τὴν γιγνομένην 
ψῆφον ἐχφέρεις, xat ἑξοίσεις γε ἀεὶ, εἶγε μέλλεις 
μηδαμῶς προσωπολήκτου γραφὴν ἀποίσεσθαι. T1; 
οὖν δίκαιος ὁ Θεὸς, εἰ τοὺς μὲν ἐνθάδε χυλάξει, 
παρὰ δὲ τῶν μήτ᾽ ἐνταῦθα μήτ᾽ ἐχεῖ δίχην λήψεται ; 
xai ταῦτα, σοῦ γε σαυτὸν παρέχοντος ἅπατιν ἴσον " 
ἧπου γε πολλοὺς ἴσμεν ἐπὶ τοσοῦτον ὀλιγω οῦντας 
τοῦ δικαίου, καὶ τοῦ νόμου, χαὶ τῶν θεσμῶν τῆ: 
φύσεως, ὡς διὰ πλεονεξίαν πολλὴν Μυσῶν pkv 


precepta adeo conlemni, ut ob ardentem avaritiam D λείαν (5) τὰ προστυχόντα ποιεῖσθαι, θηρίων δὲ 


obvia queque impune diripiant, ferinamque quasi 
propter suam erga humanum genus inhumanitatem 
vitam vivant, utque ad monstrosas usque libidines 
eorum malitia extendatur, quoniam voluptatibus 
omuino;sunt dediti eL veluti affixi: qui tamen 
nullas tante perversitatis poenas dederint. Et quod 
hic caput est, illi ipsi homines in beatis vulgo ha- 
biti, extrema senectute in pace summoque honore 
vita excesserunt, alienasque operas opesque suis 


(1) Í. e. justa, recta, convenienti. Est locutio 
nostro familiaris, sicut illa, πῶς οἴει, et verbum 
ἀποφαίνειν. Vid. paulo post lin. δύ, «hv γινομένην 
Ψῆφον ἐχρέρεις. 

(2) Conf. iufra col. 471 A. 


βίον ζῇν τῇ πρὸὺς τὸ γένος ἀπανθρωπίᾳ, ἐπεκτεΐνε- 
σθαι (4) δέ πως τούτοις τὰ τῆς χαχίας ἄχρι xal 
τῶν ἀλλοχότων ἀσελγημάτων, τῷ ταῖς 95oval; παν- 
τάπασι προσηλῶσθαι, xal μηδεμίαν δεδωχότας δίχην 
«ἧς τηλιχαύτης παρατροπῆς. Καὶ τὸ ὑπερθδάλλον 
ἐνταῦθα, ὅτι χαὶ μαχαριζόμενοι παρὰ τῶν πολλῶν, 
àv γήρᾳ τε πάνυ βαθεῖ, καὶ ἐν εἰρήνῃ, χαὶ ἐν τιμῇ 
*oU τῇδε βίου μετέστησαν, πόνους ἀλλοτρίους καὶ. 
θησαυροὺς τοῖς, ἑαυτῶν καταλιπόντες παισί " τού- 


($) Codd. ambe λέχν, Cod. Coislin. μισεῖν μὲν 
λίαν, ut sit sensus: ut vulgares culpas committere 
oderint. Í 

(^) Cod. Coisl. ἀπεχτείνεσθαι. 


169 


DIALOGUS 1 CUM MOHAMETANO. 


170 


του; γε βιαίους ὄντας οὐχ εὑαρίθμητοί τινες τῶν A liberis reliquerunt : hosque violentos non pauci de 


ὑπ᾽ αὐτῶν ἠδιχημένων tà μέγιστα προτχυνοῦντε 
διετέλεσαν, λύτρα τε οἶμαι καὶ σῶστρα τῆς ἑαυτῶν 
ἐλευθερίας τε xal ζωῆς ὥσπερ ἀντεισφέροντας τὴν 
τιμὴν * καίτοι πολλοὺς ἂν εὕροις καὶ τῶν ἢδιχῃ- 
μένων παρὰ xaxlottov, σπουδαίους τε ἄνδρας χαὶ 
ἀγαθοὺ-, καὶ ἐπιειχείᾳ πολλῇ συζήσαντας. 

ιζ΄. Ὅτε τοίνυν ταῦθ᾽ οὕτως ἔχει, xal σὺ μὲν 
πᾶπτιν ἀπονέμεις τὰ δίκαια, Θεὸς δ᾽ οὐ τοῦτο φαίνε- 
ται τὸ τήμερον πράττων, εἰ οὐδ᾽ ἐκεῖ δίχην τίσειαν 
οἱ τὸν Θεὸν ἀτιμάσαντες τῇ παρχδάσει τῶν ἐντολῶν, 
σύ γε Θεοῦ διχαιότερος. Ὁρᾷ: τῆς ἀτοπίας τὸ μέ- 
γεθος, xal οὗ (1) χαχῶν aou προῦδη τὸ δόγμα; Τὴν 
δὶ αἰτίαν εἰ θέλεις μαθεῖν, ἤδη πάρεστι. Τισὶ μὲν 
γὰρ ἁμαρτήμασιν ἐνθάδ᾽ ἐπάγεται τὰ δεινὰ, ἵνα μὴ 
τί γχολάσει διαπιστῶμεν " ὅπου γὰρ xai νῦν εἰσιν 
οἱ κἢ πιστεύειν βουλόμενοι, εἰ μηδεὶς ἐδίδου δέχην 
ἐνταῦθα, τίς ἂν ἐπίστευε δώσειν ἐξαμαρτήσας, xai 
ἄλλοις δ᾽ εἰς τὸ μέλλον ταυτὶ ταμιεύεσθαι; Καὶ 
«οὔτο πάντες πιστεύουσιν. "Ex γὰρ δὴ τοῦ φαινο. 
μένου καὶ τἀφανὲς οὐχ ἀμφίδολον. Ἔσται ἄρα χρί- 
oi, καὶ ἔχτισις ἁμαρτιῶν ἀπαραίτητος, χαθάπερ 
δὴ χαὶ ἀμοιθαὶ τοῖς ἀγαθοῖς μετὰ τὴν ἐνθένδε ζωήν. 
᾿Αλλ᾽ ἐρεῖ τις ἴτως ὑμῶν, ὡς ἂν μὲν οἱ φαῦλοι xa- 
χῶν, οἱ δὲ σπουδαῖοι χρηστῶν ἀπολαύσωσι, τὸ μὲν 
δίχαιον τοῦ χριτοῦ φανερὸν, τὸ δὲ φιλάνθρωπον 
ποῦ; Καὶ fj ἐρώτησις αὕτη οὐχ ἔξω λόγου τοῦ πρέ- 
πόντος, Δεῖ γὰρ αὐτὸν ἐνεργείᾳ εἶναι ὅπερ ἐστὶν, 
αὐτοδιχαιοσύνη τε xal αὐτοαγαθότης᾽ ἐπεὶ δὲ δεῖ 


iis, quos maximis injuriis affecerant, perofficiose 
semper coluerunt, hunc iis honorem, opinor, con- 
servatze quasi libertatis et vita premium rependen. 
tes; atqui multos ex illis, quibus a pessimis bomi- 
nibus illatz injuriz sunt, honcstos probosque viros 
magnaque equabilit«te vixisse reperias. 

471. Qus cum ita sint, quoniam tu quidem justi- 
tiam aliquam omnibus tribuis, Deus autem secun- 
duin ea que hodie fiunt parum juste agere videtur, 
si neque in. futura. vita poenas luunt, qui cum 
praeceptorum suorum violatione aspernati sun!, tu 
profecto es Deo justior. Vides nunc quanta ex his 
sequatur absurditas, et quonam mali processerit 
opinio tua ? Cujus rei causam discere si velis, iu 
promptu est. Quibusdam peccatis jam in hac vi!'a 
pene infliguntur, nempe ne omnino de punitione 
diffülamus : cum enim vel nunc sint, qui illud de 
futura vindicta credere nolint, si nemo ullas hoc 
]n szeculo lueret, quis, obsecro, et se commissi pec- 
cati poemas esse daturum, et aliis eas in futurum 
tempus reservari crederet ἢ Jam vero illud omnes 
fere credunt. Nam intuitu apparentis rei dubitatio 
tollitur de re non apparente. Erit igitur judicium, 
nullisque precibus deprecanda malorum  punitio, 
jtem ut probis remuneratio, post hanc vitam. Dicet 
forte aliquis vestrum : Αἱ si scelerati malis afficieu- 
tur, boni bonis, justitia quidem judicis palam fit, 
clementia autem ejus erga hominesubi apparebit? 


χατ᾽ ἄμφω τὸν Θεὸν ἐνεργὸν εἶναι, ἐξεῦρεν, ὅπως (1 Nec a ratione aliena est hac interrogatio, Oportet 


τὸ φιλάνθρωπον δείξας xal τὸ δίκαιον ἐπιδείξεται. 
El; μὲν οὖν τόνδε τὸν χόσμον ἀφθόνως τε καὶ δαψι- 
λῶς τὴν ἄῤδῥητον ὕει φιλανθρωπίαν πᾶσιν ἀπλῶς, 
ὡς ἔξεστιν ἐχ τῶν πραγμάτων αὐτοῦ σχοπεῖν " τὴν 
δικαιοσύνην δὲ τῇ παλιγγενεσίᾳ (2) τετήρηχεν. Οὔπω 
λέγω, ὡς xal ἡ κόλασις αὐτὴ πολλῇ φιλανθρωπίᾳ 
4€ χαὶ χρηστότητι xal χατεσχεύασται, xai ἣπεί- 
ληται, 


enim Deum actu et effectu esse id quod est, sum- 
mam ipsamque justitiam et bonitatem : et quoniam 
secundum auibas has virtutes agere eum necesse 
est, viam invenit, qua via οἱ bonitatem ostenderet, 
et nihilominus patefaceret justitiam. In liunc mun- 
dum enim dici non potest quam abunde et liberali- 
ter suam erga bomines benignitatem oranibus im- 
bris instar profundit, ut ex ipsius operibus intcl- 


ligi potest : justitiam nova post mortem vite reservavit. Atque non memoro nunc, quanta bonitate 
el clementia ipsa punitio et constituta est, et. prznuntiata. 


ιη΄, Ταῦτ᾽ ἐμοῦ εἰρηχότος, σιγήσαντος τοῦ πρώ- 
του, βλέψας ὁ νεώτερος υἱὸς εἰς τὸν αὑτοῦ πατέρα 
εἶπέ τ' πρὸς αὐτὸν τῇ τῶν ᾿Αράδων φωνῇ * καὶ ὃ: 
ἀποδεξάμενος, ὡς ἔοιχε, τὸ ῥηθὲν, πρὸς ἡμᾶς διὰ 
τῆς τῶν Τούρχων μετέδωχε, τοῖς ἑρμηνεῦσι συνήθως 
εἰς τοῦτο χρησάμενος. Τὸ δὲ Tv ἐχεῖνο τὸ λεχθὲν 
παρ᾽ ἐμοῦ, ὡς ἄρα παρέλχον ἂν εἴη xal περιττὸν, 
τὸ τὸν Χριστὸν ἥξειν χρινοῦντα πᾶσαν τὴν γῆν, εἰ 
μέλλοι πάντα; σώσειν ἑξῆς " χαὶ ὅτι χαὶ τὸ δίχαιος 
εἶναι τὸν τρόπον τοῦτον ἀπόλλυσι. Ταῦτα δὲ, ἔφη 
ἐχεῖνος, οὐχ ἱκανῶς ἀποδέδειχται, Κρινεῖ γὰρ ἀμέ- 
λει, καὶ παραδώσει χολάσεσι τοὺς ἀντινομοθετοῦντας 
ταῖς τοῦ Μωάμεθ παραδόσεσιν ἅπαντας. Πρὸς óv- 
περ ἔφην αὐτός" Ἥδιστόν μοι δοχεῖ, καὶ πολὺν 
χαρπὸν δυνάμενον ἐνεγχεῖν, τὸ τὸν προσδιαλεγόμε- 
νὸν εἰπεῖν τὸ παριστάμενον" χἂν ἄλλως τοῦτο 


(1) Cod. Coisl. εἰ. 
(2) Παλιγγενεσία hic non baptisma, .sed futura 
post resurreclionem vita, ex Maub. xix, 28, Ἐν τῇ 


PATROL, Ga. CLVI e 


18. Quz cum ego dixissem, filiusque natu major 
sileret, minor in patrem intuens aliquid ci Arabico 
sermone dixit ; quod ille, ut videbatur, comprobavit, 
ad nosque Turcica lingua transmisit, interpretibus 
ex more adhibitis. ld erat illud ipsum quod dire- 
ram, iuutilem- prorsus Chrisii ad omnen terram 
judicandam et supervacuum esse adventum, si qui- 
dem omnes omnino ille sit servaturus ; verendum- 
que csse, ne justi nomen hoc modo amittat. lac 
enim, inquit ille, non satis demonstrata sunt. Ju- 
dicabit certe videlicet, suppliciisque eos omnes tra- 
det, qui disciplinam Moamethi institutis contraria 
docuerint. Ad quem tunc ego : ler mili, per inquam 
gratum est, magnuinaue utilitatis fruclum videtur 
prabere, si quocum colloquor is quidquid sibi in 
meutem venit eloquitur : quod si aliter facere volu- 


παλιγγενεασίᾳ, ὅταν χαθίστ, ὁ 
ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ. 


γῶὼς τοῦ ἀνθρώπου 


S 


M1 


laborem. Nam vulnus quod occultatur ad. sanitateun 
pervenire nequit. Tibi autem de ejusmodi filiis gra- 
τον : etenim pulehre, quie. hie dicuntur, assequi 
videtur adolescens : ipsum tamen scire volo, im- 
vios in judicio non esse resiorecturos, ub ait. Dad. 
Quem si admittis testem, vanus erit lic sermo, ju- 
stum judicem judicaturum: esse paganos, suppliciis 
Que eos esse traditurum : alservaturum omnes 
sine discrimine, qui male vixerint quidem, sed 
recia tamen in fide fuerint, Quod si Davidis auctori- 
12tem rejicis, quod. reliquum est faciamus, armis- 
que nostris (probabilibus rationum momentis dico) 
pro nostra sententia propugnemus. Quocirca. ple- 
raque dicere omitto: illud unum addo supra dictis, 
«uod vel solum homini non plane contentionis cu- 
pido persuadere possit. 

49. Fac aliquem. structarum. regi. insidiarum 
reum esse : si res in dubio versetur, defensionis εἰ 
dabitur locus : actori et reo eumdem clepsydrarum 
nuaerum concedet, ambobus ceque aures praebebit 
ju.iex, nec ulla re superior erit is qui pro rege dicit. 
S.n autem manifestissimum crimen est, adeo ut 
meque arguiuentis neque ullo testimonio. indigeat, 
nullam omnino deprecationem tentabit reus, sed 
contra seipse lata sententia ad. laqueum festinabit 
aliquando, mortemque tantum non invocabit : ideo 
quod pudorem, gravissimasque conscientie re- 
preliensiones et intoleraliles stimulos ferre nequeat. 
Quapropter nemo unquam in. tribunali consedit, 
ui hostem captum redargueret, mortisque ptena 
dignum esse convinceret, llac enin. poena peccati 
naturam sequitur, et lege ac tempore confirmatur. 
"Tribunal autem, et judiciuin, et argumenta, cet mul- 
ta de ipsa re inquisitio eo pertinent, ne ferendae 
sententie dominus, homo cum sit, benevolum virum 
pro inimico imprudens interfici.t. At enim hoc, 
cptune adolescens, locum non habebit spud illum 
Sudicem, qui pro testibus probstionibusque nulli 
exceptioni obnoxiís uniuscujusque conscientia uti- 
tur. Omnia nuda 1, omnia aperta sunt oculis illius, 
qui eo in tribunali sedebit : illum nemo tunc deci- 
pere conabitur. Omnibus enim, quibus nunc ignotus 
est, manifestus erit. Itaque. futuram judicium non 


MANUELIS PAL. EOLOGI 


erit, non videbit, disputationis fru-tra ase suscipi Α ποιεῖν 2527107, »f3:t τοὺς 


C ρεῖς ἐλέγχους τοῦ συνειζότος, χὰ 


112 
zÓó ug ἀναγ ώϑας ἐπὶ 
χενῷ, Τραῦμχ γὰρ γιχχλυμμένον ὑγείας οὐχ ἐπι- 
τεύξεται, Σοὶ £5 συγχαΐρ τοιούτους φύταντι᾽ δοχεῖ 

) 


*340$; YZ 


uot 132 οὗτος ὁ vius Y 
γομένοις" TES γινώσχειν αὐτὸν ἐθέλω, ὡς οὐχ 
ἀνχττήπονται ἀπεδεῖς iv χοίτει (1)* ὁ Δαδὴδ οὕτω 
λέγει, "Oy εἰ μάρτυρα πχρλδέλτ, πάτχιος ὁ λέγης 
οὗτος, ὅτ' ἀπίστους κριν:ἶ, xai παραδώσει 
πούτου: χολάσεσιν ὁ δίχαιος χριτύ ^ σώσει ὃὲ πάν- 
τας ἐξτ: τοὺς φαύλως (3) atv ὃ ςδιωχότας, ὁρθΐ δὲ 
πίστει συζήσαντας. Εἰ ὃξ τὸν Δαριδ παραγράφῃ,. ὃ 


λοιπόν ἔτι ποιῶμεν, χα! ἐκ τῶν χαθ᾽ ἡ λᾶς 


τοὺς 


τούτω" 


φηἔ δὴ τῶν εἰχότω.) sugaaqOuey ἤδη τῷ λόγῳ. 


ἔχεῖνό vs προσθήσω 


τοῖς eloc μένοις, ὃ δὴ χαὶ όνον Cr Oiv ἰκανὸν πεῖδσα: 


liapsM; οὖν λέγειν τὰ πλείω, 
thy μὴ πάντη QUAND. 


0. Ἣν οὗ» τις βατιλέως Ἐπιδουλτς φεύγῃ, καὶ 
ἢ τὸ πρᾶγμα ἀλς 
6,0 sitat * xn (359 ἀμφοῖν ἔστα! τὸ ὕδωρ, xax τὸ 
y δικαστὴν, τῷ φεύγοντέ τε χαεὶ 
πλεονεκτῆτει δὲ οὐὐχ ὡς ὁ τοῦ βα- 
ως ὑπερμαχῶν. Ἣν δ᾽ ἢ σαφέστατον 136b v xam pa, 
ὡς μὴτ᾽ ἐλέζχων δεῖσθαι μὴτε μαρτυρίας ἣ στινοῦ- 
οὖν, οὐδὲ γοῦν πειράσεται τὴν ἀρχὴν πλροαιτί- 
ca;0ai, ἀλλὰ x20' αὐτοῦ τὴν ψῆφον ἴδοις ἂν τῶν 
ποιοῦτον ἐξενεγχόντα ἔστιν οὗ, xax ἐπὶ βρόχον ἐπει- 
γόμενον, xai μονυνοὺ τὴν τελευτὴν ἐπιχαλούῦμ:- 
vo! (Ὁ), τῷ τὴν αἰτχύνηεν μὴ es v, xal τοὺς Ba- 
οὺς ἀφορήτους 
τούτου νυγμούς. Διά τοι τοῦτο οὔχουν ἐπὶ βήματος 
πώποτέ τις ἐχάθισεν, ὥστε τὸν ἐχθρὸν ἐξελέγξα., 
GO; ἄρα δίκαιός ἐστι θανάτου δέξασθαι τίμημα. 
Τοῦτο γὰρ τῇ φύσει τοῦ πταίσματος ἕπεται, νόμῳ 
τε xal χρόνῳ βεδαιωθέν. Βῆμα δὲ, χαὶ χρίσις, xal 
ἔλεγχοι, καὶ ἡ πολλὴ τοῦ πράγματος βάσανος, ἵνα 
μὴ τὸν εὔνουν ἀντὶ τοῦ δυσμενοῦς λάθῃ φονεύσαος 
ἄνθρωπος ὧν ὁ τῆς ψήφου χύριος. Τοῦτο δ᾽, ὦ χαλὲ 


λον, ἀπολονίχς τόπος τοῦτο 


“νεανία, χώραν οὐχ ἔξ.ι παρ᾽ ἐχείνῳ τῷ χριτῇ, ὃς 


ἀντὶ μαρτύρων ἔχει καὶ ἀπαραγράπτων ἐλέγχων 
Exástou τὸ συνειδός, Πάντα γὰρ γυμνὰ vai ὃ, .λλ 
τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος ἐχείνου χα. 
θιεῖσθαι μέλλοντος * ὃν οὐδ᾽ ἂν εἷς τηνιχαῦτα πει- 





increduiorgm ees eani iac Mas si zie ᾿ diximu 





4, . M I d 
AL 4 d 
TA S 
É | [ 













lw 
ximus ὲ 


enliic. 5 ea pronun eXisimas, — y 


| AE. (4) παραλογίσασθαι. Ildst γὰρ ἔσται ὅτιλος, 


Td ἔστιν ἀγνοούμενο:, Ἢ χρίσις τοίνυν ἡ 
οὐ τῶν da εἴνεχα, Kal εἴ σε «à 
- rei: ' πὸ |n οὐ λῆρον ταῦτα ἡγήσῃ» 
ἀεγώμεν" ὡς ἢ διὰ τοὺς ἑπταιχότας 
αμῶι pe ᾿Αλλὰ μὴν ὡς 
d πάντας ἄρα σω- 
αι" ἢ γὰρ ἂν οὐκ 


T4 
Du, 'ovocabit. 
uot 4 theologis Gra- 


» aed qu veram i- 
"moribus : ἀσε- 


Y ᾿ ἀδαιμμαηηνῖς Just 
rb Thesowr, eccles. 


11 


TIITEODORI ὈΕΘΡΟΤΑ LAUDATIO FUNEBRIS. 


114 


ἣν τὺν Χριστὸν κριτὴν εἶναι, καὶ ἀλτθῶς ὀνομά- A judex esse, vereque appellari. Ad lec cum silerent 


ζεσθα:. Τῶν τοίνυν νέων ἐπὶ τούτῳ σιγὴν ἀγόντων, 
ἔφη ὁ γέρων᾽ 

χ΄. ᾿Αποδεδεῖχθαί μοι τοῦτο δοχεῖ᾽ λέγε τοῖνυ) 
τὰ σοὶ δοχοῦντα περί τε τοῦ παραδεΐσον, χαὶ τῆς 
ἐν αὐτῷ χαταστάσεως καὶ τρυφῆς. Πάντως δὲ, εἰ 
μὲν ὀρθοῦ co: λόγον τὰ ἡμέτερα ἐχόμενα φαίνεται, 
οὐχ ἂν μαχρῶν δέοιο λόγων " ἄλλως δέ σοι δοχούν- 
των, μὴ φείδου ῥημάτων, μηδ᾽ ὑπολογίσαιο πόνους, 
ἔνθα προσδόχιμός ἐστι χαρπὸς ἀλτιθείας, ὃν οἷός 
φέρειν διάλεξις χαθαρὰ φιλονειχίας ἀπάπης. "AAA" 
ἡμεῖς cot ξένοι, χαὶ παρά σοι χαλὴν εὑρηχότες 
ὑποδοχὴν, χαὶ γνώμην τὴν αὐτὴν, καὶ τιμὴν (xal 
οὐδὲν οὐδ᾽ ἐν λόγοις οὐδ᾽ ἐν ἔργοι: ἡμᾶς παρελύπη- 
σας), δεῖ οὖν ἡμᾶς τοῖς ἴσοι:, ὡς ἔνεστι, σὶ σπεύ- 
δειν ἀμείδεσθαι. Ἕ μοὶ δ᾽ ὑπονοεῖν ἔπεισιν, ὡς ἄρα 
σέ πον xal ἀποχναίσει τὰ παρ᾽ ἐμοῦ λεγόμενα, 
"Avia; πλησθεὶς ἐφάνη τοῖς εἰρημένοις ὁ Πέρτης, 
xai μηνύων τῷ προσώπῳ τὴν τῆς ψυχῆ; διάθεσιν 
ἔφη Οὐ χρὴ τοιοῦτον ὑπονοεῖν " ἐπὶ τοσοῦτον γὰρ 
αὐτῷ τὰ τῆς εὐφροσύνης ἐχτείνεσθαι, ἐφ᾽ ὅσον ps 
τἧς ἀληθείας ἐχόμενον χαθορᾷ " δεῖ δὴ μηδὲν ὑπο- 
στειλάμενον λέγειν. Καὶ γὰρ χἀχεῖνος ταυτὸ ποιεῖν 
χαὶ ποιῶν διατελέσειν διαλεγόμενος, ὅτε δέ με χαὶ 
ἐπαγγειλάμενον ἔχει, xa ἀπαιτεῖ τὴν παῤῥνσίαν, 
ἀλλ᾽ οὐχ αἰτεῖ, δίχαιος ἂν εἴην (1), καὶ αὐτὸς τὰ 
ὑπεσχημένα φυλάττειν, xai μὴ δυσχεραίνειν πρὸς 
τὴν μετὰ θάῤῥους ἀπόχρισιν. ὅ δῇ χατ᾽ ἀρχὰς 
ἐπαγγεΐλαντε δώσειν αὐτὸς ὑπεσχόμην. Οὐχοῦν γε 


Rh 


juvenes, illo modo senex locutus cst : 


90. Demoustratum mihi videtur hoc quidein : dic 
ergo sodes, quid tu de paradiso sentias, et. de fu- 
tura bominum iu illo conditione et deliciis. Quod 
οἱ recize consentanea rationi nostra tibi videbuntur 
dogmata, non longa hercle opus tibierit oratione: 
sin de his aliter t.bi videatur, verbis non parcas, 
nec ullam laborum rationem habeas, nempe unde 
spes cst eum veritatis fructum  perceptum | iri, 
quem colloquium a. pertinaci concertatione libe- 
rum ferre potest. Nos vero, inquam, hospites tui, 
liberale apud te hospitium, paremque in. te animi 
candorem ct dignitatem nacti (nec enim verbis nec 
factis hono:ilicentius [tractari potuissemus), qui 
est hospes, quare non quantum possinius par. pati 
reddere conemur. Sed enim submoleste forte latu- 
rum te suspicor meum sermocinandi genus. Qux 
eum ego dixissem, contristabatur Persa, vultuque 
sensum animi indicante, Nihil ejusmodi, inquit, 
vereri oportet: eatenus benevolentiam uan por- 
rigi, quatenus me veritati adlierere cerneret : 
quamobrem, inquit, loqui nihil pre verecundia 
veticendo. Ipse etiam idem et facere se et in serie 
disputationum semper factorum affirmabat : cum - 
que eam, quam illi eram pollicitus, plenam lo- 
quendi libertatem non peteret. tautum, quantum 
vicissim repeteret, zaquum esse intellexi, me quo- 


εἶπον xal αὐτὸν πράως ἀχούειν λοιπόν * οὐ γὰρ ἵν᾿ C que promissa servare, rec ioleste ferre liberum 


ἐξελέγξω εἰς ἀγῶνας ἐμαυτὸν χαθῆχα ἄλλῳ npos- 
ἤχοντας σχήματι, ἀλλ᾽ ὅπως σοι τελέσω τὸ βούλημα" 
ὅτι xal τις Ümoszlvet τῶν χρηστοτέρων ἐλπί;. 
Ὅθεν πάντων εἵνεκα οὐδ᾽ οὑτινοσοῦν ἂν εἴην δί- 
xai φείσασθαι, ὅσαπερ πρὸς τοῦτο φέρειν ὑπο- 
λαμδάνω. Δίχαια, πάντες ἔφασαν, λέγεις " xal σου 
δεόμεθα, καϑάπερ ἔφης, ποιῆσαι. Ἐνταῦθα μὲν οὖν 
πρὸ δείλης ἑῴας τὰ τῆς δευτέρας ἡμῖν διαλέξεως 
ἐτελεύτησεν. 


responsum : quod jam in principio, cum se daturum 
diceret, spopouderam. Deinceps igitur, inquam, tu 
guoque benigne me audies : nec enim ut redargue- 
rem te descendi in hoc certamen, conveniens alius 
person:z paulo fortasse magis quam mihi : at de- 
scendi uL morem tibi gererem : et prxterea. nescio 
qua optimarum rerum spes mihi iujicitur. Quibus 
omnibus de causis non attinet. ulli rei parcere, 
quai ad hoc conferre posse arbitror. HReclissime 


tu quidem istud, inquiunt omnes : petimusque a te, ut quod pollicitus es, representes. Quw cum 
essent dicia, ante matutinum crepusculum secundus dialogus sic conclusus est, 


(1) Videtur hic ἔγην, sive πρὸς ἐμαυτὸν ἐλογισάμην, sive tale aliquid, ab lectore subintelligi 


"Wc AMI L————M——————————————É———— ——— —————I. 


MONITUM 


AD 


MANUELIS PAL/EOLOGI IN FRATREM SUUM ORATIONEM FUNEBREM. 
(Cousars. Auct. Bibl. PP.) 


Loculentissima oratione, cum suam fratrisque pietatem egregietestalam, meliori zevo ac fortuna dignus 
Imperator, facit, ejusque alias virtutes celebrat, tum occidentis in Oriente lomani imperii, Qciewóssqes. Ἐπ, 


/. "e|. 

175 MANUELIS PALAEOLOGI ὌΝ 1:8 
miram 4φυϑηῖθπι), promoventis Osmanici, speciem proponit. Plura edisserit ex quibus politicus imperio 
regnoque possit consulere, eique, a Christiani nominis communi eodem hoste, quo deletum est Orien- 
iale imperium, vel modo cavere, cum is bellum ia Christianos instauratum, novis jam victoriis, ac ab 
anno altero, celebrare coepit. Fecere, cum Graecorum discordie mutuz, tantzque illz;de summa iinperii 
concertationes, tum dynastarum aliorum, iisdem ac sibi imutuo haud satis convenientium, mala studia 
ut ne aliorum neglectum dicam, haud putantium ipsorum rem agi, cum arderet proximus paries, ut sic 
nostris accisis rebus, coactaque in easa ngustias Christiana republica, formidabile adeo imperium in niundi 
partes omnes bestia proferret, ac tam multis provinciis Christiani imperii lumen exstingueret. O utinam 
vel sero tandem, funesta adeo imago, terrorem quem est nata, nostris imprimat, multamque illam, sed 
tardiorem in hostem nonnihil hactenus remotiorem, eorum virtutem provocet! Hoc tibi, Gallia, Ludo- 
vici Justi ac Adeodati tui auspiciis, glorix tantis cumulis, tantaque imperii prolatione, divina virtus 
pugnaverit, pugnetque, quo ipsa iterum, in ejusdem ac Christiani nominis hostes illos, tua ila victricia 
signa, inferas. Ut sub Manuele, ac eo abs te rogante auxilium, sic babuisses, parque illud tnum ἃ Deo 
datorum ac conservatorum fratrum, uti modotibi prafulsisset, haberet forte suos adhuc Gracia impera- 
tores, lunzeque illa cornua, bestie domitrix contrivisses. Nunc itaque fauste conteras, majorique glo- 
ria instaures deperdita, quam eras sospiratura hactenus integra. 

Ilujus iu Peloponneso a Manuele habitz funebris orationis, ubi ad confirmandum Theodoro juniori 
imperium ἃ decessu patrui eo concessisset, in h»c verba meminit Laonicus Historie Turcice lib. 1v : 
'Éxávetpt ἐπὶ Θεόδωρον, τὸν βασιλέῳς παῖδα, ἡγεμόνα Σπάρτης τε καὶ τῆς ἄλλης Πελοποννήσου, ὃς ὑπὸ 
Θεοδώρου τοῦ πατρώου ἐξετρέφετο, ἅμα xal ἐπαιδεύθη. Μετὰ δὲ ταῦτα, χατελείφθη ἐς τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ 
ἡγεμών. Ἐς τοῦτο δὲ ἀφικόμενος ὁ πατὴρ αὐτοῦ Ἐμμανουὴλ ὁ Βυζαντίου βασιλεὺς, τόν τε παῖδα  xa0t- 
στη ἐς τὴν ἀρχὴν, xal ἐπὶ τῷ ἀδελφῷ ἤδη τετελευτηχότι λόγον ἐπιτήδειον ἐξετραγῴδει, διεξιὼν ἐπὶ τῷ 
τάφῳ αὐτοῦ, ἀπολοφυρόμενός τε ἅμα τὸν ἐπιτήδειον ἀδελφόν " Porro redeo ad Theodorum imperatoris - 
lium, Sparte ac relique Peloponnesi principem, qui a Theodoro patruo educatus, ac disciplinis inatitutus, 
ejus postea. demortui principatum accepit. Qua de re Emmanuel pater Bysantinus imperator Peloponnesum 
veniens cum filium pre[ecit provincie, egregiamque super [ratre jam de[uncto orationem (unebrem declama- 
vit, eam recitans ad ejus sepulcrum, fratremque ac necessarium lugens. Plura $ubinde de nostro 2c scniori 
Theodoro perstringit, ne vitia quidem disslmulans, quibus ille non omnino caruit. Habet creatum de- 
spotam ac ducem Peloponnesi, cuin jam Blii Cantacuzeni obiissent ἐν Σπάρτῃ, Sparte : quod interpres ma- 
le omisit. Manuel alterum tantum, et qui esset przfeetds Peloponneso, siguijjeat mortuum sine libeiis 
alio superstite, cujus essent probati mores, sed quem (ilius, ac consobrinus Theodori rerum summam 
post patruum in Peloponneso aubiens, secus ageret. 








IIPOGEQPIA TOY IIAPONTOZ AOTOY (ἢ. 


ARGUMENTUM ORATIONIS. 


Exordium quidem vehementius lugubre,'ac qua- A Περιπαθὲς μὲν τὸ προοίμιον, καὶ οἷον γένοιτ᾽ By 


le niaxime fratrem, super fratris funere orantem, 
deceat. Ubi autem oratorem agens, divinissimus 
imperator, parum quid etiam generis meminit, 
haud in eo diutius moratur. Porro devectus serino- 
ne ad viri acta, nec pauca illa, nec ul brevi ora- 
tione explicanda forent, excusans, ul quia eorum 
splendor omnibus pateal, nec a quoquam negetur, 
haud necesse sitsingula enarrare, eo ipso eliam 
vilde exornat: sicque deinceps ejus aggressus 
laudes, primum de ejus pueritia disserit, utque om- 
nino habuerit moribus, ac qualis vir factus, fuerit 
unigersis : tum vero ad acta ac res gestas procedit ; 
primumque eorum mentionem facit, quz quondam 
in patrem, eumdemque ipsum, ac propinquos alios, 


cum íi rebus adversis ulerentur, ab eo gesta sunt, 'B μέμνηται. " 


narratque ut ille in. rebus habuerit : tum graduni 


ἀδελφῷ μάλιστα πρέπον, ἐπιτάφιον ἐπ᾽ ἀδελφῷ Bte- 
ξιόντι" πατρίδος δὲ καὶ γένους. βραχύ τι μνησθεὶς, 
ὁ τάδε )έγων θειότατος βασιλεὺς, οὐχ ἐπὶ πλέον &y- 
διατρίόει τῷ περὶ τούτων χωρίῳ. Ἐπιγενόμενος 
μὲν ἐπὶ τὰς τοῦ ἐπαινουμένου πράξεις, οὔσας οὐχ 
ὀλίγας, οὐδὲ βραχέων τῶν λόγων δεομένας * ἀπολο- 
Υἱαν δὲ πορισάμενος, ὡς διὰ τὸ πᾶσι τούτων περι- 
φανὲς, χαὶ μηδ᾽ ὑφ᾽ ἑνὸς ἀρνούμενον, οὐχ ἀναγκαῖον 
εἴη καθέχαστον διεξιέναι περὶ αὐτῶν, αὐτῷ τούτῳ 
καὶ μάλα σεμνύνει. “Κπειθ᾽ οὕτω τῶν χατ᾽ αὐτὸν 
τὸν ἐπαινούμενον λόγων ἀψάμενο:, πρῶτον μὲν περν 
τῆς Ex παιδὸς τροφῆς, xal τοῦ ὅλου ἤθους διέξεισι, 

καὶ οἷος τοῖς ὅλοι: fjv ὁ àvfjo* εἶτ᾽ ἐπὶ τὰς πράξεις 
τε χαὶ τὰ ἔργα γωρεῖ, Καὶ πρῶτον μὲν ἐχείνων 
“ρὲ τε τὸν πατέρα, xa! ἑαυτὸν, 


καὶ τῶν τοὺς τότε δεδυστυχηχότας, 


(1) Auctore, juxta tod. 88 ap. Lambecium, Gemistio Plethone, 


111 


THEODORI ΡΕΘΡΟΤ ἃ LAUDATIO FUNEBRIS. 


| 1178 


ἑπέπραχτο αὐτῷ, xal ὡς προσηνέχθη τοῖς τότε πράγ- À faciens ad Peloponnesiaca, primum meminit ejus 


μασι" μετὰ δὲ ταῦτά, ἐπὶ τὰ Πελοποννησιαχὰ ἤδη 
χωρήσας, πρώτης μὲν τῆς εἰς τὴν χώραν ἀφίξεως 
μέμνηται, ὡς χαὶ προσδοχηθεῖσα μόνον ὥνησε πρὶν 
γενέσθαι, xal ὡς ἀφῖχτο, xal ὡς παρὰ τῶν ἐγχω- 
ρίων ἀσμένως ὑπεδέχθη. Οὗ δὴ, καὶ τῶν περὶ τοῦ 
τε σφῶν θείον, καὶ ἀνεψιοῦ ἁψάμενος λόγων, εὖ μά- 
λα φυλάττεται, τὸ μηδὲν ἐς αὐτοὺς ἀπηχὲς χαθ᾽ 
ὅσον οἷόν τε, μηδὲ φορτιχὸν εἰπεῖν. "ἕπειτα τῆς 
Ἰλλυριῶν αὐτόθι μετοικίσεως, ὡς δύσχριτόν γε ὄν, 
εἴτε παραδεχτέον αὐτοὺς ἐς τὴν χώραν, εἴτε μή" ὁ 
δ᾽ ἐδέξατό τε οὗ δοκοῦν οὕτω τοῖς πολλοῖς, αὐτὸς μάλα 
εὐστόχως βεδουλευμένος περὶ τοῦ συνοίσοντος, χαὶ 
ἐς δέον τούτοις ἐχρήσατο. χαὶ μετὰ τοῦτο τῆς τῶν 
προσοίχων ἐχθρῶν ἥττης, xal τῆς πρίγχιπος συλ- 
λήψεως, δι᾽ ὧν ἐγχρατεστέραν ἀποφαίνει χαταστή- 
σαντα τὴν ἀρχήν. Εἶτα παρελθὼν ἐπὶ τοὺς ὡς τοὺς 
βαρδάρους αὐτομόλους ἤχοντας, καὶ πρῶτον χοινῇ 
“περὶ τῶν τοιούτων ἐπεξελθὼν, φειδοῖ τοῦ μηδενὸς 
ἂν ὀνομαστὶ καθάψασθαι, ἔπειτ᾽ ἐπ᾽ αὐτὸν τὸν βάρ- 
6agov χωρεῖ, καὶ οἷς κατ᾽ ἀμφοῖν ἐπεχείρησεν, ὑπὸ 
τῶν ὡς αὐτὸν ἠχόντων αὐτομόλων ἐναγόμενος * ἐνίων 
Ck xa οἴχοθεν μεταχκαλουμένων. Ἕπειτα τῆς ὡς αὐ- 
τὸν ἀφίξεως μέμνηται, τῆς τε τούτου χαὶ ἑαυτοῦ, 
ἀνάγχης τε γεγενημένης, χαὶ παρὰ τὰ δεδογμένα 
σφίσιν, οὕτω δὴ συμπεπτωχυίας " τοῦ τε παρὰ ταύ- 
τὴν χινδύνου, xai τῶν ἄλλων τῶν ἐχεῖσε ἀπηντηχό- 
των δυσχερῶν " xal à; αὑτὸς μὲ, βασιλεὺς; γνώμῃ 
τοῦ βαρθάρον ἐπὶ τὴν μεγάλην αὖ πόλιν παρὰ δό- 


in provinciam adventus, ut sola exspeclatio juverit 
cum res tantum in procinctu esse : uique reipsa 
advenerit, sitque lztanter ab indigenis susceptus : 
quo loco, cum coepisset de avunculo ac consobriuo 
dicere, optime cavet, ne quid in cos, quoad (leri 
potest, absonum, aut grave dicat. Postmodum [ily- 
riis ad eum commigrantibus, ut cum dubiuimn esset, 
nun essent recipiendi in provinciam, neene, eos 
ipse, cum multi secus putareiit, optime copjectans, 
ac quod conducens esset, cousuleps, receperit, sit- 
que eorum opera opportuno usus : post vero, rela- 
tam de vicinis hostibus victoriam — memorat, ἃς 
captum principem, quibus ostendit corroborasse 
imperium. Tum transiens ad eos, qui ad Barbaros 
perfugissent, ac ubi primum aliqua de illis coumu- 
ni sermone locutus esset, nullum et nomine pro 
modestia notat : pergitque deinde ad ipsum Barba- 
rum, ac ea qua ille in ainbos molitus esset,. indu- 
centibus perfugis, cum et qusedam a se etiain illum 
provocarepnt. Ad bxc, meminit, ut cum ipse, tum 
frater illum convenerint, cum necessitas tulisset, 
ac secus illi constitutum haberent ; periculi item 
inde conflaüi, ac tristium aliorum quse illic oc- 
currerunt ; utque, ipse quidem imperator ex Barbari 
voluntate, Constantinopolim iterum preter opinio- 
nem sospes reversus sit; [rater autem, qui jam 
ineluctabili laqueo teneri videretur, summa iude for- 
titudine ac solertia profugerit in Peloponnesum, 


ξαν ἀνασώξεται ὁ δ᾽ ἤδη δοχῶν ἐν ἀφύχτοις ἔχε- C, €01Ue reversus, omnia jar, nedum quz in Pelo- 


αθαι, μάλα ἀνδρείως τε xal εὐμηχάνως ἐκεῖθεν ἐπὶ 
Πελοπόννησον ἀποδιδράσχει, χαὶ ὡς ἡ ἐπάνοδος τού- 
*09 πάντα ἤδη, οὐ τὰ ἐν Πελοποννήσῳ μόνον, ἀλλὰ 
χαὶ τῶν ὅσα ἐντὸς πυλῶν, τὰ πλεῖστα χινδυνεύοντα 
διέσωσε" καὶ ὡς τοῦ βαρδάρου ix μὲν τῆς ᾿Ελλά- 
Co; ἀνακεχωρηχότος, πέμψαντος δὲ ἐπὶ τὴν Πελο- 
πόννησον οὐκ ὀλίγην οὐδὲ φαύλην στρατιὰν, ὁ δ᾽ οὐ 
πλήθει ἀντιπάλῳ στρατιᾶς, ἐπινοίᾳ δὲ στρατηγίᾳ 
πρεπούσῃ χεχρημένος, χεχωλύχει ταύτην τῆς χώρας 
ἐπιδῆναι" xal ὡς διὰ τοῦτο τοῦργον καὶ τὰ παρα- 
χεχωρβρημένα τῷ βαρδάρῳ, καὶ ἤδη ἐχόμενα, ἀπει- 
λήφει τε xal ἐπανέσωσε τῇ ἀρχῇ. Εἶτ᾽ ἐπὶ τὸν χοι- 
νὸν τοῦ βαρδάρου πόλεμον μετεληλυθὼς, χαὶ ὡς 
πολλαῖς μὲν Χριστιανῶν συμφοραῖς, πολλαῖς δ᾽ ἅλ- 


ponneso, sed et si qua intra januas erant (1), maxi» 
mam partem in periculum adducta, sospilaverit. 
utque cum Barbarus, ipse quidem ab llellade mo- 
vens, non exiguum aut imbellem exercitum in Pe- 
Joponnesum misisset, prolhibuerit ille, non nume- 
r080 quidem exercitu hosti occureus, sed duci exer- 
citus congruo stratagemate, rem conficiens, ut ne 
in provinciam invaderet ; utque demum eo facino- 
re, jam concessa Barbaro el ab co occupata, rece- 
perit, ac. imperio vindicarit. Post ha'c reversus ad 
commune illud bellum Barbari, factaque mentione 
ut ex crebris cladibus eo victore cum Christianis, 
tum Barbaris aliis illatis, res Romanorum gra- 
viter affect:e. essent, nec non suscepta ab ípso μὰ - 


λων BapÓipuv ἐνευτυχηχότος, χαλεπῶς ἐντεῦθεν «à D vigationis ac itineris ad Occiduas partes, narrat 


'Popgalov πράγματα ἔσχε, μνησθεὶς xol πρασέτι 
τοῦ γε ἑαυτοῦ διὰ ταῦτα ἀπόπλου τε χαὶ ἀποδημίας 
τῆς εἰς τὰ ἑσπέρια, ἔπειτα τὰ τούτῳ ἐν ἐχείνοις τοῖς 
xitpoi, πεπραγμένα διέξεισι" xal πρῶτον μὲν, ὡς 
Κόρινθον ἐν mpogavst οὖσαν χινδύγῳ Φρερίοις ἐγχει- 
ρίσας, αὐτὴν τε ἔσωτε τῆς τῶν βαρδάρων χειρὸς, 
χαὶ τοῖς ὅλοις πράγμασιν οὗ σμιχρὰν ἐντεῦθεν τὴν 
βοήθειαν ἐμηχανήσατο * ἔπειθ᾽ ὡς χρόνῳ ὕστερον, 
καὶ τῆς ἄλλης ἀπάσης ἀρχῆς τοῖς αὑτοῖς δόξας πα- 
ραχωρεῖΐν, τὸν πρὸς τὸν βάρδαρον πόλεμον, κάλλιον 
ἣ ὡς ἄν τις προσεδόχησε χατέθετο, χαὶ τὴν χώραν 
& τολαδὼν αὖθις κατέστησεν, οὐδὲ Φρερίους οὔτε 


(23) Ipsi Bajazeti assistentes inque ejus cxsistentes curia. 


05,68. ges!a interim a fratre :ac primum quidem, 
ut Coriutho, quz versaretur in manifesto periculo, 
concredita fratribus, cum eamdem ipsam a Baiba- 
rorum salvarit manu, tum inde rebus universis 
nos modicam opem conmpararit : ad liec, ul cum 
postea visus esset, reliquam lotam  provinciaui 
illis cedere, res cum Barbaro omni melius spe cou- 
posuerit, utque recepta provineia, iterum res ejus 
stabilierit, cum nulla injuria Fratres affecisset, 
autve omnino damni aliquid intulisset. In his por- 
ro diutius versatur sermo, quod tollend» opinionis 
causa, per ignorantiam veritatis rei, ut onuino 


^ 


179 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


180 


habuisset, apud nonnullos obtinentis, plane pra- A ἀδικήσας, οὔτε τι βλάψας ὅλως. Ἐπὶ πλέον δέ που 


staret, horum quoque meminisse, nedum aliorum, 
qua essent perspicue bona, quam silentio dissi- 
mulare. Siquidem enim nunc tacerentur, ut quis 
posunodum tentaret meminisse ad calumniam, uti- 
que posset apud aliquos geste? rei ignaros, tanquam 
vera dicens habere fidem, velut non fuissent ta- 
cenda lic, ut qua de his dici potuissent : cum re- 
lata, ac palam exposita ut gesta essent, in gloriam 
potius, ex eo quod forsan secus videbatur, cessura 
essent. Deinde procedit ad comparandum cum 
antiquis, quando et morbi mentione facta, iterum 
lugubrior, orationem componit ; simulque ostendit, 
nihil minorem fortitudinem in morbo ostendisse, 
quam rebus gerendis : camque hic subdito quoque 
auditorum cetui annuisset, ut et ipsi aliquid sibi 
coagruum, pro pluribus ac magnis beneficiis, qui- 
bus ille eos demeruisset, loquerentur, camdem rur- 
sus nzniam resumit. Id porro facit, cum remissio- 
ne aliqua egens, impedita voce pre doloris vi ; 
tum vero, quia etiam multos alios cupiat audire 
lamentantes, ob impensius illud ac insanum in 
fratrem philtrum, pluribus ac magnis de causis, 
quas ipse edisserit. Quamobrem etiam affectuosius 
quoque ac lugubrius iterum orditur, tanquam om- 
nino neque narrationem, neque laudes potuerit ag- 
gredi, priusquam fuisset. indultum lamentis. Post- 
modum tamen ad consolandum descendens, finem 
dicendi facit, congruis ac aptis laudibus cuique loco 
intextis, ut neque excedat. quod sil probabile, nec 
eorum aliquid deficiat, qux dicto opus, ac congrua 
erant, ut insingulis quisque arte legens perspe- 
xerit. 


τούτοις ὁ λόγος ἐνδιατρίδει ὑπὲρ τοῦ τὴν ὕπ᾽ ἀγνοίας 
τοῦ ἀληθοῦς ὡς ταῦτα ἐπράχθη χρατοῦσαν παρ᾽ 
ἑνίοις δόξαν ἀνελεῖν, ἄμεινον ὃν ἐπιμνησθῆναι, xal 
τούτων πρὸς τοῖς ἄλλοις τοῖς ἐχ τοῦ φανεροῦ χαλοῖς 
ἣ σεσιγηχέναι. Καὶ γὰρ ἂν νῦν σεσιγημένων, εἰ 
ποτέ τις ἐπὶ διαδολῇ μνησθῆναι τολμήσειε, τάχ᾽ ἄν 
τισι τῶν τἀληθῇ μὴ εἰδότων, χαὶ ἐπαληθεύειν δό- 
ξειεν, ὡς οὐχ ἂν ἐν τῷ παρόντι σεσιγημένων, εἴ τι 
ἐνῆν λέγειν περὶ αὐτῶν. Εἰρημένα δὲ xal φανερὰ 
χαταστάντα ὡς ἐπράχθη, καὶ εἰς εὐδοξίαν μᾶλλον 
ix τοῦ ὡς ἑτέρως ἴσως δοχοῦντος περιέστηχεν. Εἶτ᾽ 
ἐπὶ τὰς πρὸ; τοὺς παλαιοὺς παραθέσεις χωρεῖ, fjvt- 
xu xal τῆς νόσον μνησθεὶ;:, ἐς τὸ περιπαθέστερον 
αὖ ἀποκλίνει " ἀποφαίνων ἅμα οὐδὲν ἐλάττω τῆς ἐν 
tol; ἔργοις ἀνδρίας τὴν παρὰ τὴν νόσον ἐπιδεδειγμέ- 
νον. Κἀνταῦθα δούς τι xal τοῖς παροῦσι τῶν ὕπη- 
χόων φθέγξασθαι προσῖχον ἐχείνοις αὐτοῖς, πολλῶν 
χαὶ μεγάλων εὐεργεσιῶν ἕνεχα ὧν εὖ πεπόνθασι 
παρ᾽ αὐτοῦ, τὸν αὐτὸν αὖθις ἐπαναλαμδά"ει θρῆνον. 
Τοῦτο δὲ ποιεῖ, ἅμα μὲν, ὡς ἀναπαύλης δεηθεὶς, διὰ 
τὸ τοῦ πάθους μέγεθος ἐπεχόμενος τὴν φωνὴν, ἅμα 
δὲ, xal ὡς ἐπιθυμήσας xal ἑτέρων πολλῶν θρηνούν- 
των ἀχοῦσαι, διὰ τὸ περὶ τὸν ἀδελφὸν μανιχὸν φῇᾷ- 
τρὸν, πολλῶν χαὶ μεγάλων αἰτιῶν ἕνεχα, ὡς αὑτὸς 
διέξεισι βασιλεύς. Οὗ χάριν xol ἀπὸ περιπαθοῦς εὑ- 
θὺς ἐνήρξατο προοιμίου, ὡς μὴ τὸ παράπαν δυνη- 
θεὶς τῶν τε διηγήσεων, τῶντε ἐπχίνων ἄγασθαι zh 
τῶν θρήνων. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐπὶ παραμυθίαν ὅμως 


C μεταδὰς, ἀποπαύεται, ἐπιπλεχομένων ἔἐχάστῳ χω- 


ρίῳ τῶν ἀεὶ προσηχόντων τε χαὶ προσαρμοττόντων 
ἐπαίνων, ὡς μήτε τὸ πιθανὸν ὑπερθάλλειν, μῆτε 
ἐλλείπειν τι τῶν ἐνόντων τε xal ἅμα δεόντων ῥηθῇ- 
ναι, ὡς ἐπὶ τῶν xa0' ἕχαστον ἔστι τῷ xatà τέχνης 
ἀναγινώσχοντι θεωρεῖν. 


δ] THEODORI ΡΕΒΡΟΤΙΞ LAUDATIO FUNEBRIS. 


182 





TOY EYZEBEZTATOY ΚΑΙ €$IAOXPIZTOY BAZIAEQZ 
KYPOY 


MANOYHA TOY IIAAAIOAOT'OY 


AOT OZ ETIITA910Z 
ΕΙΣ TON  AYTAAEA?ON ΑΥ̓ΤΟΥ͂ AEZIHOTHN TON ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΝΗΉΤΟΝ 


ΚΥ͂ΡΟΝ OEOAQPON TON IIAAAIOAOT'ON 


"Pn0slc ἐπιδημήσαντος elc Πελοπόννησον τοῦ βασιλέως. 


PIISSIMI AC CHRIST: AMANTIS IMPERATORIS 
DOMINI 


MANUELIS PAL/EOLOGI . 


FUNEBRIS ORATIO 
IN PROPRIUM EJUS FRATREM DESPOTAM PORPIIYROGENNETAM 


DOMINUM THEODORUM PAL/EOLOGUM 


Dicta cum imperator esset in Peloponneso. 


AX τί xai φθέγξομαι πρὸς ὑμᾶς, ὦ παρόντες, A. — Enimvero quid ad vos etiam loquar, auditores, 


pa αὐτὸς λέγειν ἰσχύων, μήθ᾽ ὑμᾶς ὁρῶν δυναμέ- 
νους καθαρὰν τὴν ἀχοὴν ὑποσχεῖν τοῖς λόγοις ; Ἐμέ 
τε γὰρ ἀφωνία χατέσχεν ὑπὸ τῆς μεγίστης ταύτης 
συμφορᾶς, ὑμᾶς τε τοῦτ᾽ οἷδα παθόντας, οὃς ὁ vuv 
θρηνούμενος διαγέγονεν εὖ ποιῶν. Ἐπεὶ δὲ πάντως 
οὗ συγχωρήσετε σιωπᾷν, ἐλπίζοντές τε ῥνθήέσεσθαι 
παρ' ἡμῶν, ὅπερ ἂν (cw; συμόαίη τῇ παρούσῃ 
συμφορᾷ, ἐροῦμεν ὡς ἐφικτόν" ἐπεὶ χαὶ τοῦτό γε 
τεχμαιρόμεθα, ὡς ἐμοί γέ πη χαλεπαίνετε, τῷ μὴ 
καὶ θᾶττον εἰρῆσθαι γιγνόμενόν τι. Δῆλοι γάρ ἔστε 
τοῖς ὅλοις, τὴν τοῦ λόγου μέλλησιν μόνον οὐχὶ δια- 
θάλλοντες, τῇ γλώττῃ μὲν οὐδαμῶς, οὐ γὰρ συγχω- 
pei τὸ πάθος, ἐναχμάζον ταῖς Ψυχαῖς, τῷ δὲ ἀτενὲς 
εἰς ἡμᾶ; ὁρᾶν, xai τοῖς χοπετοῖς, χαὶ ὁλοφυρμοῖς, 
χαὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν. 


Ἢ μὲν οὖν ἀπαίτησις εὔλογος ἂν χαὶ παρ᾽ ὑμῶν 
γένοιτο, xal παρ᾽ ἡμῶν τέλος λάθοι" διχαία γὰρ 
δοθῆναι, πρὶν αἰτηθῆναι " μᾶλλον δὲ ἀποδοθῆναι, 
xai πρὸ τοῦ ταύτην ἀπχιτηθῆναι., Καὶ ἔγωγε τὴν 
πρώτην ἂν ἀποδεδώχειν τὸ χρέος, εἰ οἷός τι ἣν ἀπο- 
δοῦναι" οὐχ εὐχερῶς δ᾽ ἂν δυνηθείην, τῷ τῆς μεγί- 
στῆς ταυτησὶ συμφορᾶς βεδλημένος πάθει. "Aq! ἧς 
γὰρ καταγόμενος ταῖς ναυσὶν, εἶδόν τι μέρος τῆσδε 


τῆς γῆς, ἣν ποτ᾽ ἐχεῖνος πεπάτηκε, θηρῶν πάντως 
ἣ στοατηγῶν, τὸ μὲν δάχροον προχεῖται κρουνηδόν"᾿ 


ἀφωνία δὲ χατέχει, χαὶ οὐχ ἐξ φθέγγεσθαι. Αὐτὸς 
γὰρ οὗτος ὁ χῶρος, ὃν ἐχῖνος εὖ ποιῶν διατετελέ- 


lactenus distulisse : baud quidem id lingua; 


qui nec ipse valeam dicere, vosque videam non 
valentes puram sermonibus aurem accommodare ? 
Cum me enim calamitatis hujus immensitate atto- 
nitum vox fugit ; tum vos eadem quoque ratione 
$cio allici, quos vir in prssentiarum lamentis pro- 
sequendus, przclare adeo demeruit. Quia tamen 
haud omnino estis silentii facultatem facturi, qui 
forte aliquid przsenti congruum calamitati auditu- 
ros speretis, utique pro viriliquoque dicendum sit. 
Nam et mihi videor videre succensentes, quod non 
citius operz pretium aliquid dixerim. Quippe omni- 
bus liqueat, ut tautum nondetis crimini sermonem 
neri 
enim dolor vigens animis, sinit ; sed vultibus in 


B nos intentis, planctibusque, et ejulatibus, ac omni- 


bus aliis. 

Cum sane hzc a vobis merito exigantur, tum a 
nobis opere compleantur; qu: sit justum prastare, 
vel si nemo exigat : seu potius reddere, antequam 
etiam aliquis repetat. Equidem a prima jam die - 
debitum redditurus eram, ut per facultatem licuis- 

et : haud vero, quem grave a/eo vulnus dir 
hujus calamitatis incessit, possim facile. Ex quo 
enim  applicatis navibus, vestir: hujus ΟΥ̓, 
quam ille quondam aut omnino venatu, aut. copias 
ducens, ambulavit, partem'aliquam aspexi, profluunt 
lacrym:e fluminis instar, osque mutum sermo- 
ne interdicit. llla enim hac regio. quas sS SS 


183 MANUELIS PAL/EOLOGI 181 
demeruit, vix non oculis, ejus coram subjiciens Α χει, μονονού μοι τὴν μορφὴν ὑποφαίνων τοῦ voy 
formam,qui nunc informis jacet, nec omnino sàn: ἀμόρφου οὐδ᾽ kv τῷ καθεστηχότι καθαρῶς ἐᾷ μένειν. 
meniis flatum retinere sinit, Vosque, viri auditores, Καὶ δότε μοι συγγνώμην, ὦ ἄνδρες, ἡμιθνῆτι γενο- 
ignoscite, quem ablatus defunctus magna parle vila μένῳ τῇ τοῦ οἰχομένον στερήσει, καὶ μὴ ῥᾳδίως 
sensuque destituit; eique, qui non facile desideriis ἰσχύοντι τὸ ὑμῖν χεχαρισμένον διαπράξασθαι. Δίχαιοι 
vestris sil faciendo satis. Potro jure merito ignove- δ' ἂν εἴητε συγγινώσχειν, οἵ ve μηδ᾽ αὐτοὶ πρὸς 
. ritis, qui nee ip-i, a mortis ejus doloribus penitius ἡμᾶς «b παράπαν δύνασθε φθέγγεσθαι, τῇ πληγῇ xot 
, Sauciis nobis quidquam possitis loqui. Conor quidem — «gt; ὀδύναις τοῦ πάθους βαλλόμενοι. Τὸ μὲν γὰο 
) ut me debito exsolvam, se: invenior nihil conficere. χρέος ἀποτιννύναι πειρῶμαι, εὑρίσχομαι δὲ ur ziv 
/ Neque enim mentis omnino petis sem : ex quO ἀνύων. Οὐδὲ γὰρ ὧν ἐμαυτοῦ τυγχάνω, xacplav ταῦ- 
amara adeo ac dira sagitta lethale inflixit vulnus, τὴν δεξάμενος βέλει πιχρῷ τε xol ἀπηνεῖ ὃ δὴ vov 
longeilla lethalius amara qwam celebrata Houtero. ἐχεπευχὲ: πολλῷ ἂν μᾶλλον σὺν τῷ καιρῷ fj τὸ πρὶν 
εἶπεν Ὅμηρος. 

Ἐγώ γε δίχα τμηθεὶς ἀφ᾽ ἧς ὁ νῦν δρηνούμενος 
ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο, ληψόμενος γέρα τῆςς ἀρετῆς, 
Ti καὶ συμδεδίωχε xaX συναπελήλυθε, μόγις ἄνα πνεῖν 
ἰσχύω * ἄγχει γὰρ ἡ συμφορά" χρῆσθαι δὲ τοῖς elo- 
θότιν οὔπω χαλῶς δύναμαι * ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐλπὶς Ba6ai: 
εἰ δννήσομαί ποτε. Πῶς γὰρ ἂν τέχοι διάνοια, τηλι- 
χῷδε χαχῷ πηρωθεῖσα ; Τί δ᾽ ἂν καὶ φθέγξαιτο 
γλῶττα, χαχῷ τοσῷδε vapxuoga; Χωρὶς: δὲ καὶ τοῦ 
δεῖσθαι χρείττονος ἣ χατὰ τὴν ἐυὴν δύναμιν τὸ xz- 
ρὸν ἐγχείρημα" τῷ μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερδολῆς ὅπερ- 
χεῖσθαι παντὸς ἐπαίνου τὸν εὐφημούμενον, xat δεῖν 
εἶνχι χαθάπαξ τοὺς μονῳδήσοντάς τε χαὶ ἐ πατνέπον- 
τας τὴν ἀρετὴν τοῦδε τἀνδρὸς, ἰσχυροὺς σοφία XM- 
γων, ἰσχυροτέρους τὴν φρόνησιν, αὑτὸ τὸ μέσαις 
oratione sunt dilaudaturi, cum dicendi peritia, tum ὀλολυγαῖς ἑστάναι, καὶ δάχρυτι μὲν τοῖς ἐμοῖς, δά- 
procipue sensus animi vigore prepollere. Hoc χρυσι δὲ τοῖς; τῶν πάντων δεινῶς μοι παρασύρ:σϑαι 
tantum, ut Ingentium medius constitutus sim, ac C τὸν νοῦν, θρηνοῦντι μὲν ἀδελφὸν, θρηνοῦντι δὲ φ'- 
cum meis ipsius, tum universorum lacrymis dire λον, θρηνοῦντι δὲ μαθητὴν, θρηνοῦντι δὲ παΐξδα (εἰ 
mihi animus distrabatur, qui fratrem lugeam : καὶ χατά τινας χαιροὺς τὰ τῶν πατέρων ἐδείκνυ xal 
qui amiéum ; qui discipulum ; qui filium : (quan-— διδασχάλων, καίτοι νεώτερος ὧν), τίν᾽ οὐκ àv ἐμπλή- 
quam etiam per occasionem, quz patrum quoque — Geie ταράχῆῇς, xal ἀμδλντέραν ἐργάσαιτο τὴν αὐτοῦ 
ac magistrorum erant, etate ipsejuniorostendit: ) διάνοιαν, εἰ δή τις ἦν ὁ λέγειν ἐπιχειρῶν, xat τῶν 
quem, inquam, hzc Lanta perturbatione non im- πάλαι ὑμνουμένων εἰς λόγων δύναμιν; Πῶς οὖν ἂν 
pleant, ejusque obtuderint vim ingenii, vel si utu-— ἔχοιμι χρήσασθαι τοῖς ἐπιταφίοις, ὡς ἂν Boviolp. mv; 
rus orator eorum aliquis existimetur, qui pro Οἷμτι δ᾽ ὑμᾷς, ὦ πενθοῦντες, μηδὲ ἐπ'τρέψειν ὅλως 
dicendi facultate celebres olim habiti sint ? Czete-.— βαδίζειν, εἴ γε ἣν ἐμοὶ βουλομένῳ μεταδῆναι μιχρὸν 
rum puto vos, lugubris concio, ut quanquam volens τοῦ τάφου, πρὶν ἣ τιμήσαιμι λόγῳ τὸν ἀδελφὸν, ἅτε 
emnino possem, haud permissuros illaudato fratre δὴ λαμπρὸν ἀπὸ τῶν ἔργων φανέντα. Συνέχει γὰρ 
ἃ sepulcro abire quei sic opera clarum efífecere. ὑμᾶς εἰς τοῦτο, καὶ συνωθεῖ ἅπαν δίκαιον. "Qv" 
Quippe res est, in quam cogit jus omne. Sequar ἐγὼ μὲν ἔψομαι τῷ διχαίῳ, καὶ ἐρῶ τι, καὶ πενθή- 
ergo quod juris est, effaborque aliqua, 85 lugens ,, σω μετ᾽ ἐγχωμίων τὸν ἐμέ τε καὶ ὑμᾶ; ἐν πολλῷ τε 
virum dilaudabo, qui discessu abliinc suo, grandi ^ χαὶ ἀλήχτῳ πένθει καταλιπόντα" ὑμᾶς δὲ πάντως 
adeo [ποι] utrosque obnoxios fecit. Verum haud οὐχ ἂν ἐμπλήσαιμι. Πολλοῖς τοῦτο τεχμαίρομαι. 
putem vestro me desiderio facturum satis, quod ex 
multis conjicio. — 

Equidem jubet encomiorum ratio, ut orator, 
primum, ac antequam eos exornet, quorum habel 
propositam laudationem, eorum patriam ac paren- 
tes palam omnibus declaret ; idque cum primis, 
cum illi, nec exigua virtute, necmodica gloria,clari 


Ex qua sane dic, quem nunc lugemus, in humanis 
desiit esse, recepturus virtutis premia, cum qua 
vixit, ac est. vita functus, bifariam divisus, vix 
eliam spiritum ducere valeo : sic nimirum immen- 
sa calamitatis vis velut prefoecat. Necdum vero 
omnino consueta possim obire ; at neque spes est, 
ut possim unquam. Quomodo enim animus sanum 
quid unquam pariat, post tantum máli laesionem ? 
Quidve etiam loquatur lingua, 41$ grandi adeo 
malo torpeat? nt neque excipiam, przsens argu- 
mentum potiores conatus exigere, quam pro mea 
dicendi facultate: quod nimirum vir laudum enco- 
miis eelebrandus, omni longe laudatione superior 
sit, debeantque omnino qui ejus virtutem funebri 


Προτρέπει μὲν οὖν ὁ νόμος τῶν Eyxo piov, πρὸ 
τοῦ χοσμεῖν τοὺς προχειμένους εἰς εὐφημίαν, τὴν 
ἐνεγχαμένην αὐτοὺς, xal δὴ xal τοὺς γονέας, πᾶσι 
δηλοῦν, καὶ μάλισθ᾽ ὅταν τύχωσιν οὗτοι καὶ ἀρετῆς 
οὐ σμικρᾶς, καὶ δόξης οὐ μετρίας μετεσχηχότες * 


exstitere. l'orro non paucos fore existimo, qui eam 
legem, ut usquam alio, hoec maxime argumento, 
optima illam ac praeclaram, arbitrentur operz pre- 
Ium esse. Siquidem enim ubi eorum genus esi el 


(2) Iliad. a. 


οἶμαι δὲ τοὺς πλείους δοξάζειν, ὡς μᾶλλόν γε ἑνταῦ- 
θα χρῆσθαι προπτήχει τῷ πάντ᾽ ἀρίστῳ xal χαλῷ 
τῷδε νόμῳ ἧπερ ὁπουδήποτε. Εἰ γὰρ ἵνα τὸ γένος, 
καὶ ἡ πατρὶς, τῶν ἐπιτήμων μὲν χαὶ περιφανῶν, 


185 


TIIEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


[4 


189 


οὐ μὴν δ᾽ εἰς τοὔσχατον δόξης ἐληλαχότων, xal τὸ A patria, qui illustres quidem ac clari, haud tamen ad 


μηδένα λεληθέναι τὰ κατὰ σφᾶς, ἀγαθός γε πάντως 


ὁ νόμος" ἵνα τοσαύτη περιουσία λαμπρότητος, ὡς 


μηδέσι τῶν πρωτείων παραχωρεῖν, μηδὲ λεληθέναι 
τῆς γῆς τὰ πέρατα, τὰ σφῶν πλεονεχτήματα xai 
τὴν ἀρετὴν, μάλιστα πάντων ὁ νόμος οὗτος οὗ περιο- 
πτέος δόξειεν ἄν. Τὸ γὰρ ὑπερέχον τούτων ἐν ἅπασι 
πάντων ἕνεχα ἧ πού γε θαύματος ἄξιον, Καὶ τοῦτό 
Y& συνίστησιν ὁ πάντα λήθῃ παραδοὺς χρόνος, ἀτο- 
νήσας ἐνταυθοῖ τὸ εἰωθὸς αὑτῷ δρᾶσαι. Καὶ γὰρ 
τοσούτῳ μέγα ὑπερηχόντισαν συχνῇ περιφανείᾳ 
καὶ χοσμιότητι, xal τῇ τῶν τρόπων χρηστότητι, xal 
τῇ τῶν τροπαίων λαμπρότητι, ὅσῳ μηδὲ ῥᾷδιον εἶναι 
δεῖξα!. Kal τοῦτο λέληθε μὲν οὐδ᾽ ὁντινοῦν τῶν ἀπάν- 
'των * παρέχει δὲ πάντας θαυμάζειν, οὖς γε οὐ λέ- 


summuin glorie Οὐ 6 evasere, ac ut ne quem 
eorum res lateant ; bene prorsus illa habet; ubi 
autem eoruni gloriz tantus exsuperat cumulus, ut 
né cui primas partes cedant, nec eorum przerogativae 
ac virtus,| orbis lateant 'fines ; tunc maxime non 
spernenda videatur. Tanta quippe eorum in omni- 
bus, ac omni parte excellentia, jure merito "admi- 
rationi habeatur. ldque sane etiam confirmat 
tempus, — quod universorum ? oblivionem  fa- 
ciens, hic tamen nequiverit prestare quod est 
coniparatum. Tanto siquidem excessu superarunt, 
crebra gloria ac honestate, morumque bonitate, ac 
tropeorum splendore, ut nec facile ostendi possit, 
eaque res neminem latere potuit ; convertitque in 


ληθεν. Ἔνθα δὴ ταῦτα συνέδραμεν, ὁ νόμος ἀναγ- P admirationem, si quos non latuit. Übi sane eacon- 


xiitavo; Ἔστι ταῦτα, 

᾿Εγὼ δὲ βούλομαι νῦν εἰ πεῖν βίαιον μέν τισιν ἴσως 
δόξον, ἀληθὲς δ᾽ οὖν οἶμαι φανησόμενον. 'O γάρ νό- 
μος ἀναγχαῖος ὡς ἀληθῶς, οὐ μὴν δ᾽ ἐπὶ πάντων 
οὕτως ἀπλῶς, Ἵνα γὰρ συνέδραμε τοσοῦτος μὲν σω- 
ρὸς ἀγαθῶν, χαὶ μηδένα λέληθε τῶν ἀπάντων, 
παρέχει δὲ πᾶσι θαυμάζειν, ἐχπληττομένοις τὰ xa- 
τορθώματα, οὐχ ἀναγχαῖος ὁ νόμος οὗτος αὐτῷ γε 
τούτῳ, ᾧ γε τοῖς ἄλλοις ἀναγχαῖος εἶναι δοχεῖ. Δι- 
χαίως. Διὰ τί ; Ὅτι τὸν νόμον οἶμαι τετάχθαι, ὅπως 
οἱ ῥίζης ἀγαθῆς ἐν ἀγαθῷ πεφυτευμένης χωρίῳ 
ὁγαθοὶ πᾶσι δειχθῶσι, χαὶ πρὸ τοῦ τὸν βίον αὐτοῖς 
φανῆναι, xal παρὰ πάντων ἐπαινεθῆναι, Ὁ ποῖον 


cürrerint, videatur lex summe necessaria. [ta vero. 

Caterum libeus dicam, quod forte nonnullis du- 
rius videatur, ut tamen veritatis speciem habitu- 
rum putem. Plane quidem necessaria lex ; liaud 
tamen simpliciter adeo, ut spectemus omnes. Ubi 
enim ingens adeo concurrit bonorum cumulus, nec 
ullos omnino latet, omnesque convertit in admira- 
tionem, stupentibus omnibus meritos; haud prorsus 
necessaria videatur, eo ipso, quo aliis videatur ne- 
cessaria. ]ta merito. Quorsum vero ? Quod nimirum 
ea ratione existimem positam, ut qui ex bona radice 
bouo sata solo prodierunt, boni omnibus ostendan- 
tur, cum necdum etiam eorum via sit prodita, ac 


γὰρ ἂν f] τὸ φυτὸν, xal τὸ χωρίον ἐν ᾧ πεφύτευται, C omnium ore laudata. Qualis enim est. arlior, ac 


τοιοῦτον ἀνάγχη xal τὸν xapmbv αὐτὸ φέρειν. Ἐν- 
ταῦθα τοίνυν παρέλχον οἶμαι τοῦτο χαὶ περιτεόν. 
Ὃ γὰρ τῷ νόμῳ σχοπὸς ὥσπερ αὐτόματον φθάσαν 
γέγονε. Τίς γὰρ τῶν πάντων οὐχ οἷδεν, ὡς εἴη μὲν 
ἡ μεγίστη πόλις, τὴν Κωνσταντίνου φημὶ, πατρὶς 
ἐχείνῳ τἀνδρὶ, καὶ δὴ καὶ γένει τῷ ἐχείνου, ὥστε 
"xa δεῖσθει παρ᾽ ἑτέρου τοῦτο μανθάνειν - Τίς δὲ 
ταύτης ἔχει μνησθῆναι, xal τῶν φυσάντων, ἄνευ 
ἐγχωμίων μεγίστων ; θαυμάζων δέ τις τήν τε πα- 
τρίδα, τούς τε γονέας, πῶς οὐχὶ xai τὸν ἐχ τῶνδε 
τούτοις συνεθαύμασεν Bv; Ὅτι τοίνυν ταῦτα οὕτω, 
xai οὐδένα λέληθε τὰ κατὰ τὸν νῦν εὐφημούμενον, 
μήποτε περίεργον ἧ χατασχευάζειν λίαν σαφὲς, καὶ 
δεικνύειν ἐπιχειρεῖν τὸ μηδενὶ χρυπτόμενον. Ὁ γὰρ 


quali orta solo, talem quoque necesse sit ut. fruc- 
tum ferat. Hac ergo parte supervacaneam a€ otio- 
sam molitionem puto. Bic siquidem, ejus legis finis, 
sua ipse sponte, ac iltro occupavit. Quis enim ne- 
sciat omnium, ut vir ille, sed et ejus genus, ma- 
xima urbium, Constantini, inquam, urbe, patria 
glorietur, ut οἱ illud ab alio docendus videatur ? 
Quis autem ejus parentum misi maximis laudilus 
meminisse possit * Ut quis vero, cum patriam, tum 
parentes miretur, qui non etiam illis ortum pari 
admiratione prosequatur ? Cum sic ergo liec ha- 
beant, nec viri imprzsentiarum celebrandi res 
ullum latean!, utique otiosum sit ut jd probemus, 
quod perspicue claruu est, ac nitamur ostendere, 


διδάσκειν, οἵμαι, βουλόμενος, ὡς ἡ Κωνσταντίνου D quod nulli eit occultum. Qui enim docere velit, 


τῷδε πατρὶ:, καὶ γονεῖς ol ταύτης χοσμήτορες, xat 
ἀγαθή γε τούτῳ χαὶ d πατρὶς καὶ οἱ φύσαντες, πα- 
ραπλήσιον ἂν εἴη ποιῶν, ὥσπερ ἂν εἰ τοὺς ἀνθρώ- 
πους διδάσχειν ἐδούλετο, πληθούσης εῆς ἀγορᾶς, καὶ 
τῆς ἀχτῖνο; ἅπαντας θερμαινούσης, ὑπὲρ γῆν τὸν 
ἥλιον εἶναι. 

θὺ μὴν ἀλλὰ xal «30€. παραδραμών τις ἐνταῦθα 
τοντονὶ τὸν τοῖς ἀρχαίο:ς τεθέντα νόμον ἄριστον 
ὄντα, οὔτε παρὰ τῶν θεμένων οἶμαι τὸν νόμον, εἰ 
ἔτι μεθ᾽ ἡμῶν ἦσαν, οὔτε παρ᾽ οὐτινοσοῦν ἐὐφρό- 
νοῦντος, δέξαιτ᾽ ἄν ποτε μέμψιν. Οὔτε γὰρ ἡ πατρὶς 
αὐτῷ, οὔθ᾽ οἱ γονεῖς, ἐπιδεεῖς τῆς παρ᾽ ἀλλήλων τι- 
μῆς " ἀλλ οὐδὲ αὐτὸς ἐχεῖνος τῆς παρ᾽ αὐτῶν ἀναγ- 


χλίως, εἰ xai παρ᾽ ἀλλήλων ὅμω; τετίμηνται, xa- 


habuisse patriam, Constantini urbem, parentesque, 
viros ejusdem principes, bonamque ei patriam ac 
parentes fuisse, baud aliud mea sententia fecerit, 
quam ut pleno foro, radiisque s::stum — facientibus, 
exstare solem super terram, ceu inscios docere 
velit. 

Sane ut ea quis ratione, eam antiquis, optimam 
illam, positam legem, przsenti argumento omitten- 
dan putaverit, haud ullam, ab iis ipsis quibus ait 
posita, ut ii adliuc in vivis agerent, uliove sapiente. 
reprehensionem unquam tulerit. Neque enim 
celebrando viro pairia, aut. pareates, ut eis. 
vicem honorem muteari necesse sli : 86 | 
necesse ab illis baeo s, Vvefed VNURAA 


0 -— 


* v 


0 - 


187 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


188 


sibi addunt, quomodo juncta lumina, mntuum Α θάπερ φῶτα συναύξοντα τὴν ἐξ ἀλλήλων ἀστραπὴν 


splendorem ac lucem, vicissim intendunt. Uti ergo 
prefati sumus, ut sit bona lex, haud tamen impra- 
sentiarun) exornando viro necessaria : quin ille, 
ex propria magis virtute, suisque ipse meritis, 
quam ex patria, ac avis, magnoque illinc splen- 
dore, clarus fuerit. Ut autem etiam illa, parentesque 
ac avi, notum illum, ac suis ipsum meritis clarum 
notiorem illustrioremque, sua ipsorum reddiderunt 
virtute, ac juxta modo positam imaginem, gloriae 
ei cumulus fuerint ; iidem nihilo secius ipsi, ac 
patria, illustrioribus augmentis,ac omnis retro 
velas tulisset, omnibus ubique per illum claruerunt. 
Quibus ille ornamentis claret , iis quoque patria 
ac parentes. Sic enim libens in optimis accidit. 
Rursus vero, claret ille omnibus, sed et patria, et 
parentes. Verum sint omnia ascribenda radici. 
Quanquam enim lllustrior quoque redditur patria, 
awt parentes, ut ingenuum quid przeclarumque 
ediderint * quod tamen abeis productum est, ad eos 
recurrit, a domo in domuni velut circulo, quod 
aiunt. Hac hactenus. 


Patriam quidem urbem regiam habuit, acurbium 
matrem. Ejus ea celebritas, ut sibi ipsa sit satis, nec 
nostris ad gloriam laudibus egeat. Tanto enim ur- 
bibus omnibus, si qux: habent admirationem, ante- 
fertur, ac prastat, omnique bonorum cumulo citra 
comparationem superat, quanto etiam finibus uni- ' 
versis, gentibusque ac regibus terrz, domináta est , 
non tantum egercitus numerositate ac ferro, quan- 
tum virtute ac ratione prapollens ; quodque Con- 
siantino glorietur, manu tenente sceptra, eodem 
revera, cum imperatore, tum duce, universisque bo- 
norum custode ; quodque majus omnibus est, Dco 
eximie caro, cun sincere pietatis ergo, tum propter 
virtutis totius cumulum. Is utique urbis conditor, 
nec nisi divino nutu ac impulsione ; quod ipsum 
abunde sit, sexcentorum encomiorum loco, sexcen- 
tarum vice laudationum, quibus innumeram quam- 
dam ostendamus civitatis virtutem. Ubi enim talis 
est conditor, ccelitusque animo condendze studium 
immissum fuit : quippe exstitit vir Deo afflatus, ac 
cui omnía cuin Deo gererentur ; superfluum liquido 
sit, ut alia quis ratione studeat urbem laudare, (8- 
metsi illa innumera laudum argumenta suggerit. 


D 


Parentes autem, ac wiajorum, qua genus traxit, 
catenam, haud per teinpus facile possim perceiusere ; 
nec vero illorum tropza, resque eas, quibus illi, anti- 
quis przeclare gesta, suo splendore obscurant. Sane 
ut quis hoc persequatur, impossibilia tentat. Mihi 
vero satis hactenus videtur dictum, Viri itaque in 
laudis argumentum nobis propositi pareutes avique, 
haud ullis, si qui ullo unquam zvo laudem habue- 
runt, deteriori loco ; quin et potiori, universorum 
suffragio habendi videantur : qui nimirumantiqua 
successione Augusti ab Augustis optimis, continua 


τε xal λαμπηδόνα. Καθὼς ἄρα εἶπον, ὡς ὃ νόμος 
ἀγαθὸς, ἐνταῦθα δι᾿ αὐτὸν οὐκ ἀναγχαῖος. Οὐ μὲ» 
ἀλλὰ χχὶ ὁ τοὺς ἐπαίνου; δεχόμενος παρ᾽ ἡμῶν ἤδη 
ix τῆς προπούτη; ἀρετῆς χαὶ τῶν ἰδίων χατορθωμά- 
των μᾶλλον λαμπρύνεται ἣ τῆς πατρίδος, χαὶ τῶν 
φυσάντων, καὶ τῆς ἐχεῖθεν ἄγαν λαμπρότητος. El 
δὲ χαὶ αὖτν, xal οἱ γονεῖς, γνώριμον ὄντα χαὶ λαμ- 
πρὸν ἔχ τῶν χαθ᾽ αὐτὸν, γνωριμώτερην τὰν ἄνδρ: 
πᾶσιν ἀπέφηναν τῇ παρ᾽ ἑαυτῶν ἀρετῇ, καὶ προσθή- 
xn τούτῳ δύξης ἐγένοντο χατὰ τὴν ἤδη ῥηθεῖσαν 
ἡμῖν εἰχόνε. * ἀλλὰ xal οὗτοι xal ἡ πατρὶς πολλῷ γε 
μᾶλ)ον γνωρίξονται δι᾽ αὑτὸν τοῖς ἁπανταχοῦ Th; 
ἀνθρώποις ἣ τὸν πρὸ τοῦ πάντα χρόνον. Ὅσοις μὲν 
γὰρ ἐχεῖνος, χαὶ ἡ πατρὶς, χαὶ οἱ φύσαντες * οὕτω 
γὰρ ἐπὶ τῶν ἀρίστων φιλεῖ συμδαίνειν' πᾶσι δ᾽ αὖ 
ἐχεῖνος " χαὶ δὴ χαὶ ἡ πατρὶς, χαὶ οἱ φύσαντες. Πλὴν 
τὰ πάντα λογιστέον τῇ ὀίξζηῃ. Ei γὰρ δὴ xal λαμπρο- 
τέρα χαθίσταταί τι: πατρὶς f) πατέρες γενναΐον ἀγα- 
γόντες, ἀλλὰ xal τοῦτο παρ᾽ αὐτῶν ἐξελθὸν, εἰς 
αὐτοὺς ἀνατρέχει, οἴχαδε, φασὶν, ὥσπερ ἐν κύχλῳ 
βαδίξον" τοσαῦτά γε ἡμῖν περὶ τούτων " ἵνα δὲ μὴ 
δόξωονυμεν ἀπειθεῖν τῷ νόμῳ, ἀφοσιωσΐαενοι, ταχέως 
ἀ)λαξόμεθα. 

᾿Ιατρὶς μὲν αὑτῷ ἡ βασιλεύουσα πόλις τε χαὶ μη- 
τρόπολις" ἥτις αὑταρχὴς ἑαυτῇ, χαὶ οὐ δεῖταί γε 
τῶν παρ᾽ ἡμῶν ἐπαίνων εἰς εὐδοξίαν. Τοσούτῳ Ὑὰρ 
καλλίων ἐστὶ τῶν θαυμαζομένων πόλεων ἁπασῶν, 
χαὶ προῦχει τούτων, xal ὑπεοβέδηχε πρὸς πᾶν 
ἀσύγχριτον ἀγαθὸν, ὅσῳ χαὶ τερμάτων ἦρχεν ἑξῆς 
ἁπάντων, χαὶ ἐθνῶν, χαὶ βασιλέων τῶν ἐπὶ γῆς, 
0) τοδοῦτόν γε πολυχειρίᾳ xal σιδήρῳ νιχῶσα, ὅσον 
ἀρετῇ xa λόγῳ, xaX τῷ Κωνσταντῖνον εἶνας τὸν 
ταῖν χεροῖν τὰ σχήπτρα γατέχοντα, βασιλέα τὸν αὐ- 
τὸν ὡς ἀληθῶς ὄντα, καὶ στρατηγὸν, xal ταιίαν 
τῶν ἀγαθῶν ἅπασι: * καὶ τὸ πάντων χάλλιστον, τῷ 
Θεῷ διαφερόντως πεφιλημένον, xal εὑὐσεδείας 
ἀκραιφνοῦς, καὶ ἀρετῆς ἕνεκα πάλτς" ὃς γε δηομή- 
τωρ ταύτης ἐγένετο, οὐχ ἄνευ θείας χινήέσεως xa 
ῥοπῆς" καὶ τοῦθ᾽ ἡμῖν ἐξαρχεῖ ἀντὶ μυρίων μὲν ἐγ- 
χυμίων, μυρίων δὲ ἐπαίνων, μυρίαν ἀρετὴν &mo- 
δειχνύντων τὴν πόλιν ἔχουσαν. Ὅπου γὰρ τοιοῦτος 
μὲν ὁ δειμάμενος, f; δὲ ópot) τῆς οἰκοδομίας θεόθεν 
αὐτοῦ τῇ ψυχῇ γέγονε " θεόληπτος γὰρ ἀνὴρ, xai 
πάντα τούτῳ σὺν Θεῷ διεπράττετο" περίεργον ἂν 
εἴη σχφῶς, χοσμεῖν πειρᾶσθαι τὴν πόλιν ἑτέρῳ τρό- 
πῳ, εἰ xal παρέχει μυρίας τὰς ἀφορμὰς τῶν Emat- 
νον. 

Γονέας δ᾽ αὖ, καὶ τὴν σειρὰν ὅθεν τὸ γένος αὐτῷ, 
οὐχ ἂν σὺν τῷ χαιρῷ χαταλέγοιμ' " οὕχουν οὐδὲ 
τροπαΐα τἀχείνων xol κατορθώματα, ἀμαυροῦντα 
τὰ τῶν πάλαι τῇ παρ᾽ ἑαυτῶν ἀστραπῇ. Εἶεν γὰρ 
ἂν ἀνεφίχτοις ἐπιχειροῦντες οἱ τοῦτο διώχοντες. 
Δ’ χῶ δέ μοι ἀρχεῖν τοσοῦτον εἰπεῖ). Οἱ τοίνυν εὖ- 
φημούμενον φύσαντες οὐδαμῶς που πάντως ἐλάτ- 
τους " μᾶλλον μὲν οὖν χαὶ ἀμείνους φαῖεν ἂν πάν- 
τες, οἶμαι, τῶν διὰ παντὸς ὑμνουμένων τοῦ χρόνου" 
ἄνωθεν μὲν βασιλεῖς, Ex βασιλέων ἀρίστων auvsyst 
διαδοχἧ χατιόντες " χόσμιοι δὲ χαὶ λαμπροὶ, οὐ διὰ 


159 


THEODORI DESPOT.E LAUDATIO FUNEBRIS ἢ 


130 


τὸ σχῖμα μᾶλλον, fj τῷ λόγῳ ζῇν ἐθέλειν, xal τὴν A descenderint serie, honestique ac elari exstiterint, 


βασιλείαν ἰθύνειν, καὶ ποιεῖν εὖ τὴν πατρίδα, xaY 
τῶν χρηστοτέρων πάντων πρυτάνεις εἶναι τοῖς ὑπὸ 
χεῖρα. Εἰ γὰρ xaY τὸ σχῆμα τούτους xal fj πορφύρα 
λαμπροτέρους ἀπέφαινον, ἀλλὰ xal αὐτοί πως αὖ- 
0t; ἀπέφαινον ἐχεῖνα λαμπρότερα οὗ μόνον ὥρᾳ σώ- 
ματος, ἀλλὰ χαὶ Ψυχῆς χοσμιότητι. Ἡσχύνοντο 
γὰρ, εἰ μόνον γε τοῖς ἔξωθεν καλλωπίζοιντο xal 
προσχαίροις, ἀλλὰ χαὶ πολλῷ γε μᾶλλον τοῖς οἴχο- 
θεν xal μονιμωτέροις. Τῆς οὖν θείας ἀρετῆς, εὖ 
ποιοῦντες, μηδὲν ἀεὶ προτιμῶντες, ἦρχον ἐννόμως 
χαὶ εὐσεδῶς, πατέρων μᾶλλον f| δεσποτῶν τοῖς 
ὑπηχόοις σώζοντες τόπον χαὶ προχινδυνεύειν αὖ- 
τῶν αἱρούμενοι ἣ ῥᾳθυμεῖν ἕτεροι. Ἐῶ δὲ λέγειν τὰ 
περὶ τῶνδε" οὐδὲ γὰρ προχείμενον ἦν ἡμῖν τοὺς 
ἄνδρας τούτους ἐγχωμιάξειν" αὐτὸν δὲ τοῦτον τὸν 
νῦν ἡμῖν εἰς εὐφημίαν προχείμενον, ἐξ αὐτῶν τῶν 
ἑαυτοῦ, ἡλίχος fjv τὴν ἀρετὴν, ἐπιδειχτέον ἡμῖν 
ἐστιν. 


Ἑτράφη μὲν βασιλιχῶς;, ix παίδων δὲ ἐδείχνυ 
τὴν εὐφυῖαν" μᾶλλον δὲ, παιδίον ὧν, πᾶσιν ἐδίδου 
μαντεύεσθαι, ὅστις ἂν εἴη προϊών" ὡς ἄρα πάντη 
βέλτιστος πατρίδι χαὶ γονεῦσι xaX φίλοις, χαὶ 010; 
οἷς συγγένοιτ᾽ ἂν χαὶ μεταδοίη τῆς ἐμφύτου χρη- 
στότητος. Καὶ μὴν πρὸς πᾶσαν μάθησιν οὕτω δε- 
ξιῶς εἶχε, xal μετ᾽ ὀξύτητο; ἔτρεχεν, ὥστε καὶ 
τὴν προθυμίαν τῶν σοφιστῶν, xai τῶν παιδοτρι- 
60v, καὶ τῶν ὁτιοῦν χρηστὸν ἐπιτήδευμα διδασχόν- 
τον, ὑπερφυῶς ὑπερήλαυνεν. Ὅθεν τούτους συνε- 
χῶς διαμείῤων, ξξήτει τὸν διδάξοντά τι χαινότερον, 
ὡς αὐτίχα πᾶν λαμδάνων, ὅπερ ἂν εἶχον διδόναι. 
Καὶ fjv τὰς ἡλικίας σαφῶς ἐλέγχων, ὕλην οὐ τὸν 
χρόνον μόνον, ἀλλὰ χαὶ τὴν φύσιν ἐχούσας" xal 
τήνδε μᾶλλον ἥπερ ἐκεῖνον. Ὥσθ᾽, ὅπερ τις τῶν 
ποιητῶν ἐδίδαξε, τῇ γλώττῃ ἄνθρωπον ἀνθρώπου 
διαφέρειν τοσοῦτον, ὅσον ἀετοὶ χοράχων, αὐτὸς 
ἔργῳ ἔδειξε, τῷ πεφυχότι τοὺς ἡλιχιώτας παρε- 
νεγχὼν, ὅσον οὐδ᾽ ἐδίδου τούτοις, ἐρίζειν πρὸς αὖ- 
«τὸν ἁμιλλωμένους. Ilat; γὰρ ὧν ἕτι, τὰ τῶν μει- 
ραχίων ἐξήσχει᾽ xal αὖ ἐν τοῖσδε τὰ νεανίσχων, 
xai τὰ τῶν ἀνδρῶν, καὶ τὰ πρεσδυτέρων, xal ὅλως 
τὰ «nc κρείττονος ἡλιχία; ἐν τῇ πρὸ ταύτης, O9- 
τως ἐχεῖνος ἐπὶ τῶν ἔργων φθάνων fjv ἀεὶ τὸ δέον 
ἐμπειρίᾳ καὶ σπουδῇ χαὶ φρενῶν ὀξύτητι. "Ho. μὲν 
γονεῦσιν ἡδύς fjv δὲ ἀδελφοῖ: " ἣν δὲ ἑταίργι-" ἣν 
δὲ πολίταις χαὶ ξένοις, S046 τε xal πρεσδύταις * 
καὶ ὅλως πᾶσιν ἐν ὅλοις, παντὶ χαιρῷ χαὶ συμ- 
πτώματι. 


C 


non tam dignitatis praerogativa quam quod vitam e 
ratione instituendam sanctum habuerint, probeqte 
regendum imperium, ac deimerendam patriam, bo- 
naque omniasubditis concilianda. Quanquam enim 
eliam a dignitate ac purpura clariores fierent, ip- 
si nihilominus claritatem vicissim rependebant, ne- 
dum corporis venusta specie, sed et animi cumprimis 
l'onestate, ld quippe ducebant probro ut externo tan- 
tum ac temporaneo ornatu ambitum preeferreut, ut 
non potius suis ipsi meritis ac firmiori decore polle- 
rent. Cum itaque probo res suas instituentes consi- 
lio, nihil divine virtuti prehaberent, legitime ac pie, 
patres magis, quam dominosip subditos agentes, 
regnaverunt ; lubentiusque pro eis odeuntes pericu- 
Ja, quam aliis otia adire moris sis. Verum praetereo 
eorum res. Nec enim id nobis fuit constitutum, ut 
eos laudaremus, sed ut potius virum nobis in argu- 
mentum laudis propositum, ex ipsius propriis , 
quanta enituerit virtute ostendamus. 

Ille equidem regie educatus, inulta a puero inlolis 
bonitate effulsit : atque adeo puerili adhuc state 
agens, quis processu temporis evasurus esset, omni- 
bus onijuandum praebuit : ut omnino utique opti- 
mus, patrie, parentibus, amicis, ac prorsus omni- 
bus, quibuscum esset versaturus, ac quos innata itla 
bonitate esset impertiturus. Tanta sane disciplinis 
omuibus capessendis habilitate fuit, ac sic celeriter 
omnes percurrit, ut et sophistarum ae ludimagis- 
trorum,ac siqui lionestum aliquid docturi videhantur, 
eximia quadam facilitate ae genio, sedulitateim 
praverterit. Quamobrem continue alios ex aliis ma- 
gistros mutans, quxrebat a quo novi aliquid di- 
sceret ; tanquam qui cito perciperet omnia, si qua 
illi tradere possent : palainque alternantium :eta- 
tm, nedum annos, sed et naturam ac iudolem, at- 
que hanc potissime ; subjectum arguehat. Quamob- 
rem poet2 illam sententiam, ut nihil minus hoini- 
nes inter referat, ut sermonis vim ac linguam spec- 
tes, quam inter aquilam ac corvum : veram ipse 
rebus ostendit ; sic indolecoztaneis prestans, ut ne- 
que ullus contentioni locus relictus videretur. Ad- 
huc enim exsistens puer, adolescentum colebat stu- 
dia; adolescensque , juvenum, ac virorum , ac 
seniorum ; prorsusque anteriorem agens «zlateim, 
que sequentis ac maturioris essent. Adeo semper 
azendis rebus occupavit quod esset oper:& pretium, 
scientia illa ac studio, mentisque sagacitate. Erat 
plane duicis parentibus, erat fratribus ; erat soda- 


libus ; erat civibus ; erat pereg:inis, zqualibus pariter, senibusque, ac cunctis universim in omnibus 


omni tempore, ac rerum omni incursu, 

Koi μὴν τοσοῦτον ὑπερνιχῶν ἣν χὰν xolg qv. 
μνασίοις, κἀν ταῖς ἁμίλλαις, xàv ἅπασιν, ὡς μηδὲ 
δεῖσθαι πκαραδεδλῇσθαι., Οὔχουν γ᾽ ἐφθονεῖτο τοιοῦ- 
το; ὧν, ἀδυνατοῦντος τοῦ φθόνου ópiv ἐπ᾽ αὐτῷ, 
ὅπερ ἐπεφύχει" ἀλλ᾽ ἐθαυμάζετο παρὰ τῶν ἁπάν- 
των μετὰ τοσχύτης ὑπερθδολῆς, ὀπόσης, οἶμαι, 
τὸ νιχῶν ἵν, "Iv δ᾽ εἰς τοῦύσχατον ἀφιγμένον. Καὶ 
κῶς εἰχὺς ἅν» εἴποι τις τὸν Des τοὺ; ἄλλους ὑπε.- 


Tantis aane glorix cumulis prestabat, gymnasio- 
rum exercitamentis, certaminihusque, ac studiis om- 
nibus, ut neque opus baberet comparatione. Nec vero 
cum talis esset, patiebatur invidiam: non valente ea 
in illum quod nata est : quin potius habebat. omnium 
admirationem, idque tau!a exsuperantia, quanta pu! 
victoria erat. Ea porro adsummum evaseeet ye 
inquies, Xero Consonwn SM, OX QoS ἀλκὰ Ν 


Fn, 


191 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


192 


superans, a nullo prorsus inividiam pateretur? secus A ἐλάσαντα μὴ παρ᾽ οὑτινοσοῦν τῶν ἁπάντων δέξα- 


plane comparatum dicemus. Qui euim supra modum 
superat, nibil invidize obnoxius sit. Quas enim res 
inultam habet admirationem, multo quoque amori 
esse necesse est. Quod autem est valde charuimn, ac 
amori habetur, qua sibi ratione pro accedente glcria 
invidiam conflaverit ἢ Quamobrem invidia aberat, 
ut quis victus esset ; aderat vero amoris accessio, 
quam ejus novum accedens admiratio faceret ; uni- 
versique ejus gaudebant victo»iis. 

Cum natu minimus fratrum easet, nulli tamen 
cessit, ut ea spectes, quibus quis admirabilis sit. 
Nam erat prudens, justus, fortis ; ac vel in iis, quae 
maxime terrendo videantur, inflexi pectoris : p!e- 
rasque voluptates (pec enim usque adeo erat bomine 


σθαι φθόνον; Τοὐναντίον μὲν οὖν, ὁ γὰρ ὑπερῦε- 
ξηχὼς χομιδῇ φθόνῳ οὐχ ὑποπίπτει. Τὸ γὰρ πολὺ 
θαυμαζόμενον πολὺ φιλεῖσθαι δέον. ἐστί" καὶ τὸ 
σφόδρα φιλητὸν πῶς ἂν εὐδοχιμοῦν φθονηθείῃ ; 
"058" ὁ φθόνος μὲν ἀπῆν, ὁπότε γέ τις ἥττῷτο᾽ 
προσῆν δὲ φίλτρον κροσθήχῃ, τῷ περὶ ἐ εῖναν aug.- 
6alvov32 θαύματι, χαὶ τοῖς ἐχείνον πλεονεχτήμααι 
πάντες ἔχαιρον. 


"Qv δὲ τῷ χρόνῳ ὕστατος τῶν ἀδελφῶν, οὔόενος 
ἦν ὕστερος, ἐφ᾽ οἷς τις ἂν φιλοῖτο θαυμαζόμενος. 
Νουν:χῆς τε γὰρ fjv, δίκαιος, ἀνδρεῖος, ἀχλινὴς καὶ 
τοῖς μάλιατα φοδεροῖς, τῶν πλειάνων ἡδονῶν, οὗ 
γὰρ ὑπὲρ ἄνθρωπον ἦν, ὡς ἀεὶ χρατεῖν &xacov, 


major, ut omnium semperesseL dominus ) omnino B ὑπερορῶν παντάπασι" πρὸς δὲ τὰς ἐγχρατῶς ἔχων, 


spernens ; quod spectat ad alias, se ipse coutinens ; 
haud se dedens pigritie ; idem ipse moderatus ac ma- 
gnificus ; nibil molestus, aut. quidquam intolerabi- 
lis, vel ipsis quoqueservis emptitiis : gravis, mitis- 
que;O»conomia praestans, ac. magnanimis ; ut ali- 
quando deficiente fortuna ad ftomani imperii hostes 
(sic enim illa solemne habet), idem ipse immotus 
permanserit ; eadem ad ipsum redeunte (gaudet 
enim semper mu'ationibus ) ; nihil inde altum sa- 
puerit. Àtque cuin quidem victor esset, alienus erat 
2 fastu, qui humanam'vitam Euripum sciret ; victus 
vero, nihil graviori ruina labascebat : ac si vis, erat 
invietus, cui nullo modo animus adversorum incur- 
sione consideret. Porro amicis si quando mutatis 
rebus iniquiori fortuna uterentur, pristinam bene- 
volentiam integram volebat, eosdem omnino mores, 
quacunque rerum vicissitudine ostendens. Nec enim 
Proteus quis erat, ut pro temporum varia ratione 
mutationem subiret. Noverat temperare remedia, 
ac contraria contrariis emendare. Noverat nihil in re- 
bus humanis firmum consistere, ac fortunam vi- 
zissitudinibus gaudere : atque adeo, cum tranquillo 
mari navigaret, iumanes exspectabat fluctus, ac 
cogitabat tempestatem, sequeipse ad turbationem 
prepsrans, cum illa invasisset, imperturbatus erat. 
Nam in mediis quoque adversautium ventorum tur- 
binibus, ac minitante procella, ut quamprimum om- 
nino prevaleret, nihil tamen ille animum desponde- 


bat; quin multam tranquillitatem sperabat. Quam- D 


obrem ferebat omnia, ut nihil abjectum, nihil 
degeueris animi vitio committeret, vel cogitaret, vel 
diceret. Nullo rerum statu. supercilium attollebat, 
ac nec verbum jactantize protulit ; utque alius quis 
meliora de illo diceret, erubescebat statim, actu- 
, lumque sermonem ad alia. vertebat. Noverat tota 
Binceritate servare dignitatem, illesumque omnino 
tueri ordinem ; nihil precipitantius agere, quodve 
comparatum esset molestiam creare; excepto ut 
utile secus suaderet, quod sibi semper dulci ante- 
ponendüm duxit : quin magis gratum se omnibus 
ac;letum imniscere ; excepto ut lupus aliquis in oves 
irruens, ejus studioarcendus esset : Lardus ad vin- 
diciàm, ac nonnunquam prorsus omittens, cum ma- 


ῥᾳθυμίξ τε αὐτὸν οὐχ ἐχδεδωχὼς, ὁ αὐτὸς μέτριός 
τε xol μεγαλοπρεπής" ἀνεπαχθὴς xai μηδαμῶς 
ἀφόρητος, καὶ αὐτοῖς τοῖς ὠνητοῖς δούλοις - ἐμόρι- 
Oh; χαὶ ἤπιος * οἰχονομιχός τε xal μεγαλόψυχος" 
ὡς καὶ τῆς ἀγαθῆς ποτε τύχης αὐτομολησάσῃ ; πρὸς 
τοὺς ἡμῖν ἐναντίους (τοῦτο δὴ τὸ ἐχείνῃ σύνηθες), 
οὗτος αὑτὸς ἄτρεπτος Ἦν" αὐτῷ δ᾽ αὖ ἐπανελθούσης 
(χαίρει γὰρ ἀεὶ ταῖς μεταδολαῖς) οὐδαμῶς μέγα 
φρονῶν. Καὶ ἐν μὲν νίχαις ἄτυφος, εὔριπον τὸν 
βίον ἐπιστάμενος, χαὶ τὸ μέλλον δεδιώς: - ἐν δὲ 
ἥτταις ἀχατάπτωτος, εἰ δὲ βούλει, xal ἀήτεητος, 
ὡς τῆς ψυχῆς o! μηδαμῶς ὑποπεπτωχνίας. Τοῖς δὲ 
τῶν φίλων εὐδαίμοσιν, εἰ δυστυχίαις ἐχεῖνοι πε- 
πείρανται, tnp'ov τὴν γνώμην διετέλεσε, τὸν αὑτὸν 
ἐν ἅπασιν ἐπιδειχνύμενος τρόπον, τῶν πραγμάτων 
ἀνωμάλως φερομένων. Οὐδὲ γὰρ ἦν τις Πρωτεὺς 
ἐχεῖνος, ταῖς μεταδολαῖς τῶν χαιρῶν cup usza6dà- 
λων αὗτόν. "Het χεραννύναι τὰ φάρμαχα, καὶ τά- 
ναντία διορθοῦαθαι τοῖς ἐναντίοις. Ἤδει μνδὲν ἂν 
B£6atov τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, xal τὴν τύ- 
χὴν χαίρουσαν ταῖς μεταδολαὶῖς " xai διὰ ταῦτα, 
εὐὑπλοῶν, προσεδόχα μὲν τριχυμίαν ᾿ ἐλογίζετο τὲ 
ζάλην, χαὶ πρὸς ταραχὴν αὑτὸν ἑτοιμάζων, ἐπελ- 
θούσης οὐχ ἐταράττετο. Ἐπεὶ χἀν μέσαις δυσηνε- 
μίαις, ἀπειλούντων τῶν χυμάτων ὑπερσχήσειν αὖ- 
«ίχα μάλα, οὗτος οὐχ ἀπηγόρευεν" ἀλλ᾽ fv ἐλπίζων 
συχνὴν γαλήνην. Ὅθεν πάντα μὲν ἔφερεν, oj 
ποιῶν, οὐ λογιζόμενος, οὐ λέγων ταπεινὸν οὐδὲν, 
οὐδὲ ἀγεννές. "Ev οὐδενὶ δὲ τὴν ὀφρὺν ἦρεν, οὐδὲ 

^1 ῥῆμα χύμπου προήνεγχεν * ἀλλ᾽ εἰ xol ἄλλος ἔλεγε 
περὶ αὐτοῦ τὰ βελτίω, ὁ δ' ἢρυθρία τε εὐθὺς, xot 
μετέθαλλεν ἐπίτηδες τὸν λόγον ἐφ᾽ ἕτερα. Τηρεῖν 
μὲν ἔγνω τὸ σχῆμα μάλα γνησίως" φυλάττειν δὲ 
τὴν τάξιν ἄθρανστον ὅλω;" μηδὲν προπετὲς πράτ- 
τειν, μηδὲν τῶν ἀνιᾷν πεφυχότων, εἰ μὴ πρὸς συμ- 

φέρον ὑπῆρχεν’ ὅ γε τῶν ἡδέων ἀεὶ προὐτίθει» 

ἀλλὰ μιγνύναι πᾶσιν αὑτὸν ἄλυπον, εἰ μή τις ὑπ᾽ 

ἐχείνου ποιμένος ἀπεσοδεῖτο, λύχος ἐπὶ ποίμνην 

ἀλλόμενος * δίχην μὲν βραδέως Xap6áve:v, xal που 

xa παραδραμεῖν δόξαν ἄμεινον. Καὶ γὰρ ἦν δέπου 

πρὸ; τὰ τοιαῦτα νωθρός τις ἄγαν " πρὸς δὲ τὰ βρα- 

δεῖα παρέχειν, καὶ πρὸς πάντας ἐλευθεριότητι χρῇ- 

σθαι, παντελῶς ἀχάθεχτο:, Νεῖλος, ἅπαντας ἄρδων 


193 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


194 


τοῖς παρ᾽ ἑαυτοῦ νάμασιν. "Hótt τῷ μέσῳ τῶν xa- Α οἷ 6 re visum csset ; quippe erat in ejusmodi valde 


λῶν ἄχρως τυγχάνειν" τὰς δὲ ἀχρότητας μὴ προσ- 
ἰεσθαι " ταυταισὶ γὰρ δήπουθεν χίνδυνον μυρίον 
ἀνηρτημένον. γάπα τετριμμένην βαδίζων, τὸ 
ἀσφαλὲς ἐν ἅπασι ζητῶν χινδύνους δὲ ῥᾳδίως ἐδέ-- 
χετο, οὐ πάντοτε xal πάντας ἁπλῶς * τουτὶ γὰρ 
παραπλήγων ἀνθρώπων ἂν εἴη * ἀλλ᾽ ὅτε τούτους 
οὐκ ἐξὴν μετὰ τοῦ χαλοῦ, χαὶ τοῦ γιγνομένου δια- 
φυγεῖν. Ἑπιειχής τις ἄγαν ἦν; Οὗτος δὲ τί οὐ 
μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερθολῆς ; θυμοῦ χρατῶν ἕτερος; 
Καὶ μὴν ἐν τούτῳ φιλοτιμησόμεθα μᾶλλον, εἴπερ 
τις ἄλλος ἀνθρώπων. ΤΓλῶττα πολλοῖς μὲν γέγονεν 
ἀγαθὴ, τούτῳ δὲ ὡς μάλιστα. Οὐ γὰρ ἦν ἀπειθεῖν 
φθεγγομένῳ, Ἡμέρου καὶ τῷ μειδιάματι ἀδίχως 
ἀγριαίνοντα, Τῇ δὲ τῆς γλώττης δυνάμει χρησάμε- 


νος, μετέδαλεν ἂν εἰς φιλανθρωπίαν καὶ τὴν Ζχυ- Β 


0v ὡμότητα τὴν πολλήν" ἦν γὰρ ἀστεῖος " ἦν ἤδι- 
στο;ξ, προσηνῆς, μειλίχιος, πάσαις ταῖς χάρισι χε- 
χραμένος" ὅλος μὲν εὔτορνος, ὡς μηδ᾽ ἡντινοῦν 
παρέχειν λαδὴν εἰς μῶμον " ὅλος δὲ εὔληπτος τοῖς 
αὐτὸν λαθεῖν ἔθελουσιν εἰς οἰχοδομὴν χαλῶν ἔργων. 
Ἡγεῖτο γὰρ πρέπειν αὐτῷ τοῖς μὲν χαχοήθεσι xal 
διεστραμμένοις ἀνθρώποις παντελῶς ἀχείρωτος εἷ- 
ναι, εὐχερὴς δὲ ἀγαθοῖς, εἰς ὅ τι ἂν αὐτοὶ νεύσαιεν. 
Καὶ μὴν τῶν συμπιπτόντων αὐτῷ δεινῶν * πολλῶν 
δ᾽ αὐτὸς πεπείραται χαὶ μεγάλων" τοῖς γὰρ μεγί- 
στοῖς μάλιστα fj βάσανος ^ χρείττων οὗ σμιχρῶς 
ὥφθη" τῶν δὲ χαιρῶν μεταδαλλομένων, ἐχεῖ- 
νος ὁ αὐτὸς ἔμενεν * ὃ δὴ σπάνιον ἐν ἀνθρύ:- 
ποις. 


segnis ; erogandis vero praemiis ac ingenuitate inci- 
tatior erat, nec omnino teneri valens, Nili instar suis 
universos fluentis ubertim irrigans. Sciebat medio, 
extreme ac summe assequi bona ; nec. tamen ad- 
mittebat extrema, quibus innumera pericula hz»rere 
sciret. Lubens incedebat tritam viam, quserens in 
omnibus quod tutum esset : pericula tamen facilie 
auibat; at non semper, nec simpliciter omnia : 
quippe quz res temerarios ac audaces deceat : sed ubi 
cum decoro, ac per occasionem vitare non liceret. 
Utlumne valde modestum dicas ? Hic vero quid non 
multo excessu ea parte habuit ? Aliumne irze com- 
potem? in eo maxime supra quosvis mortales possu- 
mus gloriari. Fuit multis praeclara lingua ? huic 
quam maxime. Tanta siquidem pollebat sermonis 
facultate, ut omnes in sententiam suam orans co- 
geret. Vel solum leniter ridens, injuste exasperatum 
sedabat. Ubi autem linguz vi uteretur, vel Scytharum 
multam feritatem, in humanis proximos affectus ac 
benignitatem mutabat. Erat enim urbanus ; erat 
dulcissimus, mansuetus, blandus, omnibus gratiis 
temperatus. Era! totus torno facilis, ut no qua ansa 
ad crimen pater& ; totusque idem prehensu facilis 
erat, ut quis ad aedificationem bonorum xellet te- 
nere, Hoc quippe sibi congruum reputabat, ut ma- 
lignis perversisque hominibus omnino se irrepre- 
bensihilem servaret, [bonisque nihilominus facilis 
exsisteret, ac indulgeret, quocunque taudem illi 
iuclinasrent. Denique ingruentibus malis, multa 


porro ille, ac gravia tulit ; quippe maximos maxime decet probatio : haud se mediocriter superiorem 
ostendit, tnmque tempora mutarentur, ipse nihilominus idem sibi erat; quod plane rarum in huma- 


nis accidat. 


Τὸν ἄνδρα τοίνυν τοῦτον, ἐμοὶ δοχεῖν, ὃς àv &v- (ἃ 


δριάντα φαίη, ἐξ ἀδάμαντος ἀπεξεσμένον, οὐχ ἂν 
ἁμάρτοι, ἀφορῶν εἰς τὸ τῶν καλῷν ἀπαράδλητον. 
Ὅτι δὲ τοιοῦτος ἣν οἷον ὁ λόγος ὑμῖν ἔδειξε, μᾶλ- 
λον δ᾽ ὡς οὐχ ἦν τοιοῦτος, ἀλλὰ καὶ πολὺ βελτίων, 
αὐτὸς ἐχεῖνος ἀπέδειξεν, οἷς τε ἔπραττεν, οἷς τε 
ἔφερε διὰ βίου σχεδὸν παντός " μᾶλλον δὲ, οἷς 
ἔπραττε χαὶ ἐν τῷ πάσχειν " καὶ αὖθις οἷς ὑφίστατο 
χαὶ ἐν αὐτῷ τῷ πράττειν. Οὐδὲ γὰρ ἡμέλει τῶν 
δεόντων οὐδέποτε" οὐδ᾽ ὥφθη γέ ποτε χαταπεπτω- 
χὡὼς ὑπ' ἀθυμίας ἀμέτρον, xai φόδον, καὶ τῶν 
τοιούτων * ἀλλ᾽ οὐδὲ τοὺς λογισμοὺς διαχεχυμένος 
ἐπὶ πολὺ, οὔτ᾽ ἐν εὐθυμίαις, οὔτ᾽ ἐν ἑορταῖς, οὐχ 
ἐν παιδιαῖ-, οὐκ ἐν θήρᾳ, οὐχ ἐν οὐδενὶ τῶν τοιού- 
των. Οὐδ᾽ ἣν ἀργὸς ἐν τοῖς χαιροῖς τοῖς χαλεπωτά- 
τοῖς, xal σχυθρωποῖς τισι πράγμασιν" οὔμενουν 
οὐδ᾽ ἐν αὐτῷ τῷ μάλα νοσεῖν, ὡς μηδὲν τοῦ χρόνου 
μάτην ἀναλίσχοιτο, οὗ τὸ παρελθὺν ἀμήχανον πάλιν 
εὑρεῖν. 


Καὶ μὴν τὸ, Μέτρον ἄριστον" καὶ τὸ, Μηδὲν 


ἄγαν, xal ἥλως, ὅσαπερ τοῖς πάλαι σοφοῖς εἴρηται 
εἰς τὶν τῶν ἐθῶν εὐχοσμίαν, ὥσπερ ἐξ ἐράνου 
σνλλέξας, ποιῶν ξιατετέλεχεν ὥστε ἐχείνων Exa- 
στὺς ἕν mou τούτων εἴρηχεν" οὗτος δὲ πάντα ἔπρα- 
ξεν" οὕτω τοῖς ὅλοις ἐνίχα. "Hv δὲ τοσούτῳ δεξιὸς, 


Ut quis ergo incomparabilem illum spectet bo» 
norum decorem, haud puto a veritate errans, po- 
litum ex adamante statua:m, subjectum argumento 
virum nuncupare possit. Ut porro talis fuerit, qua- 
lem vobis .sermo ostendit : imo, ut nedum talis, 
sed et longe prestantior fuerit ; idem ipse liquido 
probavit, tum iis quz egit, tum quz tota ferc vi!a 
male sustinuit ; atque adeo iis quz egit perpetiendo, 
quaque iterum eliam agendo perpessus fuit. Nun- 
quam enim quidquid acci!isset quod opere pre- 
tium erat, neglexit ; nec unquam omnino visus 
est animo concidisse, ohruente maestitia nimia, 
aut metu, aliove ejusmodi : at neque effuso admo- 
dum animo, cum etiam jucundior videretur, vel 
agerentur festi conventus ; non in ludis, non ve- 
natione utens, non re ulla ejusmodi. At neque 
molestissimis temporibus, tristibusque nonnullis 
rebus otiosus erat ; ne valde quidem affecta sani- 
tate, ne quid temporis vacuum perefflueret, quod 
ut praeteriit, nulla post hac diligentia revocari potest. 

Ceterum illud : Optima mediocritas : ac, Ne 
quid nimis, omninoque, ut quid antiquis sapientibus, 
componendis honestate moribus, dictum sit ; id ille 
tanquam ex symbolo colligens, totum re prestabat : 
atque adeo eum quisque unwm quid eornm, a^ 
singulare quidgiasm eua ὑλ NAAR wes SA 


195 
egit : sic vinccbat universis. lia vero aptus erat, A 
sicque uuiversorum animis congruebat, opportune 
agens omnia, ac omnes sincere colens, quamquam 
nullis noxie indulgeret, ut ipsi non raro octores, 
beneficii se reos agnoscerent, ac. agereut gratias, 
cum etiau eausa cecidissent, ac essent. frustiati 
fine supra quam alii, cum voti compotes a(fe: ti 
oplata accepere. Accilit enim, ut nihil etiam dans, 
delectes, utque vicissim dando displiceas. Univer- 
sis? se commumuissimum permittebat, ac mavime 
gratus congressiunibus erat: nec quidquam tamen, 
morum illa ingenuitat^, rebus officicbat. Erat »i- 
quidem plenus architectonica scieulia, Lum. ad 
politicos mores, tum 2d negotia. publica, sibique 
salis ipse erat, ut et singuli» consuesceret pro cujus- 
que moribus uique integruin se universis servaret. D 
Noverat ut et videretur. hilarior diBluudj, utque 
nihilominus semper principaliora opera pretium 
poneret 5 atque ut. nonnunquam res uiagnas ac 
admirandas ludi nou inhonesti specie gereret. 
Cum sic ergo natus esset, s.cque voluntatis. ha- 
beret, ac ita fuisset institutus, bonaque adco indole 
ac ingenio facili preditus esset ; in parentes quidem 
probe implevit, ut quid parentes natorum pietate 
prestanda optare possint : summo amicis amori 
fuit ; universis exstitit portus, omnisque eis gene- 
ris bona conciliavit. Praclara: adeo. res, hostes 
quoque infensissimos, ad pacis ambienda federa, 
omnique modo exquirenda, impulerunt , atque. ut 
semel inila, rata manere Omnino euiterentur, 
id porro agebat viri virtus, cujus illi formidine 
eos postmodum horrebant, quibus fortuna efferente, 
terrorem pridem injecerant. Jam enim faeta reruim 
miuiatione ; quippe in. contrarium. omnivo verse 
erant, ac nostre quidem florehant, illorum autem 
diffuuxerant : utique necesse erat, ut etl ii de sen- 
tentia. decedentes, tempori iuservirent. Ea i'aque 
in eum prastabant, quz olim decessores in ipso 
soliti erant ; eamque diem feste lucis loco habe- 
hant, qua. per uuntium aliquid ab eo epistolarum 
accepissent. Quod si eliam aliquid pollicebatur 
(id sane ab impensiori praestantia, ut. magis. prz- 
cipere quam polliceri videretur), occinebant gau- 
dio accepta epistola, rem geslaui pacis argumentum 
habentes, quam quidem baud propter sediligebaut, 
$ed ne perire contingeret per ejus ab:entiam : 
quod pridem secus existimabant. Sic virtus, quam 
fortuna prestat, per quam superbia hostium, cum 
cos postea spes fefellisset, plurimun fecit risum. 
lec hactenus velut summa diximus, quibus 
abunde declaratam puto viri indolem, ut multis 
laudibus ess:t. digua : sin autem singula quoque 
prosequi oporteat, dicam compendio, quanta fue. 
rit facultas. Ut enim beat:e memoriz viri hujus 
przeclara gesta diffusius narrentur, iis potius. cou- 
gruat, quorum sit insituti, uL rerum gestarum con- 
texant historias. Quin et eadem quoque rationc 
ne illi quidem gesta omnia percensuero, Uti enim 
rerum ab eo gestarum | magnitudo probibet, ut nc 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


196 
xai οὕτω ταῖς ἀπάντων συμίαίνων γνώμαις, μετὰ 
τοῦ χαιροῦ τὰ δέοντα ποιῶν, . χαὶ γνησίως πάντας 
μετεοχόμενος, οὐ μήν τιτι πρὸς βλάδην χαριζόμε- 
νος, ὡς χαὶ πολλάχις χάριν ὁμολογοῦντας εἰδέναι 
τοὺ; ἐπαγγέλλοντας ἔχειν, εἴ ποτε χαὶ τοῦ σχοποῦ 
διημάρτανον, ἔπε, ἄλλοι τοὺς λαδόντας ὧν ἐπεθύ- 
μουν. Ἔστι γὰρ xal δόντα μηδὲν εὐφρᾶναι, xai 
τοὐναντίον αὖθι: εὑρεῖν. "Hv μὲν χοινότατος &xa- 
σιν ἦν δὲ ταῖς συνουτίαις χαριέστατος, χαὶ διὰ τὸ 
τοῦ ἤθους ἐλεύθερον οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν πράγμασι λυ- 
μαινόμενος, Ὕπτρχε γὰρ πληρέστατο:; ἄρχιτεχτο- 
νι Χῆς ἐπιστήμης εἴς τε τὰ πολιτικὰ ἤθη εἴς τε τὰ 
χοινὰ πράγματα" χαὶ ἐξήρχει ys συνεῖναι χαὶ χω 
pj ἐκάστοι; πρὺς τρόπου, χαὶ αὖθι; πᾶσιν ὁμοῦ. 
"Is: τε δοκεῖν ζιαχεῖσθαι, xai ἀεὶ τὰ χαιριώτερα 
προῦργου τίθ:σῆαι xal χατασχευάζειν ἐνίοτε με- 
γάλα τε χαὶ θαυμαστὰ πράγματα μετὰ παιδιᾶς οὖχ 
ἀπέμνου. ) 


Οὕτω τοίνυν φύσεως ἔχων xal προαιρέσεως, Ta:- 
δεύσεως τε καὶ δεξιότητος, ὑπῆρχε μὲν τοῖς αὑτοῦ 
πατράσι: χαλῶς πληρῶν, ἃ δὴ πατέρες εὔξαιντ᾽ ἂν 
παρὰ τῶν vituv ἴσχειν, ὑπῆρχε δὲ τοῖς φίλοις ἐρα- 
σμιώτατος " ἦν δὲ τοῖ; πᾶτι λιμὴν, xal παντοδαπῶν 
ἀγαθῶν πρύτανις. Ταῦτα χαὶ δυσμενεστάτους ἀνέ- 
πειῦ: σπονζῶν μὲν ἄγαν ἐπιθυμεῖν, πάντα δὲ τρό- 
πον ζητεῖν, ὅπως: αὐτῶν τύχοιεν" xal τυχόντας, 
ἅπαντα πράττειν, ὥστ᾽ ἐπιμεῖναι τῷ πράγμδτι. 
Αἴτιον GE ἡ ἀρετὴ τοῦδε τἀνδρὸς, δι᾽ ὅν ὦ ὁ ῥώδουν 
οὕς γε ἐφόθουν οἱ διὰ τὴν τύχην ἐπαιρόμενοι. Μετα- 
χεχλη μένων γὰρ τῶν πραγμάτων" xal yàp ἄντέ- 
στραπτοὸ παντελῶς, xal τὰ μὲν ἡμέτερα ἤνθει, τὰ 
δὲ ἐχείνων χατεῤῥυΐχει" χρεὼν ἦν δήπου  xixst- 
νους μεταδαλόντας συμφέρεσθαι τούτοις. Ἦν οὖν 
ixeiv παρ᾽ αὐτῶν, ἃ πρὶν ἐχείνοις ix. τῶν πρὸ 
τοῦδε" xal ἦγον ταύτην ῥορτὴν τὴν ἡμέραν, ἐν καὶ 
τις παρ᾽ ἐχείνου πρὸς αὐτοὺς ἧχε βραχύ τι γράμμα 
χομέζων. El δὲ καὶ ἐπήγγελλέ τι, οὕτω δ᾽ ἐξ ὕπερο- 
Xhs ὡς μᾶλλόν γε προστάττειν ἢ ἐπαγγέλλειν 
ἐπῇῆδον οἱ δεχόμενοι τὴν ἐπιστολὴν, τεχμήριον ἡγού- 
μενοι εἰρήνης τὸ πραχθέν " ἣν οὐχ  hváxwy 
δι᾽ αὑτὴν, ὅπερ ἔδει " τὸ δὲ μὴ διαφθαρῆναι ταύτης 
ἁτούσης, ὅπερ ἐναντίως πρόσθεν ἑνόμιξον, Οὕτως 
ἀρετὴ χρείττων τύχης, f; ἕνεχα οἱ δυσμενεῖς ἀλα- 
ζονευόμενοι, εἶτα τῶν ἐλπίδων ψευσθέντες, γέλωτα 
προσιοφλήχασιν οὐ σμιχρόν. 


Ταῦτα ὡς ἐν χεφαλαίῳ ἡμῖν εἴρηται " xa νομ ἔξο- 
μεν καλῶς ἀποδεδεῖχθαι τὴν τοὺδε φύσιν, ὡς ἦν 
ἀξία πολλῶν ἐπαίνων" εἰ δὲ προσδεῖ χαὶ τῶν χαθέ- 
χαστα, λέξων ἔρχομαι xav ἐπιτομὴν 030v. οἷόν τε. 
Τὸ γὰρ δὴ λέγειν ἐχτάδην τὰ εἰργασμένα τῷ μαχα- 
ρίτῃ τοῖς ἔργον ἔχου τιν ἱστορεῖν οἰχειότερον ἂν γέ- 
νοιτο, Οὐ μὴν ἀλλὰ διὰ τὴν αὐτὴν ταύτην αἰτίαν οὐ 
πάντα χαταλέξομεν, ὅσαπερ ἐκείνῳ διεπράττετο, 
Ὥσπερ γὰρ τὸ μέγεθος τῶν αὐτῷ πεπραγμένων 
εἴργει πρὸς ἔχαστον ἐπεχτείνεσθαι, οὕτω χοὶ τὸ 


197 


TIIE)DORI DESPOT E. LAUDATIO FUNEBRIS., 


128 


πλῆθος οὐ τυγχωρεῖ δ'αζω ραφιῖν ἑξῆς ἄπαντα. Οὐ A singulis ejus. rebus enarrandis memet. extendam, 
S^ » n - “ ' 


γὰρ εὐαρίθμητα πάντως. Οἶμαι δὲ μὴ τν εἶναι 
τούτο πρὸς γνώμην ὑμῖν, λέγω τὸ μὴ τἀκείνητυ 
πάντα διεξιέναι. Ἐπιθυμεῖτε γὰρ ἰδεῖν, εὖ οἶδα τοῦ- 
xo xai πάνυ πέπεισμαι, ὥσπερ τινὲ: ἐν πίναχι γε- 
γραμμένας τὰς τῶν ἐρωμένων εἰκόνας, τὸν βίον 
πάντα τοῦδε τἀνδρὸς, ὡς ὅλον ὄντα θαύματος ἄξιον. 
Δόξομεν δ᾽ ἴσως καὶ ἀδιχεῖν τὸν τῶν ἔργων ἀρχιτέ- 
x1ova, εἰ μὴ τὸ πᾶν ἐξείποιμεν ἀχριδῶ:ς, ὅσον ἐχείνῳ 
χατείργαστο. ᾿Εγὼ δ᾽ ὑμῖν συμφωνῶν, ὅσα γε πρὸς 
μόνον τὸ θέλειν, εἶτα παραιτήσομαι διὰ τὸ τοῦ 
πράγματος πρόσαντες, εἰ μὴ δυναίμην ἀχολουθεῖν 
^f θελήσει. Νιχᾷ γὰρ δήπουθεν ἀτεχνῶς τὸ παρὸν 
ἐγχείρημα τὴν ἡμετέραν ἰσχὺν, οὖσάν γε καὶ οἴχοθεν 
ἀδρανῆ, καὶ πλέον γινομένην ἐξίτηλον τῷ τοῦ λόγου 


5:6 tec perwittor per πὰ ει, ut. ordine 
omnia delincem adscribamque. Nec enim numerus 
facile iniri potest. Quanquam puto haud vobis gra- 
tum fore ut, inquain, non ejus res omnes gestas 
edisseram. Desideratis euim, probe novi ac certuin 
habeo, pro eorum ratione, qui amantes a. imagine 
depictas eorum quos amant , imagines impendio 
videre avent , ut et ipsi totam videatis viri prze-cip- 
tam vitam, qua tota admirationem habeat. Sed οἱ 
forte principi rerum opifici videamur injuriam 
facere, nisi res cjus totas accurate edisseramus. 
Equidem sola vobis voluntate gerens morem, opus 
postmodum propter rei arduam molitionem detrec- 
tabo, qui voluntatem assectari nequeam. Vincit enim 


σχήματι. Οὐχοῦν ἐκ τῶν πολλῶν τε xal χαλῶν xal D liquido tanta moles nostram virtutem, qux olim a so 


μεγάλων, ἅτινα πάντες ἐχείνῳ σύνιστε πεπραγ- 
μένα, ὃς πρὸ μιχροῦ μεθ᾽ ἡμῶν ἣν νυνὶ δὲ γέγονε᾽ 
φεῦ τῶνδε τῶν θρήνων ὑπόθεσις, ὀλίγα λέξομεν fj5n 
xat κατ᾽ ἐπιτομὴν, ὥσπερ εἴρηται. Τοιαῦτα μέν- 
τοι γε πάντως, οἷά περ δείξει viv ἐργασάμενον 
ἀληθῆ χαρπὸν ὄντα τῇ χοινῇ ταύτῃ φύσει, xal τινα 
φιλοτιμίαν ἐξαίρετον. Οὐ τοίνυν τῷ μὴ πάντα χατὰ 
μέρος διεξιέναι νομιστέον ἡμῖν ἂν εἴη τὸν ἄνδρα 
τοῦτον ἔλαττον σχήσειν εἰς εὐδοξίαν. Τὸ γὰρ περιὸν 
ἐχείνου τῆς ἀρετῆς τὸ ἡμέτερον ἐνδέον ἀναπληρώ- 
cet, ᾿λρχέσει γὰρ τὸ πᾶν ἐξεργάσασθαι xal Exa- 
στον τῶν ἔργων τῶν αὑτοῦ, ὡς μηδὲν ὃν τῶν αὐτῷ 
πεπραγμένων, ὃ μὴ μεγίστων εὐφημιῶν ἄξιον * εἰ 


μή τις μειραχιωδῶς ἔχων, ἐξ ἐπιπολῆς τι θεάσαιτο, C 


Κἀκεῖνο δ᾽ ἂν εἴποιμι, ὅτι πολλάχις χὰχ τῶν σμι- 
κρῶν xai ἀπλουστέρων εἶναι δοχούντων, εἴ γέ ἐστι 
χαίρια, οὐχ ἧττον φύσις γνωρίζεται f] ἐκ τῶν πολ- 
λῶν xal παντοδαπῶν ἔργων, ῥυθμῷ xat τάξει δεδη- 
λωμένων. Λέγω δὲ καίρια, ὅσα πέρ ἐστι δηλωτικὰ 
φυσιχῶν ἰδιωμάτων, δι᾽ ἅ τις ἔχει ψυχὴν εἰδέναι, 
ἐρῶσαν ἀγαθὴν εἶναι. Ὅθεν ἀνθέξομαι τῆ; βουλῆς, 
ὀλίγα τῶν ἑχεΐνον διεξιὼν, καὶ συνελὼν, ὡς οἷόν τε. 


Ἐκεῖνος τοίνυν, ὦ ἄνδρες, ὁ πᾶσαν γλῶτταν πει- 
ρωμένην αὐτὸν ἐπαινεῖν εἴσω πίπτουσαν ἀποφαί- 
νων, xal περιὼν ἔτι, χαὶ μεταστὰς ἤδη, παῖς ὧν 
ἀρίστῳ βασιλεῖ, πολύ τι τοῖ; υἱέσι δειχνύντι φίλ- 
«pov, ὥσπερ ἁμιλλώμενος ἣν αὐτῷ, μηδαμῶς εἰς τὸ 
φιλεῖν, χατόπιν αὐτοῦ λειφθῆναι. Ὅθεν θαυμάζων 
χαὶ φιλῶν εἴπερ τις ἄλλος ᾿Αλέξανδρον, πάντα μὲν 
ἡδέως τὰ ἐχείνου xal ἀχούων fjv, xal λέγων, ὁπότ᾽ 
ἐξὴν" τὸ δὲ, τοῦ πατρὸς Φιλίππου πρὸς αὐτόν ποτε 
εἰρηχότηος, Φιλῶ σε σφόδρα, ὦ παῖ, τὺν 'Λλέξαν- 
ópov εἰπεῖν, Κἀγὼ φιλῶ σε τὸν ἐμαυτοῦ πατέρα" 
τοῦτο δὲ ἐχεῖνον ἀξίως ἑαυτοῦ φάναι τοιοῦτον ὄντα, 
οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν ἡγεῖτο, οὐδὲ ῥχδίως ἔφερεν" ἀλλ᾽ 
ἠσχύνετο διὰ τὴν πρὸς τὸν ἄνδρα φιλίαν" οὐ γὰρ ἂν 
παραιτήσασθαι τὸν ᾿Αλέξχνδρον ὑπὸ τοῦ διαδαλλό- 
μένον, τῷ γε ἀπολογήσασθαι, ὡς οὐχ ἐδούλετο ψεύ- 
σασθαι, ὥσπερ οὐχ ἐνὸν, τὴν τοῦ πατρὺς ἀγάπην, 
τἧς τῶν φιλτάτων προτιθέντα, Κἀγώ σε, πάτερ, 
εἰπεῖν, φιλῶ, xal φιλήσω γε ἀεὶ, καὶ οὐ παραχωσήσω 


debilis, ab orationis nunc specie, multis evasit. exi - 
lior. Ex multis ergo, iisque przclaris ac magnis, 
quorum gestorum conscii estis viro nuper nobi-cum 
exsistenti ; quique nunc fuit heu ! triste argumentum 
planetuum ! pauca. quzdam ac compendio, uti su- 
mus przefati, dicemus : ea tamen omnino, quibus qui 
gessit, verus generi concessus fructus, eximiaque 
quedam ac ambitiosa largitio, cognosci possit. 
Nemo igitur, quod plura omittamus, minus virum ad 
celebritatem nominis habiturum putet, Ejus quippe 
luculenta ae excellens virtus nostram abunde im- 
plebit inopiam. Singula enim ejus gestorum cou- 
fecerint totam, quorum ne unus est non maximam 
habens gloriam : nisi quis puerorum more ex 
sola rem externa facie velit spectandam. Sed et 
id affirmarim, ex iis quoque quz inodica ac. sim- 
pliciora videntur, dum tamen illa certa sintac pro- 
pria, nibil sepe miuus cognosci naturam, quam ut 
multa quis ac omnis generis «pera ordine produ- 
cat. Certa dico ac propria, si qua proprietates na- 
tura satis indicant, ac quibus ceu eharactere in- 
signiatur animus boni amans. Pro consilii crgo 
ratione pauca quzdam ac compendio, ut licueril, 
edisseram. 

llle igitur, auditores, cujus res preclara lii- 
guam omnem laudare studeniem debilem faciant, 
ac obtorpentem, sive cum adluc superstes esse', 
sive modu cum defunctus est: cum imperator 


Ὁ 9Pmi, multamque amoris vim in natos ostendentis, 


proles esset, omniuo enitebatur ac contendebat, 
ut ne quidquan amore cederet. Quamobrem cum 
admiraretur, ac si quis alius, amaret Alexandruin, 
ejusque lubens omnia, quantum liceret, audiret, 
diceretque ; illud tamen, ut cum Philippus pater 
quanloque dixissct : Egote fili amo, responderit 
ille: Ego quotue te amo meum patrem : haud. illo 
digne dictum, cam tantus esset, omnino arbi:ra- 
batir, nec zquus ferebat ; quin ejus cum pudebat 
pre viri reverentia ; nimirum illo accusante, non 
detractesse pro mendacio excusare, tanquam patris 
dilectionem praiobenti cbarissimorum amori, ea 
verba in promptu non fuissent : Ego te quoque, qa- 
ler, amo, sumque semper awotuxus, wec Voce ox 


199 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


20) 


' do superari permittam, qui velim. praestare quod A σοι ῥᾳδίως τῶν πρωτείων ἐν τῷ φιλεῖν, δίχαια xpá. 


iss habet, (um quia per le sim, tum quia amer pluri- 
mum, quia disciplinis exculius waqna a te acceperim, 
ac majora sperem accepiurum. Sic itaque liabebat 
ad patrem, nec quidquam dissimili ratione habuit 
ad matrem. Cum enit. ad omnes modestus esset, 
nec quidquam contentionis emans, amoris tamen 
ac beneficentiz partibus universos vincere con- 
tendebat ; facilisque vitam amisisset, ut amoris 
vim quantam liaberet, ostenderet. Cum vero multa 
ὃς magna superent, quibus possim rei facere (idein, 
ubi tamen duorum tantum meininero, rem satis 
confecero : quanquam et illa inultis de causis 
sum compendio dicturus ; cum nec alíoqui mihi 
sermo sit ad eos qui nesciaut. 

Vigebant mala, tristisque nobis fortuua ad eum- 
mum provexerat. Jam siquilem capta urbe (1), 
arx ita vix non provocabat capiuros hostes, cum mi- 
les Persicus muris haereret. Interim ergo se dux sa- 
cramento obstringit, obstringunt quoque pr£ecipui 
przfecti tribunique, incolumem remissuros in pro- 
vinciam. Erat hec civitas Macedoniz metropolis, 
ac urbesalie : cumque adeo parentibus, meque 
ipso, ac quorum de eo deliberare intererat, assen- 
tientibus, res in promptu esset, capit postmodum 
patrem paenitere: fui vero ipse in causa, tametsi 
nolens. Sic porro res habuit. 


Me caput ac pedes vulaeratum in sua ille exce- 
perat genua. Manebat vero immotus, ne minimum 
quidem corpus agitans, pro affectione in me sua. 
Sciebat enim augendum mibi dolorem ut se ipse mo- 
veret. Cum sic ergo ab ainore indivulsus esset, ma- 
nebat meas lacrymas curans. Haud enim facile fere- 
bat a 1ne separari, qui esse ab eo separatum feram. 
Jam enim ille cum mortuis conditus est, nosque ad- 
huc exstamus, ac sustinemus sensilem hunc solem 
aspicere, postquam sol ille meus occidit, quem 
supra splendentes hosce radios charum habebam. 
Interim ergo dum moras trahit, ad me venit qui 
nuntiet, ut poter consilium wutarit, vite aleam 
veritus, ut suspicio foret iniisse Theodorum fugam 
jpso probante. Vix a me audierat, cum nullius 
sua3su, autve exspectans, qui adbortaretur, quique 
rogaret ne stationem desereret in summum  addu- 
centein discrimen, sux ipsius saluti ac vitae, pater- 
nam anteponit voluntatem, ne meum quidem ea 
parte consilium requirens, ac nec matris, quod 
probis flljis msjus omnibus est, Sedebat ergo fixis 
in terram luminibus, dirumque quemdam carniti- 
cem animo versabat, cum per eum staret, quomi- 


(1) Capta urbe, Ab Andronico majore natu filio- 
rum Calo Joannis, ac Manuelis fratre, ambos obsi- 
dente, impetrato ἃ Dvjazete milite, postquam ab 
infuso oculis aceto patris jussu ob :cunjurationem 
in ipsum uonuihil convaluisset : quam historiam 
narrat Laonic. lib. 11 ; ex quo videatur dux iste qui 
Theodorum abire permittebat, fuisse ipse Andro- 
nicus, qui soli patri, ob acceptam injuriam, ac Ma- 
nucli desiguato imperatori, infensus esset. Erat 


τεῖν ἐθέλων" τοῦτο μὲν, τὸ εἶναι ἔχων παρὰ σοῦ" 
«outo δὲ, τὸ σφόδρα φιλεῖσθαι" τοῦτο δὲ, τὸ πεκπαι- 
δεῦσθαι, xal μεγάλων ἀγαθῶν ἀπολελαυχέναι, xat 
᾿λπικέναι λήψεσθαι μείζω. Εἶχε μὲνοὕτως αὐτῷ τὰ 
πρὸς τὸν πατέρα" εἶχε δὲ αὖ ὁμοίως χαὶ τὰ πρὸς 
τὴν μητέρα. Ὧν γὰρ πρὸς πάντας μέτριος, xai 
μηδαμοῦ δύπερις, κατὰ τὸ φιλεῖν χαὶ εὖ ποιεῖν xai 
ἀποδιδόναι, χρατεῖν ἀπάντων ἐφιλονείχει * καὶ ῥᾷστα 
ἂν ἀφῆχε καὶ τὸ ζῇν, ὅπως τὸ φίλτρον ὅσον, ἐνδεί- 
ξηται. Πολλῶν δὲ ὄντων μεγάλων, δι᾿ ὧν ἂν ἔχοιμι 
«ἀληθὲς δηλοῦν, δυοῖν γε μόνον μνησθεὶς, αὐτίκα 
«ὃ πᾶν ἐπιδείξομαι" τοι χαὶ ταῦτα συνελὼν 
ἐρῶ πολλῶν ἕνεχα" ἐπεὶ καὶ ἄλλως γε οὐ xp 
ἀγνοοῦντας ἡμὶν ὁ λόγος. 

"Hv ἐν ἀχμῇ τὰ κακὰ, καὶ τὰ τῆς δυστυχίας ἡμῖν 
ἐς ἄκρον ἐληλαχότα. Καὶ τοίνυν τοῦ μὲν ἄστεος ἔξη 
χατειλημμένον, τῆς δὲ ἀχροπόλεως μονονουχὶ xpo- 
καλουμένης τοὺς ληψομένους, τῆς στρατιᾶς τῖς 
Περσιχῇς προσπελασάσης τῷ τείχει, ὀμνύντος μὲν 
τοῦ στρατηγοῦ, ὀμνύντων δὲ τῶν ἐκχρίτων, ἐχεῖνον 
σῶν εἰς τὴν αὐτοῦ παραπέμψειν ἀρχήν " ἣν δὲ ἡ 
μητρόπολις Δαχεδονίας xai πόλεις ἄλλαι " ὅ τε κα- 
tho, ἢ τε μήτηρ χἀγὼ, xal οἷς ἐμέλησε περὶ ἐχεί- 
vou βουλεύσασθαι, συναινοῦντες ἦμεν τῇ πράξε:, 
ὄντος δὲ ἐν χεροῖν τοῦ ἔργου, ἔπειτα μετάμελος fix 
τῷ πατρί" ἣν δὲ αἴτιο; ἐγὼ, μηδαμῶς βουλόμενος 
εἶναι. Συνέδη δὲ ὡδί. 

Τετρωμένον με τὴν κεφαλὴν καὶ τὼ πόδε, εἶχεν 
ἀναχείμενον ἐπὶ τῶν γονάτων. Καὶ διέμεινεν ἀτρίέ- 
μας, μηδαμῶς τὸ σῶμα κινῶν οἴχτῳ τῷ πρὸς ἐμ’. 
"Erw γὰρ ὡς χινηθεὶς, ὀδύνην προξενήσει μου ταῖς 
πληγαῖς. Ὧν δὲ δυσαπόσπαστος διὰ τὸ φιλεῖν, ἔμε- 
νεν ἐπιμελόμενός μου δαχρύων. Οὐ γὰρ ῥᾳδίως 
ἔφερε τὸν ἐμὸν χωρισμὸν, τοῦ τὸν ἐκείνου φέροντος. 
Καὶ γὰρ ἐχεῖνος μετὰ τῶν νεχρῶν ἤδη χέχρυπται" 
ἡμεῖς δ᾽ ἐν ζῶσιν ἔτι φαινόμεθα, χαὶ τουτονὶ τὸν 
ἥλιον ὁρᾷν ἀνεχόμεθα, ἐχείνου δύντος Ob τὴν γῆν, 
ὃς qv ἡδίων ἐμοὶ ταυτησὶ τῆς λαμπρᾶς ἀχτῖνα, 
Ἐν δὴ τῷ μέλλειν ἐκεῖνον, ἧχέ τις ἀγγέλλων πρὸς 
ἐμὲ, ὡς ὁ πατὴρ μεταμέλοιτο, δεδιὼς περὶ τοῦ ζῆν, 
ἂν ὁ ὄρασμὸς ὑποπτευθῇ γεγενῆσθαι τῇ ἐχεένον 
γνώμῃ. Καὶ ὃς μαθὼν ὑπ᾽ ἐμοῦ. μήτε τοῦ πεΐσοντος 
δεηθεὶς, μήτε τοὺ; παραχαλέσοντας ἀναμεῖνως, 1 


D τοὶςς ἀξιώσοντας ὑπὲρ τῆς μονῆς τῆς εἰς πᾶν δεινὸν 


ἀπαγούσης, τὸ τοῦ πατρὸς βούλημα τῆς ibiae Qwis 
προὔθηχε, μήτε τὴν ἐμὴν βουλὴν εἰς τοῦτο ζητήσας, 
μήτε μὴν τὴν τῆς μητρὸς, πάντων 0032v ἐσχυροτὲ- 
ραν υἱέσιν ἃ δεῖ πράττουσιν. Ἐχάθητο δὴ χατὰ 
χθονὸ: ὄμματα πήξας, xal τινα ἀπάνθρωπον δήμιον 
φανταζόμενος " καὶ τοῦτ᾽ ἐποίει, χύριος ὧν πάσης 


eliam Theodorus acceptus Turcis, sub quibus jam 
meruisset, postmoduuique creatus dux ἃ Bajazete 
expeditione in Thessaliam. Vide eundem Laoni- 
cun : nec nou Frantz. , qui ipsis temporibus florens 
alipsam usque urbis expugnationem, Palzeologis 
charissimus ac domesticus iniliians, scintilla im- 
erii, quam ipse appellat, superstes fuit, resque 
alaeJloguruiu prosecutus est. 


201 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FÜNEBRIS. 


202 


δυσχερείας ἀπαλλαγῆναι, fjv ὁ δυστυχὴς Exelvog xat- A nus ab omni illa molestia, quam triste illud tem. 


ρὸς ἡμῖν ἐπήνεγχὲ πολλαχόθεν " ἀγαθῶν δὲ τεύξε- 
σθαι χαὶ ἡμᾶς ἐλευθερώσειν ἐλπίζων, εἴ γε ἔξω γέ- 
νοιτο δεσμῶν, Ὁ δ᾽ εἰλεῖο συγχαθειρχθῆναι μᾶλλον 
ἡμῖν ἐν εἰρχτῇ, fj δὴ xci xa0' αὑτὴν θάνατός ἧν, 
ὡς εἰπεῖν, xal τὸν ἀπὸ τοῦ ξίφους προσὰαπειλοῦδα. 
Ὥστε γνώμῃ τέθνηχε διὰ τὴν τοῦ πατρὸς ὑποψίαν" 
πρὸς ἣν ἂν εἶχε μυρία λέγειν, εἴ γε ἐδούλετο παρ- 
αιτεῖσθαι. Ἐπεὶ xal ἦσαν οἱ τἀναντία τῷ βασιλεῖ 
λέγοντες, οἷς γε χαὶ αὐτὸς συνεστοίχουν. Ὅντα γὰρ 
αὑτὸν ἐχτὸς τί οὐκ ἂν ὑπὲρ ἡμῶν πρᾶξαι; "EEovuat 
μὲν αἱ νύχτες ἐναγρυπνοῦντα ταῖς βουλαῖς, αἷς ἂν 
ἡμᾶς ῥύσαιτο, δοθροι δὲ, ἐπιχειροῦντα ἅπασι τοῖς 
δόξασι νύχτωρ, φῤοντίζοντὰ μὲν ἐῶν δεόντων, ὅπω; 
δὲ τέλος προσῆχον σχοίη τὰ δόξαντα, πάντα ποιοῦντα " 


ὑπισχνούμενον, ἐγγνώμενον ὑπὲρ τῶν ὑπεσχημένων " 
ὁμνύντα τούτου δεῆσαν πρὸς τοὺς δυναμένου: ἀμύ-’ 
νειν μηδὲν ἐῶντα τῶν συνοισόντων. Τὴν δὲ δὴ 


βοήθειαν, ἢ προσῆν ἂν πάντως ἡμῖν, ἐκ τοῦ τὰ 
δεινότατα ἀπειλεῖν, εἴ τις ἂν τῶν σώμάτων! ἡμῖν 
ἅψαιτο, ποῦ τις ἂν θείη; Οὐδὲν ἂν ἣν αὐτῇ παρα- 
πλήσιον εἰς τὸ τὴν ζωὴν ἡμῖν συντηρέϊν. Ἢ ov 
τὴν αὐτοῦ φύσιν ἀρχεῖ xal μόνον τοῦτο χαλῶς δη- 
λῶσαι ; Εἰ γὰρ ὑπὲρ ὑποψίας ταύτης προὔλαξε καὶ 
νεῦμα πατρὸς, καὶ τὸ κατ᾽ αὐτὸν ἐτεθνήχει " καὶ πό- 
σους ἂν θανάτους οὐχ ὑπῆἤνεγχεν, ὥστε προφανοῦς 
αὐτὸν χινδύνου ῥύσασθαι ; Οὐ ζηλωτὴς Ἰσαάχ ; οὐ 
τοῦ Σωτῆρος αὐτοῦ ; Οὐ γὰρ τολμηρὸν εἰπεῖν " τύ- 
πος γὰρ ἡμῖν ἐχεῖνος καὶ ὑπογραμμὸς mpóxeveat, 
xai εἴη ἄν vw; χεχαρισμένον τῷ ἐχείνου πατρὶ, εἴ 


τις ζηλώσειε τὸν υἱόν. Ὧν δὲ περὶ τοὺς γονέας τοι- C 


οὔτος, ἄλλος πρὸς fiui; ἀνεφάνη ; Οὐδαμῶς. Kal 
γὰρ οἰχοῦσι τὴν φρουρὰν ὀλίγου δεῖν τρία ἔτη, πολλὰ 
νοσήμαθ᾽ ἡμῖν ἐπέσχηψε, καὶ διηνώχλει πιχρὸν ἄχρι 
βάθους εἰσδυόμενα, xal δὴ xal σπλάγχνων αὐτῶν 
χαὶ χεφαλῆς μὴ φειδόμενα " ἐπεὶ δὲ ἐλπίζειν οὐκ ἦν 
λυθήσεσθαι, ὅσα γε εἰς λογισμοὺ; ἥχει, κατηνάγ“ 
xate τὸ πρᾶγμα καὶ αὐτὴν δὴ τὴ) ζωὴν, τὸ πᾶσι 
φίλον, ὥσπερ μισεῖν οὕτω λυπηρὰν οὖσάν. 


pus nobis invexisset, liber evaderet, possetqu : 
bona consequi, ac spes esset, nos deinceps libera- 
turum, ut ab illis ipse vinculis liber evasisset. 
Maluit niliilominus eodem nobiscum teneri carcere, 
qui ipse per se mors videbatur, ac abunde mortis 
gladio consciscende  metüm  ingereret. Quam- 
obrem ut spectes armi propositum, mortem obiit 
ob nudam patris suspicionem, cui innumera oppo- 
nere licebat, ut quidem voluisset imperium detre- 
ctare. Nam neque deerant qui imperatori secus 
consulerent, in quorum ipse partes conccdebam. 
Quid enim ille mox elapsus non pro nobis molitu- 
fus esset ? Eraftit. noctes habitur:e insoinnem in ea 
cohsilia vigilem quibus nos liberare posset; dilu- 


B cula vero, omnia aggredientem, qua per noctis 


silentia e re visa essent : ea. curantem qu: opere 
pretium putasselt, nihilque non agentem ut cort- 
gruum illa finem acciperent ; promittentem , pro- 
missis sponsione caventem ; sese sacramento, cum 
res ferret, ad cos qui possent ulcisci, obstringen- 
tem ; nihil denique opportunum negotio, omitten - 
tem, [d vero augilli quod suppetebat, gravissimis 
intentatis niinis, ut quia corporalem nobis Leslo- 
nem infligere auderet, quo loco ponam? Nihil 
sane adeo nobis praesens ad vitx presidium erat. 
Num vero unum hoc ac singulare praeclari loco cha- 
racteris, vitam ejus quantum opus est, satis insi- 
gniat? Siquidem enim ob levem cam suspicionem, 
nudum ipsum occupavit patris nutum, mortemque 
obivit, quz su: eraut partes ; quas non inortes, ab 
aperto eum periculo liberaturus, lubens obiret? 
Nonne 1saaci preclarus inulator? Nonne ipsius 
quoque Salvatoris ? Nec enim temere dictum ve- 
lim : quando ille in exemplum nobis propositus est, 
placetque patri, ut eum azmulemur. Qui sic 
porro animi in parentes habebat, eecusne in fra- 
ves habuit ? Minime gentium. Etenim cum trien- 
nio fere in przsidio essemus (1), inulteque invasis- 


sent zgritudines, atque ad ima perradentes gravi molestia torquerent, ac neque intestinis ipsis ae 
capiti parcerent ; cumque nulla spes esset, ut. humanam rátionem spectes, future unquam lihera- 
tionis, eo res adegit ut ipsa omnibus amica vita, prtristi adeo ac deplorato statu, velut odio esset. 


᾿Αλλ᾽ ἐν τοῖς ἐοιούτοις οὖσιν ἡμῖν ἧχέ τις παρα- 
μυθία πρὸς θεοῦ, xal τὰς μιχροῦ βεδαπτισμένας 
ἡμῖν ψυχὰς ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν δυόχέρῶν ἑκού- 
φισέ τε ἱκανῶς, καὶ προσανέσχεν ἐπὶ χαιρόν. Ἢ δὲ 
ἣν (τὸν δὲ τρόπον σιωπῶ, παρέλκχον ὃν γε ῥηθῆναι) “ 
αὐτὸν ἐξελθεῖν ἐκεῖθεν μετὰ συνθηχῶν τινων βε- 
δαιωμένων ὄρχῳ" χαὶ αἱ συνθῆχαι δόλῳ μὲν ὑπὲρ 
ἡμῶν μηδέν τι τὸ παράπαν ἐπιχειρῆσαι, ἐξεῖναι δὲ 
αὑτῷ καταλλαγῆς Évexa δέους ἐχτὸς διαλέγεσθαι τῷ 
βασιλεῖ τε xal ἀδελφῷ πᾶν ὅ.«ι βούλοιτο. Τοῦτό γε 
εὐθὺς ἀχουσθὲν ἐμοὶ, ἐποίει ῥᾷον διαχεῖσθαι τὴν 


(1) Cum fere triennio in présidio ageremus. 8 6-- 
tinente Andronico, Bajazetes truncandos suadebat, 
ut habet Laonie. 1l. 11, sed necdum Andronicus sic 
exuerat hominem, ut ita posset in viscera ssevire. 
Plura ac scitu digna epistole Demetriiin Regia Bibl. 
ac ea in primis, qua gratulatur iis, qui post car- 


PaATROL. GR. CLVI. 


Caterum ita rebns nobis comparatis, quxdam 
coelitus consolatio  affulsit, peneque obrutos tot 
tristibus animos, quod satis videretur tristitia lc- 
vavit, malumque ad tempus mitius reddidit. In eo 
erdt illa consolatio (modüm tàceo quem sit su- 
perfluum referre) at. Theodorus, pactis quibusdam 
jurámento firmatis, inde exlret. Ita porro, utique 
dolo hostium, pactum erat, ut nibil ille pro nobis 
moliretur : licere tamen, ut cum imperatore ac 
fratre pacis causa loqueretur, quidquid placuis- 
set. Ut mot audivi, copi animzquior fleri, nec - 


cerem ab eo liberati, jam cum imperatore versa- 
rentur. Videndus quoque Frauz. l. 1, c. 48, ea per- 
stringens, etut Manuel cum patre fuga elapsi, adie- 
rint et ipsi Bajazetem, ac gratam cum imperio 
1mpetrarint. 


^ 


2 03 


* 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


204 


tantuin audilio molesti fecit quod solus relin- A Ψυχὴν, xal μὴ τοοοῦτον ἄχθεσθαι, τῷ μόνον xzza- 


quendus essem, quantum solatii ac gaudii, quod 
ille revivisceret, nempe prasidio exiret. Mibi 
certe videbar eum videre (currit enim velox phian- 
tasia 3d qua quis cupit), consueta seciantem ejus- 
que ietati congrua, versari cum aequalibus in ar- 
morum palazstris , in venationibus, in certaminibus, 
quorum exercitamentis augentur corpora robore 
ac sanitate, babetque conciliari gloria. Hec ego 
hisque similia somnians gaudium habebam, puta- 
hamque aspicere pramia reportantem, cingi caput 
corona, ac praconis voce renuntiari victorem. 
Multum siquidem ei omnes in ejusinodi delatum 
volebant. Jam cnim a puero sorlitus erat, ut om- 
nibus, quibus quis certans coronandus sit, magni- 
fice praestaret : eaque in eo paribus cum corpore 
ad perfectum ac robur augente crementis promo- 
vebant. Leia ,h:ec mecum ipse cogitans, sensim 
tristia, ut liceret, oblivioni dabam : illi autem sub- 
ibat uri, quod non posset sic desolatum viderc. 

Sed et ills angebat. Non,enis). poterat, qui Dei 
tiniorc nutritus esset, epreta juramenti religione, cum 
colo opem ferre. Qui euim? qui niliil unquam per 
frauen ac vaífro aniio, etiam capite annuisset : 
videri autem eorum penitus neglexisse curam, qui- 
bus nihilo preitosiorem animam ducebat, id. vero 
prorsus injolerabile putabat. Sie porro erat magna- 
nimus, utet injusiz sententize latoribus reverentiam 
haberet. Cum itaque studiis divisi essemus, sero 


tandem, vixque suasi, qua probans ita melius (. 
“πὰ μὲν δειχνὺς ὡς βέλτιον ἂν γένοιτο καὶ ἐμοὶ xii 


mihi pariter, ac patri per id tenpus absenti, 601}- 
sultum iri, ut illecum amicis ac inimicis versans, 
ad utrosque quie opera pretium essent , negotiare- 
tur; qua aflirmans, sic ime affectum, ut. malis di- 
rissimis tentandus essem, utille obtemperans 
exire detrectaret. Sic ille ne falso quidem ullam 
opinionem inuri sustinebat, famaque ab ejus in- 
dole ac animo, institutioneque abhorrente, as- 
pergi timebat. Sic in nos fraterne affertus erat, 
ut mecum versari, quain cum aliis voluptate frui 
potius haberet : carcerisque angustia, vix illae 
aliz quam sepulcri, regia illi angustiores erant, 
tenebrzque quam solis splendor desiderabiliores ; 
ac demum, omnia mecum dulciorzg, quanquam es- 
sent durissima, omnibus deinceps dulcibus, quo- 
rum ipse exsors eram, Sic vero rursus iis, quie 
visa milii essent obsequebatur, ut vcl tantum annu- 
ere abunde esset. Aitque facturum uod volebam, 
quanquam id flens amare. At cgo, etsi mirum vi- 
deatur, ut. flente illo, a2:quo  jpse auitno essem , 
gaudebam tamen ejus ipsius qui fleret, ac patris 
imperatoris amore, Fore enim putabam patri so- 
|atio, ut ei filius, ut ita loquar, ad. vitam rediret. 
Caeterum, cum resin promptu omnibus videretur, 
haud tamen exitum habuit, Deo welius aliquid de 
nohis dispouente, ut ne nimirum ille absque me 
ac patreexiret. Quod enim inpedivit consilium, 
omuibus nobis elabendi e carcere communis causa 
Juil, Yerum rem accuratius. edisserere, neque no- 


λειφθῆναι, ὅσον τῆς λύπης χουφίζεσθαι τῷ Exe?voy 
ἀναθδιῶναι, λέγω δὴ τὸ τῆς φρουρᾶς ἐξιέναι. Καὶ 
ἐδόχουν αὐτὸν ὁρᾷν (τρέχει γὰρ f φαντασία ἐφ᾽ & τι; 
λίαν ἐπιθυμεῖ ἐν τοῖς εἰωθόσιν ὄντα, καὶ τὰ νέος 
πρέποντα μετὰ τῶν ἡλίχων δρᾷν ἐν ὅπλων γυμνα- 
σίοις, ἐν θήραις, ἐν ἀγῶσι χορηγοῦσι tcl; ἀσχοῦσ: 
σώμασι ῥώμην καὶ ὑγίειαν, καὶ τὸ μετὰ δύξης βιῶ- 
ναι. Ταῦτ xal τὰ τοιαῦτα ὀνειροπολῶν, Ex 3:pov: 
xai ᾧμην βλέπειν αὐτὸν ἀθλά τε δεχόμενον, καὶ χε- 
φαλὴν στεφανούμενον, xal νικητὴν χηρυττόμενον' 
ἐπεὶ πολὺ τὸ συγχεχωρηκὸς ἦν αὐτῷ παρὰ τῶν 
ἀπάντων ἐν τοῖς τοιούτοις. Τὸ γὰρ ἐν ἅπασι xpa- 
τεῖν, ἐξ ὧν στεφανώσεταί τις ἀθλῶν, τοῦτο δέ οἱ ἐχ 
παιδὸς ὡσπερεὶ συνεκεχλήρωτο, χαὶ συνεπ:δίδου τῷ 
σώματι, πρὸς τελειότητα xal ῥώμην αὔξοντι. Ταυτ. 
μὲν οὖν τὰ εὐφραίνειν δυνάμενα ἐνθυμούμενος, ἐπε- 
λανθανόμην ὡς οἷόν τε τῶν ἀνιαρῶν * ἐκείνῳ δὲ χαίειν 
ἐπίςι, τὴν ἐμὴν οὐ φέροντι μόνωσιν. 


Οὐ μὴν ἀλλὰ xixtlvo τόνδε προδῆγχεν" οὔτε yip 
ἑνὸν ἣν αὐτῷ, ἐντεθραμμένῳ τῷ πρὸς τὸν Θεὸν φύ- 
6t, ὑπεριδόντι τοὺς ὄρχους, μετὰ δόλου Bor. 


Πόθεν ; ᾧ μηδὲν ἀπατηλὸν μηδὲ παλινάγρετον, 8 τι 


χἂν χεφαλῇ χατένευσε * xal τὸ ὅλως ἀμελεῖν δόξαι, 
ὧν καὶ τὴν αὐτοῦ ψυχὴν οὐδὲν ἦγε βελτίῳ, οὔμενουν 
ἡγεῖτο φορητὸν τὸ παράπαν " ἦν γὰρ τοσοῦτον i; 
αὐτῷ τὸ φιλότιμον, ὅσον εὐλαῤεῖτο xal τοὺς οὐ ὃ:- 
χαίαν ἐξοίσοντας ψῆφον. Ἑναντίας τοίνυν οὔσης 
ἡμῖν τῆ; θελήσξεως, ὀψὲ καὶ μγις αὐτὸν ἀνέπεισα, 


τῷ πατρὶ, οὐχ ὄντι μεθ᾽ ἡμῶν τηνικαῦτα εὖὔνεις τε 
xal δυσμενέσιν αὐτὸν συνεῖναι, καὶ πρὸς Exactipov; 
διαπράττεσθαι τὰ εἰχότα - τὰ δ᾽ ἰσχυριζόμενος, ὡς; 
ἐμαυτόν πως αἰσθάνομαι πειρατόμενον δεινῶν ἀντ: 
κίστων, ἦν ἀπειθήσας ἐμοὶ, τὴν ἐχεῖθεν ἔξοδον ἀπο.- 
σείσηται. Οὕτως ἐχεῖνος οὐ χατεδέχετο, οὐδὲ γοῦν 
ψευδῆ τινὰ δύξαν τῶν οὐ χαλῶν προστριδῆναι - ἀλλ᾽ 
ἐδεδίει xal φήμην ἀπάδουσαν τῇ αὐτοῦ xaY φύσεως 
xal γνώμης xal παιδείας. Οὕτω mph; ἡμᾷς ἀδελ-:- 
χῶς εἶχεν, ὡς βέλτιον ἄγειν συνεῖναί μοι τοῦ μεθ" 
ἑτέρων τρυφᾷν" xa ἣν αὐτῷ δεσμωτήριον τάφῳ 
παραπλήσιον τῶν βασιλείων λαμπρότεργν, xal σχό- 
tog ποθεινότερον τῆς áxilyo;* χαὶ ἁπλῶς πάν: 


D ἡδίω τὰ pev ἐμοῦ, εἰ xaY λ)έαν δεινότατα fw, τῶν 


γε ἡδέων ἑξῆς ἁπάντων, ὧν οὐχ ἂν μετεῖχον αὐτό;. 
'AXX οὕτω πάλιν, οἷ: ἂν γνοίην ἐπείθετο, ὡς àp- 
χοῦν εἶναι xa νεῦσαι * xal ἔφη πράξειν ὅ θέλοιμι, 
οὐχ ἄνευ τοῦ δαχρύξι» πιχρόν. Ἐγὼ δ᾽, εἰ καὶ ma- 
ράδοξον ἐχείνου χλαίοντος εὐθυμεῖν, ὁμῶς Éjya« p^» 
δι᾽ αὐτὸν τὸν χλαίοντα, xai βατιλέα τὸν φήσαντα. 
Es:o0a. γὰρ παραμυθίαν ivópiQo) ἐκείνῳ μάλα 
λαμπρὰν τὴν τοῦ παιδὸς ὦ; εἰπεῖν ἀναδίωσιν. ᾿Αλλὰ 
γὰρ ὅτε πᾶσιν ἐδόχει ἐν χεροῖν εἶναι τὸ πρᾶγμα, τὸ 
δ᾽ οὐχ εἰς τέλος ἐξέδη, τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν χρεῖτ-- 
τόν τι προδ)εψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἐμοῦ xal τοῦ 
πατρὸς ἐχεῖνος ἐξέλθῃ. Τὸ γὰρ τοῦτ᾽ ἀναχόψαν τὸ 
βούλευια, αὐτὸ δὴ τοῦτο γέγονεν αἴτιον τοῦ τῆς 
εἰρχτῆς ἡμᾶς διαδρᾶναι πάντα: ὁμοῦ " ὅπερ ἀἄχρι- 


t 
ν᾿ 


THEODORI DESPOT.E LAUDATIO FUNEBARIS. 


205 


Οὺς φράξειν οὔτε προκείμενον ἡμῖν, οὔτ᾽ ἂν εἴη λε- A bis propositum est, nec possit opportune ; cum et 


χϑῆναι σὺν καιρῷ * ἄλλως 0 ὅτι καὶ περίεργον, &l- 
δόσιν ἅπαντα λἕγειν. 

Ὅστις μὲν οὖν οὗτος ἣν πρός τε γονέας χαὶ ἡμᾶ;, 
xa τὴν συγγένειαν ἑξῆς πᾶσαν, δυοῖν γε τοῖνδε τοῖν 
εἐἰρημένοιν ἀποδεδεῖχθαί μοι φαίνεται, ὡς ἐξ ὀνύ- 
χων,, φασὶ, τὸν Aéovta " μετιτέον δὲ τὸν λόγον ἐ πὶ τὰ 
πρόσω, παραδραμούμενον μὲν τὰ πολλὰ ἐῶν ἔργων, 
ὀλίγων δ᾽ αὖ ἀψόμενον" τοιούτων μέντοι, ὥστε τὴν 
ἐχείνου δύνασθαι ἀρετὴν φανερὰν ποιεῖν" εἶεν γὰρ 
ἂν o5 συμπτωμάτων, οὐ τύχης, οὐ χαιρῶν ἔπιθε- 
μένων τοῖς ἐναντίοις " ταῦτα δὴ, τὰ Νέρωνα καὶ 


Σαρδανάπαλον βασιλεύσαντα " ἀλλὰ γατορθώματα. 


ἀνδρὸς, ἀρετῇ συμδιοῦντος. Μείξω γὰρ τῶν ἀπὸ τῆς 
τύχης ταυτὶ, ὁπόταν f] xaX πάνυ σμιχρά " ἐχεῖνα δὲ 
πάνυ λαμπρὰ, ἑπόσον ἄν τις ἐνθυμηθείη. Τὸ γὰρ 
εὐγενῆ τινα χαὶ εὐπατρίδην, καὶ περιφανείᾳ πολλῇ 
συζῆν, καὶ ἀνδραπόδων πλήθεσι περιῤῥεῖσθαι, xal 
πλούτῳ συχνῷ χομᾷν, χαὶ πᾶσιν ἐχείνοις ἐνενδοχιμεῖν, 
δι᾽ ὧν τε τρόπαια ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἴστάται, xal οἷς 
ἂν προσχυνοῖντο ol μετέχοντε; ἐκ τῶν πανταχοῦ τῆς 
οἰχουμέννς περάτων, xat ἀνθρώποις ἀλλοχότοις ἔστιν 
ὅτε παραγίνεται ἀλόγιότα περαίνουσι τὸν αὐτῶν 
βίων * ἀρετῇ δὲ καὶ τοῖς τοιούτοις οὐδὲν ἂν εἴη δή- 
v09 χοινόν. Διὰ τοῦτό vs ἐχεῖνος, ὁ πρὸς τὸν Θεὸν 
μὲν ἀπιὼν, ὑμῶν μὲγ αὖθις ἐπιμελόμενος, τὸ εἰω- 
Ob; αὐτῷ ποιῶν, ὅπου xol μᾶλλον ἕξεστι, τῶν μὲν 
ἀπηριθμημένων ἑξῆς ἁπάντων χατεφρόνει τε λαμ- 
πρῶς, xal οὐδὲν αὐτὰ μέγα ἐνόμιζεν * οὐδ᾽ ἠξίου γε 


ἐπτοεῖσθαι πρὸς οὐδὲν, ὃ μὴ χαλὸν οἴχοθεν " εἴχετο C 


δὲ ἐπιμελῶς τῶν ὅσα ἂν βελτίω ποιήδειεν ἄνδρα 
χαλόν τε καὶ ἀγαθὸν, xai ἐξ ἀγαθῶν καὶ χαλῶν γε- 
γονότα. Οὕτω γὰρ πεπαίδευτο, καὶ μεμαθήχει εὖ- 
θὺς τεχθεὶς, ὡς; εἰπεῖν. Ἐπαναληκτέον δὲ τὸ προχεί- 
μενον. 


Εἶχε τὰ πράγματα χαχῶς τῇ Πελοποννήσῳ, xal 
ἐδόχει δεῖν αὐτὸν ἱέναι παρ᾽ αὑτὴν * λῦσαι γὰρ ἂν 
τὰ δεινὰ παραγεγονότα, καθάπερ ἀχτὶς ὁμέχλην " 
xai τὸ δόγμα χυρωθὲν, τοτοῦτον τοῖς ἐχεῖ βεδοή- 
θηχε πράγμασι, τῆς φήμης ὥσπερ ὑποπτέρου παν- 
ταχόσε διαδραμούσης, ὅσον οὐχ ἄν τις οἶμαι ῥᾳδίως 
ἐπιδημήσας. Αὐτὸς δὲ, ἐλπίζων οὕτως ἐχδήσεσθαι͵ 
δηλαδὴ χαλῶς τὰ πράγματα σχήσειν, τῷ τοὺς Πε- 


alioqui scientibus omnia sit supervacaneum dicere. 


Puto itaque, satis [superque duplici hac narra- 
tione probatum, qualis hic in parentes, nosque, ae 
reliquam cognationem esset, - tanquam ea. ungue 
leonem, quod aiunt ; porro traducenda eraiio ad 
ulteriora, ut tamen pleraque ejus operum yrzter- 
jens, pauca tantum rursus perstringat, ex quibus 
tamen ejus perspicue virtus eluceat. Quippe erunt 
non casus, non fortnnx, non temporum  adversa- 
riis iniquiorum. H:c namque Neronis ac Sarda. 
napali regna insigniant ; sed viri virtute viventia 
preclara gesta. Il:c enim majora sunt, quam qus 
a fortuna, ubi etiam fuerint admodum modica. 
Cum autem valde splendida, quanti illa fleri de- 
buerint ? Nam ut quis nobili prosapia ortus sit. ac 
illustri patria, admodumque splendide vivat, ac 
sit circeumfusus servorum agmine, abundetque 
copia divitiarum, aciis omnibus clarus habeatur, 
quibus excitari babent tropza de hostihus, ac qci- 
bus ii qui babent, ab orbis universi finibus, bono- 
ribus augeantur; hxc utique monstrosis quoque 
hominibus, acalienea rationb viventibus, suppe- 
tant ; quibus plane ac virtuti nulla communio fue- 
rit. Quamobrem vir ad Deum profectus, nostrique 
ilic, prout moribus habebat comparatum, ubi et 
amplius licet, iterum curàm gerens, recensiia 
omnia maguifice spernebat, ac nihil magni puta- 
bat; nec re ulla volebat admirationi esse, quam 
si que ipsa ac ex propriis praeclara"esset: studio» 
se vero sectabatur, si qua praclarum ac bouum, 
exque bonis av prsclaris ortum decerent. Sic 
namque institutus fuerat, sicque mox natus, ut 
ita dicam, didicerat. Resumenda nohis subjecta 
materia, 4 

Male res Peloponnesi habebant, ejusque illuc 
profectio operze pre&um videbatur. Fore enimut 
statiin praesens mala dissolveret, uti radius nebu- 
lam. Tantum saueejus mittendi decretum, fama 
ubique pervagante, illius provinciz rebus contulit, 
quantum, pulo, nemo íacile potuisset przsentia. 
Eurmque ille successum sperans, ut inquam ' Pelo- 
ponnesi res, sola ejus fama nominis, quam illic ap- 


λοποννησίους μεμαθηχέναι τὰ περὶ τοῦδε, xal μετ᾽ D prime notam sciret, componerentur : ac ubi paulo 


οὗ πολὺ μαθὼν xatà τὴν δόξαν Ex6cÓnxósa, χέχρι- 
xev ἔτι προπαραμεῖναι, ἕως ἂν, πάντα γεγονὼς 
xal διαπραξάμενος, ἴδῃ μὲν τὸν βασιλέα χαὶ πατέρα 
ἐν τοῖς εἰωθόσιν ὄντα, πραγμάτων μὲν ἀπαλλαγέντα 
τελέως, γαλήνης δὲ λευχῆς ἀπολαύοντα " ἴδῃ δὲ xai 
τὴν μητέρα σὺν τῷ ἑαυτῇ: πατρὶ χαὶ ἱταῖν ἀδελ- 
φαῖν οἴχαδε ἐπανελθοῦσαν ἐχ τῆς φρουρᾶς, ἐν f 
κατείχοντο παρὰ τῶν Λατίνων. Οὐδὲν γὰρ ἐρῶ γε 
πλέον πολλῶν ἕνεχα. 

Ταντὶ μὲν οὖν ἐξέδη κατὰ αἀχοπὸν, xol πέρας 
ἔλαδεν ἀγαθὸν, συναιρομένης τῆς θείας ῥοπῆς, μετὰ 
τὸ πολλὴν μὲν αὐτὸν ἀνδρίαν χαὶ γενναιότητα, πολ- 
λὴν δ᾽ ἐγρήγοραιν xaX σπουδὴν, πολλὴν δὲ φρόνησιν 
ἐπιδείξασθαι τῷ πρὸς τοὺς Λατίνους τότε πολέμῳ 


post sic reipsa successisse cognovit, moras aliquis 
trabendas. duxit, dum interim factus omnia, 26 
universa gerens, imperatorem ac patrem in pri- 
stina restitutum videret, a negotiia perfecte !ibe- 
rum, ac blanda fruentem tranquillitate ; videret 
vero et matrem, matrisque patrem, ac sorores, do- 
mui omnes réversos ἃ prasidio, quo Latini tene- 
rent. Nec enim plura hsc referam, idque multis 
decausis. — 

Bic utique res successerunt, ac bonum accepe- 
runt finem, Deo bene auspice, ubi ille bello tunc 
contra Latinos, multam fortitudinem, ac strenui 
robur animi, multsuwque ac vigilem diqgxNaxe 
multam denique wrote ah, yx VANOA, we τ 


201 


MANUELIS PAL./EOLOGI 


parentibusque, decertans osteadisset. Cum  nilil A ὑπὲρ τῆς πατρίδος τε xal τοῦ γένους xal τῶν φυ- 


itaque deesse videretur, quo vir bonus eti bonus 
videri possit, delatam Peloponnesi proviaciam ac- 
cipit, non tam bsereditario jure, quam in partem,ac 
Justissimum przemium, cuin impensioris illius gra- 
titudinis in parentes, tum exhibitae fortitudinis, 
ac toüus ejus reliqum — virtutis. Arbitror enim 
hic eoncurrisse, ut qua quis lubens dicat, quo jure 
admodum delatam viro provinciam velit probare. 
Accepit ergo neque patris congruentem desiderio, 
nec vero filii virtuti, sed praesenti magis fortunz, 
ac rebus sic afflictis. Αἱ enim videor non accurate 
verba usurpasse. Ut quis enim vero proximius di- 
cal, non tam illi Peloponnesus data est, quam ille 
Peloponueso, Nihil eniw illa per id tempus auxiliari 
poterat, sed ejus ntagis auxilio egebat ; tametsi et 
ille sic baberet, utei nihilo secius auxilio opus 
esset: qui nuper nudus omnibus egressus przsi- 
dio, nihil per tempus, cou.meatus necessarii com- 
parare potuissel. Commeatum dico, armorum ro- 
bur, sufficientesque pecunias, in necessaria mili- 
tum impendendas subsidia, ac omnino in qux im- 
pendi commodum videatur. Quod enim ad ingen- 
teg thesauros spectat, confertumque marsupium, 
ac aurum argentumque male congesta, ac pejus 
servata, hzc si affluebant, haudquaquam appone- 


bat cor, Davidis obsecutus consilio , Ceterum di- . 


vino plane nutu ac instinctu, avo inde rogante, pa- 
truc obsecrante, patris judicio, matris voluntate, 
sed εἰ mea ipsius, ad vos desideratus venit, quan- 
quam non facile fuit paternis maternisque avelli 
manibus, addam vero et meis; nedum ab impen- 
siori illo affectu, sed et quod ex anteactis jam pro- 
basset, quam posset juvare gravissimis temporibus 
ac rebus a quibus necdum perfecte eimerseramus. 
Quia tamen operz pretium erat, ut obtineret quod 
erat potius, obtinuit queque, bonoque omine, 
unum quid membrum ab universo corpore vcstri 
causa avulsum, vobis illuxit. Silco res interca gestas, 
t4 ne narrando prolizus efficiar. 


Sic ergo ille, patris pariter matrisque ac univer- 
sorum precibus optime instructus, praemittebatur, 
quibus etiam — educatus esset, ac promovissel ad 
meliora ἃ teneris ipsis unguibus, donec ad vos 
missus est. lie precibus deducebatur, cum a patria 
dimissus navim conscendisset: iis adnavigabat, 
lugentibus cognatis ac deducentibus ; iisque sibi 
praesto fore sperabat divinum numen. Nihil sino 
illis aut cogitabat, aut omnino agebat ; qua etiam 


Lu de causa conficiebat omnia, cum difficilia quaque 


ac tremenda in contrarium ei cederent. 


- Quid vero opus singula prosequi, quacunque 
Peleponnesi urbes, vel a vicinis Latinis, vel a 
Turcis, "8184 sustinerent; cum iij, qua a con- 


9? Psal. Lxt, 1]. 


αάντων. Μηδὲν οὖν ὅλως καραλιπόντι τῶν ὅσοις ἂν 
εἶχεν ἀνὴρ ἀγαθὸς, αὐτό γε τοῦτ᾽ ἀνὴρ ἀγαθὸς φα- 
νῆναι, δίδοται τούτῳ ἡ Πελοπόννησος, οὐ μᾶλλον 
κλῆρος ἣ μερὶς, ἣ γέρας δικαιότατον τῆς τε πρὸς 
γονέας εὐγνωμοσύνης, «ἧς τε ἀνδρίας, ἧς ἐ πεδεί- 
ξατο, xal συλλήδδην τῆς λοιπῆς ἀρετῆς. Οἷμαι γὰρ 
ἐνταυθοῖ συνδεδραμηχέναι, ὅσαπερ ἄν τινι φίλον 
λέγειν, δι᾽ ὧν ἔχοι δειχνύναι ταύτην δεδόσθαι τῷδε 
τἀνδρὶ μετὰ πολλοὺ τοῦ διχαίου. "Eaytv οὖν ἐ χεῖνος 
τήνδε, οὔτε τοῦ πατροὺς τῇ προθυμίᾳ ξυμδαίνουσαν, 
οὔτε μὴν τῇ τοῦ παιδὺς ἀρετῇ, ἀλλὰ τῇ παρούστ, 
τύχῃ καὶ τῇ τῶν πραγμάτων ἀπορίᾳ. ᾿Αλλὰ vip, 
ὡς ἔοιχεν, οὐχ ἀχριδῶς τοῖς ὀνόμασιν ἐχρησάμεθα. 
El γὰρ τἀληθέσιερον εἴποι τις, οὐ μᾶλλον τούτῳ ἡ 
Πελοπόννησος ἧπερ οὗτο; δέδοται τῇ Πελοποννέσῳ. 
Οὐ γὰρ βοηθεῖν ἐχείνῳ τότε δυνάμεως εἶχεν " ἄλλα 
τῆς αὐτοῦ βονθείας μᾶλλον ἦν γροίύνουσα * χκαξτοι 
χἀχεῖνος τοιοῦτος ἦν τηνικαῦτα, (31€ creta; 
δεῖσθαι, ψιλὸ; μὲν πάντων τῆς ςρουρᾶς ἐξελθὼν, 
μηδὲν δὲ δυνηθεὶς διὰ τὸν καιρὺὸν χτύσασθαι. Λέγω 
δὲ χτῆσιν τὴν ἀπὸ τῶν ὅπλων ἰσχὺν, καὶ ἀρχοῦντα 
χρήματα, χαλῶς ἀναλισχόμενα εἰς τὰ τῶν στρατιὼω- 
τῶν ἐπιτήδεια, καὶ ὅλως, ὅπη συνοίσῃ. Πλοῦτον γὰρ 
ὅτι πολὺν, καὶ βάλάντιον ἁδρὸν, xal χρναῖον, xa! 
ἀργύριον, ἀθροιζόμενα χαχῶς, καὶ χεῖρον φυλὰττό- 
μενα, ταῦτα δὲ εἰ ἔῤῥει, οὐ προσετίθετο χαρδίαν, 
τῷ Δαδὶδ πειθόμενος. Πλὴν οὐχ ἄνεν θείου νεύματος 
xai ῥοτῆς, δεομένου μὲν ἐκεῖθεν τοῦ θείου, ἀξιοῦν- 


C τὸς δὲ τοῦ πάππου, χρίσει μὲν τῇ τοῦ κατρὸ;, γνώμη 


δὲ τῇ τῆς μητρὸς, γνώμῃ δὲ καὶ ἡμετέρᾳ. xsv εἰς 
ὑμᾶς ὁ ποθούμενος " χαίξοι οὐ ῥᾳδίως ἀπέαπαστο 
τῶν χειρῶν πατριχῶν τε χαὶ μητρικῶν, προσθέσω 
δὲ ὅτι καὶ τῶν ἐμῶν " οὐ διὰ τὸ φίλτρον μόνου ἡλί. 
xov ὄν, ἀλλὰ xai διὰ τὸ διῖξαι τοῖς φθάσασιν, οἷος 
ἦν ἐχεῖνος βηηθεῖν ἐν χαλεπωτάτοις χαιροῖς; xal 
πράγμασιν, ὧν οὕπω τελέως ἦμεν ἀπηλλαγμένοι. 
᾿Αλλ᾽ ἐπεὶ τὸ χρεῖττον ἔδει νιχῆσα!, ἤδη χαὶ vavt- 
Χηχε" xal ἐπέλαμψεν ὑμῖν ἀγαθῇ τύ ῃ βία τι μέ- 
λὸος ἐκραγὲν τοῦ χαθόλου σώματος ὑμῶν ἕνεχα, Τὰ 
δὲ μεταξὺ σιωπῶ, τὸ τοῖς; διηγήμασ' συνεχτείνεσθαι 
φεύγων. 

Οὕτως, εὐχαῖς ταῖς τοῦ πατρὸς, ὥσπερ οὖν xai 
τῆς μητρὸς, xal ταῖς τῶν ἁπάντων, ἄριστα xal π:- 
φραγμένος χαὶ ὡπλισμένος, προεπέμπετο, αἷς χεὶ 
ἀνετρέφετο, καὶ πρὸς τὰ βελτίω προὐχώρει ἐξ óvi- 
χων ἀπαλῶν ἄχρι καὶ τοῦ μεθ᾽ ὑμῶν εἶναι. Ταύταις 
ἀνήγετο ταῖς εὐχαῖς, ἀφεὶς Ex τῆς πατρίδος εἰς πέ- 
λαγος " ταύταις ἀπέπλει, τῶν συγγενῶν δαχρυόντων 
ἅμα χαὶ προπεμπόντων" ταύτλις χαὶ τὴν ἀπὸ τοῦ 
Θεοῦ συμμαχίαν ἤλπιζε σχήσειν. Οὐδὲν f] ἐλογίξετο 
ἣ τὸ παράπαν εἰργάζετο τούτων ἄνευ * διὸ και ed» 
fivoc, τῶν τε δυσχόλων xal φοδερῶν ὥσπερ αὖτο- 
μάτων εἰς τοὐναντίον μετενηνεγμένων. . 

άντα μὲν οὖν xal ἕχαστα φράζειν, ὅσα τε ὑπὸ 
τῶν γειτονούντων Λατίνων αἱ ἐνταυθοῖ πόλει:, ὅσα 
τε ὑπὸ τῶν Τούρχων ὑφίσταντο χαχὰ, ἐπιόντων μὲν 


2U9 


THEODORI DEÉSPOT/£ LAUDATIO FUNEBRIS. 


210 


᾿ ἵπποις ἐχ τῆς ἠπείρον, ἐπιόντων δὲ ναυσὶ λῃττρικαῖς A tinenti, equis invaderent, qua a mari piraticis ten- 


ἀπὸ τοῦ πελάγους " xal τίσιν ἡ τοῦ Πέλ,πος xace- 
τρίδετο τρόποις " τοῦ μὲν τῆς μητρὸς ἡμῶν ἀδελ- 
φοῦ͵ ἀρίστου μὲν ὄντος τὴν φύσιν, χαλῶς δὲ ἄρχειν 
εἰδότος, τοῦ xal ταυτησὶ τῆς τοῦ Πέλοπος ἄρχοντος, 
ἤδη τὸν βίον ἀπολιπόντος, οὐχ ἐπὶ παιδί τινι, τοῦ 
δὲ ἀδελφοῦ ἐχείνου τὴν ἀρχὴν διαδεξαμένον, ὄντος 
μὲν πάνυ χρηστοῦ, xol «b σχῦ κα ὑπερτέρον, καὶ 
τὸν χρόνον γεραιτέρον, ὑπὸ δὲ παιδὸς θρασέος, δεῖ 
γὰρ τἀληθὲς εἰπεῖν, χωλυομένου ποιεῖν τὰ δέοντα, 
xai διὰ τοῦτο πάντων ὁμοῦ φθειρομένων, αὐ.ἰητοῦ, 
φασὶν, ᾿Αραξίου" τί δὲ δεῖ xaX ἀναξαίνειν ὑμῖν τὰ 
τραύματα, ὥσπερ ὄνυξι χρωμένους τοῖς διηγήμα- 
σιν ; ἽΛλλως τε καὶ περιέργως 3v ὑμῖν λέγοιτο, τοῖς 
ἐν πείρᾳ τῶν πραγμάτων γεγονόσι, χαὶ διὰ τοῦτο 


tarent navibus, ac quot modis ea provincia vexare- 
tur, cum matris quidem frater, optima vir indole, 
3c reipublice regendze probe gnarus, qui et Pelo- 
ponnesi praefecturam gerebat, jam vivis excessis- 
set, nullo relicto filio bzrede, sed ejus fratre impe- 
rii successore, viro quidem probo, atque, ut spectes 
personam, preclaro ac senecta venerabili, quem 
tamen morosior filius (dicendum enim quod res ha- 
bet), quae essent operze pretium praestare prohibe- 
ret; quamobrem omuia simul pessum ibant, Ara- 
bio, ut dicunt, tibicine. Quid vero vobis, ceu ungui- 
bus, narratione vulnera refricem? Alioqui frustra 
hecnarrentur, cum feceritis ipsi rerum pericu- 
lum, adeoque probe sciatis. Sint itaque hactenus 


καῦτα χαλῶς εἰδόσιν. Ἐκεῖνα τοίνυν ἐν μέρει xel- B in parte posita : quz vero. post ejus deinceps ad- 


σθω * tà δὲ μετὰ τὴν ἐνταῦθα ἐπιδημίαν τοῦ iav- 
τὸν ἡμῖν ὑπόθεσιν τοῦ παρόντος ἀγῶνος προτε- 
θειχότος ἑξῆς ἂν εἰρητέα. 

Ἐκεῖνος τῆς νεὼς ἀποδὰς, xai μάλα ἀσμένως 
ὑπυδεχθεὶς ὑπὸ τῶν ἁπάντων, οὐ προϊὼν ἡμαύρωσε 
*bv εἰς αὐτὸν ἔμωτα * τοῦτο δὴ τὸ σύνηθες οἶμαι 
ὡς τὰ πολλὰ πανταχοῦ γενέσθαι " ἀλλ᾽ ἣν λαμπρύ- 
νων ἄχρι παντὸς, ἅπαντας ποιῶν εὖ * xal πάντες 
ἧσαν ἐν ἑορταῖς * ἄνευ μέντοι τῶν ἐχθρῶν, xal τῶν 
ἀδελτηρίᾳ τε καὶ καχοηθείᾳ πολλῇ συζώντων, ἐχεί- 
νων μὲν, ἅτε δοχούντων εἴσω σαγήνης ὑμᾶς ἔχειν, 
μηδὲν τῶν ἔνδον ἑώσης φεύγειν, εἶτα τῆς ἐλπίδος 
διαμαρτόντων, τούτων δὲ μηδὲν εἰδότων, f| ταῖς 
ἄλλων συμφοραῖς ἐντρυφᾷν, ὄντων xoi αὐτῶν kv 
ταῖς ἴσαις * ὅπερ καὶ λίαν χακόηθε:, χαὶ οὐδὲν f:- 
τον εὔηθες. Χρεὼν γὰρ ὃν ὑπὲρ ἑαυτῶν τρέμειν, οἱ 
δὲ τοὺς ἥττους ἤσθιον, ὅσοι τοὺς μείζους διέφυγον, 
χατὰ τοὺ; ἐζωγρημένους ἰχθῦς, οἱ πολλάχις εἴσω 
χύρτων Χατειλημμένοι, τὸ xat' αὐτοὺς, ὡς ἔοιχεν, 
ἀγνοοῦσι, καὶ τοὺς βραχυτέρους οἱ μείζους ἐσθίον- 
τες, καὶ αὖθις τούτους ol μᾶλλον μείζους, ἕρμαιον, 
ὡς εἰπεῖν, ἡγοῦνται τὸ θήρατρον, ὡς ῥᾷον ἐν αὐτῷ 
τὰς γαστέρας ἐμπιπλῶντες τβροφῆῇς ἥπερ ἐπ᾽ αὐτοῦ 
πελάγους. Τῶν μὲν οὖν ἐχθρῶν ἁπάντων ἀπὸ τοῦ 
φοδεῖν ἐπὶ τὸ φρίττειν μεταδαλόνξων, τῶν δὲ χα- 
χουργεῖν εἰδότων εἷς χηραμοὺς χαταδύντων, καὶ 
τῶν ἀγαθῶν τχιρτώντων, ὡς μετὰ πολλῆς ἀδείας 
ξὺν ἐχεῖνα ποιεῖν, δι᾿ ὧν àv εὐπορώτεραι γένοιντο 
πόλεις, εἰρήνης βαθείας ἀπολαύουσαι, fj δὴ 'χρεῖτ- 
τῶν ἀτεχνῶς χαὶ εὐπορίας ἀπάσης, ἀνεψιὸς αὐτῷ, 
οὗ μιχρῷ πρόσθεν ἐμνήσθημεν, πολλοῖς ἐπέθετο 
τρόποις, Τούρχοις χαὶ Λατίνοις ἑαυτὸν μίξας. Εὐ- 
θὺς οὖν πάντα συνέχεεν, ἀπὸ γαλήνης αἰγὶς φανεὶς, 
"ὕπω τῶν πραγμάτων ἐπὶ χρείττω παγέντων. Ἦν 
» ταῖς ἀπειλαῖς φοδερὸς, xal τοῖς ἔργοις οὐδὲν 
ἦττον, ἅτε ξένην ἔχων στρατιὰν, xol τῶν ἐπιχω- 
οἷωὼν πολλοὺς, xal χατέχων φρούρια ὑπὸ τοῦ 
πατρὸς αὐτῷ δεδομένα " xal συνελόντα εἰπεῖν, 
πλὴν τοῦ παρὰ λόγον θρασύνεσθαι, χαὶ ἀδίκως 
μάχης ὑπάρξαι, «ἄλλ᾽ οὐκ ἀγενὴς ὧν, οὐδ᾽ ἀμέτο- 
yos μηχανημάτων χαὶ ποιχιλίας. Πάντων οὖν ἀπε- 
γνωχότων, χαὶ συμδουλευόντων αὐτῷ φεύγειν, ὡς 


οὐ δοχούντων δυνατὸν πρὸς τοσαύτην σύῤῥοιαν ἀν- 


C 


D 


ventum contigerunt, bxc prosequenda opere pre- 
tium habeamus. 


Ubi itaque navi emissus esset, summa ab omni- 
bus ketitia susceptus est; nec eum in se amorem 
processu obscuravit, quod plerumque videas acci- 
dere: quin potius universos demerendo, copiosis 
semper augmentis illustravit. Festis omnes gaudlis 
epulabantur; si tamen excipias hostes, virosque 
multa vesania ac morositate ducentes vitam : quo- 
rum primi, cum jam inevitabili sagena conclusos 
vos putarent, spe deinceps frustrarentur; secundi 
vero, baud sliud quam alienis calamitatibus dele- 
ctari nossent, cum et ipsi paribus implicati essent ; 
quod plane cum valde morosum, tum equalis de- 
mehtiz est. Cum epim pro sua ipsorum salute tre- 
mere habuissent, ii. potius comedebant minores, sí 
qui majores evaserant, uti in captis piscibus solet. 
Quos enim sagena clausos habeat, haud suam satis 
scientes «ortem, majores ipsi munitiores alios 
comedunt, quos ipsos rursus grandiores alii sint 
comesturi : huncque modum, Mercurii rete, ut sic 
dicam, tanquam in eo, quam in mari expeditius 
ventrem impleturi, trahunt. Cum ergo universi 
hostes abeo ut terrerent in terrorem ipsi apercn- 
tur, hominesque nocendi artem docti in latibula 
se subducerent , bonis interim gestientibus, quod ea 
deinceps tuto admodum praestare possent, ex quibus 
urbes divitiis augeantur, altam agentes pacem , qux 
et ipsa divitiis omnibus melior est : consobrinus, 
cujus paulo superius facta est mentio, Turcis se ac 
Latinis miscens, multis ei modis negotium facessit. 
Statim ergo confudit omnia, ceu turbo a tranquil- 
litate emergens, cum necdum res firmiori statu in 
bono baberert. Erat porro minis tremendus ; ac 
neque res ad terrorem minores erant, quo: novum 
haberet conscriptum militem, pluresque indigenz 
ab eo starent, ac relieta ἃ patre presilia teneret. 
Atque ut verbo dicam, excepta illa non e ratione 
audacia, atque ut injusti. belli auctor esset, erat 
alioqui non degeneris animi, nec vero expers peritis 
bellicss ἃς prudestis. Cum et«o Suns No. Sean 
donee dst, Voqure tuoAuVetUSN, Mose 


41} 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


919 


retur non posse fieri, ut tante illi malorum iuun- A θίστασθαι χαχῶν, ὁ δὲ τεθνάναι πρόθυμος fv πρὸ 


dationi unus ipse obsisteret : secus ille, mori proue 
ptus, quam ut committeret aliquid, quod minus per- 
sonam suam ac vitam deceret; sicque, cum parentes 
ac genus universum, tum preterea ejus admirato- 
res virtutis, suamque ipse indolem, probro afficeret. 
Bene itaque de Deo, ac parentum precibus, suisque 
adeo ipsius moribus, freius, ac quod invasor in- 
juste imperium pararet, juste se vim propulsstu- 
rum sperabat : reliquis enim omnibus hostium 
prastabant partes. 

Enimvero, cum eo res statu haberent. in novacula, 
ut aiunt : negotium totum probe dirigens sapientia, 
ἃς quod cuique conduceus esset egregie di&pensans, 
juvenem quidem ab humanis tollens, inhibuit age- 
re, quod animo constitutum erat; dixerit alius, 


, quod ei malum esset, vobis autem  de«potam, Pe- 


loponnesi totius dominum prafecit, appellationem 
rebus confirmantem ; nibil quippe omnino agebat, 
aut volvebat animo, quam quod modeste ac e vir- 
tute. rempublicam gerentem deceret : quae res fama 
volans, eos quoque ad sobrietatem compulit, qui 
rem ejus nihil scirent: plurisque faciebant omnes, 
ut quod ille gratum haberet, praestarent , idemque 
dictu sit, quod Deo gratum esset. 

Fama igitur ubique pervagante, ut vir quidam 
admirabilis hec ac illa bona universis preestaret, 
non quaerens quod suum esset, sed quod aliorum: 
unn enin latent summoruin res ; ad eum conflue- 
bant, cum vicjnz, tum longius posite gentes. Nain 
virtus res est desiderium babens, bonisque attra- 
hendis majori supra magnetem efficacitate pollet. 
Cum ergo continens, tuin mare coufluentes ferebant 
populos ; eratque dulce quid ad spectaculum, quod 
per illud tempus flebat. Desertz pridem urbes ac 
loca novos colonos habebant, saltusque aratro 
sciudebantur, ac tota mundabatur regio: sed et 
multa loca aspera, nullis oli: preeterquam Jatroni- 
bus commoda, leniora effecia, ac peritorum  arane 
di manibus cicurata, maudatas arbores, ac oinpis 
generis semina recipiebant. Sed et Illyriorum dena 
circiter. millia, mutato confertim solo, adductis 
liliis ac uxoribus, substantiisque ac pecore, Isth- 
mum petieruat ; fixisque illic tabernaculis, ac stra- 
tis lectulis, suarum ipsi rerum nuntii pro inopinato 
adventu fuerunt. Ad hzc, nulla mora, perquam 
magnificap legationem ad eum instruentes, per- 
contabantur, quid de illis opere pretium ipsi vide- 
retur; sibique constitutum aiebant, nt impetrata 
venia sedes figerent ac. omnino praestarent quod 
illi visum esset. llle gaudio receptis legatis, per 
eor, ejus sibi populi duces adesse julpet. Tum vero 
ul se representassent, prudenti admodum consilio 
Wwanter amplexans, innatzque dulcedinis gustum 
faciens, sibi illectat, ne petitis quidem obsidibus, 
2ut qui fide juberent, eorum satis ad fidem sacra- 
mentum habens : quanquam erant auctores multi, 
nihil id alienum a ratione dicentes, ut. ne ullo mo- 


du reciperet, tum quod multitudo formidini esset, 


D 


τοῦ ποιῆσαι ὃ μὴ προσῆκε τῷ τε ἑαυτοῦ σχήματι 

χαὶ τῷ βίῳ, χαὶ ταύτῃ γε περιφανῶς καταισχῦναι 

«οὖς τε γονέας, καὶ πᾶν τὸ γένος, καὶ προσέτι τοὺς 

τὴν ἀρετὴν θαυμάζοντας, καὶ φύσιν τὴν Exgivov., 
Ἑπεποίθει δὲ Θεῷ, xaV ταῖς τῶν φυσάντων εὐχαῖς, 
καὶ τοῖς ἑαντοῦ τρόποις, τῷ τε ἀδίχως τοῦ ἐπεόν- 
«ος τὴν ἀρχὴν σφετεριζομένου, αὑτὸν δικαίως ἀμύ- 
νέσϑαι. Ἐν γὰρ τοῖς ἄλλοι; ἅπασιν οἱ πολεμοῦντες 
ἐπλεονέχτουν. 


"AX! ἐν τούτοις ἱσταμένων τῶν πραγμάτων ὡς 
ἐπὶ ξυροῦ, qaaly, fj χαλῶς ἰθύνουσα σοφία τέδε τὸ 
κᾶν, xal πρυτανεύουσα τὸ ἀνμφέρον ἑχάστῳ, τὸν 
μὲν vezviav ἐχεῖνον, τῶν τῇδε μεταστήσασα, οὐχ 
εἴασε πράττειν τὰ χαπὰ νοῦν" ἄλλος δ᾽ ἂν εἶπε, τὰ 
χαθ᾽ ἑαυτοῦ * τὸν δὲ δεσπότην ὑμῖν δεσπότην πᾶστς 
ἔδειξε τῇ: Πελοποννήσου, ἔργοις βεδα:οὔὗντα τὴν 
χλῇσιν. Οὐδὲν γὰρ ὅλως πράττων tv. ἣ διανοούμε- 
vo:, ὃ μὴ προσῆκεν ἐπιειχὼῶς ἄρχοντι. Τοῦτο δὲ δῖ.- 
λον γεγονὸς, σωφρονεῖν δνάγχαζε xal τοὺς οὐκ 
εἰδότας " καὶ πολλοῦ ἂν πάντες ἠλλάξαντο τὸ ποιεῖν 
τὸ τούτῳ χεχαρισιλένον, ταυτὸ δ᾽ εἰπεῖν καὶ Θεῷ. 


Διαδραμούσης οὖν πανταχόσε τῆς φήμης, ὡς ὁ 
δεῖνα θαυμαστὸς τὰ χαὶ τὰ εἰργάσατο πᾶσιν ἀγαθὰ, 
οὐ ζητῶν τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὸ τῶν ἑτέρων" τὰ γὰρ 
τῶν μεγίστων οὐ χρύπτεται' συνέῤῥεον ξῦνη πολλὰ 
à; αὐτὸν τῶν τε ἐγγυτέμω xal ποῤῥωτάτω. Ἢ γὰρ 
ἀρετὴ ποθεινὸν, χαὶ παρελαύνει μαγνῖτιν λίθον, 
ἐφελχομένη τοὺς ἀγαθούς. Ἐχόμιζε δὴ καὶ ἤπειρος 
καὶ θάλασσα τοὺς ἐπιδημοῦντας " xal ἣν ἡδύ τι 
θεάσασθαι τὺ χατ᾽ ἐχεῖνο χαιροῦ πραττόμενον, 
βκουν οἱ νεήλυδες τὰς ἀοιχήτου;, καὶ ἄλση χατε- 
τκέμνετο, xal ἐχαθαίρετο χῶρος ἅπας " πολ)ά τε αὖ- 
τῶν ἀνημέρων χωρίων, ἅπερ οὐδέσιν ὑπῆρχε χρὴ- 
σιμα πλὴν λῃσταῖς, ἡμεροῦτο, xal ἐδέχετο qus*v, 
xai παντοδαπὸν σπέρια, εἴχοντα χερσὶ γηπόνων 
ἀροῦν εἰδότων. ᾿Αλλὰ καὶ Ἰλλυριοὶ περὶ μυριάδα 
ἀθρόοι μετοιχήσαντες ἅμα παισί τε χαὶ γυναιξὶ, καὶ 
ταῖς οὐσίαις καὶ θρέμμασι, τὸν Ἰσθμὸν χατέλαδον " 
αὐτοῦ δὲ πηξάμενοι τὰς σχηνὰς, καὶ tà; χλισίας 
ἐχτείναντες, αὐτοὶ τῶν χαθ᾽ ἑαυτοὺς ἦσαν ἄγγελοι" 
οὕτως ἐξαίφνης παρεγένοντο. Εἶτα μηδόλως μελλή- 
σαντες, πρεσδείαν πάνυ λαμπρὰν πρὸς ὄν ἀφιχνοῦντο 
πέμψαντες, ἐπυνθάνοντο, τί ποτ᾽ ἂν εἴη τὸ δοχοῦν 
ἐχείνῳ περὶ αὐτῶν * χαὶ παρεδήλουν, ὡς βούλονται, 
τοὐνδόσιμον λαθόντες παρ᾽ αὐτοῦ, xal εἰσιέναι καὶ 
μεῖναι, xai ἅπερ ἂν ὅδε γνοίη πράττειν αὐτούς, 
Ὁ δὲ xal δέχεται τοὺς πρέσδεις ἀσμένως, χαὶ κα- 
Ael παρ᾽ ἑαυτὸν διὰ πρέσδεων τοντωνὶ τοὺς ἐξηγου- 
μένους τῶν ἄλλων. Καὶ φιλοφρονησάμενος αὑτοὺς 
παραγεγονότας δεξιῶς ἄγαν, χαὶ τῆς ἐμφύτου γεύ- 
σας γλυχύτητος, ἐπισπᾶται τὰς αὑτῶν γνώμας" 
μῆτε δ᾽ ὄμηρα λαδὼν, μήτε ἐγγύας αἰτήσας, ὄρχοις 
ἠρχέσθη τοῖς παρ᾽ αὐτῶν χαίτοιπερ οἱ πλείους 
παρήνουν, οὐδὲν ἀλόγιστον λέγοντες, μηδαμῶς αὖ- 
τοὺς δέξασθαι, τό τε πλῆθος δεδιότε;, χαὶ τὸ ἔθεσιν 


213 


THEODORI DESPOTI LAUDATIO FUNEBRIS. 911 


ἑτέροις ἐχείνους ζῇν ὑποπτεύοντες αἴτιον σχανδάλου A tum. quoJ. scandalum creaturi. viderentur, pro co 


γενήσεσθαι. Ἐκεῖνος δὲ πιστεύει μὲν, οἴχοθεν ἔχων 
τὸ πιστὸς εἶναι" ὃ γάρ τις ἔχει, δίδωσι, χαὶ ὅ ἐστι, 
λογίζεται xal τοὺς λοιποὺς εἶναι" πείθει δὲ xol ἑαυ- 
οὖν, xai ἄλλου;, λογισμοὺς προτείνων ἀναντιῤῥή- 
τους, ὡς χᾶν βουληθεῖεν ἐχεῖνοι χαχόν τι δρᾶσαι, 
οὐκ ἄν ποτε δυνηθεῖεν" xal διὰ τοῦτο οὐδὲ βουλή- 
σονται. Ἔξέδη δ᾽ ὥσπερ αὐτὸς ἐνόμισέ τε καὶ ἰσχυ- 
ρίζετο. Καὶ τοῦτο τρία ταυτὶ προσμαρτυρήσειεν ἂν 
αὐτῷ, ἀξιοπιστέαν, ἀνδρίαν, φρόνησιν τῷ πιστεῦ- 
σαι, τῷ θαῤῥῆσαι, τῷ καλῶς στοχάσασθαι. Κτᾶται 
τοιγαροῦν στρατιὰν τοσαύτην, οὐκ ἄπειρον μὲν τραυ- 
μάτων, ἀγαθὴν δὲ τὰ πολέμια, μηδὲν προσαναλώ- 
σας ἣ τρία ταῦτα, γνώμης ὀξύτητα, γλώττης δει- 
νότητα, τρόπων χρηστότητα * ἕκαστον γρῆμα ἀχέ- 
τον, 


“Ἔχων γε τοίνυν αὐτοὺς πρὸς τῇ τῆς Πελοποννή- 
co" δυνάμει, οὐ σμιχρᾷ καὶ χαθ' αὑτὴν οὔσῃ, προσ- 
θήέχην ὅτι μεγίστην, ῥᾷον fj τις ἂν ἐνόμιζεν εὖ τὰ 
χατὰ νοῦν διέθετο πάντα. Ei γὰρ δὴ xoi μικρά τις 
ἐπιδολὴ τὸ πᾶν ἰσχύει πολλάκις, ἡ τοσαύτη μὲν τῷ 
πλήθει, καλὴ δὲ xal τῇ τῶν πολεμιχῶν ἐμπειρίᾳ, τί 
οὐχ ἂν ἕδρα ; Οὗ γὰρ, xalxot καθ᾽ ἑαυτοὺς προθύ- 
μους τε xal ἀγαθοὺς στρατιώτας ὄντας, οὐ προσέ- 
ϑετὴ ποιῆσαι τούτους βελτίους * ἀλλ᾽ ἑἐπηύξησεν 
αὐτοῖς, ὥσπερ οὖν τὸ πρὸς αὑτὸν φίλτρον, οὕτω δὲ 
χαὶ τὰ χρηστότερα πάντα, λέγων xal ὑποδειχνὺς τὰ 
πραχτέα. Καὶ δηλοῖ τὰ δι’ αὐτῶν ἐχείνῳ πεπραγ- 


μένα, εἰ καὶ μὴ τὸ πᾶν αὐτοῖς ἀνατίθημι. Πῶς γάρ; C 


Οὐ γὰρ δυσμενῶν εἷλε πόλεις, τὰς μὲν πολιορχήσας 
τε xal παραστησάμενος, τὰς δ᾽ αὐτοδοεὶ τῷ «o- 
λέμῳ, τὰς πλείους δὲ xol φθασάσας τὴν τῆς στρα- 
τιᾶς ἔφοξζον, xol πρὶν τοῦ ταύτην ἐγγὺς γενέσθαι 
πυραδοθείτας ; Οὐ δεδιότας ἔδειξε τοὺς δεδιττομό- 
vou; ; Οὐ πάντα ταῦτ᾽ ἐποίει τοὺς δυσμενεῖς 0paav- 
νομένους ταῖς πρὸ τῆς αὐτοῦ παρουσίας νίχαις, 
κατεπτηχότας φαίνεσθαι xal χατῃσχυμμένους, ἅτε 
δὴ τοῦ θράσους αὑτοῖς, χαὶ τῶν ἐφ᾽ οἷς μέγα ἐφρό- 
v^uv, πρὸς τρὐναντίον τραπέντων ; Οὐ παρῃτοῦντο ; 
Οὐ προσεχύνουν ; Οὐχ ἀπεδίδοσαν ἅπαντα μετὰ 
προσθήχης τὰ ἡρπαγμένα ; Οὐ φόρους προσεδ'δο- 
σαν, οἵ xai ὄναρ τοῦτ᾽ ἰδόντες, ἀπεπήδων ἂν τῆς 
χλίνης, τῷ ἀπροσξοχέτυ βληθέντες ; Οὐ τοῦτο ἥδιον 


quod aliis moribus viverent. Ceterum ille comnio- 
dat quidem fldem, qui a se ipse fidem haberet. Quod 
quis enim liabet, etiam dat, ac quod est ipse, hoc 
alios quoque existimat: cum vero sibi, tum aliis 
suadet, firmissimis rationum momentis, ne si ve- 
lint, posse eos quid mali facere; eoque fore ut et 
nolint , evenitque utl cemsuerat ipse ac affirmarat ; 
qua sane res tria bzc illi abunde astruit; aucto-- 
ritatem ad fidem, fortitudinem, prudentiam, quod 
habuerit fidem, quod fiduciam, quod beue couje- 
clarit. Adeo ergo numerosum militem comparat, ni- 
hil illum vulnerum rudem , bello autem cumprimis 
opportunum, cum prater hzc tria, nullos posuis- 
set sumptus, sagacem animum, lingue vim , mo- 
rum bonitatem, thesaurum plane singula inexhau- 
stum. 

Cum itaque excepta. Peloponnesi virtute, αυ ct 
ipsa per se non mo lica esset, maximz eos haberet 
accessionis loco, majori supra omnem existimatio: 
nem facilitate, bene ex animo omnia constituebat. 
Quando enim modica quoque accessio nou raro to- 
tum przestat, quid non tanta illa, reique adeo belli- 
ese peritia praestans, confectura erat? Neque. enia: 
quanquam perse alacres ac strenui erant, omi- 
eit, ut meliores efficeret ; quin imo, uti eorum iu $e 
amorem, sic et meliora omnia eis adauxit , qua ver- 
bis, qua rebus monstrans, qua facto opus essent : 
produntque per eos ab illo gesta ; quanquam eis nori 
omnia accepta refero. Qui enim? Nonne enim ho- 
stum cepit urbes ?aliasquidem expugnando ac cum 
obsedisset ; altas ipso belli clamore, ac prima statim 
irruptione; plures quoque cum exercitum invaden: 
tem occupassent, ac necdum propius admoto, ses^ 
dedidissent, ? Nonne solitos terrere in terrorem egit? 
Nonne iis omnibus flebat, ut qui aute. ejus in pro- 
vinciam adventum, ex prioribus victoriis insolen- 
tiores evasissent, attoniti deinceps confusique vi- 
derentur, quibas audacia illa, oc quibus attollebant 
animos, in contrarium cederent? Nonne depreca- 
bantur ? Nonne verterabantur ? Nonne rapta. omnia 
Ocum accessione reddebant? Nonne insuper pende- 

bant tributa, -qui ut in somnis vidissent, inexspe- 
ctato visu territi, e strato prosilissent ? Nonne dulci- 


ajtol; ὡς κχινδύνων ἀπαλλάττον ἣ «b εἰληφέναι p us hoc habebant, quo essent ἃ periculis immunes, 


πρόσθεν ; Οὐκ ἐδούλευον μεθ᾽ ὅπλων, οἷς γε ληίΐζε- 
σῆα: τὴν ἡμετέραν xal ἄνευ ὅπλων πανήγυρίς τις 
ἐδύχει ; Καὶ σιωπῶ τὴν πρίγγιπος ὑπερηφανείαν 
τὴν πολλὴν, αὐτοῖς τοῖς πράγμασιν ἐλεγχθεῖσαν. 
Οὐ γὰρ ἣν ἀχροδατῶν ; οὐχ ὑπὲρ ν:φῶν ; Οὐχ εἰς 
τοὔσχατον ἀφῖχτο ἀλαζονείας ἀπάσης ; ᾿Αλλ᾽ ὁ τοι- 
αὔτος μὲν τοῖς λογισμοῖς καὶ τοῖς λόγοις, τοιοῦτος 
δὲ τοῖς σχήμασι, καὶ πᾶσιν οἷς ἂν φαίνοιτο μέγα 
φρονῶν ἄνθρωπος, τοῖς ἔργοις ἄλλοις δέδειχται, 
οὐδὲ πολλοῦ τοῦ μεταξὺ γεγονότος. Ὁλίγοις γὰρ 
ἐντυχὼν, ὧν τινε; bo! ἱππαρίων -πονηρῶν, τότε 
πρώτως οἶμαι γυμνώσαντε:; ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς τὸ 
ξίφος, ὁ θρασὺς, ὃ γαῦρος, ὁ πολὺς, μετὰ πολλῶν 
ἱππέων ἐπιών, xal πολλοῖς ὁπλίται; περιχυχλούμ-:- 


ἦν 


quam quod prius acceperant ? Nonne serviebant sub 


: armis, quibus fuerat festa dies ut vel inermesterram 


nostram diriperent? Porro sileo priucipis multam 
superbiam, abunde ex rcbus coargutam. Nonne i5 
extremis digitis ac fastu incedebaL ? Nonne supra nu- 
bes ? Nonue promoveral ad summam arrogantiam ? 
Ille nilhiloininus sic animi sensis ac verbis habens, 
sic vero verbis, inflexione ac habitu, omnibusque, 
quibus quis animum tumentem prodat, alius ex 
rebus proditus est, nec id. multo deinceps elapso 
tempore. Paucis siquidem obviam factus, quor: 
crat equisouum aliqua manus, ac eorum qui 

quam forte gladium in hostes SAN 

ille, ie arrogSns, We yetiaresdye, τρῶν 


215 


MANUELIS PAL/£OLOGI 


216 


le instructus invaderet, multisque undique armati$ A νός τε xat περιστοιχιζόμενο;, xat θαῤῥῶν πολυ- 


circumfusus ac vallatus esset, numerosaqus illa ca- 
taphraeti militis cohorte presumeret, nec manus 
quidem sustinuit conserere, sed et puto prior omni- 
bus arripuit fugam, cum necdum congressus 
esset, opportupnum arbitrans, ut lance2 ac en- 
sis loco stimulos ac scuticam adhiberet. Sane 
ubi equum habenis retro inflexisset, tergaquevertis- 
set volentibus insequi, haud prius a fuga destitit. 
quam cum unus nostrum, non haste cuspide, sed 
manibus cepisset. Hic vero quis? Nnm dux exer- 
citus 1 Haudquaquam. Siquidem enim Achaia prin. 
ceps eo prelio manibus usus csset, uti et armis 
habebat uti, haud ab alio, puto, quam ab exercitus 
duce, capiendus fuisset. Erat qnippe vir plane stre- 
nuus ac fortis; nempe Raoum. Is enim cum apud 
me merens, tum ubi Peloponnesum petisset, claruin 
omnibus viri optimi specimen prabuit. Quia tamen 
ille nihil retro 3spiciens, totus in fugam effusus 
erat, baud licuit duci exercitus, ut deserto ordine 
longius insequeretur. Num vero quis nostrum vir 
nobilis, sut omnino fortis deditilium accepit? Ne id 
quidem: nemo talium ; ac neque prorsus aliquis 
spiritus habens, sed qui tuba liaberet agenda prz- 
monere, ac caduceator, cum turpiter dedititius ille 
nihil prxter vitam rogaret. 

C:eterum ingenui quoque ac nobiles quiuam, cum 
praeter decorum omne in hostium tunc castris mi- 
litarent, quod et habeat admirationem, et ipsi ca- 
pti sunt, Plane vero secus oportebat, inultis de cau- 
88. Nam nos sanguine contingcbant;; eos demeru- 
eranius, cum | illi priores nihil contulisseut ; acce- 
peraut non modicos honores ; ultro se sacremento 
obstrinxerant, cujus religionem etiam homo ferus 
revereatur ac velit integram : offenderant, cum nibil 
fuissent lzesi ; pro eo ut darent poenas, cum nobis 
essct in promptu ulcisci, auxilium potius secundo 
impetrarant, eo eis bello infesto, quo cum paulo 
post, bello in nos conflato, turpeid factu ac atrox, 
manus auxilio junxerunt. Plane opere pretium 
erat, utet vitam nostri causa sperncerent ; ii vero, 
cum ita opere pretium esset, nihil ejusmodi in ani- 
mum inducentes, nihil nisi nugas omnia cogitabant, 
cum vir quisque sapiens, ne minimuni quid negli- 
gendum.putaturus esset. Ciuterum, cui plurium 
aliorum, eorumque majorum ac clariorum tropzo- 
rum accessione, hoc quoque, splendidum illud exci- 
tatum. esset, ingenue ac clementia illis utens, do- 
mum abire permisit; quanquam nihil grati animi 
inonumento ab eis accepturum speraret, Quamvis 
enim ex iis quae przecesissent haud obscura futuro- 
rum notio haberetur, ille nihilominus a natura 
comparatum habens, ut bonus esset, haud sibi fa- 
cicbat satis, nisi ipsos quoque hostes de:nereretur. 
Quamobrer, etsi anteriora liquido futura indica- 
rent, ipse tamen id solum spectabat quod hone- 
stum esset, ac ne re ulla a decoro decederet. Eos 
porro qui boni esse renuerent, timebat quidem 
quam minimum, quam maxime autem miscrabatur, 


C 


χειρίᾳ xaV σιδηρᾷ φάλαγγι, οὐδὲ γοῦν συμπλακῆναι 
πότε ὑπέστη" ἀλλ᾽ οἶμαι καὶ τῶν ἄλλων πρῶτος 
ἐτράπετο πρὸ τῆς συμπλοχῆῇς, ὥραν εἶναί ol νομ'- 
Ga; ἀντὶ δόρατος καὶ ξίφους χέντροις τε xal μάστιγι 
καταχρήσασθαι, Καὶ τοίνυν ἐκ τοὐπίσω ταῖς &vlau 
τὸν ἵππον στρέψες, δοὺς τὰ νῶτα τοῖς διώκειν 
βουλομένοις, ὁ δὲ ἔφευγεν, ἕως εἷλε τοῦτόν τις ταῖν 
χεροῖν, ἀλλ᾽ οὐχ αἰχμῇ. Οὗτος; δὲ εἴς : 'O στρατη- 
γός ; Οὐδαμῶς εἰ γὰρ ἐχρῆτο, ταῖν χεροῖν, ὥσπερ 
ἐχρῆν καὶ τοῖς ὅπλοις, ὁ τῆς "Ayata; τότ᾽ ἄρχων, 
μὴ ἂν αὐτὸν οἷμαι ἑλεῖν μηδένα ἕτερον τῶν ἀπάν- 
tuv πρὸ τοῦ τῆς στρατιᾶς ἡγεμόνος. Ἣν γὰρ πάντα 
ἀγαθὺς xa ἀνδρεῖος * ’Ραοῦν (3p ἦν ὁ χρηστές " ὃς 
καὶ παρ᾽ ἐμοὶ μένων ἕτι, καὶ ἐνταυθοῖ παραγεγο- 
νὼ; οὐδένα λέληθε, βέλτιστος ὦν. Ἐπεὶ δ᾽ ἐχεῖνος 
πτερῶν ἐδεῖτο, ἀμεταστρεπτὶ φεύγων, οὔχ ἐξῆν τῷ 
στρατηγῷ μακχρὰν ποιεῖσθαι τὴν δίωξιν, χαταλι- 
πόντι τὴν τάξιν. ᾿Αλλ ,αἱχμάλωτος Uxelvoc γεγονὼς, 
τινὶ τῶν παρ᾽ ἡμῖν εὐγενῶν, $ τῶν ἀνδρείων ὅλως 
ἐγένετο; Οὐδαμῶς " οὐδενὶ οὔτε τῶν τοιούτων͵ οὔτε 
τῶν ὅλως μετεχόντων φρονήματος " ἀλλὰ τῷ τῇ σάλ- 
πιγγι τῇ στρατιᾷ τὰ πραχτέα σημαίνοντι αἰσχρῶς 
αὐτὺν ἔδωχεν, ἱχετεύων ὑπὲρ τῆς ζωῆς μόνης. 


Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ εὐγενεῖς: τινες ἄνδρες, παρᾶ τὸ 
προσῖχον ἅπαν ὄντες τότε χαθ᾽ ἡμῶν, ἐἀλωσανγ ὃ 
δὴ καὶ παρεῖχε θαυμάζειν. Τοὐναντίον γὰρ ἐχρῆν 
πολλῶν ἕνεχα. Τίνων; Προσήχοντες ἦσαν ἡμῖν καϑ' 
αἷμα * εὖ πεπόνθασι παρ’ ἡμῶν, μηδὲν προεισενεγ- 
κόντες * τιμῆς ἀπέλαυσαν οὐ σμικρᾶς * 8pxoo; Exov- 
σίους παρέσχον, o0; κἂν ἀνὴρ ἀγροῖχος ὀμκμωμοχὼς, 
ἠδέσθη τε διαπαντὸς, xaX διετήρησεν ἀχριδῶς * προσ- 
κεχρούκασιν, ἐδιχημένοι μηδ᾽ ὁτιοῦν. ᾿Αντὶ τοῦ δί- 
κὴν δοῦναι, παρὸν, ol δὲ xat βοηθείας αὖθις ἐτύγ- 
yavov παρ᾽ ἡμῶν, ὑπ᾽ ἐχείνου πολεμούμενοι, ᾧ γε 
μικρὸν ὕστερον χαθ᾽ ἡμῶν συνεμάχουν, αἰσχρόν τι 
καὶ ἀνόσιον μάλα δρῶντες. “ἔδει μὲν γὰρ χαὶ τῆς 
ζωῆς ὑπὲρ ἡμῶν αὐτοὺς ἁλογῆσαι, τούτου δεῆσαν" 
οἱ δὲ, μηδὲν, ὡς ἔοιχε, προσῆχον ἐνθυμηθέντες, οὐ» 
δὲν ἣ λῆρον πάντα ἐνόμισαν" ὧν καὶ σμιχρότατον 
cóx ἂν ὑπεροπτέον ἐδόχει οὐδ᾽ ὁτιγοῦν νοῦν ἔχοντι. 
'AXX d καὶ τοῦτο τὸ λαμπρὸν ἔστη τρόπαιον πρὸ; 
πολλοῖς xai μείζοσι xal καλλίοσιν ἑτέροις, εὐγενῶς 
καὶ φιλανθρώπως αὑτοῖς χρησάμενος, οἴχαδε τού- 
τους εἴασεν ἀπελθεῖν, καίτοι μηδὲν ἐλπίζων παρ᾽ 
αὑτῶν εὔγνωμον ἀπολήψεσθαι. Εἰ γὰρ xa τὸ μέλ- 
λον σαφὲς ὑπῆρχε τοῖς ἤδη πεπραγμένοις, ἀλλὰ ὁ 
πεφυχὼς ἀγαθὸς εἶναι οὐχ ἡγάπα, εἰ μὴ xal τοὺς 
ἐχθροὺς εὖ ποιήσειε. Καὶ διὰ τοῦτο, τῶν προλαδόν- 
των σαφῶς δηλούντων ὅπως ἔσται τὰ μετ᾽ Exelva, 
ἐχεῖνός γε πρὸς μόνον ἔόλεπε τὸ χαλὸν, xal τί ἂν 
πράξας, μὴ παρεξέλθοι τοῦ γε χαθήχοντος. Τούς τε 
οὐχ ἐθέλοντας ἀγαθοὺς εἶναι ἐδεδίει μὲν ὡ; ἥχεωτα, 
ἠλέει δὲ ὡς μάλιστα, Βίαιον γάρ τι τὸ πεφυχός * 
κἂν ἐχεῖνο πρός τι χαθέλχῃ, οὐ δύναταϊ τις ῥᾳδίως 
ἀνθίστασθαι. Ἐχεῖνον δὲ τὸ πεφυχὸς εἰς ἀγαθὸν 
εἶλχε, xa προσῆν ἡ“ ^ —— '"^vos ἕξις. "Apo δὲ 


217 


TIHiEODORI DESPOT/£ LAUDATIO FUNEBRIS. 


218 


ταυτὶ συνζεδραμτχότα, xavetgev ἀχριδῶς ἐν τῷ εὖ A Nam natura quid violentum est; ncc ut quis ali- 


ποιεῖν πάντας βούλεσθαι. 


rit. Traliebat illa in bonum, illique ejus ponderi, melioris habitus cumulo — accedebat, 


quo velit trahere, in adversam partem facile iuflexe- 
quae ambo sic 


conserta, in proposito demérendi onines perfecte tenebant. 


Περὶ δὲ τῶν αὐτομολησάντων εἷς τοὺς ἐχθροὺς, 
xai μετὰ τῶν λύχων ὡς εἰπεῖν γενομένων, xal ἐπι- 
θυμούντων μὲν ἐσθίειν τὰς τῶν ὁμοφύλων σάρχας, 
᾿ ἐσθιόντων δὲ τὰς ἰδίας, τί ἄν τις λέγοι: Μαχρὸν 
τἀκείνων διεξελθεῖν " καὶ βέλτιον ταῦτα παραδρα- 
μεῖν ἧπερ ἐπιτίθεσθαι μελαγχολίᾳ νοσήσασιν ἀνθρώ- 
ποις. Ὅλως δὲ, εἴπερ οὐ καλὸν ἦν ἐχείνοις τὰ χά- 
κιστα δεδραχέναι, οὐδὲ ἐμοὶ δήπου φέρεσθαι χατὰ 
τῶν ἀνθρώπων. "Epio δὲ, τί τὸ πεῖσαν αὐτοὺς xaO" 
ἡμῶν θρασύνεσθαι, μηδὲν ἐγχαλεῖν ἔχοντας, ἣ τὸ 
μὴ θέλειν ἄρχετθαι ὑφ᾽ οὗ γε δίχαιον fjv. 


Ἴστε που τὸν Πέρσην ἐχεῖνον, τὸν Παγιαζίτην 
λέγω, τὸν ᾿Ασίας ἄρχοντα, τὸν Εὐρώπης κύριον, ὃς 
ἀφόρητός τις ὧν, οὐδὲ φορητὸν ἡγεῖτο, ἄρχοντά τινα 
Χριστιανὴν ὀνομάζεσθαι. Οὗτο; ἦν ἡ τούτων θρα- 
σύτης * τούτου τῇ δυνάμει θαῤῥοῦντες, xaX πρός γε 


ἔτι τῇ δυσμενείᾳ τῶν γειτονούντων ἡμῖν Λατίνων, 


τοῖς x20' ἡμῶν ἐπεχείρουν " ἀλλὰ μὴν καὶ οὗτος 
αὐτὸς ὁ δυσμενέστατος θὴρ, ἀμφοτέροις θαῤῥῶν, 
τοῖς ἡμῶν ἐπέθετο πράγμασι" καὶ θατέρῳ θάτερον 
μέρος xai ἠχονᾶτο, xal παρωξύνετο χατὰ τοὺς τῶν 
χοίρων ὀδόντας. 

Εἶεν" βούλομαι δὲ χαθόλου λόγον εἰπεῖν, τὸν δεῖνα 
χαὶ τὸν δεῖνα παραδραμών" φημὶ δὴ, τοὺς αὐτομο- 
λοῦντας Χριστιανοὺς τουτοισὶ τοῖς xa0* ἡμῶν ἀσε- 
δέσι περιφανῶς μαίνεσθαι" μᾶλλον δὲ xal χείρω 
ποιεῖν τῶν βεδλαμμένων τὰς φρένας. Ἐχεῖνοι μὲν 
γὰρ, ἐὰν χαὶ ξίφος ὥσωσι xa0' αὑτῶν, οὔτε τὰς αὖ- 
τῶν ψυχὰς ἔξόλαψαν, καὶ μίσους μὲν οὐδαμῶς, ἐλέους 
δὲ παρὰ τῶν ὁρώντων τύχοιεν ἄν " τούτους δὲ πολλὴ 
. ἀνάγχη μῖσος ἔχειν ἐν σωφρονοῦσιν, ἐθελοντὶ τὰς 
ἑχυτῶν μολύνοντας ψυχὰς διὰ πασῶν τῶν αἰσθήσεων. 
Ἐπιθυμοῦσι γὰρ εὑρεῖν, ὧν ἕνεχ᾽ ἦχον τὸ καταρχὰς 

εἷς τοὺς τῆς πίστεως ἐχθρούς " πλοῦτόν τε λέγω, 
xaY δόξαν, xal ὅσα γε τῷ τῇδε βίῳ τερπνά" &pf- 
yavov δὲ τούτων τυχεῖν, μὴ ἡδεῖς φαινομένους 
ἐχείνοις, πρὸς o0; γε ηὐτομόλησαν " ἡδεῖς δὲ τούτοις 
φαίνεσθαι οὐ τῶν ἐνδεχομένων ἐστὶ, μὴ πρότερον 
ἅπαντα διαπραττομένους, οἷς ἐχεῖνοι χαίρουσι" τοῦτο 
δὲ ἐστι πάντως βαρδαριχῶς τε ζῇν, καὶ ἀθεμίτοις 
πράξετιν ἐχοντὶ τὰς ἑαντῶν μολύνειν ψυχάς. Τὰ 
τούτοις ἄρα συμδαίνοντα τὰ τοῖς μαινομένοις ὕπερ- 
ἠχόντισε * xai μίσους μὲν ὅτι πολλοῦ, ἐλέους δὲ 
οὐδενὸς ἄξιοι πᾶσι χριθήσονται, τῷ τε γνώμῃ τοῖς 
xaxol; ἑαυτοὺς ἐχδιδόναι, τῷ τε τὴν ψυχὴν ἀντὶ 
τοῦ σώματος βλάπτειν" τὸ δὲ πάντων σχετλιώτατον, 

τι τὸ μὲν τὰς ψυχὰς προδιδόναι, χαὶ τὴν αὐτῶν 
Ειμὴν καθυδρίσαι, καὶ πᾶν τὸ γένος, πᾶσα ἀνάγχη " 
ἀνθ᾽ ὧν δὲ ταῦτα πράττειν προάγονται, ἣ οὐδὲ τὴν 
πρώτην αὐτοῖς παραγίγνεται, ἣ οὐχ ἐπὶ μαχρῷ πα- 
ραμένει, ὁπόταν καὶ παραγένηται. Ὅθεν χαὶ δίχην 
πομφόλυγος ὀξέως ἄγαν ὑπερφυσώμενοι, λέγω δὲ 
«οὖς γε δοχοῦντας παρὰ τοῖς ἀσεδέσι χώραν εὑρη- 
χέναι χαλλίστην, ὀξέω; ἄγαν καὶ διαῤῥήγνυνται, 


Quid enimvero de i iis dicere spectat, qui ail ho. 
stium castra perfugissent, ac cim lupis, ut ita 
dicam, versarentur, qui quidem gentilium suorutn 
carnes comedere cuperent, suasque ipsi comede- 
rent? Prolixum esset ab eis perpetrata referre, prze- 
siatque omittere, quam sic atra bile laborantibus 
insultare. Prorsus vero ut neque illi operze pretium 
liahehant pessima patrare, sic nec ego habeam ut 
in illos ferar. Dicam vero, unde ille ei3 animus 
coaluisset, ut in nos ita insolescerent, qui nihil 
criminandum haberent, quam quod nollent ejus 


D subdi imperio, cui jure subditi essent. 


Scitis plane Persam illum, Bajazctem dico, Asie 
imperantem, ac Europe dominum, ut gravis ac 
intolerabilis exsistens, ne ferendum quidem in Chri- 
stianis principis nomen putaret. Hic illis addebat 
animos. Ejus freti potentia, nec non vicinorum no- 
bis Latinorum hostili feritate , nostris imminebant 
rebus : sed et ferissima bellua utrisque fidens, in 
nos invadehat ; amb:que partes, partem alteram, 
ringentium porcorum iore, vicissim acuebant ac 
irritabant. * 


Sic vero habet (porro lubet universe dicere, ut 
praeteream singulos) ; habet, inquam, ut Christiani 
in infidelium nobis hostium castris perfuge liqui- 
do insani sint, atque adeo iis deteriora agant, qui . 
leso cerebro sunt insani. Illi ;quippe, vel si gla- 
dium in se adigant, nihil tamen lzserint animas: 
nullumque inde contrahant odium, «ed multam po- 
tius miserationem videntibus faciant : cum illos 
omnino necesse sit spud sobrios quosque sibi 
odium conflare, qui sponte per sensus emnes ani- 
mas suas polluant. Ea enim oppido cupiunt inve- 
nire, quorum causa a principio ad fldei hostes de- 
fecere ; nempe divitias, et gloriam, ac si qua sunt 
delectabilia hujus vita : fleri autem non potest, ut 
hec ab ilis consequantur, nisi se iis gratos 
componere studeant, nisi praestent omnia quibus 
illi .gaudent; id autem haud omnino ajiud sit, 
quam more barbari vivere, ac sponte 86 nefariis 
actionibus contaminare,. Qu:e ergo illis accidunt, 
longe iis sunt deteriora, qux furiosis, summoque 
omnibus odio, nulla autem miseratione prosequendi 
videantur, tum quia sua se voluntate malis dedant, 
tum quia corporis loco lz:dant. animam : ac quod 
omnibus miserabilissimum videatur, quod omnino 
necessum habeant ut perdant quidem animas, suum- 
que ipsorum honorem, ac genus universum pro- 
bro afficiant. Ceterum, quz ad hzc impellat/causa, 
vel a principio nulla exsistat, vel ut aliquando 
exstiterit, haud adinodum sit duratura. Quamob- 
rem eliam ad instar hulke cito inflati ac tumen- 
tes ; qui, inquam , locum optimum ac fortem aQud 
infdeles ἀλλ xVewot z, dA Qtese quot , V 


919 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


20 


que illis animi ac flytus in. nil.ilum ccdunt, Jure À xa εἰς οὐδὲν αὐτοῖς τελευτῇ τὸ κενὴν φρόντ μα. Εν 


id quidem. Ut. cnim eoruin segnius voluntates se- 
quaptur, suspectiores effecli, mox contemnuntur, 
tanquam eorum studiis minus congruant : ac quanto 
putas liabentur despicatui ? Sin autem faciles acce- 
dant, iis qu;e visa siut. Barbaris, velint illi eorum 
legibus ac moribus uti, utque dira iumanitate ge- 
uus perdere satagant ; lac qu: que. non immerito 
odium referunt, proptcr. illam in genus ac suos 
crudelitatem : nec. propter mulatos mores, ac quod 
ad institurum Πα commigrarint, laudem ab eis 
habent, tanquam visi faciles. ad quie quis velit. 
Quamobrem etiam non eis credunt, ut δἰ ἰ 'n se- 
cundis perseveraturi. Jure equidem. Qui enim fa- 
cile adeo nores conculcavit qnibus  consuevisset, 
qua sit ratione accurate servaturus, quos nuper 
*smplexus est ? ltein qui malus est in genus ac suos, 
utique et in seipsum. Nam pars continetur in toto, 
At qui malus 6.1 im seip-um, in quem alium possit 
bonus esse? Quin imo ut diligentius attendamus, 
hic talis su: ipsius conseientim  odibilis est : qui 
vero non universis? Verum quid haec dico, qui pos- 
sim quod es! majus ostendere ? Neque enim since- 
ram in Christum fidem ac confessionem servare 
possunt. Utquid vero? Qui enim pactis cum Chri- 
eto juratis, supremam in eum amicitiam odiumque 
in dainones polliciti sunt ; secus tamen deinceps 
p"xstant. [mo sit apertius dicendum ac mali indi- 
canda gravitas, quanta sit : qui lubentes cum Maho-. 
metbanis agunt, eisque, cum fidei hostes exsistant, 
conta nes auxilium ferunt, inimica acie adversus 
Salvatorem ac Dominum Jesum, qui exsistat fidei 
auctor, consistunt, palamque in eum bellum ge- 
runt. 

Sed etaliud non bonum sequitur, nisi velis valdc 
malum. Suis quippe illi rebus ac gestis Mahoime- 
tiem prophetam ostendunt. Nam scelestus hoino, 
gentibus a 86 deceptis, ac conpulsis inerrorem, 
victoriam de nostra aé Cliristianorum gente pro- 
misit. Qui ergo illis ad vietoriam opem ferunt, 
mendacio utique fidem astruunt, Quamobrem, uti 
dicebam modo, nostri illi bostes in infldetium 
ca-tris perfugze, insano palam furore feruntur, ac 
i's qui esos habent renes, deterlora faciunt : ac 
plane, cum in se ipsi gladium impellant, suas D 
wagis ipsorum animas quam nos impetunt, 


Hesump:o autem sermone, qu: sunt deinceps 
prosequamur. [nvicem $e ad mala provocabant, 
satrapa pariter , quique apud eum perfugize erant : 
6 qua ratione veetor actuario remis utens, scapham 
quilem remigio agi, ipseque vicissim ab scapha 
rapitur: sic illi quoque, cuin in. nos, per summam 
injuriam  iufideles illos agerent, ipsi ab eis vi- 
cissim raptabantur. Invicem itaque. provocantes, 
fuvicem  irrilantes, ac «ibi mutuo /— stimulus, 
uti in. pueros in vos invaserant, ac multa. vi, ve- 
εἶτα omnia trausversum agentes, labefactaturos 
putabant, tametsi nihil conficiebant , ejus 51- 
quidem virtus obsistebat, quem illi expuznabaut ; 


λόγως. El μὲν γὰρ νωδροί τενες εἶεν πρὸς τὸ ἐχεί. 
νων θέλημα, ὕποπτο: γενόμενοι, εὐθὺς χαταπερφρό- 
νῆνται, ὡς μὴ συμύαίνοντες αὑτιἷῖς " καὶ παρορῶν- 
ται, πῶς οἴει" εἰ δὲ ῥᾳδίως προστρέχοντες, οἷς iv 
οἱ βάρδαροι βούλοιντο βούλοιντο δ᾽ ἂν καὶ ἔθεσι 
xal νόμοις τοῖς αὐτῶν τούτου; χρῆσθαε, καὶ τὸ γέ 
νος ἀφειδῶ; διαφθείρειν " μισοῦνται μὲν μάλα bc 
xaíe; ἕνεχα τῆς εἰ; τὸ γένος ὠμότητος " τῆς δὲ 
τοῦ ἤθους μεταδολῆ, xal τῆς τιῦ βίου μεταττώ.-. 
σεως, ἑπαίνων οὗ τυγχάνουσι καρ᾽ αὑτοῖς, &z εὖ» 
χερεῖς φαινόμενοι πρὸς ὅ τι ἄν τις βούλοιτο. Διὰ δὰ 
«οὔτο οὐδὲ πιστεύονται, ὦ; ἄρ γε μενοῦσιν ἐν τοῖς 
δευτέροις. Εἰχότως. Ὃ γὰρ εὐκόλως ἔθη xatazi- 
τήσας, οἷς συμθεδίωχε, πῶς ἂν τηρήσειεν ἀχριδῶς, 
ἅπερ ἐξ ὑπογνίου ἐδέξατο; Καὶ αὖθις ὁ τῷ γένει 
χαχὺς χαὶ ἑαυτῷ δηλονότι “ἐν γὰρ τῷ χαθόλου τὸ μέ- 
po;. O60: ἑαυτῷ καχὸς πῶς ἂν ἑτέρῳ χονστός ; 02 
μὴν ἀλλ᾽ εἰ xal τοῦτο θεωρήσαιμεν ἀκριδέσ-ερον͵ ὁ 
τοιοῦτος xal τῷ ἰδίῳ συνειδότι μισητὸς χαθίστα- 
ται. Καὶ πῶς οὐχ ἂν ἅπασιν ; ᾿Αλλὰ τί ταῦτά erp, 
ὅπου γε τὸ μεῖξον ἔχω δειχνύναι ; Οὐδὲ γὰρ τὴν εἰς 
Χριστὸν ὁμολογίαν xai πίστιν οἷόν τε τηρεῖν αὐτοὺς 
ἀχραιῳνῇ. Διατί ; "Ost τῷ Χριστῷ συνταττόμενοι, 
φιλίαν μὲν αὐτῷ τὴν ἐσχάτην, ἔχθραν δὲ τὴν πρὸς 
τοὺς δαίμονας ὑπισχνοῦνται " εἶτα τοὐναντίον ποιοῦσι. 
Μᾶλλον δὲ σχφέστερον εἰπεῖν χρῇ. καὶ δηλῶσαι τὸ 
χαχὸν, ὅσον τοῖς γὰρ τοῦ Μωάμεθ οὗτοι συνδια 
«οἰόειν ἐθέλοντες, καὶ τῶν xa0' uiv συνεφαπτό- 
μενοι τούτοις ἔργων, ἐχθροῖς τῆς πίστεως οὖσι, τῷ 
Σωτῆρι διαμάχονται, τῷ δεδωχότι τὴν πίστιν, xal 
φανερῶ; αὐτῷ πολεμοῦσιν. 


Ἕπεται δὲ τι καὶ ἕτιρον οὗ χαλὸν, ὅτι μὴ χαὶ 
λίαν καχύν. Ἐξ ὧν γὰρ οὗτοι διχπράττονται͵ προ- 
φήτην τὸν Μωάμεθ ἀποφαίνουσιν, Ἔχεϊνος γὰρ ὁ 
μιαρὸς τοῖς; ἐξηπατη μένοις τε χαὶ βεδιασμένο:- ὑπ᾽ 
ixslvou γένεσι νίχην χιύ ἡμῶν ἐπηγγείλατο" 
αὐτοὶ δὲ, οἷς συλλαμδάνουσιν ἐκείνοις εἰς 1. νενι- 
χτχέναι, ἀφορμὰς παρέγουτιν εἷς τὸ πιστεύειν τῷ 
Ψεύδει" ὥσθ᾽ ὅπερ ἔφθην εἰπὼν, οἱ καθ᾽ ἡ λῶν a$- 
τομόλοῦντες πρὸς ἀπεδεῖ; περιφανῶς μαΐνονται, 
xai τῶν βεδλαυ μένων τὰς φρένας χείρω -τοιοῦσι" 
xal δὴ xa0' ἑαυτῶν τὸ ξίφος ὥσπερ ὠθοῦντες, 
μᾶλλον ταῖς αὐτῶν ψυχαῖς ἥπερ ἡμῖν δια αάχονται. 


Ἀλλχ γὰρ ἐχώμεθα τῶν ἑξῆς. ἐπαναλαδόντε: 
«τὸν λόγον. Παρώξυνον ἀλλήλους πρὸς τὰ χαχὰ à «s 
σατράπης, οἵ τε πρὸς ἐχεῖνον αὑτομολήσαντες * xai 
ὥσπερ τι; χρώμενος ἐν ἀχατίῳ χώπαις, ἄγει μὲν 
τῇ εἰρεσίᾳ τὸ σχάφος, φίρεται δ᾽ αὖθι; ὑπὸ το- 
σχάφους οὕτως ἐχεῖνοι τοὺ: ἀσεῤεῖς xa0' ἡμῶν τε 
ἦγον ὡς οὐκ ὥφελε, καὶ ὑπ᾽ ἐχείνων αὖθις &g:- 
ρηυτο, Καὶ τοίνυν ὑπ᾽ ἀλλήλων παραχαλούμενοι, 
xal ἀλλήλους παροτρούνοντες, χαὶ οἷονεί τι χέντρο, 
γινόμενο! ἑκατέροις, ὡς ἐπὶ παῖδας ἐφ᾽ ὑμᾶς 
εταν" χαὶ ᾧοντό γε χαταττρέψεσθλι, παρασύρον- 
τες πολλῇ τῇ ῥύμῃ τὰ xal ὑλᾶς ἅπαντα ^ ἧνυον δ᾽ 
ὅλως οὐδέν, ᾿Αντεῖχε vào ἡ ἀρετὴ τοῦ πολοαυομ ἐς 


:21 


TUI EODORI DESPOT/É LAUDATIO FUNEBRIS., 


222 


vou ἧς: δήπουθεν τὸ πιριὸν τοσοῦτον ἦν παρ᾽ αὐτῷ, A cujus tanta in eo prastantia erat, ut uliique vo- 


ὡς ὃ δόναι πανταχοὺ κρατεῖν Bovlou£wp, εὐμενὲς 
τὸ O:lov ἔχοντι. 

Ἐπιὶ 0b ἅπαντα μὲν διαπραξαμέν.ις τοῖς xa- 
χοδαίμλοσιν sl; οὐδὲν ἐχώρει τὰ xa0' ὑμῶν, ἐδό- 
χει δὲ ἡ iv τῇ Εὐρώπη βαρδαριχὴ δύναμι;, 
πολλὰ χύχλωθεν πράγματα ἔχουσα, μὴ δύνα- 
σῆαι ῥαδίω; εἰσιέναι τὸν Ἰσθμὺν, xal συνεχῶς 
τοῦτο «ott, xal τοῖς τοῦ σατράπου βουλεύμασιν 
ὑπηρετεῖν ἀμηχανίᾳ χατασχεθέντες, εἰσηγοῦνται 
τούτῳ διαδῆναι τὸν ᾿Ελλήσποντον ἐξ ᾿Ασίας ἐπὶ 
Θράχην, xal ταυτηνὶ παρελθόντα, ἐς Maxsbov!av 
ἐπιδημῆσαι, χἀχεῖθεν μεταπέμψασθαι διὰ mpsoÓsia, 
τὸν ἐμὸν ἀδιλφὸν ὡς αὐτὸν ἐλθεῖν, ἀπειλῆσαί τε 
δεινὰ ὑπούλῳ τρόπῳ διά τινων, ἂν μὴ παραγένηται 
ὑπαχούσας" φανερῶ:; δέ οἱ πολλὰ xai μεγάλα 
ὑποσχέσθαι, τὰ μὲν διὰ τῶν πρέσδεων, τὰ δὲ μι- 
χραῖς ταῖς ἐπιστολαῖς " εἶναι δὲ xai ταῦτ᾽ ἐν ταῖς 
ὑποσχέσεσιν, ἀνιάσειν μὲν ὡς ἥχιστα, τιμήσειν δὲ 
ὡς μάλιστα, xal παραπέμψειν αὑτὸν ὡς τάχιστα, 
δενὸς τῶν ἀπάντων. 

Ταῦτα μὲν οὖν ἐχεῖνοι πρὸς τὸν σατράπην * ὁ δὲ 
ἐπείσθη, wal πάντα πράττει χαχοηθέστερον ἧπερ 
αὐτῷ συνεδούλενον. El γὰρ φαῦλον ἐπὶ φαῦλα xa- 
λέσει τις, ἣ χαὶ χρηστὸν ἐπ᾽ ἀγαθὰ, Λυδὸν δὶς 
πεδίον, φασί. Καὶ δὴ xal οὗτος ἐπὶ χαχῷ τῶν 
Ῥωμαίων, ἣ καὶ χοινῇ τῶν ἀνθρώπων, προχεχλη- 
μένος, ἔτρεχε, πολλῇ χαχοηθείᾳ ῥάψας τὸν δόλον. 
Καὶ πῶς γὰρ οὐχ ἔμελλεν oby ὅπω:; τρέχειν, ἀλλὰ 
xa: πέτεσθαι, εἴπερ ἐνῆν φῦσαι πτερὰ, ὁ τῷ Σα- 
τᾶν ὑπηρετούμενος, ᾧτινι τοὔργον οὐδὲν ἕτερον ἣ 
τὸ μηχανὰς χατὰ τῶν πιστῶν πλέχειν; Καίτοι xal 
οὗτος οἴχοθεν οὐδὲν f| δόλους ὥδινεν, ξως ἐδεδώχε: 
δίχην, ὧν εἰς; τοὺς τῶν εὐσεδῶν ἐξύδρισε παῖδα:. 
Καὶ τοίνυν χαὶ τὴν λεοντῆν χαὶ τὴν ἀλωπεχῆν 
ὑποδὺς, καὶ συχνῶς αὐτὰς ὑπαλλάττων, χρύπτειν 
ἐνόμιζε τὸν αὑτοῦ σχοπόν, Ὁ δὲ καὶ λίαν σαφὴς 
ἣν " ἵνα γὰρ OQ τὸν τρέχοντα, xal τὰς ἐχείνον 
παραστήσηται πόλεις, xal ψυχὰς ὁμοῦ χαὶ σώματα 
διαφθείρῃ. 


Ταῦτα μὲν οὖν τὸν ἀδελφὸν οὐ διέλαθε" πῶς 
Yip:; δέει μέντοι τοῦ μὴ δόξαι μᾶλλον φιλόζωος fj 
φιλάνθρωπος xai φιλότιμος εἶναι δέχεται τὸν χίν- 
δυνὴν ὑπὲρ τῶν πολλῶν * ὅς οὐ τοῦτον πρώτιστον, 
ὥσπερ ojb' ὕστατον, ὑπέστη. Αἰεὶ γὰρ τῆς αὐτοῦ 
ζωῆς ὀλίγον ἔμελεν αὐτῷ ὑπὲρ δόξης, xal τοῦ 
γένους, xal ἀπλῶς τοῦ γιγνομένου παντὸς, εἰδὼς 
καὶ τοῦτ᾽ ἀχριδῶς, ὡς τὸ τῶν ἀρχόντων συμφέρον 
(y τῷ τῶν ἀρχομένων ἄντιχρυς χεῖται. Ὅθεν τὴν 
ἐκείνων εὐδαιμονίαν ἰδίαν εἶναι νομίζων, cot; πᾶσι 
πάντα ἐγένετο, ἵνα πάντες εὖ πράξαιεν. Οὕτω τὰ 
ὑπὲρ αὑτων, ὥσπερ τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐνόμιζέ τε xol 
ἔπραττεν, εὖ ποιῶν" xal τὰ ἀλγύνοντα ἔφερε, xal 
τοὺς μετὰ δόξης χινδύνους ῥᾳδίως ὑφίστατο. 


Ὅλος οὖν γέμων λογισμῶν, ὧν x1» Πλάτωνες, 
xiv ᾿Αλέξανδροι, ὁ πατὴρ ὑμῖν, ὁ φίλος, ὁ παιδευ- 
τῆς, 5 φροντιστῆ:, ὁ χηδεμὼν,͵ ὁ δεσπότη:, ὁ τὸν τό- 


lenti; bene ei propitio Numine, victoriam praebe- 
ret, * . ^v 

Qiod^ vero' omnia in vos nefariorum molimina in 
nihilum Cedéremy videreturque Barbarorum in Eu. 
ropa positus exercitus; multis undique olseptus ne- 
gotiis, haud facile in* Asdbiinm posse invadere, ju- 
gique incursione regionem Vasfare ac satrap:e ser 
vire consiliis: consilii inopes, audiores. Sunt, ut ex 
Asia in Thraciam per Hellespontani. "hauemittat, 
preteriensque petat Macedoniam, ac nde ῬΡ1ε- 
gaios fratrem meum sibi adesse jubéat, EU E 
vero immissis susurratoribus mala gravia comui- 
netur, nisi morem gerens accedat; pluraque ac 
imagua, qua per legatos, qua brevibus «destinatis 


B epistolis, promittat. Hzc autem fore promittenda : 


fore ut nihil contristet ; ut maximis augeat houo- 
ribus, ac quam brevi remittat , nec quidquam am- 
plius ulla prorsus re molestiam faciat. 


xal μτδιμῶς μηχέτι διενοχλήσειν αὐτῷ περὶ μη- 


C 


|a quidem illi ad satrapam : Ille porro credit? 
nequiusque ac illi suasissent , universa gerit. Ut 
enim quis in mala provocet malum, aut etiain ia 
bora bonum, Lydum in campum, aiunt. lunc ille 
sane modum, in Romanorum, seu etiam humani 
totius generis provocatus malum, sua ipsc sponte 
incitatior currebat, multaque malitia suebat dolum. 
Qui enitn, nedum cursu, sed et volans, ut et ale 
adnasci potuissent, appeteret, «(ui Sataux obse- 
quium praestaret, cui id. unum operz pretium est, 
ut machinas dolosque nectat in Christi fldeles ἢ 
Quanquam ct ipse nihil a se aliud quam dolos 
parturiret, donec ulciscente Numine poenas dedit 
earum injuriarum, quibus fideles vexasset. Leoni- 
nam itaque ac vulpinam indutus, amliasque crebro 
muians, destinatum se (inem  celaturum putabat. 
llle nibilominos valde utique perspicuus erat. Eo 
quippe rem totam moliebatur, ut occurrentem 
caperct, ejusque urbes in deditionem acciperet, ac 
animas simul ac corpora perderet. . 

Haud itaque fratrem illa latuerunt : qui enim 
potuissent ? Veritus tamen, ne vite amantior quam 
officii ac honoris videretur, periculum pro multis 
adit. Nec vero illud primum, uti nec postremum 
adiit. Semper enim minoris sstimavil vitam pra 
gloria ac gente, ac siquid universim oper: pretium 
videretur: qui hoc quoque perspicue nosset, ut 
magistratuum principumque utilitas in subiito- 
rum vicissim commodis posila sit. Eorum iraque 
felicitatem suam ipsius ratus, omuibus omnia 
fiebat, ut omnibus benefacerel : sic illis ac sibi ipsi 
conducibilia reputabat pariter agebatque, cum ita 
honestum  suaderet; ferebatque, quie molesta es- 
sent, ac pericula habentia gloriam facile sustine- 
bat. 

Totus ergo iis cogitatibus plenus, quibus vel Pla- 
Lones, vcl Alexandri, pater ille vester, ille amicus - 
praeceptor, oculewis δόλος, wx3NM, Aa 


223 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


221 


ille apnd vos agens ; cum medici, tum pasloris, A xov ἀκριδῶς διασώζων, fjvixa aov Opiv ἦν, τῶν τε 


guhernatorisque, ac omnium deinceps salutarium 
reru: pariter ae nominum, perfecte locu t£nens, 
quemque, ut omnia verho complectaty auti de- 
ficeret bonum : se ipse pro 5ui$, S que adeo pla- 
ritis aliis, spernens, satrapaut "eft, cum nullam 
prius adeundi fecisset dem. imo negasset iturum, 
Ut ex insperata, pridachuia "dulcius afliceret, proque 
rei inexspectatione gralior tyranno occurreret, 
simulqué, tenderet profectum se voluntate, noa 
qua t Wie. anditis aut minis decepisset. Illum 
tque, nosque ei socios, qui priores venissemus, 


E "Pyerris drbe invenit. Etenim ipsi quoque, accer- 


sente illo, veneramus, cum gravis quzedam neces- 
sitas, pro subditorum depellendis periculis, eo me 
lunc pramisisset. Hoc porro interdictum nobis vo- 
lueramus, ut ne, inquam, adiremus simul. Quippe 
videbatur haud ita tuta nostra ad eum profectio, 
cum ille pridem inIquam in nos necem parturiret. 
Accidit lamen plenum illud timore, cum ego adhue 
eum domi putarem, isque vicissim idipsum de me 
cogitaret, ac velut ex condicto essemus profecti , 
eadem die, ut bene meininerim , ac si vis, eadem 
ipsa hora. Sed et accidit quid pejus, ut nempe om- 
nes ullo inodo Christianorum duces circum Persam 
stiparent ; qui nimirum ad eum itare, eique adesse 
soliti erant. Multo quippe studio congregaverat, 
communem omnium interitum meditans. Porro illi 
opera magis pretium putaverant, ut ejus conventns 
aleam subirent, quam ut jubenti morem non gere- αὶ 
renti. Res sane plena periculo omnibus mcrito vide- 
batur, ut ad eum universi simul confluerent. Neque 
enim erant qui virum nescirent, ejusque in eos 
voluntatem: ejus tamen mandatis nolle morem 
gercre, id vero gravioris longe periculi ducebant. 
Neque enim esse, qui contempt jussionis injuriam 
ferrct, aut sibi ipse quietem imperaturus esset: 
fore autem, ut omnes vellet perire, utque volens 
perdere posset. Malum itaque malo przoptantes, 
suamque Deo commendantes sortem; ac in 
spe peragentes iter, vite se incerto commiserant. 
χαχοῦ χαχὸν προΞξλόμενοι, ἥπτοντο τῆς ὁδοῦ, θεῷ 
δδεύοντες. 


ἰατρῶν, τῶν τε ποιμένων, τῶν τε χυδερνητῶν, τῶν 
*t σωτηρίων ἑξῆς ἀπκάντων xal πραγμάτων καὶ 
προσρήσεων, καὶ ἵνα τὸ πᾶν εἴποιμι, ᾧ μηδὲν τῶν 
ἀγαθῶν οὗ παρῆν, ἀφειδήσας ἑαυτοῦ ἕνεκα τῶν 
ἑαντοῦ, καὶ δὴ καὶ κλείστων ἑτέρων, ἔρχεται πρὸς 
τὸν σττράπην, μὴ δοὺς αὐτῷ πρότερον θσῥῤῥεῖν ὡς 
ἀφίξεται" ἀλλὰ τοὐναντίην, ἀκαγορεύσας τὴν ἔλευ- 
σιν, (v fj καὶ πλέον ἠδὺς φανεὶς, μηδόλως ἐλπιζό- 
ptvo;, καὶ τῷ ἀπροσδοχήτῳ τοῦ πράγματος ἐχείνῳ 
μᾶλλον χαρίσηται" δείξῃ δὲ γνώμῃ πρὸς αὑτὸν 
παραγεγονὼ;ς, xal οὐ ταῖς θωπείαις αὐτοῦ καὶ ταῖς 
ἀπειλιῖς ἐξαπατηθείς. Εὑὐρίσχει τοίνυν τοῦτον iv 
tal; Φεῤῥαῖς, xai ἡμᾶς, ἐχεῖνον φθάσαντας, σὺν 
αὑτῷ. Πεμπταῖοι γὰρ ἦμεν ἐλθόντες, ἀνάγκης δή 
τινος ἰσχυρᾶς ὑπὲο τοῦ ῥυσθῆναι κινδύνων τοὺς ὑφ᾽ 
ἡμᾶς ἐχεῖσέ με τότε παραπεμψάσης. Kalctot τοῦτο 
ἡμῖν παντελῶ; &; ἀπείρητο λέγω δὴ τὸ ἀμφοτέ- 
ρους πρὸς ἐκεῖνον ἅλα παραγενέσθαι. "Ebóxs: γὰρ 
οὐκ ἀσφαλὲς ταύτῃ γενέσθαι τὴν ἡμετέραν ἐπιδη- 
μίαν παρὰ τὸν πάλαι xa0' ἡμῶν ἄδικον ὠδίνοντα 
φόνον. Συνέδη δ' ὅμως τὸ φοδερὸν, ἐμοῦ μὲν οἴχοι 
μένειν ἐχεῖνον Exc νομίζοντος, χἀχείνου δ᾽ αὖ πάλιν 
περὶ ἐμοῦ τὰ [5a λογιζομένον" xaX ὥσπερ ix. συν- 
θήματο: οἴχοθεν ἐξελθόντων ἡμέραν, εἰ μέμνημαι 
καλῶς, τὴν αὐτήν" εἰ βούλει δέ γε, xal ὥραν. 
Συνέπεσε δέ τι xal χεῖρον. Εἶναι γὰρ ἀμφὶ τὸν 
Πέρσην τοὺς xal ὁπωτοῦν ἐξηγουμένους Χριστια- 
γῶν * λέγω δὲ τοὺς εἰωθότας ὡς αὐτὸν ἀφιχνεΐζαθαι. 
"Exsivó; τε γὰρ αὐτοὺς ἐπιμελῶ; ἔθροιζεν, ἄρδην 
ἀφανίσαι πάντας βουλόμενος" αὑτοῖ; τε δεῖν ἑδόχει 
παραγενέσθαι, xal τὸν ἀπὸ τοῦδε μᾶλλον δέξασθει 
κίνδυνον ἣ τὸν ix τοῦ παραχοῦπαι τοῦ ἐπιτάττο» 
&o,. Εἶναι μὲν γὰρ χινδύνου μεστὸν xal τὸ mo 
αὐτὸν ἅμα παραγεγονέναι πάντες εὐλόγιος ἐνό;ειζον. 
Οὐδὲ γὰρ ἡγνόουν τὴν ἄνδρα, καὶ τὴν περὶ αὐτῶν 
ἐχείνου διάνοιαν. Τὸ δὲ μὴ τοῖς τούτου προστέγμα- 
σιν εἴχειν πολλῷ χαλεπωτέρου χινδύνον. Mfcs vip 
οἴσειν αὑτὸν τὴν ἐκ τῆς: παραχοῆς ὕδριν, μήτ᾽ οὐχ 
ἀνασχόμενον ἡσυχάζειν, ἀλλὰ θελήσειν μὲν αὑτοὺς 
διχῳθεῖρα!, θελήσαντα δὲ, δυνήσεσθαι. Καὶ διὰ ταῦτα 
τὸ xav αὐτοὺς ἐπιτρέποντες, xal σὺν ἐλπίσιν 


Enimvero, quod de me quoque ac fratre persua- D Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸ πιστεύειν ixsivouz περὶ ἐμ:ῦ 


sum haberent, haud fore simul tunc adituros im- 
manissimam belluam : qui nimirum scirent, non 
quod accidisset fortuna, sed quod esset nobis con- 
stitulum, magnam partem timorem dispellebat, 
justamque submovens suspicionem, venire invita- 
bat. Noverant enim fore, ut inferni instar univer-. 
sis absorbendis hiaus tyrannus, jure merito ti- 
mendum haberet, neei in contrarium consiltum 
verteretur, ut in omnes impudenter putaret szvien- 
dui, cum nos in potestate positos non haberet. 
Ubi autem venientes, me cum fratre apud Persam 
viderunt, ac scientes rem accidisse przter eorum 
mentem, lingua ad longum tenipus hzerente, nihil 
mutui sermonis conferre potuerunt. Ut autem re- 


καὶ τοῦ ἀδελφοῦ, ὡς οὐχ ἅμα τηνικαῦτα ἀφιξόμ εϑα 
πρὸς τὸν δεινότατον θῆρα, οὐ γὰρ τὸ συμόχν χατὰ 
τύχην, ἀλλὰ τὴν χεχυρωμένην ἡμῖν ἠπίσταντο γνώ- 
μὴν, τὸ πολὺ τοῦ φόδου διεσχέδατε, καὶ παρεχάλει 
παραγίνεσθαι, διχαίαν ὑποψίαν ἀποχρουόμενον. 
Ἤδεσαν γὰρ ὡς ὁ δίχην ἄδου χεχηνὼς, καταπιεῖν 
τοὺς πάντας ἐφιέμενος, δεδιὼς εἰκότως ἔστα:, μὴ 
πρὸς τοὐναντίον αὐτῷ τὸ βούλημα περισταίη, à 
xitk πάντων ἀναισχυντήσῃ, οὐχ ἐν ταῖν χεροῖν 
ἡμᾶς ἔχων. 'AX)' ἐλθόντες, xal τὸν ἀδελφὸν σὺν 
ἐμοὶ παρὰ τῷ Πέρσῃ θεασάμενοι, γνόντες τὸ πρᾶγμα 
ἐχδεδηχὸς παρὰ τὴν ἐχείνων δόξαν, ἀφωνίᾳ συσχε- 
θέντες ἐπὶ μαχρῷ, οὐδέν τι πρὸς ἀλλήλους ἐφθέγ- 
γόντο, Ὥς δ᾽ ἀνενεγχόντες, ὀψὲ χαὶ μόγις ῥῆξαι 


£25 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBAIS. 


-—- 


φῇ 


φωνὴν ἐδυνήθησαν, ταύτην δὴ πρώτην ἀφέντες, A sumptis animis, sero tandem vixque licuit rumpere 


Διαπε:ωγήκαμεν, ἐδόησαν ἅπαντες. 


Τούτων δὴ συναθροισθέντων τηνικαῦτα μεθ᾽ 
ἡμῶν (ὦ πῶς πάντα συνέῤῥει, χαὶ πρὸ; αὐτὴν ὡς 
ἂν τις εἴποι τὴν χορυφὴν τῆς ἀκμῆς ἀνεδίδασε τοὺς 
φόδους ἢ νέηλυς ix Σηλνόρίας παραγίνεται καὶ 
βασιλεὺς ὁ ἀδελφιδοῦς. Τοῦτο δὲ αὖ ἡμᾶς ἐπὶ το- 
σοῦτον συνέχεεν, ὅσον χαὶ ἀπειρηχέναι παντάπασι, 
καὶ δεηθῆναι διαθηχῶν, ὃ ποιεῖν ἀνάγχ πᾶσα τοὺς 
τὴν ἐλπίδα τῆς ζωῆς ἀποδεύληχότας. Καὶ ἦμεν 
ἄρνες ἐν μέσῳ λύχων, τοῦτο δὴ τὸ τῷ Σωτῆρι χρη- 
ματισθὲν πρὸς τοὺς μαθητὰς, πατοῦντες μὲν τὰς 
τῶν ἐχθρῶν χεφαλὰς, ὄφεών τε χαὶ σχορπίων ἄντι- 
χρὺς τόπον διασωζόντων, χαὶ μηδεμίαν παρ᾽ αὐτῶν 
ὑπομένοντες βλάδην, πίστει πορευόμενο: τοῦ δύνα:- 
p:v ἔχοντος σώζειν. Ὑποδέχεται δή iot τὸν ἀδελ- 
φὸν ὁ θήρ ixelvo; οὔτ᾽ ἀσμένως, εἶχε γὰρ μετό- 
TicÜs χότον ὄφρα τελέσῃ ἐν στήθεσιν οἷσιν, οὔτ᾽ 
ἀηδῶς τό γε Óoxelv* ἠσχύνετο γὰρ, εἰ xai μὴ τὰς 
πρὸς τὸν ἀδελφὸν ὑποσχέσεις, ἀλλ᾽ ἡμᾶς τε, καὶ τὸ 
δόξαι μηδὲ γοῦν πρὸς ὥραν ἰσχύσαι τὸν ἰὸν ἔνδον 
χατασχεῖν, ἀλλ᾽ αὐτίχα τοῦτον ἐμέσαι. 

Οὕτω τοιγαροῦν διαχείμενος, βούλευμσ δέχεται * 
οὐχ ἐρῶ γε ὑπὸ τίνων " ἔστω δὲ ὑπὸ τοῦ δαίμονος, 
ὃν ἐπὶ τῆς αὐτοῦ ψυχῆς ἔφερεν" ἀποχτεῖναι μὲν 
ἡμᾶς, xai τὴν ἡμετέραν πᾶσαν οἰχίαν, ἀποχτεῖναι 
δὲ τοὺς τῶν εὐσεδῶν ἄρχοντας. Τοῦτο γὰρ βουλό- 
μενος πόῤῥωθεν, τότε δεῖν ᾧήθη διαπράξασθαι τὸ 


ἄγο;" ἵν᾿ ὡς ἔφασχε, τὸν χῶρον αὐτοῦ χαθάραντος C 


ix τῶν ἀχανθῶν, ἡμᾶς δὴ λέγων, ἐξῇ τοῖς τοῦδε 
παισὶ μὴ τοὺς πόδας αὐτῶν αἱμάττειν, ἐν τῷ τῶν 
Χριστιανῶν χατορχεῖσθαι. Ἐχεῖνος μὲν τοιαῦτα 
ἐδουλεύετο" τῷ δ᾽ ἀληθινῷ δεσπότῃ xat οὗ μισθωτῷ 
ποιμένι οὗ ταῦτα περὶ τῶν προδάτων ἐδόχει, Ἔχεῖ- 
νος μὲν γὰρ τῷ στρατηγῷ, εὐνοῦχος δ' οὗτος ἦν, 
προσέταττεν μᾶς ἀνελεῖν νύχτωρ, xai μηδαμῶς 
ἄλλως πρᾶξαι" εἰ δὲ μὴ, ἠπείλησεν αὐτῷ θανάτου 
τιμήσειν. "AAA! ὁ Θεὸς ἐπέταττεν αὐτῷ μηδαμῶς 
τοῦτο πρᾶξαι. Καὶ γέγονεν, οἶμαι, παραπλήσιον 
τῷ ποτε ὑπὲρ τῆς Σάῤῥας γεγενημένῳ. Ὃ δὴ μα- 
θὼν ὁ φονεὺς, ἀντὶ τοῦ χαχῶς ποιῆσαι τὸν παρή- 
xoo7, ὁ δὲ αὐτῷ xal χάριτας ὡμολόγει τῆς ἀγαθῆς 
μελλήσεως, φάσχων, ὡς εὐθὺς εἰπὼν, σφοδρῷ τινι 


vocem, hauc primam mittentes , clamaverunt om- 
nes : Desperavimus. 

Cum ergo ii in hunc modum una nobiscum 
congregati essent, (o0 quomodo confluebant omnla, 
inque summum aciei euspidem, ut sic loquar, ti- — 
mores ferebant !) venit receus ex Selyhria imperator 
nepos. Hoc porro abunde sic covfudit, utin despe- 
rationem omnino cogeret, ac ceu desperata vita 
ad testamentorum cogeret tabulas. Eramus agni 
in medio luporum, quales Domini oraculum disci- 
pulos habet, hostiumque capita instar aspidum ac 
scorpionum calcantes, nihil Jaumni ab eis fereba- 
mus, ejus ambulantes fide, cujus est potestatis 
salvare. Meum porro fratrem haud letus suscipit 


B homo bellua : cui nimirum alte esset animo repo- 


situm uL veterem deinceps iram ulcisceretur : at ne- 
que morosius, ut videbatur. Reverebatur enim, sin 
factas fratri promissiones, at me salio, ac me 
videretur ne ad ,horawm posse intms venenum cou- 
dere, sed illud statim cogi evoimere. 


Cum sic itaque animi haberet, consilium iuit. 
Nolim dicere quo auctore. Esto ut ejus auctor dia- 
bolus fueri quem ferebat pectore : ut. nimirum 
nos totamque nostram stirpem deleret, simulque 
omnes, qui fidelium rebus praeessent, o«cideret. 
Jam enim olim ita animo habens, patrandum tunc 
facinus putavit; ut nimirum, mundataab spinis 
regione (nos spinas intelligens), ejus filiis incruento 
pede ' Christianorum solo saltare liceret. Ae ille 
quidem consilium hoc agitabat ; verus autem 
Dominus, nihilque mercenarius pastor, secus de 
nobis decernebat. Jussit porro duci exercitus, qui 
eunuchus erat, ut nos noctu inter(iceret, nec ullo 
modo rem omitteret : sin autem, comminatus est 
fore, ut ejus capiti staret. Verum praecepit Deus, 
ul ne faceret, acciditque non absimile ei, quod in 
Sarrha olim accidisset ***. Ut autem homicida resci- 
vit, nedum ministrum non affecit poena qui non ob- 
secutus esaet, ut etiam habuerit gratias, quod bene 
distulisset : affirmans mox data sententia, laud se 
leviter rei penituisse; qua plane mutatio haud alio 


βάλοιτο μεταμέλῳ * ὅς γε οὐχ ἑτέρωθεν ἦν ἢ παρὰ D evenit quam Deo auctore. 


6:00 πάντως. 

"Hv ταυτί " καὶ ὁ Αἰθίοψ τὴν Ψυχὴν οὐχ ἐδύνατο 
τὴν μελανίαν ἀπονίψασθαι * ἀλλὰ πρῶτον ἑξεμέσας 
τὴν ὀργὴν, δι᾽ ὧν εἰς τοὺς ἡμετέρους ἐξύδρισεν͵ 
ἐχχόψας μὲν ὀφθαλμοὺς ἐχ τοῦ ναντιχοῦ, ἀποχόψα: 
δὲ χεῖρας, χαὶ πολλά τισι τῶν ἐν τέλει ἐπαγαγὼν 
εἰ; αἰσχύνην, καὶ ταύτῃ τὸν οὐχ εὔλογον θυμὸν 
ἀναπαύσας, ἔπειτά με λίαν εὐήθως, ὃν ἐδίχει xal 
χατήσχυνε μυρίοις ἀδικήμασιν, ἐπειρᾶτο διαλλάτ- 
τῖιν, δώροις δεξιούμενός τε xal πέμπων οἴχαδε, 
ὥσπερ οἱ τὰ παιδία τρωγαλίοι; ἡμεροῦντες μετὰ 
τὰς πληγὰς χλαίοντα. "U λογισμὸς φανερός ἵνα 


P* Gen. xx, 2. 


lis ita gestis, nihil tameu animo Ethiops ni- 
gredinem elyere potuil: verum ubi primum iram 
evomuisset, gravibusque injuriis pulsassel nostros, 
nonnullis ciassiariorum effodisset oculos, ac manus 
aniputasset, virisque optimatibus multa irrogasset 
probra, velut ea vindicta alienum aratione furorem 
sedasset, stulié admodum postea, quem tot mo- 
dis lzsisset ac confudisset, conciliare enitebatur, 
muneribus delinitnm ac donatum, domum  remit- 
tens : tanquam flentes quis pueros a virgis, bella- 
riis placet. Ejus porro animus haud obscurus crat. 


227 


MANUELIS PAL.RULOGI 


Nimirum co tota ferehat fabula,ot fratrem postmo- Α γὰρ μετέπειτα δήσῃ τὸν ἀδελφόν. OS. yàp ἀτϑαλὶς 


dum in vincula mitteret. Haud enim tutum vide- 
batur, ut δυο Ὁ simul appeteret, quanquam poterat 
priesiare ; Deo tamen ezecante, se posso nesciebat. 
Nec id vero barlarus intellexit, fore utme deinceps 
amicum uon haberet. Czterum | arbitrabatur. fore, 
ul suma ineptiz verbis deluderet, post tot nostris 
irrogatas injurias, ac cum fratrem adhuc in wanibus 
teneret, ejusque praecipuas urbes, ceu paterna bze 
reditate ad ipsum spectantes, repeteret : eaque daret 
jura, quie nec. bello captis sapiens qui simponat. 

Sic ergo affectus, Macedomiam, ac tum Thes- 
saliam p'riransit, venitque in Helladem ac ma- 
jorem Acha:am. liic vero educio rursus exzer- 
citu, ac mela:i volens, quod regionem videret 
pascuis uberem, ac venationi commodam, neces- 
saricque comwealtui abunde opportunam, quadam 
tandem, haud omnino nota die, ingenium prorsus 
detegit, impudentiusque ac omui retro tempore eo 
utittr, nullo plaue deinceps colore valens tegere. 
Misso itaque lictorum uno, universos feritate ac 
crudelitate vincente, cui nomen Mures, urbem Ar- 
gos donari petit, ac alias plnres. Jan quippe Mo- 
nembasiam acceperat, iuane pretium redemptionis 
datam, cun adjacentibus, nec paucis, nec exigua 
virtute, oppidis. Equidem. dimissurum polliceba- 
tur, ubi accepissel : accipiens vero rursus petebat, 
qui ad ultimum devorans, ne unnm quem superesse 
vellet, homo animo Cyclops, cui impietas cxcitas 
essel, impudentia antri. rationem liaberet. Nam 
hic quoque pastor erat, sin ovium. uti. Polyphe- 
mus, at hominum sane vix. quidquam a belluis 
differentium, 


Quid fratrem interea operz pretium erat faccre? 
Num seductorem 3c mendacem illum vocitare? 
Num eoarguere ? Submovere ? Despuere ? Nullum 
probri genus in cun amittere ? Quid enimvero inde 
commodi retulisset ?. Przterea ne spem. quidem 
abieci!, ut conserto eiiam pede procederet. ÉEnim- 
vero érat obstinatius, ac usque in finem contra- 
diceudam ? Sic quoque ille babuit, quandiu facere 
licuit, At nullo modo erat. cedendum, quidquid 
accidissct? Verum erat. non saui capitis, ut. cui 


ἐνόμιζεν εἶναι τὸ κατ᾿ ἀμφοῖν ἐχτεῖναε τὰς χεῖρας" 
ὅπιρ ἐδύνατο μὲν, θεόθεν δὲ τυφλούμενο:, ἢγνόει 
τοῦτο δυνάμενος " ὥσπερ οὐδὲ τοῦτο συνῆκεν, ὡς 
οὐχ ἕξει τὴν ἐμὴν ἔτι φιλίαν. ᾿Αλλ᾽ ἐνόμ:σέ με ἐξ;- 
πατήσειν λόγοι; ἐσχάτης ἀδελτηρίας, τοσαῦτα uh 
εἰς τοὺ: ἡμετέρους ὑθρίσας, τὸν δὲ ἀδελφον χατίέ- 
χων ἐν χεροῖν ἔτι, πόλεις τε αὑτοῦ τὰς μείζους 
ὥσπερ τινὰς πατρῴας ἀπαιτῶν. xal post 
τάττων, ἃ οὐχ ἄν τις εὖ φρονῶν δορυαλώτοις Er 
δράπιν. 

Οὔτω τοίνυν διαθέσευς ἔχων, διέρχεται μὲν Ms- 
χεδονίαν, διέρχεται δὲ Θετταλίαν, χαταλαιι δένει 6 
τὴν Ἑλλάδα. Αὐτοῦ δὲ αὖ στρατοπεδευπτάξενο:, 
xai διατρέναι βεδουλευμένος, ἅτε τὸν χῶρον εὔδοτον 
θεασάμενος, καὶ πρὸς θήραν ἀγαθὸν, τὰ δ᾽ ἐπιτί- 
δει, τῷ στρατῷ παρέχειν ἀφθόνως δυνάμενον, 
ἔπειθ' ἡμέραν, οὐκ οἶδα πόδην, γυχνοῖ τὴν φύειν 
ἐπιειχῶς, καὶ χρῆται ταύτῃ λοιπὸν ἀναίδην fep 
πρὸ τοῦ οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ὀτῳοῦν περικαλύμματι 
ταύτην ἔτι χρύπτειν ἐδύνατο. Πέμψας οὖν ἕνα δ'- 
piov, πολὺ παρενεγχόντα τοὺς ἄλλους θηριωδίᾳ 
καὶ ὠμότητι, 6 Μούρης ὄνομα. αὑτῷ, αἷτεῖ τὸ "Ap- 
γος παρ᾽ αὐτοῦ σύναμα πλείοσιν ἄλλοις. Ἀδονεμία- 
caía γὰρ ἤδη εἴληπτο, λύτρον μάταιον δογεΐξ πρὺς 
τοῖς πέοιξ πολιχνίοις, οὔτ᾽ ὀλίγοις, οὔτε ςαὐλιν 
δύναμιν ἔχουσιν, Ὑπισχνεῖτο μὲν γὰρ ἀπολύσεν 
μετὰ τὸ λαδεῖν " λαμδάνων δὲ, αὖθις ἥτει" χοὶ 
τοῦτο συνεχῶς ἔπραττεν, οὗτίν γε αὐτὸν ἀποφῆνει 
θέλων, πύματον ἐδόμενος, ὁ τὴν Ψυχὴν ὡς ἀληθῶς 
Κύχλωψ ὧν, ἔχων τὴν ἀσέδειαν τύφλωσιν, xal tiv 
ἀναίδειαν ἄντρον. "Exc τοι xai ποιμὴν οὗτος ὧν, 
εἰ μὴ προδάτων ὥσπερ ἐχεῖνος, ἀλλ᾽ ἀνθρώτων 
μηδὲν διαφερόντων θηρίων. 

Τί οὖν ἐχρὴν τὸν ἀδελφὸν διαχπράξχαθαι: Ἂπι- 
τεῶνχ χαὶ ψεύστην τοῦτον ἀποχαλεῖν ; ἐξελέγχειν: 
ἀπωθεῖσθαι: διχπτύειν ; μηδέν τι προπηλακισμ'. 
παραλιπεῖν εἶδος; Καὶ τί ἂν fjv ἐχεῖνος χερξδᾶνσ:ι 
ταύτῃ ποιοῦντα ; ἽΛλλως τε οὐδὲ ἀπέγνω, ὥστε xal 
ὁμόσε yupfcat. ᾿Αλλ᾽ ἀντιλέγει» γε ἄχρι τέλου;; 
Tov:o δὴ x2! γέγηνεν ἕω; ἐξῆν. Ἀλλὰ μηδαμῶς 
ὑπενδυῦναι χἂν ὅ τι γένοιτο; ᾿Αλλ᾽ οὐκ ὧν voiv 
ἔχοντος ἀπειθεῖν διαπαντὸς, ἐπισειομένου γυμνοῦ 
τοῦ ξίφους. Ἦν γὰρ ἂν ἀτεχνῶς ὥσαι τοῦτο xe 


nudatus ensis incumberet, usquequaque obstinatus Ὁ ἑαυτοῦ, "Λλλὰ πρᾶξαι τὰ δοκοῦντα τοῖς ἐχθροῖς, xxt 
Ἂν 


persisteret, Haud enim aliud erat, quam eum in 
se impellere. Selenim erat prostandum quod ho- 
stis vellet, ac prodenda omnia ut una solus con- 
staret ? At hi primum quidem nihil quidquam hoc 
sani loquuutur * nec ille unquam consensurus erat 
cui majus omnibus haberetur, ut ne quid unquam 
tucpe committeret, quique brevissimos annos cum 
gloria longissimis sine gloria lubens pra:optasset. 
Praterea haud is animus homicide erat, ut acci- 
perel omuia, ac tuin quiesceret : sed ut posuquam 
accepisset, datorem occideret. Erat. itaque. llellas 
per id tempus similis freto Sicilie. lila sanc satrap:e 
insania, lictorisque ininabunda monitio, gravius 
quid Charybdi ac Scilla videbantur, quaruin nudis 
ipsis nominibus terror contemperatus est. 


ti ἑαυτοῦ πάντα προέσθα', ὑπὲρ μόνου τοῦ δὼ- 
θῆναι: ᾿λλλὰ πρῶτον μὲν τοῦτο οὐδὲν ὑγ: ἐς φατι" 
xaX οὐχ ἂν ξίωσέ ποτε πράττειν, ὃς γε τοῦ παντὸς 
ἐτίμα τὸ μηδέν τι τῶν αἰσχρῶν rote πράξειν, xal 
χαίρων ἂν ἠλλάξατο τοῦ ζῆσαι μήκιστον χρόνον οὗ 
μετὰ δόξης βίον μετ᾽ εὐχλε'ας βραχύτατον. Ἔπειτα 
χαὶ τῷ covel οὐχ ἄρα τοῦτ᾽ Tv ὁ invia, λαθεῖν 
τὰ πάντα xal ἢρεμεῖν " ἀλλὰ μετὰ τὸ λχδεῖν τὸν 
δεδωχότα ἁ )ελεῖν. Ὥστε πορθμὸς Σιχελιχὺς ἢ Ἔλ- 
λάς πως πέφηνε τηνιχχῦτα " χαὶ ἡ τοῦ σατράπου 
μανίσ, χαὶ ἡ τοῦ δημίου δῆθεν παραίνεσις ἀπει) ἢ 
συγχεχραμένν, χαλεπώτεραι πεφήνατι Χαρύδδε'ος 
τε χαὶ Σχίλλης, ὧν xai τοῖς ὀνόμασι “οἴχη χέ- 
χρατι.. 


319 


TIIEOD:;RI DESPOT.E LAUDATIO FÜNEBRIS, 


238 


᾿Αλλ ὁ vio Οἱυτσεὺς οὐὑτοτὶν, ὁ χαλός cov A  Colterum, novus hic, omni tibi parte bonis 3e 


πάντα καὶ εὐμέχανος, πολλῶν μὲν mÀávov πεπεί- 
ραται xal παντοδαπῶν * μᾶλλον δὲ ἐχὼν πεπείρα- 
ται τῶν δεινῶν ὑπὲρ τῶν προσηχόντων αὐτοῦ τῷ 
σχήματι xal τῇ ῥίζῃ. ἧς γε ἐξέφυ. Πάντων δὲ 
ἀπαλλαγεὶς, καὶ σπηλαίου, χαὶ πορθῶν, xal πολ- 
λῶν πολλὰ ὑόντων νεφῶν τίνων δίχην τὰ φοδερά xs 
χαὶ δυσχερῆ, xal γὰρ Exv£ov Ext τοῦ παραδείγματος, 
ἀσινὴς παρέπλευσέ τε xal παρελήλυθ: πάσας 
xfoag* xui γεγονώς ποτε οἴκοι, εὗὖἷρΞ Πηνελόπην 
τὴν Πελοπόννησον, ἄμωμον αὑτὴν αὐτῷ διαττρή- 
σασαν ἀχριδῶς, οὐχ ἐξαναλύουσαν τὸν ἱστὸν, χαὶ 
διδγῦσαν τοὺς πειρῶντας ἐλπίζειν, ἀλλὰ φανερῶς 
αὐτοὺς ἀποτρέπουσαν" ὃ δὴ τοῦ προτέρου πολλὴ 
ποοέχει, xal τοσούτῳ γε ὑπερήλασεν, ὅσῳ μηδὲ 
λόγῳ δόξαι τὴν σωφροσύνην μολῦναι " ὅ γε ζητήσας 
ἐν τῷ προτέρῳ, οὐχ ἂν eüpot;. Ὧς γὰρ ἔοιχεν, ἡ 
φρόνησις, οὐχ ἀπλγορεύσασα, ἅπαντα ῥᾳδίως ἀνύ- 
0:t * πάντων γάρ ἔστιν ὁ λόγο; ἐπιχρατέστερος. 

Ὃ τοίνυν ἀγαθός aov δεσπότης, μήτε τραχυνθεὶς 
πρὸ; τὰς ἀπαιτήσεις, οὔσας Ye τοσοῦτον ἀδιχωτά- 
τὰς, ὅσον ὁ ταύτας ἀπαιτῶν ἀδιχώτατος * ὗε δὲ ταύ- 
τας πυχυὰς, xal ἑῴχεσαν νιφάσι χειμερινοῦ tuos 
ὡς Ex νέφους, μήτε πρὸς τὰς ἀπειλὰς φοδηθείς " 
ἦσαν δὲ αἰεί τι χείρους xal ἀγοιώτεραι al νεώτε- 
pat καὶ δεύτεραι τῶν πρεσδυτέρων τε xal προτέ- 
pov ^ ατδὲν γοῦν στυφν, μηδὲ τραχὺ, pa ἀντίτυ- 
πὸν, μηδ᾽ αὖθις ἀνελεύθερον, 'μηδὲ μαλαχὸν, μηδὲ 
ἔχλυτον, ἣ ὁπωσοῦν ἐνδειξάμενος, ἢ τὸ παράπαν 


φθεγξάμενος " xal συλλήδδην γε εἰπεῖν, μηδὲν ἀπᾶ- C 


δον τοῦ χαιροῦ " ἀλλὰ μετ᾽ αὐτοῦ πάντα πράξας, 
χαὶ αὐτῶν παιδαρίων ἀφελέστερον ἀπέδειξε τὸν ἴσα 
xal παιδὶ σμιχρῷ ἐξ ἀναιδείας εἷς αὐτὸν παίζοντα. 
ἀρῆται δὲ ὧδε τῇ φρονήσει " ὅτε παντελῶς ἀπει- 
θεῖ μέχοι τέλους, ὃ πᾶς τις ἂν ἔπαθεν ἐπιειχῶ:; 
ἀπογνούς * οὔτ᾽ αὖ ὑπευδίδωσι τὴν ταχίστην" ὡς 
pls τῇ ὑπερδυλῇ τῆς ἐνστάσεως τὸ ὀργῶν τε xal 
φλεγμαῖνον προσπαροξύνῃ, μήτε τῷ ῥᾳδίως οὕτιυ 
ὑφεῖναι παράσχῃ διχαίως ὑπονοεῖν τὸν ἐχθρὸν, ὦ; 
&p* τι προχείμενον ἔχων, ταῖς εὐχολίαις χαταχέ- 
χρῆται, ἕτερα μὲν λέγων, ἕτερα δ᾽ ἐνὶ φρεσὶ χεύ- 
θων. 

Οὕτω τῷ νῷ χρηπτάμενο;, ὡς οὐχ ἂν ἦν χάλλιον, 
οἶμαι, οὐδ' ἄν τις ἄλλος ἐχέχρητο τῶν ἁπάντων, 
διαφυγὼν ἐπίσης σχληρότητά τε xal τοὐναντίον 
μαλαχότητα, ὧν ποτὲ μὲν θάτερον, ποτὲ δὲ αὖ τὸ 
λοιπὸν ὡς ταπολλὰ τοῖς ἀδιχουμένοις φιλεῖ συμ- 
δχίνειν " χωρεῖ τὴν μέσην λίαν σοφῶς, καὶ ταὕτην 
ὁμαλῶς πορευόμενος " ἡ μεροῖ τὸν δράκοντα τέω:, 
εἰ xa μὴ ἐπιπολὺ τὸ πρᾶον ξπιδεῖξαι οἷός τε ἐγε- 
Yóvs:. Τοὺς οὖν αὐτὸν φυλάττοντα: ὥσπερ yttoof- 
θεις τῆἧδε ποιήσας, δεῖν ᾧήθη χαιρὸν εἶναι fj τεθνά- 
ναι, ἣ ἀποδρᾶναι. Τυγχάνει δὲ τοῦ δευτέρου, ὡς ὁ 
λόγος προϊὼν δείξει. Πέμπει, γὰρ ἐπιστολὰς οἴκαδε, 
ela; οἱ πρηστάττοντες ἐδούλοντο " τοῖς δὲ παρὰ τοῦ 
σατράπου πεμφθεῖσιν, ὥστε 'τὰ φργύρια λαδεῖν xal 
τὴν ᾿Αγαμέμνονός ποτε πόλιν, συνεχπέμπει τοὺς 


αὐτοῖς ἐγχειριοῦντας, ὡς (povió γε, τὰς ἀκροπόλει;.. 


Οἱ δὲ, σχολὴ βαδίζογτες, οὕτῳ γὰρ ἣν αὐτοῖς ἐπι- 


solers Ulysses, multos ipse ac onmmis generis 
seductores expertus, suaque adeo sponte malis 
defunetus, pro iis, qui ejus p»rsonam, ac radicem 
qua esset ortus, contingerent, ab omnibus liberatus. 
ab spelunca, a fretis, multisqua nubium more 
6remenda multa ac. molesta depluentibus (adliuc 
quippe bzrendum exemplo), incolumis praeterna- 
vigavil, omnesque prxtergressus noxas, landem 
aliquando domum reversus, Penelopem invenit : 
Peloponnesum, inquam, eise incontaminatam dili 
genter servantem, non quidem retexentem — telam 
procosque tentantes spe alentem, sed eos palam 
repudiantem ; quod longe przstantius est, tauto- 
que illi antecellit, quanto ne verbo quidem visa 
est castitatem. polluere, quod frustra requiras ia 
Penelope. Nan. defecta enim — constansque pru-en- 
lia omnia facile confecerit , quippe cum ratio 
universis supcrior sit. 

Tibi itaque bonus despota, nec pro petitionibus 
cxasperatus, quanquam erant tanto. injustissim.e 
qu»nto off.rens injustissimus erat ; porro conferti; 
depluebant, nivis instar ab hiherna nube copia gle- 
merantis, sed neque minis perterritus : erant. vero 
semper ΠΟΥ ac posteriores, parte aliquaantiquis ac 
prioribus deteriores truculentioresque : nihil acrius 
asperiusve, aut durius, nihilque rurfus. illiberale,. 
aut inolle, uliove modo dissolutum prodeus, au!v2 
omuino loquens : utque verbo dicam, nihil minis 
tempori cougruum : quia opportine omnia gerens 
pueris ipsis simpliciorem eu:n ostendit, qui pei 
impudentiam haud οἱ aliter ac puerulo putaret illu - 
dendum. Hic itaque prudentiam adhibet : nequc o:u- 
nino in finem nsque renuit,quod quisque aniio defc- 
c.ns passus esset : nec. statim dat mauus, ut neque 
nimia renitentia tumentes viri animos δἰ δ 
acueret ; nec tanta illa faeilitate justam hosti sus- 
pieionem praberet, quasi dolum animo eondena, 
ac quid machinans, s'c ei indlulg^ret, loquens 
aliud, ac aliud cogitans. 


Hunc ille modum solertia usus, ἯΙ Rcc melius 
posset, nec ullus universorum re ipsa nsus essct, 
ut perinde morum duritiem ac. contrariam mo.li- 
tiem caveret, quorum plerumqueaiterat alteramque 
subinde patiantur,qui injuria afficiuntur, sapienter 
admodum medium tenet iter, ac eozequaliter. ince- 
dens, draconem hactenus ad lenitatem componit : 
quanquam ille haud eam diu exhibere potuit, Sic 
itaque velut. cicurato custodiente milite, opportu- 
num indicavit, aut. mortem oppetere, aut. fuza 
evadere, quod ultimum accidit, ut oratio deinceps 
oslensura est. Mittit itaque domum epistolas, quales 
mittentes vellent. Missis autem ἃ satrapa, ul. pra:- 
sidia, ac Agamemnonis dictam urbem, acciperert, 
eos adjungit comites, qui eorum sententia esseit 
tradituri arces. li autem prout iujunctum erat, 
lentius incedentes, vixdum Quta. τ νον 23 


* 


231 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


20 


xerant, eum prxter omnium spem, excepta tamen ἃ τεταγμένον, oix ἔφηαταν ἰδόντες, οἶμαι, thv Kc 


matris ac mea, virum strenuum vident. Neque 
enim geflerosum viri animum nesciebamus, bono- 
rivqne amantem. ac periculi: sed neque res praier 
conscientiam evenerat. Eramus ergo velut suspen- 
sa aura,ut vel deprecabilem ac tristem nuntium 
audiremus, vel quod nemo, ante rei eventum ac 
ipsam rem visam, crediturus videbatur. 


Multos equidem tempus exhibuit, fuga lapsos a 
tenentium manibys, coupedesque, ac catenas, et 
carceres, nibil eorum industrie ac ingenio compa- 
rata, ostendit. Sed et quidam hune modum fuga 
lapsi, ipsos quoque miraculorum auctores, pro prz- 
sklii ratione, quo tenebantur, visi sunt superare. 


Ut quis tamen Theo-lori conatum, cum ztate prio- B 


ribus velit conferre, niliil minus eis generosum ev- 
bibuisse invenerit, ut diligenter attendat, cum te- 
nentem qua polleret malitia, tum modum quo teuc- 
ret; utque ter!us, tenentis conatus omnes inanes 
ostenderit. Sic porro tenebant. Erat illi jubente ty- 
rauno fixum tabernaculum ad ripam cujusdam flu- 
minis : nomen fluminis Sperchius, profundo ubique 
gurgite defluens, Ejus ripa tota late regione assur- 
gens, quod tota fluento ambiretur, vix non insulze 
formam exhibebat : nocturna vero custodia, nume- 
rosa cohorte constans, undique tabernaculo turnia- 
tim affusa, totaque angustias illas diligentia prasi- 
dio tenente, ignique ac cantilenis vigilias solante, 


ρινθον, καὶ ὁρῶτι τὸν γενναῖον παρὰ τὰς τῶν 
πάντων ἐλπίδας᾽ οὐ μὴν παρὰ τὰς τῆς μητρὸς χαὶ 
tà; ἐμετίρις. Οὔτε γὰρ τὴν τοῦ ἀνδρὸὰς γεννα:ό. 
T5132, xal τὸ φιλότιμόν τε καὶ φιλοκένδυνον ἢγνουὺῦ- 
μεν" xz τὸ πρᾶγμα οὖχκ ἔξω τῆς ἐμῆς ἐγένειο 
γνώμης. Ὥσπερ οὖν μετέωρον τὴν ἀχοὴν εἴχοξεν͵ 
f$ ἀπευκταίαν ἀγγελίαν ἀκούσεσθαι, $ τὸ μηδενὶ 
πιστενόμενον πρὶν γενέσθαι καὶ θεαθῆναι. 

Πολλοὺς μὲν οὖν ὃ χρόνος τὰς χεῖρας τῶν κατι- 
χόντων διολισθήσαντας ἔδειξε, καὶ πέδας, καὶ ἀλύσει;, 
καὶ δεσμωτήρια, οὐδὲν ὄντα πρὸς thv ἐκείνων εὐκῃ- 
γανίαν" τινὲς δὲ διαδράντες, καὶ τοὺς θχυματν 
ποιοὺς παρενεγχεῖν ἔδοξαν " οὕτως ἔσχυρῶς Lzpw- 
ροῦντο.᾿Αλλ᾽ εἴ τις τὴν παροῦσαν μηχανὴν πλραῦδά- 
λοι ταῖς τῶν προτέρων, οὐδαμῶς ἀγενεπτέραν εὑρέ. 
Gtt, θεωρήσας ἀκριδῶς τόν τε κατέχοντα ὅστις ἦν 
ἐπὶ πονηρίᾳ, τόν τε τρόπον (p κατεῖχε, χαὶ ὅτω; 
«τοῦτον ἕωλον ὃ χατεχόμενο; ἔδειξεν. Ἐχετο δὲ oli. 
Σχηνήτις ἦν αὑτῷ πεπηγυῖα περί τινα τοῦ ποταρο: 
ὄχθην xat' ἐπιταγὴν τοῦ τυράννου. Ὃ δὲ ποταρὸ; 
τὸν Σπερχειὸς (1), βαθύν τινα τὸν δοῦν αὐτοῦ διε. 
παντὸς ποιούμενος " fj ὄχθη δὲ πρὸς ὕψος tsp 
διὰ παντὸς τοῦ χωρίον * ὃ, τῷ χεχλυχῶσθαιε feli, 
ὀλίγου ἀποδέον ἦν τοῦ νήσῳ ἐοιχέναι. Ἢ δὲ vixi 
φυλαχὴ, ἦν δὲ φάλαγξ πολυάνθρωπος,  στοιχτδὶν 
περ'χυχλοῦντες τὴν σχηνὴν, xal τὸν ὀλίγον ἰσϑμὸν 
ἐχεῖνον διαχατέχοντες ἀκριδῶς, πυρί τε χρώμεν: 
χαὶ ᾧδαῖς, οὐδὲ γοῦν πρὸς ὥραν ἐχάθευδον. 0. 


nead boram quidem somno indulgebat, Nedui enlin ( γὰρ φυλαχὰς ἡγρύπνουν, ἀλλὰ τὴν νύχκθ᾽" ὅλην, οὕτω 


vigilabant vigilias, verum οἱ noctes totas, ita ju- 
bente satrapa, ducebaut insomues. Ác ne in lon- 
gum sermonem protroham, erant et reliqua omnia 
perquam his similia, si qua nedum aliorum acces- 
sione, sed et ipsa per se sIngula, satis ad custodiam 
videbantur : qux? omnia viri unius virtute fuerunt 
exsufflata. Quanquam neque hostibus probabilis ul- 
lus inesset timor, ut ille unquam tot impedimentis 
prohihitus posset aufugere, nec nostris omnino ten- 
*anda fuga putaretur. lllud quoque jure admodum 
admirationem babcat ; nulli enim. ab 60 gestorum 
cedere videatur, utcum sape solus, vel etiam pau- 
cis sociis fugere licuisset, haud tamen sustinuerit 
malueritque , aut redire domum cum quibus exivit, 
aut cum eis mori. 

Norunt sane universi ut aufugerit, qua nemo 
alius ratione, nullo amisso vel evrum qui ab impe- 
dimentis sequerentur, ac nec ullo desiderato, cui 
genuum robur minus suppeteret ad necessarium 
incessum : utque fuga lapsus ccu volucris quie- 
dam, jam ante profectos sit assecutus, alque ea re 
inani cursu fatigatlos persequentes ostenderit, eo- 
rumque molitiones ac consilia, haud secus ac eo- 
rum capitis pridianam temulentiam confuderit: 
subtile vero illud fuge molimen ac modus, quo, 
quem par erat, desputum ostendit : utque to!um il- 
iud inveutum, resque interim gesta, sapicnti;e plena 


δοχοῦν τῷ σατράπῃ. Kal ἵνα μὴ μαχρὸν ἀποτεῖνι 
λόγον, xal τἄλλα ἅπαντα τούτοις ἣν ἀχριξῶς b 
ἀμιλλα, ὅσα ἐνομίζετο “πρὸς φυλακὴν kEapxtcnv 
οὐχ ὅπως ἅμα συντεταγμένα, ἀλλὰ καὶ διῃρημὲκ 
καθέχαστον, "A δὴ πάντα μάταια ἑνὸς ἀνδρὸς ἀ-- 
ἔφηνεν ἀρετή. Καίτοι οὔτε τοῖς ἐχθροῖς τὸ εἰχὸς λο- 
Υἱιζομένοις φοδητέον εἶναι ἐδόχει τὸ δυνηθῆναι τον 
τονί ποτε διαδρᾶναι, τοδούτων ὄντων τῶν xovg 
των, οὔτε τοῖς ἡμετέροις ἐγχειρητέος ὃ δρααμὸς το 
παράπαν ἐνομίζετο. Θαυμάσειε δ' ἄν ci; χκἀχεῖν 
μάλα δικαίως " οὐδενὸς γὰρ ἔλαττον ἔχει τῶν αὐτῷ 
διαπεπραγμένων * πολλάχις γὰρ δυν μενος μόνος, 
ἣ καὶ μετ' ὀλίγων διαφυγεῖν, οὐχ ἢνέσχετο - ἀλλ᾽ 
εἴλετο, fj μεθ᾽ ὧν ἐξῆλθεν ἐπανιέναι, ἢ σὺν ἐχείνας 


D ἀποθανεῖν. 


Ὅτι μὲν οὖν εἰργάσατο τὸν δρασμὸν (i; οὐχ Ἦ 
ἕτερο;, μηδένα μὴτα τῶν ἐπὶ τὸ σχευοφορεΐν ize 
μένων ἀποδαλὼν, μὲτε γέροντά τινα, dp τὰ γόνατ' 
δ. ἐπιστεῖτο πρὺς τὴν ἀναγχαίαν βάδιαιν, xai δια- 
δρὰς, ὥσπερ ὑπόπτερος ἔφθασε τοὺς προχπελθόντας, 
xai τοῦτο πράξας, ἀπέφηνε τοὺς διώχοντας αὐτὸν 
εἰκῇ τὸν δρύμον πεποιημένους, καὶ τὰς τῶν ἐχθρῶν 
μηχανὰς ὥσπερ ἑωλοχρασίαν χατέχεε τῇ; αὐτῶν 
χορυφῇ;, ἅπασι δῆλον * διηγήσασθαι δὲ τὴν μηχανὴν 
τοῦ δρασμοῦ xai τὸν τρόπον, δι᾽ οὗ χατάπτυστον 
ἔδειξεν, ὃν ἐχρἦν, xal ὡς ἐπίνοιά τε πᾶσα xal πρᾶ- 
ξις ἡ περὶ ταῦτα πλήρης μὲν σοφίας, πλήρης δὲ 


(1) Schol. iusti : Οὗτός ἐστιν, ὁ νῦν χαλούμενο; ᾿Ελλάς. Est hoc flumen quod nuncappellaiur IHellas. 


9233 


Til EODORI DzSPuT;.E LAUDATIO FUNEBRIS. 


231 


ἀνδρίας, Yépoucá τε" συνέσεως xai δεξιότητος ὅτι A ac. fortitudinis, prudentiamque ac dexteritatem 


πλείστης, ἕνεστι μὲν, ob auyytopst δὲ τὸ σχῆμα τοῦ 
λόγον. 


*Exelvo δὲ πάντως εἰπεῖν, καὶ ἀποχρῶν καὶ δίκαιον, 
ἔνεχα πάντων τοῦτο τὸ ἔργον, χαλῶς μὲν καταρχὰς 
διανοιθὲν, χάλλιον δὲ πραχθὲν, καὶ πέρας εἰληφὸς 
ὅτι χάλλιστον, δῆλόν ἐστιν ἅπασιν, ὡς οὐχ ἄνευ θείας 
ῥοπῆς γέγονΞ. Τὸ γὰρ δὴ πολλὰ συνδεδραμηκχέναι 
πρὸς ἕν τι τέλος θαυμάσιον οὔτ᾽ ἀνθρωπίνης δυνά- 
μεως, οὔτε μὴν τι σύμπτωμα ἐξ αὐτομάτου xai 
εὐχης. Τοῦτο τὸ ἔργον ἐλευθεροῖ μὲν πᾶσαν τὴν Πε- 
λοπόννησον τῆς προφαινομένης δουλείας * ἐλευθεροῖ 
δὲ Θέθας, ᾿Αθήνας, Μέγαρα, πόλεις τε ᾿Ελληνίδας 
ἑτέρας, ὧν ὁ τῷ δε πότῃ χηδεστὴς ἄρχων ἣν Ῥανέ- 


quam. maximam habens exstiterit, ut possit epar- 
rari, haud tamen orationis figura permiserit. 


lllud enimvero quod satis habere videatur, ac 
omnino justum sit dicere, oper: pretium dicam : 
palam omnibus esse, bene a principio excogitatum 
opus, meliusque peractum, ac fine donatum optimo, 
non nisi divino evenisse nutu. Ut enim ad unum 
aliquem mirabilem finem multa concurrerint, neque 
buman:s sit virtutis, neque eorum qua ἃ casu ac 
(ortuna sint. Ea res universam quidem Peloponne- 
sui ab imminente servitute liberat ; vindicat vero 
ac asserit libertsti, Thebas, Athenas, Megaram, ac 
alias Gracie urbcs, quibus despotz gener laneres 


prc ὄνομα αὐτῷ, νουνεχὴς ἀνήρ" ἐλευθεροῖ δὲ πᾶν B nomine (1), vir utique prudens, praefectus erat : 


ἐμοῦ τὸ Ἰλλυρικὸν, χαὶ ἄλλα γε πολλὰ τῶν βαρδά- 
ρων ἔθνη. Δῆλον δέ " ὃς γὰρ δὴ τὸν ἀδελφὸν ἐν χε- 
poi» ἔχων, τὸν τύραννόν φημι Πέρσην, $ μὲν ἑπώμνυ 
xal ἰσχυρίξετο μετὰ πολλοῦ τοῦ φρονήματος, μηδα- 
μῶς ἐπανελθεῖν οἴκαδε, πρὶν f| χειρώσασθαι πάντα 
καὶ διαφθεῖραε * χαὶ ἦν οὐδὲν ὑπέρογχον οὐδὲ χαλε- 
πὸν ἀλαζονευόμενος, ἀλλ᾽ ὅ γε ῥάδιον ἣν αὐτῷ " 
ὕστερον κύπτων εἰς γῆν μετὰ τὴν πληγὴν, πληγὴ 
γὰρ ἄντιχρυς αὐτῷ ἡ ἀδελφοῦ τοῦ ἐμοῦ φυγὴ, οὐδὲ 
τῶν πρὸς χάριν τὰ τοιαῦτα λεγόντων ἡδέως Ev 
ἤχουσεν, εἰδώς γε χολαχείας ἐσχάτης σαφῶς τὰ ῥῆῇ- 
ματα. 


Τοιγαροῦν λαμπρὸς ὑμῖν ὁ δεσπότης πολλῶν καὶ 


vindicat denique'totum Illyricum, nec non alias plu- 
res gentes Barbaras. Liquet vero. Qui enim tenebat 


fratrem, tyrannus, inquam, Persa, cum jurasset, 


ac multo animi fastu, domum se reversurum, uisi 
subjugatis omnibus ac deletis, negaret : nec. vero 
jactantem putes majora quam pro facultate, quaque 
non facile praestare posset ille, inquam, postmo- 
duin a plaga demittens oculos. Plage enim simil's 
illi fuit fratris mei fuga : neque si qui talia ad gra- 
tiam loquerentur, libens audivit, qui summze ca 
a.'ulationis verba perspicue sciret. 


Multis itaque ac magnis titulis vester despota pr:e- 


μεγάγων ἕνεκα" τοῦ προελέσθαι τεθνάναι διὰ τὸ C clarus fuit. Quod mori elegerlt ad dignitatem 


σχῆμα" τοῦτο yàp ἦν ἀτεχνῶς tb πρὸ; φονῶντα 
βάρδαρον παραγεγονέναι σωτηρίας ἕνεχα τῶν τε 
ἑαυτοῦ, xal ὧν οὐχ fjv ἐξηγούμενος * τοῦ διαπεφευ- 
γέναι τὰ; τούτου χεῖρας, ἐπείπερ ἥλω καὶ ἦν ἐν 
δικτύοις, πιστενομένοις ἀφύχτοις εἶναι " τοῦ τὸν x&- 
χηνότα θῆρα καταπιεῖν ἅπαντας xal τὸ χωλύσον 
εἶναι μηδὲν λογιζόμενον, ἄπραχτον παντάπασιν ἀπο- 
φῆναι, xal χενὴ» τὴν τοῦδε γαστέρα * τοῦ χινδυ - 
νεύοντος μὲν αὐτοῦ, προφανῆ χίνδυνον βλέπειν ἔθνη 
τε χαὶ πόλεις ὅτι πολλάς " ἐπεὶ δ᾽ ἐξῆλθε τοῦ λαιμοῦ 
τοῦ βαρθδαριχοῦ, εἰς ὃν οὐδείς πω καταδὺς ἐπανῆχε * 
σαφοὺς αἰχμαλωσίας ῥυσθῆναι. Καίτοι οὔτε εὐτυχοῦν 
τι συνελάμδανον ὑπὲρ ἁπάντων ἀεὶ “πουδάζοντι ol 
σεσωσμένοι παρ᾽ αὐτοῦ τηνικαῦτα (οὐ λέγω δὲ περὶ 
τῶν ἰδίων), οὔτε ὑπὲρ τούτων χινδυνεύοντι, τὸ τυ- 
χὺν αὑτῷ συνηγωνίσαντο ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν 
δεινῶν * ἴν᾽ ἦ τὸ τούτους σεσῶσθαι npcixa παρ᾽ αὖ- 


(1) Raneres. nomine. Laonicus l. iv "Patvéptov 


vocat, cui ac Manueli major habenda sit fides, quam 
Gregorz ac Facello apud eumdem citatis marg. ut 
is esset Rogerius de Empuriis. Florentinum trait 
prefatus Laonicus, atque ex familia τῶν 'Ajató- 
λων, Azaiolerum, sive Acciaiolorum, ut reddit in- 
t rpres. Ait quoque nullos Theodorum ex Rainerii 
filia liberos suscepisse, ac defunctum esse nulla 
suscepta legitima prole. Ex his porro Manuelis ac 
Laonici de 'l'heodori conjugio, haud corrigencum 
quod labet Phranz. lib. v, cap. 10, de uxore Theo- 
dori Porphvrogennetz»s Cleopa filia Malateste, sed 
expouendum secus ac Poniauus exponat, qui de 


PATROL. ἀκ. CLVI, 


tuendam ; id enim palam imminebat adeunti Dar- 
barum, spirantem, cum ei subditorum cxdes, tum 
aliorum : quod ejus effugerit manus ; nam captus 
erat, iisque retibus tenebatur, ex quibus nulla spes 
effugii esset; quod bestiam devorandis omnibus 
inhiantem, ac nibil impedimento fore arbitranteui, 
ineflieocem omnino, ejusque ventrem inanem red- 
dideriL ; quod eo in periculum adducto, gentes plu- 
rim: ac urbes przes«-ns discrimen aspexcrun!; emer- 
gente autem singulari exemplo e Barbari faucibus, 
e quibus nemo semel ingressus, postliminio rever- 
8118 esset, palam a servitute vinlicatae sint ; quau- 
quam quibus ille tunc saluti fuit, ne miuimum quid 
auxilii ejusafferrem rehus, qui omnium semper rc- 
bus studeret ( nihil porro de suis loquor), ne pro 
eis quidem periclitanti, auxilii quilquam impeude- 
runt liberando a malis ; quo gratis partam salutein 


nostro ac seniori Theodoro intelligit, eoque putat 
Phranzem gdversari Laonico, cum reipsa ambo con- 
senlientissima dicant. Jam enim Phranzes 1. 1 res 
Theodori senioris prosecutus crat : quin et eo res 
Manuelis, qui diu superstes fuerat Theodoro, vo- 
luit comprehensas. Porpliyrogennete nomen viri- 
que commune fuit, undecunque landem ita dice- 
rentur imperatorum filii, nec ii omnes, ncc sli pri- 
mogeuiti Prater istos Theodoros, est terlius Au- 
dronici filius, nepos Theodori nostri, ac ei suces- 
sor despota, quem ille alius Manuelis filius ac cou 
sobrious postmodum exceperit. 


J Ν ὰ 


£32 MANUELIS PAL.EOLOGI 2X 
seeiperent, qui nulia gratia essent digni, nec om- ἃ τοῦ διδομένον, μηδεμιᾶς αὐτῶ.» Oxapzicw i 


niuo itt eam rem aliqui.l contulissent. 


Sed et voluntate martyr. eszstitit, qui se ipse pro 
mu'tis tra.ilerit, proximeque adierit pericula ac 
Mislia expertus. sit. sustinueritque infamiam, ac 
alia quil-us animus inordeatur, possit. jue non spre- 
tor szculi dejici : atque. adco liquet ez omnibus, 
1 cjus sospitas, universitatis hominum salus csset 
ac felicitas : nedum omnium illi snbditorum, sed 
et eorum qui non essent cjus ditionis, Sic erat 
maxime adinirabilis ; sic multis utilis, nec quidquam 
suis quam spiritus minus necessarius, hostibus aue 
lem iusuperahilis, ac eorum avertens impetus. Rem 
autem probat, quod solo ipse in provinciam ac suos 
&lventi, formidabilem illum suumoverit ὃς avo- 
carit. Mox enim ut superbus homo rem rescivissct, 
desperans se quidquam confecturum (10), elata jam 
olim undique supercilia demittit, multaque ignavia, 
ex multis. trop:eis, ipsi pariter ac majoribus, ob 
multas ac magnas gentes devictas constitutis collc- 
etos. ci spiritus, aljicit ; traditque oblivioni sacra- 
menta illa, quibus se, co!lum exten.lens, ac inde- 
core caput cogitans, graudi clamore, ac supra prz- 
conis vocem, obstrinxisset ;. fitque witis ex feroce 
ac vix non balans ovis instar. Eum quoi. pridem lu- 
nis truculentior liabat, dixisses cicuratam belluam, 
in cum repente devectum statum, cum nuper aspe- 
ctu terribiliin humanum rügirel genus. Cupiebat er- 
go citius demigrare, qni nibil se confecturum sci- 
ret, sed. pidebat repentinz: adio mutationis, ac ut 
Kuripus ac stulius quis babeudus esset, eos pavens, 
qui ab eo interim fugissent fugiensque nemine 
persequente, ac superioribus verbis rebus:ue, con- 
trsrie tinc habentes res, ac verba ostendens. Atque 
ut paucis dicam, nibil ille postmodum prioribus si- 
mile, aut cogitare, aut lcqui, aut omnino facere vide- 
Larur. Fingit vero (2) egregium prztextum tegendi 
prohrum. Ait acceptis ἃ su!tano litteris in Orientem 
vocari, auxilio futurus adversus Temerem Scytham, 
ui bello lacesseret, Fuit is Temercs, cui brevi post 
dedit poenas corum quz impia gessisset, atque id 
justo admodum faenore. Quia tamen sultani illze lit- 
ler? pratexius erant ac scena, dicebat quidem pro- 
pere trausimmissurum Iellespontum, cum nollet trans- 
mittere. Lente itaque incedens, multum tempus in- 
sumit : atque ut velis, sic clam fugiens, moratur 
vero in. Thracia, illicque exercitum cogit, unde, ac 
quantum per facultatem posset, ingentesque adeo 


(1) Desperaus se quidquam confeciurum. Sibi Ma- 
nuel ac. fratri blandiatur, ut ea Bajazetis regressio 
desperationis fuerit a Theodori metu, nou magis 
prudentia: bellice, qua majorem exercitum cogen- 
dum putaverit, ac belli toli paretn. Sie bene indi- 
cat Laonicus 1. n, ubi etiam Üranezis ducis exer- 
etus. Dajozetis, qui paulo post ponitur, res per- 
siringzit ae exordia, quem Bosvéqnv appellat : de 
quo iterum ad calcem l. 1v. Narrat Phrauzes I. 1, c. 
£3, quie hic Manuel tacet ? nii irum causam ex qua 
Bajazetes Theodoro infensior factus esset : nempe 
quod Pautius Maumingnas de vi questus apad euin 


pios. ἢ τι τοπαράξκαν εἰσενηνοχότεωυν εἰ; 1072. 


Οὐ μὴν ἀλλὰ xii μάρτυς οὗτος τῇ προτιρέπι, 


ἀνθ᾽ ὧν καὶ προύδωχεν αὐτὸν δπὲρ τῶν πολλῶν, xs: 


τῶν χινξύνων ἐγγὺς ἐγένετο, καὶ lum piov 7 κείρε- 
ται, xal ἀδιξίαν ὑπέστη, xal ἕτερ᾽ ἅττα δάκχνονιϊ: 
τὴν ψυχῆν, καὶ κλτενεγχεῖν οἷά τε τοὺς μὴ τῶν 
παρόντων καταγελῶντας, Ἔκ δὴ πάντων ndr, 
ὡς τὸ περιεῖναι τοῦτον καὶ εὖ ἔχειν ὧν δή πουθϑὲν χεὶ 
σώζεσθα:, καὶ εὖ εἶναι πλῆθος ἀνθρώπων οὐ μόνν 
γε τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ δισποζομένων ἃ πάντων, ἀλλὰ δὲ 
λαὶ τῶν ὑφ᾽ ἑτέροις ταττομένων. Οὕτως £v ἐχιῖνο; 
θαυμαϑιώτατος " οὕτω πολλοῖς ὠφέλιμος, [oz xx 
πνοῦ tol; φῇοις ἀναγχαιότατος - τοῖς Bk ἐχθρεῖ: 
ἀχείρωτος, καὶ τὰς ἐχείνων ἀποτρέπεον ἐφόδους. Kal 
δτγ)οῖ τὸ τὸν πολὺν ἐκεῖνον ἀποτοδῆσαι xal ἀποτρέ- 
qat, μόνῳ τῷ καταλλδεῖν τὴν αὐτοῦ. Ἐῤύὺς γὰρ τοῦτο 
μαθὼν ἐχεῖνος ὁ cofaph;, ἀπογνοὺς τοῦ πρϑξΞἴ τι, 
καταδάλλει μὲν ὀφρὺν πόῤῥωθεν ἡρμένην αὐτῷ πο)- 
λαχόθεν" ὀίπτει δὲ φρόνημε ἀγεννῶς ἄναν, ὅτερ 
ἐχείνῳ συνεφορέθη συχνοῖς τροπαίοις, ἅπερ αὐτῷ 
τε χαὶ τοῖ; φύσασιν ἔστηχεν ἀπὸ πολλῶν τε xal με- 
γάλων ἐθνῶν * ἀμνημονεῖ δὲ ὄρχων ἐχείνων, οὕς τι 
ἀνατείνων αὐχένα, xal χινῶν τὴν κεφαλὴν οὐ σὶν 
χόσμῳ, βοῶν ὑπὲρ τοὺς xfigoxaz, ὥμνυ. Kat ἦν c; 
ἥμερος τότε μεταδαλὼν ἐξ ἀγρίον, καὶ μονονοὺ 8λη- 
χύμενος. Ὁ πρότερον ὑπὲρ τοὺς λύκους δεινὸν χεχτ- 
νὼς ἐῴχει χειροήθεσι θηρίοις, εἰς τοῦτ᾽ ἐξαίφνης 


C ἐλθὼν, ὁ βλέπων τὸ βλοσυρὸν, καὶ κατ᾽ ἀνθρώπων 


βρυχώμενος. Καὶ ἐπεθύμει μὲν ταχέως ἀπαλλαγῆ- 
vat, εἰδὼς ἀνύσων οὐδέν" ἡσχύνετο δὲ τὴν ταχίστην 
μεταθολὴν, καὶ εἰ δόξει Epiro; xal ἀλλόχοτος ἄν- 
θρωπος, ὁῤῥωδῶν τοὺς ἀπ᾽ αὑτοῦ τότε φεύγοντας, 
καὶ φεύγων, ὑπ᾽ οὐδενὸ; διωχόμενος, καὶ τοῖς xp) 
τοῦ χαὶ λόγοις xal, πράγμασιν ἐναντίως τὰ τότε 
πράγματα χαὶ τοὺς λόγους ἀποδειχνύς, Ka εἰ δεῖ 
συλλήξδην τὸ πᾶν εἰπεῖν, οὐδὲν διανοούμενος, ἣ λέ- 
γων, f, ἐργαζόμενος ἐοιχὼς τοῖς ἔμπροσθεν, ὕστερον 
οὗτος ἐφαίνετο. Πλάττει δὴ πρόφυσιν εὐπρεπῆ, ὥστε 
συσχιάσαι τὸ αἴσχης καὶ τὸ πλάσμα. “Ἔφασχευ iz- 
στολὰς δεδέχθαι σουλτανιχὰς, προσχαλουμένας αὐτὸν 
ἐς ἕω, ὥστε βοηθεῖν ἐχείνῳ, ὑπὸ τοῦ Σχώθον Teufzy 
πολεμουμένῳ᾽" ὃς ἦν, ᾧ μιχρὸν ὕστερον αὐτὸς ἐξ; ξώ- 
χει δίχην ὧν ἠσεδέχει " καὶ ταύτην σὺν τόχῳ μά 
διχαίῳ. "ARX ἐπείπερ σχῆψις ἣν χαὶ σχηνὴ τὰ τῷ 
σουλτάνου γράμματα, τὸ διαδΐναι σπεύδειν τὸν Ἔλ- 
λήσποντον ἔλεγε μὲν, οὐχ ἑδούλετο δέ. ᾿Αναλίσχει 
δὲ χρόνον οὐ σμιχρὺν, βάδην mopsuóptvoc - εἰ δὲ 
fuisset, ac erepta Monembasia civilate, quam ille 
regendam accepisset, ac Bajazcti de.iiià:u teneret. 
(9) Fingit vero. Late tunc sultanus ZEgyp:o ac 


Syrie dominabatur, cui ut Bajazetes adjunxisset 
suas copias, liaud forte Temeres, scu. Tamerlanus, 


ambos devicisset. Furtior quippe virtus unita, Pu- 


tavit Bajazetes, quod plerique nostrum, sibi mc- 
lius consultum, uL accessione aiiqua iniperii pro- 
prii. terminos proferret, quam ut alienum a po- 
tentiori iuvadente, ἃ quo ipsius postmoduti invae 
dendum esset, auxilio defenderet. 


2j); 


THEODOR! DESPOT.E LAUDAT1O FUNEDBRIS. 


9*3 


βούλει, φεύγων οὑτωσὶ λάθρα διατρίδει δὲ ἐν A Copias, ut iis, Peloponnesi negotium totum confe- 


Opixn- συνάγει δὲ στρατιὰν, ὅθεν ts xal ὅπιυς ἦν 
δυνατὸν αὐτῷ, νομιζομένην πάντα ποιῆσαι τὰ χαθ᾽ 
ὑμῶν οἵαν τε εἶναι " πέμπει δὲ ταύτην ληϊζομένη» 
7üsa" τὴν γῖν τοῦ μηδὲν ἕτερον ἰδικνχότος αὐτὸν 
ἣ τὸ μὴ τούτῳ παρεσχηχέναι τῷ θανάτῳ καὶ τοῖς 
αἵμασιν ἐντρυφῖσαι τοῖς αὐτοῦ. Καταγγέλλει τῷ 
στρατηγῷ, Βρανίζης ὄνομα αὐτῷ" ἴστε δὲ τὸν τοὺδΞε 
τρόπον, χαὶ τὴν χατὰ τῶν πιστῶν ἔχθραν, ὡς ἔστιν 
ἀπαράμιλλος, μηδενὸς φείδεσθαι " οὕτως ἦν ἐχείνῳ 
ζέων ὁ θυμός. 

Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἣν τι xa) ἀναγκάζον ἀθρηΐσαΐ τὲ xai 
πέμψαι πολλὴν τινα στρατιὰν μάλα αὐτίχα. Οὐ γὰρ 
Tv καὶ τὰ φρούρια σώξεσθ:ι, καὶ ἃς κατεῖχεν ἔνταυ- 
θοΐ τότε πόλεις, μὴ τὴν ταχίστην βοηθείας τυχόντα. 
Ἐδέοντο γὰρ ἐπιχουρίας παντοδαπῆς, ὑφ᾽ ὑμῶν πο- 
. λιορχούμενα, xai τῇ τῶν ἀναγχαίων ἐνδείᾳ ταλαι- 
πωρούμενα. Αἱ μὲν οὖν καρασχευαὶ δειναὶ, ὁ δὲ στρα- 
τηγὸς ὠμός" ἡ δὲ στρατιὰ πολλὴ xal εὔγπλος οὐχ 
ἧττον ἣ εὔϊππος. Τὰ δὲ πράγματα ἡμῖν ἐξίτηλα πολ- 
λαχόθεν * xal προσῆν τὸ τοὺς ἐχθροὺς ἡγεμόνας ἴσχειν 
πολλοὺς τῶν ἀπὸ τῆς χώρας, παραχαλοῦντας, πῶς 
olet, xal παροξύνοντας εἰς τὰ χαθ᾽ ἡμῶν, ἣ τό 
Ys ἀληθέστερον εἰπεῖν, εἰς τὰ καθ᾽ αὑτῶν. 


Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ Exelvo τὸ δεινότα του ἀπῆν, ἧσαν 
γὰρ οἵ προσεχαλοῦντο τούτους εἰσιέναι τὸν Ἰσθμὸν, 
ὑπισχνούμενοι χορηγήσειν αὑτοῖς ἄφθονα τὰ ἐπιτῆ- 
δεια. Τούτων δὲ οὐ σμιχρὺν Exaozov, ἀλλ᾽ Ixavyy τῷ 
πέμποντι μὲν τὴν στρατιὰν χρηστὰς παρασχεῖν ἐλπί- 
δας, τοῖς δὲ προσδοχῶσι τὴν ταύτης ἔφοδον ἀπόγνωσιν 
ἐμποιῆσαι. Ἦν μὲν οὖν ταῦτα χαθάπερ ἔφην᾽ οὐχ ἀπο- 
6:61xcc δὲ κατὰ γνώμην τἀνδρὶ τοὐγχείρημα. Καὶ 
τί λέγω χατὰ γνώμην, ὅτε xa πρὸς τοὐναντίον αὐτῷ 
τὰ τῶν ἐλπίδων ἀντέστραπτο;; Οὔτε γὰρ εἰσήεσαν ἡ 
στρατιὰ, προειλητ᾿Ἀμένων ὑφ᾽ ὑμῶν τῶν χώρων E«cl- 
νων, οὗ στενή τις ἣν ὁδὺς, χαὶ λιθώδης, «at ἀνάντης 
χαὶ ὅλως δύσδατος " τό ἐε χενὴν αὐτὴν ὑποστρέψαι 


ἀποδεδώχει πάτας τὰς πόλεις τὰς ὑπὸ τῶν Τούρχων.. 


χατεσχημένας τῷ διχαίως xa καλῶς, xal χεχτημένῳ 
ταύτας πρὸ τοῦ, xol χτησαμένῳ μετέπειτα " τὸ δὲ 
πάντων χάλλιστον, ὅτι χαὶ σὺν τόχῳ ταύτα; ἀπείληφε. 


cuurus videretur. Mittit autemqui ejus- hanc univer- 
$a regionem populentur, qui nihil quidquam lesis - 
sel, quam ut ne mortis ipse sua ac cruoris gau.liuiut 
bellu: faceret. Porro jubet misso duci, Branzes no- 
mine ( ejus vero habetis compertos mores, utque 
incomparabili odio prosequeretur fldeles,) ut ne 
cui parcat : sic nimirum ejus furor cfferbuerat. 


C:terum erat quo grandem exercitum neecsse 
haberet cogere, ac subsidio mittere. Non enim po- 
terat et presidia servare, ac quas hic tunc tempo- 
ris occupabat urbes, nisi illa presentissimum au- 


B xilium presto liaberent, Vobis quippe expugnauti- 


bus, ac eum necessarii commcatus penuria lalora- 
rent, omnino necesse erat, ut praesenti ille zuxilio 
presidio esset, Erat itaque ingens apparatus, «ux 
exercitus s;evus, copiosus miles, nec minori armo- 
rum quam equorum apparatu instructus : nostra: 
autem res ex multis exiles eraut. Ad hzc, apud 
hostem duces merebant cumplures indigeu:ze, (Quar 
vero putas. ii impellebant ac incitabant, ut nostra 


: inva leret ? aut quod verius sit dictum, quze eorum 


essent propria. 

ἂς neque illud gravissimum aberat. Erant siquidem 
qui invitantes ingredi Isthmum, necessarium coimn- 
meatum ubertim subministraturos reciperent. Erant 
hiec singu'a haud ipsa per se exigui momenti, quin 
etiam erant abunde, ut immittenti exercitum spem 
bonam praberent, immissumque exspectantibus ac 
invasurum, desperationem ingererent. Sic res ha- 
hehant, uti dixi : nec tamen conatus viro ex voto 
successit. Quid antem ex voto dico, quando etiam 
tota in contrarium cessit exspectatio? Neque enim 
copie ingredi potuerunt, cum vos occupassetis an- 
gusla irineris, petrosaque, el ardua, ac penitus inac« 
ce8sa : quarum cassus reditis, urbes omnes quas 
Turci occupaban!, juste olim ac bene possidenti, 
ac postmodum possessuro, postliminio reddidit : 
omniumque praelarissimum 1d videatur, ut. cum 
multo etiam foenore receperit. Porro appello fc. 


Λέγω δὲ κόχον νῦν τοὺς δορυαλώτους φρουροὺς ἔχεί. TY nus, captas muuitiones, qua essent non spernen- 


vous, οὐ φαύλην ὄντας μοῖραν τῶν πολεμίων. 

"Ἔστι ταῦτα, καὶ βοᾶται πολλαχοῦ γῆς. ᾿Αλλὰ τὸ 
πολὺ τῆς εὐτυχίας τῶν ἀσεδῶν, μᾶλλον δὲ τὸ τῶν εὑ- 
σε ῶν δυστυχὲς ἐχ τοῦ τῷ Θεῷ προσχρούειν, τὸν χα- 
χοδαίμονα δυσμενῆ πολλῶν δεσπότην ἀπέφηνεν, ὧν ἂν 
ἣν δοῦλος πάνυ διχαίως. Τοῦτο τὴν αὐτοῦ στρατιὰν, 
τῷ τε πλήθει, τῇ τε δυνάμει, πολὺ βελτίω πεποίηχεν, 
οὖσάν γε καὶ πρότερον οὗ σμικρὰν, οὐδὲ ἀγεννῆ, οὐξὲ 
τῶν πολεμικῶν ἄπειρον, ἡρόμα πὼς γυμνασθεῖσαν 
τῷ μακρῷ χρόνῳ καὶ πόνῳ φέρειν τὰ λυποῦντα τὸ 
σῶμα, xal διαμένειν ἐν ἀλλοτρ'ᾳ, ὡς οὐχ ἂν ἕτεροι iv 
e ig [ἰσ.ἐδίᾳ)] φνούσῃ πᾶν ἀγαθόν. Τούτην μὲν στρα- 
τιὰν πατὴρ μὲν αὐτῷ καταλέλοιπε δεξάμενος ἐχ τοῦ 
πατρὸς τοῦ πρὸς πατοὺς αὑτὴν διαδεξαμένου, ὡ; 
κἀχεῖνος αὖ ix τοῦ φύσαντος. Ἐρτογρούλης αὑτῷ 


da pars hostiu.n. 

lt: reshabuere, ac ubique gentinm przdicantur, 
Caeterum multa infidelium ac impiorum felicitas ; 
seu potius, piorum ac Dei cultorum, ex eorum in 
Deum offensa, infelicitas, invisum Deo hostem mul- 
torum dominum constituit, quorum ille jure ad- 
modum servus erat. Fecit ea res ub eoconscriptum 
militem, nuwmero ac virtute longe auctiorem, cum 
neque alioqui oliin exiguus esset, aut ignavus, vel 
rei bellicae rudis ; longo sensim tempore  laboris- 
que exercitio duratus ferendis molestis corpori, ac 
doctus, labentíus morari iu sliena, quam in sua 
slii, vel si omnium bonorum  feracissimam dicas, 
llas illi copias reliquit pater, cum ille accepisset a 
patre, qui et ipse a patre acceperat, ut ille Ass 


2)) 
aceceovrat ἃ genitore, Ertogrules nomine. lli porro A 
vines (1) hactenus promoverunt, sua utique dili- 
geutia εἰ labore ac. periculis quae deeudarunt : 
nam diceudum est quod. res babet, haud. tamen 
adco potiori ac consummatiori virtute : quo plane 
sit spes, ut bona quandoque fortuna mutanda | sit, 
lisque destitutis ad nos iterum. defectura, pristino 
rerum staiu restituto, qualis babuit sub nostris 
niajoribus. Quando enim. virtus in. omnibus supe- 
rat, eum sil in nostra positum facultate ut vitam 

e virtute coimponamus, haud iminerito speremus 
— fore, ut eorum quondam victores evadamus, qui 
per tempus nostri victores exsistunt ; qui oleri- 
mus vitium, p3ternzque ac avite virtutis. imitato- 
res elliciamur, ac :inulatores bonorum operum. 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


2a) 
1007078. [Ia2vteq δὲ ἐπηύξησαν ἄχρι τοῦδε, σπουδῇ 
μὲν πάντοις; καὶ πόνος καὶ χινδύνο:ς ἑαυτῶν " δεῖ γὰρ 
τἀ  ηρὲ; εἰπεῖν" o) μὴν vt χ,είττοσιν ἀρεταῖς xii 
πτελεωτέραι;. Ὃ δὴ καὶ θαῤῥεῖν ἡμᾶς δίδωπι με-2- 
πεσιϊσῆαί ποτε τὴ» ἀγαθὴν τύχην. καὶ μεθ᾽ fue» 
ἐχείνην αὖθις τετάξεσϑαι, αὐτοὺς ἐρήμους ἀφεῖσαν, 
ὡς χἀπὶ τῶν ἡμετέρων προγόνων ὑπῆρχε τὶ 
πράγμλτα, Ἐπειδὴ γὰρ ἀρετὴ πανταχοῦ τὸ κρατοῦν 
ἐστι, δυτο; γε τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν τοῦ μετὰ τῆς ἀρετῆς: ζῃ- 
σαι, εἴη ἄν πάνυ δικαίως ἐν τοῖς ἐλτειζοκεένοις τῶν 
vuv χρχτούντων ἡμᾶς κρατήσειν, τὴν μὲν χεκίλν μ'- 
σήπαντας, oov; δὲ τῆς τῶν φυσάντων ἀρετῆς γεγο- 
νότας, καὶ ἐραστὰς τῶν ἀγαθῶν ἔργων. Πλὴν ἐχείνῳ 
τῶν πραγμάτων ἐπιδιδόντων, τῷ Παγεαζίτῃ λένω, 
τὰ ἡμέτερα πρὸς; μείωσιν ἀφῖχτο, πάντων ἄπ:γο- 


Gelerum, rebus illi, Bajaz-ti, inquam, felices suc- ἢ ρ:υύντω» οὐχ ἅπο λόγου. Αἱ γὰρ τῶν πολεμίων ἐπι- 


cessus lahentibus, nostre 23dimodum imminutz 
crant, ut universi non imnerito desperarent, Idem 
quippe prosperi hostium successus, ac. imminuta 
ac e contra. 

. l'orro jam accedo dicturus, quod plane lacrymas 
cieat. Quidam enim, haud illi vu!gi homines, ac 
ex plebe infia primum quidem occulte, ut pote- 
raut. (nam puto eos rei pudeliat), tum vero palam 
ac libere, hostibus accedentes. (solent. enim pri- 
mum clam gesta, posimodum  fron'em induere), 
irremediabile nobis vulnus inferebant : ac. nescio 
qu:d iilos dicturi estis, num Romanos ac Christi- 


δόστις ἴσην πω; δύναμιν Éyousc ταῖς τῶν ἀντιπάλων 
μειώσεσι»" ὥσπερ xat τὸ ἔμπαλιν, 
adversariorum vires cladesque eorum, valeant, 


"Hxuo δὲ λέξων ἤδη δαχρύων ἄξιον Üvtw:. "Ew 
γὰρ, οὐκέτι τῶν τελούντων εἰς; δῆμον, οὐδὲ τῶν ς:.- 
λων εἶναι δοχουύντων, tol; πολεμίοις προστιθέμενοι, 
τὴν μὲν ἀρχὴν, ὡς οἷόν τε, λάθρα * ἡ χύνοντο vip 
οἶμαι " ἔπειτα ἀναίδην περὶ τὰ τελευταῖα * φιλεῖ γὰρ 
τὰ γιγνόμενα χρύφα χρόνον περιπροσχόντος παῤῥη- 
σιάξζιαθαι δυσίατόν τι πάθος ἡμῖν ἐγένοντο " οὗ: 
οὐχ οἶδα ὅ τι χαλέσετε᾽ Ῥωμαίους xal Χριστιανοὺς 


anos, ob genus ac liaptisma ; an e contra, prop'er ἢ διὰ τὸ γένος χαὶ τὸ βάπτισμα, ἢ τἀναντία διὰ τὴν 


voluntatem ac acta? Num hostes, ob perversum 
9c furioso proximum in patriam animum, an aimi- 
C05, quod vobis exstiterint gloriz auctores, tametsi 
non ex animo illis evenit? Ex iis namque quz im- 
pia in vos patrarunt, vestrum ex adverso. effulsit 
honum. Verum przstet forte. hxc omittere : inte- 
rin autem prosequamur quas reliqua suut, 


Invalescebat malum, nec Darbarus fadus idmit- 
tebat, quin impotenti in nos ferebatur aestro, nec 
erat qui contineret, autve fratri auxilium ferrei. 
Tantum quippe crat ut in me couffderet, cujus res 
multis partibus affectz essent, ac cui virtus longo 
attrita bello sic concidisset, utin summum | malo- 
rum ventura videretur, nec quidquain, ut. liuma- 
nau spectes rationem, ad spem reliquum esset. 
Cum me sanc, tum illum, duplex subibat timor, ut 
quisque pro se, ac ambo pro invicem solliciti esse- 
mus, More enim gigantis prucedens  calaimilas, 
omuem pene omnino spem salntis excluserat. In- 


(1) Cui Ertogrules. Hi porro omnes, etc. Laoni- 
cus levi mutatione Ὁρτογούλην vocat, cujus res pro- 
sequitur libro primo, ac reliquorum deinceps quos ex 
margine codicis hic represen!o ς Tà πρόσωπα, Eproy- 
p»o»fs, Ub μάνης, 'ορχάνης, Μωράτης, [Ἰαγαζίτη a5- 
“ὅς. Sunt he ρεγεον: Ertogrules, QUunanes, Orchanes, 
Morates ac ipse. Bujazetes. Videndus Leuncla vius, 
ac alii qui res Turcicas scriptis commeudaruut ; si- 
mulque uotanduin, quibus tanta nmperii moles kuiti:s 
creverit, ut el nostri caverint, ac vel a Turcis, quod 
jnitia illa bonum habuerunt, niutuari non erubu rint. 


προαίοεσιν xzY τὰς πράξεις" ἐχθροὺς, διὰ τὸ πρὸς τὸ 
πατρίδι διεστραμμένον καὶ μανιχὸν, ἢ προσφιλεῖς, 
ὡς αἰτίους γενημένους ὑμῖν εὐχλεία-, εἰ δὴ χοαὶ 
ἀχόντων ἐχείνων τοῦτο συμδέδηχε ; Tot; Tip χαθ' 
ὑμῶν αὐτῶν ἀσεδήμασι τὸ ὑμέτερον ἐξήστραψεν 
ἀγαθὸν ὡς ἐν παραθέσε:. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν περὶ τούτων 
παραλιπεῖν ἴσως ἄμεινον" ἐχώμεθα δὲ τῶν ἕξις 
ἐντεῦθεν, 

Ἡύξανε τὸ δεινὸν, χαὶ σπονδὰς ὁ βάρδαρος οὐχ 
ἐδέχετο " ἀλλ᾽ fjv. ἀχάθεχτος εἰς τὰ x30* ἡμῶν" xz: 
οὔτε τοῦτον Ἦν ἐπισχήσων, οὔθ᾽ ὁ βοηθήσων τῷ 
ἀδελφῷ. Ἐμοὶ γὰρ εἶχε μόνῳ θαῤῥεῖν, ᾧ πολλαχῶς 
ἑνότξει τὰ πράγματα, xat οὕτω πέπτωχεν ἡ ἰσχὺς τῷ 
μακρῷ τοῦ πολέμου χοόνῳ, ὡς εἰς αὐτὸ δοχεῖν ἧχειν 
τὸ ἔσχατον τῶν δεινῶν, xol μηδ᾽ ἱντινοῦν ἐλπίδα 
ὑπολελεῖφθαι χεχρημένῳ λογισμοῖς ἀνθρω πένοις. 
Ὑπῆρχε γοῦν ἐμοί τε χἀχείνῳ διττὸς ὁ φόδος - ἔχῃ. 
τέρῳ 12 αὐτοῦ, xat ἀμφοῖν ὑπὲρ ἀλλέλων. Κατὰ γὰρ 
τοὺς ἀγαθοὺς τῶν δρομέων, προῖὸν τὸ δυσχερὲς xd- 
σἂν σωτηρίας ἐλπίδα μονονοὺ παντάπασιν ἀφῃ of xt. 


Multam genti virtutem cum primo fixit sedes in Agia 
omnes perinde scriptores astruunt, ut ejus forte 
merito, Dei providentia, infdelem gentem, tempo- 
ralis dominii praemio donatam voluerit. Delicias vi- 
tamque molliorem a nostris didicere, cum mulieres 
Chiristianas in uxores accepissen!, quod ipsi nota- 
runi scriptores Greci, Pulchra Phrauzes digressione 
lib. 1, a cap. 25. ad $4 Osmanidarum gentis prin 
cipum historiam perstringit, usque ad Malioinetein 
secundum, a quo tandem urbs capta est, ac lucer- 
nà Graecis exstincta. 


241 


THEODORI DESPOTAÀ LAUDATIO FUNEBRIS. 


212 


᾿Αλλ᾽ ἐμοὶ μὲν δέδοχται, xal τοῖς ἡμετέροις, προσ- A terim tamen, mihi, meisque, ac auxiliariorum pru- 


ἐτι δὲ χαὶ «ol; φοονιμωτέροις τῶν συμμαχούντων, 
ἐς Ἰταλίαν πορεύεσθαι, χαὶ δὴ xal Γαλλίας τὰ; χάτω, 
χαὶ Βρεττανίαν αὐτήν. Πεῖσαι γὰρ εἰκότως 6v ἐμαυ- 
τοῦ τοὺς δυναμένου; ἡμῖν ἀμύνειν, χρῆσθαι τῇ δυνά- 
pet θελῆσαι, καὶ μὴ πρὸς ἀναθολὰς χαὶ ὑπερδάσεις 
χωρεῖν * τοῦτο δὴ τὸ εἰωθὸς Exclvotz ποιεῖν. Πάντων 
οὖν ἐπαινεσάντων τὴν γνώμην " ὡς γὰρ ἐξ ἐμοῦ τὴν 
ἀρχὴν πρὸ; τοὺς ἀρίστους τῶν kv τέλει xai τῶν 
συμμάχων, οὕτω xXx τῶνδε μετέπειτα πρὸς o9; ys 
ἐχρῆν μετεδόθη " τὸ δόξαν δ'επράττετο. Οὐδὲ γὰρ ἐρῶ 
γ3 περὶ ἐμαυτοῦ πλέον, οὐδὲ μηχυνῶ τὸν λόγον, ἐν» 
διατρίδων τοῖς τε ἄλλοις, xat τοῖς χατὰ τὴν μαχρὰν 
ἐχ:ίνην ἀποδημίαν. Οὐ μὴν ἀφῆχα τὴν ναῦν οὕτω 
“πλεῖν ὦ; ἄν ποτε τύχοι, f) χνδερνᾶσθαι ὑπό τιγος τῶν 


dentissimis suecurrit, in Italiam Galliasque iufc- 
riores (1), ipsamque adeo Britannixm, proficisci. 
Fore enim ut per me ipse apud eos qui possent 
afferre opem, legatione fungens, auctoriis fierem, 
ut qua pollent uterentur potentia, nec deinceps, 
quod liabent solemne, moras necterent, ac collu- 
derent. Cunctis itaque consilium laudantibus; uti 
enim a me primum ad principes ac sociorum op- 
timos, ita postmodam ab illis ad reliquos quibus 
paresset, res pervaserat; quemadmodum visum 
erat, sic et factum est. Non enim plura loquar. de 
meipso nec aliis immorans, ac iis qus spectant ad 
longam illam prófectionem, orationem protraham. 
Cxterum haud commisi, ut navim quo. sors ferret 


εἰς ἀρχὴν χαταστάντων μιχρᾶς τινο; ὀλχάδος Ev- D jactandam relinquerem, autve rudi alicui traderenr 


fozz, ἣ κατὰ χειροτονίαν fiot χλῖρον, 7j xasi 
τύχην, ᾿ 


'AXM ἐπεῖ por. παῖς οὐκ ἦν ἐφ᾽ ἡλιχίᾳ οἵᾳ τε 
ἄρχειν, τὸν ἀδελοιδοὺν ἐμαυτῷ διαλλάξας κρατίστῃ 
τύχῃ, ἐπὶ τῶν oláxov αὐτὸν ἐχάθισα, ξως εἰ βού- 
λοιτὸ τὸ θεῖον ὑποστρέψαι με. Ὁ δ᾽ οὖν ἀδελφὸς xxv 
τούτῳ πολὺ βληθεὶς, τῷ μεταδῆναί με λέγω, ἠθύμει 
μᾶλλον ἣ πρόσθεν. "Hv γὰρ ἄντιχρυς αὐτῷ ὥσπερ 
ὀρφανία τὸ πρᾶγμα. Μαχρὸς μὲν γὰρ ἣν ὁ ἀπόπλους" 
μακροτέρα δὲ πολλῷ fj χατὰ τὴν ἤπειρον ἀποδημία. 
Εαὶ τοσοῦτον ἦν ἐν ἀδήλῳ τὸ χαθ᾽ ἡμᾶς, ὡς καὶ τὸ 
μετὰ μαχρόν με χρόνον ἐπανελθεῖν εὐχτόν γε δή- 


πουθεν elvat." Hv μὲν οὖν πάντα τὰ ἐχείνου ἐν οὐχ C. 


ἀγαθαῖς ἐλπίσι τῇ προσδοχίᾳ τῶν ἑπομένων τοῖς 
τότε πράγμασιν" ὁ δὲ μὴ πάντη χαταπεσὼν, ὅ x3v 
ἄλλος ἔπαθεν ἑνί τῳ προσπαλαίων τῶν δεινῶν ἅπερ 
ἐχεῖνος ὑφίστατο, Χχαρτεριχὸς φαινόμενος ἐν xatpots 
οὐχ ἀνεχομένοις ἀνχθολῆς, ἐξήτει mo; ἰάτεται τὸ 
λυποῦν. Καὶ μέντοι καὶ ἐξεῦρεν. Ὁ δὲ τρόπος νῦν 
μὲν δῆλος ἅπασι μετὰ τὸ γενέσθαι, τότε δὲ, οἶμαι, 
ὀλίγοις. Οὕτω γὰρ ἢνάγχαζε τὸ συμφέρον. El γὰρ 
ὅλως ὑπωπτεύετο τοῖς ἐχθροῖς τὸ δρᾶμα" δρᾶμα γὰρ 
Tv ἀτεχνῶς τὸ πρᾶγμα, ἀρίστῃ τέχνῃ τότε γενόμε- 


(4) In Italiam Galliasque extremas. Multis Lao- 
nicus eam Manuelis profectionem lib. 11 enarrat, 
ejusque occasione plura edisserit de Occidentalium 
moribus ac potentia. Καλλίας τὰς χάτω᾽ intelligat 
Manuel, distinctione a Galliis [talie adjacentibus ; 
Celticam scilicet ac Belgicam, ipsamque stricte 
Franciam, ac. regni sedem Lutetiam, ubi regem 
convenit. . 

(2) Optima arte conciliatum patruelem. Veteres 
erant Manuelem inter ac Andronicum fratrem, ejus- 
que lilium Joannem  inimicitiz, ex quo Manuel, 
tametsi junior, a patre pralatus fuerat, ut succe- 
deret imperio. Vix tandem ergo Andronici filius 
Joannes anricitiam instauravit cum patruo Manuele, 
ad quem coactus esset confugere, cum factus fuisset 
Bajazetl suspectior, ne per eum obsidio Constanti- 
nopalitanz urbis irrita cederet, uti Laonicus lib. 
It, et Phranz. l. item i1, c. 20, ubi qua huc spectant, 
qu.eque ad Manuelis iu. Italiam ac Franciam pro- 
feciionem ad cenquirenda auxilia, nec non ad von- 
ditionem ditionis Spairtze, ejusque rescissionem tu. 
multuantibus Spartanis, dilucide ac paucis enar- 


gubernandam, ac cui minoris hactenus scaphz gu- 
bernatio, sive electione, seu hzreditate, seu casu 


. fortuna — obtigisset. 


Enimvero quod filius matura satis ἰδία publice 
rei administranda deesset, optima mihiarte con- 
ciliatum patruclem (2), regends civitati, usque 
dum Deo donante reverti contipgeret, pr:zfeci. 
Frater ergo, hoc quoque dire percussus, meo, in- 
quam, nb urbe ac patria recessu, priori majorem 
tristitiam concepit. Quippe imeam hine absentiam 
maximae cujusdam orbitatis loco habebat : erat 
plane longa navigatio ac trajectus, multoque lon- 
gior terrena profectio. Adeo autem res nostre in- 
certe fluctuabant, ut et tardior, nec nisi post. imul- 
tum tempus decursum, reditus in. votis habendus 
videretur. Res sane ejus omnes spes non bonas 
pritendebant, eorum exspectatione, 46:6 ventura 
erant. llle enimvero, haud omnino despondens ani- 
mum, quod vel unius tantum eluctanda. in-ur-io 
alii injecisset, forti animo iis momentis habens, 
qui? moras non ferrent, malis aliquod remedium 
quarehat. Ac vero etiam invenit. Modus autem 
nunc liquet omnibus, cum res suecessit : tunc au- 
tem, arbitror, admodum paucis. Sic enhn e re erat. 


rata habes : uti c. 19, 4: spectant ad principum 
Christianorum faeederationem, 3c Sigismundi et 
nostrorum cladem ad Nicopolim, cum talis ac ita 
confertus lectusque esset exercitus, ut metum gra- 
vem injiceret Dajazeti. Affuerunt et Galli suppetias 
missi, inque illis didicimus, quid vel Gallica virtus 
possit uisi Deus corroboraverit : quamque przstet 
communem hostem nonniliil semotum petere, dum 
ipse vicinos appetit, quam iis nostra derelictione 
deletis, lateribus ipsis nostris incumbenteim innu- 
merabili turba, experiri. Cattetum ars illa optinia 

uam dicit Manuel, liaud aliud sit quam Joannis 

elinitio, inaxima honorum parte oblata, ceu priwi 
ordinis principi : aut. etiam Dajazetis in regiam 
omnem stirpem ostensa mala voluntas, aliave si- 
milis suasio, qua tandem virum absterruerit ab 
ejus obsequio, ac sibi deviuxerit. Sic produnt An- 
nales Turcici lib. v1, interceptas ejusdem Manuelis 
ad Pannoniorum regein. epistolas, quibus cum ia 
Bajazetem irritaret, quae el causa fuerint imaturan- 
dz obsidion.s regi: urbis, Bajazete nova Manuclis 
injuria gravius offenso. 


$41 MANUELIS PAL.EOLOGI 211 
Ut enim ulla. suspicio fabulz hos'es insedissel : 4 vov: οὐχ ἄν ποτε εἶχε λυτιτελῆται. ΤΆ γὰρ 2257. 
pilam qnippe res fabula erat, optima tune aite vac. περᾶναι ὅλως hv. ἐν τῷ λεληθέναι. Ὅθεν καὶ 
alorsata, nibil anquam juvisset. Tota enim ratio εἰς «5 φλινόμενον δρῶντες οἱ πολλοῖ, xai τὸ pats; 
u* posset obtinere, ab eo erat, ut esset clam. Qusiu-.— οὐ γινώσχοντες, ὑπενόουν, ὅπερ οὖκ ἐκείνῳ c.vt- 
obrem etiam cum ᾿νε] specie t^nus rem vile- ὄαινε. Μηδὲ rip ἔτι φέρειν δυνάμενον τοὺς ἑπαλλέ- 
rent, nce scirent quod occultum esset, laud verum λους χινδύνους, τούτων ἀφεστάναι βουλεύσασθα', τὸ 
aliquid cogitabant. Nimirum, quod non amplius ἀσφαλὲς πρὸ τοῦ καλοῦ θέμενον. Οὕτως Exstvo; ποῖ; 
ferret continua pericula, consilium iniisse, nL hone- — xa:p^v, δπὲρ τῆ: χοινῆς ὠφελείας τὴν ἰδίαν προΐ- 
sto postliabens utile, iis se subtraheret. Sic ille ad δωχε δόξαν ἐν τῷ κρύπτειν τὴν διάνοιαν, ὁ δεὲρ 
tempus communis studio utilitatis, gloriam prodi- δόξῃς ἀεὶ δεχόμενος τοὺς xtvbóvou;. TO μὲν οἷν 
dit, celando consiljum, qui nusquam non gloria δρᾶμα προϊόντες δηλώσομεν’ νῦν δὲ ἀνωτέρω τὸν 
causa essei pericula amplexus. Processu quidem λόγον ἀγάγωμεν, ὡς ἂν εὐτάκτως βαδίσωμε». 
sumus exposituri fabulam ; interim autem altius 
reduceuda oratio, quo ordine procedaimus. 

Erant Rhodi in. communi agentes vitam, viri 
castitatem, paupertatem ac obedientiam pro voto 
quo se Salvatori obstringunt, professi, bellumque 
in crucis hostes; quam in vestibus armisque ac in- 
signibus ubique δι] honestatem ac decorum gestant. 
li, triennio jam, ni fallor, donante fratre, Corin- 
thum suse ditionis labebant, illaque ejus donatio 
inairis pariter ac meo consilio steterat, Nec. vero 
quis miretur. laud enim adeo miserabiles aliqui, 
mollesque ac ignavi sumus, ut eos nobis pr:velatos 
velimus. Yerum cum omnino necessum esset, ut 
ve! civitas ab expugnantibus Turcis caperetur, aut 
ut aliis Lraderetur, qui a przsenti eam discrimine, 


Ὑπῆρχον ἡ iv Ῥόδῳ κοινότης, ἄνδρες, ἀξυγίαν, 
ὑποταγὴν, ἀχτημοσύνην ὀπισχνούμενοι τῷ Σωτῆρι, 
καὶ πολεμεῖν tol; τῷ σταυρῷ πολεμοῦσιν, ὃν οἶδε 
φέρειν εἰώθεσαν κἀπὶ τῶν ἐσθήτων x & πὶ τῶν Ζπλων, 
xà πὶ τῇ; σημαίας ἀπανταχοῦ, ἵν᾽ ἂν εἴη δια σώζεσθαι 
τὸ σεμνόν" Κόρινθον ix τοῦ ἀδελφοῦ τριῶν ἑτῶν, 
οἶμαι, προεσχηκότες, οὐδ' ἀπὸ γνώμης τῆς μητρὸς 
xa τῆς ἡμετέρας. Τοῦτο δὲ μηδεὶς θαυμαζέτω. Οὐ 
γὰρ οὕτως ἡμεῖς ἄθλιοι, οὐδὲ palaxol τινες xe 
ἀδέλτεροι, ὥστε xai ἡ μῶν αὐτῶν ἐκείνους προκρῖ- 
vat. Οὔσης δὲ πάτης ἀνάγκης, ἦτοι τοὺς πολιορχοῦν- 
τας ἑλεῖν τὴν πόλιν' τοὺς Τούρχους λέγω" ἢ τισι 
ταύτην ξοθῆναι τῶν δυναμένων ἐχείνη» σῶσαι τοῦ 
nobis non valentibus, liberare possent; visum προχειμένου χινδύνου, ἡ μῶν γε τοῦτο μὴ δυυα μένων, 
omnino est omnibus aliis praferendos, tanquam αὐτοὺ; δὴ τούτους πάντων τῶν ἄλλων ἄμεινον ἔξοξε 
qui nobis amice uterentur (1), quosque fama es-  προχριθῆναι, ὅτε δὴ καὶ πρὸς ἡμᾶ; φιλίως 5 ἀκει- 
set religionis sacramenti observantes esse, eaque μένους, xal φήμης οὔσης περὶ αὐτῶν μὴ παρ. 6ai- 
pollere potentia, qua& oppi lo necessa ia viller^tur, νεῖν τοὺς ὄρχους, xal δύναμιν ἔχοντας ἱχανὴν πρὸς: 
excepia corum in rem majori alacrita:e, quam 4110- τὸ ζητούμενον τηνικαῦτα, xal πρὸς τὰ τοιαῦτα προ- 
ram qui potentiores essent. [Ves porro gesta, lau-.— θύμους ἧντας ὑπὲρ τοὺ; ἐχείνων ἐσχυροτέρους. 


(10) Nobis amice uerentur. Multa liabet Rhodio- 
rum militum historia, «auibus impensior illa. ín 
Constantinopolitanos ac Manuelem, eorum amici- 
tia satis eluceat, nimirum l. 1v ubi retexitur cum 
urbis Constantinopolitanze obsidio per Bajazetem, 
tum Corinthi ac. Sparte per. Theodorum nostrum 
venditio, utque Spartz episcopus Latinorum odio 
obstiterit, commotisque Spartanis, ad rescinden- 
am venditionem Theodorum adegerit, cum Corin- 
thus haud. gravate. Rhodios admitteret, Eam. exo 
putem. causam negati. Manueli, interdicente Mo- 
mano pontifice. a Latinis subsidii (nt ejus negati sit 
alia causa prater discordiam ipsam Latinorum, ac 
qua laborabat ltali», excepta etiam eorum solita 
tarditate, ac quam Manuel! perstringit, ad bella pe- 
regrina; uL'et regis Gallie morbum taceam, qui 
primus foret ac caput auxiliariorum, pro antiqua 
In ejusmodi expeditionibus, gentis laude) nec aliud 
velle quod refert Dzovius ann. 1591, ex historia 
politica Constantino. l. i. ita sub diris interdixis- 
se pontificem, quod is noluisset osculari crucem 
ln cujusdam chorepiscopi manica depictam. Nus» 
quam euim ejus heresis rumor Manuelem saltem 
aspersit : ut autem Itali ac Pontifex ei sint indigna- 
ti, indignumque putaverint ipsorum auxilio, in quos 
frater |usis Rhodiis nuper offendisset, vero satis 
eongruuin videri possit. Quanquam Manuel ne ip- 
808 quidem Rhodios gravius effeusos monstrat, sic 
Theodorus rem dextere egit, Historia quoque 11 |10- 
diorum mllitum, reddita habet 8 Magistio cimelia 
qua Imperatrix obsidione pressa apud cu:n dep: 


suíssel, antequam etiam repeterentür, ac mox ab 
urhis obsidione soluta ; sed et operam suam eidem 
iustaurand:e impendisse, tantumque conatos Fra- 
tres, datas Theodoro pecunias ac pretiosa alia re- 
cipere. Quam Manuel tam multis depr:edicat fabu- 
lam, ut Theodorus non omnino sincere egerit cum 
Rliodiis, volueritque tantum per eos terrorein Tur- 
cis injicere, non vere, quod erat in ipso, Pelopon- 
neso donare, ut. tanquam amici ac socii deinceps 
tenerent ac tutarentur, laud possim omnino pro- 
bare, aut satis e Christiani politici (ide existinfare. 
Fuerit certe illa files, non quam Grrcam vr 
aniicus ae Graecus ab Áreopago sincerissimae homo 
fidei 3c Grzciz velut morientis non modicum de 
cus, libello edito nuper egregie ostendit, sed quam 
aliqui Grecis improperant, ac cujus nusquam de- 
sint nonnulli rei, ut nulla omnino gens, ac omni 
ex parte, vacat crimine. Ut vi quadam, atque ad 
sedandos Spartianorum tumultus resciderit con- 
wractum, non valens continere, nemo jure culpa- 
verit. Corrigit ipse Manuel, ut nonnihil serio sit 
gestum, ageute Theodoro, ut reipsa Pelopon nesus 
cessura essct Rhodiis, nisi seipsam a Dajazete tu- 
tari. posset, vel superando, vel compelleudo ad  pa- 
cem ; Latinorum ac fragrum Rbodiorum jugo uipote 
Christianorum, multis partibus Turcico ac infide- 
lium pralato ; quod. utinam sic Grzcis omnibus 


esset visum, nec quorumdam xostrum multa inso- 


leniia ac sacrorum illusio, nonnullis fecisset in- 


visum. 


215 


THEODORI DESPOT.E LAUDATIO FUNEBRIS. 


216 


Τοῦτο τέλος εἰληφὸς, τοσούτῳ συνετέλεσε τῇ IIexo- A tum Peloponnesi commodis addidit, quantum tem- 


ποννήσῳ, ὅσῳ γε σαφῶς ὁ καιρὸς ἔδειξε. Τοῦτο τὰς 
Eo bou; τῶν ἐχθρῶν xal τὰς εἰσδολὰς, ὅσον ἡ πεῖρα 
παρέστησεν, ἀπεσόδησεν. Οὔτε γὰρ στρατιὰν ἀγεί- 
ρειν ἰσχυρὰν οἴχοθεν εἶχον οἱ γειτονοῦντες βάρθαροι, 
οὔτε μὴ πρότερον el, πολὺ συναθροισθεῖσιν ἐχείνοις 
πλῆθος, τὴν ἡμετέραν χατατρέχειν ἐξῆν, δέει τοὺς 
τοιούτους στρατιώτας" τὸ δὲ πολλήν τινα ταύτην 
σνγχροτηθῆναι, χαὶ διὰ χρόνου, χαὶ πολλαχόθεν" 
τοῦτο γὰρ ὑπολέλειπται: χαὶ τὰς ὁμόρους πόλεις 
λαθεῖν, δι᾽ ὧν f) φήμη μετεδίδοτο πρὸς τὰς ἡμετέ- 
ρας, μιχροῦ δεῖν οἶμαι ἀδύνατον. Γνωσθεῖσι δὲ τοῖς 
ἐχθροῖς παθεῖν τι μᾶλλον συνέδαινεν, f| δρᾶσαί που 
λυπηρόν. Τοῦτο πολλῷ βέλτιον τοῖς τότε συνήνεγχε 
πράγμασιν, ἣ ὅτε ταύτην ἐπανεχτήσατο ὁ θαυμάσιος 
οὑτοσὶ, πολύν τινα χρόνον ἤδη προαποσπασθεῖσαν 
τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς. Τοῦτο τὴν ἐχείνον σοφίαν, 
καὶ τὴν περὶ τὰ χοινὰ ἐπιστήμην, ὑψηλοτέραν ἀπέ- 
δειξεν οὐδὲν ἧττον, ἢ ὅτε θαυμαζόμενος οὗτος ἦν τῷ 
χτᾶσθαι πόλεις ἑτέρας. “ἔστι γὰρ καιρὸς Aa6eiv, 
καὶ καιρὸς πάντως «ροέσθαι. Καὶ τοῦτο Σολομών- 
τειος δόξα" εἰ μέμνηταί τις ἐχείνου, τῷ χαιρῷ 
πάντα νέμοντος. θάτερον μὲν τοῖν εἰρημένοιν᾽ λέγω 
δὴ τὸ σὺν τῷ καιρῷ δοῦναι" ὑψηλὸν, xal οὐ τῶν 
πολλῶν. 

Ἐπεὶ γὰρ πάντως εἷς τὸ παρὸν οἱ πλεῖστοι βλέ- 
πουσι τῶν ἀνθρώπων, ὀλιγωροῦντες τοῦ μέλλοντος, 
ὡς ἐν ἀδήλῳ τούτοις χειμένου, δηλονότι τῶν ὀλίγων 
ἐστὶ μιχρὰν ἀφαίρεσιν δέξασθαι τῶν ὑπαρχόντων 


pus postmodum liquido ostendit. Ea res, hostium 
incursiones ac invasiones, quantum probavit expe- 
rientia, submovit. Neque enim. vicini Darbari. for- 
lem satis a seexercilum poterant cogere, nec vero 
Rhodiorum ictu licebat, ut nisi magno prius numcro 
collecti, ditionis nostrse terras incursarent : ut 
autem per tempus, ac ex multis lucis, quod unum 
reliquum eratgraudem ejusmodi exercitum cogerent, 
resque lateret confines civitates, per quas famain 
nostras derivanda esset, id vero opinor, factu  iui- 
possibile erat. Ut autem hostes detecti sint, triste 
potius aliquid ferant, quam fecerint. Ea res majus 
quid tune ad momentum rebus contulit, quam cum 
vir mirabilis, a Romani pridem imperii ditione avul- 
sam civitatem, eidem adjecit. Ea res, nihil minus 
sublimem admiraudi viri sapientiam, ejusque uui- 
versalem scientiam ostendit, quai cum urbes. alias 
suz ditionis fecit. Plane vero, Tempus est. acqui- 
rendi, tempus perdendi, quze Salomonis sententia est, 
ut quis meminerit, cum ille universis tempus distri- 
buit : quamquam duorum alterum, dare scilicet cuia 
sit opportunum, res sublimis animi sit ac pau- 
corum. 


Cum enim plerique omnino respiciant ad res 
praseutes, futurasque uegligant tanquam incertz5, 
utique paucoruur sit, αἱ parum quid sibi subtrahi 
patiantur, quo maxinium quid necdum przsens ac- 


αὐτοῖς ἀντὶ μεγίστης μήπω παρούσης. ᾿Αλλ᾽ οὗτός Q. cesserit. Haud enimvero iis ille similishabebat, qui 


yt οὐ xac ἐχείνηους τοὺς τὰ ἐν ποσὶ μόνον βλέποντας, 
ἀλλὰ χαὶ τὸ μέλλον προεωρᾶτο εἴπερ τις ἄλλος, χαὶ 
περὶ πάντων ἐξῇ: ἐφρόντιζε τῶν πραγμάτων. Ὅθεν 
ἐξησθενηχυῖαν ὁρῶν τὴν πόλιν τῷ πολιορχεῖσθαι 
μαχρῷ τῷ χρόνῳ, χαὶ τὸ isópsvov πάντως ὥσπερ 
ὑπ᾽ ὄψιν ἔχων, ὡς οἱ πολιορχοῦντες βάρδαροι παρᾶ» 
στήσονται μὲν αὐτὴν οὐ μετὰ πολύν τινα χρόνον, 
παραστήσονται δὲ πλείους εὐθὺς ἐχείνης χρατήσαν- 
τες, χαὶ χωρήσει τὸ δεινὸν ἐπὶ πλεῖστον’ ἡγήσατο 
τὸ ταύτην προέσθαι, ὑπὲρ τοῦ μὴ πλείους σύναμα 
ταύτῃ, χέρδος οὐ μιχρὸν εἶναι" καὶ ἑῴχει ταῦτα 
πράττων τοῖς σφοδρῷ ληφθεῖσι χλύδωνι, ol ταῖς ἕαυ- 
τῶν χερσὶ πολλὰ τῶν ἀγωγίμων ἀποδαλλόμενοι, 
κέρδος τὴν ζημίαν ἡγοῦνται' οὐχ ἁπλῶς τῷ πράγ- 
ματ: χαίροντες, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ τὸ πᾶν ἐθέλοντες ἔχειν, 
τοῦ καιροῦ πρὸς τοὐναντίον βιαζομένου, τὸ πᾶν 
χαχῶς ἀπολέσωσιν. Ὥστε, xaüánto τοπρὶν εἰληφὼς 
ταυτηνὶ τὴν πολυύμνητον πόλιν, ἀναλώμασι μὲν 
πολλοῖς, πλείοσι δὲ πόνοις, χινδύνοις δὲ ὅτι πλείστοις, 
μένας ὧν, καὶ δέδειχται" οὕτω xal τότε, δεδωχὼς, 
ἡνίχα τε. xai ol; ἐχρῆν, χαὶ ὡς οὐχ ἂν ἦν ἄλλως 


βίλειον δεδωχέναι. Ὅτε γὰρ οὐχ fjv ἐχείνην ἔτι δια» 


σώζεσθαι, καὶ τοῖς Φρερίοις, καὶ μετὰ λαμπρῶν 
οὑ ποσχέσεων, βοηθεῖν ἡμῖν ἐχείνους ἅπατι τρόποις. 

Πότον οὖν θαυμάζεσθαι δίχαιο;, εἰ ὅπερ πάντως 
ἔμελλεν ἐν ταῖς τῶν ἐχθρῶν χερσὶν ἀπίστων ὄντων 
ἔστεοθλι, τοῦτο φίλοις xal Χριστιανοῖς ἐνεχείρια:, 
καὶ ταύτῃ γε συμμάχους αὐτοὺς ἐχτήτατο τοῦ πρὸς 
ix£lvou; πολέμου; Καὶ πάλαι γὰρ τοὺς ἄνδρας 15)- 


tantum vident in pedibus posita, quin futuri ut quis 
alius przvidens, universis deinceps curam adhibc- 
lat. Videns itaque fractam viribus urbem a longa 
obsidione, ac quod futurum esset ob oculos habens ; 
fore nimiruin ut obsidentes Barbari ea brevi poti. 
rentur, utquestatim ea expugnata, mirum quantum 
promovente malo, plures alias capturj essent ; 
lucri non modici accessionem cjus babuit jacturam, 
ut ne majori, plures una amitteret, Ea porro moli- 
tione iis similis videbatur, qui magna: correpti tem. 
pestate, merces multas manibus ipsi salo jactantes, 
jacturam lucri ducunt : non quia re delectentur, sed 
ut ne merces totas retinere volentes, cum tempus 
aáversetur, male totas amittant, Quamobrem uti 
antea longe celeberrimam urbem multis sumptibus, 
impensiorique labore, ac plurimis defuncius peri- 
culis in ditionem recipiens, cum esset magnus, sese. 
magnum ostendit : sic quoque per id tempus, cum 
dedisset, quando ac quibus par esset, atque ut me- 
lius alioqui non posset trabi : tum nimirum cum nou 
essct servando : atque adeo fratribus, qui et abunde 
maynificis pollicitationibus, modis se omnibus uo- 
bis deinceps auxiliaturos reciperent. 


Quam ergo jure ad«nirandus, ul quod omvino 
cessurum erat In hostium potestatem, idque infitc- 
lium, hoc ille amicis ac Christianis crediderit, at- 
quc ca re belli ineos socios comparaverit ? Jam enim 
olim nobis cum cis n»cessitudo erat. Ue cu: ai 


241 


MANUELiS PAL.EOLOGI 


211 


Ut enim ulla suspicio fabulze hostes insedisset : À vov: οὐχ ἄν ποτε εἶχε .o3tte) 3321. Τὸ γὰρ δυνηϑῆ.- 


p3lam qnippe res fabula erat, optima tunc arte 
adornata, nibil unquam juvisset. Tota enim ratio 
u* posseL obtinere, ab eo erat, ut esset clam. Qumn- 
ebrem etia:n cum multi specie tenus rem. viide- 
rent, nec scirent quod occultum esset, haud verum 
aliquid cogitabant. Nimirum, quod non amplius 
ferret continua pericula, consilium iniisse, "t hone- 
sto posthabens utile, iis se subtraherct. Sie ille ad 
tempus communis studio utilitatis, gloriam pro«di- 
dit, celando consilium, qui nusquam non glorize 
causa essct pericula amplexus. Processu quidem 
sumus exposituri fabulam ; interim autem altius 
reduceuda oratio, quo ordine procedainus. 

Erant Rhodi in. communi agentes vitam, viri 
castitatem, pauperiatem ac obedientiam pro voto 
quo se Salvatori obstringunt, professi, bellumque 
in crucis hostes; quam in vestibus armisque ac in- 
signibus ubique δι] bonestatem ac decorum gestant. 
li, triennio jam, ni fallor, donante (fratre, Corin- 
thum suae ditionis habebant, illaque ejus donatio 
mairis pariter ac mco consilio steterat. Nec vero 
quis miretur. laud enim adeo miserabiles aliqui, 
mollesque ac ignavi sumus, ut eos nobis pr:vlatos 
velimus. Verum cum omnino necessum esset, ut 
ve! civitas ab expugnantibus Turcis caperetur, aut 
ut aliis Lraderetur, qui ἃ presenti eam discrimine, 
nobis non valentibus, liberare possent; visum 
omnino est omnibus aliis praferendos, tanquam 
qui nobis amice uterentur (1), quosque fama es- 
set religionis sacramenti ohservantes esse, eaque 
poll«re potentia, quz oppi lo necessa: ia viller-tur, 
excepta v orum in rei majori alacrita:e, quam alio- 
vam qui potentiores essent. tes. porro gesta, tan- 


(10) Nobis amice ulerentur. Multa habet Rhodio- 
rum milituin. hi-toria, quibus impensior iila. in 
Constantinopolitanos ac Manuelem, eorum amici- 
tia satis eluceat, nimirum l. iv ubi retéxitur cum 
urbis Constantinopolitanze obsi/io per Bajazetem, 
tum Corinthi ae Sparte per. Theodorum nostrum 
venditio, utque Spartz episcopus Latinorum odio 
ohstiterit, commotisque Spar!anis, ad rescinden- 
dam venditionem Theodorum adegerit, cum Corin- 
thus haud. gravate Rhodios admitteret. Eam. eyo 
putem. causam negati. Manueli, interdicente Ro- 
mono pontifice. a Latinis sabsidii (ut ejus negati sit 
alia eausa preter discordiam ipsam Latinorum, ac 
qua laborabat ltali», excepta etiam eorum solita 
tarditate, ac quam Manue! perstringit, ad bella pe- 
regrina; uL'et regis Gallie morbum taceam, qui 
prinius foret ac. caput auxiliariorum, pro antiqtua 
In ejusmodi expeditionibus, gentis laude) nec aliud 
velle quod refert Dzovius ann. 1991, ex historia 
politica Constautinop. l. 1. ita sub diris interdixis- 
se pontificem, quod is noluisset osculari crucem 
lan cujusdam chorepiscopi manica depictam. Nus- 
quam enim ejus haeresis rumor Manuelem saltem 
aspersit : ut. autem Itali ac Pontifex ei sint indigna- 
ti, indignumque putaverint ipsorum auxillo, in quos 
frater [818 Rhodiis nuper offendissct, vero satis 
eongruum videri possit. Quanquam Manuel nei 
80s quidem Rhodios gravius effeusos monstrat, 8 
Theodorus rem dextere egit, Historia quoque ἢβ6- 
diorum militum, reddita babet » Magistro elm aH 

gua lLnperatrix obsidione pressa apud eu: 


yat περᾶναι δ)ως ὧν ἐν τῷ λεληθέναι. Ὅθεν xai 
εἰς τὸ φιινόμενον ὁρῶντες οἱ πολλοὶ, xat τὸ βάθος 
οὗ γινώσχοντες, ὑπενόουν, ὅπερ οὐχ ἐχείνῳ συνέ- 
θαινε. Μηδὲ γὰρ ἔτι φέρειν δυνάμενον τοὺς ἐπαλλή- 
λους xtwÜ)vov;, τούτων ἀφεστάναι βουλεύσασθα:, τὸ 
ἀσφαλὲς πρὸ τοῦ καλοῦ θέμενον. Οὕτως ἐχεῖνος πρὸς 
χαιρὺν, ὑπὲρ τῆ; χοινῆς ὠφελείας τὴν ἰδίαν ποοῦ- 
δωχε δόξαν ἐν τῷ χρύπτειν τὴν διάνοιαν, ὁ δ-ὶρ 
δόξης ἀεὶ δεχόμενος τοὺς χινδύνου;. Τὸ μὲν oiv 
δρᾶμα προῖόντες δηλώσομεν’ νῦν 0$ ἀνωτέρω τὸν 
λόγον ἀγάγωμεν, ὡς ἂν εὑτάχτως βαδίτωμεν. 


Ὑπῆρχον ἡ ἐν Ῥόδῳ κοινότης, ἄνδρες, ἀξυγίαν, 
ὑποταγὴν, ἀχτημοσύνην ὑπισχνούμενοι τῷ Σωτῆρι, 
xai πολεμεῖν tol; τῷ σταυρῷ πολεμοῦσεν, ὃν οἷδε 
φέρειν εἰώθεσαν χἀπὶ τῶν ἐσθήτων κἀπὶ τῶν ὅπλων, 
χὸ πὶ τῆ: σημαίας ἀπανταχοῦ, ἵν᾽ ἂν εἴη διλσώζεσθαι 


τὸ σεμνόν" Κόρινθον ix τοῦ ἀδελφοῦ τριῶν ἑτῶν, 


οἶμαι, προεσχηχότες, οὐδ' ἀπὸ γνώμης τῆς μητρὸς 
xai τῆς ἡμετέρας. Τοῦτο δὲ μηδεὶς θαυ μαζέτω. Οὗ 
γὰρ οὕτως ἡμεῖς ἄθλιοι, οὐδὲ μαλαχοῖ τινες χεὶ 


ἀδέλτερο!, ὥστε xal ἡ μῶν αὐτῶν ἐχείνους προχρῖ- 
vat. Οὔσης δὲ πάσης ἀνάγκης, ἔτοι τοὺς πολιορκχοῦν- 
πας Div τὴν πόλιν’ τοὺς Τούρχους λέγω" ἢ τισι 


ταύτην ξοθῆναι τῶν δυναμένων ἐκείνη» σῶσαι τοῦ 
προχειμένου χινδύνου, ἡ μῶν γε τοῦτο μὴ δυνα μένων, 
αὐτοὺς δὴ τούτους πάντων τῶν ἄλλων ἄμεινον ἔξοξε 


C προχριθῆνλι, ὅτε δὴ καὶ πρὸς ἐμᾶς φιλίως δ' ἀκεν- 


μένους, καὶ φήμης οὔτης περὶ αὐτῶν μὴ παρ. δαί- 
νεῖν τοὺς ὄρχους, xal δύναμιν ἔχοντας ἱχανὴν «p^; 


«b ζητούμενον τηνιχαῦτα, καὶ πρὸς τὰ τοιαῦτα wpo- 


θύμλους vta; ὑπὲρ τοὺ; ἐχ:ίνων ἰσχυροτέρους. 


suissel, antequam etiam repeterentur, ac mox ab 
urhis obsidione soluta ; sed et operam suam eidem 
instaurand:e impendisse, tantumque conatos Fra- 
tres, datas Theodoro pecunias ac. pretiosa alia re- 
cipere. Quam Manuel tam multis depr:edicat  fabu- 
lam, ut Theodorus non omnino sincere egerit cum 
Rliodiis, volueritque tantum per eos terrorein Tur- 
cis injicere, non vere, quod erat in ipso, Pelopoa- 
neso donare, ut. tanquam amici ac socii deinceps 
tenerent ac tutarentur, haud possim. omnino pre 
bare, aut satis e Christiani politici (ide existintare. 
Fuerit certe illa files, non quam Greeceam w 

aniicus ae Grzcus ab Arcopago sincerissimae bom 

fidei ac Grzcix velut morientis non modicum de 

cus, libello edito nuper egregie ostendit, sed quam 

aliqui Grzcis improperant, ac cujus nusquam de 

sint nonnulli rei, ut nulla omnino gens, ac omni 
ex parte, vacat crimine. Ut vi quadam, atque sd 
sedandos Spartianorum tumultus resciderit cos- 
wactum, non valens continere, nemo jure culps- 
verit. Corrigit ipse Mauuel, ut. nonnihil serio sit 


gestum, ageute Theodoro, ut reipsa Peloponnesns 
cessura essct Rhodiis, nisi seipsam a Bajazete te- 
tari. posset, vel superando, vel compellendo ad pa- 
cem ; Latinorum ac fratrum Rhodiorum jugo uipote 
Christianorum, multis partibus Turcico ac inftide- 
lium pralato ; quod utinam sic Graecis omnibus 
esed visum, nec quorumdam uostrum multa inso- 
lestis 
visum 


86 sacrorum illusio, nonnullis fecisset in- 


915 


TIIEODORI DESPOT.E LAUDATIO FUNEBRIS. 


246 


Τοῦτο τέλος εἰληφὸς, τοσούτῳ συνετέλεσε τῇ Πελο- À tum Peloponnesi commodis addidit, quantum tenm- 


ποννήσῳ, ὅσῳ γε σαφῶς ὁ καιρὸς ἔδειξε. Τοῦτο τὰς 
ἐφίδους τῶν ἐχθρῶν καὶ τὰς εἰσόολχς, ὅσον ἡ πεῖρα 
παρέστησεν, ἀπεσόδησεν. Οὔτε γὰρ στρατιὰν &vet- 
ρειν ἰσχυρὰν οἴχοθεν εἶχον οἱ γειτονοῦντες βάρθαροι, 
οὔτε μὴ πρότερον εἰς πολὺ συναθροισθεῖσιν ἐχείνοις 
πλῆθος, τὴν ἡμετέραν χατατρέχειν ἐξῆν, δέει τοὺς 
τοιούτους στρατιώτας" τὸ δὲ πολλήν τινα ταύτην 
συγχροτηθῆναι, καὶ διὰ χρόνου, xal πολλαχόθεν" 
τοῦτο γὰρ ὑπολέλειπται: καὶ τὰς ὁμόρους πόλεις 
λαθεῖν, δι᾽ ὧν fj φήμη μετεδίδοτο πρὸς τὰς ἡμετέ- 
ρας, μιχροῦ δεῖν οἶμαι ἀδύνατον. Γνωσθεῖσι δὲ τοῖς 
ἐχθροῖς παθεῖν τι μᾶλλον συνέδαινεν, f| δρᾶσαί που 
λυπηρόν. Τοῦτο πολλῷ βέλτιον τοῖς τότε σννήνεγχε 
πράγμασιν, ἣ ὅτε ταύτην ἐπανεχτήσατο ὁ θχυμάσιος 
02103, πολύν τινὰ χρόνον ἤδη προαποσπασθεῖσαν 
τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς. Τοῦτο τὴν ἐχείνου σοφίαν, 
xaY τὴν περὶ τὰ χοινὰ ἐπιστήμην, ὑψηλοτέραν ἀπέ- 
δειξεν οὐδὲν ἧττον, ἣ ὅτε θαυμαζόμενος οὗτος ἣν τῷ 
χτᾶσθαι πόλεις ἑτέρας. “Ἔστι γὰρ καιρὸς Aa6eiv, 
καὶ καιρὸς πάντως προέσθαι. ἵκαὶ τοῦτο Σολομών- 
veto; δόξα᾽ εἰ μέμνηταί τις ἑἐχείνου, τῷ χαιρῷ 
πάντα νέμοντος. Gázepov μὲν τοῖν εἰρημένοιν" λέγω 
δὴ τὸ σὺν τῷ καιρῷ δοῦναι" ὑψηλὸν, καὶ οὐ τῶν 
πολλῶν. 

Ἐπεὶ γὰρ πάντως εἰς τὸ παρὸν ol πλεῖστοι βλέ- 
πουσι τῶν ἀνθρώκων, ὀλιγωροῦντες τοῦ μέλλοντος, 
ὡς ἐν ἀδήλῳ τούτοις χειμένον, δηλονότι τῶν ὀλίγων 
ἐστὶ μιχρὰν ἀφαίρεσιν δέξασθαι τῶν ὑπαρχόντων 


αὐτοῖς ἀντὶ μεγίστης μήπω παρούσης. ᾿Αλλ᾽ οὗτός C 


γε οὐ κατ᾽ Ex&lvouc τοὺς τὰ kv ποσὶ μόνον βλέποντας, 
ἀλλὰ χαὶ τὸ μέλλον προεωρᾶτο εἴπερ τις ἄλλος, xal 
περὶ πάντων ἑξῆ; ἐφρόντιζε τῶν πραγμάτων. Ὅθεν 
ἐξησθενηχυῖαν ὁρῶν τὴν πόλιν τῷ πολιορχεῖσθαι 
μαχρῷ τῷ χρόνῳ, καὶ τὸ ἐσόμενον πάντως ὥσπερ 
ὑπ᾽ ὄψιν ἔχων, ὡς οἱ πολιορχοῦντες βάρδαροι παρα- 
στήσονται μὲν αὐτὴν οὐ μετὰ πολύν τινα χρόνον, 
παραστήσονται δὲ πλείγυς εὐθὺς ἐχείνης χρατήσαν- 
τες, χαὶ χωρήσει τὸ δεινὸν ἐπὶ πλεῖστον' ἡγήσατο 
τὸ ταύτην προέσθαι, ὑπὲρ τοῦ μὴ πλείους σύναμα 
ταύτῃ, χέρδος οὐ μιχρὸν εἶναι’ χαὶ ἐῴχει ταῦτα 
πράττων tol; σφοδρῷ ληφθεῖσι χλύδωνι, οἵ ταῖς Exu- 
τῶν χεραὶ πολλὰ τῶν ἀγωγίμων ἀποθαλλόμενοι, 
κέρδος τὴν ζημίαν ἡγοῦνται οὐχ ἁπλῶς τῷ πράγ- 
ματ: χαίροντες, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ τὸ πᾶν ἐθέλοντες ἔχειν, 
τοῦ καιροῦ πρὸς τοὐναντίον βιαζομένου, τὸ πᾶν 
χαχῶς ἀπολέσωσιν. Ὥστε, χαθάπέρ τοπρὶν εἰληφὼς 
ταυτηνὶ τὴν πολυύμνητον πόλιν, ἀναλώμασι μὲν 
πολλοῖς, πλείοσι δὲ πόνοις, χινδύνοις δὲ ὅτι πλείστοις, 
μέγας ὧν, καὶ δέδεικται" οὕτω καὶ τότε, δεδωχὼς, 
ἡνίχα τε. καὶ οἷς ἐχρῆν, καὶ ὡς οὐκ ἂν ἦν ἄλλως 


βέλτιον δεδωχέναι. Ὅτε γὰρ οὐκ ἣν ἐχείνην ἔτι δια» 


σώζεσθαι, καὶ τοῖς Φρερίοις, χαὶ μετὰ λαμπρῶν 
οὑποσχέσεων, βοηθεῖν ἡμῖν ἐχ:ίνους ἅπασι τρόποις. 
Ilósov οὖν θαυμάζεσθαι δίχαιο;, εἰ ὅπερ πάντως 
ἔμελλεν ἐν ταῖς τῶν ἐχθρῶν χερσὶν ἀπίστων ὄντων 
ἔσεσθαι, τοῦτο φίλοις xal Χριστιανοῖς ἐνεχείρισ:, 
xil ταύτῃ γε συμμάχους αὐτοὺς ἐκτήτατο τοῦ πρὸ; 
ἐχείνου; κολέμον; Καὶ πάλαι γὰρ τοὺς ἄνδρας τού- 


pus postmodum liquido ostendit. Ea res, hostiuin 
incursiones ἃς invasiones, quantum prolavit expe- 
rientia, submovit. Neque enim vicini Barbari for- 
tem satis a seexercitum poterant cogere, nec vero 
Rhodiorum metu licebat, ut nisi magno prius numcro 
collecti, ditionis nostrse terras incursarent : ut 
autem per tempus, ac ex multis lucis, quod uuum 
reliquum erat grandem ejusmodi exercitum cogerent, 
resque lateret confines civitates, per quas famain 
nostras derivanda esset, id vero opinor, factu. im- 
possibile erat. Ut autem hostes detecti sint, triste 
potius aliquid ferant, quam fecerint. Ea res majus 
quid tunc ad momentum rebus contulit, quam cum 
vir mirabilis, a Romani pridem imperii ditione avul- 
sam civitatem, eidem adjecit. Ea res, nihil minus 
sublimem adwmirandi viri sapientiam, ejusque uni- 
versalem scientiam ostendit, quam cum urbes alias 
sua ditionis fecit. Plane vero, Tempus est. acqui- 
rendi, tempus perdendi, quz Salomonis sententia es!, 
ut quis meminerit, cum ille universis tempus distri- 
buit : quamquam duorum alterum, dare scilicet cuin 
sit opportunum, res sublimis animi sit ac pau- 
corum. 


Cum enim plerique omnino respiciant ad res 
presentes, futurasque negligant tanquam incertzs, 
utique paucoruur sit, ut parum quid sibi subtrahi 
patiantur, quo maxinium quid necdum praesens ac- 
cesserit. Haud enimvero iis illesimilishabebat, qui 
tantum vident in pedibus posita, quin futuri ut quis 
alius przvidens, universis deinceps curam adhibc- 
lat. Videns itaque fractam viribus urbem a longo 
obsidione, ac quod futurum esset ob oculos labens ; 
fore nimirum ut obsideotes Barbari ea brevi poti- 
rentur, utquestatim ea. expugnata, mirum quantuut 
promovente malo, plures alias capturi essent ; 
lucri non modici accessionem ejus babuit jacturam, 
ut ne majori, plures una amitteret. Ea porro moli- 
tione iis similis videbatur, qui magna;correpti tem- 
pestate, merces multas manibus ipsi salo jactantes, 
jacturam lucri Jueunt : non quia re delectentur, sed 
ut ne merces totas retinere volentes, cum tempus 
adversetur, male totas amittant. Quamobrem wti 
antea longe celeberriam urbem multis sumptibus, 
impensiorique labore, ac plurimis defunctus peri- 
culis in ditionem recipiens, cum esset magnus, sese. 
magnum ostendit : sic quoque per id tempus, cum 
dedisset, quando ac quibus par esset, atque ut me- 
lius alioqui nou posset trahi : tum nimirum cum nou 
essct servando : atque adco fratribus, qui et abunde 
maynificis pollicitationibus, modis se omnibus uo- 
bis deinceps auxiliaturos reciperent. 


Quam ergo jure adimirandus, ut quod omvino 
cessurum erat In hostium potestatem, idque. infidc- 
lium, hoc ille amicis ac Christianis crediderit, at- 
quc care belli ἰῃ 608 socios comparaverit ? Jam enità 
olim nobis cum cis n-cessitudo erat. U.de cu: ai: 


* 


94 


MANUELIS PAL/EOLOGT 


213 


quando necessarium baberemus ab amicisauxilium, Α τους, àv συνηθείᾳ πως εἴχομεν. Ὅθεν xal. ποτε 


saluti consulturi, przbuerunt illi haud modicum 
submiíisso classiario mailite, cum 5018 magnificentia 
86 juvandi studio agerentur. Nullaenim ratio debiti 
suberat ut opem ferrent, neque ferendi ejus sacra- 
mentu:n ullum emiserant, ut in contracta pro Corin- 
ibo celebrato. Liquet antem ut hzc inter multum re- 
ferat. Quippe multum prastat ab eis accipere qui 
prostant ex debito, quam ab iis, quijex grotia. Non 
tam ergo viris civitatem dedit, quam per cam illos 
accepit. 

Enimvero ostendendum puto apertius, ut forct 
malum rem secus habuisse.Ut enim probe temporum 
rerumque memineritis, erat omnino stàtim urbs 
Darbarorum manibus diripienda. Quod si menses 
aliquot (dolo utique) nihil aut igni aut ferro defor. 
matam hostes servaturi essent, fuisset ea s'atim 
apparens clementia proximis urbibus przsens oc- 
casio, ut etipse deditionem facerent. Par enim erat, 
ut ita Barbarorum astu decepte, iis. servire quam 
capte vastari mallent. Quod enim capta Corinthus 
carum metropolis, nihil gravius passa esset, cum 
illarum merito detrahebat spiritus, tum spem mul- 
tam addebat, ut neque illa passurze essent. Nam ne- 
que ratione duci, cujusque passi:, nec vero exem- 
plo componi, sapientiorum inveneris. Quo.! si rcs 
successisset, planeautem erat successura, in immen- 
sum plane malum processisset.lis itaque omnibus de 
causis, eam urbem ditionis Fratrum fleri concessit, 


δεῆσαν παντοδαπὴν βοήθειαν ἡμᾶς ζητεῖν ὑπὲρ 
σωτηρίας πτρὰ τῶν φίλων, οὗ σμικρὰν ἡμῖν ἐκεῖνοι 
διὰ θαλάττης παρέσχοντο φιλοτιμίας ἕνεκα καὶ τοῦ 
γιγνομένου. Οὐ γὰρ κατὰ χρέος βοηθεῖν ἡμῖν ὀφεί- 
λοντες ἦσαν, οὐδὲ ὠμωμόέκεσαν ὑπὲρ τούτου, ὡς ἐν 
ταῖς συμδάσεσι ταῖς ὑπὲρ Κορίνθου" καὶ τοῖνδε τὸ 
διάφορον ὅσον, δῆλον. Τὸ γὰρ ix τῶν κατὰ χρέος 
διδόντων τιυλ λαμδάνειν τοῦ κατὰ χάριν vols 
προΐχει. Οὐ μᾶλλον τοίνυν αὐτὴν δέδωχε τοῖς ἀνδρά- 
σιν ἐχείνοις, ἣ δι᾽ αὐτῆς αὐτοὺς ἔλαδεν. 

Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οἶμαι προτήχειν δεῖξαι σαφέστερον, 
ὅσον ἂν ἦν τὸ xaxhv, μὴ ταύτῃ γεγονότος τοῦ π΄ ἀγ- 
ματος. Εἰ γὰρ ἀχριδῶς τῶν καιρῶν καὶ τῶν πραγ- 
μάτων μεμνήμεθα, αὐτίχα πάντως ὄμελλεν fia d 
πόλις ἔσεσθαι βαρδαρικαῖς χερσὶ παρανάλωμα. Εἰ 
δὲ δὴ xai πρὸς καιρὸν, πόντως δὲ κατὰ ἀπάτην 
κατεῖχον αὐτὴν λαθόντες οἱ δυσμενεῖς, μῆτε σιδήρῳ 
διαφθείραντες, τοῦτ᾽ ἂν αὐτίχα πρόφασις ἐγεγόνει 
ταῖς ὁμόροις αὐτῇ πόλεσιν ὑπὸ τοὺς βαρέάρους 
γενέσθαι. Εἰχὸς γὰρ ἦν αὐτὰς ἑξαπατηθεΐῖσας τῇ 
τῶν βαρδάρων δοχούσῃ φιλανθρωκίφ καὶ δουλεῦσει 
τούτοις βουλεύσασθαι πρὸ τοῦ πορθηθῆναι πολέμῳ. 
T^ γὰρ ἁλοῦσαν τὴν Κόρινθον, μητρόπολιν αὐτῶν 
οὖσαν, μηδέν τι πεπονθέναι δεινὸν, τό τε τούτων 
φρόνημα χατέδαλεν ἂν εἰχότως, καὶ κομιδῇ παρέ- 
σχεν ἐλπίζειν, ὡς ἄρ᾽ οὐδ᾽ αὖται πείσονται. Ἔ τεί 
το: τὸ μὲν ἄγεσθαι λόγῳ οὐ τῶν τυχόντων ἂν εὕροις" 
τὸ δὲ ῥυθμίζεσθαι παραδείγματι τῶν o0 σοφωτέρων. 


quo minorum cumprimis aliorum civit3tum ac oppi- C Καὶ εἴ γε τοῦτο προὐδεδήκει δ᾽ ἂν πάντως, km 


dorum, »jusque adeo ipsius quz pro aliis tradebatur 
saluti esset. consultum. Velut itaque jam captam ab 
hostibus, ab eorum abstraxit manu, eam credendo 
Fratribus. Cum ergo ipsum hoc sit preclarum, ut si- 
inulalias complures urbes a periculo liberaverit, 
quomodo non clarum maxime fuerit? 


ἄπειρον ἂν ἐχώρει τὸ δεινόν. Καὶ δὴ τῶν εἰρημένων 
ἕνεχα πάντων συνεχώρησε Aa6elv τοὺς Φρερίονς 
τῆνδε τὴν πόλιν ἐπὶ σωτηρίᾳ μάλιστα μὲν xal ἄλλων 
πολιχνίων τε καὶ πόλεων, οὐχ ἧττον δὲ καὶ αὐτῆς 
ἐχείνης τῆς καὶ ὑπὲρ ἄλλων ὅμως δοθείσης. "Ὧσθ᾽ 


' ὡς ἔπος εἰπεῖν, ὡς ὑπὸ τῶν πολεμίων προξιλημμέ- 


νὴν τῆς αὐτῶν χειρὸς αὐτὴν ἑξανέσπασε, τῷ τοῖς Φρερίοις αὐτὴν ἐγχειρίσαι. Καὶ εἰ τοῦτό γε χαλὸν καὶ 
χαθ᾽ αὑτὸ θεωρηύμενον, ὁπότε δὴ xal πόλεις ἑτέρας πολλῶν χιδύνων ἐῤῥύπατο, πῶς οὐ μάλιστα εἶεν: 


Cicterum accepta Corintho munita *urbe pulchra- 
que ac magna, Jsthimuimque continente, pulchre in 
co zedificata, incessit viros cupido ut totam deinceps 
l'eloponnesum haberent. Bona plane cogitatio, ut 
corum quis verba spectet, at(ue ut alfirmabant, cuin 
suum illi consilium tutze fidei hominibus aperirent. 
Sacramentis enim juratis qux: abunde essent, cum 
substantiam omnem, tum corpora ac vitam insum- 
pturos dicebant, ul esset necesse, ac magna quadam 
designaturos pro Chrisiigloria, ut propugnanie |Pe- 
loponnesi provinciam in se liquido reciperent. Porro 
clíam non jurati fidem habebant, ut nihil] essent di- 
ciuri a sua ipsorum virtute dissonum, vel a fama 
ubique locorum de eis pervagante, aut denique ab 
labitu ac ordine, in quo et vivunt et sapiunt, accon- 
versantur ; gloriantur, ac habent honorem, omnique 
retro seculo habituros sperant, Ne quis ergo in Rlio- 
dum aspiciens, ac paucas in ea triremes, cxiguam 
quamdam ac imbecillem arbitretur Fratrum poten- 
tiani. Multi enim cutu libet ab orbis partibus, quas 
sparsim coluut, congregantur : viri utique, quibus 


Ἔχοντας δὴ τὴν Κόρινθον, πόλιν ἰσχυρὰν xal 
καλὴν χαὶ μεγάλην, χατέχουσάν τε τὸν Ἰσθμὸν, 
πρὸς ᾧ καλῶς φχοδόμητο, ἔρως σφᾶς γε εἰσελήλυ- 
θεν ἅπασαν ἑξῆς χαταπχεῖν τὴν γῆν τῇς Πελοποννή- 
σου. Ὁ 05 λογισμὸς ὡς ἀγαθός" λέγω δὲ χατὰ τοὺς 
λόγου: ἐχείνων, χαὶ ὡς ἰσχυρίζοντο, ἡνίχα τὴν αὐ- 
τῶν βουλὴν ἀπεχάλυπτον οἷς ἐθάῤῥουν. ὍὍρχεων yàg 
προηγουμένων ἀξίων πεῖσαι πιστεύειν, ἔλεγον xd 
τὴν οὐσίαν ἅπασαν, xal σώματα ἀναλώσειν, ἂν οὕτως 
δέῃ, καὶ ἀπλῶς μεγάλα πράξειν ὑπὲρ τῆς τοῦ Χρι- 
στοῦ δύξης, εἰ τὸν ὑπὲρ τῆς Πελοποννήσου πόλεμον 
χαθαρῶς ἀναδέξαιντο. Ἐπιστεύοντο δ᾽ ἂν αἰχότως 
xa οὐχ ὀμνύντες μηδὲν ἀπᾷδον λέγοντες, μῆτε τῆς 
αὑτῶν δυνάμεως, μήτε τῆς ἑχασταχόσε διακεχυμέ- 
νη; περὶ αὐτῶν φήμης, μήτε μὴν τοῦ σχήματος, ἐν 
Q χαὶ ζῶσι, xal φρονοῦσι xal πολιτεύονται, xai 
φιλοτιμοῦνται, xal τιμῶνται, καὶ τετίμηνται, καὶ 
τιμήσεσθαι ἐλπίζουσι τὸν ἑξῆς χρόνον. Μηδεὶς οὖν 
εἷς τὴν Ῥόδον ὁρῶν xal ταῖς εὐαριθμήτοις ἐκεῖ 
τριήρεις, μικράν τινα xal ἀδρανῆ τὴν τῶν Φρερίων 
m “ξέτω, Πολλοὶ γὰρ οὗτοι συναθργέζονται 


| 949 


TDHEODORI DESPOT,E LAUDATIO FUNEBRIS. 25 


βυυλτθέντες Ex τῶν τῆ: οἰχουμένης μερῶν, ἃ δὴ A nihil operz? magis pretium videatur, quam si qua 


σποράδην olxoüctv* ἄνδρες, οἷς οὐδέν τι προύργιαί- 
τερον, ἣ ὅσα φέρει mob; εὐψυχίαν, xal ὅπλα, xal 
γενναιότητα. Τὸ γὰρ δὴ τεθνάναι σὺν δόξῃ πολὺ 
βέλτιον ἄγουσι τοῦ τραπέντες παρασχέσθαι τοῖς 
ἐχθροῖ; ταῖς ἐπὶ τῶν νώτων αὐτῶν πληγαῖς ἐφη- 
σθῆναι. "ἔχονσι δὲ xal πόλεις, οὔτε σμιχρὰς, οὔτε 
ῥαδίως ἀριθμουμένας" χαὶ χρήμαθ᾽ ὅτι πλεῖστα 
ἀναλίσχειν, τὰς ἀπὸ τούτων τῶν πόλεων εἰσφοράς, 
ἃ δὴ τούτοις δέδονται παρ᾽ ἀνξρῶν θεοφιλῶν μιᾷ xal 
μόνῃ προφάσει θεοφιλεῖ’ λέγω δὲ τὴν πρὸς ἀσεδεῖς 
μάχην. Ταυτὶ δὴ συνερχόωμενα ἐπιθυμῆσαι Ῥοδίοις 
προὐξένησε τῆς Πελοποννήσου. 

Οὐ μὴν ἀλλὰ χἀκεῖνο χέντρον ἐγένετο τῇ τῶν 
Φρερίων ἐπιθυμίᾳ. Οἱ γὰρ τῶν ἙἭ σπερίων μερῶν 
Γυλάται, καὶ Ἱ“πανοὶ, χαὶ Βρεττανοὶ, xal συνελόντα 
εἰπεῖν, οἱ τῶν Λατίνων ἄρχοντες πάντες, xal τὰ ὑπ᾽ 
ἐχείνους ἔθνη, κινοῦνται μὲν οὐ πάνυ ῥᾳδίως ὡς τὰ 
πολλά" κινοῦνται δ᾽ οὖν xal εὐχερῶς ἔστιν ὅτε, σμι- 
χρᾶς τινος προφάσεως λαδόμενοι" χαὶ ὁρμηθέντες, 
δυσχάθεχτοι λοιπὸν γίνονται, Δύνανται δὲ πολλὰ 
βουληθέντες" χαὶ τοῦθ᾽ ὁ χρόνος ὁ παρελθὼν σαφῶς 
πολλάχις παρέστησεν. Ἐπήει τοίνυν τοῖς Φρερίοις 
ἐλπίζειν τῇ παρ᾽ ἑχυτῶν ὁρμῇ τοὺς πολλοὺς; ἐφέ- 
πεσθαι, χαὶ μηδὲ τοὺς τὴν μεγάλην δύναμιν ἔχοντας 
ἐν ἡτυχίᾳ λοιπὸν χαθεδεῖσθαι, θήρᾳ xal τραπέζαις 
αὑτοὺς ἐχδόντας, xal τισι μεθ᾽ ὅπλων ἁμίλλαις, τὸ 
μεῖζόν τε εἰς φιλοτιμίαν ἐχείνοις ἔργον, χὰχ τῶν 
προγόνων ἄνιυθεν κατερχόμενον. 


ἽΛλπιζον τοίνυν ἑκχεῖνοι, χαὶ χομιδῇ βεύδαίως C 


ἐθάῤῥουν μεγάλην ἐφελχύσειν ἐχεῖθεν δύναμιν, xal 
φανήσεσθαι σπινθῆρα τὸ χατ᾽ αὐτοὺς ἐν ὕλῃ, εἰς 
φλόγα μεγίστην ἀναφθῆναι δυναμένην, καὶ χατὰ 
πάντων ἀσεδῶν ἀποδήσεσθαι τοῦτο τὸ ἔργον, τῇ τῆς 
Κορίνθου προφάδει γεγενημένον. Τούτους οὖν d5l- 
νοντες τοὺς λογισμοὺς, οὐχ ἐδύναντο χατίχγειν ἑαυ- 
τούς" ἄλλ᾽ ἐπείπερ οὐχ ἐξῆν, οὐδέ γε ῥάδιον ἧν 
αὑτοῖς τῇ δυνάμει χρησαμένοις, τὴν τῆς Πελοπουνή- 
σου δεσποτείαν ἀχόντων ἡμῶν λαθεῖν, βουλεύονται 
διὰ χρημάτων αὐτὴν χτήσασθαι γνώμῃ τε τῇ τοῦ 
ἄρχοντος, καὶ τῇ ὑπηχόων συνθήχῃ. Αἱ γὰρ ἡμέτε- 
ραι δυσπραγίαι τὸ τηνικαῦτχ ἐγχειρεῖν αὐτοὺς 
ἔπειθον, ὧν οὐδ᾽ ἂν ἐμέμνηντο, βέλτιον ἡμῖν τῶν 
πραγμάτων ἐχόντων. Ἡγοῦντο μὲν οὖν τολμηρὸν 
ἐξειπεῖν ἀμέσω; τὸ βούλημα πλὴν τὸ δι᾽ ἑτέρων 
φράζειν χίνδυνον ἔχον εἰδότες, ἧχον αὐτοὶ καρὰ τὸν 
δισπότην οὐχ ἄνευ δέου: xal τῷ τοῦ πράγματος 


ἀδήλῳ βαλλόμενοι, μόγις ἐδυνήθησαν ἐξαγγέλλειν, 


ὧν ἕνεχ᾽ ἧκον. ᾿Αξιοῦσι δὴ πρῶτον μὲνρεὶ μὴ κατὰ 
γνώμην λέγοιεν αὐτῷ, δοῦναι συγγνώμην αὑτοῖς, 
ἀγαθῷ λογισμῷ χινουμένοις" ἔπειτα χαὶ δεύτερον, 
ἀπόῤῥητον παρ' ἑαυτῷ χκεΐχειν τὸ ῥηθησόμενον, 
χαὶ τρίτον, θᾶττον ἀποχρίνασθαι, εἴτε πράττει" 
βουληθείη, εἴτε μή. Ταῦτα δὲ ἐχείνου δόντος, ol δὲ 
εὐθέως ἐχώρουν" οὐ μέντοι χατ᾽ εὐθεῖαν χαὶ ἀπλῶς, 
ἀλλ᾽ ὥτπερ ἑλιχοειδῶ; πορευόμενοι, ἐπειρῶντο τὴν 
αὐτοῦ διάνοιαν χλέπτειν, εἰ ἄρα κεχμηχώς ἔστι καὶ 
ἀπαγορεύσα:, καὶ βούλοιτ᾽ ἅν ἀπαλλαγῆναι τῶν 
δυσιερῶν χαὶ ἐπιχινδύνων. Καὶ τοῦτο προγινσχειν 


ai generositatem, armaqueac strenuitlatem ferunt. 
Longe enim piuris faciunt gloriose mori, quam ut 
in fugam versi, plagis aversis hostes suos delectent. 
llabent autem ctiam urbes nec exiguas, nec paucas 
numero, atque ut peceinias plurimas possint impen- 
dere : zerario collecto ex earum urbium tributis, pio 

rum hominum religiosa munificentia, unius ac so 

lius religionis ergo, eisdem concessis belli nimfrum 
subsidio adversus infideles ac impios. Il:ec sane cum 
concurrerent, ambionds Peloponnesi causa Rhodiis 
fuerunt. 


Sed et Id przterea illi Fratrum cupiditati calces 
addebat : nempe Occidui Galatz, Hispanique ac 
Britanni, atque, ut verbo dicam, Latinorum uui- 
versi principes, eisque subjectz ;nationes, haud 
quidem facile plerumque excitantur, sed et qvan- 
doque minima quxdam occasio facile provocaverit : 
semel vero excitati, impetu deinceps feruntur, ut 
nequeant teneri. Porro ut velint, multa possunt ; 
ique szpius aetum tempus liquido ostendit. Subi- 
Lat itaque Fratribus, fore ut plures eorum incita- 
tionem sequerentur, nec qui magna pollereut vir- 
tute, se deinceps venatieni ac mensis, ludicrisque 
armorum certaminibus dedentes, otio. desiderent, 
quibus majus a! gloriam * facinus, ab ipsis majori- 
bus ac olim solemne, postliminio rediret. 


Sperabant ergo, ac multa fiducia per«uasum ha- 
bebant, magnam se inde excituros virintem, ac 
fore, ut quo! gerebant negotium sciutillze simile 
videretur mat:e accendi in flammam maximam, ac 
sylvam absumere, utque a Corintho capta molitio, 
in infideles omnes recideret. flos ergo parturientes 
cogitationum motus se ipsi continere ne juibant.Quia 
tamen haud licebat, nec vero erat res. facilis, ut 
potentia utentes, invitis nobis Peloponn-si domi- - 
nium viudicarent , consiliam ineuut, u! numerata 
pecunia, eum ejus principis voluntate tum subdito - 
rum assensu, su: ditioni adjungant. Rerum quippa 
nostrarum miserabilis status, id eos tunc audere fecit 
quod co meliori ne ín. mentein quidem. venturum 
esset, Temerariuin: quidem videbatur, ut. ipsi per 


D se, vullo medio, consilium edicerent. Quia tameu 


hand perievIo vacare putarent, ut per alios expli- 
carent, ipsimet despota:n adeunt, quanquam non 
omnino metu soluti ; deque rei incerto eventu. an- 
xii,vix tandem efferre possunt, quorum causa ve- 
nissent.Porro primum rogaut veniain, ut quid minus 
ex animo dixerint, tanquam qui probo animi pro- 
poéito agantur: tum etiam secundo, qt apud s^ 
arcanum tencat, quod dicendum sit ; tertio denique 
ut cito respondeat, num rem velit fieri, necne, Ut 
autem his ille annuiasct, procedunt statim ; ncn 
tamen recta ac simpliciter, sed velut per cuneus 
ac anfractus, ejus clam animum venari tentabaut ; 
num tandem defectus esset, ac spcm abjecisset, 
velletque liberari a malis, ac res iu tuta 


THEODORI DESPOT;.E LAUDATIO FUNEBRIS. 951 


χαιρὸν, μεθ᾽ οὗ τὰ πάντα τὰ xaAá, A scac ultro in pacta couvolassent : nec demum, ut 


p.atov ἐχεῖνον νομίσαι τὸ τοὺς Φρε- 
e συμθδάσεις πρώτου; ἐλθεῖν. ᾿Αλλ᾽ 
y εἰς εὐχυλίαν τραπῆναι τὸ πρὶν δο- 
ἰσχυρισαίμην ἄν ποτ᾽ ἐγὼ τὴν πρό- 
tévat. Οἱ πλείους γὰρ οὐχ ὅπερ τις, 
τίνα τοῦτο τρόπον εἰργάσατο. ἀλλ᾽ 
€ ἀπλῶς ὁρῶσιν. Αὐτοῦ δέ μοι τοῦ 
| τοῦ τέλους ἔδη συυηγοροῦντος, θαῤ- 
σὶν ἐχρησάμην τοῖς λόγοις. Ῥητέον 
σαφέστερον, καὶ ἀποδοτέον ἑξῆς τὰς 
Ato ὑποσχέσεις μεταξὺ τῖς ἄ)λη;ς 


ardua molitio in facilem cessisset, provideutize 
cconomiam atfirmassem. Plures enim, nihil quid 
quis, aut quamobrem, quove rem modo effecer.t, 
reputantes, rerum duntaxat eventus attendunt : 
quod autem jam mihi res a flne suffragetur, eos 
sermones fiducia dixi. Erit vero deinceps apertius 
dicendum, interque alia narranda implenda erit 
promissio, quam de fabula feci. Liquido enim ex- 
plicandu:m veniat, cum enjus gratia res sit consti. 
tuta, tum ut propter eam restituke res statum 
meliorem adepta sint. 


γὰρ δηλῶσαι σαφῶς, τίνος τε χάριν τοῦτο συνέστη, xal ὅπως εἰς τὸ βέλτιον ἀποχατέστῃ 


ουτουῖ τοῦ δράματος ἕνεχα. 


ὃ ὑπ᾽ αὐτὸν ἐξησθενηχὸς πολλαῖς τι- B Videbat quidquid sux ditionis esset, a multis 


foprttoguátovy: ὧν μία τις ἦν πρέφα- 
δεστάτων ἐπίθεσις, κατὰ συνέχειαν 
τεταμένη. Ἡπίστατο δ᾽ αὖ πάλιν 
lav ἑτέραν δύναμιν ὡς τὴν τῶν ᾧρε- 
ντας. Οὐδὲ γὰρ t γνόουν τὸ χατ᾽ αὖ- 
ἰσὶν οὗτοι χλάδοι ῥίζης εὐγενοῦ; xal 
χατεχούστε, ὡς εἰπεῖν, ἅπαντα τὰ 
Εἰχότως ἄρ᾽ ἐδόξαξεν εὔλογον εἶναι 
ἐσεδεῖς οἴσειν γε τὴν πρᾶξιν ταύτην 
; μὲν ὀλέθριον, εὐσεδέσι δὲ ὠφέλιμον. 
Ἰαυμάσιο:, φήθη δεῖν τινα φήμην οὐχ 
να χαιρὸν δέξασθαι, ὅπω; μετέπειτ᾽ 
τοῦ σεσῶσθαι τὸ χινδυνεῦον. Καλεῖ 


$ παρ᾽ αὑτόν' λέγει τὸ τούτοι; ἐφετὸν, c 


ie τε xal χαταλύσας τὸν λόγον, πρὸς 
λησιν, Αὐτοὶ δ’ ἀχούουσιν ἄσμενοι, 
00b ἐπὶ τὰς συμδάσεις " τελειοῦσιν " 
be τὴν ἰδίαν ὥσπερ πετόμενοι, xal 
Ιαγγέλλουσι τοῖς αὐτῶν μείζουσιν. 
ᾶι διὰ τάχους ἐς Πελοπόννησον, μα- 
δάντες. Καὶ ἵνα τὰ ἐν μέσῳ παρῶ, 
t£ πόλεις, ὁμωμοχότες τὰ δέοντα, καὶ 
να χρήματα, ἀναγκαιότατον δόξαν, 
αὐτοὺς χατέχειν, ἀλλὰ xal χατέχε- 
ἢ πλεονεχτεῖσθαι τῇ χατοχῇ, ἢ μη- 


πεῖν. Ἔπειθ᾽ ἴσταται τὸ γεγονὸ:- 


ὃς γὰρ. ἐδόχει δεῖν τῷ ποιητῇ τοῦ 


δὲ διαχυθείσης ἐχασταχόσε, 0pov; 
"pot τοῖς ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ὄράματος, 
ϑείας ἐπίτηδες χρυπτομένης, Ὅθεν 
ὄμενον ἀφορῶντες, τὺ δὲ χεχρυυμέ- 
ες, χαὶ διὰ τοῦτο προσχόπτοντεξ οἵ 
| δέξαιντο μέμψιν δικαίαν, Εἰ δὲ 
v ἀπειθεῖν xal νεωτερίξειν, τό γε 
*&pov f) ἀποστροφὴ μὲν πάντως 
; ἀγάπη δὲ πρὸς τὸν αὐτῶν σω- 
σπότην. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτον αὐτὸν, 
καὶ ἐμδρόντντος ; Τὸ δ᾽ ἀντὶ τού- 
ἐρους, ὅἅπατι διέφευγον τρόποι; * 
. Καὶ ταῦτ᾽ εἰδὼ: ἀδελτὸς, οὐδενί 
Dodo; γὰρ ἵν, καὶ $60; ἐπται- 


casuum incursibus, virtute defectum, ob pr:eipue 
impiissirorum  invasionem in longum  teu:pus 
continue productam.  Aliunde vero sciebat, nul- 
lam eos potentiam perinde ac Fratrum suspectam 
habere. llaud euim eorum res nesciebant, utque 
ii rami exsist»nt. iugenue ac maxima radicis, 
queque, ut ita dicam, Occiduas omnes partes oc- 
cupet. Merito igitur existimavit, vero consonum 


" arbitraturos infideles, fore ut ea molitio, iis qui- 


dem fructum exitiosum, piis autem ac fidelibus 
utilem afferret. Ilec vir admirabilis probe scieus, 
operae pretium duxit, malum ad tempus nomen 
asciscere, quo postmodum accedente gloria a parta 
salute constitutis in periculis clarus fleret. Itaque 
accersit Rhodios : loquitur quod illi impendio cu- 
perent, orationis cum exordio, tum sine e sua 
compoaitis voluntate. Audiunt illi lubentes, mox- 
que ad conventa procurrunt ; consummant, volu- 
crum pernicitate in guam remeant, remque gestam 
majoribus suis denuntiant. Ii porro magnas con- 
scendentes naves, ocius in Peloponnesum involant : 
atque ut ea taceam, qiiae media exstiterunt, 4185 
dam accipiunt urbes sul. sacramentis debitis, ac 
parte pecunie mnumerata ; necessaria admodum 
cautione, ut nedum possiderent ipsi, sed et quo- 
da:mmo:!lo. possiderentur ; utque possessione, aut 
velut. inferretur injuria, aut nullo modoiaferrent, 
Hactenus autem processit res : sic quippe  fabulie 


D auctori visum erat. 


Ubi porro fama ubique percrebuisset, multus 
spargitur rumor, jactautur multa verba nescienti- 
Qus fabnlam, veritate ex composito celata. Quam- 
obrem nemo jure reprehenderit, utsie multos, id 
tantuin aspicientes quod. videretur, nec videntes 
quod esset occultum, offendi contigerit. Sin autem 
esseut qui repugnare viderentur, ac turbas ciere, 
agebat eos aversa oumnino ad alienos voluntas, 
impeusiorque in servatorem suum ac despolam 
amor, nec quidquam praterea. Nullus enim ἃ 60 
puer ac attonitze mentis, ut non euu ducem ainbiret, 
aliorumque omnium ejus loco imperium detre- 
claret. ld. plane merito. Cutnque frater id scire 
nemini irascebatur : nam jeais eras, vel. iu 


35] 


MANUELIS PALAXXOLOGI 


253 


Volebant autem ea prazscire, ut possent lzxti inire & ἐδού)οντο, ὡς ἂν ἔχοιεν θρύπτεσθαι ἐ πὶ τὸς συμδάσε:- 


pacta, dum ita habere cognoscerent, uti ex rebus 
ac temporum molestia habiturum conjicere puta- 
baut. 

Quia vero latere non poterat virum mu'ta or- 
patum prudentia, nec. modica rerum experientia 
preditum, quo haec ferrent, detegunt deinceps, rem 
totam  explicantes, quid animi ac voluntatis habe- 
rent : ut totius Peloponnesi principatum accipere 
velint, siquidem libeat tradere, velitque facile pro- 
vincia excedere, cui deinceps, tot confertim taalis,ad 
ea, quie continua prxcessissent, cumulo. ingruen- 
tibus, przsidere nen posset. Multam ergo pecunie 
vim polliciti, ac otbni modo ejus familias co nimolis 
adnixuros, nec ullis omissis quibua iu sententiam 
possent trahere, tandem rogant, ut edicat. quid 
videatur e re communi ; in qua verba faciurit di- 
cendi (inem. f'espondeute illo, in crastinum ab co 
atdituros : nec enim decebat ut sic inconsulte re- 
&ponderet : abierunt illi lati, quod non primo sta- 
tim congressi, rei spem omuem abjiciendam dixis- 
set, ac ne inconcessa prasumerent. Quanquam 
est quod hie miremur : par enim erat, ut imagis 
injectas moras moleste ferrent, quodque non statim 
firma spes facta esset rei con(iciend;r, 


Quia tunc enim difficillimis ut unquam rebus 
uteliatur, erat omnino ut certo confiderent liben- 
tissime suscepturum eorum aermoncs ; quia tamer 
qui occasionem nacti a tempore ac rebus, pro tali- 


hus ausi essent. adire atque affari, inflexum repu- € 


tantes ac tolerantissimum viri animum, contentio- 
sumquc ac asperum, plane putabant fore, ut te- 
meritatein ac inanem gloriam decoro 86 utili prze- 
hiabenda putaret. Idcirco lubenws. acceperunt con- 
stitutum terminum, quodque non stalim ab eo 
audissent, querere lupi alas. Sic ergo confusis ani- 
mis, dubii de futuro rci fine, abierunt. llle porro 
corum voluutatem  alacresque in. rem animos, 
ingens oblatum ratus, gratias Christo auxilianti, 
Sane quidem in cos audire erumpentes sermones, 
impendio desiderabat, ea se occasione, vos speraus 
liberaturum a prasentibus malis, ac iis, qua iu 
prociuctu timorem faciebant : quod plane ita eve- 
nit, divina coelitus gratia conatum adjuvante. 
Quo.l tawen. eos rei cupidos sciret, nolebat prae- 
tendere, ut ne hoc gloriari daret, tanquam vide- 
retur. ipse invitasse, uti solet in-iis quos scin'us 
defunctorie velle. Quod itaque in votis erat, nec 
liabebat ut efficeret, ut himirum priores illi a se 
inciperent, hoc sponte fscinm videns, eam rei ex- 
p^ditionem, uti. par. erat, providentize a:cripsil. 
Nisi sane res bene ac ex animo beate memorize 
viro successisset, merito veritus essem sic simpli- 
citer, uti superius usus sum, verba usurpare : ac 
neque ejus bonum desiderium dicturus eram : bo- 
num, inquam, ul species tempus, cum «quo sunt 
omnia boua : ueci vero ut ingens. illud obl2tum 
existimandum ess«t ; quod scilicet. Fraties ipsi a 


ἐλθόντες, εἰ γνοῖεν ὄντα τοιοῦτον, οἷον Éx τε τῶν 
πραγμάτων xal τῆς τῶν χαιρῶν ἐπιθέσεως ἔτεχ- 
paipovszo. 

Ἐπεὶ δ᾽ οὐχ ἣν δυνατὸν λαθεῖν, πόθεν, τὸν qM) 
μὲν συνέσει χεχοσμημένον, πολλῇ δὲ ἐμπειρ'λ 
χομῶντα, ἀποχαλύπτουσι λοιπὺν͵, διάπεταννύντες 
πᾶν πρόδλημα, τὴν αὐτῶν βούλησίν τε καὶ γνώ τιν 
ὡς εἶεν δέξασθα: θέλοντες πᾶσαν τὴν ἀρχὴν τὸς 
Πιλοποννήσον, εἰ βούλοιτό γε τοῖσδε παρέχειν αὐτὴν 
ἐχεῖνος, χαὶ οὗπερ οὐχ ἰσχύει δεσπόζειν, τούτου vt 
ῥιδίως ὑπεξιέναι, πολλῶν τῶν ἀπευχταίων ἀθρόον 
ἐπεισπεσόντιον τοῖς προ) αδοῦσιν ἐπαλλήλοις δεενοῖς. 
Συχνὸν οὖν ὑπισχνούμενοι καταθήσειν ἀργύριον, xal 
λυσιτελήσειν ἅπαντα τρόπον παυτὶ τῷ γένει, καὶ 


n μτδὲν παραλιπόντες οἷς πείθειν εἶχον, τελευτῶντες, 


εὔχονται τὸ χοινῇ συ οῖφον αὐτὸν εἰπεῖν, καὶ χατα- 
λύγυσιν ἐνταυϑοῖ τὸν λόγον. Κἀκείνου πρὸς αὐτοὺς 
elpnxóvoc, ἐς αὔριον ἀχούσεσθαι παρ᾽ αὐτοῦ, μηδὲ 
γὰρ ἂν πρέπειν αὐτῷ οὑτωσὶν ἀσκέπτως ἀποχρί- 
νασθαι, οἱ δ᾽ ἀπιόντες ἔχαιρον, τῷ μὴ τὴν πρώτην 
αὑτοῖς ἐχεῖνον εἰπεῖν παντάπασιν ἀπηογινώσχειν τοῦ 
πράγματος, καὶ μηδαμῶς τοῖς ἀνεφίχτοις ἐπιχει- 
ρεῖν. Καί τοι ἄξιον ἐνταῦθα θαυμάσαι. Τοὐναντίον 
γὰρ ἐχρῆν, τῇ ἀναδολῇ δυσχερᾶναι τοὺς ἄνδρα, καὶ 
τῷ μὴ βεδαίας ἐλπίδας εὐθὺς λαδεῖν. 

Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνος τῷ τηνιχαῦτα χαλεπωτάτοις 
εἴπερ ποτὲ sol; πράγμασιν ἐχέχρητο, ἔδει πάντως 
αὐτοὺς θαῤῥεῖν, ὡς ἀσμενέστατα δέξεσθαι τοὺς παρ᾽ 
αὐτῶνλλόγους. Οἱ δὲ, ὡς ἔοικε, τὸ μὲν ἐπὶ τοιούτοι; 
προσελθεῖν καὶ διαλεχθῆναι τολμῆσαι ἀπὸ τοῦ χα:- 
poo xal τῶν πρᾶγμάτων λαθόντες, τὸ δὲ ἀκλινὲς 
καὶ χαρτεριχώτατον ἐχείνου φιλόνειχόν τε καὶ 
σχλτρὸν νομίσαντες, (vto δήπουθεν αὐτὸν τὸ αὔὖθα- 
δές τε χαὶ χενόδοξον τοῦ χαλοῦ τε χαὶ συμφέρον- 
τῆς προτιμήτεοθαι, Καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἀναδολὴν 
ἡσμενίσαντο, xol τὸ μὴ τούτους ἀκηκοέναι παρ᾽ 
αὐτοῦ, λύχου πτερὰ ζητεῖν. Οἱ μὲν οὖν οὕτως ἔχον» 
τε: συγχεχυμένους τοὺς λογισμοὺς, περὶ τοῦ τέλους 
ἀμφιδάλλοντες, ἀπήλλαξαν" ὁ δὲ τὴν τούτων βούλη- 
σιν, xal τὸ περὶ πρᾶγμα προθύμου; εἶναι, ἕρμαιον 
ἡγησάμενος, ἀνωμολόγει χάριτας τῷ συνεργοῦντι 
Σωτῆρι. Ἐπεθύμει μὲν γὰρ ἐχεῖνος εἰς τούσδε τοὺ; 
λόγους ἐλθεῖν, ἐλπίζων ἀπὸ τούτων ὑμᾶς ἁ παλλάξιι 
δυνήσεσθαι τῶν τε παρόντων, τῶν θ᾽ ὑφορωμέων 
δεινῶν" ὥσπερ οὖν χαὶ γέγονεν, ob pavótavy θεῖς 
χάριτος συνεφαπτομένης τοῦ ἐγχειρήματος. Γινὼ- 
σχων δ᾽ ὅμω; ἐχείνου: ἐφιεμένους τοῦ πράγματος, 
οὐχ ἐδγύλετο προτεῖναι, xal ταύτῃ δοῦναι τούτευ: 
πλεονεχτεῖν, τῷ δοχεῖν παραχαλεῖσθαι ὕπ᾽ αὐτοῦ, 
ὃ ποιεῖν εἰώθαμεν ἐπὶ τῶν μὴ πάνυ προθώμως. Ὅπερ 
τοίνυν ἐδούλετο μὲν, οὖς εἶχε δ᾽ ὅπως δἀργάτεται, 
λέγω δὴ τὸ χείνους πρώτους ἐνάρξασθαι, τοῦτ᾽ αὖ- 
τόμλατον ἰδὼν παραγεγονὸς, τὴν εὐχηλίαν, εὖ ποιῶν, 
τῇ τοῦ Θ:οὔ προνοίᾳ λελόγιστο. Ἐγὼ δ᾽ εἰ μὴ καλῶς 
τὸ πρᾶγμα ἐξέθδη, xal χατὰ νοῦν, ἐχείνῳ τῷ μακᾶ- 
ρίτῃ, ἐδεδίειν ἂν elxózox; ἁπλῶς τοῖς λόγοις xe*- 
σασθαι, ὡς δὴ «9022260 Ej prisápmv* xal οὔτε τὴν 
ἐπιθυμίαν ixelyos τὴν ἀγαθὴν εἶπον ἄν" λέγω δὲ 


25] 


THEODORI DESTPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 951 


ἀναθὴν διὰ τὸν xatpbv, μεθ᾽ οὗ τὰ πάντα τὰ χαλά A sc ac ultro in pacta convolassent : nec demum, ut 


οὔτε μὴν τὸ ἕρμαιον ἐχεῖνον νομίσαι τὸ τοὺς Φρε- 
ρίονς πρὸς τὺς συμθάσεις πρώτου; ἐλθεῖν, ᾿Αλλ’ 
υὐδὲ τὸ ὕττερον εἰς εὐχυλίαν τοαπῦναι τὸ πρὶν δο- 
χοῦν δυσχερὲ; ἰσχυρισαίμην ἄν ποτ᾽ ἐγὼ τὴν πρό- 
νοιαν ᾧχονομνκέναι. Οἱ πλείους γὰρ οὐχ ὅπερ τις. 
xai διὰ τί, xal τίνα τοῦτο τρόπον εἰργάσατο. ἀλλ᾽ 
εἰς τὸς ἐχδάσεις ἀπλῶς ὁρῶσιν. Αὐτοῦ δέ μοι τοῦ 
πράγματος ἀπὸ τοῦ τέλους ἔδη συνηγοροῦντος, θαῤ- 
ῥούντως τοντοισὶν ἐχρησάμην τοῖς λόγοις. Ῥητέον 
δὲ ἡ λῖν ἂν εἴη σαφέστερον, xat ἀποδοτέον ἑξῆς τὰς 


περὶ τοῦ δράματος ὑποσχέσεις μεταξὺ τῖς Dn; 


ardua molitio in facilem cessisset, providentiz 
ceconomiam affirmassem. Plures enim, nihil quid 
quis, aut quamobrem, quove rem mo«o effecer.t, 
reputantes, rerum duntaxat eventus. attendunt : 
quod autem jam mihi res a flne suffragetur, eos 
sermones fiducia dixi. Erit vero deinceps apertius 
dicendum, interque alia narranda implenda erit 
promissio, quam de fabula feci. Liquido euim ex- 
plicandum veniat, cum enjus gratia res sit consti. 
tuta, tum ut propter eam restitut:e res statum 
meliorem adepis sint. 


διηγήσεως. Δεῖ γὰρ δηλῶσαι σαφῶς, τίνος τε χάριν τοῦτο συνέστη, xal ὅπως εἰς τὸ βέλτιον ἀποχατέστῃ 


τὰ πράγματα τουτουῖ τοῦ δράματος ἕνεκα. 


Ἑώρα πᾶν τὸ ὑπ᾽ αὐτὸν ἐξησθενηκὸς πολλαῖς v:- B 


σιν ἐπιφηραῖς συμπτωμάτων" ὧν μία τις ἣν πρόφα- 
οἰς dj τῶν ἀσεδεστάτων ἐπίθεσις, κατὰ συνέχειαν 
ἐς μχιχρὺν ἐπιτεταμένη. Ἡπίστατο δ᾽ αὖ πάλιν 
ἐχείνους μηδεμίαν ἑτέραν δύναμιν ὡς: τὴν τῶν ᾧρε- 
ρίων ὑποπτεύοντας. Οὐδὲ γὰρ ἡ γνόουν τὸ κατ᾽ αὐ- 
τοὺς, xal ὡς εἰσὶν οὗτοι κλάδοι ῥίζης εὐγενοῦ; xal 
μεγίστης, χαὶ χατεχούσης, ὡς εἰπεῖν, ἅπαντα τὰ 
δυτιχὰ μέρη. Εἰχότως ἄρ᾽ ἐδόξαζεν εὔλογον εἶναι 
νομίζειν τοὺς ἀσεθδεῖς οἴσειν γε τὴν πρᾶξιν ταύτην 
καρπὸν ἐχείνοις μὲν ὀλέθριον, εὐσεδέσι δὲ ὠφέλιμον. 
Ταῦτ᾽ εἰδὼς ὁ θαυμάσιο:, ᾧέθη δεῖν τινα φήμην οὐχ 
ἀγαθὴν πρός τινα χαιρὸν δέξασθαι, ὅπω; μετέπειτ᾽ 
εὔχλειαν, ἀπὸ τοῦ σεσῶσθαι τὸ χινδυνεῦον. Καλεῖ 


δὴ τοὺ; Ῥοδίους παρ᾽ αὑτόν" λέγει τὸ τούτοις ἐφετὸν, c 


προοιμιασάμενός τε xal χαταλύσας τὸν λόγον, πρὸς 
τὴν αὑτοῦ βούλησιν, Αὐτοὶ δ᾽’ ἀχούουσιν ἄσμενοι, 
xat τρέχουσιν εὐθὺ ἐπὶ τὰς συμθάσεις " τελειοῦσιν " 
ἐπανέρχονται πρὸς τὴν ἰδίαν ὥσπερ πετόμενοι, xal 
τὸ πραχθὲν ἀναγγέλλουσι τοῖς αὐτῶν μείξουσιν. 
Οἱ δ᾽ ἀφιχνοῦνται διὰ τάχους ἐς Πελοπόννησον, μα- 
χρῶν νεῶν ἐπιδάντες. Καὶ ἵνα τὰ ἐν μέσῳ παρῶ, 
λαμθάνουσί τινας πόλεις, ὁμωμοχότες τὰ δέοντα, xal 
χαταθέμενοί τινα χρήματα, ἀναγκαιότατον δόξαν, 
ὥστε μὴ μόνον αὑτοὺς χατέχειν, ἀλλὰ xal χατέχε- 
σγαί πω;, καὶ ἣ πλεονεχτεῖσθαι τῇ χατοχῇ, ἣ μη- 


διμῶς πλεοψεχτεῖν. “Ἔπειθ᾽ ἴσταται τὸ γεγονὸ:- 


ἄχρι τοῦδε. Ὧδε yàp. ἐδόχει δεῖν τῷ ποιητῇ τοῦ 
δνάματος. . 


Τῆς φήμης δὲ διαχυθείσης ἐχασταχόσε, θροῦς 
xai λόγοι διάφοροι τοῖς ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ δράματος, 
&ts δὴ τῆς ἀληθείας ἐπίτηδες χρυπτομένης, Ὅθεν 
εἰς μὲν τὸ φαινόμενον ἀφορῶντες, τὺ δὲ χεχρυμμέ- 
vov οὐ βλέποντες, χαὶ διὰ τοῦτο προσχόπτοντεζ ol 
ποιλοὶ, οὐχ ἂν δέξαιντο μέμψιν δικαίαν. Ei δὲ 
καί τινες ἐδόχουν ἀπειθεῖν xal νεωτερίζειν, τό γε 
χινῆσαι οὐχ ἕτερον f| ἀποστροφὴ μὲν πάντως 
πρὸς ἀλλοτρίους, ἀγάπη δὲ πρὸς τὸν αὐτῶν σω- 
τῆρά τε xal δεσπότην. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτον αὐτὸν, 
-«ἰς οὕτω παῖς xai ἐμδρόντητος ; Τὸ δ᾽ ἀντὶ τού- 
του σχήσειν ἑτέρους, ὅἅπατι διέφευγον τρόποι; * 
εὖ γε ποιοῦντες. Καὶ ταῦτ᾽ εἰδὼ; ἀδελφὸς, οὐδενί 
τε ὠργίζετο, Πρᾶος γὰρ fv. καὶ τοῖ; ἐπτοι- 


Videbat quidquid su: ditionis 6556], ἃ multis 
casuum incursibus, virtute defectum, ob prxcipue 
impiissirnorum  invasionem in longum  teupus 
continue productam. Aliunde vero scicbat, nul- 
lam eos potentiam perinde ac Fratrum suspectam 
habere. lHlaud enim eorum res nesciebant, utque 
ii rami exsist»nt ingenuz ἃς. maxima radicis, 
queque, ut ita dicam, Oeciduas omnes partes oc- 
cupet. Merito igitur existiniavit, vero consonum 


" arbitraturos infideles, fore ut ea molitio, iis qui- 


dem fructum exitiosum, piis autem ac fidelibus 


. utilem afferret. ILec vir admirabilis probe sciens, 


opere pretium duxit, malum ad tempus nomen 
asciscere, quo postmodum accedente gloria a parta 
salute constitutis in periculis clarus feret. ltaque 
accersit Rhodios : loquitur quod illi impendio cu- 
pereut, orationis cum exordio, tum sine e sua 
compoaitis voluntate. Audiunt illi lubeuntes, mox- 
que ad conventa procurrunt ; consummaut, volu- 
crum pernicitate in suam remceant, remque gestam 
majoribus suis denuntiant, Ii porro magnas con- 
scendentes naves, ocius in Peloponnesum iuvolant : 
atque ut ea taceam, quie media exstiterunt, 40:85 
dam accipiunt urbes suli. sacramentis. debitis, ae 
parte pecunie mumerata ; necessaria admodum 
cautione, ut nedum possiderent ipsi, sed et quo- 
da:mmo:lo possiderentur ; utque possessione, aut 
velut. inferretur injuria, aut nullo modoiaferrent. 
llactenus autem processit res : sic quippe fabulae 


D auctori visum erat. 


Ubi porro fama ubique percrebuisset, multus 
spargitur rumor, jactautur multa verba nescienti- 
jus fabulam, veritate ex composito celata. Quam- 
obrem nemo jure reprebeuderit, utsic multos, id 
lautum aspicientes quod videretur, nec videntes 
quod esset occultum, offendi contigerit. Sin autem 
essent qui repugnare viderentur, ac turbas ciere, 
sgebat eos aversa omniuo ad alienos voluntas, 
impeusiorque in servalorem suum ac despotam 
amor, nec quidquam praterea. Nullus enim δ 69 
puer ac attonitze mentis, ut non eum ducem ambiret, 
aliorumque omnium ejus loco imperium detre- 
ciaret. ld plane merito. Cumque frater id sciret, 
nemini irascebatur : nam lenis crat, ve]. iu cos, 


259 


itaque rogantibus statim indulgebat, qui csset cle- 
meus. 

Sane quidem alii aliud existimabant, nescientium 
fabulam ; 86 plerique promptissimum sibi interi- 
iem rem autumabant, At ille bono aniwo erat 
malumque omoes statiin in contrarium vertendum 
sperabat : nimirum, satrapam ut mox esset audi- 
turus periculum esse, ne Latini Peloponnesum 
juris sui facerent, gravi puisstum metu, ín pacis 
faedera statim concessurum. laud quidem id vc- 
ra voluntate : quid enim illi ac veritati commune ἢ 
sed quia potius haberet Peloponnesum nostrze. di- 
tionis esse, quam ut sibi eam Latinorum capreolus 
ac manus implicaret. Porro erat in causa non 
ejus facilis mutatio, aut quia tranquillitatis amans 
induci posset ad uteudum consilio : mox epim di- 
cturus sum, ut nulla ei ad ullum bonum esset com- 
runio : sed quia timeret, ne quam Peloponneso vi- 
cinz urhes a Fratribus, qui nobis potentiores 
essent, injuriam referrent. Sunt enim illi ceu rivi 
quidam perennium ac maximorum fluminum, Oc- 
ciduarum,inquam, gentium ex quibus processerunt, 

Hec probe scienti fratri subiboat fiducia, ut esset 
in bonum cessura fabula. Neque enim fleri posse, 
ut qua tunc agerentur, serpentem laterent ; neve 
ut sciens esset quielurus, ac exspeclaturus ut acci- 
perent finem. Sicille spem habebat, sicque evenit. 
Nam cum rem didicisset, qui a vobis neque litteras, 
neque sermonem, velut quid aliud ad pacem pro- 
vocans dicas, accepisset, in totum mutatus, lega- 
tionem ab Asia ad usque Spartam ad fratrem mit- 
tit, feriendze pacis mandata perferentem, ac longam 
supplicationem emendandi qu: accidissent. Quod 
ipsum ita contigit ; eoque eventu, quam omni re- 
tro tempore vobis despota clarior enituit, quo [18 
rem providisset ae dispensasset : coepitque fabula 
celehrari, ac ejusauctrix sapientia ; quodque ille 
neque persona congruam gravitatem amisisset, ac 
ne verbum quidem protulisset, quo vel levi iudicio 
proderet amaritudinem, ut ulla qui ratione offen- 
dissent. Eratque gaudens despota, in. gaudentibus 
subditis ; res plane ad spectaculum gratissima. 
Cum enim olim jam multo eum amore ac adinira- 
tione prosequerentur, multa (unc exsuperantia 
utrumque przstabant ; canebaturque miraculu:n, 
ac ei omnes vim impensiorem amoris repende- 
"δ. Plane merito. Quibus enim antea ne vita ipsa 
tuta satís esset, felices repente evaserant : quod 
planeipsa perse dulcia multis dulciora videri facit, 
Qui ergo non omnes miraculo plenam ac voluptate 
rem zstimarent, in vestra salutis negotio gestam, 
ewm ea ipsa, quibus res vestras deteriori. statu 
labituras putabatis, longe eas meliorifecisse vi- 
deretis? Pacem sane quam maxime idesiderabatis, 
at quam minime sperabatis : obtinuistis autem 
altam admodum ac pristina longe meliorem, multa 
uihilominus accessione glorise, ut. is ad vos de- 
s'inaverit legatos, qui ne videre quidem sustinebat, 


MANUELIS PAL/EOLOGI 
qui per quemeunque mo lum offenlissent. Veuia:n A χόσι μὲν 


356 


xaÜ' οἱγυδέτινα τρόπον " alticam 
δ᾽ οὖν συγγνώμην εὐθὺς ἐδίδου, φιλάνθρωπος Gv. 


κΑλλο: μὲν οὖν ἄλλο τι ἐδόξαζε τῶν οὐχ εἰδότων 
τὸ δρᾶμα, vai ᾧοντό γε πολλοὶ, ἀπιύλειαν σφίσιν 
ἔσεσθαι τὴν ταχίστην τὸ πραττόμενον * αὑτὸς δὲ 
ἐθάῤῥει, χαὶ πάνυ ἤλπιζεν, ὡς αὐτίκα πᾶν δεινὸν 
εὶς τοὐναντίον τραπήσεσθαι. Τὸν yàp σατράπτν 
εὐλὺς μαθόντα χινδυνεύειν τοὺς Λατίνους τῆς Πε- 
λοπουνήσου Osa nó tcv, πολλῷ τῷ δέει χχτασχεθέντα, 
πρὸ; διαλλαγὰς εὐθὺς ἥξειν" οὐ κετὰ ἀλήθειαν μέν᾽ 
εἰλὰὶρ ἐκείνῳ xal ἀληθείᾳ χοινόν; ἀλλᾶ τῷ πολύ 
τι βέλτιον ἄγειν τὴν τοῦ Πέλοπος ὑφ᾽ ἡμᾶς εἶναι, 8$ 
τὴν τῶν Λετίνων ἕλικα ταύτης δράξασθαι. Αἴτιον δὲ 
οὐ τὸ ῥαδίως μεταδεδλῇσθαι τὸν ἄνθρωπον, xat βε- 


B ῥουλεῦσθαι πείσασθαι, ἡγαπηκότα τὸ ἢ ρεμεῖν" ko 


yàp αὖϑι:, ὡς οὐδὲν χοινὴν πρὸς ὁτιοῦν ἐχείνῳ τῶν 
ἀγαθῶν * φίδι δὲ, τοῦ μὴ τὰς γείτονας πόλεις τῇ 
Πελυπονήσῳ δέξασθαί τινα βλάδην ἐκ τῶν Φρε- 
ρίων, ἰσχυροτέρων ἡμῶν ὄντων. Εἰσὶ γὰρ duse 
ῥύαχες ἀεννάων ποταμῶν xal μεγίστων “ λέγω 
δὲ τὰ δυτιχὰλ πάντα ἔθνη, ἐξ ὧν οἵδε ὥρμτν- 
ται. 

Ταῦτα χαλῶς εἰδότι τἀδελφῷ θαῤῥεῖν Exec τελεῦ 
τήσει) εἷς ἀγαθὸν τὸ δρᾶμα. Μὴτε γὰρ οἷόν τελι 
θεῖν τὸν ὄφιν ἐχεῖνον τὰ τηνικαῦτα πραττόμενα" 
μήτ: μὴν γνόντα μένειν τε αὑτοτρέμας, καὶ xatz- 
δέχεσθαι ταῦτα πέρας λαδεῖν. Οὕτως ἦν kxalve; 
ἐλπίξων, καὶ οὕτως ἐξέδη. Καὶ γὰρ τὸ πρᾶγμα κα 
ταμαθὼν, 5; οὐδὲ γράμματα ἐδέχετο παρ᾽ ὑμῶν, οὗ 
λόγον, οὐδ᾽ ὁτιοῦν τὸ πρὸς εἰρήνην παραχαλοῦν, ἐξ 
ἀντιῤῥόπου μεταδαγὼν, πέμπει τῷ ἐμῷ πρεπδεΐαν 
ἀδελφῷ ἐξ ᾿Ασίας ki; αὐτὴν Σπάρτην, διαλλαγὸς 
χομίζουσαν, xai μαχρὰν ἀξίωσι"» πρὸς τὴν τοῦ συ!- 
6ávvog διόρθωσιν. Ὃ καὶ γίνεται " χαὶ γεγονότι:, 
λαμπρὸς ὑμῖν ὁ δεσπότης εἴπερ ποτὲ καὶ τῆς πρν 
νοίας ἕνεχα, καὶ τῆς οἰχονομίας ταύτης ἐφάνη. T) 
δὰ δρᾶμα ὕμνητο, xal fj σοφία τοῦ ποιήσαντο-" xai 
τὸ μήτε σχῆμα τοῦτον δειχνύναι, μήτε τι foa 
προέσθαι, ἴχνος ὑπεμφαῖνον πιχρίας, εἴ τινες δι 
ἡντινοῦν αἰτίαν προσχεχρούχασι. Καὶ ἣν yaícov 
ἐν χαίρουσι, δεσπότης ὑπηχόοι: " ἔξδιστον ἰδεῖν. 
Πολὺ γὰρ χαὶ φιλούμενος xat θαυμαζόμενος ἄνυ- 
θεν, τηνιχαῦτα μεθ᾽ ὑπερδαλλούσης προσθῇ χης χὰ 


Ὁ ἐφιλεῖτο xot ἐθαυμάζετο. Καὶ τὸ θαῦμα ἔδετο" xd 


τὸ φίλτρον τούτῳ πάντες ἀπεδίδοσαν. Εἰχότως. Καὶ 
γὰρ οἵ πρὶν οὐκ εἶχον θαῤῥεῖν ὑπὲρ μόνου τοῦ 
ζῇν, εὐδαίμονες εὐθὺς ἀνεδείχνυντο᾽ τοῦτο δὴ xal 
τὰ ἡδέα ποιοῦν πολλῷ ἡδίω φαίνεσθαι. Πῶς οὖν o3 
πᾶσαι κριθήσεται τὸ περὶ τὴν ὑμετέραν σωτηρίαν Ép- 
γον ἐχεῖνο θαύματος γέμον xal ἡδονῆς, εἰ τοῦθ᾽ 
ἅπεο ἐνομίζετε χείρω χαταστήσειν ὑμῖν τὰ πράγ- 
ματα, αὐτὰ δὴ ταῦτα πεποίηχεν ἐχεῖνα πολλῷ βελ- 
τίω ; Εἰρήνης γὰρ ἐπεθυμεῖτε μὲν ὡς μάλεστα" ἣλ- 
πίξετε δ᾽ ὡς ἤχιστα" αὐτῆς δὲ πάνν βαθείας τετυ- 
χήχκατε, πολλῷ γε βέλτιον f| πρὸ τοῦ, προσούσης 
γε καὶ δόξης οὐ σμικρᾶς Ex τοῦ πρεσθείαν πέμπειν 
ὡς ὑμός, τὸν μηδὲ ἰδεῖν ἀνεχόμενον εἴ τὶς ἐξ ὑμῶν 
εἰς αὐτὸν ὑπὲρ εἰρήνης ἐπρέσξενεν. Ἵστε, οὗς τῶν 


271 


TH£ZODORI DESPOT;/E LAUDATIO FUNERBRIS. 


ang 


ὑμετέρων ἐξέπεμπε, xaxüe xal λέγων xal ποιῶν, À ut quis vestrum legationem de pace ad eum obiret. 


ἀνὴρ ὑδριστὴς Gv. Τὸ μὲν οὖν ἔργον σὺν Θεῷ πέ- 
ρας εἰλήφει καλόν" xal ἅπερ εὐχόμεθα, γέγονεν. 'O 
δὲ χαλῶς ἐργασάμενος σωτὴρ ἂν εἴη xal ὀνομάζοιτο 
τοῖς ὑπ᾽ αὐτοῦ σεσωσμένοις“ χαὶ τιμῷτο map! αὑτῶν 
μετὰ τὸ Θεῖον, εἰχότως, χαὶ τὰς μείζους, αἵτινές 
ποτ᾽ ἂν εἶεν ἣ νομίζοιντο παρ᾽ ἀνθρώποις, δέξαιτο 
τιμάς. ' 


᾿ Ἔχει τις ἡμῖν προφέρειν τὴν σχηνὴν χαὶ τὸ 
προπτωπεῖον. Οὐ μήν γε ὅτῳ μέτεστι νοῦ" οὐδ᾽ ὃς ἂν 
οἷδε κρίνειν ὀρθῶς, βλέπων οὐχ ἁπλῶς εἰς τὰς πρὰ- 
ξεις, ἀλλ᾽ εἰς τὴν τοῦ πράττοντο; γνώμην" xal 
ὅλως γε, δι᾽ ὧν ἂν εἴη χαλὸν φανῆναι τὸ τέλος xal 
μὴ τοιοῦτον, εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν. Οὐ γὰρ ὅ γε 
λέληθέ τινας πραττόμενον, τοῦτ᾽ εὐθὺς ἕν τινι μέμ- 
Ψψει" ἀλλ᾽ ἔστι χαὶ χρυδῆναι χαλὸν, xàx τῶν χομιδῇ 
φιλουμένων, δέον ὃν οὕτω γενέσθαι. Ὥς γὰρ οὐδὲν 
οἶμαι καλὸν, xal τῶν ὡς μάλιστα χαλῶν μεμαρτυ- 
pr μένων, ἐὰν μὴ καλῶς, ὅ φασι, γένηται" οὕτω καὶ 
πάντα καλὰ, ὧν ἄντις μετὰ χαλῆς διανοίας ἐφάψαιτο, 
εἴ τις ἐς τὴν τοῦτο γνώμην ὁρῴ". Καὶ ταῦτα λέγω 
περὶ τῶν φίλων " περὶ γὰρ τῶν ἐχθρῶν τί χρὴ καὶ 


λέγειν, οὃς ἣν ἀπατήσας τροπώσηταί τις νόμῳ πο-. 


λέμου, μᾶλλον ἐπαινεῖται, ἣ φανερῶς χρατήσας 
αὐτῶν: ἐχείνως μὲν γὰρ ζημία; ἄνευ ἡ νίχη τῷ 
στρατηγῷ" οὕτω δὲ πολλοὺς ἀνάγχη τῶν ἰδίων ἀπο- 
θαλεῖν. Καί μοι πρὸς ταῦτα συμμαρτυρεῖ καὶ ἰστο- 
pla χαὶ ποίησις, xaX γέμει τῶν τοιούτων fj τε ἱερὰ 


Scitis quos vestrum, male verbis ac rebus habitos, 
vir contumeliosus emiserit. Res ergo, Deo bene 
auspice, bonum accepit finem, evenitque, quod 
precabamur. Qui porro sic bene remgessit, eoruin 
merito audiat salvator, quibus eam salutem fecit ; 
atque post Deum ab eis honoretur, majoresque, 
ut ulli tales hominum studio fuerint unquam aut 
putentur, honores accipiat. 

Sit vero qui opponat, quadam rem deceptione 
gestam ac per scenam. Haud enimvero ut quis san 
sit mentis aé recte sententiam ferre scial ; qui 
nimirum, nedum simpliciter in res qua aguntur, 
sed et abunde in animum agentis, ac omnino ut 
verbo dicam, in ca, quihus finis habeat videri 
bonus, aut non bonus, aspiciendum sentiat. Nec 
enim cujus gererdi ratio quoadam latet, in crimen 
stalim vooandum sit : quin iis quoque, quos valde 
amicos habemus, nonnunquam consilium occultare 
praestet. Ut enim nihil bonum, vel si dicas qu: 
maxime putantur bona. nisi ut aiunt, bene fiat : 
sic et omnia bona existimem, ut ea quis bono 
animo aggrediatur ; quod, inquam, δὶ ejus animi 
propositum attinet. Hac dico, quod spectat ad 
amicos : quid eniin de hostibus dicio sit opus, 
quos ut quis licentia bellica decipiensin fugam agat 
fundatque, majorem) consequatur gloriam, quam 
ut aperto marte decerneus, obtineat quod prior 
quidem victoria, nulla jactura imperatori constet ; 


Γραφὴ καὶ τὰ τῶν ῥητόρων καὶ φιλοσόφων συγγράμ- (ἡ Sd posteriorem autem necesse libeat suorum 


ματα. Ὅτι δὲ καὶ πρὸς τοὺ; οὐχ ἐχθροὺς ὄντας ἕξε.- 
στι τοιοῦτόν τι πράττειν, ὁ βίος οὗτος ἅπας συνί- 
στησιν. Οὕτω γὰρ xal ἰατροὶ, καὶ πάντες οἷς βοηθεῖν 
ἐστιν ἔργον, πολλάχις διαπράττονται, τὸ συνοῖσον 
ἐργαζόμενοι πάντα τρόπον" xal εὕροις ἂν ζητήσας 
προσωπεῖα περιθεμένους οὐχ ὀλίγους τῶν ἀρίστων 
ἀνδρῶν, ὥστε μεγίστων καὶ προδήλων xaxov ῥυσθῇ- 
ναι, xal vou xai τυχεῖν ἀγαθῶν, χωρὶς τοῦ retpa- 
057a. δεινῶν ἐχείνους τοὺς οὐ χαχῶς ἐξηπατημέ- 
γους, φίλους γε ὄντας. 
sibi bene deceptos amicos a maxiwis ac perspicuis 
quando malorum periculo exempti, lona obtineant. 
Οὐ μὴν ἀλλὰ xal πολλούς τινας ἀγαθοὺς χαὶ νοῦν 
ἔχοντας ἴδοις ἂν ἑτέροι: παραινοῦντας τοιαῦτα 
τράττειν, οὕτω δεῆσαν * xal αὖ ἑτέρους οὕτω 02v. 
μάζοντας τοὺς ἐργασαμένους, ὡς: xal σνγγραφῇ 
παραδοῦναι τὰ πεπραγμένα. “Ὅτε τοίνυν ταῦθ᾽ οὔ - 
τως ἔχει, xal πολλοὺς χεχτήμεθα τῶν τε νεωτέρων 
χαὶ τῶν παλαιοτέρων πολλοῖ; τισι τρόποις συνηγο- 
ροῦντα; τῷ πράγματι, δηλονότι τὸ ἡμέτερον τοῦτο 
δρᾶμα, ἄριστα μὲν διανοηθὲν, ἄριστα δὲ πραχθὲν, 
ἄριστα δὲ ἐχδὰν, οὐ μόνον οὐδὲν ἂν εἰχέτως δέξαιτο 
μέμψιν, ἀλλὰ xai τοὺ; μείζους ἐπαίνους. Ὡφέλησε 
μὲν γὰρ ὑμᾶς, ξόλαψε δὲ τοὺ; ἐχθροὺς, τοὺς δὲ ς- 
λους οὐδὲν ἐζημίωσεν. Ὀχνῶ γὰρ εἰπεῖν, ὡς xal τι 
προσεχέρδανον, αὑτοὶ μὲν ὄντες οἱ τὰ, δαπάνας ποιη- 
σάμενοι τῶν ὁπλιτῶν, τῶν τριέρων, τῶν ἄλλων ὧν 
ἐδούλοντο πάντων᾽ αὐτοὶ δὲ πάλιν οἱ λογιζόμενοι 
ταύτας, ὡ; ἣν αὐτοῖς βουλομέντις, ἅσπερ ἡμεῖς 


malis possint cripere, atque ut 


plures amittere. Habeo asserti patronos cum histo- 
riam, tum poesim ; suntque plena ejusmodi exem- 
plis cum Scriptura sacra, tum oratorum ac philo- 
soplüorum scripta. Ut autem in eos quoque qui 
non sunt hostes aliquid ejusmodi committi possit, 
universus 5:800}} usus confirmat. Sic enim etiam 
medici, ac universi juvare habentes, haud raro 
habeant, nihii non ageutes, ut quod sit. utile, fa- 
ciaut ; aique ut adjicias animum, invenias ucn 
paucos viros optimos, personas assuimentes, quo 
ilti tandem ali- 


Sed et viros plures frugi ac prudentia prestan- 
tes, hzc ipsa aliis consulere videas, cuw res ferat: 


D sicque alios demirari qui sic eyeriut, wt et. gesta 


in comwenia!rios referant. Cum sic ergo hac liabe- 
ant, multique nobis cum recentiores, tum antiqui, 
muitis astipulentur modis, planum fit, nostram, 
fabulam, optime quidem adimventam, optimeque 
lusaui, optimoque nihilominus eventu consumma- 
tam, uedum nulli merito reprehensioui obnoxiam 
videri, sed et przclaris laudibus esse. dignam. Vo- 
bis sane commodo fuit, hostibus auteni damno, nec 
quidquam: denique amicis detrimento. Pigel enim, 
ut et lucri aliquid reportasse dicam : qui ipsi quas 
fecissent expensas in stipendia militum, triremes 
adornandas ac reliquum belli apparatum, quem 
voluisseut, suo postmodum arbitratu computantes 
receperint, nobis integre reddentius, ac ue missa 


239 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


200 


quidem voce ad indiciuua angusti pectoris. llc 4 ἀπεδίδομεν, μηδὲν λόγον ποιούμενοι μιχρι ψυχίαν 


ergo omnia nequil vituperii, sed et maximam 
ferant gloriam, quod sic commodo gesta sint. At 
neque tota illi iuita ratio rem omuino fabuliz si- 
milem concesserit, Equidegy optimi hujus consilii 
auctor multa spe erat, ut molitio per bunc modum 
esset successura, uli quoque successit profuitque. 


Veritus tamen, qnod esset futurum, incompertum 
est enim, lostisque nibilomlnus furorem timens : 
multo enim ille in nos furore erat : aliquid quoque 
in secundis liabendum secum cogitabat. Ut niwi- 
rum siquidem excideret a proposito, ac neque blan- 
ditiis immitem íllum emollire posset, neque eum 
cen larva objecta perierrere, tum quod Fratres in 
viciuia habiturus esset, tum exspectatio eorum 
causa Latinorum adventu, tunc demum, secundo, 
ut aiunt, cursa, talia ageret. Viros omnes qui pru- 
dentia pollerent ih unum cogeret, omnique sublato 
velamine, ac amoto fuco, quid ab initio animi hae 
buisset, sincera veritate ediceret. Nihil nou egisse, 
ut ne ab amicis separari contingeret : tum. vero 
ostenderet frustratos. conatus, nihilque jam spei 
superesse, ut hostis reconeiliari vellet : praterea 
omni verborum alioque conatu, quantum. liceret 
per facultatem, eorum excitaret spiritus, essetque 
auctor, ut ne se unquam iufidelibus dedereut, qui 
moribus ac dogmatis, lcgibusque ac omnibus aliis 
nobis prorsus contrarii essent : quin prae tauto 


malo, nihil non designare, agere ac pati nallent : C 


promitteret quoque eis se coumoriturnm, modo ne 
psi arma aljicerent, scd forti animo studerent vin- 
dicare, utque vel gloriose caderent, vel de hosti- 
bus triumpliareut. Quod si tanta. vi eloquentia pol- 
leret, ut. in suam illos sententiam traherct, nihil 
ultra negotium urgeret, sed in hoc tantum intentus 
esset, ut Rhodios quam posset blande remitteret. 
Siu autem ibi qua essent. in ipso egisset omnia, 
dixissetque, frustra se eniti adverteret, ignemque, 
quod aiunt, cedere, ac petras serere : (unc plane fa- 
culiatem faceret, aiiquid n:oliendi pro sua ipsorum 
salute, postquam malo impares, nihil ultra possent 
resistere : monerct vero quando tanta vis mali, adco- 
que exbausta vires, eos, qui posseiut ferre opem 


ἐμφαίνοντα. Ταῦτα τοίνυν ἅκαντα, fixiosa μέν τιν 
μέμψιν, δόξαν δὲ μεγίστην φέρει τῷ πρὸς τὸ συμ- 
φέρον γεγενημένῳ. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ χαθαρῶς τοῦτο 
δίδωσιν bo:xévat δράματι ὁ κᾶς ἐχείνου λογισμός. 
"Hv μὲν γὰρ σφόδρα εὔελπις ὁ τὴν ἀρίστην τήνδε 
πρᾶξιν διανογθεὶς ἐχδήσεσθαί ol τοὐγχείρημα, ὥσπερ 
&viÓn χαὶ ὥνησέ γε. 

Δεδιὼς οὖν ὅμως τὸ μέλλον" ἀόρατον γάρ " καὶ 
τὴν τοῦ ἐχθροῦ μανίαν" δεινὴ γὰρ ἦν καθ᾽ ἡμῶν" 
ἐνεθυμεῖτο καὶ δεύτερόν τι. "Hv δὲ τουτὶ τὸ δεύτε- 
pov, ὡς ἂν ἀποτύχῃ τοῦ κροχειμένον, καὶ μήτε 
ταῖς θωπείαις μαλάξῃ τὴν ἀνήμερον ἐχείνην Ψυχὴν, 
μὴτε μορμολύξηται ταύτην, τῷ τε τοὺς Φρερίους 
προσοίχους σχεῖν, τῇ τε διὰ τούτους προσδοχωμένῃ 
τῶν Λατίνων ἀφίξει, τότε λοιπὸν καεὰ δεαύεκερον, 
6 φασι, πιοῦν, πρᾶξαι τοιάδε. Πάντας οἷς νοῦ με» 
τὴν συναθροΐσα:, καὶ εἰλιχρινῶς ἐξειπεῖν περιελὼν 
ἅπαν κάλυμμα, τὴν ἐξαρχῆς ἑαντοῦ γνώμην" ὡς 
ἄρα πάντα γένοιτο ὑπὲρ τοῦ μὴ χωρισθῆναι τῶν 
φιλουμένων, δεῖξαί τε τὴν διαμαρτίαν τῆς ἐγχειρέ- 
σιως, xat t; οὐχ ὑπολέλειπταί τι; ἐλπὶς διαλλαγῇ» 
ναι τὸν ἄνθρωπον. Εἶτα διεγεῖραι τούτοις τὸ ῳρό- 
νημα, ἅπασι xal λύγοις καὶ τρόποις, ὅσον αὐτῷ bu- 
vatóv χαὶ συμδουλεῦσαι, μὴ σφᾶς αὐτοὺς τοῖς ἀσε- 
ὀέσιν ἐθελῆσαι προδοῦναι μηδένα τρόπον, οἷ δὴ καὶ 
τοῖς ἔθεσι, καὶ τοῖς δόγμασι, xal sol; νόμοις, καὶ 
«οἷς ἄλλοις ἅπασιν, ἡμῖν ἐναντιότατοι τυγχάνουσιν 
ὄντε: " ἀλλὰ πρὸ τοῦδε χαχοῦ ἅπαντα xai διανοὴ- 
θῆναι, καὶ πρᾶξαι, χαὶ παθεῖν ἐθελῆσαι" ὅποσχέ- 
σθαι τε αὑτοῖς συναποθανεῖσθαι, μὴ καταθεμένοις 
τὰ ὅπλα, ἀλλ᾽ ἀμυνομένοις ἀνδριίως, ὥστε μετὰ δό- 
One πισεῖν, ἢ τρόπαιον ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν στῆσαι. 
Κἂν οὕτω γένηται: πιθανὸς, ὡς αὐτοὺς ὁμολογῆσαι 
«ἢ τούτου γνώμῃ, μὴ περαιτέρω προδῆναε, ἀλλ᾽ εἰ; 
τοῦτο μόνον ἰδεῖν, ὅπω; ἀποπέμψει "Pobiouc ἡδέως 
ἔσον οἷόν τε. Εἰ δὲ δὴ ποιήσας χαὶ εἰπὼν τὰ εἰς 
ἐχεῖνον ἤχοντα, γνοίη τηνάλλως ἀγωνιζόμενος, εἰς 
σῦρ τε ξαίνων, καὶ πέτρας σπείρων, τότε δὴ δοῦ- 
ναι συγγνώμην αὐτοῖς, εἰ πράξαιέν τι πρὸς σωτι- 
ρίαν, μὴ δυναμένοις ἀντέχειν ἔτι xal παραινέσαι, 
ὡς ἐπειδὴ τὸ σύντονον xaxbv, καὶ τὸ τῆς δυνάμεως 
ἀσθενὲ;, σνυνωθεῖ τοὺς δυναμένους αὐτοῖς βοηθεῖν 
ζητῆσαι, nghe τοὺς ἐπὶ τῷδε παραγεγονότας Φρε- 


compellerent quarere, penes Fratres, qui ea occa. D piov; τοῦτο γενέσθαι ἣ πρὸς ἕτερόν τινα τῶν iwi» 


sione venissent, supra quam penes ulles alios mor- 
tales, ejus ferenda spem sitam esse. Sic enim mo- 
dis omuiLus conducibilius esse. Bene ergo dicebain, 
rem non omuino fabulae similem habuisse. Qui enim 
id absolute agentis fraude, cum res ad utrumque 
liaberet, essetne futura, necne? Quod enim a Ba- 
jazetis. voluntate; penderet, quam ille omni retro 
tempore ab omni liunmanitatis sensu alienam exzhi- 
buis:et, longe vero simile erat, manentem impium 
iu priori : illa contentione, vale ei dicturum, quod 
congruum essel, Sic auteu! eo manenie, ac pro 
more, voluntate ac genio utente, par rursum erat, 
ut spes Fratrum, in. quam erecti domo solveraut, 
evasura essct ; quando pro Pelop naesi utilitatis ra- 


των. Εἴη yàp ἂν ταύτῃ βέλτιον πάντων ἕναχα. Ee 
λῶς ἄρα εἶπον, ὡς οὐδὲ δράματι χαθαρῶς ἔοικε verá 
τοὔργον. llo; γὰρ ἂν εἴη ἀχριθῶς σοφιζομένου τὸ 
ἀμφιῤῥεπὲς πάντως ὃν, ὥστε γενέσθαι xal pi; 
Ἐπειδὴ γὰρ τὴν εἰρήνην γενέσθαι τῆς τοῦ Παγιαζέ- 
τον γνώμης ἐξήρτητο, ἀπανθρωποτάτης δειχθείση; 
τοῖς πρόσθεν ἅπασι χρόνοις, οὐχ ἀπειχὸς Bv μεῖναι 
τὸν ἄθεον ἐν τῇ προτέρᾳ φ')ονειχίᾳ, ἐῤῥῶπθαι τῷ 
προσήχοντι φράσαντα " xal μείναντης ἂν τῷ χρὴ" 
σθαι τῇ- γνώμῃ τε val τῇ φύσει, εἰκὺς ἣν αὖθι; καὶ 
τὰς ἐλπίδας τοῖς Φρερίοις τέλος λαδεῖν μεθ᾽ ὧν οἷ- 
xoütv χεχκίνηνται " ἐπεὶ τὸ τῇ Πελοποννήσῳ ἀυνοΐζ- 
cov, μὴ δυναμένῃ xa)' αὑτὴν διασώξε΄θαι, τοῦτο 
οἵμαι εἶναι δέδειχται" πάντων τοὺς Φρερίους προ- 


251 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBIIIS. 


967 


τιμῇσαι, Συνοῖσον δὲ λέγω νῦν τὸ ἐν τοῖς βλάπτου- Α tione, non valentis per seipsam servari incolumem; 


σιν ἧττον. Οὔτε τοίνυν τοῦ δράματος ἕνεκα, οὔτε 
τῆς αἰτίας δι᾽ ἣν τὸ δρᾶμα, μέμψαιτ᾽ ἄν τι; αὐτὸν 
δικαίως * οὐχοῦν οὐδ᾽ ὅπερ ἐδούλετο, fiv ἀποτύχῃ τῆς 
ἁγαθῆς ἐλπίδος. Ὡσπερεὶ γὰρ ἤδη χεφαλαιούμενος, 
συνελὼν τὰ περὶ τῶνδε προειρημένα, πυθοίμην ἂν 
ἡδέω: παντὸς εἰδότος τὰ τότε πράγματα, xal νοῦ 
μετρίου μετέχοντος, τί ποτε τοῦτον ἐγρῆν ποιεῖν, ἣ 
τί χαὶ συμθουλεύειν τοῖς αὐτοῦ, μετὰ τὸ πάντα μὲν 
ἐργάσασθαι τὰ δέοντα χαλῶς, ἀνῦσαι δὲ μηδὲν δυ- 
νηθῆναι, πολλῆς μὲν οὔσης δυνάμεω; τοῖς ἐχθροῖς, 
πολλῇς δὲ &ua χαχοηθεία΄, xai γοητείας, xal πάν- 
των μὲν Ἰλλυριῶν, καὶ Μυσῶν, καὶ Τριθαλλῶν ἤδη 
χεχρατημένων, στρατιᾶς δὲ τῆς πολλῆς ἐν Νιχοπό- 
λξι χαταδληθείσης, τὴν ix Ιαιτόνων λέγω, καὶ Κελ- 
τῶν, χαὶ Γαλατῶν τῶν ἑσπερίων συνειλεγμένην" ὧν 
δὴ πάντων ἔφριττον χαὶ μόνα τὰ ὀνόματα τὸ βαρ- 
6apixby ἅπαν" χαὶ τῶν μὲν συμμαχούντων ἀτυχη- 
σάντων, ἣ καὶ ἡττηθέντων ἐνίων καχίστῃ μοίρᾳ xal 
ἐν ἡ πείρῳ χαὶ ἐν θαλάσσῃ, ἐμοὶ δὲ τῶν πραγλάτων 
ἐληλυθέναι δοχούντων ἐπ᾿ ἔσχατον τῶν δεινῶν τῇ 
κηλιχχύτῃ συνδρομῇ τῶν xaxov, xal ταῦτα χρόνον 
οὔ ὠ συχνόν. 

Συμθου)εύειν ἕδει τοῖς αὐτοῦ, φαῖεν ἄν τινες ἴσως, 
χὶ διὰ πάντων ἐνάγειν αὑτοὺς εἰς τοῦτο, δέξασθαι 
θελῆσαι προθύμω; τὸν ὑπὲρ εὐσεύδ:ίας χαὶ δόξης 
θάνατον, αὑτόν γε πρῶτον πρόθυμον ὄντα πρὸς 
τοῦτο. Ὑπέρευγε. Kal τί ποτ᾽ ἣν ποιῶν ἕτερον τὸν 
προτοῦ πάντα χρόνον, ἕω; ἐξὺν ἣν αὐτῷ xal συμ- 


uti jam probasse arbitror, universis aliis Fratres 
pretuli-*set. Hic porro dico utile, quod in malis 
sit minus nocens, Neque ergo ut spectes fabulam, 
neve ut ejus causam merito quis viro detrahat ; er- 
go neque illud vituperel quod versabat animo, ut 
spec bona frustratus essct. Velut enim summa colli- 
gcns, «qua hoc hactenus dixi argumento, lubens 
quaram ab omni gnaro, ut res tunc haberent, ac 
vel modicuin prudentia ornato, quid eum par esset 
facere, quodve suis dare consilium, ubi jam prz- 
stitis omnibus, si qua operz pretium viderentur, 


nihi] tamen valuisset conficere, ac cum vires ho- 


stium ingentes essent, multaque illi astutia ac cal. 
liditate essent przediti, jamque lllyrii omnes, Mysi- 
que ac Triballi superati fuissent, ingensque czsus 
exercitus ad Nicopolim, ex Pannoniis, Celtisque ac 
occiduis Gatitis (1) collectus, quorum omnium 
nuda quoque nomina Barbari horrent ; cum denique 
socii haud uterentur prospera fortuna, ac quidam 
ctiam mala sorte, terra ac mari superati fuissent ; 
mihique tanto malorum ,concursu res ad extrema 
per longum id deducti: tempus viderentur. 

Erat, inquiunt aliqui, consulendum suis, ac mo- 
dis omnibus eis suadendum, ut alacres mori pro 
pietate inal:ent, cum primus et ipse alacris exem- 
plo pra:iret. Belle quidem. Quid enimvero aliud toto 
jam acto egerat tempore, quandiu licuit eum consue 
lere optima quaque, tum agere? Sed et blanditiis, 


δγυλεύειν, xal πράττειν τά γε δοχοῦντα xpáztota (t inquit, erat utendum, optimaque cconomia .erant 


εἶνχι ; ᾿Αλλὰ xal θωπείαις χρῆσθαι, φησὶν, ἐχρῆν, 
χαὶ ὑπισχνεῖσθαι μεγάλα μετ᾽ οἰχονομίας ἀρίστης. 
Καὶ πῶ; ἂν fjv αὐτὸν ἑτέρως χρῆσθαι ταῖς συμῦονυ- 
λαῖς ; Ἕστω, φησίν" ἔδει δὲ αὖ χἀχεῖνο φορτιχώ- 
τερον αὑτοῖς ἐπιτίθεσθαι, xal που προσα πειλεῖν ἐπι- 
τιμῶντα. ὀνειδίζοντα καὶ βοῶντα, xal πάντα τὰ 
τοιαῦτα ποιοῦντα μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερθολτς. ᾿Αλλ᾽ 
ἔδει βλάψων ἐπιειχῶς * ὀνήέσων δὲ οὐδαμῶς " o0sv 
τὸ τραχύτερον φἅρμαχον τραύμασιν ὀργῶσι xol 
φλεγμαίνουσιν οὐκ ἐπέθηχε τηνιχαῦτα, προτοῦ πολ- 
"άχις ἐπιθεὶς συμφερόντως μετὰ θαυμαστῖς im:- 
στήμης. Τί οὖν, ὦ τὰν, ἕτερον πρὸς Θεοῦ παρῖχεν 
ἐχεῖνος τῶν γε δεόντων πεπρᾶχθαι; ᾿Υπευδοῦναι 
τούτοις σοὶ δοχεῖ βέλτιστον εἶναι, τῶν ἀσεδῶν 
ὑποταγτνχι ζυγῷ ; ᾿Αλλὰ χάχιστόν τε πάντων τοῦτο 
αὑτὺς ἐνόμιζε, xai τῇς ἰδίας ἀρετῆς xal τοῦ σγὴ- 
pato; τελέως ἀπᾷδον. ᾿Αλλὰ Χοιστιανιχὴν ἀρχὴν 
δέξασῃα:, fj καὶ τοῖς ἔθεσιν: αὐτῶν ἄμεινον συμδή- 
σ:σθαι ἔμελλε, xal πρὸς τὸ βοηθεῖν ἐξαρχέσειν, ἄρ:- 
στά γε. Ἐπειδὴ γὰρ τὰ μὲν δεινὰ ὑπερέσχε, δυνα- 
45v δὲ οὐκ ὧν πείθειν αὐτοὺς ἐκεῖνον, ἣ βιάσασθαι 
«οὺς πτάλα' προγόνου; μιμήσασθαι, δυοῖν θάτερον 
ὑπολέλειπται, ἢ τὴ» τῶν Τούρχων ἀρχὴν, ἣ τὴν εἰ- 


(1) Celtis ac occiduis Galatis. Eamdem gentem 
intelligit, nempe Gallos, quorum ardor in eo pra- 
lio enituit, ut ambierint primi pugnam committere 
obtinuerintque, sed. exitu parum secundo, quem 
Manuel liic perstringit, aliique cum nostri. tum Tur- 
Cici scriptores, pluribus narrant. ἴσον! D3jazetes 


magna quaedam promittenda. Qui vero aliter pote- 
rat consulere ? Esto, inquit : hoc quoque adjicien- 
dui erat, ut, inquam, molestior ingrucret, ac quan- 
doque etian iucrepans, minas adjungeret, expro- 
braret, clamaret, ac ejusmodi omnia multo exces- 
8U presiarct. Verum noverat hzc prorsus nocitura, 
ac ne minimum profutura. Quamobrem abstinuit 
austerius tunc remedium exasperatis ac inflammato 
τα tumentibus plagis adliibere, qni sz?pe olim 
mirabili arte commodo adhibuisset. Quid ergo aliud 
sodes, per Deum omisisse videatur, eorum qua pr:e- 
$tare essel opera? pretium ? Ildne optimum putes, 
ut infidelium jugo subjiei sineret? Id vero ille oin- 
nium pessimum arbitrabatur, suaque prorsus eum 
virtute, tum persona indignum : Christianorum ad- 
tem imperium subire, quod et magis eorum con- 
grueret moribus, satisque haberet ad auxiliuin, 
longe optimum. Quia enim mala exsuperabant, nee 
flcri poterat, ut eos ílle in sententiam traheret, aut- 
ve ad majorum suorum imitationem cogeret, duo- 
rum alterum erat reliquum, ut aut "Turcorum, aut 
quod dicebamus, Christianorum subirent impe- 
rium. Yidebatur ergo modis omnibus prestare Fra- 


capto Joanni Nivernensi, Caroli Galli: regis pa- 
trueli, quem is subsidio miserat Sigismundo, ob 
reverentiam. sanguinis regii, ae quinqne capitibus 
suorum donatum. abire permisit, reliquis captivis 
dire jusulatis. 


963 


MANUELIS PAL.BOUI.OGI 


£61 


trum dominium. Duurum enim iugruenuum malo- À ρημένην λοιπὴν δέξαθαι, Ἐδύχει τοίνυν εἶναι βελ- 


rum, melius illud, quod non pejus, juxia quod ha- 
bet tritum adagium. Quocirca preoptatum quod 
levius, atque id multa ingenuitate, plenisque boni- 
tate moribus. Ut Fratrum illi dominationi manci- 
pari vellent, constitutum habebat indulgere, nihil 
facto succensens ; fundens vero ab oculis lacrymas, 
tum propter charorui a se separationem, tuin quod 
suis pro iis periculis sospitare nou posset. Sic enim 
parentes quoque compara!um liabent, cum charis- 
sina pignora ablegant in alienam, quod uisi sejun- 
cuis ab invicem salus nou constet. Sin autem me- 


liora eligerent, ut nimirum spen bonam przetenden. . 


tes, bellum instaurarent adversus Barbaros, ac vel 


Deo auspice vincerent, vel pro libertate ac gloria . 


pugnantes, gravia quzeque tolerarent, laudare con- 
silium, ac pro viribus excitare, simulque polliceri 
uua commoriturum ; ac vero alacrem valde pra- 
stare, illis praeuntem. 


Qui sic ergo animi haberet, cum quod spectat ad 
ipsum, tum quod ad suos, quo.Ique ad amicos, ac 
quod ad omnes, quam just? accusationis videatur 
dedisse causam ? Quis ita ad calumniam promptus, 
ut pro more calumuiari possit ? Quam exsuperan- 
tem procacitatem, quem adeo temerarium ac im- 
pudentem sic abunde pr:eclara gesta non facile con- 
fundant ἢ Quos adeo pr;efractos, quos procaces, non 
elingues reddant ? Quod os, non aliud c re liabens, 
quam ut in omnes deinceps insaniat, omni ablega- 
t0 pudore, illa non obstruant ? [mo, quod os, quam 
linguam maledicam, in benelicentiam ac laudes non 
convertaut ? Noune prudentia comite, bonitate mo- 
rum, ac scientia politica gessit omnia * Plane adni- 
1us est, quaudiu navis potuit gubernaculis cedere; 
ncc 3b eis excipiente tempestate abscessit, nibil par- 
tium omitteus probi gubernatoris, loquens, consu- 
lens, monens, defectos animis erigens; excitans 
dormientes, animo. intentis jubens ; omnes ad in- 
siantiam operis precepto provocaus; ageus ipse ac 
pr:stans, quo navigium vento adverso ac procella 
lectatum, posset praseutis naufragii periculum ca- 
Vere. 


Mis itaque supra ouniunm opinionem continue 
instaus, ad multum satis tempus avertit mala : at 
cum deinceps verti rabie furerent, ac mare szvius 
ferociret ; vasaque alia quidem fatiscerent, alia jam 
contrita essent ; navisque, ut verbo dicam, frenum 
respueret, vixque non loqueretur, inox nisi fortuna 
wutata, esse mergendam : ille vihilominus quau- 
quau illud exasperatius forct, seque ipso gravius 
lieret, providendo iustabat, suamque illam omni- 
modam virtutem ditlicultatibus opponens, hactenus 
conabatur navigium servare, ac velut in portum, in 
pacis trauquilla subducere ; quanquam parum abe- 
rat, ut ne pocis spem omnem abjecisset. Neque 
cnm erat. qui nesciret. hostia, qua indolem, qua 


τίων ἡ τῶν Φρερίων ἅπασι τρόποις. Καχῶν γὰρ δὴ 

προχειμένων, τὸ μὴ χεῖρον βέλτιον, χατὰ τὸν θρυλ- 

λούμινον λόγον, Ὥστε τὸ κουφότερον ἔρηται, καὶ 

τοῦτό γε μετὰ πολλῆς τῆς εὐγνωμυσύνης, καὶ τρό- 

ποὺ γέμοντος ἀγαθότητο;, Βουλομένοις μὲν γὰρ δέ- 

£2302: τὴν εἰρημένην ἀρχὴν, συγχωρεῖν ἐδούλετο, 
piss ὀργιζόμινης, χαὶ δάκρνον ἐχπέμπων τῶν ὁφ- 
θχλμῶν, τῇ τε διαστάσει τῶν φιλουμένων,. xai τῷ 
μὴ δύνασθαι ὑπὲρ σφῶν προοχινδυνεύοντα τούτους 
σῶσαι. Τοῦτο γαὶ γονεῦτι συμὄαίνει, el; ἀλλοξαπὴν 
τὰ φίάμτατα πέμπουσιν, ἐπειδὰν οὐχ ἐξῇ αώζεσθαι 
μὴ διακριθέ,τας ἀλλέλων. Προχιρουμένους δὲ τὰ 
βελτίω, δηλαδὴ τὸ πολεμεῖ") τοῖς βαρδάροις τὴν ἀτα- 
θὴν προδαλλοιλέ ους ἐλπίδα, καὶ ἢ νικᾷ» τῇ τοῦ Θεοῦ 
συμμαχίχ, ἣ πάντα φέρειν τὰ δυσχερῆ, ὃπὲρ bis» 
θερίας ἀποδυσαμένους χαὶ δόξης, ἐπαινεῖν αὐτοὺς 
175; γνώμης, xal παροξύνειν ὁπόσα δύναιτο, χαὶ αυν- 
αποθανεῖν αὑτοῖς ὑποσχέσθαι, καὶ πράτεταιν τοῦτο 
μάλα προθύμως, ἡγούμενος αὐτοῖ; ἑπομένοις. 


Οὕτω: οὖν ἔχων λογισμῶν καὶ περὶ αὑτοῦ, καὶ 
f pi τῶν ἰδίων, καὶ περὶ τῶν φίλων, καὶ περὶ πάν 
των, τίνα δικαίαν ἀφ᾽ρμὴν παρέσχετ᾽ ἂν χατηγέ- 
p^;; Τίς ἂν τῶν διαδιλλόντων εὐκόλως χρῆπαιτο 
τοῖς; εἰωθόσι ; Πότης ἰταμότητος ὑπερδολὴ", τίνα 
θρασὺν καὶ ἀναίσχυντον οὐκ εὐχερῶς; ἀπέτρεψεν ἂν 
τὸ μετὰ τεριουσίας )αμπρὺν τῶν ἔργων ; Ἰϊοίους 
αὐθάδεις, τίνα: προπετεῖς οὐχ àv ἀτώνους clpyi- 
σατο ; lolo; οὐχ ἂν ἀπέῤῥαψε στόμα, μηδὲν τι 
προὔργου ποιούμενον, ἀλλ᾽ ἣ τὸ χατὰ πάντων ἐξ; 
ληρεῖν, ἐῤῥῶσθαι πάσῃ φράσαν aibot Μᾷᾶλλον & 
ποῖον μὲν στόμα, ποίαν δὲ γλῶτταν βλάσφημον, oix 
ἃ» πρὸς εὐφημίαν μετέβαλεν ; O0 γὰρ φρτυνῆσεω;, 
οὐ χρηστότητος, οὐκ ἐπιστήμη; πολιτικῆς ἄπανϑ᾽ 
ὅσα πέπραχται τῷδε τἀνδρί ; "AvztUys μὲν, ἕξω; ἐξῆν 
τοῖς οἴαξιν εἴχειν τὸ πλοῖον " χαὶ χειμῶνι χρώμενος, 
κιούτων οὐχ ἀφίστατο, xal τἄλλ᾽ ἑξῆς πάντα mous 
τὰ τῶν ἀγαθὺν ναυχλήρων, λέγων, συμδουλεύων͵ 
παραινῶν, ἀναθαῤῥύνων τοὺς χατα πίπτοντας, Ev 
πνίζων τοὺς χαθεύδοντας, διαχελευόμλενος τοῖς στῶ» 
δάζουσιν, ἱἐπιτάττων ἐνεργοὺς ἅπαντας εἶναι͵ αὐτὰ 
ἐχεῖνος διαπραττόμενος, δι᾽ ὧν ἂν ἦν μὴ xa:26 
πτισθῆναι τὸ σχάφος, δυτηνεμίᾳ καὶ σάλῳ χρώμε- 
νον. 


Ταῦτά τοι διαπαντὸς ἐργαζόμενος ὑπὲρ τὰς inm 
των δόξας, ἐπὶ μαχιόν τινὰ χρόνον ἃ πάτρεκε tà 
δεινά " εἶτα τῶν ἀνέμων ὥσπερ λνυσσώντων, xal p3r- 
νομένης ἀγριώτερον τῆς: θαλάσσης, xal τῶν μὲν 
σχευῶν αὑτῷ πονησάντων, τινῶν δὲ xal συντριδέν- 
των, ἤδη τῆς τε νεὼς, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἀφηνιαζοῦ 
ση;, xal μονονοὺ φωνὴν ἀφιείσης, ὡς αὐτέχκα xiu 
δύσεται μὴ μεταδαλούσης αὐτῇ τῆς τύχης “ 6U 
xai μᾶλλον ἀγριαινούσης ἐχείνης, xaX ἀεὶ yos 
τέρας αὐτῆς γινομένης, ἔμενεν ἐν τῷ προνοεῖσθα', 
xai τοῖς δυσχερίαις ἀντιθεὶς τὴν ἐν αὐτῷ παντοῦ 
πὴν ἀρετὴν, ἐπειρᾶτο διασώζειν ἔτι τὸ πλοῖον, xdi 
ὡς ἐπὶ λιμένα τὴν εἰρήνην τοῦτο χατάγειν. Kaize 
ταύτης fme τεύξιοθαι, μιχροῦ δεῖν, οὐδαμῶς. 


265 


TIIEODORI DESPOT;/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


200 


Οὐδὲ y: ἐγνόει τὴν τοῦ ἐχθροῦ xal φύσιν, καὶ γνώ- A aoimum szvitiamque, ac si qua alía juga ei armo- 


μην, καὶ ἀγριότητα, καὶ ὅδα ἕτερα αὐτὸν ἔχεσθαι 
τῶν ὅπλων παρώτρυνεν. 

Ὁ μὲν οὖν ἐχθρὸς καὶ τὰ ἐχείνου τοιαῦτα * χαχὸς, 
χαχὰ χαὶ πράττων χαὶ βονλενόμενος. Ὁ δέ γε, χαὶ 
τοιαῦτα χαλῶς γινώσχων, xal ὡς τῆς ἐμφύτου θη- 
ριωδίας ἐχεΐῖνης ἀνθέξεται, ἣν μὴ παντάπασιν ἀπο- 
γνῷ τοῦ πρᾶξαί τι κατ᾽ αὐτοῦ δυνηθῆναι, ἀνάγχης 
θύραθεν ἐπελθούσης, ὅμως οὐχ ἀπηλλάττετο, ζητῶν 
«τὸς μετ᾽ ἐχείνου axovbác. Ἤγεϊτο γὰρ πρέπειν αὐτῷ 
μηδ᾽ ὁτιοῦν τῶν εἷς αὐτὸν ἠἡχόντων παραλιπεῖν, μηδὲ 
μηχανῆς ἡστινοσοῦν ἀμελῆσαι, ὁπωσοῦν εἰς εἰρήνην 
φερούσης. . 

Ἐπεὶ τοίνυν οὕτως ἐδόχει, κοεσδεῖαι μὲν πάνυ 
πυχναὶ, καὶ ὅσα πρὸς διαλλαγὰς ἐφέλκεσθαι πέφυκεν" 
ὁ δὲ σατράπης ἀχριθῶς ἐχρῆτο τῇ φύσει, καὶ ἐλπὶς 
οὐδέσιν ὑπελείπετο, πρὸς βέλτιόν τι μεταδαλεῖν τὴν 
τοῦ θηρὸς ἐχείνου γνώμην ποτέ, Ὁ δὲ πλήρης φρο- 
νήσεως ὧν, ἐξεῦρεν ὅπως εἰς ἀνάγκην ἐχεῖνον ἀγάγῃ 
τοῦ τῆς εἰρήνης ἐπιθυμῆσαι. Τίς ὁ τρόπος τῆς ἀνάγ- 
xr6; Αἱ μετὰ τῶν Φρερίων συμδάσεις, καὶ ἡ ἐνθάδε 
τούτων ἐπιδημίᾳ, δι᾽ ἧς τὸν Βάρδαρον ἔπεισε χατα- 
θαλεῖν τὴν ἐπηρμένην ὀφρὺν, xal τῶν προτέρων λο- 
Υισμῶν καθυφέντα, τὰς μεθ᾽ ὑμῶν ζητῆσαι σπον- 
δάς γε, xax ταύτας πυλλοῦ τινος ἐθέλειν τοῦτον ἀλ- 
λάξασθαι, ἄνω ποταμῶν φασι. Τοῦτ᾽ ἦν τὸ πρῶτον 
αἴτιον τοῦ τοὺς Φρερίους ἐνθάδε παραγενέσθαι. Τὸ 
γὰρ ἑτοίμους ἐχείνους ἔχειν εἰς σωτηρίαν ὑμετέραν 
xai βοήθειαν, εἰ μὴ χατὰ νοῦν ἐκδαίη τὸ τῆς εἰρή- 


νης ἐγχείρημα τῷ δεσπότῃ, δεύτερον ἣν ἀληθῶς, C 


χαὶ παντελοῦς ἀκυγνώσεως, 


᾿Αλλὰ γὰρ ἔοικα οὐκ ἀκριδῶς τοῖς ὀνόματι ypf- 
σλσθαι, βοηθούς τε xal σωτῆρας ἐχείνους προσα- 
γορεύσας. Τὸ μὲν γὰρ προκρῖναι τούτους τῶν ἀσε- 
δῶν, καὶ τῆς αὐτῶν δεσποτείας τὴν τῶν Λατίνων 
ἀρχὴν προθεῖναι, ἀλλ᾽ οὐδὲ παραδάλλειν οἶμαι καλόν" 
οὕτω πολὺ διειχέτην" οὐ μέντοι γε σωτῆρες xat βοῆς 
θοὶ κυρίως ἂν οἵδε χαλοῖντο, εἰ τοῦ μὲν ζυγοῦ τῶν 
ἀσεθῶν ἀπήλλαξαν ἂν, ὑπὸ δὲ τὸν σφῶν αὐτῶν μὴ 
βουλομένου; ὑμᾶς ὑπήγαγον. Καλὸν μὲν γὰρ καὶ 
λίαν χαλὸν τὸ τὸν ἀλλόχοτον θῆρα χωλῦσαι χατα- 
πιεῖν, ὡς ἑδούλετο, πᾶσαν ἑξῆς τὴν τοῦ Πέληπος" 
ἅτε δὲ δαχρύων ἀφορμὰς xav ἄλλονς παρεχόμενον 


rum studium faciebant. 


Sane quidem hostis talis erat, ejusque talia stu 
dia ; malus scilicet, molíens pariter ac agens /nala. 
Verum quanquam ille hzc probe nosset, sciretque 
in innata illa ferocitate perseveraturum, nisi 0m- 
nino extrinsecus immissa necessitas aliqua spem 
damni inferendi auferret : minime mytabatur, ut 
ne pacis cum eo federa sollicitaret. $e quippe 
arbitrabatur decere, ut nihil omitteret. eorum qux 
$ua essent, nullamque artem, qua pax concilianda 
videretur, negligeret. 

Cum sicergo constitutum esset, flelant crebrae 
adinodum legationes, acsi qua in pacis studia 
irahere habeant : satrapa vero 5880 prorsus geuio 
utebatur, nullaque erat spes reliqua, ut. unquam 
bellus animus in melius aliquid convertendus 
esset, Caeterum Theodorus, pro ejus prudentiz ra» 
tione, qua plenus esset, modum invenit, qua in 
desiderii pacis necessitatem hominem cogeret. Quis 
porro bic modus ἢ laitg scilicet pactiones cuin 
Rhodiis, eorumque huc adventus. Eo quippe Bre 
barum adegit, ut jam olim elatum supercilium de- 
mitteret, utquea prioribus cogitationibus deree 
dens, fedus pacisci vobiscum quzreret, plurisquo 
faceret rem. obtinere, adverso, ut. aiunt, fuming, 
Fuit illa prima ratio adventus Fratrum. Q.:0.l cnim 
illes expeditos habituri essetis in salutein vestram 
ac opem, si minus pacis illa moJitio pro voto suc- 
cederet despotz, secundum reipsa erat, ac summo 
res desperationis. 

Videor nibilominus haud satis vocibus aceuratug, 
qui eos auziliatores ac sospilatores appellem. Ut 
ii quidem infidelibus przferrentur, Latinorumqua 
dominstio corum dominationi potior haberetur, 
omni palàm comparstione antiquius : slc magny;n 
quid inter utrosque refert : haud tamea illi absu» 
lute Sospitatores ac auxiliatores audiuri erant. 
ut ab infidelium liberantes jugo, suo vicissim 
invitos mancipareat. Bonum quidem erat, ac 
valde bonuin, prohiberi immauein bellyam, ut ne 
quod agitabat, totam deinceps Peloponnesum glu 
tret : quia tamen alia ratione lacrymarum $eze. 


τρόπους, οὔτ᾽ εὐφροσύνης χαθαρᾷς fjv ἄν ποτ᾽ εἴπερ D tem ministrabat, neque puri auxilii res, neque ab- 


ἐγένετο, οὔτε χνρίως βοήθεια. Ἐπεὶ καὶ φάρμαχον 
ἀγαθὸν οὐχ ἄν ποτ᾽, οἶμαι, πάντη χριθείη, ἣν ἀπαλ- 
λάξῃ δεινοῦ τὸ σῶμα, ἕτερον δέ τι πάθης ἀντεισα- 
γάγῃ. πουφότερον μὲν τοῦ προτέρου, λυποῦν δ᾽ οὖν 
ὅμως τὸ σῶμα. Δείχνυσι δὲ χἀχεῖνο. El γὰρ τὸ πρᾶ- 
Ὑμα χυρίως ἦν ἀγαθὺν, λέγω δὲ τὸ ἐχείνους ὑμῶν 
ἄρχειν, τοῦτό γ᾽ ἂν εἰλόμεθα πάλαι, καὶ τοῦ τῆς 
ἡμετέρας ἀρχῆς θρόνου τούτοις ἐχόντες mapsyopt.- 
σαμεν, μηδεμιᾶς που περιστάσεως εἰς τοῦτο βιαζο- 
μένης. Οὐ γὰρ τὸ ἡμᾷς ὑμῶν ἄρχειν τῆς ὑμετέρας 
ὠφελείας ἄμεινον ἐχρίναμεν ἄν " 00:0 περὶ πλείστον 
τὸ ὑμέτερον ἄγομεν. Νυνὶ δ᾽ ἀνάγχης σαφοῦς τὸ 
πρᾶγμα, ἧς γε λυθείσης, ἐν ἀχρηστίᾳ τὸ κατ᾽ αὐ- 
“οὺς ἣν εὐθύς; " ὅθεν xax τὸ δέον προὺὐκέχριτο xo 
Paikot, Ga. CLVI. 


solute suxilium, ut unquam ezstilistet, erat. Nain 
ueque remedium unquam omnino bongm habeatur, 
ut corpus quidem ab ggritudine liberet, morbuiw 
tamen alium subinde inducat ; eum quidem prior: 
leviorem, qui tamen corpus afficiat. Quiu et hin« 
liqueat. Ut enim esset quid absolute bonum, ut ii, 
inquam, vobis imperarent, plane etiam  esseuus 
assensuri, libentesque nostra eis sede, «quauquam 
Dulla necessitas cogeret, cederemus, Nec enim 
unquam majorem imperii, quam vestras utijitatis 
vationem habendam putavimus : tanti. nimirum 
vos facimus. Caeterum quod facium est, liquit 
necessitatis fuit, qua soluta, totum  staiim g 
tium inutile evasii. Quamobrem  praetalistig 


2^1 


MANUELIS PAL /£OLOGI 


c re erat, eum despota, tum et ipsi, beneque cone Α παρὰ τοῦ δεσπότου, xal παρ' ὑμῶν, καὶ πάντα τούτῳ 


currerunt. omnia, ac neutra parte lancew inclina- 
stis : quin omnes, in iis quae bona essent ac veris 
congrua moribus, magniflcis ut unquam coronis 
aucti, Dei opitulante gratia, permansistis. Hac 
vero hactenus, 

Ceterum illud minime silentio pretereundum pu- 
tem, singulare illud, quod in fratrum negotio circa 
Peloponpesios per id tempus consilium initum fuit, 
eum solum ddecuisse qui iniit. Quippe habuit pro- 
fundius aliquid artisque impensioris, uti ex ipso 
rerum eventu cuique perspicuum fuit. Nihil enim 
Agamemnonis ille consilii super llium simile ha- 
buit. Cum nempe lougo bello, necessariique com- 
meatus penuria defectum militem, ad. constantiam 
2c generosa meutis propositum, prateuso oraculo 
auimare volens, ardens adeo natalis soli ἃς patriae 
desiderium injecit, ut el. plane consilium in con- 
trarium cesserit, universis abjecta zmulatioue ae 
animi forstitudine ad naves convolantibus,, ac rei 
arelitecto amplam poenitendi segetem  ministran- 
tibus : plaue veio. secus novum hoc atque 
vetus illud consilium babuit, interque ea nec 
exigui quid discriminis, nec momenti levis inter- 
cessit. Habuit vetus illud necessariam — Llyssis 
prudentiam , quin οἱ manum. Nam εἰ sceptrum 
in aliquos necessitate extendit, quo trahentiuin 
naves impetum retardaret, probiberetque prascigi- 
tein illum discessum. lloc autem, cum valde bo- 


καλῶς συνέδραμε, καὶ οὐδετέρῳ τῶν Cu ép» ὑπεχύ- 
qae, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς καλοῖς τε καὶ εἰωθόσι διεαμεμενή- 
κιτε πάντες μετὰ λαμπρῶν εἴπερ ποτὲ στεφάνων, 
συναιρομένης τῆς θείας ῥοπῆΐῆς. ᾿Αλλὰ €à μὲν περὶ 
«φούτων ἅλ:ς. 

'Exslvo μέν γε οὗ σιωπήσομαι, τὴν τῶν Φρερίων 
ἕνεκα πρὸς τοὺς αὐτόχθονας τῆς Πελοποννήσου γι- 
γενημένην συμδονλὴν τηνιχαῦτα, μόντν εἰρῆσθαι 
πρέπουσαν μόνῳ τῷ ταύτην βουλευσαμέπρ. Εἶχε 
γὰρ βαθύτερον τι xal τεχνιχιυτερον, ὡς ἐξ αὐτῆς 
τῆς πείρας ἔστι μαθεῖν. Οὐδὲ γὰρ προσέοικε τῇ xsti 
τὸ Ἴλιον ἐξευρημένῃ τῷ ᾿Αγαμέμνονε, δι᾽ ἕς ἐξοί- 
λετο μὲν ἐχεῖνος στηρίξαι πρὸς χαρτερίαν καὶ vt» 
ναιότττα τὸ στρατόπεδον, μαχρῷ πολέϊξῳ xaxo-s- 
ϑοῦ,τας, καὶ τί τῶν ἐπιτηδείων σπάνει, ἐνέδαλε δὲ 
τοσαύτην ἐπιθυμίαν αὐτοῖς τῶν οἴχοι τε καὶ τίς 
πατρίδος, καὶ τῶν τιμιωτάτων, οἷς ἔχρη "κάτιξεν͵ ὡς 
περιστῆναι τούτῳ τὸ βούλημα πρὸς τοὐναντίον c» 
φῶς, xal τρέχειν πάντας ἐπὶ ναῦς, ῥίψαντας oue 
τιμίαν καὶ φρόνημα, xal πολὺν παρεσ ηκέναι pr 
τάμελον τῷ τεχνησαμένῳ" ἀλλ᾽ ἀτεχνῶς ἁνόμοιε; 
ἡ νεωτέρα τῇ πρεσδυτέρᾷᾳ, xal τοῖν δυοῖν τὸ uis» 
οὗτε σμιχρὸν οὔτε περὶ τῶν τυχόντων πρατμάτωι. 
Ἐχείνη μὲν γὰρ ἐδέησε τῆς Ὁδνσσέως συνέσεω:, 
xal δὴ xal τῆς χειρός * xal γὰρ καὶ σχῆπερον τὰν 
δρὸς ἐχείνου χατ᾽ ἐνίων ἀνετείνετο Ózkp τοῦ mui 
φαι τὰς ναὺς χαθελχῦσαι, χαὶ ἀποπλεῖν τὴν taji- 
στην ἡ δ᾽ ἀγαθὴ κομιδῇ, xal χομιδῇ πρὸς ἀγαθὸν 


anm esset, πο. quoque bonum valde adeptum C ἐτελεύτησε πέρας" xai δηλοῖ τὸ δι᾽ αὐτῆς σεσῶϑθει 


«$t; remque salus per ipsum parta Peloponneso 
vstendit. Accuratissima namque scientia, quorum- 
dam animis depulit exitiosam segnitiein, ab exLerua 
quadam idalorum  grassatione in eis auctiorem. 
Quod enim velut oraculo talia diceret, ac fere pa- 
lam videreutur qui ejus essent ditionis, aliis man- 
cipaudi, quibus ili longe prastarent, stimulus 
quidam ad ea, qua par esset, appetenda fuit, sta- 
tique eorum in ipsum amorem velut. instauravit. 
Ubi enim malis faüiscens generosus animus, ip sua 
aliquid minus dignum ingenuitate ae abjectius in- 
clinavit (porro accidant ejusmodi non pauca in 
humanis, saepius quidem in illud procurrit) ; jam 
autem proxime facturus,quem rei turpitudinis pi- 
geat, resilit, majorique fervore impetum in bonum 
vesumnit, pfiorque contentio multa accessione re- 
dit. Cuisu itaque in illud reflexo, majori alacri- 


τὴν Πελοπόνντσον. Σὺν ἀχριδεστάτγ, γὰρ ἐπιστέλη 
τὴν ἐνίων νοθείαν εἰς τὰς αὐτῶν ψυχὰς κατασχέζα- 
σαν Ex τινων θύραθεν χαχῶν ἐπιτετα μένων, ἐξέ λασι, 
Τὸ γὰρ αὑτὸν χρτματίζειν τοιαῦτα, καὶ p.ovovol τοὺς 
αὐτοῦ δουλοῦσθαι δοχεῖν ἑτέροις, ὧν ἐκεῖνοι τοὶ 
βελτίους, οἷα χέντρον γέγονεν αὐτοῖς πρὸς τὴν τῶν 
δεόντων ἐπιθυμίαν, καὶ ἀνεχαίνιζέ πως εὐθὺς τὸν 
εἰς αὐτὸν ἔρωτα. Εἰκότως. “Ὅταν γὰρ d γενναιότι 
ἀποχαμοῦσα, πρός τι φαυλότερον ἀποκλένῃ, ποιὰ 
δ᾽ ἂν τοιαῦτα γένοιτο παρὰ τοῖς ἀνθρώποις " xo- 
λάχις μὲν ἐπ᾽ ἐχεῖνο τρέχει, ἐγγὺς δὲ Ὑεξνομένη «à 
πράττειν, μισέσασα τὸ αἶσχος, ἀποπν δᾷ, xal Osput- 
τερον àvalapÓávet τὴν ὁρμὴν πρὸς τὸ ἀγαθὸν, αὶ 
μετὰ πολλῆς προσθήχης ὁ πρὶν ἑπάνειαι τόνος ἡ 
δὲ, παλινδρομοῦσα πρὸς αὐτὸ, προθυμότερον jr 
τοῦθ᾽ εὑρεῖν, xal εὑροῦσά γε λοιπὸν, ἀπρὶξ evita 
ἔχεται’ ὃ δὴ χἀνταῦθα συμδέδηχεν. 


4ale quzrit invenire, ac deinceps invento mordicus adheret. Sic plane hoc quoque negotio habuit. 


Mox enim audito, quod etsi nou futurum, fore ta- 
men videbatur, novum eis dilectionis in eum 
flamma, vclut a scintilla moltis obruta cineribus 
temporis scilicet casibus exarsit; coepitque glorize 
cupiditas generosius agitari, estrumque illud amoris 
in despotam invalescere, quod tempus, obscurans 
omnia, vclut effetum | obsoletumque fecisse : fuis- 
set erzo Peloponuesus defecte similis, ut esset 
visa alios pro eo recipere dominos : coeperunt vero 
palam bellum Rhodiis indicere, communique con- 
&oiralione mauavit' decretum sacramentis firiuatum, 


Αὐτίχα γὰρ ἀχούσασι τὸ μέλλον μὲν οὐδαμῶς: 
δοχοῦν δ᾽ ὅμως γενήσεσθαι, ἀνήφθη τούτοις ὁ “πυρὸς 
τῆς πρὸς ἐχεῖνον ἀγάπης, ὥσπερ ἀπό τινος σπινϑῇ- 
ρος αἰθάλῃ συχνῇ χαταχεχωσμένον, tol; τοῦ χαιροῦ 
συμπτώμασι " καὶ ὁ τῆς δόξη: ἔρως ἐσφάδαξε, xol 
τὸ περὶ τὸν δεσπότην μεμηνὺς ἀνηδᾷν ἤρξατο, ds- 
περεὶ παρηθηκὸς xal ἔξωρον γενόμενον τῷ πάντ' 
ἀμθαύνοντε χρόνῳ. Ἑῴχεσαν οὖν ἐξεστη:όσιν ἡ 
ΠΠελοπόννησος, εἰ δόξαιεν ἄλλους ἐθέλειν ἀντ᾽ αὐτοῦ 
δέξασθαι. Καὶ πολεμεῖν Ροδίοις φανερῶς ἤρξαντο, 
xai ψήφισμα γέγονε χοινὸν ὄρχοι; τὸ βέῤδαιον ἐσχη- 


969 


THEODORE DESPOTI LAUDATIO FUNEDRIS, 


810 


xb., ἣ τοὺς Φρερίους ἐξελάσαι τῆς αὐτῶν, ἣ τεθνά- A ut aut Fratres expellerent, aut mortem oppeterent, 


vas * τὸν δὲ φιλούμενον αὑτοῖς Exavala6elv δεσπότην, 
εἰ xaX μηδαμῶς αὐτὸν ἀπεδάλοντο. Ὁρᾷτέ μοι τὴν 
αὐτοῦ φρόνησιν, τὴν ἐμπειρίαν, τὴν περὶ τὰ πολι- 
«ικὰ ἐπιστέμην | Τῷ γὰρ ἐνδοῦναι δεδόχθαι, xal ταύ- 
τῇ γε τὸν ὄλεθρον ὑποδεῖξαι, τοὺς εἰς ἐχεῖνον βαδί- 
ζοντας ἔσιυσεν, ἐφ᾽ & προσῆχε παλινοστήσαντας. 
Καὶ δὴ τοιαῦτα εἰργάσαντο, τοῦ χαθήχοντος ἀντι- 
κοιούμενοι, ὥστε καὶ δοῦναι τοῦφον θαῤῥεῖν, ὡς εἰ 
μὴ ὁ Παγιαζίτης διαλλάγῃ, αὐτοὺς f) δείξειν τοῦτον 
τῆς χατ᾽ αὐτὸν ἐλπίδος διαμαρτάνοντα, ἣ μετ᾽ εὖ» 
xA«la; τεθνήξεσθχι μαχοιένους. Ὅπερ οὗτος θέλων 
ἦν, xai ἀεὶ πρὸς τοῦτο βλέπων, πάντα χατεσχεύαζέ 
τε xal ἔκραττεν. 

“Ἄλλην οὖν νέαν ἀρχὴν εἰληφότος τοῦ γεγηραχότος 


charumque despotam reciperent, quanquam eum 
minime amisissent, Videtis ejus prudentiam, expe- 
rientiam, politicam peritiam? Quod enim sit visus 
cedere, cedensque ostenderit praesens discrimen, 
postliminio reversos ad id quod opere pretium 
esset, ipsumque adeuntes fecit esse sospites, Sic 
vero officii tenaces ac strenui habuerunt, utet 
ili spem certam injicerent, nisi Bajazeteg pacem 
iniret, aut a spe sua frustratum — osiensuros, 
aut cum gloría pugnantes, mortem appetituros : 
quod utique volebat ille, inque eum fipem perstrue- 
bat omnia agebatque. 


Novo itaque veteris belli, ut οἷς dicam, gducio 


ὡς ἂν τις εἴποι πολέμον, τοῦ τε ἀδελφοῦ xal πάντων DB exordio, cum se frater ac pariter omnes, pro eq 


ὁμωμοχότων ἀγαθῇ τύχῃ, ἄπερἐχρῆν ὁμωμοχέναι τῶν 
δεόντων ἕνεχα, {6 τε ἔργον ἐθαυμάζετο, πανταχόσε 
διαδραμούσης τῆς φήμης, ὅ τε ἐξαρχῆς Epyacáptvo;, 
xa διὰ πάντιυν χαλῶς περάγας, διαφερόντως ὑμνεῖτο. 
Ἐς Σπάστην οὖν ἐπαγιὼν ix Μογεμόδατίας, πεί- 
θει Ῥωμαίους τε καὶ Ῥοδίους τοὺς ἐν τῇ Βελοπον- 
νήτῳ κατέχοντάς τινας πόλεις, μὴ πρὸ; ἀλλήλους 
διαμάχεσθαι τέως. "Host γἀρτοῦτο λῆξον πρὸς ἀγαθὸν 
αὐτῷ τέλος, ὥσπερ οὖν χαὶ γέγονε πάντως. 

Καὶ τοίνυν ἀναχωχῆς δεδομένης τῷ μεταξὺ t02- 
t1)? πολέμῳ, αὑτὸς δὴ πράττει τὰ τοῦ πολέμου τοῦ 
«p^; τοὺς Πέρσας, τὴν μὲγ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ συμμᾳχίαν 
ἐλπίζων, δεόμενος δὲ xal τὸ θανεῖν ἄσμενος, ὡς 
σωτηρίαν ψυχῶν, xat δόξης αἴτιον ἀθανάτον. Maxyé- 
σθων Qc τρθγηξόμεγοι, xal οὗ τεθνήξονται, 
ἀπέστειλάν ποτε τοῖς αὐτῶν οἱ τῆς Σπάρτης. Τοῦτ᾽ 
ἐχεῖνο; ἔνηχον ἔχων τὸ δάγμα xol ἐπαιγῶν, ἔργῳ 
ἀληθὲς ἔδειξιν. Οὐκ ἔφθη γὰρ τὴν Σπάρτην χαταλα- 
6üv, καὶ ἡ τοῦ σατράπου πρεσδεία, σπουδῇ τὴν 
λΛακχεδαίμονᾳ κᾳταλαμθάνουσι, χαὶ ποιοῦσι τὴν «l- 
ρήνην, πολλὰ μὲγ ὑπισχνούμενοι, μηδὲν δὲ ἀπαιτή- 
cats, ἣ τὸ τοὺς Φρερίους ἐπαναστρέψαι πρὸς τὴν 
αὑτῶν. 

Καὶ δὴ σπονδῶν γενομένων ἰοχνροτάτων, ὅσα γε 
τὰ μετὰ τῶν Βαρδάρων ἰσχυρότατα λέγειν ἕξεστι, 
μετὰ δόξης οὐ σμιχρᾶς τὰ κατὰ τὸν πόλεμον ἐχεΐ- 
vov ὑμῖν ἐτελεύτησε * xal ἀναδιοῦν πως ἤρξατο τὰ 
μικροῦ νεχρᾷὰ γεγονότᾳ, καὶ τὰ πρὶν μεμαραφμένα 
ἀναϑάλλειν, xai τὰ χκατεῤῥνηχότα ἀνθεῖν ἐσαῦθις " 
χαὶ πολλοῖς ἐχόμᾳ τοῖς χαλοῖς, xai ἔδριθέ γε misa 
ἡ {Πελοπόγνηψος οὐ μετὰ πολύν τινα χρόνον. Ὥστ᾽ 
οὐχ ὅπως ἀνεμέσητος ὁ μετὰ τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείᾳς 
ταῦτα πράξας, ἀλλὰ χαὶ λίαν ἐπαινετὸς τῆς τοιαύτης 
διαγγώσεως ἀγθρώποις τε νοῦν ἔχουσι, χαὶ χοροῖς 
ἀγγέλων, καὶ Θεῷ, οὗ xai τῇ ῥοκῇ ταῦτ᾽ ἐπράττετο. 
Τὸ γὰρ τριαῦτα τοῦτον βουλεύφασθαι, xat διὰ τέλους 
καλῶς ἐργάσασθαι, xal δυνηθῆνα; περᾶναι, πολλῆς 
τινος πάντως ἦν εὐμοιροῦντος οὐρανόθεν ἐπιχουρίας. 
Εἰ δὲ xal πρῶτον ἐπῆλθε τὰ ὄνσχερῆῇ συχνόν τινα 
χρόνον μετὰ σφοδρότητος, τῆς τοῦ Θεοῦ xal τοῦτο 
εὐνοίας τῆς πρὸς τὸν ἄνδρᾳ τεχμήριον. Οὐδὲ γὰρ 
μένειν 10626 τὴν ἀρετὴν ἀγέραστόν τε xal ἀνε- 
πίδεικτον, ᾧ μηδὲν αὐτῆς τιμιώτερον * ἀλλὰ καρὰν 


atque decebat, sacramento fauste  obstrinxissent, 
famaque ubique pervagaretur, cum opus admira- 
tioni erat, tym ejus a principio auctor, ac qui bene 
per omnia consummasset, exitojam quamdam refe- 
rebat laudem. Monembasia ergo reversus Spartam, 
suctor est Graecis pariter ac Rhodiis, quasdam 
jam urbes occupsantibus in Peloponueso, ut np 
hactenus ferro decernapt ; sciebat eni rein cesgus 
ram in bonum, uti plane etiam cessit, 

Ejus itaque belli concessis induciis, bdlum ipse 
in Persas conficit, sperans quidem a Deo auiie 
lium, sed et mortem lubens, tanquam animoruu) 
utilem saluti, ac immortaljs. glorie. copciliauiceu 
oppetens. Pugnent ut. morituri, seripsere quondam 


C Spartani ad suos, et non morientur. llanc ille sen- 


tentiem auribus insonantem babens ac laudans, 
reipaa probavit veram. Necdum enjm Spartgjp vg. 
nerat, cuin missi a satrapa Jegati Lacedieuiong ocv 
cupant, pacemque sanciunt, mulia qnidem praestare 
polliciti, nec »liud quidquam vicissim exigentes, 
quam ut. Fratres redeant in suam protineiag. 


ÉSane,icto pacis ürmissimo federe, uticta cum 
Barbaris pacis federa firmitatis robur dicantur obi; 
nere, bellum hoe non exigua gloria vobis confectum 
est ; cppergntque, qus velut emor[us essent, noyan 
induere vitam, ac qua emarcuissent, revjrescere ; 
quz defluxiasent, novum florere; ac brevi Pelppon. 
nesus io!tà mulio decore ornari ac referta esse. 
Quamobrem talium opifex nedym yideatur yacare 
culpa, sed et maxima dignus laude a tali judicio 
euin hominibus sanz mentis, tum choris angelorum, 
tum etiam Deo, cujus etiam nutu res tota dispen- 
sata est. Ut eniin ille consilium jnierif, ac praclare 
confecerit, potueritque terminare, ejus fuij procul 
dubio, cui divinum coelitus auxilium abunde sup- 
peteret. Quanquam vero etiam gravia primum jn- 
vasere diu quidem, ac mujta yi, hoc quoque dij- 
vin: in vjrum beneyolentje argumeptum fui. 
Noluit enim Deys, sine praemio ac oc ulpauj 
ejus virjutem | forg, qua nibil prejiosius habgpe' 
Cum ergo stajjm posset malum depellere, ves! 


v MANUELIS PAL EOLOGI ς 


θυ 


woe a. neces dae Wieice hen qui οαἰδιεῖα δ. ἃ cB; sz upe:sa30sc πᾶν δεενὸν͵ 6 δξ xr: t£. 


afeloFde. a cota. 90-2 €m prarstarct. 


Do i-e gynoqec a pup. 02: εἰ 0s, uti mem- 
v— Mo ee ἢ 001098 I165. Ó90 quzdam sal 
tyr e Wwe ὃ δὲ 88 Qo 16 CYIcIsSeEl. 

- πμιῶν cmn ΜΦ Gor» 8} 74 jprebant Cam 

σιν τας τῆι TECTA à ct egre za feritate, se 8ι3 - 
^ 6X1 we c» ιδὶ i: pé me'otem indoe- 
4 ucaus a EDO 9t 69860, Cem Pelopea- 
vam "e. ΣΝ s «288 Da  g Oriàm, 8518} 
im “2 6Ἐ2218᾽ 81, nedum ob 
9a  Μέφοῦτ [428 δῇ talionem ac 
e dam esi Dex, «uWorem petet pluri- 
UAM. ACC 4 τ SAL 5 ia do ous cele- 
ΕἸ ἴωσι ας), V5$, !BqUSRD, 
tu ,28:2 à pFittipio 8} üotm, quo 
frau. 
(ub th ἘΗ'90-. Beces-e erst, πὲ 
e «cL. hows) "Ἔχ » uc€ legerent, Romano 
ὦ »- αὶ 5uwg4Un3*53$ *. Vr ote eta n vipdicalag 
a^ ἀν... Cac δ΄» nusirECie pegoto, αἱ 
Min CUM d 169 3o: 1.2 quidquam ioming:a 
t& ^". p ον Tab, il tl εὐ $ TeCipeIe inus, ac 
y^ gdnunetd dete» Byr&lt in BRPLUS Urad uerint, Vi- 
τ c7. 9. jCWÓ-1.9. £06 j8s cm. sie fortem, 
| el VuprnaL 2.8 261 pnus Jedi- 
Guo τ eg CHE if ppt HER A^ pere uiis constan- 
wu &c5us Hn λιν InLíESInUm, 3€ Omnino 
aola cune fBupcesa alla LoLI Telertum ; quique 
ἀῶ LüXA δὲ δ μΣ ΜῈ L5ie16, quom quod sci- 
tnt ^ οὐ deUb, Us πε νὼ 0523 d c.aravit. ora- 
fv, *e*uinQut. .]93 eS penict.a. d..ucide ostendit; 
DORLAU μευ. QUE ΤΟΣ, τὶς rers 401 pre- 
G^Bu$ Bot. büster i, vl S2cpa c z venant 0688» 
1: τι; GfRRc$ BO petlm , WMexderesque, ac Liys- 
et. €. ÁInenpthR, Onptes ur σεῖο m cbori, Py- 
μὰ fms. Bl PeaecnBeR ti veT&e Que 6iusipodi ὃ 
Cs e ud E, νος, τὸς ble idi bene ad glo: iom 
Jo» »ttadi 


εὦ «. 
“ὋὋ .“... ἔὉ 209 
, ONES "1|}!.4 
.. "E 

gu iu CUM C"eaj". 
&:; δ. WW. 
* a amd 


boe v7 


$,»*' kJ 


Serum. vi eiam cippo δὲ titclo egeat, sibi ipse 
etr, bincone industrie admodum deiondens ac 
pouces. Supra quam ve. Puic:as possit : banc, in- 
uat. Peiojtnne-pm. Ne euis vero iarimes iliam 
CX. Iul; QuGc Jerrt dit:sse quemidam regi Ále- 
andre, [oé7mnasst Θὲ $60perum ad cjus speciem, 
Áian:u utctchic Lablüm regeu : &cd anivalam dico 
PFeioponpesun 3c. ra. onaleim : Ves, inquam, pro- 
bum ca:vn. quiibxir elus. omui ili tempore 
24 ceicbridem Donil; precarà uerum bhone- 
$iale Laieealis. orum ἐπι politicae virtulis «cien- 
i4. δὲ norm prela.0:.2nb $ocie:as. fi torem cum, 
$C υ doCuelensQuc dd ἐμὲ δ Labuerit, addi 
11. tala posu: c 
futQabc s ec Eu dMELICESbu μονῶν. ἀρετὰν poalcul 


0v. ] 675a ι dnos. 


*YÀ ovg MP qut. 


azsto ἔξεταθῦ ναι al ὁ πιδοῦναι ^ πιτρέσχετε ko 
ρίαν €» ἀϑυντᾶ, ἄνπτε περενεγονέναι τε xg i 
φανωτῶσι. 

Ὃ v*-» ἐθὲντὸς εὗτος, ᾧ γε καὶ ὑχεῖς s.0&- 
τε. παθέπερ wages μέλε, Sut, Kus Ewp v 
χὶν θατέρου; τυχὺν ϑνάξεσεν " ἔπασπτον rip isi 
x3: ξιλοῖ τὸ πράνατο. Ὃ τε γὰρ ἐχϑρὶς τῶν 
«τς τὸ Urge; ἐν μέρες: θαῖς͵ πρᾶνν ἐπυτ ἔ» 
ρ8:5 Uu χνῦνδ: ( ἔνέδω τὰρ τῶν paier. dum 
ἄντιπεους ὧν, ὃ τε ξδελοπόνντσος xis τρρ 
τᾶν b. Ix» ὥξπιρ χιτσνα δαιεπερὸν ἀνεύλλοινο" ῦ 
pio» τε τῶν προλεδύντ-οον ἀπᾶντων. 3235 xs ὡς | 
“τς ἐραῦς καὶ τὺς -ρ' θέδεοο: ἔνακπα τοῦ τρὶς Ὦ 
Diesz; —Àipos, 1: τὰ τὸς δυνάμεως στ ph 


B μεῖε. Ὠξντες οὖν εἰπότ Ὥς θαυμᾶσαιεν τὴν tt: 


atw thitt πέλεν ^ ὑμᾶς τε λέγω πάπεῖνον͵ vies 
ἕνεχα τῶν àz' ἀρ ζῇ. ὄχοι τέλους, εἰ Sel. evrim. 
εἶπ: ἵν. 

E'rv 24. Ἐπὲε: δὲ Rávtes; ἔχρδιν καὶ τὰς fo τοὶ 
jj^ ἕνας ὑπὸ τῶν "Pollase πόλεες ixavemdirezd 
τῶν Ῥωμείων ἀρχῇ. τοῦτο δὲ χαὶ pilo 6x 
ὑνιῶς παταϑεε,ϑϑέντο: τοῦ πράνματος, ὦ; pr 
vt» Ξιιΐαν ἔκεξ ὧν τὴν πρὸς ἡ μὲς áufeiet 
victa. χαὶ -ὰς Ξόνεςς Pbulve ἔπε wo eqpwb 
1Ξ-2.Σ 5: δλ.ε:-., καὶ μετὰ τοῦτο, τὰς ἀχροϊξει 
ἐθελιντες ἔν λ΄ κξιζει, Τὰν γοῦν οὔτω αν eg ψ88, 
εἴτω Lb ὄν: 5... οὕτω δὲ ἀνδρεῖον, οὕτω ἃ ἡ 
zug τὰς ῥδτνςς χιγτνότα, μνξὰ $3972i:; Inz 
δεδωκιτα, εἴτι 7E x3: χυρτεοιχδυ ἂν t9; nhe 
ez κινξίνο:ς. clzo Cb (the ἂν «--ἷσι, χε U 
δ: τα 0d. xac] μετὰ πολλξς μετριότττι;, n 
μτξινξυυζατνο. τος τῆν ὃ Csa *zp ixinc 
c35v:3 tip xv:w;. ὡς b τὲ λέγος Oise; wot, 
x31 ἡ τἰἴρο :τῶς πεορέστηϑε, mola cres, 
ποία φωνὴ; vou; tb τίς ἢ φεόνπα:ς, ἀμέπο ἐν 
ὀνξ ται, ΟΣ εἰ σι νῶθϑιιεν ὁμοῦ πᾶσα supp 
καὶ ποίτεις, Νέπτοςἐς τε χαὶ Ὃξυπσϑεῖς, χαὶ tie 
ντρες, Xil οἱ τῶν ἐττίί ων Ἐάντες “ρο:- zd 
62v421:, καὶ ἥιάτωνες. x3: 9! xac" αὐτῷ: brav 
A:sà δ᾽ ἃ, εἶμχι, τὰ πεξραγμένα mph. g20oinD 
Ms ἀρχέϑειεν. 

Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ καὶ ττήύλτς αὐτῷ πρυξτξεῖ, α᾽ὰ 
ἑαυτῷ ἀνέ pd τε xa ἔξτξεν, ἀπιξέζα- hi» 


Ὁ ὅ:αν, ἅμεννον ὃ xatà τὸν Φιιδίευ τέχνην “ λέγωυϊ 


τὴν Πειοξένλτϑον tf δε. Ἀδὶ μὴ τς νοι μέ σῃ τὸν! 
ὠ.χέν, ὥς τινὰ piss» εἰετλένδι ᾿Αὐεδξὰ ὅρῳ wh 
εἰλεῖ εἰδιπιιῖδαι πᾶντα τὲν ἄνω πρὸς τῶν ἐχεὶν 
μεῤξὲν ἐν 2)$.a*i προσήχοντε τοσῷδε βασιλιὶ 
τοῦτο τὰς àj.vatcv ^ ἀλνὰ Πελοξόνντ, τὸν €5 lin 
τὲν Las. piv tà xaloovux*9 ^ - μᾶς δὲ ποῦ τοὺς iv 
θεὺς à ical. v.m ἀιξεισττες ἔπειν:» σύξοστα: 
τῶν ἐυῶν tlAlfa]Ó. ποῖ ἐν φῆμιν τὸν πά.τὰ χρ 
Ἔπιιδ- Σὲ παρ ἢ χα. ἐμπειρία mOa:fu€ 
3.:1^. κα. fpe δ᾽ οὐ. Y SEISC.TÍg, Ixt?v;v 1 


232i: * A217. Ka. Asl. ν᾿ x2: 6:232» λον ἔχου! 


VIV. 


aAS.i3 ELoicins τ 20i EXP νῷ IVRAT, SERITX 
' 8. JW SA OW ὅν 2c Tui xp" ati 


ποὺνΝν ἔν μτοενῖν ΧΔᾺΣ 7 


ἼΣ «8 


ev ge —. νὸ ULM. τὸ S CS .-" 2 Ὦ 


- cow o aya τὸ 


273 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


914 


"Ovza δὲ τὸν ἀδελφὸν τοιοῦτον, ἀδιχοίην ὃν αὐτὸν A — Cum porro talis exsistat, injurius sim, cuu. illi, 


xal thv ἀρ:τὴν ἁπλῶς, ἥτις τὸν ἄνδρα ἐχόσμησεν, 
εἰ τοῖ: νῦν ἀνθρώποις παραδάλλοιμι. Οὐ λέγω δὲ 
κερὶ τῶν φυσάντων, ἀλλὰ, μετ᾽ ἀμύμονα IInAsio- 
va, φησὶν Ὅμηρος. Τοιγαροῦν τοῖς παλαιοῖς ἐκεῖ- 
vov παραθετέον * xal τούτων αὖθι: ἐχείνοις, οἷς τὸ 
σνυγχεχωρηχὸς πολὺ παρὰ πάντων ἦν. Εἶεν δ’ àv 
οἶμαι ἐκεῖνοι, οἵ δι᾽ ἀρετῆς ἔνδειξιν τὸν ἀπόπλουν 
τὸν μακρὸν ἀνεδέξαντο, xal ὅσαπερ Ex τούτου συμ- 
δέδιχε, καὶ τὸ "Daov ἐπόρθησαν, οὐκ ἀδίχων χειρῶν 
ἄρξαυτε-.. Ἡγούμεθα δὲ μηδεμίαν ἡμᾶς δέξ:σθαι 
μέμψιν, εἰ τοῖς ἀρίστοις ἐχείνοις τὸν ἀδελφὸν παρᾶ- 
δάλλοιμεν. Καλὰ γὰρ δὴ ἐχείνων ἐπιειχῶς, καὶ οἷα 
σχεῖν ἐπαινέτην αὐτὸν “Ὅμηρον * διὸ δὴ xal διήρχεσε 
θαυμαζόμενα ἄχυι δεῦρο. Πλὴν ἀλλὰ καὶ τὰ ἡμέ- 
τερα ταῦτα * τὰ γὰρ ἀδελφῶν xowá: ἣν Íxacsa 
ἑχάστοις παρατεθῇ τῶν ἐν ἐχείνοις καλῶν, οὐχ ἔνι 
λέγειν ὡς ἥττηται. Καὶ δὴ βασάνῳ δῶμεν ὠδὶ τὸν 
ἄνδρα, ἵνα μὴ δόξωμέν τισιν ὑπερδολαῖς xata, pt 
σθαι, ὡς δῆθεν ἀδελφῷ χαριζόμενοι" τὴν δὲ παρά- 
«αξιν ποιησόμεθα συνελόντες ὁπόσον ἔξεστιν. Ὁ 
λόγος δὲ οὐ περὶ εὐσεδείας ἡμῖν ἔσται, πρὸς ἣν οὐδὲ 
παραθάλλειν ἐξόν ἐστιν, οἶμαι, τὰς ἀρετάς * ὅτι οὐδὲ 
ἀρεταὶ χυρίως, μὴ ῥίζης ταύταις οὔσης ἐχείνης. 


"Hy ᾿Αγαμέμνων βασιλεὺς, λεῶν χοσμύτωρ ὅτι 
πλείστων, μεγάθυμος, μεγαλοπρεπῆ, χαρτερός" 
Ἰηλείδτς δὲ ᾿Αχιλλεὺ; ἀνδρεῖος ὅσον οὐχ ἕτερος, 
&xb; τὼ πόδε, καλὸς τὸ εἶδος, ῥίζης λαμπρᾶς, 
φιλότιμος, καὶ τὸ μετ᾽ εὐχλείας ζῆσαι βραχύτερον 
«οὔ γε βιῶναι μαχρότερον ἐχείνης ἄνευ προτεθειχώς. 
Πρωτεσίλεως ἀνὴρ ὑπὲρ ἀγαθῆς δόξης, αὐτὸν ὃν 
φρίττουσι πάντες θάνατον, φίλον ἡγησάμενος, xal 
bou; ἰδίᾳ τελευτῇ χρατῆῇσαι τῶν Βαρδάρων τοὺς 
Ἕλληνας * Νέστωρ, Ὀδυσσεὺ;, xal μετ᾽ ἐχείνους 
ἕτεροι, πολλῇ τινε χοσμούμενοι φρονήσει, χαὶ τῇ 
«ἢ. πειθοῦς δυνάμει φιλοτιμούμενοι, Ἐφρόνει μέγα 
ὁ τοῦ Τυδέως ἐπὶ τῷ δόρατι " Αἴας ἐπὶ τῇ ῥώμῃ, 
καὶ τῷ εὐμεγέθης εἶνχε " ἐπὶ τῇ τοξιχῇ Τεῦχρος. 
Καὶ τούτων αὖθις ἕτεροι ἐδόχουν εἶναι πολλῷ βελ- 


τίους ἐν ἄλλοις διαφόροις πλεονεχτήμασιν ἐν τοῖς 


Τρωτί * xat μὴν xal "Exztp εἰς εὐψυχίαν * xat εἰς 
ἑῥητορείαν ᾿Αντήνωρ. Κἀν vol; συμμάχοις δὲ ἄλλοι 
τε πολλοὶ λαμπροὶ πεφήνασιν ἄνδρες ἐφ᾽ ἱππικῇ 


καὶ πολλοῖς ἑτέροις πλεονεχτήμασι * xal ἄλλων D 


ἕνεχα πλεῖστο!. Τούτων ἡμίθεοι πολλοὶ διὰ τὸ τῆς 
ἀρ:τῆς περιὸν ὠνομάσθησαν, καίτοι παθῶν γέμοντες. 
ΔΛεχτέον δὲ μοι τὰ χρείττω περὶ αὐτῶν. Οὐδὲ γὰρ 
λέγω vov αἰσχροχέρδειαν, μιχροψυχίαν, φ'λνδονίαν, 
xa συλλήδδην πάντα τὰ πάθη, & τις ἂν ζητήσας, 
εὑρήσειε σποράδην ἐν ἐχείνοις πεφυτευμένα " xal 
«οὔτό μου τῷ λόγῳ οὐχ ἀντιπίπτει, περιάπτοντος 
καχίαν τοῖς ἐπ᾽ ἀρετῇ θαυμοζομένοις ἐχείνοις. ᾿Α- 
γαθὸ; γὰρ ἕχαστος οὐχ ἁπλῶς xal ἀπολελυμένως 
ὥσπερ τὰ τὴν χλῆσιν ταύτην γνησίως εἰληχότα " 
ἀλλ᾽ ἐφ οἷ; ὡς ἀληθῶς ἐστι μόνοι;, xal ἀπὸ τοῦ 
πλΞίονος μέρους. Kal τοίνυν οἱ μὲν πλεονεχτοῦσι 
τῶν ἄλλων χατά τινα ποιότητα ἀρετῆς, f| δυοῖν τυχὸν 
τῶν γενιχωτέρων, οἱ δὲ, τῷ πλείους χεχτῆσθαι. Εἴη 


tum omnino virtuti qua ornatus fuit, ut ojus cum 
prasentis zvi bominibus comparationem inire ve- 
lim. Nihil parentes loquor, sed, post inculpatumn 
Pelidem, inquit Homerus, Videatur ergo antiquis 
comparandus, iisque veterum, quibus uuiversi 
premia virtutis delata velint. Eos autem existimo, 
qui virtutis ostentandz» causa longam illam navi- 
gationem, aliaque deinceps gravia susceperunt, 
quique nibil ipsi injuri& auctores, lium vastave- 
runt. Nihil porro crimini dandum putamus, ut cum 
viris illis optimis fratrem componamus, Puerunt 
plane vorum res prac!ara, ut et Homerum lauda- 
torem habere meruerint. Quamobrem etiam eoru.n 
hactenus vigens admiratio manet. Sed et nostra 
talia sunt : quippe fratrum sunt communia omnia, 
ut s'ngulis eorum przclaris singula componens, 
nibil illis deteriora pronuntiare possis. Sane vero 
probatione in virum utamur, ut ne quis, velut in 
fratris gratiam, male quid hyperbolicum | locuios 
putaverit. Componemus autem quam maxima bre- 
vitate fleri poterit. At neque quidquam de pietate 
sumus dicturi, quam ut spectes, ne liberum quidem 
existimem virtutes comparari; nam ueque sunl 
proprie virtutes, quibus illa non sit radix. 
Agamemnon plurium populorum rector (uit, 
magni vir animi, magnificus, streuuus : Pelides 
vero Achilles, ut quisquam alius furtis, velox pe- 
dibus, decorus facie, przclara stirpe, bonoris 


C amans, accui potius fuerit annos paucos celebri 


fama vivere, quam plurcs sine gloria. Protesilaus 
quis ut quam universi horrent mortem, charam 
ipse glorize causa habuerit, 3c sua nece victores 
Barbarorum Gracos effecerit. Nestor, Ulysses, ac 
deinceps alii multa quadam prudentia pollentes 
fucrunt, ac vi suada magnifice ornati, Tydei tilius 
lancea gloriabatur ; Ajax robore ac procera cor- 
poris statura : Teucrus, sagittandi arte : - vicissim- 
que Troes alii diversis aliis longe his przstare vi- 
debantur. Sic nimirum Hector animi gene:ositate, 
Antenorque eloquentie vi; adeoque οἱ sociorum, 
alii plures equestri peritia, aliisque alii praeclari 
effulsere : uec non plurimi aliis titulis. Eorum plu- 
res ab excellenti virtute scmidil audierunt, quau- 
qua: vitiis scaterent. Porro halleam  commenmo- 
rare qux sunt eorum ineliora, Neque eniw hic di- 
cam turpe lucrum, angustus. auimum ac illiber. - 
lein, amorem voluptatum, eaque demum vitia, «que 
quis quarrens, sparsa iu eis facile invenerit, Noe 
mihi ipse verbo contrarius sun, qui adco pro «t 
tute »dmirandis viris vitia affingam. Sic namq:.e 
illi habent, ut quisque bonus sit, laud tamen  ab- 
solute ac siupiiciter bonus, uti ea, quorum illa 
Siucere ac tota veritate nuncupalio exsistit. Crte- 
rum quibus solis revera 3 majori parte nomen !:oc 
inest : alii namque alios superent una. aliqua qua- 
litate virtutis, aut duplici forte universaliori ; alii 
vero, quo! plures possideant : saue merito, mul- 
tarum cumulus virtutum, melior, ut quidem existi- 


Lt 


MANUELIS PAL/AROLOGÍ 


ti 


mo, lisbestsf, quam pauez ae perfectiores; Sut A δ' ἂν εἰκότως τὸ τῶν πολλῶν ἂρετῶν δϑροιομὰ 1 


certe nequéqnam videatur. deterior. 


Quia ergo nequit fieri , ut quis omnes omnibus 
partibus superet : (nam Achillem Nestor, Nestorem- 
«Ue vicissim Achilles omnino superabat : ille qui- 
déin, logo reram usu ac. prüdentia; blc autem, 
ut aria ac anitbi robur spectes; sitque prorsus 
prefatorum quisque, alio ac alio nomine, cum 
viucebat alios, tuni 80 eis viticebstur :) ut plane 
vir nobis in. laudationis argumentum propositus, 
ita quidem admirsudorum illorum nonnulli impar 
vid: atur, liic illave spectata. virtute, ut tamen de- 
fnceps omnes aut certe pluresin. pluribus superet ; 
putem sdue ea ratione, qua. multos ejusmodi multa 
4c othnimoda virtiite süperat ; addam et malorum 
fuya vel iilos ipsos superare, vel nibil minus ha- 
bere, ie et. ipse admirationem habeat. Ut. enim 
pric'aram a mofibus gloriam sdeptos viros accu- 
fate comparare velimus, nedum virtutum quibus 
Solleht qualitates censenda sint, sed et abunde 
arum numerus ineundus : ac siquidem potiores 
alij, alii plures obtineant, componenda ex adverso 
Αἰ horum moltitudo, cum potiorum illorum ac 
piuciorunt qualitate atque priestantis. Nar etiam ut 
45 drachmas plures in. alteram inittat. lancem, 
talenti quoque pondus equaverint : aurique plane 
talentum; quanquam reliqua. deinceps metalla ma- 
leri pretiositate vincit, minoris flat volenti dite- 
b ére, quam plura argenti. Ubi « rgo liec ita habent, 
justius putem, aliis praeferri eum, qui multarum 
excellentiis virtutum prafulsit, quam ut illi tota 
reliquorum cohors, ut quisque eorum, paucis nu- 
miro virtutibus, aut una. forte, quanquam etiam 
Füb!imiori, turpissimis alioqui vitils implicatus, 
pre illo claruerit. 


Sed et hujus memin'sse oporlet, ut. nimirum 
lempus illud heroum ferax, homines virtuti« stu- 
diosos, multo ostentandz generositatis ardore pro- 
Vocaret, cum in athletas per eam coronatos, ac ma- 
kimum quo aucti éssent, honorem aspicerent. Id 
VerÜ zvo jam nostro thinime occurrat. Cum. enim 
liotioris illa contentio in plerisque disperiit, tum 
dulcia passim honestis preeferuntur: atque adeo, 
ut quis utraque tempora, virosque in eis. admira- 
tioni habitos, nec hon rés ab eis gestas, ac proó- 
Votantia ad. virtutem cousideret, majori virum ad- 
miratione habiturus sit, quod jam talis euituerlt, 
quam ut alios vidisset, quibus zemulatio ei aliorum 
virtute accedefet. Qui enim multis destitutus est, 
quibuscum ambitiosa ostentandee virtutis certamiva 
committat, velui rémissior obeundis glorie causa 
láboribus ev&dit. Bonumque, quo farfus, eo ubi 
que admiratione inajus. 

Coeterdm ex adductis rationibus Illu !, puto, merito 
coucludendum sit, nulli virum inferiorem videri, 
&ütve eorum cuiquam secuudum : dicam enim quo-l 
fu'peusioris est iodestiey eoruin reverentia qui 


κρέϊττον οἶμαι ἐῶν ὀλίγων τε xal τελεωτέρων, ἢ 
γοῦν οὖχ ἧττον. 

Ἐπειδὴ τοίνυν ἀμήχανον ξοῖς ὅλοις πάντων τινὲ 
κρατεῖν" (Νέστορος γὰρ ᾿Αχιλλεὺς, αὶ ᾿Αχιλλέως 
Νέστωρ ἥττων γε πάντως ἦν" 6. μὲν ἐμπειρίᾳ τὶ 
καὶ φρονήσει, ὁ δὲ ἐν ὅπλοις καὶ γενναιόξητι. Kel 
ὅλως τῶν προειρημένων ἀνδρῶν Exactog τῶν μὲν 
ἢττᾶτο, τῶν δὲ ἐκράτει, ἐν ἄλλῳ καὶ Kup ἄλεον:- 
κτήματι") ἂν ὁ ἠαρ' ἡμῶν εὐφη μούμενος ἥττων 
μὲν τῶν θαυμασίων ἀνδρῶν Exstveov δόξῃ ποῦ tw; 
εἶναι ταύτην ἢ ἐκείνην τῆν ἀρέϊτῆν, πάντας δὲ Us; 
γιχῶν, ἣ τοὺς πλείους ἐν τοῖς πλεῖοσι, δοχῶ pm, 
tp *ollebe τοιούτους παβενεγχεῖν πολλαξς ct κεὶ 
ἀαντοδαπαΐς ἀριετυῖς, προσθήσω δ᾽ ὅτι xai d 
φυγῇ τῶν xaxüv, ἢ πλεονεκτεῖν ἐπεΐνων, ἢ μηᾶν 
ἀπολειφϑέσεσθαι ἐρὸς τὸ θαυμαστὸς &vhp εἶνει. 
᾿Αχριδῶς γὰρ θέλοντας ἡμᾶς παραθεῖναι &vlpst, 
ἀγαθὴν κεκτημένους δόξαν ἀπὸ τῶν cpóttwv, ob tx 
ποιότητας μόνόν τῶν ἐν αὐτοῖς ἀρετῶν, ἀλλὰ κεὶ 
τὸν ἀριθμὸν προσλογίξεῤθαι χρὴ " x&v ὥσιν ἕν τια 
μὲν αἱ κρείττους, ἐν ἄλλοις δὲ al πολλαὶ, ἄντιῖν 
ϑέναι τουτὶ τὸ πλῖθος, τῷ τε μεγέθει, ταῖς τε πού 
τισι, τῶν ἀμεινόνων μὲν πλεονεχτη μάτων, ὀλίγιν 
&' οὖν ὅμω:. Ἐπεί τοι καὶ δραχμαὶ πολλαὶ, ἂν ii 
τὸ ἱστάναι τις ἐνέγκῃ, γένοιντ᾽ ἂν &vtlbporo Lv 
που πάντως τἀλάντῳ 2l χυσίου τάλαντον, ὕλης 
ὃν τιμιωτέρας πάντων ἑξῆς τῶν μεέάλλων, τοῖς 
χρηματίξεσθαι βουλομένοις, ἀτιμότερον ἂν γένοιτο 


Q τούτοις ἀργυρίου πλήθους ταλάντων. “Ὅτε τοίνυν 


ταῦθ᾽ οὕτως ἔχει, πολλῷ γε δικαιότερον οἶμαι τὸν 
τοὺς ἄλλους bv πολλοῖς παρενεγκόντα πλεονεχτὴ» 
pact, τοῦτον ἐχείνοις προχρίνεσθαι, ἢ τοὺς ἅπαντάς 
αὐτοῦ, εἴ γε τούτων ἕχαστος μϑλλον ἐκχείνου διέ- 
λαμψεν ἐν ὀλίγαις ἀρεταῖς, ἣ μιᾷ τυχὸν τῶν ὑψη- 
λοτέρων, καὶ ταῦτα πάθεσιν ἀλλοκότοις qup maQuA 
μένοφ. 

; 05 μὴν ἀλλὰ κχἀχείνου μεμνῆσθαι χρή. Ὃ vie 
τηνιχαῦτα χαιρὸς, τοὺς λεγομένονς ἥριρας ἐνεγχὼπ, 
πολλὴν τὴν γενναιότητα παρεῖχε σπεύδειν δειχυύνει 
τοῖς τῆς ἀρετῆς: ἀντιποιουμένοις, εἰς τοὺς δι᾽ ai" 

σιξεφανίτας, χαὶ τὴν εἰς αὑτοὺς τιμὴν peris 

οὖσαν ὁρῶσιν' ὁ νῦν δὲ πάντω; ooxéct. Τό τε τὸ 


D φιλότιμον μιχροῦ δεῖν πάντων ἀπέπεν,, τὰ τε $53 


τῶν χαλῶν πολλῷ νῦν τιμιώτερα. Ὥστε xai εἰς 
τοὺς χαιρού; τἰς ὁρῶν ἑκατέρους, καὶ εἰς τοὺς 
ἐν ἀὐτοῖς θαυμαζομένους ἀνθρώπους, xal τὰ τον 
&otg εἰργασιμένα, xal δὴ xal τὰ παρακαλοῦντα 
κρὺς ἀρετὴν, μᾶλλόν γε θαυμάσεται τὼν ἄνδρα τοῦ- 
τον, ἤδη τοιοῦτον ἀναφανέντα, ἣ εἴπερ ἦν ἐχεί- 
γους ὁρῶν, τοὺς ζῆγον Ex τῆς ἀρετῆς τῶν ἄλλων 
λαμδάνονξας. Ὁ γὰρ μὴ πολλοὺς ἔχων τοὺς ἀ-:χιλλυ- 
μένους αὐτῷ πρῆς ἀρετῆς ἐπίδειξιν, ἀμδλύτερός mus 
χαθίσέξαται πρὸς τὸ πονεῖν ὑπὲρ δόξης" καὶ τὸ σ:5 
νιώτερον ἀγαθὺν θαυμαστότερον ἐπὶ τῶν ἁπάντων. 

Ἐχ δὴ τῶνδε τῶν λογισμῶν, Extivo δήπου χαὶ 
συμπερᾶναι δίκαιον οἶμαι καὶ ἀναγχαῖον " ὡς οὐδὲ- 
νῦ: ἐχείνων ἐλάττων οὐδέ γε δεύτερο; δόξειεν ἄν᾽ 
εἰρήσθω γάρ μοι τὸ μετριώτερον αἰδοῖ τῶν πάλαι 


271 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


218 


γενναιοτάτων ὁ τούτοις ἤδη πκαραδαλλόμενος. "À À priscis. temporibus claruerunt, quiliuscum eum. 


γὰρ iv ἐχείνοις μεμερισμένως, ταῦτ᾽ ἐν τῷ ἐμῷ 
συναίμῳ ὥσπερ ix συνθέματος συνέδραμὲ τε χαὶ 
ἵδρυτο. Ὀΐον δὲ ἑνὸς ἀνδρὸς ἀρετὴν πρὸς πολλῶν 
χαὶ διαφόρων xal τοιούτων παραδάλλεσθαι - “ὕταν 
γὰρ xai τῷ ᾿Αλχμήνης, ὡς ὁ λόγος, οὐ σμικρὸν τὸ 
πρὸς δύο μάχεσθαι" πηλίκον σοι δείχνυσι τὸν δε- 
σπότην τὸ πρὸς πολλοὺς ἁμιλλᾶσθαι xal τηλιχού- 
του: ; Θὺ δὴ παραχωρήσομεν τῶν πρωτείω"» τοῖς 
πάλαι παρὰ πάντων θαυμαζομένοις, οὔτε βαρδά- 
pote, οὔθ᾽ “Ἕλλησιν * οὔμενουν οὐδὲ τῷ παρὰ σφίσιν 
ἀρίστῳ, οὐδὲ τῷ δή τινι τῶν ἀπάντων. 

Οὐ μὴν ἀλλ’ ὑπὲρ ἀδελφοῦ τοσαύταις χρώμενος 
ταῖς ὑπερθδολαῖς, ἕστω δὲ χαὶ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ἐὰν fj 
τινι βουλομένῳ’ ἐπείπερ ἕν ὅσον ἐξῆν ἀχριδῶς 
ἦμεν ἐν εὐπραγίαις, ἐν συμφοραῖς, ἐν εὐθυμίαις, 
ἐν λύπαις, ἐν νίκαις, ἐν ἧτταις, ἐν πάσῃ τύχῃ, καὶ 
ὅσα γε τὴν ἀδελφῶν γνησιότητα, ἄῤῥδηχτον οὖσαν 
τὸ χαθ᾽ αὐτὴν, ἐπὶ πλέον ἑνοῦν τε xal συνδεῖν πέ- 
quxtv, ὥστε δὴ xal ἑαυτῆς ἑνιχωτέραν τε καὶ ἰσχυ- 
ροτέραν φαίνεσθαι οὔτ᾽ ἀλαζονεύεσθαι δόξω, οὔθ᾽ 
. ὕπιψίαν παρέξομαι, ἔξω τοῦ προσήχοντος φέρεσθαι, 
ἀληθῆ χαὶ γνώριμα λέγων. Διὰ τοῦτο xal τὰς συγ- 
κρίσεις οὔθ᾽ ἡγησάμην φοδητέας εἶναι ῥηθῆναι, 
οὔτε μὴν ἡγήσομαι. Ὡς δὲ εὐλόγως, αὐτίκα δείξω. 
Πλὴν xai προφητείας αἰδοῖ, xai πλήθους ἕνεχα τῶν 
σημείων, παραδραμοῦμαι ἅπαντας, ὅσοι τὸ τοῦ 
Ἰσραὴλ ἅμμα ἤλαυνον * διαμνημονεύσω δὲ αὖ 
πρὸς τοῖς εἰρημένοις ἐχείνοις Κῦρον, ᾿Α) £favbpov, 


Πύῤῥον Ἠπειρώτην, ᾿Αγησίλαον, ὃς ἐνταυθοῖ βεδα- (c 


σῇευκε, xal μέγας τοῖς ἔργοις φανεὶς, Μέγας δι- 
καίως καὶ προσηγόρευται" οὗ γὰρ σμικρός. Οὗτοι 
μὲν οὖν, xà) οἱ tv Ῥώμῃ κατωρθωχότες μεγάλα, 
καὶ ὅπου δήποτε γῆς, ἀγαθοὶ, xaX ἐξ ἀγαθῶν γεγο- 
vó:t;, τῷ γνησίως ἐφιχέσθαι τῆς ἀρετῆς, κατὰ τὰ 
ἀειθαλῆ τῶν φυτῶν, ὥσπερ ἀμεράντινον τὴν ξαυ- 
τῶν ἡμῖν καταλελοίπασι μνήμην. Ἐπράττετο δ᾽ 
οὖν ἐχείνοις πάντα, τοῦ σώματο; εὖ ἔχοντος, καὶ 
ὑπηρΞ:τεῖν δυναμένου τοῖς τῆς ψυχῆς βουλήμασι καὶ 
κινήμασιν. Ἐχείνῳ δὲ ἠνύετο τὰ θαυμαστὰ πράγ- 
ματα οὐχ δθ᾽ ὑπῆρχεν εὖ ἔχων τὸ σῶμα μόνον, ἀλλὰ 
xai μοτὰ τὴν χάχ'στ᾽ ἀπολουμένην νόσον" ἧτις 
ἅμα τῷ φανῆναι, δεινῶ; παντὶ τῷ σώματι χατα- 
σχήψλσα, χαὶ τοῦτο πυχνὰ κχατατρέχουσα, μετ᾽ οὐ 


comparavimus. Qux enim illi divisa habuerunt, 
hec velut ex condicto in fratre concurrcruut. 
Quantum vero unius etiain viri virtutem tot ta- 
liuinque virtuti ex adverso componere? Siquident 
enim ne Alcmenes quidem (lio leve sit, ut aiunt, 
tontra duos pugnare, qualis habeat despota qui 
tot ac tantis zemulis contendit? Nulli sane eorum, 
qui omnium olim studiis admirationi fuerunt, pri- 
mas concessurus sit, ut aut barbarum aut Graecum 
dicas; ac neque eorum optimo, peque ulli plane ev 
universis. 

Enimvero quanquam tantis pro fratre supeirlatjo- 
Dibus utor, sed et mei ipse causa : siquidem unum 
quid ambo maxima quadam possibili unitate era- 
mus, faustis rebus ac infaustis, lztitia ac tristi- 
tiis , in aliorum ac nostris victoriis , omni fortunaz 

* discrimine, utque alia sint, quibus fraterna germa- 
nitas, ipsa per se indivulsa, magis habet uniri ac 
implicari, ut plane ipsa se unitior atque fortior 
videatur ; haud tamen jactantior videar, nec [ju- 
stam ullam suspicionem faciam ut extra. debitum 
ferar, qui et vera et comperta dicam. Quamobrem 
neque cavendum pulavi ut ne comparstiones pro- 
ferrem, nec vero sum putaturus. Quam vero id 
congrue ete ratione, statim ostendam. Proplictize 
tamen reverentia, ac propter signorum multitudi- 
nem, omnes olim currus Israelis moderatores omit- 
tam. Rursum autem, lís quos memoravi, Cyrum 
addam, Alexandrum, Pyrrhum Epiroisu, Agesi- 
laum Spartse quondain regem, qui se magnum re- 
bus gestis exhibens, Magni quoque cognomen jure 
adeptus est: neque enim vir mo:licus erat. Sane 
hi omnes, quique praeclara Row designarunt, ac 
usquam gentium, cum boni ac ex bonis prognati, 
sincere virtutem coluíssent, ih modum virentiu:m 
semper arborum, immarcessibilem sui memoriam 
nobis reliquerunt. Cseterum gerebant illi omnia, 
cum corpus esset sanum, eaque haberet dispositione, 
ut animi consiliis omnibus ac agitatlonibus miui-. 
strare posset. Hic autem admiranda illa conflciebat, 
nedum' sano corpore, sed et cum illud pessi.ne a 
morbo haberet. Is uL inox conspicuus fuit, dive 
corpus totum invadeus, ac crebro percurrens, brevi 


πολύν τινὰ χρόνον, ὦ πῶς ἂν φέροιμι λέγων χλί- D post (o quomodo sustineam dicere 1) lecto affixit. 


γὴν οἰχεῖν ἔδωχε, Χρὴ δὲ σχοπεῖν ἀχριδῶς, ὅσον τε 
καὶ οἷόν ἐστιν εἰς ἐπίδειξιν ἀνδρίας χα! γενναιότη“ 
τος τὸ νόσῳ μὲν δεδέσθαι τοσούτῳ χρόνῳ σπαρατ- 
τούσῃ χυνηδὸν ἅπαν μέλος, πράττειν δὲ τὰ εἰωθότα, 
ὥσπερ μηδενὸς ὄντος αὐτῷ τοῦ χωλύματος. Μέγα 
μὲν γὰρ ἀπλῶς γενναῖος ἅπας ἀνήρ " ὅταν δὲ θύρα- 
θεν αὑτῷ δεινῶν πολλῶν ἐπελθόντων, χαὶ τἄνδον 
ἐπαναστῇ, ὁ δὴ τοιοῦτος ἐχπτήξει σε, χᾶν θατέρου 


περιγένηται μέρους, μὴ tol γε καὶ ἀμφοῖν. 


Οὐ μὴν ἀλλ" οὐδ᾽ ᾿ραχλίοος ἐλάττω, εἴ γε μὴ 
μῦθος τὰ κατ᾽ αὐτὸν. τὸν ἄνδρα τοῦτον οἶμαι δεδεῖ- 
χθαι. Πολλοὺς μὲν γὰρ ἑχεῖνος ἄθλους διήνυσε, καὶ 
τοιούτους, οἷον; πανταχῇ γῆς ὑμνεῖσθαι " πλὴν εὖ- 


[llud vero dilig&uter attendas, quantum esset ad 
fortitudinis ac generosi animi specimen, ut eun 
tantum tenipus dirus adeo morbus teneret, velutque 
dente canino membra singula dilaceraret, ipse ni- 
hilowminus consueta, tanquam mullo impedient ', 
przestaret. Plane magnum quid absolute vir quis- 
que ingenuus: at. cuim. multis malis extrinsecus 
ingruentibus, ipsa qnoque interna insurrexerint, 
prodigio similis hic talis vidextur, ut vel partem 
alteram, nedum awbas eluctaverit. 

At neque minora Hercule, nisi res ejus fabulie 
sunt, Theodorum nostrum arbitror designasse. 
Multa quidem is gessit certamina, adeo illa illustria, 
Ut toto late orbe laudeotur. Gessit tameu optima cor 


29 


MANUELIS PAL.£uLOGI 


2« 


peris valetudite nlens, ac vignre pollene« ; haud A &»aatov xai σεριγῶν ^ ἀλλ' οὐκ ἂν γήρᾳ xizy- 


vefo cum jam seupisset, nee «um morl nti Theo- 
derus confictans, qui εἰ lisdra lpnge. molest'er 
esset: atque Ld omnino gravius passum dicas, eujus 
etim li«rcule res componimus, quod et multos lo- 
i209 babens, nemo tamen hactenus certaminis: illl 
eocius accesserit. Ut quid vero? Quod. ipsa. repn- 
gnare nalura rei. Qua enim qnis volens ratioue e- 
jes morbi por:em aliquam tulisset ? Aut qui. pos- 
«et laborans, ut quidein eventus voluntatem oppido 
secutus esset, a morbi eum laborilus liberare, ac 
vel ad borain solstil aliquid afferre ἢ 

Talis itaque eflectus omnibus adimiratieni crat, 
famille ac gentis cloria exsistens, 5tque ut velis, 
humani t tios generis; sed nec ulli, cum miranda 
adeo opera designare, Plane id merito. Magnum 
sane ot talis evaserit, atque ut. universos ejus ge- 
fiüIB ac "nores exyertos in stuporem converterit, 
land enimtero, quod aliis przclarior effectus, uno 
quiJeu, unum quem iitulo, ac alio alium, omnes- 
uc omnino in parte superarit, a:liir«tione dignum 
putaverim, Ut enim res aliqua 3gat quod. est com- 
plirsts, nibil merito videntibus stuporis fvcerit. 
Haud ergo jure labendus admirationi, ob designa. 
[55 res mirablles, ut quis ejus probe geuus noverit, 
2€ quibus parentibus procreatus esset, utque fuisset 
educatus, 3^ quibus operibus stuüdiisque atates 
nlternasset. Par namaue erat, nt qui bona omuia, 
cum maxiea /óngennitate, tum. studio improbo, 


«ηκώς, καὶ πρὸς νόσον ἀποδυσάμενος, ὥτπερ οὗτος, 
πολὺ καὶ Ὕδρας χαλεπωτέραν" παὶ τὸ «πολλῷ δε:- 
νότερην, ὅτι περ πολλοὺς Ἰόλεως ἔχεον ὅ τουτῳὶ τῷ 
Ἡρακλεῖ παραδαλλόμενος νῦν, οὐδένα τέως ἔσχε v 
συ αηλήσαντα. Διατί; “Ὅτιπερ οὐχ- οἷόν τ᾿ $v αὐτῇ 
«ῇ φύσει τοῦ πράγματος. Πῶς γὰρ ἂν αὑτῷ τῆς 
νόσου μερίτης θέλων ἐγένετό τις : ἢ πῶς ἂν εἶχε 
νὐτέστας, εἰ δὴ xal τῇ γνώ τοῦτο παρεΐΞξετο, 
τοῦτον ἀπιλλάξαι τῆς νόσον, ἢ γοῦν Ἐρὸς Gon 
παραμνθήσασθαι: 


Τοιοῦτος τοίνυν ἀναφανεὶς, ἐθαυμάξετο μὲν v2) 
τῶν ἀπάντων, τιλοτιμίς τοῦ γένους ὧν, εἰ δὲ 5..- 
λει, τῆς χοινῇς ούσεως, ὑπ᾽ οὐδενὸς δὲ, πράττων 
τὰ θαυμαστὰ, χαὶ 3. οὐδεὶ; ἕτερης. ἘΠ κότως. Τὸ μὲν 
γὰρ τοιοῦτον γενέσθαι μέγα, καὶ οἷον ἔχεληδιν 
κπηιρασχέηθαι τοῖς πεκειραμένοις αὐτοῦ τῆς 97 
σεως; * 15 δ᾽ ὑπὲρ τοὺς ἄλλους àvGzavévta tbv δεῖν: 
μὲν ἐν τῷδε παρενεγκεῖν, τὶν δεῖνα δὲ &v ἑτέρῳ, xs! 
the; γε τοὺς πάντας ἐν μέρει, οὗ δέἔκαιον clyz: 
θαυμάζειν “ τὸ γὰρ τὰ στοῦ τινα πράττειν οὐ 
δίδωσιν ἐχπλέττεσθαι τοὺς ὁρῶντας " οὔ δὴ δέχειον 
ἔχεῖνον θλυτστ-ὰ διαπραττόμενον ἔργα, τοὺς xal; 
ἐπιτταμένους αὑτοῦ τὸ γένος, xal ἔὄθεν ἔφυν, xd 
ὅπως ἐτράφη, τίνα τε δρὼν καὶ μεταχειρίξων, τὸς 
ἡλικίας χαλῶς ἔμειψεν, “ἔδει γὰρ αὐτὸν τὰ xs 
πάντα συνειλοχότα εὐφῦΐᾳ τε μεγίστῃ xal σκουξὲ 
πόνους νιχώσῇ, οὗ μόνον γὲ τὰ τῦῖς μητρὸς xi 


ε"δόυ πὶ marris ejusque parentum, quos illa optimos (ἡ τῶν Exelvr,v ἐνεγκαμένιυν, o9; ἀρίστους ὄντα: ti 


eisistentes meritis superasscet, sedet patris ejusque 
progenitorum, collecta haberet, ne quid etiam ab 
eorum virtute deficeret, aut ullo modo a paternafor- 
tirudine ac. generositate decederet, qui et majores a- 
vosque, haud imiinus rstione mentis, quam dignitis- 
ts przelaros, ornantibus purpura, diademate ac 
&ceptro, magnificentioribus gestis ol;scurasset. Ca* 
lerum eos oinnes qui patienti certaminibus la- 
|nerünt admiratiouem, egregie tunc ac inulto. ex- 
Cessu superavit, cum, bheul ejus totum corpus 
thotbus invasit; quocuin lucia. illi perpetua fuit, 
ΜΔ et tibi fiio ejus (1) , ad senectam usque asc 
liortem, enm is Romanorum felicitati velut. invi- 
d^tet. 

Enimvero, hue sermone devectus, finem facio nar- 
f$ndi res ejus gestas, non quia desint qua di- 
Cun, sed quia dicendi opportunüma tempus, coactum 
ad luctus transire «aque enarrare qua utrose 
que nuilta. vi lacrymarum sint. iwpletura, deficiat. 
Aceedo enini. gravissima illa dicturus, quorum vir 
quem lugemus, multam a contbernali morbo 
experientiam fecit, ab eo fere tempore, utita di- 
eam, quo adolescentie. primos annos excessit. Hic 
te, charissimum caput, longo ten pore consumeus, 


(n Uu et tibi ejus. fili». Alloquitur. Andro 
οἷοί filium qui Tlicodoro potruo in. ducatu suc 
vessit, a quo ettam fuerat. educatus, ul. utraque 
deo cansa ejus. non immerito filius appellatus. sit, 
1 «cedQus enim nulla legitima prole suscepta T'ieo- 


παρήνεγχεν, ἀλλὰ xai τὰ τοῦ fato ;, xa ὧν αὐτοῦ 
«ὃ γένος χατήγετο, μτὸδὲε τῆς ἀρετῆς ἐχείνων ἀπὸ 
λειφθῆναι, prb φανῆναι Χχχτά τι δεύτερον τῇς τοῦ 
πατρὸς ἀνδρίας καὶ γεννλιότιτος, ὃς ἀπέχρυψε μὲν 
γονέας λαμπροὺς οὐχ ἧττον τὴν ἀρετὴν ἣ τὸ σχῆμα, 
ὅπερ ἀλουργὶς ἐχόσμει χαὶ διάδημα καὶ σκῆπτρον, 
πάντας δὲ τοὺς ἐπὶ xap:eola θαυμαξοικάνους uri 
πολλῆς: περιουσίας ὑπερήλασεν, ἡνίχα, φεῦ 1 d νότος 
κατέσχηψεν εἰς πᾶν ἐχείνου τὸ coa, καὶ ὧν αὖ ᾧ 
ἄληχτο; παλαιστὴς, ὦ: δὴ xal σοὶ τῷ x&(vou παιδὶ, 
ἄχρι καὶ γήοως xai τελευτῆς, τῇ τῶν Ῥωμαίων 
εὐδαιμονίᾳ ὥσπερ φθονὴ τα τα. 


Ἐνταῦθα 8i λότου γενόμενος, παύομαι: Aqu 
τὰς πράξεις" οὐχ ὅτι λέγειν οὐχ ἔχεν», ἀλλ᾽ ὅτι 
χρόνον οὐχ ἔχω λέγειν, οὐδὲ καιρὸν, ἐπὶ τὸ θρηνεῖν 
ἀναγχαζόμενος gEtaÓT,-a:, χαὶ τοιαῦτα ἅττα διεῖ- 
vat, οἷς καὶ ἐμαυτὸν xal ὑμᾶς πολλῶν ἐμπλήτω 
δαχρύων. Καὶ γὰρ τὰ δυσχερέστερα λέξων Epyouz:, 
ὧν τῷ νῦν ὑφ᾽ ὑμῶν θρηνουμένῳ πειραθῆναι προὺ- 
ξένησεν ἡ σύντροφο; αὐτῷ γεγενημένη νόσος. τὴν 
κῶν νεανίσχων fiotiav εὐθὺς ὡς εἰπεῖν ἀμείψαντ', 
Αδτη σε, ὦ φίλτατε, πολλῷ θαυμασιώτερον ἔδειξε 


dorus senior 0 frater Manuelis, superstes vide- 
batsr in nepote Th:olJoro. juniore, Peloponuesi 
post ipsum despota, quomodo pater est. superstes 
in lilio 


- ——Rgng es m ERROR me ᾽ mRNA ΠΝ πππεπδ... mac ... 


98] 


THEODOR! DÉSPOT/E LAUDATIO PUNEBRIS. 


282 


paxp τῷ χρόνῳ χαταναλώσασα ἣ τὰ μεγάλα τρό- A majori longe admiratione dignum effecit, quam 


vua, ἃ σοι λαμπρῶς ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἔστηχεν, 
οἰομένων σου χρατήσειν πάνυ ῥᾳδίως, ἅτε μὴ χα- 
Ang εἰδότων, ὅσον ἀρετὴ σιδήρου καὶ πολυχειρίας 
ἐστὶ χαλλίων. Αὔτη σε λαμπρότερον ἔφηνεν ἣ τὸ 
«ivo καὶ τὸ σχῆμα, καὶ ἡ ἐπανθοῦσα τῷ σώματι 
χάρις, xai τὸ τῶν εὐεργεσιῶν πλῆθος, ἃ πανταχοῦ 
γῆς ὕμνηται" εἰ δὲ συγχωροίμεθα λέγειν, καὶ Ἰὼδ 
ἐχείνου χαρτεριχώτερον, τοῦ ὡς ἀληθῶς μαχαρίου 
6v ὑπομονὴν γεγονότος, ἣν ὑπὲρ πάντας ἐπεδείξατο, 
κατατμηθεὶς τὸ σῶμα δεινῶς ἅπαν" ὃ: ἐθαυμάζε- 
τὸ μὲν τὸ πρῶτον διὰ πλοῦτον ὑπερθάλλοντα, xal 
ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῶν, πολλῷ δὲ μᾶλλον μετέπειτα 
τοῦτον ἀποδαλὼν, χαὶ σνμφορὰς ὑποστὰς ἀνδρείως 


ὡς οὐδεὶς ἕτερος. Ἐπὶ γὰρ χοπρίας χαθήμενος,. 


quae magnifica tropzea deviciis hostibus preclare 
eresisses, cum te illi, nescientes quam virtus ferro 
8c numeroso exercitu prapolleat, facile admodum 
superaturos existimarent. [lic te illustriorem fecit, 
quam genus ac dignitas, affusaque corpori gratia, 
nec non multa illa toto orbe celebrata beneficentia ; 
sed et Jobo illo, ut liceat dicere, reddidit toleran- 
tiorem, viro utique per patientiam beato, cujus supra 
mortales omnes toto dire corpore concisus, speci- 
men dedit ; quique cum primum obabundantes divi- 
tias acres przclare gestas admirationi fuisset, lon- 
ge postmodum n.ajori, iis amissis, fuit, ac postquam 
summa quadam, ut quis aflus, fortitudine, cala- 
mitates sustinuit, Nam sedens in stercore, ex mul- 


τὸν πιχρὸν μὲν πολλαχόθεν, μακχρὸν δὲ δίαυλον fjvu- D tis amarum longumque stadium confecit, tanquam 


σεν, ὥσπερ οὐ δῶμα φορῶν, ἀλλ᾽ ἐν χρώμασι γε- 
Ὑραμμένος, ἣ χαλχοῦς, ἢ σιδηροῦς, ἢ τις ἀδαμάν- 
τινος ἀνδριάς" ὃ xaX μᾶλλον προσήχει λέγειν " 
ἔπειτα διὰ τὸ εἶδος ἐπιγραφόμενος ἄνθρωπος. 
"Ἔλαμψεν μὲν οὖν ἀπὸ τῶν παθῶν ἄμεινον fj τῆς uv- 
ρίας εὐποιίας ἐχείνης, καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ἔργων * 
κἢ δ᾽ ἀστραπῇ τῆς ψυχῆς χρυσὸν μὲν ἔσδεσε πάντα, 
λίηονς δὲ διαυγεῖς χαὶ τιμίους οὐδὲν ὄντας ἔδειξε. 

Ταῦθ᾽ ἡμῖν ἐχ τοῦ παρήχοντος εἰρήσθω περὶ αὖ- 
toU. Προὔργον δὲ τοῖς θεολήπτοις ἐξεγένετο λέγειν, 
οἵ xui σιδηροῦν αὐτὸν ὀνομάζουσιν ἐπὶ χαρτερίᾳ 
ὑπὲρ τοὺς πώποτε γεγενημένους ἀνδρείους. “Ἔδει 
Yt γάρ σε, πάντων ἄριστε, τῆς ἐχείνων εὐμοιρεῖν 


non gestaret corpus, sed esset imago coloribus pi- 
cta, seneave aut ferrea vel adamantina statua quod 
et congruentius dicatur, eui postmodum propter 
figeram hominis nomen inscriptum esset, Plane 
vero przeclarius ille afficiente morbo, quam ab innu- 
merabili illa beneficentia effulsit, mentisque ful- 
gore auri omnem fulgorem exstinxit, ac. pellu- 
cidos pretiososqve lapides nihil esse ostendit. 

Hac nobis hactemus de viro eximio pro facultate 
Sint dicta. Opera vero pretium evenit, ut afllati a Deo. 
liomines de eo dicerent, qui et ferreum appellant pro 
tolerantia, qua mertalibus omnibus, siqui unquam 
fortes fuerunt, longe przcellentior fuit. Utinam vero 


ἤδη γλώττης, xal τότ᾽ ἂν πάντως καλῶς ἐφάνη τὸ (, tU quoque, virorum optime, eorum feliciter linguam: 


χατὰ σὲ. ὡς νῦν γε ὑπ᾽ ἐχείνου πλεονεχτῇ, γλῶτ- 
τᾶν τὴν ἐμὴν ἐγχωμιάζουσαν ἔχων ἀσθενῇ xaX γήϊ- 
νον, ἐχείνον τὴν οὐράνιον καὶ ἱσ,υρὰν ἔχοντος. 
Ἀλλ᾽ οὗτοι μέν σε ἐπαινέσονται παρὰ τῷ Θεῷ, κρο- 
«οὐντιον μὲν τῶν ἀγγέλων, σειομένου ὃΣ τοῦ τῶν 
μακαρίων θεάτρου " πιρ᾽ ἡμῶν δὲ ἔστω σοι τοῦτ᾽ 
ἐγχώμιον τρόδον ἕτερον, ὅτι σφόδρα σε βουλόμενοι 
δεῖξαι, ὅττι; ποτ᾽ ἧσθα τοὺς τρόπους τε xal τὴν 
χσορτερίαν, οὗ μόνον οὗ δυνάμεθα τῶν σῶν χαλῶν 
ἐφικέσθαι, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐγγύς που γενέσθαι, ἢ γοῦν 

μετρίως λειφθῆναι. ᾿Εχώμεθα δὲ τοῦ σχοποῦ, σὲ τῷ 
τἧς ὑπομονῖις ἀγάλματι παραθέντες * οὐδὲ γὰρ φθό- 
yos ἐν ἀγαθοῖς, 


Ῥῆμα μὲν οῦν οὐδ᾽ αὐτὸὴς προΐετο γογγυσμὸν 
ἔχον. Καὶ τί φημι γογγνσμόν ; ὁπότε δὴ xol χάρι- 
τας ὅτι πλείστας ἀνωμολόγεις τῷ σνγχωρήσαντι 
τὴν νόσον ἐνσκῆψαι. Kal εἰ μὴ δοχοίην παραφρο- 
νεῖν ἀπὸ τοῦ πρὸς σὲ μανιχῶς ἔχειν, ἰσχυριδαίμην 
ἄν σε χαθαρώτερον ἐχείνου τἀνδρὸς εἰδέναι χάρι. 
τα: τῇ προνοίᾳ. Πολὺ γὰρ fiv τὸ εὐσεδὲς ὑπερφυῶς 
Tap σοί" τῶν δὲ μελῶν 605) νενεχρωμένων, πῶς 
δ᾽ ἂν ὑποσταίην τὸν λόγον xal τῶν ἄρθρων βε- 
ὁλαμμένων, ἀνδριάντος ἰσχυρότερος ἀνεφάνης, εἰ 
xa: τὸ σῶμα μὴ δυνάμενον ἀντέχειν πρὸς τὰ δεινὰ, 
&vriloxeto, ix χοὺς τὴν σύστασιν ἔχον. Ἐχεῖνο μὲν 
γὰρ ἄχον ἡττώμενον ἦν * ἡ δὲ ψυχὴ, ἐπεὶ μὴ cfa 
τε βιασῆῆναι, οὐδὲν ἀπὸ τῇς νόσου παρεδλάπτετο. 
Iló?ev ; Ἥτις γε καὶ λαμπροτίρα καθίστατο, χρυποῦ 


nactus esses, tumqueomnoirno res tua, quales babent, 
clarescerent: uti modo ejuslonge rebus deteriores 
apparent, quod eas coelesti 46 valida lingua dilau- 
dante, infirmam meam ac terrenam, tuarum ipse lau. 
datricem soriitus sis. Enimvero illi te apud Deum. 
sint laudaturi, plaudentlbus angelis, totoque beato 
rum admirante coetu. Α nobis autem, hoc tibi alia ra- - 
tione encomium accedat, ut cum valde cupiamus te. 
ostendere, qualis moribus ac malorum tolerantia fue-- 
ris, nedum omnino bona tua assequi non valeamus, at 
neque propius ad illa accedere, aut vero non ita prae 
eul abesse. Porro insistamus scopo, tui illam compa- 
rationem exigentes, cum viro in patienti: exemplum 
universis proposito: bona quippe invidiamnonhabent, 


D Sane nec ipse verbum aliquod protulisti, quod 


murmur haberet. Quid murmur dico, cum et gra- 
tias amplissimas ei, cujus nutu morbus grassaretur, 
haberes? Ας nisi pro mei in te amoris cstro insa 
nus videor, purius te viro eximio gratias egisse 
providentize affüirmem. Magna enim quadam apud 
te religiositas obtinebat. Plane emorientibus mem- 
bris, 0 quomodo sermonem sustineam |. laesisque 
articulis, statua fortior videbaris; quanquam cor- 
pus malis impar, utpote conflatum ex pulvere, 
absumebarur. Mud quidem nolens vincebatur : 
at auimus cogi nescius, nibil a morbo Ledebatur. 
Qui eni:n ? nam etiam fiebat illustrior, tanquam si 
aurum in igne versetur. Haud equidem lubens 
aliicicbaiur ; lubens famicn fecal δὶ eos Na κεν SS 


271 


MANUELIS PAL /£OLOGI 


c re erat, cum despota, tum et ipsi, beneque con» Α παρὰ τοῦ δεσπότου, xal παρ᾽ ὑμῶν, xal πάντα τούτῳ 


currerunt omnia, ac neutra parte lancem incliua- 
stis : quin omnes, in iis quae bona essent ac vewuris 
congrua nioribus, maguificis ut unquam coronis 
aucli, Dei upitulante gratia, permansistis. lloc 
vero hactenus, 

Ceterum illud minime silentio pretereundum pu- 
tem, singulare illud, quod in fratrum negotio circa 
Peloponycesios per id tempus consilium initum fuit, 
eum solum decuisse qui iniit. Quippe liabuit pro- 
fundius aliquid artisque impensioris, uti ex ipso 
rerum eventu cuique perspicuum fuit, Nibil enim 
Agamemnonis ille consilii super lliwn - simile ha- 
buit. Cum nempe longo bello, necessariique com- 
meatus penuria defectum imnilitem, ad constantiam 
2c generose meutis propositum, pratenso oraculo 
auimare volens, ardens adeo natalis soli ἃς patrize 
desiderium injecit, ut ei plane consilium in con- 
trarium eesserit, universis abjecta zemulatione ac 
animi foititudine ad naves convolantibus,, ac rei 
architecto amplam p«enitendi segetem  ministrau- 
tibus : plane veio. secus novum hoc atque 
vetus illud consilium habuit, interque ea mec 
exigui quid discrimiuis, nec momenti levis inter- 
cessit. Habuit vetus illud necesssriam — Ulyssis 
prudentiam , quin et manum. Nam οἱ sceptrum 
in aliquos necessitate extendit, quo trahentiuimn 
naves impetum retardaret, probiberetque pracigi- 
tein illum discessum. Hoc autem, cum valde bo- 


χαλῶς συνέδραμε, xa οὐδετέρῳ τῶν ζυγῶν ὑπεχύ- 
qa ce, ἀλλ᾽ ἕν τοῖς καλοῖς τε χαὶ εἰωθόσι διαμεμενή- 
κιτε πάντες μετὰ λαμπρῶν εἴπερ ποτὰ στεφάνων, 
συναιρομένης τῆς θείας ῥοπῆς. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν περὶ 
«οὕτων ἅλις. 

"Exelvo μέν γε οὐ σιωπέσομαι, τὴν τῶν Φρερίων 
ἕνεκα πρὸς τοὺς αὐτόχθονας τῆς Πελοποννήῆ του γὲ- 
γενημένην συμδουλὴν τηνιχαῦτα, μόνην εἰρῆσθαι 
πρέπουσαν μόνῳ τῷ ταύτην βουλευσαμένῳ. Εχε 
yàg βαθύτερόν τι xal τεχνιχώτερον, ὡς ἐξ αὑτῆς 
17); πείρας ἔστι μαθεῖν. Οὐδὲ γὰρ προσέοικε τὸ χατὰ 
τὸ “Ἴλιον ἐξευρημένῃ τῷ ᾿Αγαμέμνονι, δι᾽ ἧς ἐδού- 
λετο μὲν ἐχεῖνος στηρίξαι πρὸς xapxeplao xal γεν- 
να:ότητα τὸ στρατόπεδον, μαχρῷ πολέμῳ χακοτα- 
θοῦντας, καὶ τῇ τῶν ἐπιτηδείων σπάνει, ἐνέδαλε δὲ 
τοσαύτην ἐπιθυμίαν αὐτοῖς τῶν οἶχοι TE καὶ trs 
πατρίδος, καὶ τῶν τιμιωτάτων, οἷς ἔχρτ, λάτιζεν, ὡς 
περιστῆναι τούτῳ τὸ βούλημα πρὸς τοὐναντίον a3- 
φῶς, καὶ τρέχειν πάντας ἐπὶ ναῦς, ῥίψαντας φ:λο- 
τιμίαν xal φρόνημα, xal πολὺν παρεσχηκέναι με- 
τάμελον τῷ τεχνηταμένῳ " ἀλλ᾽ ἀτεχνῶς ἄνόμοιος 
ἡ νεωτέρα τῇ πρεσδυτέρᾳ, καὶ τοῖν δυοῖν τὼ μέσον 
φὗτε σμιχρὸν οὔτε περὶ τῶν τυχόντων πρατμάτων, 
'Exce(v μὲν γὰρ ἐδέησε τῆς Ὀδυσσέως συνέσεω-, 
καὶ δὴ χαὶ τῆς χειρός * xal γὰρ καὶ σχῇ περον τὰν- 
δρὸς ἐχείνου κατ᾽ ἑνίων ἀνετείνετο ὑπὲρ τοῦ xu 
σαι τὰς ναῦς χαθελχῦσαι, χαὶ ἀποπλεῖν τὴν ταχΐ- 
στην" d δ᾽ ἀγαθὴ χομιδῇ, χαὶ χομιδῇ πρὸς ἀγαθὸν 


Aium esset, Binem quoque bonum valde adeptum C ἐτελεύτησε πέρας" καὶ δηλοῖ τὸ δι' αὐτῆς σεσῶσθαι 


«est; remque salus per ipsum parta Peloponneso 
vstendit, Áccuratissima namque scientia, quorum- 
dam anituis depulit exitiosam segnitiein, ab externa 
quadam inalorum — grassatione in eis auctiorem. 
Quod enim velut oraculo talia diceret, ac fere pa- 
Jam viderentur qui ejus essent ditionis, aliis man- 
cipandi, quibus ili longe prastareni, stimulus 
quidam ad ea, quse par esset, appetenda fuit, sta- 
timque eorum in ipsum amorem velut. instauravil. 
Abi eniu tialis fatiscens generosus animus, in sua 
aliquid iminus. dignum ingenuilate ac abjectius in- 
clinavit (porro accidant ejusmodi non pauca in 
humanis, sepius quidem in illud procurrit); jam 
autem proxime facturus,quem rei turpitudinis pi- 
geat, resilit, majorique fervore impetum in bonum 
«τον, priorque contentio multa accessione re- 
dit. Cuisu itaque in illud reflexo, majori alacri- 


τὴν Πελοπόννησον. Σὺν ἀχριδεστάτῃη͵ γὰρ ἐπιττήμη 
«ἣν ἐνίων νοθείαν εἰς τὰς αὐτῶν Ψυχὰς xatagxiy: 
σαν ἔχ τινων θύραθεν χαχῶν ἐπιτετα μένων, ἐξήλασε. 
Τὸ γὰρ αὑτὸν χρηματίζειν τοιαῦτα, καὶ μονονοὺ τοὺς 
αὐτοῦ δουλοῦσθαι δοχεῖν ἑτέροις, ὧν ἔχεῖνοι πολὺ 
βελτίους, οἷα χέντρον γέγονεν αὐτοῖς πρὸς τὴν τῶν 
δεόντων ἐπιθυμίαν, καὶ ἀνεχαίνιξέ πως εὐθὺς τὴν 
εἰς αὐτὸν ἔρωτα. Εἰχότως. “Ὅταν γὰρ 4 γενναιόετν; 
ἀποχαμοῦσα, πρός τι φαυλότερον ἀ ποχλίνῃ, 4«ολιὰ 
δ' ἂν τοιαῦτα γένοιτο παρὰ τοῖς ἀνθρώποις * no 
λάκις μὲν ἐπ᾿ Exelvo τρέχει, ἐγγὺς δὲ γενομένη tà 
πράττειν, μισήσασα τὸ αἶσχος, ἀποτν δᾷ, καὶ ϑερ;ἐ 
τερον ἀναλαμδάνει τὴν ὁρμὴν πρὸς τὸ ἀγαθὸν, x. 
μετὰ πολλῆς προσθήχης ὁ πρὶν ἐπάνεισι τόνος {ᾧ 
δὲ, παλινδρομοῦσα πρὸς αὑτὸ, προθυμότερον 73 
τοῦθ᾽ εὑρεῖν, xal εὑροῦσά γε λοιπὸν, ἀπρὶξ wu 
ἔχεται" ὃ δὴ χἀνταῦθα συμδέδηχεν. 


4λι6 quarit invenire, ac deinceps invento mordicus adheret. Sic plane hoc quoque negotio habil. 


Mox enim audito, quod etsi non futurum, fore ta- 
sen videbatur, novum eis dilectionis in eum 
flamma, velut a scintilla moltis obruta cineribus 
Semporis scilicet casibus exarsit; ecpitque gloria 
«cupiditas generosius agitari, aestrumque illud amoris 
in despotam invalescere, quod tempus, obscurans 
omnia, velut etfetum obsoletumque fecisset : fuis- 
set er πάσα defectp similis, ut esset 








set ergo 
wis alios pro ez Wninos ; coeperunt vero 
im bellv* "re, commeuique con- 


sacramentis firuuatum, 


a 


Αὐτίχα yàp ἀχούσατι τὸ μέλλον μὲν οὐδαρῶς 
δοχοῦν δ᾽ ὅμως γενήσεσθαι, ἀνήφθη τούτοις ὁ κυροὶς 
τῆς πρὸς ixelvoy ἀγάπης, ὥσπερ ἀπό τινος ami 
ρος αἰθάλῃ συχνῇ καταχεχωσμένου, τοῖς τοῦ χαιρῦ 
συμπτώμασι " xal ὁ τῆς δόξη: ἔρως ἐσ--άδαξε, xi 
τὸ περὶ τὸν δεσπότην μεμηνὸς &vr6dv ἤρξατο, à: 
περεὶ παρηδηχὸς xol ÉQwpov γενόμενον τῷ nh 
ἀμδλύνοντι χρόνῳ. Ἑῴχεσαν οὖν ἐξεστην»όσιν ἡ 
Πελοπόννησος, εἰ δόξαιεν ἄλλους ἐθέλειν ἀντ᾽ αὐτῶ 
δέξατθαι. Καὶ πολεμεῖν "Poblotz φανερῶς Ἐρξαντο, 
xa Ψήφισμα γέγονε χοινὸν 6pxotz τὸ βέξαιον ἐσχῆ" 


969 


THEODOILE DESPOTI LAUDATIO FUNEDRIS, 


810 


κὸς, ἣ τοὺς Φρερίους ἐξελάσαι τῆς αὐτῶν, ἣ τεθνά- A ut aut Fratres expellerent, aut mortem oppeterent, 


ναι * τὸν δὲ φιλούμενην αὐτοῖς ἐπαναλαδεῖν δεσπότην, 
εἰ xai μηδαμῶς αὐτὸν ἀπεδάλοντο. Ὁρᾶτέ μοι τὴν 
αὐτοῦ φρόνησιν, τὴν ἐμπειρίαν, τὴν περὶ τὰ πολι- 
«ixd ἐπιστήμην | Τῷ γὰρ ἐνδοῦναι δεδόχθαι, xal ταύ- 
τῇ γε τὸν ὄλεθρον ὑποδεῖξαι, τοὺς εἰς ἐχεῖνον βαδί- 
ζοντας ἔσωσεν, ἐφ᾽ ἃ προσῆκε παλινηστήσαντας. 
Καὶ δὴ τοιαῦτα εἰργάσαντο, τοῦ χαθήχοντος ἀντι- 
ποιούμενοι, ὥστε xal δοῦναι τοῦτον θαῤῥεῖν, ὡς εἰ 
μὴ ὁ Παγιαζίτης διαλλάγῃ, αὐτοὺς ἣ δείξειν τοῦτον 
τῆς χατ᾽ αὐτὸν ἐλπίδος διαμαρτάνοντα, ἣ μετ᾽ εὖ» 
χλεία:; τεθνήξεσθλι μαχομένους. Ὅπερ οὗτος θέλων 
Tv, xai ἀεὶ πρὸς τοῦτο βλέπων, πάντᾳ χατεσχεύαζέ 
τε καὶ ἔπραττεν. 

ἤΆλλην οὖν νέαν ἀρχὴν εἰληφότος τοῦ γεγηραχότος 


charumque despotam reciperent, quanquam eum 
minime amisissent, Videtis ejus prudentiam, expe- 
rientiam, politicam peritiam? Quod enim sit visus 
cedere, cedensque ostenderit presens discrimen, 
postliminio reversos ad id quod opere pretium 
esset, ipsumque adeuntes fecit esse sospites, Sic 
vero officii tenaces 86 strenui habuerunt, utet 
illi spem certam injicerent, nisi Bajazeteg pacem 
iniret, aut a spe sua frustratum — ostensuros, 
autcum gloría pugnantes, mortem appetituros : 
quod utique volebat ille, inque eum fipem perstrue- 
bat omnia agebatque. 


Novo itaque veteris belli, ut sic dicam, gducio 


ὡς ἄν τις εἴποι πολέμου, τοῦ τε ἀδελφοῦ xal πάντων B exordio, cum se frater ac pariter omnes, pro eq 


ὁμωμοχότων ἀγαθῇ τύχῃ, ἄπερἐχρὴν ὁμωμοχέναι τῶν 
δεόντων ἕνεχα, τό τε ἔργον ἐθαυμάζετο, πανταχόσε 
διαδραμούσης τῆς φήμης, 6 τε ἐξαρχῆς ἐργασάμενος, 
xai διὰ πάντιυν χαλῶς περάγας, διαφερόντῳς ὑμνεῖτο. 
Ἐς Σπάρντην οὖν ἐπαγιὼν ix Μογεμόδατίας, πεί- 
θει Ρωμαίους τε xal 'Pobiou; τοὺς ἐν τῇ Βελοπογ- 
νήτῳ κατέχοντάς τινας πόλεις, μὴ πρὸς ἀλλήλους 
διαμάχεσθαι τέως. "“ἤδει. γὰρ τοῦτο λῆξον πρὸς ἀγαθὸν 
αὐτῷ τέλος, ὥσπερ οὖν χαὶ γέγονε πάντως. 

Kai τοίνυν ἀναχυχῆς δεδομένης τῷ μεταξὺ t02- 
τὴν πολέμῳ, αὑτὸς δὴ πράττει τὰ τοῦ πολέμου τοῦ 
πρὸς τοὺς Πέρσας, τὴν μὲγ ἀπὸ τοῦ Θερῦ συμμᾳχίαν 
ἐλπίζων, δεχόμενος δὲ xal τὸ θανεῖν ἄσμξνος, ὡς 
σωτηρίαν ψνχῶν, χαὶ δόξης αἴτιον ἀθανάτου. Maxé- 
σθων ᾧς τεθγηξόμενοι, xal ob τεθνήξονται, 
ἀπέστειλάν ποτε τοῖς αὐτῶν ol. τῆ; Σπάρτης. Τοῦτ᾽ 
ἐχεῖνο; ἔνηχον ἔχων τὸ δόγμα καὶ ἐπαιγῶν, ἔργῳ 
ἀληθὲς ἔδειξιν. Οὐχ ἔφϑη γὰρ τὴν Σπάρτην καταλα- 
6v, xxi ἡ τοῦ σατράπον mpscÓsia, σπουδῇ. τὴν 
Λακεδαίμονα κᾳταλαμθάνουσι, χαὶ . ποιοῦσι τὴν al- 
ρήνην, πολλὰ μὲγ ὑπισχνούμενοι, μηδὲν δὲ ἀπαιτή- 
σα.τες, ἣ τὸ τοὺς Φρερίους ἐπαναστρέψαι πρὸς τὴν 
αὑτῶν. 

Καὶ δὴ σπονδῶν γενομένων ἰοχνροτάτων, ὅσα γε 
τὰ μετὰ τῶν Βαρδάρων ἰσχυρότατα λέγειν ἕξεστι, 
μετὰ δόξης οὐ σμιχρᾶς τὰ χατὰ τὸν πόλεμον ἐχεῖ- 
yov ὑμῖν ἐτελεύτησε * xal ἀναδιρῦν πως ἤρξατο τὰ 
μικροῦ νεχρὰ yeyovóvg, καὶ τὰ πρὶν μεμαραφμένα 
ἀγαϑάλλειν, xa τὰ χατεῤῥνηχότα ἀνθεῖν ἐσαῦθις " 
καὶ πολλοῖς ἑκόμᾳ τοῖς χαλοῖς, xal ἔδριθέ γε πᾶπτα 
ἡ {Πλοπόγνησος οὐ μετὰ πολύν τινα χρόνον. Ὥστ᾽ 
οὐχ ὅπως; ἀνεμέσητος ὁ μετὰ τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείᾳς 
ταῦτα πράξας, ἀλλὰ xat Mav ἐπαινετὸς τῆς τοιαύτης 
διαγγώσερς ἀγθρώποις τε νοῦν ἔχουσι, xal χοροῖς 
ἀχγέλων, χαὶ Θεῷ, οὗ xal τῇ ῥοπῇ ταῦτ᾽ ἐ πράττετο. 
Τὸ γὰρ τριαῦτα τοῦτον βουλεύφασθαι, καὶ διὰ τέλους 
καλῶς kp'rásaa0at, καὶ δννηθῆνα; περᾶναι, πολλῆς 
τινος πάντως ἦν εὐμοιροῦντος οὐρανόθεν ἐπιχουρίας. 
Ei δὲ xal πρῶτον ἐπῆλθε τὰ δυσχερῆ συχνόν τινα 
χρόνον μετὰ σφοδρότητος, τῆς τοῦ Θεοῦ xal τοῦτο 
εὑ οίας τῆς πρὴς τὸν áyópg τεχμήριον. Οὐδὲ γὰρ 
μένειν 1305528 τὴν ἀρετὴν ἀγέραστόν τε xol &ve- 
πίδεικτον, ᾧ μηδὲν αὐτῆς τιμιώτερον * ἀλλὰ παρὰν 


atque decebat, sacramento fauste obstriuxisseut, 
famaque ubique pervagaretur, cum opus admirar. 
tioni erat, tum ejus a principio auctor, ac qui bene 
per omnia consummasset, exirjjam quamdam refe- 
rebat laudem. Monembasia ergo reversus Spartam, 
&uctor est Graecis pariter ac Rhodiis, quasdam 
jam urbes occupantibus in Peloponueso, ut no 
hactenus ferro decernant ; sciebat enim rem cesguz 
ram in bonum, uti plane etiam cessit, 

Ejus itaque belli concessis induciis, b«dlum jpse 
in Persas conicit, sperans quidem ἃ Dco auii- 
lium, sed et mortem lubens, tanquam aunimoruu) 
utilem salufi, ac immortaljs. glorie copcijiatriceti) 
oppetens. Pugnent ut. morituri, scripsere quondam 


C Spartani ad suos, et non morientur. lJanc ille sen- 


tentiam auribus insonantem babens ac laudans, 
reipsa probavit veram. Necdum enjm Sparigji. vg- 
nerat, cum missia satrapa Jegati Laeed:euiQng oce 
cupant, pacemque sanciunt, mulia qnidem praestare 
polliciti, nec sliud quidquam vicissim exigentes, 
quam ut Fratres redeaut in suam provineiag. 


Sane,icto pacis (rmissimo federe, uticis cum 
Barbaris pacis foedera firmitatis robur dicantur obfi; 
nere, bellum hoe non exigua gloria vobis coufectjum 
est ; cppernntque, quae velut emorjus essent, DOVanm 
induere vitam, ac quz emarcuissenj, ravjrescere ; 
quz defluxiasent, novum florere; ac brevi Pelppon. 
nesus ἰ018 multo decore ornari ac referta esse. 
Quamobrem talium opifex nedgm yideatur yacare 
culpa, sed et maxima dignus laude a tali judicio 
eum hominibus sanz mentis, tum choris angelorum, 
tum etiam Deo, cujus etiam putu res tota dispen- 
sata est. Ut enim illé consilium jnierif, ac praeclare 
confecerit, potuerisque terminare, ejus Γαΐ} procul 
dubio, cui divinum coelitus auxilium abunde sup- 
peteret. Quanquam vero. etiam gravia. primpm ju- 
vasere diu quidem, ae  mujta yi, hoc quoque dj- 
vin: in vjrum beneyolentje argumentum | fuij, 
Noluit enim Deys, sine pramio ac oc ulpan 
ejus virgen. forg, qua nibil prejiosius habgpe!, 
(um ergo siabjin posset malum depellere, permig 


?TI MANUELIS PAL/EOLOGI Z9 
tamen inolescere, ae aucting fieri. qui athletie ad A εὐθὺς ἀποκρούσασθϑχι πᾶν δεινὸν, ὁ δὲ καὶ μᾶλ’ον 


victoria ac coronam fortitudinem praestaret. 


Sic itaque propositus pugil, cui et vos, uti mem- 
bra capiti, fuistis eompugiles, duo quzdam simal 
evicit, quorum vel.alterum libens qvis evicisset. 
Utrumque enim preclarum, uti res probant. Cum 
enim satrape, parte aliqua deposita feritate, se man- 
suetum exbibere certabat (quippe melotem indue- 
rat, quanquam omnino lupus esset), tum Pelopon- 
pesus ota, eximiam quamdam gloriam, instar 
splendide tunice, amicta exalta'at, nedum ob 
priora omnia, sed et propter ipsam agitationem ac 
. «onsilium belli Persici, quorum poteutia pluri- 


εἴασεν ἐπιταϑῆναι xal ἐπιδοῦναι " παρέσχετο δὲ àv- 
δρίαν τῷ ἀθλητῇ, ὥστε περιγεγονέναι τε καὶ ἔστε- 
φανῶσθαι. 

'O γοῦν ἀθλητὴς οὗτος, ᾧ γε xot ὑμεῖς συνηϑλεῖ- 
τε, καθάπερ χεφαλῇ μέλη, δυοῖν ἅμα ἔτυχεν, ὧν 
xiv θατέρου τυχὸν ἢγάπησεν * Exactov γὰρ λαμ πρόν᾽ 
καὶ δηλοῖ τὰ πράγματα. ὍὋ τε γὰρ ἐχθρὸς σατρά- 
πῆς, τὸ θηριῶδες ἐν μέρει θεὶς, πρᾶον ἑαυτὸν ἕπει- 
ρᾶτο δειχνύναι ( ἐνέδν γὰρ τὴν μελωτὴν, λύκος 
ἄντικρυς ὧν), fi τε Πελοπόννησος πᾶσα ὑπερφυᾶ 
τινα δίξαν ὥσπερ χιτῶνα λαμπρὸν ἀνεδάλοντο * οὗ 
μόνον τε τῶν προλαδόντων ἀπάντων, ἀλλὰ καὶ μόνης 
τῆς ὁρμῆς καὶ τῆς τριθέσεω; ἕνεκα τοῦ πρὸς τοὺς 
Πέρσας πολέμου, οἷ: τὰ τὴς δυνάμεως σφόδρα ἔχ- 


mam vigebat. Merito igitur omnium laudibus cele- B μαζε. Πάντες οὖν εἰκότως θαυμάσαιεν τὴν τε χεφα- 


bren.ini, cum caput, tum meuibra, vos, inquam, 
ic He, omnium causa a principio ad linem, quo 
ic verbo. dicam. 

A,e vero: quia porro prorsus necesse erat, ut 
«t quas Rhodii civitates adhuc tenerent, Romano 
imperio vindicarentur, utique etiam vindicatse 
sunt : sic autem, eaque arte instructo negotio, ut 
ueque illorum in nos amicitia quidquam imminuta 
$i, concesserintque ut urbes reciperemus, ac 
«postmodum arces sponte in manus tradiderint. Vi- 
zum ergo sic prudentem, sic justum, sic fortem, 
sic uon inhiantem voluptatibus aut pigritize dedi- 
tum, sic autem in laboribus ac. periculis constan- 
wem, sicque. in omnibus industrium, ae omnino 
multa cum modestia animi bonis refertum ; quique 
ajhil dulce ad voluptatem baberet, quam quod sci- 
ret e re communi, uti decursa tota declaravit ora- 
1io, rerumque ipsa ezperientia dilucide ostendit ; 
quisuam lingua, que vox, quaeve mens aub pru- 
dentia satis laudaverit, vc] sj una conveniant com- 
mentarii omues ac. poete , Nestoresque, ac Ulys- 
869, et Ántenores, omnesque oratorum chori, Py- 
iha;or:eque, ac Platones, universique ejusmodi ? 
Ca'terum ipse, puto, res satis illi bene ad gloriam 
Jiabeant. 


N'erum, ut e(iain cippo ac titulo egeat, sibi ipse 
erexit, lisiique industrie admodum detondeng ac 


λὴν, τὰ τε μέλη * ὑμᾶς τε λέγω κἀχεῖνον, πάντων 
ἕνεχα τῶν ἀπ᾽ ἀρχῇ; ἄχρι τέλους, εἰ δεῖ συντόμως 
εἰπεῖν. 

Εἶεν δέ. Ἐπεὶ δὲ πάντως ἐχρῆν καὶ τὰς ἔτι xata- 
σχομένας ὑπὸ τῶν Ῥοδίων πόλεις ἐπανασωυθῆναι τῇ 
τῶν Ῥωμαίων ἀρχῇ, τοῦτο δὴ χαὶ γέγονεν, οὕταις 
ὑγιῶς κατασχευασθέντος τοῦ πράγματος, ὦ; μήτε 
τὴν φιλίαν ἐχείνων τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀμδλυτέραν γε- 
ví30a:, xal τὰς πόλεις ἡμῖν ἐχείνγυς συγχωρεῖν 
ἐπαναλαμόάνειν, xal μετὰ τοῦτο, τὰς ἀχροπόλε'ς 
ἐθελοντὰς ἐγχειρίζειν. Τὸν γοῦν οὕτω μὲν φρόνιμον, 
οὕτω δὲ δίχχιον, οὕτω δὲ ἀνδρεῖον, οὔτω δὲ μὴ 
πρὺς τὰς ἡδονὰς χεχηνότα, μηδὲ ῥιᾳθυμίαις ξαυτὴν 
δεδωχότα, οὕτω δὲ καὶ χαρτεριχὸν ἐν toT; πόνοις x; 
«ol, χινδύνοις, οὕτω δὲ δεξιὸν ἐν πᾶσι, καὶ ὅλως 
βρίθοντα tol; καλοῖς μετὰ πολλῆς μετριότττος, xol 
μηδὲν ἡγούμενον τρυφὴν, ἢ ὅσα περ ἠπίστατο συν- 
οίσοντα τῷ χοινῷ, ὡς ὅ τε λόγος φθάσας ἐδέλωσε, 
καὶ ἡ πεῖρα σαφὼς παρέστησε, ποία τις γλῶσσα, 
φοία quivh, νοῦς δὲ τίς f) φρόνησις, ἀρχέσειεν 3v 
ὑμνῆσαι, οὐδ᾽ εἰ συνέλθοιεν ὁμοῦ πᾶσα συγγραφὴῆ τε 
xaX ποίησις, Νέστορές τε χαὶ Ὀδυσσεῖς͵ καὶ ᾿Αννή- 
νορες, xat οἱ τῶν ῥητόρων πάντες χοροὶ, χαὶ Ilv- 
θαγόραι, καὶ Πλάτωνες, καὶ οἱ κατ' αὐτοὺ- ἅπαντες" 
Αὐτὰ δ' ἂν, οἶμαι, τὰ πεπραγμένα πρὸς εὐδοξίαν κ2- 
λῶς ἀρκέσειεν. 

Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ καὶ στήλης αὐτῷ προσδεῖ, αὐτὸς 
ἑαυτῷ ἀνήγειρέ τε καὶ ἔπηξεν, ἀποξέσα-ς δεξιῶς 


poliens, supra quam vel Phidias possit : lianc, in- D ἄγαν, ἄμεινον f κατὰ τὴν Φειδίου τέχνην - λέγυδ 


quam, Peloponnesum. Ne quis vero inanimem illam 
existimet; quod ferunt dixisse quemdam reyi Ale- 
saudro, formasse omnem superum ad ejus speciem, 
habitu decente tantum regem : δε animatam dico 
Peloponnesum ac ratoualem : vos, inquam, pro- 
bui coetum, qui instar statuz, omui illi tempore 
"ad celebritatem nominis, praeclara iorum  hone- 
state habeatis. Quorum enim politieg virtutis scien- 
4ia, aC morum probatoruu societas, ficrorem euim, 
ac aliptem  doctoremque ad optima habuerit, illi 
piane, ecu unus perspicue titulus, muli positi e- 
$tis, quos ille ad iuumensum unum decoreui polierit 
vxcolueritque. 


τὴν Πελοπόννησον τήνδε. Kal μή τις νομίσῃ τὴν δ 
ᾧψυχον, ὥς τινά φασιν εἰρηχέναι ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ $-, 
σιλεῖ͵ εἰδοποιῆσαι πάντα τὸν ἄνω πρὸς τὴν kxs(veu 
μορφὴν, ἐν σχήματι προσέχοντι τοσῷδε βασιλεῖ" 
τοῦτο γὰρ ἀδύνατον " ἀλλὰ Πελοπόννησον ἔδῃ λέγω, 
τὴν ἔμψυχόν τε xal λογιχὴν " ὑμᾶ; δήπου τοὺς ἀγα- 
θοὺς ἄνδρας, τύπον ἀνδριάντος ἐχείνῳ σώζοντα τῇ 
τῶν ἐθῶν εὐχοσμίᾳ, πρὸ; εὐφημίαν τὸν πάντα XP^ 
νον. Ἐπειδὴ γὰρ παρ᾽ ὑμῖν xat ἐμπειρία πολιτικὴς 
ἀρετῆ;, χαὶ τρόπων ἀγαθῶν μετουσία, ἐκεῖνόν γε 
xal πλάξτην, xal ἀλείπττν, xal διδάσγαλον ἔχουσι 
πρὸς τὰ βέλτιστα, ἣ ποῦ γε ἐχείνῳ στήλη πεπτγατε 
μίατις ἄντιχρυ, οἱ πολλοι, ἀπεξ: σμένοι παρ᾽ αὑτοῦ 
πρὸς ἕν ἀμήχανον χάλλος. 


273 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


214 


"Qvta δὲ τὸν ἀδελφὸν τοιοῦτον, ἀδικοίην ὃν αὐτὸν Α — Cum porro talis exsistat, injurius sim, cmu illi, 


xai τὴν áp:thv ἀπλῶς, ἥτις «bv ἄνδρα ἐχόσμησεν, 
εἰ τοῖς νῦν ἀνθρώποις παραθδάλλοιμι. Οὐ λέγω δὲ 
περὶ τῶν φυσάντων, ἀλλὰ, μετ᾽ ἀμύμονα IInAsio- 
γα, φησὶν “Ὅμηρος. Τοιγαροῦν τοῖς παλαιοῖς ἐκχεῖ- 
νον παραθετέον * xal τούτων αὖθι: ἐκείνοις, οἷς τὸ 


συγχεχωρηχὸς πολὺ παρὰ πάντων ἣν. Εἶεν δ᾽ àv 


οἶμαι ἐκεῖνοι, οἵ δι᾽ ἀρετῆς ἔνδειξιν τὸν ἀπόπλουν 
τὸν μακρὸν ἀνεδέξαντο, χαὶ ὅσαπερ ἐκ τούτου συμ- 
θέδηχε, καὶ τὸ Ἴλιον ἐπόρθησαν, οὐκ ἀδίχων χειρῶν 
ἄρξαυτε:. Ἡγούμεθα δὲ μηδεμίαν ἡμᾶς δέξ:σθαι 
μέμψιν, εἰ τοῖς ἀρίστοις ἐχείνοις τὸν ἀδελφὸν rapa- 
δάλλοιμεν. Καλὰ γὰρ δὴ ἐχείνων ἐπιειχῶς, χαὶ οἷα 
σχεῖν ἐπαινέτην αὐτὸν “Ὅμηρον * διὸ δὴ χαὶ διήρχεσε 
θαυμαζόμενα ἄχυι δεῦρο. Πλὴν ἀλλὰ καὶ τὰ ἡμέ- 
τερα ταῦτα * τὰ γὰρ ἀδελφῶν χοινά ἣν Exacta 
ἑχάστοις παρατεθῇ τῶν ἐν ἐχείνοις καλῶν, οὐχ ἔνι 
λέγειν ὡς ἥττηται. Καὶ δὴ βασάνῳ δῶμεν ὡδὶ τὸν 
ἄνδρα, ἵνα μὴ δόξωμέν τισιν ὑπερδολαῖς xata, ρῆῇ- 
σῦαι, ὡς δῆθεν ἀδελφῷ χαριζόμενοι" τὴν δὲ παρά- 
ταξιν ποιησόμεθα συνελόυτες ὁπόσον ἔξεστιν. Ὁ 
λόγος δὲ οὐ περὶ εὐσεδείας ἡμῖν ἔσται, πρὸς ἣν οὐδὲ 
παοαδάλλειν ἐξόν ἐστιν, οἶμαι, τὰς ἀρετάς “ ὅτι οὐδὲ 
ἀρεταὶ κυρίως, μὴ ῥίζης ταύταις οὔσης ἐχείνης. 


"Hy ᾿Αγαμέμνων βασιλεὺς, λεῶν χοσμότωρ ὅτι 
πλείστων, μεγάθυμος, μεγαλοπρεπὴ;, καρτερός" 
Πηλείδης δὲ ᾿Αχιλλεὺ; ἀνδρεῖος ὅσον οὐχ ἕτερος, 
ὠκὺ: τὼ πόδε, καλὸς τὸ εἶδος, ῥίζης λαμπρᾶς, 
φιλότιμος, καὶ τὸ μετ᾽ εὐχλείας ζῆσαι βραχύτερον 
τοῦ γε βιῶναι μαχρότερον ἐχείνης ἄνευ προτεθειχώς. 
Πρωτεσίλεως ἀνὴρ ὑπὲρ ἀγαθῆς δόξης, αὐτὸν ὃν 
φρίττουσι πάντες θάνατον, φίλον ἡγησάμενης, xoa 
δοὺς ἰδίᾳ τελευτῇ χρατῆσαι τῶν Βαρδάρων τοὺς 
Ἕλληνας * Νέστωρ, Ὀδυσσεὺ;, xal μετ᾽ ἐχείνους 
ἕτεροι, πολλῇ τινε χοσμούμενοι φρονήσει, χαὶ τῇ 
τῇ πειθοῦς δυνάμει φιλοτιμούμενοι, Ἐφρόνει μέγα 
ὁ τοῦ Τυδέως ἐπὶ τῷ δόρατι " Αἴας ἐπὶ τῇ ῥώμῃ, 
χαὶ τῷ εὐμεγέθης εἶνχε " ἐπὶ τῇ τοξικῇ Τεῦχρος. 
Καὶ τούτων αὖθις ἕτεροι ἐδόχουν εἶναι πολλῷ 8ελ- 


τίους ἐν ἄλλοις διαφόροις πλεονεχτήμασιν ἐν τοῖς 


Τρωτί * καὶ μὴν xal “ἔχτωρ εἰς εὐψυχίαν " χαὶ εἰς 
ῥητορείαν ᾿Αντήνωρ. Káv sot; συμμάχοις δὲ ἄλλοι 
τε πολλοὶ λαμπροὶ πεφήναστιν ἄνδρες ἐφ᾽ ἱππιχῇ 


xai πολλοῖς ἑτέροις πλεονεχτήῆμασι " xal ἄλλων D 


ἕνεχα πλεῖστο:, Τούτων ἡμίθεοι πολλοὶ διὰ τὸ τῆς 
ἀρ:τῆς περιὸν ὠνομάσθησαν, καίτοι παθῶν γέμοντες, 
Λεχτέον δὲ μοι τὰ χρείττω περὶ αὐτῶν. Οὐδὲ γὰρ 
λέγω νὺν αἰσχροχέρδειαν, μιχροψυχίαν, φ'ληδονίανς 
χαὶ συλλήδοην πάντα τὰ πάθη, & τις ἂν ζητήσας, 
εὑρήσε:ε σποράδην ἐν ἐχείνοις πεφυτευμένα " xal 
«οὔτό μου τῷ λόγῳ οὐχ ἀντιπίπτει, maptámsovzo; 
xaxiav τοῖς ἐπ᾽ ἀρετῇ θαυμοζομένοις ἐχείνοις. ᾿Α- 
γαθὸ; γὰρ ἕχαστος οὐχ ἀπλῶς xal ἀπολελυμένως 
ὥσπερ τὰ τὴν χλῆσιν ταύτην γνησίως εἰληχότα * 
ἀλλ᾽ ἐφ οἷς ὡς ἀληθῶς ἐστι μόνοι;, xal ἀπὴ τοῦ 
πλείονος μέρους. Καὶ τοίνυν οἱ μὲν πλεονεχτοῦσι 
τῶν ἄλλων xatá τινα ποιότητα ἀρετῆς, f| δυοῖν τυχὸν 
τῶν γενιχωτέρων, οἱ δὲ, τῷ πλείους χεχτῆσθαι. Εἴη 


tum omnino virtuti qua ornajus fuit, ut ojus cum 
przsentis zvi bominibus comparationem inire ve- 
lim. Nihil parentes loquor, sed, post inculpatumn 
Pelidem, inquit Homerus, Videatur ergo antiquis 
comparandus, iisque velerum, quibus universi 
premia virtutis delata velint. Eos autem existimo, 
qui virtutis osteotandze causa longam illam navi- 
gationem, aliaque deinceps gravia susceperunt, 
quique nibil ipsi injuri& auctores, lium vastave- 
runt. Nihil porro crimini dandum putamus, ut cum 
viris illis optimis fratrem componamus, Puerunt 
plane eorum res preclara, ut οἱ Homerum lauda- 
torem habere meruerint. Quamobrem etiam eoru.n 
hactenus vigens admiratio manet. Sed et nostra 
talia sunt : quippe fratrum sunt communia omnia, 
ut sngulis eorum praeclaris singula componens, 
nibil illis deteriora pronuntiare possis. Sane vero 
probatione in virum utamur, ut ne quis, velut in 
frais gratiam, male quid hyperbolicum locutos 
putaverit. Componemus autein quam. maxima bre- 
vitate fleri poterit. At neque quidquam de pietate 
sumus dicturi, quam ut spectes, ne liberum quidem 
existimem virtutes comparari; nam neque sunt 
proprie virtutes, quibus illa non sit radix. 
Agamemnon plurium populorum rector fwit, 
magni vir animi, magnificus, strenuus : Pelides 
vero Achilles, ut quisquam alius fortis, velox. pe- 
dibus, decorus facie, preclara stirpe, bonoris 


C amans, ae cui poiius fuerit annos paucos celebri 


fama vivere, quam plures sine gloria. Protesilaus 
quis ut quam universi horrent mortem, charam 
ipse gloria causa habuerit, ac sua nece victores 
Barbarorum Graecos effecerit. Nestor, Ulysses, ac 
deineeps alii multa quadam prudentia pollentes 
fucrunt, ac vi suada magniflce-ormati. Tydei tilius 
lancea gloriabatur ; Ajax robore δὰ procera cor- 
poris statura : Teucrus, sagittandi arte : - vicissim- 
que Troes alii diversis aliis longe his przstare vi- 
debantur. Sic nimirum Hector animi gene:ositate, 
Anutenorque eloquentie vi; adeoque et sociorum, 
alii plures equestri peritia, sliisque alii praclar! 
effulsere : uec non plurimi aliis titalis. Eorum plu- 
res ab excellenti virtute scmidii audierunt, quan- 
qua:n vitiis scatereut. Porro habeam commemo- 
rare que. sunt eorum ineliora, Neque enim bic di- 
cam turpe lucrum, angustum. animum ac illibeva - 
lein, aiorem voluptatum, eaque demum vilia, quie 
quis quaerens, sparsa in eis facile invenerit, Noe 
mihi ipse verbo contrarius sum, qui adeo pro :ir- 
tute sdmirandis viris vitia. affingam. Sic namq..e 
illi habent, ut quisque bonus sit, haud tamen ab- 
solute ac simpticiter bonus, uti ea, quorum illa 
sincere ac tota veritate nuncupatio exsistit. Crte- 
rum quibus solis revera a majori parte nomen !:oc 
inest : alii namque alios superent una aliqua qua- 
litate virtutis, aut duplici forte universaliori ; alii 
vero, quo! plures possideant: saue merito, nul- 
tarum cumulus virtutuin, melior, ut quidem existi» 


Lr. MANUELIS PALAOLOGI $$ 
πιο, liabesluf, quam paues ac perfectiores ; sut A δ' ἂν εἰκότως τὸ τῶν πολλῶν ἀρετῶν δὺροϊσμὰ 1 


certe nequéqnsm videatur deterior. 


Quia ergo tiequit fieri , ui quis omnes omnibus 
partibus superet : (nam Achillem Nestor, Nestorem- 
que vicissim Achilles omnino superabat : ille qui- 
dém, longo reram usu ac. prudentia ; bic autem, 
ut arma ac anirbi robur spetetes; sitque prorsus 
prefatorum quisque, alio ac alio nomine, cum 
vincebat allos, tum ab eis viticebstut :) αἱ plane 
vir nobis in laudatiouis argumentum propositus, 
ita quidein admirandorum iflorum nonnulli impar 
vid: atur, liac illave spectata. virtute, ut tamen de- 
Ínceps Omnes aut certe plures in. pluribus superet ; 
putetti sáne ea ratione, qua. multos ejusmodi multa 
ác ottinimoda virtute $6perat ; addam et malorum 
fuga vel ilios ipsos superare, vel nibil minus ha- 
bere, ie et ipse sdmirationem habeat. Ut enim 
prféc'asram 4 moribus gloriam adeptos viros accu- 
tate Comparare velimus, nedum "virtutum quibus 
Selleht qualitates censenda sint, sed et abunde 
Sarüu numerus ineundus : ac siquidem potiores 
ali), alii plures obtinednt, componenda ex adverso 
BL harum máltitudo, cum potiorum illurum ac 
pAucierün? qualitate atqae priestantis. Nar etiam ut 
Q"Is drachmas plures in alteram mittat. lancem, 
taleiti quoque pondus equaverint : aurique plane 
talentum; quanquam reliqua. deinceps metalla ma- 
leri pretiositate vincit, minoris flat volenti dite- 
ὃ ére, quam plura argenti. Ubi crgo hzc ita liabent, 
justius putem, aliis praeferri eum, qui multarum 
excellentis virtutum prafulsit, quam 1 illi tota 
reliquorum cohors, ut quisque eorum, paucis nu- 
mro virtutibus, aut una forte, quanquam etiam 
Eüblimiori, turpissimis alioqui vitiis implicatus, 
pr& illo claruerit. 


Sed et hujus memin'sse oporlet, ut. nimirum 
lempus illud herouum ferax, homines virtuti« stu- 
dios0s, multo ostentandz generositatis ardore pro- 
VOcaret; cum in athletas per eam coronatos, ac ma- 
Kium quo aucti essent, bonorem aspicerent. Id 
VerÜ zvo jam uostro minime occurrat, Cum enim 
liottoris illa contentio in plerisque disperiit, tum 
dulcia passim honestis praeferuntur: atque adeo, 
ut quis utrsque tempora, virosque in eis admira- 
lióni babitos, nec hon rés ab eis gestas, ac pro- 
Votantia ad virtutem cousideret, majori virum ad- 
miratione habiturus sit, quod jam talis euituerlt, 
quam ut alios vidisset, quibus aemulatio e aliorum 
virtute accedefet, Qui enim multis destitutus est, 
quibuscum ambitiosa ostentand:e virtutis certasmiua 
committat, velut rémissior obeundis glorie causa 
láboribüs ev&dit. Bonumque, quo faríus, eo ubi 
que admiratione majus. 

Ceeterüm ex adductis rationibus 10}, puto; merito 
eoucludendum sit, nulli viruw inferiorem videri, 
aütve eorum cuiquam secundum : dicam enim qud 
fu:pensioris est iwodesliey eorum reverentia. qui 


κρέϊετον οἶμαι ξῶν ὀλίγων τε xal τελεωτέρων, ἣ 
γοῦν οὐχ ἧττον. 

Ἐπειδὴ τοίνυν ἀμήχανὸν ἑοῖς ὅλοις κάντων τινᾶ 
κρατεῖν" (Νέστορος γὰρ ᾿Αχιλλεὺς, xal ᾿Αχιλλέεος 
Νέστωρ ἥττων γε πάντως ἦν’ ὁ μὲν ἐμπειρίᾳ τε 
καὶ φρονήδὲέι, ὁ δὲ ἐν ὅπλοις xal γενναϊόξητι. Kal 
ὅλως τῶν Ἐροειρημένων ἀνδρῶν ἔχασέος τῶν μὲν 
ἢττᾶτο, τῶν δὲ ἐχρᾶτει, ἐν ἄλλῳ καὶ Bap. ἄλεοντ- 
χτήματι") ἂν ὁ παρ᾽ ἡμῶν εὐφημούμενοξ ἥττων 
μὲν τῶν θαυμασίων ἀνδρῶν ἐκεΐνων δέξῃ πού ἕϊνος 
εἶναι ταύτην ἣ ἐκείνην τῆν &ptthv, πάντας δὲ ἑξῆς 
γικῶν, ἣ τοὺς πλείους ἐν τοῖς πλείοσι, δοχῶ μοι, 
ἐῷ ἀολλόὺς τοιούέξους παρενέγχεῖν πολλαξς τὲ καὶ 
ἐαντοδάπαΐς ἀρετυῖς, προσθήσω δ᾽ ὅτι xal € 
φυγῇ τῶν καχῶν, ἣ πλεονεκτεῖν ἐκείνων, ἢ μηδὲν 
ἀπολειφθήσεσθαι vp; τὸ θαυμαστὸς ἄνὴῤ εἶναι. 
'Axpiboe γὰρ θέλοντας ἡμᾶς παραθεῖναι ἄνδῥας, 
ἀγαθὴν κεκτημένους δόξαν ἀκὸ τῶν cpótteov, ob tix 
φᾳοιότητας μόνον τῶν ἐν αὑτοῖς ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ 
τὸν ἀριθμὸν προσλογίξεθαι χρὴ" κἂν ὥσιν ἕν τισι 
μὲν αἱ κρείττους, ἐν ἄλλοις δὲ αἱ πολλαὶ, ἄντιτι- 
ϑέναι τουτὶ τὸ πλῖθος, τῷ τε μεγέϑει, ταῖς τε ποιό: 
τησι, τῶν ἀμεινόνων μὲν πλεονεχτημάτων, ὀλίγων 
δ' οὖν ὅμως. Ἐπεί τοι καὶ δραχμαὶ πολλαὶ, ἂν i 
τὸ ἱστάναι τις ἐνέγχῃ, γένοιντ᾽ ἂν ἀνέίῤῥοποι ἑνί 
που πάντως τἀλάντῳ * 2l χυσίου τάλαντον, ὕλης 
ὃν τιμιωτέρας πάντων ἑξῆς τῶν μεέάλλων, τοῖς 
χρηματίξεσθαι βουλομένοις, ἀτιμότερον ἂν γένοιτό 

Q τούτοις ἀργυρίου πλήθους ταλάντων. "Oct τοίνυν 
ταῦθ᾽ οὕτως ἔχει, πολλῷ γε δικαιότερον οἶμαι τὸν 
τοὺς ἄλλους ἐν πολλοῖς παρενεγχόντα πλεονεχτῆ- 
μασι, τοῦτον ἐχείνοις προχρίνεσθαι, ἢ τοὺς ἅ πάντάς 
absoU, εἴ γε τούτων ἔχαστος μᾶλλον ἐκείνου διέ: 
λαμψέν ἐν ὀλίγαις ἀρεταῖς, ἣ μιᾷ τυχὸν τῶν ὑψη- 
λοτέρων, καὶ ταῦτα πάθεσιν ἀλλοκότοις συμπεφυρ- 
μένος. 

Σ Οὺ μὴν ἀλλὰ χἀκείνου μεμνῆσθαι χρή. Ὃ γὰρ 
τηνιχαῦτα χαιρὸς, τοὺς λεγομένους ἦριυας ἔνεγχὼ, 
πολλὴν τὴν γενναιότητα παρεῖχε σπεύδειν δειχνύνει 
«τοῖς τῆς ἀρετῇ: ἀντιποιουμένοις, εἰς τοὺς δι᾽ αὐτὸν 
σξεφανίτάς, xal τὴν εἰς αὑτοὺς τιμὴν μεγίστῃ 
οὖσαν ὁρῶσιν" ὁ νῦν δὲ πάντω; οὐχέξι. Τό τε [3 

D φιλότιμον μιχροῦ δεῖν πάντων ἀπέπτη, τὰ τε δία 
ἑῶν χαλῶν πολλῷ νῦν ttpiuotepa. Ὥστε καὶ εἰς 
τοὺς καιρού; “ἰς ὁρῶν ἐχατέρους, xal εἰς τοὺς 
ἐν αὐτοῖς θαυμαζομένους ἀνθρώπους, καὶ τὰ τοῦ» 
tow; £lpyamwéva, xal δὴ καὶ τὰ παραχαλοῦντα 
κρὸς ἀρετὴν, μᾶλλόν γε θαυμάσεται τὸν ἄνδρα τοῦ- 
τον, ἤδη τοιοῦτον ἀναφψανέντα, ἣ εἶπερ ὧν ἔχεί- 
voug ὀρῶν, τοὺς ζῆλον ἐχ τῆς ἀῤετῆς τῶν ἄλλων 
λαμδάνονξας. 'O γὰρ μὴ; πολλοὺς ἔχων τοὺς ἄ-χελλω» 
μένους αὐτῷ πρὸς ἀρετῆς ἐπίδειξιν, ἀμδλύτερός πως 
χαθίσξαται πρὸς τὸ πονεῖν ὑπὲρ δόξης " καὶ τὸ σπα 
νιώτερον ἀγαθὸν θαυμαστότερον ἐπὶ τῶν ἀπάντων. 

"Ex δὴ τῶνδε τῶν λογισμῶν, ἐχεῖνο δήπου χαὶ 
συμπερᾶναι δίχαιον οἶμαι xal ἀναγχαῖον * ὦ; οὐξὲ- 
νὸς: ἐχείνων ἐλάττων οὐδέ γε δεύτερο; δόξειεν ἄγ᾽ 
εἰρήσθω γάο μοι τὸ μετριώτερον αἰδοῖ τῶν πάλαι 


um. 


271 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


918 


γενναιοτάτων ὁ τούτοις ἤδη πκαραδαλλόμενος. "À À priscis temporibus cheruerunt, quiliuscum  eum- 


γὰρ iv ixelvotg μεμερισμένως, ταῦτ’ ἐν τῷ ἐμῷ 
συναίμῳ ὥσπερ ix συνθέματος συνέδραμέ τε καὶ 
ἵδρυτο. Ὀΐον δὲ ἑνὸς ἀνδρὸς ἀρετὴν πρὸς πολλῶν 
xa: διαφόρων xal τοιούτων παραδάλλεσθαι - "Utav 
γὰρ xal τῷ ᾿Αλχμήνης, ὡς ὁ λόγος, οὐ σμικρὸν τὸ 
πρὸς δύο μάχεσθαι" πηλίκον σοι δείχνυσι τὸν δε- 
σπότὴην τὸ πρὸς πολλοὺς ἄμιλλᾶσθαι xal τηλιχού- 
του: ; Θὺ δὴ παραχωρήσομεν τῶν πρωτείω" τοῖς 
πάλαι παρὰ πάντων θαυμαζομένοις, οὔτε βαρδά- 
pote, οὔθ᾽ “Ἕλλησιν * οὔμενουν οὐδὲ τῷ παρὰ σφίσιν 
&plsttp, οὐδὲ τῷ δὴ τινι τῶν ἀπάντων. 

Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἀδελφοῦ τοσαύταις χρώμενος 
ταῖς ὑπερθολαῖς, ἔστω δὲ καὶ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ἐὰν f) 
τινι βουλομένῳ’ ἐπείπερ ἕν ὅσον ἐξῆν ἀχριδῶς 
ἦμεν ἐν εὐπραγίαις, ἐν συμφοραῖς, ἐν εὐθυμίαις, 
ἐν λύπαις, ἐν νίκαις, ἐν ἧτταις, ἐν πάσῃ τύχῃ, xal 
ὅσα γε τὴν ἀδελφῶν γνησιότητα, ἄῤῥηχτον οὖσαν 
τὸ χαθ᾽ αὑτὴν, ἐπὶ πλέον ἑνοῦν τε καὶ συνδεῖν πέ- 
quxtv, ὥστε δὴ xal ἑαυτῆς ἐνιχωτέραν τε xal ἰσχυ- 
ροτέραν φαίνεσθαι" οὔτ᾽ ἀλαζονεύεσθαι δόξω, οὔθ᾽ 
. ὑπιψίαν παρέξομαι, ἔξω «τοῦ προσήχοντος φέρεσθαι, 
ἀληθῆ xaX γνώριμα λέγων. Διὰ τοῦτο χαὶ τὰς συγ- 
κοίσεις οὔθ᾽ ἡγησάμην φοδητέας εἶναι ῥηθῆναι, 
οὔτε μὴν ἡγήσομαι. Ὡς δὲ εὐλόγως, αὐτίκα δείξω, 
Πλὴν καὶ προφητείας αἰδοῖ, χαὶ πλήθους ἕνεχα τῶν 
σηλείων, παραδραμοῦμαι ἅπαντας, ὅσοι τὸ τοῦ 
Ἰσραὴλ ἅμμα ἤλαυνον * διαμνημονεύσω δὲ αὖ 
κρὸς τοῖς εἰρημένοις ἐχείνοις Κῦρον, ᾿Α) ἐξανδρον, 


Πύῤῥον Ἧπειρώτην, ᾿Αγησίλαον, ὃς ἐνταυθοῖ βεδα- (c 


σίλευχε, καὶ μέγας τοῖς ἔργοις φανεὶς, Μέγας δι- 
καίως καὶ προσηγόρευται" οὗ γὰρ σμικρός. Οὗτοι 
μὲν οὖν, καὶ οἱ ἐν Ῥώμῃ κατωρθωχότες μεγάλα, 
καὶ ὅπου δήποτε γῆς, ἀγαθοὶ, xai ἐξ ἀγαθῶν γεγο- 
γότες, τῷ γνησίως ἐφικέσθαι τῆς ἀρετῆς, κατὰ τὰ 
ἀειθαλῆ τῶν φυτῶν, ὥσπερ ἀμαράντινον τὴν ἑαυ- 
τῶν ἡμῖν καταλελοίπασι μνήμην. Ἐπράττετο δ᾽ 
οὖν ἐχείνοις πάντα, τοῦ σώματο; εὖ ἔχοντος, καὶ 
ὑπηρετεῖν δυναμένου τοῖς τῆς ψυχῆς βουλήμασι χαὶ 
κινήμασιν. Ἐχείνῳ δὲ ἠνύετο τὰ θαυμαστὰ πράγ- 
ματα οὐχ δ0᾽ ὑπῆρχεν εὖ ἔχων τὸ σῶμα μόνον, ἀλλὰ 
xai μοτὰ τὴν χάχιστ᾽ ἀπολουμένην νόσον" ἧτις 
ἅμλ τῷ φανῆναι, Devo; παντὶ τῷ σώματι χατα- 
σχήψασα, χαὶ τοῦτο πυχνὰ κατατρέχουσα, μετ᾽ οὐ 
πολύν τινα χρόνον, ὦ πῶς ἂν φέροιμι λέγων 1 χλί- 
νὴν οἰκεῖν ἔδωχε. Χρὴ δὲ σχοπεῖν ἀχριδῶς, ὅσον τε 
καὶ οἷόν ἐστιν εἰς ἐπίδειξιν ἀνδρίας xa* γενναιότη- 
τὸς τὸ νόσῳ μὲν δεδέσθαι τοσούτῳ χρόνῳ σπαρατ- 
τούσῃ χυνηδὸν ἅπαν μέλος, πράττειν δὲ τὰ εἰωθότα, 
ὥσπερ μηδενὸς ὄντος αὐτῷ τοῦ χωλύματος. Μέγα 
μὲν γὰρ ἁπλῶς γενναῖος ἅπας ἀνήρ" ὅταν δὲ θύρα- 
θεν αὐτῷ δεινῶν πολλῶν ἐπελθόντων, χαὶ τἄνδον 
ἐπαναστῇ, ὁ δὴ τοιοῦτος ἐχπτήξει σε, χᾶν θατέρου 


περιγένηται μέρους, μή τοί γε καὶ ἀμφοῖν. 


Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδ 'HoaxX!oec; ἐλάττω, εἴ γε μὴ 
μῦϑῦος τὰ κατ᾽ αὐτὸν. τὸν ἄνδρα τοῦτον οἶμαι δεδεῖ- 
χθαι. Πολλοὺς μὲν γὰρ ἐχεῖνος ἄθλους διήνυσε, καὶ 
τοιούτους, οἷον; πανταχῇ γῆς ὑμνεῖσθαι " πλὴν εὖ- 


comparavimus. Qui enim illi divisa habuerunt, 
hec velut ex condicto in fratre concurrerunt, 
Quantum vero unius etiain viri virtutem tot ta- 
liusnque virtuti ex adverso componere? Siquident 
enim ne Alcmenes quidem (ilio leve sit, ut aiunt, 
tontra duos pugnare, qualis habeat despota qui 
tot ac tantis aamulis contendit? Nulli sane eorum, 
qui omnium olim studiis admirationi fuerunt, pri- 
ma8 concessurus sit, ut aut. barbarum aut Graecum 
dicas; ac neque eorum optimo, peque ulli plane ev 
universis. 

Enimvero quanquam tantis pro fratre superlatjo- 
Dibus utor, sed et mei ipse causa : siquidem unum 
quid ambo maxíma quadam possibili unitate era- 
mus, faustis rebus ac infaustis, lztitia ac tristi» 
tiis , in aliorum ac nostris victoriis , omni fortune 

΄ discrimine, utque alia sint, quibus fraterna germa- 
nitas, ipsa per se indivulsa, magis habet uniri ac 
implicari, ut plaue ipsa se wunitior atque fortior 
videatur ; haud tamen jactantior videar, nec ju- 
stam ullam suspicionem faciam ut extra. debitum 
ferar, qui et vera et comperta dicam. Quamobrem 
neque cavendum putavi ut ne comparstiones pro- 
ferrem, nec vero sum putaturu:. Quam vero id 
congrue et e ratione, statim ostendam. Prophctie 
tamen reverentia, ac propter signorum multitudi- 
nem, omnes olim currus Israelis moderatores omit« 
tam. Rursum autem, lis quos memoravi, Cyrum 
addam, Alexandrum, Pyrrhum Epirotsm, Agesi- 
laum Sparte quondam regem, qui 86 magnum re- 
bus gestis exhibens, Magni quoque cognomen jure 
adeptus est: neque enim vir molicus erat. Sane 
hi omnes, quique praeclara Rows designarunt, ac 
usquam gentium, cum boni ac ex bonis prognati, 
sincere virtutem: coluíssent, in modum vitentiu:m 
semper arborum, immarcessibilem sui memoriam 
nobis reliquerunt. Cseterum gerebant illi omnia, 
cum corpus esset sanum, eaque haberet dispositione, 
ut animi consiliis omnibus ac agitaulonibus nuui-. 
strare posset. Hic autem admiranda illa conflciebat, 
nedum' sano corpore, sed et cum illud pessi.»e a 
morbo haberet. Is ut mox conspicuus fuit, dire 
corpus totum invaders, ac crebro percurrens, brevi 


D post (o quomodo sustineam dicere 1) lecto affixit. 


[illud vero dilig&uter attendas, quantum esset. ad 
fortitudinis ac generosi animi specimen, ut eun 
tantum tenipus dirus adeo morbus teneret, velutque 
dente canino membra singula dilaceraret, ipse ni- 
hilominus consueta, tanquam nullo impedient ', 
prestaret. Plane magnum quid absolute vir quis- 
que ingenuus: at. cum multis malis extrinsecus 
ingruentibus, ipsa qnoque interna íusurrexerint, 
prodigio similis hic talis vidextur, ut. vel parteu 
alteram, nedum awbos eluctaverit. 

Al neque minora Hercule, nisi res ejus fabul;e 
sunt, Theodorum nostrum arbitror designasse. 
Multa quidem is gessit certamina, adeo illa illustria, 
ut toto late orbe laudentur. Goseit tameu optima cor- 


2:9 


MANUELIS PAL/£ULOGI 


2c8 


póris valetudine utens, ac vigore pollens ; liaud A a'»patov καὶ σξριγῶν ^ ἀλλ᾽ οὐχ ἐν γήρᾷ χατην- 


vefo cum jam sensisset, nee cum morbo uti Thco- 
dorüs conflictans, qui εἰ Hydra lunge wolestior 
esset: atque id omnino gravius passum dicas, cujus 
ctim Hercule res componimus, quod et multos fo- 
labs habens, nemo tamen hactenus certaminis illi 
eoclus accesserit. Ut quid vero? Quod ipsa. repu- 
gnáret natura rei. Qua enim qnis volens ratione e- 
jus morbi portem aliquam tulisset ? Aut qui pos- 
set laborans, ut quidem eventus voluntatem oppido 
secutus essct, a morbi eum laborihus libersre, ac 
vel ad horam solatil aliquid afferre ? 

Talis itaque eflectus omnibus adinirationi erat, 
lamilke ac gentis cloría exsistens, stque ut velis, 
humani tutius generis ; sed nec ulli, cum mirauda 
adeo opera designare, Plane id merito. Magnum 
satie vut talis evaserit, atque ut. universos ejus ge- 
πἰθ ac *'nores expertos in stuporem converterit. 
lfattd. enimtero, quod aliis preclarior effectus, uno 
quiJem, unum quem titulo, ac alio alium, omnes- 
(uc omnino in parte superarit, adwlratione dignum 
putaverim, Ut enim tes aliqua agat quod. est com- 
parais, nibil merito videntibus stuporis fecerit. 
liaud ergo Jnre habendus admirationi, ob designa. 
1.55. res mirablles, ut quis ejus probe genus noverit, 
46 quibus parentibus procreatus esset, utque fuisset 
educatus, a^ quibus operibus studiisque :tates 
alternasset. Par namque erat, ut qui bona omuia, 
eam maxima. ingenuitate, tum studio improbo, 


«ηκὼς, καὶ πρὸς νόσον ἀποδυσάμενος, ὥσπερ οὗτος, 
πολὺ xàl"YOpac χαλεπωτέβαν᾽ καὶ τὸ πολλῷ δει- 
νότερον, ὅτι κερ πολλοὺς Ἰόλευς ἔχων ὁ τουτὶ τῷ 
Ηρακχλεῖ παραδαλλόμενος νῦν, οὐδένα τέως EGyt τὰν 
συναθλήσαντα. Διατί; “Οτικερ οὐχ- olv τ᾽ ἦν αὐτῇ 
«ἢ φύσει τοῦ πράγματος. Πῶς γὰρ ἂν αὑτῷ τῆς 
νόσου μερίτης θέλων ἐγένετό τις ; ἢ πῶς ἂν εἶχε 
νοσήσας, εἰ δὴ χαὶ τῇ γνώμῃ τοῦτο παρεΐπετο, 
τοῦτον ἀπαλλάξαι τῆς νόσου, ἢ γοῦν Ἐρὸς ὥρων 
παραμνθήσασθαι ; 


Τοιοῦτος tolvov. ἀναφανεὶς, ἐθαυμάζετο μὲν ὑπὸ 
τῶν ἀπάντων, φιλοτιμίς τοῦ γένονς ὧν, εἰ δὲ Μοῦ. 
λει, τῆς χοινῇς φύδεως, ὑπ᾽ οὐδενὸς δὲ, πράττων 
£X θαυμαατὰ, xal ἃ οὐδεὶς; Excepoc. E:xóto;. Τὸ μὲν 
Y&p τοιοῦτον γενέ:θαι μέγα, καὶ οἷον ἔχηληξιν 
καρασχέσθαι τοῖς πεκπειραμένοις αὑτοῦ τῆς φύ» 
6t; * tb δ᾽ ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ἀνάφανέντα τὸν δεῖνα 
μὲν ἐν τῷδε παρενεγχεῖν, τὴν δεῖνα δὲ ἐν ἑτέρῳ, καὶ 
ὅλω; γε τοὺς πάντας ἐν μέρει, o9. δἔκασιον οἶμαι 
θαυμάζειν " τὸ γὰρ τὰ σὐτοῦ τινα πράττειν οὗ 
δίδωσιν ἐχπλέττεσθαι τοὺς ὁρῶντα: " οὗ δὴ δίκαιον 
ixstvov θχλυμαστὰ διαπραττόμενον ἔργα, τοὺς καλὼς 
ἐπιτταμένους αὐτοῦ τὸ γένος, xal ὅθεν ἔφυ, xal 
ὅπως ἐτράφη, τίνα τε δρῶν χαὶ μεταχειρίξζων, τὰς 
ἡλικίας χαλῶς ἤμειψεν. "ἔδει γὰρ αὐτὸν τὰ xoà 
πάντα συνειλοχότα εὐφῦϊᾳ τε μεγίστῃ, xal σπουδὴ 
πόνους νιχώσῃ, οὐ μόνον γε τὰ τῆς μητρὴὺς καὶ 


nedum marris ejusque parentum, quos illa optimos Ο τῶν ἐχείντν ἐνεγκαμένων, οὖς ἀρίστους ὄντας ἔδε 


v&sistentes meritis superasset, sedet patris ejusque 
progenitorum, collecta haberet, ne quid eliam 40 
eorum virtute deficeret, aut ullo modo a paterna for- 
titudine ac generositate decederet, quiet majores a- 
vosque, haud minus ratione mentis, quam dignitse 
tis preelaros, ornantibus purpura, diademate ac 
&ceptro, magnificeutioribus gestis ohscurasset Ca» 
lerum eos omues qui patienti certaminibus la- 
buerüunt adimnirationerm, egregie tunc ac multo ex- 
Cessu superavit, cum, heul ejus totum corpus 
thorbus invasit; quocum lucia illi perpetua fuit, 
Ww et tibi fi'io ejus (1) , ad senectam usque sc 
mortem, eum is Romanorum felicitati velut. invi- 
d^ret. 

Enimvero, hue sermone devectus, finem facio nar- 
f$ndl res ejus gestas, non quia desint quz di- 
Can, sed quia dicendi opportunum tempus, coactum 
ad luctus transire «aque enarrare qua utrose 
que multa. vi lacrymarum sint. impletur, deficiat. 
Acerdo eniur. gravissima illa dicturus, quorum vir 
quem lugemus, multam a coniübernali morbo 
experientiam fecit, ab eo fere tempore, utita di- 
eam, quo adolescentis. primos annos excessit. Hic 
te, charissimuim caput, longo ten pore consumens, 


() ὕ et tibi ejus. fli». Alloquitur. Andro 
tici filium qui Tlicodoro p»truo in. ducatu suc 
vessit, ἃ quo et£am fnerat. educatus, ut utraque 
de cansa ejus non immerito filius appellatus sit. 
ὁ ecedens enim uull&legitima prole suscepta Theo 


παρήνεγχεν, ἀλλὰ xai τὰ τοῦ πατρ᾽ς, χαὶ ὧν αὐτοῦ 
«ὃ vivo; χατήγετο, μηδὲ τῆς ἀρετῆς ἔχείνων ἀπο- 
λειφθῆναι, μηδὲ φανῆναι χατά τι δεύτερον τῆς τοῦ 
«ατρὸς ἀνδρίας χαὶ γενναιότητος, ὃς ἀπέκρυψε μὲν 
γονέας λαμπροὺς οὐχ ἧττον τὴν ἀρετὴν ἣ τὸ σχῆμα, 
δπερ ἀλουργὶς ἐκόσμει xal διάδημα καὶ σκχῖιπτρον, 
πάντας δὲ τοὺς ἐπὶ χαρτεοίᾳ θαυμαζοκμένους μετὰ 
πολλῆς: περιουσίας ὑπερήλασεν, ἡνίχα, φεῦ 1 ἡ vóso 
κατέσχηψεν εἰς πᾶν ἐχείνου τὸ σῶμα, καὶ ἣν αὐ ᾧ 
ἄληχτο; παλαιστῆς, ὦ: δὴ χαὶ σοὶ τῷ χείνου παιδὶ, 
ἄχρι καὶ γήρως καὶ τελεντῆς, τῇ τῶν Ρωμαίων ᾿ 
εὐδαιμονίᾳ ὥσπερ φθονή τα-α, 


'Evtauüa δὲ Aóyou γενόμενος, παύομαι: Aq 
τὰς πράξεις" οὐχ ὅτι λέγειν οὐχ ἔχω, ἀλλ᾽ ἔτι 
χρόνον οὐχ ἔχω λέγειν, οὐδὲ χαιρὸν, ἐπὶ τὸ θρηνεῖν 
ἀναγχαζόμενος μεταθῆναι, xal τοιαῦτα ἄττα διεξ- 
ἱέναι, of; xaX ἐμχυτὸν xal ὑμᾶς πολλῶν ipfo 
δακρύων. Kal γὰρ τὰ δυσχερέστερα λέξων ἔρχομα', 
ὧν τῷ νῦν ὑφ᾽ ὑμῶν θρηνουμένῳ πειραθῆναι πρ᾿ὺ- 
ξένησεν ἡ σύντροφο: αὑτῷ γεγενημένη νόσος. τὴν 
τῶν νεανίσχων ἡλιχίαν εὐθὺς ὡς εἰπεῖν ἀμείψαντ'. 
Αδτη σε, ὦ φίλτατε, πολλῷ θαυμασιώτερον ἔδειξε 


dorus senior ac fraier Manuelig, superstes vide- 
batur in nepote Th^odoro juniore, Peloponnesi 
post ipsum despota, quomodo pater est. superstes 
in lilio 


93] 


THEODOR! DÉSPOTAE LAUDATIO PUNEBRIS. 


288 


μαχρῷ τῷ χρόνῳ χαταναλώσασα ἣ τὰ μεγάλα τρό- A majori longe admiratione dignum effecit, quam 


παια, ἃ σοι λαμπρῶς ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἔστηχεν, 
οἰομένων σον χρατήσειν πάνυ ῥᾳδίως, ἅτε μὴ χα- 
jg εἰδότων, ὅσον ἀρετὴ σιδήρου καὶ πολυχειρίας 
ἐστὶ καλλίων. Αὔτη σε λαμπρότερον ἔφηνεν ἣ τὸ 
γῖνος καὶ τὸ σχῆμα, καὶ ἡ ἐπανθοῦσα τῷ σώματι 
χάρις, καὶ τὸ τῶν εὐεργεσιῶν πλῆθος, ἃ πανταχοῦ 
15s ὕμνηται " εἰ δὲ συγχωροίμεθα λέγειν, καὶ Ἰὼδ 
ἐχείνου χαρτερικώτερον, τοῦ ὡς ἀληθῶς μαχαρίου 
δι᾽ ὑπομονὴν γεγονότος, ἣν ὑπὲρ πάντας ἐπεδείξατο, 
χατατμηθεὶς τὸ σῶμα δεινῶς ἅπαν" 0; ἐθαυμάζε- 
τὸ μὲν τὸ πρῶτον διὰ πλοῦτον ὑπερθδάλλοντα, xal 
ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῶν, πολλῷ δὲ μᾶλλον μετέπειτα 
τοῦτον ἀποδαλὼν, χαὶ σνμφορὰς ὑποστὰς ἀνδρείως 


ὡς οὐδεὶς ἕτερος. Ἐπὶ γὰρ χοπρίας χαθήμενος,. 


quz magnilica tropea deviciis hostibus preclare 
erexisses, cum te illi, nescientes quam virtus ferro 
ac numeroso exercitu prepolleat, facile admodum 
superaturos existimarent, Ilic te illusiriorem fecit, 
quam genus ac dignitas, affusaque corpori gratia, 
nec non multa illa toto orbe celebrata beneficentia ; 
sed et Jobo illo, ut liceat dicere, reddidit toleran- 
tiorem, viro utique per patientiam beato, cujus supra 
mortales omnes toto dire corpore concisus, speci- 
men delit ; quique cum primum obabundantes divi- 
tias acres przeclare gestas admirationi fuisset, lon- 
ge postmodum n.ajori, iis amissis, fuit, ae postquam 
summa quadam, αἱ quis afius, fortitudine, cala- 
mitates sustinuit, Nam sedens in stercore, ex mul- 


τὸν πικρὸν μὲν πολλαχόθεν, μαχρὸν δὲ δίαυλον fjyu- B tis amarum longumque stadium confecit, tanquam 


σεν, ὥσπερ οὗ δῶμα φορῶν, ἀλλ᾽ ἐν χρώμασι γε- 
γραμμένος, fj χαλχοῦς, ἣ σιδηροῦς, fj τις ἀδαμάν- 
τινος ἀνδριάς" ὃ xai μᾶλλον προσήχει λέγειν" 
ἔπειτα διὰ τὸ εἶδος ἐπιγραφόμενος ἄνθρωπος. 
"Ἔλαμψεν μὲν οὖν ἀπὸ τῶν παθῶν ἄμεινον ἣ τῆς μυ- 
ρίας εὐποιίας ἐχείνης, καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ἔργων * 
τῇ δ᾽ ἀστραπῇ τῆς ψυχῆς χρυσὸν μὲν ἔσόεσε πάντα, 
λίηους δὲ διανγεὶς καὶ τιμίους οὐδὲν ὄντας ἔδειξε. 

Ταῦθ᾽ ἡμῖν ix τοῦ παρήκοντος εἰρήσθω περὶ αὖ- 
«οὔ. Προὔργον δὲ τοῖς θεολήπτοις ἐξεγένετο λέγειν, 
οἵ xul σιδηροῦν αὐτὸν ὀνομάζουσιν ἐπὶ χαρτερίᾳ 
ὑπὲρ τοὺς πώποτε γεγενημένους ἀνδρείους. “δει 
Yt γάρ σε, κάντων ἄριστε, τῆς ἐχείνων εὐμοιρεῖν 


non gestaret corpus, sed esset imago coloribus pi- 
cta, eneave aut ferrea vel adamantina statua quod 
et congruentius dicatur, eui postmodum propter 
figuram hominis nomen inscriptum esset, Plane 
vero przclarius ille afficiente morbo, quam ab innu- 
merabill illa beneficentia effulsit, mentisque ful- 
gore auri omnem fulgorem exstinxit, ac. pellu- 
cidos pretiososqve lapides nihil esse ostendit. 

Hac nobis hactenus de viro eximio pro facultate 
sint dicta. Opera vero pretium evenit, ut afflati a Deo 
homines de eo dicerent, qui et ferreum appellant pro 
tolerantia, qua mertalibus omnibus, siqui unquam 
fortes fuerunt, longe precellentior fuit. Utinam vero 


ἤδη γλώττης, xol τότ᾽ ἂν πάντως καλῶ; ἐφάνη τὸ (, (U quoque, virorum optime, eorum feliciter linguam 


xatà σὲ, ὡς νῦν γε ὑπ᾽ ἐχείνου πλεονεχτῇ, γλῶτ- 
τᾶν τὴν ἐμὴν ἐγκωμιάζουσαν ἔχων ἀσθενῇ xat γὴϊ- 
νον, ἐχείνου τὴν οὐράνιον καὶ ἰσχυρὰν ἔχοντος. 
'AXA* οὗτοι μέν σε ἐπαινέσονται παρὰ τῷ Θεῷ, xpo- 
τούντιον μὲν τῶν ἀγγέλων, σειομένου ὃΣ τοῦ τῶν 
μακαρίων θεάτρου " t1p' ἡμῶν δὲ ἔστω σοι τοῦτ᾽ 
ἐγχώμιον τρόπον ἕτερον, ὅτι σφόδρα σε βουλόμενοι 
δεῖξαι, ὅστι; ποτ᾽ ἧσθα τοὺς τρέπους τε xal τὴν 
χορτερίαν, οὗ μόνον o0. δυνάμεθα τῶν σῶν xaXov 
 ἐφιχέσθαι, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐγγύς που γενέσθαι, ἣ γοῦν 
μετρίως λειφθῆναι. Ἐχώμεθα δὲ τοῦ σχοποῦ, σὲ τῷ 
τῆς ὑπομονῆς ἀγάλματι παραθέντες * οὐδὲ γὰρ φθό- 
γος ἐν ἀγαθοῖς, 


Ῥῆμα μὲν ηῦ») οὐδ' abshc npolero γογγυσμὸν 
ἔχον. Καὶ τί φημι γογγυσμόν ; ὁπότε δὴ καὶ χάρι- 
τας ὅτι πλείστας ἀνωμολόγεις τῷ συγχωρήσαντι 
τὴν νόσον ἐνακῆψαι, Kal εἰ μὴ δοχοίην παραφρο- 
νεῖν ἀπὸ τοῦ πρὸς σὲ μανιχῶς ἔχειν, ἰσχυριδαίμην 
ἄν σε χαθαρώτερον ἐχείνου τἀνδρὸς εἰδέναι χάρι. 
τας: τῇ προνοίᾳ. Πολὺ γὰρ fiv τὸ εὐσεδὲς ὑπερφυῶς 
Tapk σοί" τῶν δὲ μελῶν σοῦ) νενεχρωμένων, πῶς 
δ᾽ ἂν ὑποσταίην τὸν λόγον 1 xal τῶν ἄρθοων βε- 
ὁλαμμένων, ἀνδριάντος ἰσχυρότερος ἀνεφάνης, εἰ 
χα! τὸ σῶμα μὴ δυνάμενον ἀντέχειν πρὸς τὰ δεινὰ, 
ἀντλίσχετο, kx χοὺς τὴν σύστασιν ἔχον. "Ex:lvo μὲ» 
γὰρ ἄχον ἡττώμενον ἦν * ἡ δὲ Ψυχὴ, ἐπεὶ μὴ οἷα 
τε βιασήηῆναι, οὐδὲν ἀπὸ τῆς νόσου παρεδλάπτετο. 
[ιἰόγεν; Ἥτις γε xat λαμπροτέρα καθίστατο, χρυσοῦ 


nactus 68668, tumque omnino res tua, quales babent,, 
clarescerent: uti modo ejuslonge rebus deteriores 
apparent, quod eas coelesti ac valida lingua dilau- 
dante, in(irmam meam ac terrenam, tuarum ipselaus. - 
datricem sortitus sis. Enimvero illi te apud Deum. 
sint laudaturi, plaudentibus angelis, totoque beato« 
rum admirante coetu. À nobis autem, hoc tibi aliara- - 
tione encomium accedat, ut cum valde cupiamus to. 
ostendere, qualis moribus ac malorum tolerantia fue-. 
ris, nedum omnino bona tua assequi non valeamus, at 
neque propius ad illa accedere, aut vero non ita prae 
eul abesse. Porro insistamus scopo, tui illam compa- 
rationem exigentes, cum viro iu palientize exemplum 
universis proposito: bona quippeinvidiamnon habent, 


D Sane nec ipse verbum aliquod protulisti, quod 


murmur haberet. Quid murmur dico, cum et gra- 
tias amplissimas ei, cujus nutu morbus grassaretur, 
haberes ? Ac nisi pro mei in te amoris ostro insa 

nus videor, purius te viro eximio gratias egisse 
providentie affüirmem. Magna enim quadam apud 
te religiositas obtinebat. Plane emorientibus mem- 
bris, o quomodo sermonem sustineam 1 lacsisque 
articulis, statua fortior videbaris; quanquam cor- 
pus malis impar, utpote conflatum ex pulvere, 
absum ebaiur. Illud quidem nolens vincebatur : 
at animus cogi nescius, nili] a morbo Lldebatur. 
Qui eni:n ? nam etiam fieba! illustrior, tanquam si 
aurum in igne versetur. Haud equidem lubeu& 
alliicicbaiur ; lubens νῦν τ ἃ ται NES, NES 


283 


MANUELIS PALEOLOGI 


994 


wazima quadam grati animi significatione. Ut 3u- A τινος δίχην προσομιλοῦντος πυρί" ἑκοῦσα μὲν γὰρ 


t^m quis invitus afficiatur, lubens autem pietatis 
ergo ferat, haud commune przmmium consequatur ; 
imo etiam omnino majus, quam «ut proprio. quia 
consilio ac voluntate malorum noxam sustineat. 
Talia plaue tibi ingruebant, ac jactura, ipsa mem- 
bra erant. 

Enimvero ter ille magnus ac beatus Job, nullo 
membro fuit minatus ; nec eorum aliquod a morbo 
tabefaetum, quarquam totum corpus vermium exa- 
mine crelrisque plagis adesum esset, inutile reman- 
sit. Haud ergo tu, charum caput levioribus dolori- 
bus quam quibus ejus consumeretar corpus, ollo- 
ctasti : iis vero dinturniori proe illo tempore attritus 
fuisti. Sed et illud tuis illis doloribus cumulo ac- 
cessit, ut nimirum, cum vel acutissimi essent, im- 
mineret reipublicze cura, quam vir praeclarissimus 
non gessit. Quamobrem, uti dicebam, statua fortior 
enituisti. At neque statua magnum quid unquam 
aut parvum dicatur ferre, quan/lo et sensu caret : 
tu vero regali educatus cura, eademque subinde 
aetatibus auctus, lenitate, 418 nemo puto tmniverso- 
yum, morbi molestias pertulisti. Mortalis quippe 
exsistens, ea magno animo ferre optimum arbitra- 
baris, quz sunt con. pargta mortales invadere, 


οὐκ ἔπατχεν͵ ἑκοῦσα δ' ἔφερε τὰ δεινὰ μεθ᾽ ὅσης 
qt τῆς εὐχαριστίας. Τὸ δ᾽ ἄχοντα μέν τινα πάσχειν, 
ἑχόντα δὲ ςέρειν δι᾽ εὐσέδειαν, οὖχ Unos; ἐλάττους 
οἷσει μισϑοὺς, ἀλλὰ καὶ μείζους ἀτεχνῶς, ἢ εἶ τις 
γνώμῃ καὶ ἐχοντὶ χαχῶν δπήνεγχε συμφοράν. Σοὶ 
μὲν οὖν τοιαῦτα ἐπέθετο, καὶ ἢ ξημία αὐτὰ τὰ μέλη. 
ἙἘχεῖνος δ᾽ ὁ τρισμέγιστος καὶ μαχάριος ὡς ἀλτ»- 
θῶς ἀνὲρ ἀφαιρέσεως μελῶν οὐδαμῶς πεπείραται, 
οὐδέ τι τούτων ὑπὸ τοῦ πάδους μαρασμὸν ὃὅὃποιεεἴ- 
vay ἐν ἀχρηστίᾳ διέμεινεν, εἰ καὶ τὸ σῶμα πᾶν 
αὐτῷ διεδέδρωτο τῷ τῶν σχωλήκων σμῷ, xa τῇ 
«ᾳυχνότττι τῶν πληγῶν. Οὔχουν οὐδὲ χουφοτέραις 
ὀδύναις τῶν χατανολωχνιῶν τὸ ἐκείνου σῶμα αὖ- 
τός που προσεκάλαιες, ςίλτατε" ἐπὶ μαπρῷ δὲ 
«αὐτας διήνεγκα: ἥπερ 6 θανμάσιος οὗτος. Οὗ μὲν 
ἀλλὰ καὶ τοῦτό σοι ὀδύνας μείζους ἃ ποῖει, ὅτιπερ 
ἔδει φροντίζειν xal τῶν χυινῶν ἐν αὐτῷ τῷ ὄξυτά- 
ttp τῶν δεινῶν, ὅπερ οὐ προσὴν ἐκείνῳ τῷ λαμπρο- 
πάτῳ. Ὥστε σὺ καὶ ἀνδριάντος ἰσχυρότερος, ὅπερ 
εἶπον. Μᾶλλον δὲ ὃ ἀνδριὰς οὐδὲν οὐ μέγα, οὗ cp» 
xQ5v φέρειν ἄν ποτε λέγοιτο. Πόθεν ; 6 μηδὲν aicta- 
γόμενος. Αὐτὸς δ᾽ ἐτράφης βασιλιχῶς, καὶ τὰς ἡλι- 
κίας οὕτω παρήμειψας " τοσοῦτον δὲ πράως 
ὑπήνεγχας τὰς κχκαχοπαθείας τὰς kx τῆς νόσου, 


ὅ ον οὐδ᾽ δ. εἷς οἶμαι τῶν πάντων. “δου γὰρ κάλλιστον εἶναι φέρειν γενναίως θνητὸν ὄντα «ἃ τοῖς 


θνητοῖς ἐπεοχόμενα,. 
Qui itaque omnibus rebus gestis fortis enituisses, 
membris deinceps resolutis, longe fortior ac tole- 


᾿Ανδρεῖος τοίνυν ἀναδειχθεὶς ἐν πᾶσιν οἷς frps- 
ξας, τῇ παρέσει τῶν μελῶν, ἀνδρειότερος ἑφάντς 


rautior claruisii. Quanquam enim industrie admo- (c πολλῷ tQ μέσῳ xal χαρτεριχώτερος. El γὰρ καὶ 


dum arma mauu tractares, cum bona esses corporis 
valetudine, vixque non pedes cervorum pernicitati 
certarent, liec. tamen haud tantum sint tua : eo- 
run autem jacturam qua tu ratione ferre, ut ne 
ctiam verbum amarius proferre sustineres, id 
enimvero totum sit taum, nec eorum ullius qui lau- 
dein a patientia habent, 


Quin et morbi furiosa impressione ac violentia, 
cum vis dolorum intensior vigeret, tanquain. non 
indutus carnem, ita patiebaris, Pro co enim ut lu- 
geres, vociferareris, succenseres vitae, fortune ma- 
lediceres, te ipse tenebricoso angulo abderes, stra- 
gulis opertus gemeres : quod quis longe levioribus 
obluctans haud dubie passus esset: ipse magls 
domus janadas omnibus patentes volebas, eaque 
perseveranter agehas, qu:e vel sano morbi aliquid 
viderentur posse cousciscere. Quodque amplius 
prastet, nedum urgentibus ac rebus momenti ope- 
ram ponebas, sed οἱ iis qu:e quis venia a te ac- 
cepta facile cowpositurus erat : tanta ubique sé- 
dulitate habebas, Sed et. illud eximie pr:eclarum, 
ut ubi hominum vulgi vilioribus negotiis tui co- 
piam fecisses, haud ea postmodum neg'igentius 
ngeus, non integre gereres : quin imo, cum modi- 
ca quoque magna quedam indigentibus scires, 
laudquaquam diünittebas. destitutos ope, donec 
niinia, si qua abunde subsidio forent, cis przbuis- 
scs ? dd vero, cum necessa:iám quaudoque cibi 


τὰ ὅπλα μετεχείριζέ σοι τὼ χεῖρε δεξιῶς ἄγαν, εὖ- 
σωματοῦντι, xal τὼ πόδε ἡμιλλᾶτο ταῖς ἔἐλάποις 
μἰχροῦ δεῖν τῇ ταχύτητι" ἀλλὰ ταῦτα μὲν àv εἴ 
o) σά γε μόνον" τὸ δὲ τούτων τὴν Qr μέαν ὅπενεγ- 
χεῖν, ὥσπερ αὐτὸς ἔφερες, μηδὲ γοῦν πικρόν τι 
(fua κχαταδεξάμενος ὅλως προέσθαι, σὲν àwu;- 
νῶς, καὶ οὐδενὸς τῶν ἐπὶ τῷ χαρτερεΐν Üpwr 
pivov. 

Οὐ μὴν ἀλλὰ χὰν ταῖς ἐπιφοραῖ; καὶ ἐ πηρείαις 
τῆς νότον μαινομένης, ὡς εἰπεῖν, καὶ λυττώστς, 
ὁπότε δὴ τὸ δεινὴν τῶν ὀδυνῶν Ἦχμαξε, ὥσπερ οὗ 
σάρχα φορῶν, ἔφερες. ᾿Αντὶ γὰρ τοῦ χλαίειν, καὶ 
Bodv, καὶ δυσχεραίνειν τῇ ζωῇ, καὶ καταρᾶσϑαι τῇ 
τύχῃ, xai χαθεΐρξαι σαυτὺν ἐν σχοτεινῷ δωματίῳ, 


D xoi ἐγχαλυπτόμενον δεμνίοις οἰμώττειν " ὃ τίς οὐχ 


ἂν ἔπαθε, xal πολὺ τῶν σῶν χουφητέραις Tpozta- 
λαίων ὀδύναις; αὑτός γε πᾶσιν εἶχες τὰς θύρας 
ἀνεῳγμένας" καὶ διέμενες ποιῶν, ἃ χἂν ὑγιαένοντι 
προὐξένησέ τινά νόσον. Καὶ τὸ τούτου πολὺ psl- 
ζον" οὐ μόνον γὰρ περὶ τὰ χατεπείγοντα χαὶ με- 
γάλα ἡἠσχολοῦ ποάγματα, ἀλλὰ xal περὶ Exst;a, ἃ 
xiv ἕτερος διώρθου, τοὐνδόσιμον λαθὼν παρὰ σεῦ" 
οὕτω σὺ σπουδαῖος ἐν ἅπαπτι. Τὸ δὲ πολλὴν ποιοῦν 
ὑπερδολὴν, οὐ yàp χατεδέχου μὲν τοῖς εὖτε) ἐσι 
πράγμασι σεαυτὸν ἐχδιδέναι ὑπὲρ τῶν εὐτελεστέ- 
ρων ἀνθρώπων, ἢνέσχον δέ τι μετέπειτ᾽ ὀλιγωρή- 
οᾶς, ἐλλικῶς πρόξας" ἀλλ᾽ εἰδὼς ὅτι χαὶ τὰ πάνυ 
σμιχρὰ τοῖς χρίζουσί yt μεγάλα, οὐκ ἐξέπειιπες 
κοὺς βοῃθεία: ἡστινοσοῦν δεομένονξ, Ἐρὸ τοῦ wz- 


985 


THEODORI DESPOT/£ LAUDATIO FÜNEBRIS. 


280 


ρασχεῖν ἐχείνοις, ὅσα δὴ νομίζοιτο πρὸς ἐπικουρίαν A refectionem negligeres, ac somnum ab oculis sub- 


ἐξαρχέσειν, ἀμελῶν μέν που σιτίων, ὕπνον δὲ ἀπο- 
σοδῶν τῶν ὀμμάτων, xai ὅλως τῶν τοῦ σώματος πάν- 
τῶν χαταφρονῶν, ὥσπερ ὑγιαίνων, καὶ ὀφριγῶν, καὶ 
δυνάμενος ἄλλεσθαι, καὶ ὑπὲρ τῶν Κάνυ μεγίστων 
ἀγωνιζόμενος. 

Ὃ δὲ παρεῖχεν ἐκπλήτέεσθαι, ὅτι χαὶ τῶν ἰατρῶν 
βοώντων ὡς σεαυτῷ σαφῶς πολεμεῖς, ph πάντα 
δεύτερα θέμενος τῶν βοηθηύντων τῷ σώματι, αὐτὸς 
οὐδὲν ἧττον ἑνεῤγὸς ἦσθα. Ὑπεῖχες γὰρ τοῖς ἀδι- 
χουμένοις μᾶλλον τὰ ὦτα f| τοῖς καραινοῦσι πρὸς 
ὑγίειαν. "Ἔῤῥιψάς Tou καὶ τῶν χειρῶν ὀνησούσας 
ἰατρείας, ὑπὲρ διδλαιοσύνῃης ἀγιυνιζόμενος. Τοῦτο 
γὰρ ἐνόμιζες, ὀρθῶς διανοούμενος, ἀλεξιτήριον 
φάρμαχον γίνεσθαι τῇ ψυχῇ, ἣν οὐκ ἠξίους παρα- 


moveres, omninoque corporis omnia commoda, 
tanquam sanus, ac vegeto corpore, potensque ge- 
$tire, sc velut pro maximis rebus certamen esset, 
jta sperneres. ' 


Sed et illud stupendum, ut et medicis clamanti- 
bus, vim te tibi palam facere, qui non omnia ne- 
cessariis corporis commodis posthaberes, ipse ni- 
hilo secius operi intentus ésses. Quippe faciliores 
aures accommodabas querelis patientium injuriam, 
quam monentibus esse consulendum afflictee saluti. 
Ab ipsis fere projeceras manibus, si qua medendo 
viderentur, qui certamen inisses pro justitia. Id 
enim probo sane consilio averruncum anim: reme- 


δλάπτεσθαι τοῦ σώματος ἕνεκα. "Hoa οὖν ἀήττη- B dium putabas, cui nolcbas corporis ztudium quid- 


τὸς ἐν τοῖς δεινοτάτοις, xal o5x εἴας τυραννεῖσθαι 
τὸ χρεῖττον ὑπὸ τοῦ φαυλοτέρου " ὁ ἀθλητῆς, ὁ 
στεῤῥὸς, ὁ ἀδάμας τὴν ψυχὴν, ὁ τὴν ἰσχὺν σιδη- 
ροῦς, εἴ τις εἰς τὸ παρὰ σοὶ πρόθυμον ἀφορῴη, 
xà τὴν ἔμφυτον προαίρεσιν, οὐκ εἰς τὰς τὸὺ σώμα- 
τὸς ἀσθενείας, αἷς ἣν ἀνάγχη τοῦθ᾽ ὑπενδοῦναι, σύν- 
θετον ὃν xal θνητόν. Μᾶλλον δὲ, εἰ xai εἰς ταύτας 
tic ἀφορῴη, ὑπερϑαυμάσεταί σε τῆς γενναιότητος. 
Τὰ γὰρ ἀφόρητα ἔφερες ὥσκερ ἄλλου κάσχοντος, 
$ ὄναρ ταῦτα ὀρῶν. 


Καὶ μὴν περιιστάμενοί δε πολλοὶ τῶν ἐϊειτῆ- 
. δείων, ὧν ταῖς χερσὶν ἐδεραπεύετό σου σῶμα má- 
σχον, ἀντὶ τῶν πεπονθότων σοι μελῶν ὑπηρετουμέ- 
νων, μόλις ποτέ πως ἀϊσθόμενοι τὸ σφοδρὸν τῶν 
ὀδυνῶν ὅόον ( οὐδὲ γὰρ ἐδείχνυς, εἰδὼς λυπήσων 
σφόδρα φιλοῦντας), οὐχ οἷοί τ᾿ ἦσαν ἀδαχρυτὶ τὰ 
δέονδ᾽ ὑπουργεῖν" ἀλλὰ χερσὶ μὲν. παίοντες στέρ- 
να, ἀστακτὶ δὲ δαχρύοντες, τοὔδαφος ἔδρεχον " xal 
ταῦθ᾽ ἐπράττετο σιγῇ, μὴ σε λυπήσωσιν ἄχοντες, 
αἰσθόμενον αὑτοὺς ὑπὲρ σοῦ λυπουμένους. Πέφυχε 
γὰρ τὸ φιλοῦν χαίρειν τε χαιρόντων τῶν φίλων, 
χαὶ ἀνιωμένοις τούτοις ὀννάχθεσθαι. ᾿Αλλ’ ἐπεί σε 
ταῦτα οὐχ ἐλάνθανε, πῶς áp; οὐδεμίαν σεαυτῷ 
παραμυϑίαν ἐδίδους, ἕως αὐτοὺς ἀπέλυες σὺν εὖ- 
θυμίᾳ. Δεινὸν γὰρ (pou, δεινὸν εἶ σοὶ μὲν νόσῳ πά- 
σχοντι οἵδε συνχλγήσουσι διὰ τὸ περὶ σὲ μεμηνὺς, 


quam obesse. Malis itaque gravissimis pulsatus, in- 
superabilis eras, nec tui deteriorem partem ei quee 
est pollor vi quadam dominari sinebas : o tu athleta, 
firmum pectus, animo adámás, robore ferreus, ut 
quis in aniini tuum illud propositum, innatamque 
voluntatem, non ut in corporis infirma aspiciat, 
quibus illud cedere, pro sua concrctione ac morta- 


litate necessum erat. Imo ut in illa aspiciat, tuam 


illam generositatem omnino admiretur. lta enim 
mala intolerabilis sustinebas, tanquam alius pate 
retur, ac velut in somnis ac nudo spectro non 
vera videres, 

Sed et necessarii plures lecto circumfusi, quo» 


Qum manibus zgrum curabas corpus, postquam 


defecta membra id obsequii negarent, ubi vix tan» 
dem dolorum vim, quanta esset cognovissent ( non 
enim ostendebas, qui rem cbaris valde molestam 
scires), haud deinceps necessaria obsequia nisi fn 
laerymas resoluti poterant praestare, sed manibus 
tundentes pectus, ac ubertim lacrymarum perfusi 
imbre, solum irrigabant : quod ipsum gerebatur 
silentio, ne te inviti contristarent, quos tui causa 
contristari scires. Solent euim amici congau:er& 
gaudentibus amicis, ac cum iisdem tristibus parl 
ter tristari. Quia enimvero te lic non latebant : 
qui enim potuissent ? nullum tlbi concedebas leva- 
men, donec zxquanimiores factos a te diniisisses. 
Grave siquidem omnino putabas, ut affectus ipse 


αὐτὸς δὲ τούτους ὀφόδρα φιλῶν, ἐάσεις ἐν τῷ ὑπὲρ D ac zger, ab impensiori amoris vi tibi condolentes, 


σοῦ πάτχειν. Διὰ ταῦτα, τῶν ἀφορήτων σε ὄυνε- 
χουσῶν ὀδυνῶν, ρέμα πως αὐτὸς μειδιῶν μετὰ 
«ἧς ἐμφύτου σεμνότητος, ῥήμασιν ἡἠδίοσι ῥόδων 
αὐτοὺς ἔπαττες" xal ῥᾷον ἔχειν ἰσχυριζόμενος, 
μετὰ χρηστοτέρων ἐλπίδων οἴκαδε κάντας ἐξέπεμ- 
πὲς. Ταύτῃ τοι xal τὸ περὶ σὲ πάντων φίλτρον δ:η- 
νεχῶς ἐπεδίδου, θαυμαζόντων» σου τὴν γενναιότητα 
καὶ τὸν εἰς αὑτοὺς ἔρωτα. 


Οὕτως ὁ βίο; σοι πᾶ: ἀγὼν ὑπὲρ ἀρετῆς xol τοῦ 
γιγνομένου, xàl σου τὸ φῶς ἐξέλαμψεν ἔμπροσθεν 
τῶν ἀνθρώπων, εὖ ποιοῦντο; μὲν τοὺς σοὺς, ὅσον 
οὐκ ἂν ἦν βίλτιον, κρατοῦντο δὲ τῶν πολεμίων, 
ὅδον ix τῶν ἔργων ἐφάνη * γαίτοι χὰν αὐτῷ τῷ νο" 


quos supra modum haberes charos, tui ergo affici 
sineres. Quamobrem, quem dolores intolerandi te« 
nerent, quiete ac blande innata illa modestia subri- 
dens, verbis supra rosas dulcioribus eos asperge- 
bas, affirmansque lenius habere, meliorum spe p'e« 
nos omnes domum remittebas. Qua re omnium in 
te amoris vis jugiter augebatur, cum tuam illi in« 


. genvuitatem ac amorem ín ipsos veliementius ad^ 


mirarentur. 

Sic tibi vita tota certamen pro virtute, ac «0 
quod esset operz pretium fuit, tuumque. illu] lu- 
men eluxit coram hominibus, qui tuos quidem, ut 
nequeat melius, demerereris ae bonis augeres, lio- 
δίος autein victor superares, quantuin liquido opera 


237 


MANUELIS PAL;E0t.OGI 


estendernnt : quanqnam in ipso quoque morbo, A δεῖν, ἔων plv οὕτω δεινῶ:, ὅδον οὐδ᾽ olóv τε φοά- 


sic male habens, ut nec verbi« exprimi possit, sic 
tamen generose haberes, ut videntes in stuporem 
converteres, qui nulla intermissione, Indefessoque 
studio, cum pro tuis, tum adversus hostes, gerenda 
prestares. Sic nimirum erat per omnia optimus 
vir vobis eximie charus. 

Nulla quidem vos unquam eorum satietas ca- 
piat, quibus vester ille magnus ostendatur : verum 
ΠΏ possim amplius dicere, autve ulta progredi. 
Cum enim exiguum terrz spatium, quo generosum 
corpus, m rabilis animz illius quondam vehiculum 
legatur, aspicio, parum abest ut ue amens efficiar, 
Bec restat quid agam. Volo dicere, scd torpet lin- 
gua : volo. loqui, vox vero dolore defcecta. nequit 


ζειν, ἔχων δὲ οὔτω γενναίως, 600v τοὺς ἐρῶντας 
θαυμέζειν, καὶ τὰ δκὲρ τῶν ἰδίων, καὶ τὰ χατὰ 
τῶν ἐχθρῶν, διενεργῶν οὐκ ἐπαύου. Οὕτω διὰ 
πάντων ἄριστος ἦν ὁ διαφερόντως Oplv φιλού- 
μενος. 


Κόρος μὲν οὖν τῶν ἐχεῖνον δεικνύντων μέγαν 
οὖκ ἅν ποθ᾽ ὑμῖν γένοιτο" ἐγὼ δ᾽ οὐχ οἷός τε λέγειν 
ἔτι, οὐδὲ χωρεῖν περαιτέρω. Ὁρῶν γὰρ χῶρον 
βραχὺν σῶμα γενναῖον καλύπτοντα, ὃ τὴν θανμε:- 
θίαν ἐχείνην ψυχὴν ἔφερε, μικροῦ δεῖν ἔξω φρ0- 
νῶν γίνομαι, xal οὐκ ἔχω πῶς ἐμαυτῷ χρέσομαι, 
Βούλομαι εἰπεῖν, ἀλλὰ vapxd μου f) γλῶττα. Θέλω 
φθέγγεσϑαι, ἀλλ᾽ ἡ φωνή μοι οὐχ ὑπουργεῖν δύνα. 


obse;ni, neque sermouis reliqua organa, vincente B «ai, ἐχλελυιπυῖα τῷ πάθει, οὐδ᾽ ὑπακούει τῇ óppi 


pressura, voluntatis obsequuntur. sgltationi, cum 
nec auimus ipse ac ratio statum retineant. Nihil 
v0$ sanc in presentiarum, ipseque adeo cum primis, 
quam lamenta im; ensius desideratis. llorum ratio 
defuncti encomia. Quee enim laudes defunctos 
optimos probant, cedem cum amorem in eos ac- 
cendunt, tiim jacturam ostendunt quam maximam. 
Quod. porro. jacturam auget ac dainnum, utique 
ctiam au,cat tristi iam : ac rursum qvod auget tri- 
stitiam, etiam lamenta, Quanquam crgo aliquis ips 
80s queque lacrymarum afferat fontes, quanquam 
amnia sensus expertia, ipsique adco loculis depo- 
siti mortui, ut! res ferret, nobiscum lamententur, 


τοῦ θελήματος τὰ λοιπὰ τοῦ λόγου ὄργανα, $tt3- 
θέντα τοῦ πιέζοντυος, μτδὲ τοῦ νοῦ xai τῶν λογι- 
970v lv τῇ καταστάσει μενόντων. Ὑμῖν μὲν γὰρ ἡ 
ἔφεσις νῦν ἐστι, xal ἐμοί γε μᾶλλον ὑμῶν οὐδὲν ἢ 
θρῆνοι πολλοί, Αἴτιον δὲ τὰ τοῦ οἰχομένου ἐγχώ- 
μια. Τὰ γὰρ δειχνύντα τοὺς τεθναωτας ἀρίστους 
ἃ ἔἐρας ἀνάπτει μὲν τὸν εἰς αὑτοὺς ἔρωτα, δείκνυσι 
δὲ τὴν ζημίαν μεγίστην. Τὸ δὲ τὴν ζημίαν αὖξον 
xai τὴν λύπην δήπουθεν" τὸ δ᾽ αὖ τὴν λύπην, τοὺς 
θρήνους. K3v οὖν τις παρενέγχῃ καὶ τὰς rzvzyk 
δαχρύων᾽ xlv ὁμοῦ μὲν πάντα τὰ ἄλογα, ὁμοῦ ü 
ἅπαν ἀναίσῆητον, xal οἱ ἐν copol; νεχροὶ, εἰ οἷόν 
τὸ ἣν, μεθ᾽ ἡμῶν θρηνήσωσι, χαὶ τοῦτό γε ἀπέ- 


atque id infinitum luctum, nulla h»c vobia dolotum (q, P2v*2, οὐχ ὅπως προσθή χη τῶν ὀδυνῶν τοῦθ' ὑμῖν, 


futura. sint. accessio ; quin εἴ doloru » haud exi- 
guam aliquam partem auferre. videantur. Obrutis 
namque Lristiti:e fluctibus animis, praesentior nulla 
consol:tio, q:aw luctus occurrat. Non enim id gra- 
ve, ut lugeas, ut vel torrentes lacrymarum ab ocue 
lis. mittas, sed quol intus. mordet animum, ut 
et lacrymis uti habeat : torrentis autem in modum 
flere, iis. levamen quoddam. exsistat, qui diris ca- 
sibus obruti suut. Mihi ergo haud valenti ulterius 
progredi, quique nequeam solus condigne fratrem 
celebrare : quippe alioru o. iialorum hoc cumulo 
accedit, ut przi dolore animus velut Οὐ σοι ac exe 
«atus sit : reliquum videatur, ut auxilium a vobis, 
quantum 8it possibile, invenerim. In eo autem sit 


ἀλλὰ xal τινὰ πως μοῖραν οὐ σμιχρὰ"» τούτων ga- 
νεῖται προσαφαιροῦν. Ῥυχαῖς γὰρ κύμασι λύπης 
βεδαπτισμέναις οὐδὲν ἂν δήπουθεν παραμύθιον πρὸ» 
χειρότατον 1, τὴ δαχρύειν. Οὐ γὰρ τὸ δακρύειν 6n- 
νὸν, ὁπόταν δ᾽ τις xal χρουνοὺ: ix. τῶν ὀμμάτων 
ἀφῇ δακρύων, ἀλλὰ τὸ δάκνον τὴν Ψυχὴν, ὥστε χαὶ 
6àxpust χρῆσθαι" τὸ δὲ δαχρύειν χρουνηδὸν mw 
φιτμός τις γίνεται τοῖς συμφοραῖς χατακχλυζορὶ» 
νοις. Ἐμοὶ δὲ pi δυναμένῳ προξαίνειν ἔτι, xal 
μουῳδεῖν ἀξίως τὸν ἀδελφόν πρὸς γὰρ τοῖς ἄλλοι 
δεινοῖς ὡσπερεὶ xal fj διάνοια ὑπὸ τοῦ πάθους πι- 
πῆρωται " λοιπὸν ἂν εἴη παῤ' ὑμῶν ἐπιχουρίαν eb 
ρεῖν, ὅση δυνατή. Ἢ δ᾽ ἔστιν, εἰπεῖν ὑμᾶς, Amy 
ἂν εἴη προσήχουντα τῷ χαιρῷ xal τῷ πάθει, 


positum, ut vos quoque dicatis, si qua tempori ac D ἕως ἀνενεγχόντες τὰ εἰχότα καὶ ἡμεῖς μονῳξέ- 


dolori cengrua sint, donec ad me rediens, ipse 
quoque singularis lamenter quz decent. 

Quotquot itaque ejus bona experti estis ; estis 
porro experti omnes : unam mihi rumpite vo- 
cem, uno corde, uno animo, tanquam ab uno quo- 
dam ore ; huncque ejus loculum amplexati, qui in 
vos, nihil minus patris, quam despota ac domini 
partibua defunctus sit, tempori congrua verbis ef- 
ferie, 

Lamentautes (1). 

(uid enimvero ? Jubes vocem sumpere hcminum 

05 pene mortuorum ἢ 


(Ἢ Lameutantes, Antiqua. est live religio plan- 
geudi ac. laneniandi super moertu. Iuncre, cui i8 


σωμεν. 


Ὅσοι τοίνυν τῶν ἐχείνου χαλῶν ἐν πείρᾳ γεγέ- 
νησθε, πάντως δὲ ἀπολελαύχατε πάντες, ῥήξατέ μοι 
μίαν φωνὴν μιᾷ ψυχῇ, ὡς ἐξ ἑνός τινος στόματος" 
καὶ περιπτυξάμενοι ταυτηνὶ τὴν σορὸν τοῦ οὐχ ἧττόν 


γε πατρὸς ὑμὶν ἣ δεσπότον, τὰ τῷ καιρῷ συμθα!»- 


νοντα φθέγξασθε. 


Οἱ θρηνοῦντες. 
Τί τοῦτο; Στόμα κελεύεις ῥῆξαι ρων" ἣν μικροῦ 
verexpopésev àdvÓpoaor ; 
inaxime clarus erat, ac re pubiic.e utilis, uti. aeci- 
dit in Josia sanctis: imo. rege, quem Jeremias baud 


£89 
Ὁ Aémov. 
ὁπόσον οἷόν τε Aévo. 
Οἱ 9pnvovrtec. . 


“Ὑπκακουσόμϑθα, ἣν οἷοί τα γενώμεθα κρατεῖν 
τοῦ γε χρατοῦντος ἡμῶν ἤδη πάθους. 

"Ἔδει γε, καὶ βέλτιστον ἦν ἡμῖν, πρὸ σοῦ τὸν 
βίον ἀποικλιπεῖν" ἐπεὶ καὶ γτῦν ὡς ἀληθῶς οὐκ 
ἀληθῶς ἐστιν ἡμὰς ζῇν. 

El γὰρ δὴ καὶ μὴ τεθνήκαμεν ἤδη, ἀ.1λὰ τὴν 
ζωὴν ἀναλίσκομεν ἐν τῷ θανατᾷν ὀσημέραι, 
καὶ τὴν ἐνθένδε μετάστασιν ποθειγοτέραν Conc 
ἡγεῖσθαι, καὶ τὴν τελευτὴν εὔχεσθαι. 

Πᾶς τις γὰρ ἀπα.1λαξείων ἐστὶ cov τῇδε, el 
καὶ μὴ αὑτὸν ἀποσφάτεει, νόμους εὐσεδείας zv- 
1άττων. 


Οὐκ ἔνι βιωτὸν ἀνδρὶ γεγευμένῳ τῶν cor ἀγα- B 


0ov. 

Xvuxrv(v μὲν χρόνον, ὦ δέσποτα, xal cvre- 
χῶς τῶν σῶν καιῶν μετεδίδους ἡμῖν, καὶ xávcaà 
Xáci διόνεμες τἀγαθὰ μετὰ δαψιλείας ὅτι 
s&oAJATnc. 


O0 μήν ye πάντως événAncac, οὐδ' εἰργάσω 


πώποτε διακορεῖς τοὺς μετειιϊηχότας. 
Οὐ γὰρ ἐνῆν, οὐδ᾽ ἐγγύς. , 
'Ea4oít&ic γὰρ παρὰ Θεοῦ ἀρετὴν, zAovcor 
ἀυάνατον " καὶ τοὺς συγόγτας τοῖς T6 toicU- 
τοις οὐχ ἔνι στῆσαι τὴν ἔφεσιν τῆς μετ’ αὑτῶν 
συνουσίας. 


THEODORI DESPOT.E LAUDATIO FUNEBRIS. 


Orator. 

Quantum, inquam, per facultatein licet. 

L'amentantes. 

Erimus dicto oudientes, ut a dolore obrueute pos- 
simus nonnihil emergere. 

Par sane nobisque optimum erat, «t te priores 
vitam relinqueremus : nam et modo recera haud vere 
ticere possumus. 

Quanquam enim necdum mortui sumus, vitam ta- 
men quotidie moriendo consumimus, atque ab huma- 
nis migrare, quam vircre desiderabilius ducentes, 
morlem deprecamur. 

Nemo quppe est, qui non a vila liberari cupiat, 
quanquam pietatis legum observans, ipse sibi manus 


uon inferat. 


Fieri non potest ut quis vitalem ducat vitam post 
(ua illa delibuta bona, 

Multo quidem | tempore, o despota, jugi nos tuo- 
rum bonorum parliciratione donusti, eaque oun bus 
omnia affluenter admodum impertis i. 


Haud tamen omnino corda implevisti, aut eos qui 
essent parti ipes in fastidium vertisti. 

Nec enim res iu ferebat, auive ut ita ferret, propa 
erat. 

Larga enim & Deo manu divitias immortales (ue- 
ras conseculus, nec quibus iis consortes fieri cbtigis- 
sel, earum consortii cupiditas sisti poterat ac coli- 
beri. 


Ὥστε σὺ μὲν Dec ἡμῖν ἅπαν ἀγαθόν " διψῶν-, Quamobrem qui omne nobis d:plueres bonum, mo- 


tuc δ' οὖν εἴασας ἀποε.1θών. 

Πο.1.1ὰ μὲν ἡμᾶς £0gpaxac καὶ εἰργάσω CnAo- 
τοὺς πόνοις σεαυτοῦ καὶ κινδύνοις, καὶ ταῦτά 
σοι τῆς τύχης ἀντιπκιπεούσης ὡς τὰ zoAAd * xal 
ποιιλοῖς γα οἱομένοις ῥᾷστον εἶναι κεχηγόσι κα- 
τακπιεῖν σε σύναμα πᾶσιν, ὧν ἦρχες, πρὲς τοὺ- 
γαντίον τὴν δόξαν αἰτοῖς μετέστησας" xal βοῶ- 
σιν αἱ τῶν B; Tov ἐπιδείξεις. 

Νῦν δὲ, $.U6, xal γῆ, d.Llà εἰς ἂν οἷός τὸ γέ- 
ψοιτο τὴν συμφορὰν τρωγῳδεῖν ; Ἢ τίς ἀξίως 
θρηγήσειέ σε τὴν πάντ᾽ ἄριστον ἐζημιωμέγος ; 
Τίς σιδηροῦς, τίς ἀδαμάντινον ἔχων ψυχὴν, 
ὥστε δυνηθῆναι φέρειν διὰ τέλους τὸ οἷν- 
«οῦν ; 

AT, al, a], τῶν κακῶν συνδρομῆς, τῷ σε τὸν 
βίον μόνον ἀμεῖψαι ! — 

Ὅς γὰρ χθὲς καὶ zpótpita τὴν τοῦ ll&lozoc 
&ósíxrvuc εὑδαίμονα, τῷ ταύτης καὶ δεσπότης, 


absimili θρηνῳδίᾳ prosecutus est. Multis quidem 
Chrysost. bom. 4 ad Heb. ac locis aliis invehitur 
in plauctus agi solitos in funeribus üdelium, ipsam 
quoque interminatus excominunicatiouem | in la- 
swuentatrices precipue feininas, qu:e solerent con- 
duci im. eum tnem, tanquam uios ille fidei resur- 
rectionis contrarius videretur quam Ecclesia (oto 
eiali nis oflicio auzustissune praedicat, Verum «a 
Chrysostomus dixerit, 4ua. exa;gerando qua cos 
persu ingens, qui ejusinodi laueutis plus justo. ju- 
duigereunt, uec in eis te.erent uoduai, plaugeutes 


riendo sitire nos permisisti. 

Multam nobis letitiam fecisti, tuisque ipse labo- 
ribus ac periculis ad emulandum provoc.'sti, ta:.ct:d 
adtersa [ortuna plerunque utereris : multisque pu- 
tantibus sibi facile, ut te, tibique subditos omnes, 
hiantes absorberent, eorum in contrarium opiniouem, 
uti res exhibitae clamant, omnino vertisti, 


Nunc autem, celum. terraque, quis tantam illam 
calamitolem dire salis lamentetur 7 Quisve tui per 
omnia optimi (actem jacturam digne defleat ? Qua 
[erreus, quis. ita adamantino peclore, ΜΙ trisiitiqm 
in finem [erre possit ? 


len, heu, heu, concurrentia mala, ipso hoc quod 
migraceris αὖ humanis ! 


Qui enim heri ac nudiustertius Peloponnesum bca- 
res, ejus. cum despoia duxque, (wm sospitator cxsi- 


revera ac dolentes, seu etiam doloris ac trist ti:e si- 
na monstian;es, tanquaui. ji qui spem uon ha- 
ent, »C€. vetut etlin ci, non. Christigni essent, Éx- 
stant. Nicephori G.egora ngais huic similes, quas 
plauxit iu obitu utriusque Andronici, ac Metochiia 
magni Logstiete ΤῸ y et xi, ut eum. morem ng. 
ΜΠ Γ 1} cumprunis celebrem noveris sub Palaolo- 
gís, ae novissi nis imperii temporibus. Hie «inue 
lare ut prater μονῳόουντα Mauuelem, alii quoque, — 
8. cuurus 1 τ) Δι partem vepiat, 


91 


MANUELIS PAL/EOLOGTÜ 


siens, illius statim res, vita functus, im contrarium A xal ἡγεμὼν. καὶ σωεὴρ εἷνωι, πρὸς τοὐναντίον 


demutasti. 


blaue vero. pro letitia caliginem, pro (umine te- 
uebras humauee vite miscuiati 


Quemadmodum enim tua nobiscum prasentia, uni- 
tersis pariter universorum bonorum auctor exsiste- 
bas, ita seculo exemptus, consuetorum bonorum ez- 
sortes [ecisti. Videantur enim una tecum bona aco- 
lasse. 

Ὁ qui provinciam hauc desolatam adeo reliquisti, 
cujus semper commoda, nedum ignarie viieque mol- 
liori ac voluptati, sed et necessariis, quam mazime 
licebat, prahabuisti ! addam vero, securitati etiam, 
ac quandoque saluti ! 


O qui eo tantum, quod α nobis separatus [uisti, 
ab omni nos pariter bono separasli ' 

Ο qui versans nobiscum omnino dares vivere, qui- 
que moiiens, subditos omnes velut cnecaaii ! 


O qui tenebris eorum oppleveris oculus, qui tuos 
illus dulces, pulchrosque ac ridentes mortis obscuro 
viderunt prorsus immulalos ! 


O qui auditum omnem, tua statim audila morte, 
supra omnem tonitrui vim ad multum tempus obri- 
gescere fecisti ! 

O qui corda ας priecordia omnia, instar imma- 
nium fulminum, longissimo tempore concussisti pari- 
ter ac percussisti! 

O qui omues corporis sensus, omnemque animi 
facultatem, vel prorsus ad multam horam ezstinzisli, 
pel sola obitus fama, jugiter obtundas atque obscu- 
res! 

O jure odibilem horam illam, que te moriuum no- 
bis reprasentavit : informem quidem a morte, a mul- 
JHiplici «utem ac longa egritudine toto corpore ade- 
gum ! 

(Quis tui corporis speciem illam olim floreutem ac 
pigentem, illumque decoris cogitans [ulgorem, atque 
jnde[icientes in eo recolens diffusas gralias : tumque 
rursus tristem illam diem, qua corrupiioni tradidit, 
in memoriam revocans, non omnino vite osor a£ 
giori desiderans inpeniatpr ? 


Prasiabat ergo, charum caput, subditos omnes tibi 
commori, quam ul te mortuum aspecluri essent : ayf 
cerie quod in secundis esset. ponendum, ut. tecum 
cou[ertim uno tellus sepulchro coudendos exciperet. 


Quid enim homo habea] vjvere, qui tanti boni ja- 
gluram perpessus sit ἢ 

Hactenus peroravimus, quando plaga totum per- 
vadente corpus, ipsasque adeo animas, uf sic loqui 
liceat, consumente, atque mordente modisque 
omnibus depascente, non possuinus dicere quauta 
δι. opus, 


εὐθὺς paréfaAsc τὰ κατ᾿ αὐτὴν αράγμαξα ἐνθέν- 
6s μεταστάς. 

'AxAbr μὲν πόντως ἀνεὶ φραιδρόεητος, dei 
δὲ φωτὸς σκότος ἔμιξας τῷ καθ᾽ ἡμᾶς τῷδε 
βίῳ. 

Καθάπερ γὰρ τῷ μεθ' ἡμῶν εἶναι, πάντων 
ὁμοῦ τῶν χωλῶν πᾶσιν ὑπῆρχες αἵειος, οὕτως 
ἐξ ἡμῶν γεγονὼς, τῶν εἰωθότων ἀγαθῶν ἐκ» 
τὸς ἡμᾶς ἔδειξας. Ὡς γὰρ ἔοιχυ, συναπέκπτη oci 
τὰ xa.ld. 

"QD “ἰἰπὼν τήνδε τὴν γῆν ἐν ὀρρανίᾳ πολ.ῇ, 
ἧς τὸ συμξέρον ἀεὶ προὐτίθεις, οὖχ ὅπως 
ῥᾳθυμία:;, καὶ ῥᾳσεώνης, καὶ τρυφῆς, dà 
καὶ τῶν ἀγυγχαίων ὅσον ἐνῆν" προσθήσω δ' 


B ὅτι xa! τῆς dcgaAds(ac τῆς σῆς, καὶ τῆς ζωξς 


ἔστιν οὗ ! 

Ὃ τῳ διεστάναι μόνῳ, πάνεων ὅμοῦ τῶν κα. 
Ao διεστηκότας ἡμᾶς ἀποφήνας ! 

"D ζῶντας μὲν ὡς ἀληθῶς, ὀπόεα σὺν fps 
ἥσθα, 0a: ὧν δὲ, πᾶν τὸ ὑπήκοον ὧσ παερεὶ γακροὶς 
ἐργασάμενος ! 

"D τοὺς ἐσθαλμεοὺς σκοεώσας, οἵ σου τοὺς ἡδεῖς 
καὶ καιϊοὺς xal γαγανυμένους) παντάπαση 
ἀν η.1.1αγμέγους δωράκασι, τῷ κακαιδύςφθαι fe 
ψγάτῳ ! 

"D πασαν ἀχοὴν ἑξῆς τὴν σὴν dxoboeacer τι- 
λευτὴν ὑπὲρ ἁπάσας τὰς βρφνεὰς εὐθὺς πω;ώ- 
σας ézl μαχρῷ ! 

"D καὶ τὰς καρδίας καὶ τἄνδον sdyrza 6a 
κεραυνῶν ἐξαισίων ἐπὶ χρόνον μήκες ξον καὶ ze 
tacsícac xal καταπιήξας ! . 

1) adcuc μὲν αἰσθήσεις τοῦ σώματος, πᾶσαν 
δὲ δύναμιν τῆς ψυχῆς, ἣ σδέσας Oc ἐκιποῖὺ, 
ἣ διηγεχῶς ἀμδλύνας τῇ φήμῃ μόνῃ τῆς pure 
στάσεως ! 

Ὦ διχαίως μισουμένης ὅὄρας ἐκείνης. ἐπ 
σε véxpóv ἡμῖν ἔδειξεν, dpopgor μὲν τῷ ἴα: 
váto, χατεδηδομένον δὲ τῇ ποικέζῃ καὶ μων" 
νόσῳ 

Τίς σου τὴν ὥρων τρῦ σώματος, caderas frin 
xal £0a 44s, τήν τε ἀστραπὴν τοῦ &d.lJovc ὃ 
θυμηθεὶς, τάς τε ἐν αὑτῷ διακεχυμένας γάρ 
τας ἰύγγων ÓAoc μὴ «“διπομέγας . αὐτίχοϊ 
αὖθις ἀναμνησθεὶς ἐκείγης τῆς ἡμέρας cx 
στυγερᾶς, qj σα φθορᾷ παρέδωκεν", elt" οὐ θαγα. 
tor εὑρεθήσεται, μισήσας ἅπαξ τὸ ζῇν ; 

"Autor. ὄρ' ἦν τεθνάναι τοὺς ὑκὸ σὰ zàár 
tac, ἣ ζῶντας, φίλη xegalh, σὲ τκαθνγεῶτε 
θεάσασθαι" ἣ χατὰ γοῦν δεύτερον “πιοῦν ἐ- 
θρόους πάντας σὺν σοὶ γῇ τε καὶ rdge te 
θῆναι. 

Τί γὰρ δεῖ καὶ ζῇν ἄνθρωνον, ἐρ’τερημένα 
κα.1οῦ τοσούτου ; 

Tav:a παρ᾽ ἡμῶν ἤδη, ἐπεὶ μὴ οἷόν τε λέγει 
ὁπόσα χρὴ, τῆς πληγῆς διιχνουμένης δι᾽ ὅλου τοῦ 
σώματος, f, καὶ ψυχὰς αὐτὰς, εἰ θέμις εἰ τεῖν. ἀνα» 
λίσχει, 6á«voysá τε xal χατεσθίουσα πάντα ww 
πον, 











223 


THEODORI DESPOT/AE LAUDATIO FUNEBRIS. 


291 


Εἶεν ἐγὼ δὲ τί χρήσωμαι; Τέτρωχε γὰρ dj οὐχ Α Sic vero. Ego autem quld agam Ὁ Quippe vuine- 


ἀγαθὴ τύχη, χαὶ τὸ ἄλγος, ὡς ἀφόρητον " οὗ μὴν 
ἰάσεταί γε, ὥσπερ Αχιλλεύς ποτε Τήλεφον. Οὔσης 
δ᾽ ἀνιάτου τῆς πληγῆς, xal τοῦτο πρόσεστιν ἣμῖν 
τὸ ἀνώμανον. Τὸ γὰρ ἀφόρητον τοῦτο πάθος βιά- 
ζεται μὲν τραγῳδεῖν, χαὶ τοὺς γιγνομένους θρήνους 
συντιθέναι, ὑπὲρ ζημίας μὲν χοινῆς, ζημίας δὲ 
ἰδίως ἐμοί " ἑτέρῳ δὲ πάλιν τρόπῳ προσαναγχάζει 
σιγῇ δαχρύειν, νάρχην xoi νέχρωσιν ἐμποιοῦν. 
Πρὸς οὖν ἀμφότερα συνωθοῦν πρὸς οὐδέτερον ἐλθεῖν 
δίδωσι. Τὸ γὰρ πρὺς τἀναντία χατὰ ταυτὸν πορεύ- 
εαϑαι βιαζόμενον τὴν πρὸς ἑχάτερά πως ἄφιξιν 
εἴργει. Οὕτω ποικίλον τὸ τυραννοῦν, xal καχῶν 
ἐπέκεινα. Τυφλοῖ γὰρ μάλα τοὺς λογισμοὺς, xat 
ταράττει τὴν διάνοιαν, xal συγχεῖ πως xal xuxd 
πάντα νοῦν. 

Ἀλλ᾽ ὦ xal θαυμαξόμενε xdi φιλούμενε, οὐχ 
ὅπως ὅτε περιῆῇς, ἀλλὰ xal νῦν μεταστὰς, xat μᾶλ- 
λον νῦν ἣ πρὸ τοῦ" τὰ γὰρ ἀγαθὰ χρυδέντα ποθει- 
νότερα φιλεῖ γίνεσθαι" τί δή ποτε κανὼν διχαιοσύνης 
ὑπάρχιυν, ἐμέ πως ὥφθης ἡἠδικηχώς; Καὶ γὰρ 
αὐτὸς ἀπελθὼν ὅπου γε πάντως ἀφιξόμεθα πάντες, 
ἐμὲ κατόπιν ἐλθεῖν ἀφῆχα;, xal ταύτῃ μοι τὸν βίον 
ἀδίωτον καὶ πάντη χαλεπώτατον ἔφηνας. Οὐ μὴν 
ἀλλὰ χαὶ αὐτὸς ἐμαυτὸν ἡδίχηχα τρόπον ἕτερον, μὴ 
πρότερόν σου τὸν βίον ἀπολιπών. Εδει γὰρ xol 
βέλτιον fiv ἐμοὶ, μὴ σοῦ τοῦ νεωτέρου γενέσθαι 
δεύτερον, πρὸς τὸ μεταστῆναι τῶνδε. ᾿Αλλ᾽ ἔφθα- 
σάς γε ἡμᾶς, ὡς οὐχ ὥφελε" xal ἡμεῖς, ὡς ἔοιχεν, 


ravit mala fortuna, dolorque, tieu quam intole:abi- 
lis ! nec tamen, uti quondam Telephum Ach lles, 
sanatura sit. Porro autem insanabili plaga hoc no- 
bis cumulo ingequale accedit, Nam dolor quid: m 
pro intolerabili sua gravitate dire lamentari cogit, 
ac cum jacturz communis, tum me: singularis 
causa, ad pangeudan) neniam congruam aigit : 
idemque rursus alia ratione, torporem ingerens, ac 
velut enecans, silentio lugere abunde compel'it. 
Q.;i ergo ad utrumque compellat, neutrum assequi 
sin:t. Quod euim per idem tempus contrarium iter 
insequi cogit, ut ad neutrum perveniatur facit. S:c 
varium est quod vim facit, ac exsuperaus malum. 
Valde enim rationem ca2at, ac turbat intellectui, 
auimumque totum velut miscet atque confundit. 
Enimvero, o admirationem pariter ac aino:em 
habens, nedum cum eras vita superstes, sed el 
modo postquam in vivis esse desiisti. jamque 811" 
plius quam toto retro tempore : majus quippe de- 
siderium abscondita bona habent ciere : ut. quid 
norma exsistens justitie, me fratrem visus es in- 
juria affecisse * Concedens enim' quo oportet ome 
nino concedamus omues, meque retro te sequi si- 
nens, vitam me non vitalem ac prorsus molcstis- 
simam vivere fecisti. jSed et mihi ipse per alium 
modum injuriam feci, qui non te prior vivis exces- 
serim. Par quippe ac mihi przstabilius erat, ut ne 
migratione a vita juniore te posterior flerem. Αἱ enim 


ἀχώριστοί σου λέγοντες ἔσεσθαι, ἡλέγχθημεν ψευ- C quod minime xquum erat, nos preveuisti, volen- 


6ópsvot, Αὐτὸς γὰρ (pyou πρὸς Θεὸν, ἀφεὶς «b σῶμα 
τῇ vl ἡμεῖς δ᾽ ἐνταῦθα διατρίδομεν ἔτι" ἐχρὴν δὲ 
ἅμα τῷ δέξασθαι τὴν ἀγγελίαν τὴν πρώτην, ὡς ἄρα 
σοι τὸ πνεῦμα ἀπελήλυθε, xal αὐτοὺς τὸ σῶμα 
ἀποθεμένους, χούφῃ xal γυμνῇ τῇ ψυχῇ τὴν σὴν 
χατόπιν διώχειν, ὡς ταύτῃ γε τὴν ταχίστην χατα- 
λαδόντας, διηνεκῶς ἐχείνῃ συνεῖναι. Ἐλέγχει τοίνυν 
τὸ πρᾶγμα, ὡς μᾶλλόν γε ἐδείχθημεν φιλύτωοί τε xol 
φιλοσώματοι περιόντες σοὺ θανόντο: ἣ ἀληθεῖς xal 
φιλάδελφοι. ᾿Εχεῖνο δὴ λογίζεσθαι χρὴ, ὡς ἄρ᾽ 
ἐχρῆν με xal τοῦτ᾽ ἰδεῖν, à δὴ xal χεῖρον πολλῶν 
θανάτων. Εὐσεδῶς γὰρ νοουμένον τοῦ ῥήματος, 
ἐπέπρωτό μοι xal τόδε τὸ δυστυχὲ;, τὴν διὰ σὲ πλη- 
γὴν ἤδη δέξασθαι, τὴν ὄντω; γε χαιρίαν καὶ μεῖ- 
ζω, ἐπὶ πολλαῖς τε xai πιχραΐς προλαδούσα:ς. 
To90' ὡς ἔοιχεν ἁμαρτιῶν ἡμῖν ἐστιν εἴσπραξις, 
πρὸς ἣν οὐ δέον ἀφηνιάζειν. ᾿Επεὶ δὲ οὕτω δέδοχται 
τῷ Πατρὶ μὲν xazà χάριν, δεσπότῃ δὲ χατὰ φύτιν 
xai χηδεμόνι, ἐν πᾶσ: μὲν χάριν εἰδότες διατελέσο- 
μεν’ τῷ δ᾽ αὖ χαιρῷ χαὶ τῇ συμφορᾷ, 030v εἰχὸς, 
ἀποώσομεν, ὥσπερ ἣμῖν ἐφιχτόν, 


"Q ἡμέρας ἀποφράδος δυστυχοῦς ὡς ἀληθῶς 
ὥρα:, ἐν f σὺ, πάντων φίλτατε, μύνος μοι χα- 
ταλειφθεὶς ἀδελφῶν, μετέστη:, προαπελθόντων 
μὲν συγγενῶν, προαπελθύντων δὲ φίλων, 
προχπελθόντος δὲ τοῦ πατρὸς, καὶ ἐπὶ πᾶσι, μη- 
«ρὸς ἀρίστης, fjv τίς οὐχ olós ψυχὴν ἄντικρυς 


e 


tesque indivulsos a te videri mendaces coarguisti, 
Tu quidem eorpus relinquens humo, ad Deum 
abiisti, cum nos hactenus in teria versemur: par 
autem erat, primo sialim — nuntio accepto, ut 
abiisset ille tuus spiritus, ut et nos deposito 
eorpore, levique anima ac nuda, pone tam se- 
queremnr, quo $ic statim assequentes, e;us jugi 
consortio frueremur. Rerum itaque probatione li- 
qucl, qui mortuo te superstites simus, vite no$ 
ipsos ac corporis amautiores exhibuisse, quam ve- : 
races ac fratris amantes. Sed et. illud cogitandum, 
aliorum cumulo lioc. quoque me malum habuisse 
videndum, muliis illud mortibus deterius futurum, 
Ut enim pie verbum accipias, hoc mihi quoque 
infortunii fato decretum erat, ut. ad multas acer» 
basque priores plagas, hanc modo tui causa, vere 
illam lethalem ac majorem reliquis acciperem. Vi- 
deatur bac nobis a Deo peccatorum indicta niulta, 
adversus quam non sit renitendum. Postquaim autem 
placuit, Patri quidem ut gratiam spectes, Domino 
autem ac curatori, ut naturam, in omnibus erimus 
gratías agentes; rursumque tempori ac calawitati, 
quod operz pretium sit, pro. facultate reddemus, 

Q inauspicatam diem 1 infaustam revera horain, 
in qua tu, omnium charissimum caput, qui solus 
fratrum relictus esses, ab humanis inigrasti, cum 
cognati prius obiissent ; obiissent vcro amici, 
essetque jam defuuctus pater, ac omnium cumulo, 
defuncta pariter esset mater optima ; quam quis 


925 


MANUELIS PAL.EOLCGI 


76 


resciat pl.ne re'ietam velut animam, cum publicis A ὑπολειφθεῖσαν τοῖς τε xotvot;, καὶ τοῖς ἡμετέροις 


rebus, tum nostris, ut vix non illze mortuse relictae 
sint, ut eam amisissent? Ὁ quam nunc multa me 
ac bona sagnaque sentio cognatione nodatum! 
Quauquam cnim illa pridem Jam ad Deum commi- 
grasset, tu tamen abundans mihi solatium relictus 
superabas, per omnia admirabilis exsistens : nunc 
vero tua illa sagitta. cumulo ingruens, tametsi ipsa 
per se sufficiens perdere, abunde tamen omnes ab 
illis plagas mihi refricavit renovavitque: quinin.o 
etiam amplius irritavit ac prioribus deteriores fecit, 
Nunc vero multis ac. omnigenis vulneribus com. 
punctus, quomodo deinceps viue reliquias vivam? 
Nonue liquet ut acerbe, ut moleste, ut omni fere 
animi 3c corporis privatus sensu 3c qua quis ho- 
stis ac invidus contra nos ratione optaverit ἢ 

O amarum iilum muntium, qui per aures in cor 
jucurrens, cum illud statim concussit, tum maii- 
ma parte emortuum reddidit! Tu quidem ad 
amantem pariter ac vocantem  concessisti, ejus 
virtutis prainia percepturus, qua dignitatem or- 
nasti; hunc autem mundum ejus pulcherrimo ci- 
melio privasti; te, inquam, ac tuo auiilio: cate- 
rum malis animo sigilli instar in cera impressis, 
bareb:t plaga memorie immobilis. Quidnam ergo 
vita sit, homini perpesso talia, Laliaque super se 
reputanti ac negotiis publicis ? 


Una mecum lugeant miles pariter ac mercator, 
virque agricola, atque monachus, nec non presby- 
1er, pauper simul ac dives, omnisque setas ac ordo. 
Quippe superstes ille, ceu quzdam palam aniraa 
uuiversis erat; eoque migrans, mortuos reliquit ὃ 
iuibus diseessit, Militibus quidem victoriam prae- 
bebat; quibus ubique socius esset, ubi periculi vis 
maxiwa vigebat, quod ille primus adiret, Mercato- 
ribus lucri causa era!, ob pacein, quam partim pru- 
dentia, partim armorum vi pr:»estabat. Agricoiis 
arand:e terrz libera per eum facultas fiebat, quam 
peque iis, cum necdum ille calcasset, calcare lice- 
bat. Quis autem illo majori monachos ac presby. 
Aeros houore habebat? quis vero luculentius illo, 
quo cura vacui possent tueri ordinem, suggerebat ? 
Nibil pauperes eniendicare oportebat, quippe quos 
ejus adliuc domi munificentia occuparet. At neque 
divitiis quoque affluentes. demereri oimittebat. Se 
Jjuippe putsbat decere, ut universos beneficiis im- 
pertiret.. Egere namque vel ipsos opulentiores su- 
b!iniorum dono, qua, inquiunt, ratione, in aquis 
nata, coelestem imbrem necessarium habent, ut 
fructum ferant. Qui sic ergo ad prafatos omnes 
haberet, ulline se communem, cum usus deposce- 
ret, negabat ? Haud plane, haud inquam : sed omii- 
hus expeditus erat ac comparatus, qua quis ratione 
ne vel uni duntaxat, Dbi enimvero tanta bona? 
Una tecum, uti cum oneraria, quas gestat merces, 
qui bonus esses, abierunt. 

O diram caliginem ac atram noctem, qua multa 
quidem acerbitate vitam imp'cat, ^it. vero Semper 


πράγμασιν, ἃ μονονουχὶ νεχρὰ κατελείφθη, ταύτην 
ἀφαιρεθέντα; Ὧ πῶς νῦν αἰσθάνομαι τῆς cuvys- 
νείας γεγυμνωμένος, τῆς πολλῆς τα καὶ καλῇ καὶ 
μεγάλης | El γὰρ καὶ πάλαι ἀποδεδῆμηκε πρὶς 
Θεὺν ἐχείνη, ἀλλὰ e) μοι παραμύθιον ἱκανὸν ὁπο- 
λέλειγο, πάντα θαυμάσιος Ov: τὸ σὸν δὲ βέλος ἔπει9- 
πεσὸν ἤδη, καίτοι xal μόνον ἀρχοῦν ὁλέσπε, πᾶσα; 
μοι τὰς LC. ἐκείνων πληγὰς ἀνέξανέ τε παὶ &vexst- 
vict, μᾶλλον δὲ προσπαροξύναν, καὶ χείρους ἧκε» 
ἧσαν εἰργάσατο. Καὶ νῦν χατάστικτο: ὧν τραύματι 
πολλοῖς xal παντ'δαποῖς, κῶς ἐγὼ βιώσομα: τοῦξε 
«τοῦ βίον τὸ λείψανον; "H δῆλον, ὡς πιχρῶς͵ ὡς 
ἀνιαρῶς, ὡς μιχροῦ πεκηρωμένος χαὶ wo» xr 
αἴσθησιν, καὶ ὥσπερ ἄν τις καθ᾽ ἢ μῶν ἐχθρὸς χεὶ 
Básxatvo; ηὔξατο ; 

"D πιχρᾶς ἀγγελίας ἐκείνης, ἥτις elo? papois 
διὰ τῶν ὥτων εἰς τὴν καρδίαν, ἔσειέ τε αὑτὴν t 
θὺς, xal τὸ πλεῖστον μέρος νεκρὰν εἰργάϑΞατο. Y, 
μὲν ἀπελήλιθας πρὸς τὸν φιλοῦντά «ε καὶ καὶ. 
σαντα, ληνόμενος γέρα τῆς ἀρετῖς, Bv ἧς τὸ sp 
μα χεχόσμηκας" ἀφήρηχας δὲ τήνδε τὴν γῖν τὺ 
χάνλιστον ὧν ἐχτήσατο, σαυτὸν, xal τὴν ixuv 
plav τὴν σἦν' μενεῖ γε ἀμετάστατος ἡ πλιγὴ τί 
μνήμῃ, τῶν δυσχερῶν ἐν τῇ Ψυχῇ τυπωθέντων. 
χαῆατερεὶ σφραγὶς ἐν χτρῷ, Τί οὖν ἂν εἴν, τὸ üt 
ἀνδρώπῳ τοιαῦτα μὲν πάσχοντι, τοιαῦτα δὲ cui 
αὑτοῦ χαὶ τῶν χοινῶν λογιζομένῳ πραγμάτων: 

ὉὈδυρέσθων σὺν ἐμοὶ xat στρατιώτης. καὶ ἔν» 
ρος, καὶ γεωργὸς, xal μοναχὺς, xa πρεσλύτιρο, 
πέντς 1: xal πλούτ'ος, χαὶ πᾶσα ἡλικία, xai vin 
τάξις. "Exeivo; γὰρ ἔτι περιὼν Ψυχή τις xi» 
ἄντιγρυς ἕν xat ἀπελθὼν, νεχροὺς &ofixev, ὧν γι 
διέστη. Στρατιώταις μὲν ἐδίδου νιχᾷν, ξυμπ;ρὺν 
«κε τούτοις πανταχῖΐ ἔνθα πολὺς ὁ κέἔνδυνος ivp- 
ζετο, xal τοῦτον πρῶτος ἀναζεχόμενος - ἐμτόρ»: 
δὲ χερδαίνειν Ex τῆς εἰρήνης fiv ἐχορῆγει τι; is 
αὑτὸν τοτὲ μὲν φρονήσει, τοτὲ δὲ ὅπλοις" Yíop 
τὴν γῆν ápoUv, fiv οὐδὲ πατεῖν ἐξῆν μήπω 12270! 
αὐτοῦ πατήσαντος. Μοναχοὺ; xat πρεσδυτέρου- sk 
μὲν τούτου μᾶλλον ἐτίμα" τίς δὲ πρὸ τοῦδε cóc; 
παρεῖχε τὰς ἀφορμὰς, 6v ὧν ἂν εἴη tvp:lv τὰν 
τάξιν φροντίδος ἄνευ ; Πένησιν οὐχ ἐπαιτεῖν Ei 
ἔφθανεν γὰρ αὐτοὺς τὰ παρ᾽ αὐτοῦ οἴχοι μένοντας. 
O2 μὴν ἀλλὰ καὶ τοὺς πλούτῳ χομῶντα- εὐεργετῶν 
οὐ παρέτρεχεν. Ἠγεῖτο γὰρ πρέπειν αὐτῷ πάντε: 
εὖ παθεῖν παρ᾽ αὐτοῦ" δεῖσθαι γὰρ καὶ τοὺς εὑτο 
ρωτέρους τῆς διυρεῖ- τῶν ὑψηλοτέρων, χαθάκερ 
τὰ φυόμενά φασιν ἐν τοῖς ὕδασι τῶν ἀτ:" οὐρανοῦ 
ὑετῶν, εἰ μέλλοιεν οἵσειν χαρπόν. Οὕτω δὲ πρὸς 
πάντας ἔχων τοὺς εἰρημένους, ἔστιν ὅτῳ μὴ παρεῖ. 
χεν αὑτὸν χοινὸν, xazà τὸ χαλοῦν τῆς χρείας ; 07 
pevouv, οὐδαμῶς * ἀλλ᾽ ἅπασιν ὑπῆρχε διατελῶν 
εὐάρμοστός τε xal εὔὕρυθμος, ὥσπερ οὐκ ἂν τι: 
ἑνί τῳ μόνῳ. Ποῦ δὴ ταῦτα τὰ καλά ; Συναποξεδ'- 
μηχε τῷ χαλῷ, ὥσπερ δλχάδι τινὶ τὰ ἐν αὐτῇ χο- 
μιζήμενα. 

"D δεινῆς ἀχλύος xal σχοτομαίνης, ἀτδία: μὲν 
πολλῆς τὴν ἡμετέραν ἐμπ'πλώστς DObv διχοτε- 




















271 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNEBRIS. 


298 


σούσης δὲ μέχρι παντός ! 7D. νεφέλης ζοφερᾶς xat A duratura ! O caliginosam densamque nubem, qua 


παχείας, ἀφείστς χάλαζαν, βλάψασαν ἑξῆς πᾶσαν 
βλάστην, καὶ πᾶν ὡραῖον, καὶ λήϊον, χαὶ φυτὸν, 
xa* ὅλως ὅσον Ex γἸῆῇς εἰς χρείαν 7) παραψυχὴν ἔστι 
τοῖς ἀνθρώποις 1 Ὧ βροντῆς ἀποτροπαίον, σεισάσης 
νοῦν τῷ πατάγῳ! "D τυφῶνος, ὀφθαλμοὺς χαρδίας 
πηρώσαντος ! "à χεραυνῶν φοδερῶν, ὀξέως φρένας 
λυμηναμένων! Ὧ πρηστῆρος óXe0plou, διανοίας 
ἀποτεφροῦντος | "D πληγῆς, λῆρον δειχνύσῃης πᾶν 
ἀλεξητήριον φάρμαχον ! “"Ὦ μοι πένθους, πέρας οὐχ 
ἔχοντος Ὦ ζωῆς οὐ φορητῆς, εἰ μὴ δι᾽ εὐσέδειαν, 
ὡς οὐχ Éx' ὃν ἰφετὸν τὸ ζῇν, ἐμοὶ μὲν μάλιστα 
πάντων" ἔπειτα χαὶ πᾶσιν ἐχείνοις, οἵτινές σου, 
φίλε Θεοῦ, τὴν φύσιν ὡς ἑξαίρετος ἤδεσαν 1 Τοῦτο 
ἣν ἄρα ἐχεῖνα τὰ πόῤῥωθεν μηνύοντα μεταθδολὴν 


πραγμάτων ἐπὶ τὰ χείρω. Ἡμεῖς δὲ βλέποντες Β 


ἐπηδῶμεν, νομίζοντες ἔσεσθαι τὸ δεινὸν kc τοὺς 
ἐχθροὺς, ἐνίων τοῦτο μαντευομένων. Νυνὶ δ᾽ ἐχ- 
δάντοᾳ τοῦ χαχοῦ xa0' ἡμῶν, xal χαθαψαμένου 
περιφανῶς πάντων, ὡς ὄντος μὲν οὕτω μεγίστον, 
ὄντος δὲ οὕτω ἐϊχροῦ, ὄντος δὲ ἀδιορθώτον, οὐδὲν 
ἄλλο λείπεται f| ζῆν ἐν ἀθυμίαις, ὀλοφυρομένους τε 
xai πενθοῦντας τὸν πάντα χρόνον. Οὐ μὴν γε 5v 
ἐχεῖνον αὐτὸν, ὃς τῶν ἡμετέρων τούτων ἀπαλλα- 
γεὶς, τελμάτων τε καὶ ζόφου πολλοῦ μηδὲν διαφε- 
ρόντων, πρὸς τὴν αἰθρίαν ἐχείνην τὴν ἄληχτον xat 
τὴν ἀγήρω ζωὴν μετέδη" πῶς γάρ ; ἀλλὰ δι᾽ ἡμᾶς 
αὑτοὺς, οἵ διὰ μόνον τὸ πενθεῖν, ὡς ἔοιχε, χατε- 
λείφθημεν. Καὶ ὅτι ταῦθ᾽ οὕτω; ἔχει, σχοπῶμεν 
ἀχριδέστερον ταύτῃ. 

Ἐχεῖνος ἡμῶν διαστὰς, τετύχηχε μὲν Θεοῦ" 
ἐγγέγραπται δὲ τῷ τῶν μαχαρίων χορῷ, ἕν οἷς 
πολλοὶ καὶ τῶν αὐτῷ προσηχόντων' πατήρ τε πάν- 
τα ἀγαθὸς, xal μήτηρ οὐδὲν ἥττιυν’ οὕτω γάρ με 
πείθει θαῤῥεῖν τὸ παρ᾽ αὑτοῖς εὑσεδὲ;, xal «b τῶν 
τρόπων εὐθές" ἀρίστη «e ἀδέλφότης, xal προγόνων 
ὅμιλος, xal οὖχ ὀλίγοι τῶν φίλων. Εἰ γοῦν xai τῶν 
ἐρωμένων ἡμῶν χεχώρισται, οἷς συνὼν ἡδόμενος 
'διετέλει, ἀλλὰ τὸ συνεῖναι τοῦτον τοῖς ούσασι, xat 
πολλοῖς τῶν συγγενῶν καὶ συνήθων, ἡμῶν γε πάν- 
τως οὐχ ἥττοσι, xal πρός γε ἔτι τοῖς μαχαρίοις, 
καὶ σὺν αὐτοῖς τῷ Θεῷ, πολλῷ ἂν ἥδιον τούτῳ γέ- 
νσιτὸ τοῦ μεθ᾽ ἡμῶν slvat, εἴ γε καὶ παραθδάλλειν 
ἐξόν ἐστιν, Ἢμῖν δὲ τούτων ζημιωθεῖσιν οὐδέν τι 


grando missa depluit, omne deinceps deperdens 
germen, omnemque fructum, ac segetes, omnemque 
arborem, ac si quid omnino terra germinat quod 
humanz vitz refrigerio sit! O deprecabile tonitru, 
quod animum fragore concussit! O typhonem, qui 
oculos cordis czecavit! O horrenda fulmina, quibus 
statim mens  oblzsa sit! O exitiosum przsterem, 
animos incinerantem! O plagam, remedium omne 
averruncum, nugas ostendentem ! O luctum mihi 
infinitum ! O vitam, nisi solo pietatis intuitu, mi- 
nime ferendam, quod haud ultra in votis haben- 
dum sit vivere ; cum pracipue imihi, tum illis uni- 
versis, qui tuam, amice Dei, indolem perspectam 
haberent, quam eximia esset. Erat boc plane illa 
ostensa qux futuram rerum in deterius mutationem 
pridem significabant. Nos porro videntes gesticba- 
mus, qui quorumdam persuasi vaticiniis, malum 
in hostes vertendum  putaremus. Nunc autem 
postquam illud in nos evenit, omnesque palam, ut 
quod ita maximum, ita acerbum, ac sine remedio 
exsistat, affecerit, nihil aliud reliquum est, quam 
ut lugentes ac lamentaptes, totam deinceps tempus 
in mostitia vivamus : non quidem propter illum, 
qui ab lumanis istis, vix quidquam a ceno, ac 
multa caligine, diversis liberatus, ad indefectibilem 
illam, ac senii nesciam serenitatem transivit. Qui 
enim ita possimus ἢ sed propter nos ipsos, qui sola 
causa lugendi videamur relicti. Sic autem rem ha- 
bere, per hunc modum accuratius exquiramus. 

Ille ab humana consuetudine abjunctus, Deum 
consecutus est ; fuitque inscriptus beatorum choro, 
inter quos multi sunt ejus cognati; cum pater vir 
optimus, tum mater nihil illo deterior. Sic enim 
fiduciam facit eorum pietas, ac morum rectitudo : 
optima quoque fratrum sodalitas, ac avorum 
turba, amicique plures. Quanquam ergo a nobis, 
quos amore prosequeretur, ac quorum delectaba- 
tur consuetudine, fuerit separatus ; quod tamen 
cum paren!ibus, multisque cognatorum oc fami- 
liarium, nihil omnino nobis deterioribus agat ; ad 
hec vero cum beatis, ipsoque insuper Deo, longe 
utique jucundius habeat, quam ut versaretur no- 
biscum, ut ullam rei comparationem inire conde- 


παραπλήσιον συμδέδηχε. Τίνος γὰρ ἂν xaX τύχοι- D ccat : nobis autem, qui borum fecerimus jacturam, 


μεν τἀνδρὸς ἐχείνου βελτίονος ; Δῆλον ὡς οὐδενός" 
πῶς γὰρ, τοῦ μηδαμοῦ ὄντος ; ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ λυπηρὸν 
ἐχείνῳ συμδήσεται, ζωῆς τῆς ἀπεράντον pezezyn- 
χότι, xai δόξης αὖ, καὶ τρυφῆς, ἀλήχτιμ βίῳ συμ- 
ὀαινουσῶν. Ἡμῖν δ᾽ οἰχοῦσιν ἔτι τὸ σῶμα, πολλῶν 
χαχῶν αἴτιον εἶπεν ἂν Πλάτων, πολλοῖς ἀνάγχη 
μίγνυσθαι τοῖς δεινοῖς, ὧν οἱ μεταστάντες ἀπηλλά- 
γησαν. 


Οὐ μόνον τοένυν ἀπήλλαχται δυσχερειῶν ὅτι πλεί- 
στων, ἃ; ἀνάγχη τὸν θνητὸν περινοστεῖν τόνδε χό- 
σμον" ἀλλὰ καὶ τῶν ἐνταυθοῖ χαλῶν ὀνομαζομένων 
πολλῷ κρειττόνων τετύχηχε. Τὰ γὰρ ἐχεῖ χαλά τε 

PaTROL. GR. CLVI. 


nihil ejusmodi evenit. Nam quid rei possimus con- 
sequi, ut illud viro praestet 7 Liquet omnino non 
posse quidquam. Quomodo enim, cum nihil sit 
tale? At neque triste quid illi acciderit, qui factus 
sit particeps interminabilis vitz, glorizque et vo- 
luptatis, quz vite illi indefectibili congruz sint. 
Nobis autem qui corpus adhuc domicilium labea- 
mus, quod Plato plurium malorum causam appel- 
lavit, necesse sit multis implicari malis, a quibus 
defuncti szeculo sunt liberati. 

Nedum erga a molestiis plurimis liberatus est, 
quás necesse est. mundun hunc corruptibilem ob- 
vagari, sed et bona nmostris si^ nuncupatis longe 
potiora adeptus est, 1 l^pulchra sun: 


a9 


MANUELIS PAL/EOILOGI 


300 


ἃς bona (anto nos'ris prmcellunt, quanto incor- A xal ἀγαθὰ τοτούτῳ προῦχει τῶν ἐνταυθεῖ, ὅσον 


raptibilia corruptioni obnoxis: tantumque illud 
amborum disciim«n, ut neque lingua doceri possit : 
mentem quoque carni alligatam intus cadentem ac 
victam ostendit. Sed et eo quoque vitz illius d«l:- 
ciae prastant, quod a nostra illa colluvie purz sint. 
Hic cnim ne minima quidem letitia est, ad usque 
finem omnique prorsus injucunditate vacass ac 
molestia. Atque adeo ut. diligenter tantum consi- 
deremus, liquebit plane, ut. molestior pars supe- 
rior sit. Quin et illud nobis cumulo incumbens 
nialum, longe incestitiam molestiorem facit. lrae- 
sentis quippe xvi tristia, maximo hoc obrutis fluctu, 
multis partibus graviora (iunt : ipsaque adeo, si qua 
bona ae dulcia humano usu nuncupantur, ne id 
quilem quod habent nalura, amplius videntur. 
Quauquam , quid bonorum memini atque dulcium, 
quando iis quoque, qua delicias liabeznt, absque 
beata memorie viro frui, malum est non feren- 
dum; utque vel hos radios dicas, quorum ille 
usura privatus sit. Sed nec bona valetudo, ac si 
qua sunt per 66 bona, magni deinceps a nobis flant : 
quomodo enim, quibus ne ipsum quidem vivere 
prorsus videstur bonum ? Quod enim eorum sint 
separata corpora, quorum inseparabili vinculo aui- 


ἀθάνατα θνητῶν. Kal τοῖν δυοῖν «b διάφηρον οὔτε 
γλώττῃ διδαχτὸν, νοῦν τε σαρχὶ δεσμούμενον, 
εἴσω πίπτοντα δείχνυσι. Πλεοιεχτεῖ δὲ χἂν τούτῳ 
τὰ τῆς ἀπολαύσεως τῆς bust, ὅτι καγτάπασι χαϑαρὰ 
τῶν ἡμετέρων τοντωνὶ συρφετῶν. "Evtau0a γὰρ 
οὐδ᾽ ὁτιοῦν ἔστι τῶν εἰς εὐφρυσύνην διὰ τέλους x» 
θαρεῦον ἀπδίας. Μόνον γὰρ οὖν σχοποῦσιν ἀκρι- 
δέττερον, ἐπιχρατέστερον εὑρεθήσεται τὸ δυσχερέ- 
στερὴν μέρος. ᾿Αλλὰ μὴν xal τοῦθ᾽ ἡμῖν ἐπίχειτει 
τὸ δεινὴν͵ χαλεπιυτέραν χομιδῆ τὴν ἀθυμίαν z- 
οὖν. Τά τε γὰρ ἀνιαρὰ τοῦ καρόντος βίου πολύ τι 
χαλεπώτερα γίγνεται, βεδαπτισμένοις ὅπλ τοῦ με- 
γΥίστου χύματο; τούτον " καὶ ἃ καλά τε καὶ ἡδέα 
προδπδαγορεύομεν, οὐδὲ γοῦν ὡς ἔχει φύσεως ἔτι 
φαίνεται, Καὶ χίτοι τί xal μέμνημαι καλῶν τε χεὶ 
ἡδέων, ὁπότ᾽ οὐδ᾽ ἀνεκτόν ἐστι τῶν ἀπολαυστῶν 
ἀπολαύειν ἄνευ ἐχείνου τοῦ μαχαρίτου, οὐδὲ tzv- 
τησὶ τῆς ἀχιῖνο:, ἔστινος ἐχεῖνος ἐστέρηται - ᾿Αλλ' 
οὐδὲ τὸ εὐεχτεῖν, xal ὅσα xa0' αὐτὰ καλὰ, περὶ 
πλείστου γένοιτ᾽ ἂν ἡμῖν ἔτι. Πόθεν ; Οἷς γε prb 
αὐτὸ τὸ ζῇν ἀγαθὸν ὅλως φαίνεται. Τὸ γὰρ xsye- 
ρίαθαι τὰ σώματα, ὧν αἱ ψυχαὶ ἀχώριστο:, οὐδὲν 
ἐᾷ τῶν τερπνῶν χοθαρῶς ἐν τῷ καθεστηκότι μένειν, 
χαὶ τοῦθ᾽ ὃ λέγεται τερπνὸν ἔτι χρίνεσθαι. 


mi juncti essent, nullum delectabile omnino constare sinit, utque adhuc quod dicitur, reip«a dele 


etabile putetur. 
Il]i quidem multa pedes gravitate sociis martyri- 
bus choros ducent, qui neque liie incedere poterat 


Αὐτῷ μὲν οὖν ol τόδες χορεύδουσι μετὰ τῶν 
μαρτύρων σεμνῶς ἄγαν, τῷ μηδὲ βαδίξειν Lk 


ubi morbus obtinuisset. Mitto enim dicere ejus illos c δύνασθαι, μετὰ τὸ τὴν νόσον xexpatrxévat. Ἐῶ 


pro viitete cursus, quandiu facultas erat : cflulget 
vero animus nedum propter fidei zelum : quippe 
inco multus vigebat ; propterve pericula quibus 
pro gente defunctus sit : multa siquidem obiit ac 
erebra : sed quia toto etiam corpore a inali acerbie 
tate dire lacerato, ne verbum quidem ut magnum 
aut parvum dieas, degeneris miserit indicio animi, 
quove angustum pectus proderet : atque adeo, quod 
non multam haberet gratiarum actionem, uti jam 
superius oratio ostendit. Quamobrem ille, ἃ palz- 
sira ad coronasac praemia, atque ἃ deterioribus cl 
fluxis a4 potiora ac sine motu constantia vocatus 
fuit ; nos autem υἱ οἱ ante dicebam, toto deinceps 
tei pore niale habituri sumus ; qui 60 quidem ca- 


γὰρ λέγειν τοὺς ὑπὲρ ἀρετῆς δρόμους, ἕως ἐξῆν ἦν 
᾿Αστράπτει δὲ ἡ ψυχὴ οὐ μένον διὰ τὸν ὑπὲρ τὸ; 
πίστεως ζῆλον, πολὺς γὰρ fv παρ᾽ αὐτῷ, καὶ τοὺ; 
ὑπὲρ τοῦ γένους κινδύνου:, πολλοὺς γὰρ ἀνεξέχετ 
καὶ πυχνούς * ἀλλ᾽ ὅτι xal τοῦ σώματος αὐτῷ xit 
τεμνομένου τῇ τοῦ χαχοῦ δριμύτητι, οὐδὲν, οὗ μέγα 
οὐ σμιχρὴν ῥῆμα προήγαγεν ἀγεννὰς, ἢ puicpotero 
ὑποφαῖνον ᾿" μᾶλλον δὲ οὐδ᾽ ὁτιοῦν, ὅ μὴ sg 
ἔγεμε τῆς εὐχαριστίας, ὡς ὁ λόγος προλαξὼν δδει- 
ξεν. Ὥστ᾽ ἐχεῖνος ἐξ ἀγώνων πρὸς στεφάνους τί 
xal γέρα, καὶ ὑπὸ τῶν φανλοτέρων τε καὶ ῥεόντων 
ἐπὶ τὰ χρείττω xal μὴ χινούμενα χέχληται' ἡμεῖς 
δὲ ἄρα, ὡς δὴ xal προῦφην, τόν γε &Zrc gravi 
χρόνον καχῶς διαχεισόμεθχ " ἐστερημένοι μὲν εὖ" 


reamus, quem nullo alio essemus redempturi ; ca- p τοῦ, 0v ἂν τοῦ παντὺς ἡλλαξόμεθα, kacsgnuiw 


reamus vero iis quoque bonis, quorum ille auctor 
essel, qua prabens ad instar fontis, qui nonnun- 
quam consulens seu omni nio:o providens. 
Enimvero sentio baud sane conclusisse : vosque, 
€um presens auditorum corona, tum si qui forte 
usquam huncce commeniarium lecturi estis, ve- 
niam errati rogo. Ejus forsan dolor in causa fuit, 
qui hebetjorem inolestia animum fecerit. Quodnam 
vero illud erratum ? Jam sum dicturus. Nimiruin 
pronuntiavi, virum nobis optimum ac eximie dilec- 
tum, omnina immortalibus bouis oportere donatum. 
ld plane verum, Sic enim probatum arbitror eam 
spem decere. Nos autem, ipsius jacturam passos, 
qui maximorum atque plurium nobis bonorum au- 


δὲ xal τῶν ἀγαθῶν, ὧν αἴτιος fv ἐχεῖνος, τὰ μὲν 
διδοὺς ὡς ἀπὸ πηγῆς, τὰ δέ που συξι δουλεύων ἧ 
προνοούμενος ἅπαντα τρόπον. 

᾿Αλλὰ γὰρ αἰσθάνομαι οὐχ ὑγιῶς συμπεράν:," 
καὶ δότε μοι συγγνώμην ἡμαῤτηχότι οἵ τε παρόντι; 
ἀκροαταὶ, xal οἱ τῷ συγγράμματι τοὐύτιν ὀπουδύ- 
ποτε τυχὼν ἐντευξέμενο:. Ἴτως μαι τὸ πάθος τοῦτ 
προὐξένησεν, ἐργασάμενον ἀμδλύτερον τὸν νοῦν, Ti 
δὲ τὸ ἁμάρτημα ; "Hómp λέξω. ᾿Απεφηνάμην εἶναι: 
δεῖν τὸν ἄριστον ᾿ἣμῖν xai διαφερόντως πεφιλημέ- 
νυν ἐν ἀγαθοῖς ἀχηράτοις" τοῦτ᾽ ἀληϑές“. οὕτω γὲβ 
ἐλπίζειν προτήχειν οἶμαι δεεῖχθαι" ὑμᾶς δ᾽ ἐν 
λύπαις τὸν πάντα χρόνον, αὐτόν γε δέπον pez 
θέντας, ὃς ἣν αἴτιος ὑμῖν, xal ἣν Xv, εἴ Yi περιῆν, 

















Οἱ 


THEODORI DESPOT/E LAUDATIO FUNERRIS, 


303 


μεγίστων καὶ πολλῶν ἀγαθῶν. Τοῦτο ἀτοπώτατον, A ctor esset, eratque futurus, ut esset superstes, tote 


xoY ἀτεχνῶς αἰνίγματι ἐοικός" el ὅτῳ γε BouXolpe- 
θα xdv ἀγαθὸν, καὶ ὑπὲρ οὗ πᾶν δεινὸν ὑπέστημεν 
ἂν, αἰωνίων ἀγαθῶν kxelvou. τετυχηχότος, ἡμεῖς 
ἀνιώμεθα, διὰ τὸ πρὸς χαιρόν τινα τούτου στέρε- 
σθαι. Εἴη γὰρ ἂν ταῦτα ὁμολογοῦντος, à; τὰ ἡμέ- 
τερα καλὰ πρὸ τῶν ἐχείνου ποιούμεθα. Ka φίλον 
ἣν ἡμῖν αὐτὸν μεθ᾽ ἡμῶν εἶναι, οὐ δι᾿ αὐτὸν, xal 
t^ συμφέρον αὐτοῦ, f| δι᾿ ἡμᾶς καὶ τὸ ἡμέτερον. 
Οὐκ ἄρ᾽ ἀγάπης ὑγιοῦς τὸ διὰ τῶν λόγων τούτων 
συμπεραινόμενον, ἀλλὰ μαχράν που ταύτης ἀπῳ- 
χισμένον, καὶ οἷον ἔχπτωτον. Ἐχρὴν γὰρ πᾶν 
τοὐγαντίον᾽ μὴ τὰ ᾿'χείγου δεύτερα τῶν ἡμετέρων 
τίθεσθαι. Τοῦτο γὰρ ἡμῖν προσήχειν ἡγοῦμαι, ὑπὲρ 
ἡμᾶς αὑτοὺς φιλεῖν αὐτὸν ἰτχυριζομένοις. 


KaV τοίνυν ἐμαυτὸν ἐξελέγξας, παραιτησάμενος 


ἱκανῶς οἶμαι, ἥκω παραινέσων ἐξ ἀντιῤῥόπου πρὸς ᾿ 


ἐμαυτοῦ διόρθωσιν, xal ὑμετέραν ὠφέλειαν" σνγ- 
χαίρειν τε τῷ ὑμετέρῳ δεφπότῃ τῆς ἀπολαύσεως 
«ἧς ἐχεῖ, χαὶ μὴ καταχρῆσθαι τῇ λύπῃ, εἰς τὴν 
ὑμετέραν ἀφορῶντας ζημίαν τῆς μεταστάσεως ἕνε- 
κᾷ τῆς αὐτοῦ, Πάντων γὰρ ἀλογώτατον ἐνταῦθα 
μὲν ἀλγοῦντι τούτῳ συνάχθεσθαι, ἐχεῖ δὲ ἡδομένῳ 
μὴ συνήδεσθαι. Φθονοῦσι μὰν γὰρ ἀνθρώποις, μᾶλ- 
λον δὲ οὐδ᾽ ἐκείνοις ἀσχάλλειν οἶμαι προσήχειν, 
εἴ τις δὴ τετύχηχεν αἰωνίων ἀγαθῶν μεταστὰς, 
εἴπερ μηδὲ τοῖς ἐξ ἀκενώτου πηγῆς πίνουσι φθο- 
γήσειεν ἄν τις πάντων. Τὸ γὰρ φθονεῖν εὖ πράτ- 


deinceps tempore in tristitils versatugos. IToc vcro 
absurdissimum, palamque videatur znigmati simi- 
le, ut cum is, cui omne vellemus bonum, ac cujus 
causa malum omne sustinuissemus, bona terna 
consecutus sit, nos interim, ejus ad tempus aliquod 
privatione tristemur. Sint plane lic argumento, 
ut nostra pluris bona, quam cjus faciamus ; ut«- 
que ejus lubentes prsentiam haberemus, non pro- 
pter ipsum, ac quod ei commodum esset, sed propter 
nos ac nostram utilitatem. Haud ergo sincera di- 
lectiohis, quod h's xerbis conclusum fuit; sed ab 
ea quam longe remotum ac velut abortivum. Qu 
nino enim secus oportebat, ut ne cjus res nostrie 
posthaberemus. Hoc quippe arbitror nos decere, 


p qui ipsis nobis, eum nos impensius amare adstrua 


mus. 

Me ipse igitur arguens, sc satis pulo errorem 
deprecatus, vicissim bertatum venio, mez ipsius 
emendatiogis ergo vestraque utilitatis, ut uua cuin 
vestro despota, ejus gaudii causa quo illic perfrui- 
tur, gaudeatis ; nec in vestram jacturam aspicien- 
tcs, quod ille hinc migraverit, tristitiz perperso 
iudulgeatis. Quam maxime enum a ratiene alienum, 
μὶ cum eo male hic habente doleremus, cumque 
eodem illie deliciante, non dcliciemur. Ut enim 
quis moleste ferat, bona aliquem zterna, a corpore 
migrantem consecutum, plane res invidig sit; δὲ 
neque invidiz ; nemo siquidem invideat Liben'i ey 
inexliausto fonte ac perengi. Ut euim felici reru 


τουσιν, ἀπὸ τοῦ νομίζειν τοὺς φθονοῦντας ἐλατ- C successu invidia confletur, eo comparatum est, quod 


τοῦσθαι τὰ κατ᾽ αὐτοὺς, τῇ τῶν εὐδαιμονούντων 
εὐπραγίᾳ, φιλεῖ γίνεσθαι. Ἢμᾶς δὲ τούτῳ συγ- 
χαίρειν δεῖ, ἐν ὑστέρᾳ γε θεμένους τὰ ἡμέτερα 
καλὰ τῆς εὐδαιμονίας ἐκείνου, μεταδολὴν οὐχ ἔκδε- 
χομένης. Ἐν xaigip δ᾽ ἂν γένοιθο τῆς πάραινέ- 
σεως ἅψασθαι. Φημὶ δὴ πρέπειν ἡμῖν οὐκ ἀναλγητὶ 
μὲν φέρειν τὴν ἐκεῖνον στέρησιν, ὥσπερ ἡλιθίους 
ὑπάρχοντας. Οὐδὲ γὰρ ἐροῦμεν οὐδὲν, οὔτε φορτι- 
κὸν, οὔτε βίαιον. Φέρειν δ᾽ οὖν πράως: πειρᾶσθαι 
τὸ τῇ προνοίᾳ δόξαν, χαὶ ταῖς ἀγαθαῖς ἐλκίσιν, ἃς 
κερὶ αὑτοῦ πάντες ἔχομεν, ἑαιειχῶς ἥδεσθαι. Εἰ 
μὲν γὰρ τὰ μεεὰ ταῦτα οὐδὲν εἶναι ἐνομίζομεν, 
ἄλλος ἂν fj» λόγος“ ἐπεὶ δὲ πάντως καὶ δεδιδάγ- 
μεθα, xal παντὸς μᾶλλον πιστεύομεν, σχιὰν εἶναι 
τόνδε τὸν βίον, καὶ ὁδὸν πρὸς τὸν μετέπειτα, μι- 
χρὰ τῶν τῇδε φροντίζειν χρὴ, xol περὶ τῶν ἐχεῖ 
ποιεῖσθαι τὸν πάντα λόγον. Καὶ δὴ δυοῖν θάτερον" 
χρὴ γὰρ δήπου τόνδε φιλοῦντας, τοσοῦτον μέγα τε 
«αἱ πολὺ, ὁπόσον ἔχαστος ἔργῳ δείχνυσι, f μὴ 
. νομίζειν εἶναι μετὰ Θεοῦ, xai ταύτῃ τοῦτον ὁδύ- 
ρεσθα:, μηδενὶ χατεχομένου;, μήτε λογισμῷ, μήτε 
λόγῳ, ἣ τἀναντία δοξάζοντας, καὶ τἀναντία τῶν 
ὀδυρμῶν πράττειν. ᾿Αλλὰ μὴν üxelvov π' στεύομεν 
εἶναι μὲν ἐν καθαρῷ λύκης ἀπάσης χωρίῳ" εἶναι 
δὲ ἐν φίλων χοροῖς" εἶναι δὲ ἐν συγγενῶν" εἶναι δὲ 
ἐν τῷ φωτὶ, ὃ φανὲν κατὰ xaiphv , σχοτώσει τόνδε 
τὸν ἥλιον τῇ πολλῇ λαμπρότητι. Καὶ ὃ δὴ κάντων 
ὑπέρχειται, τοῦτον ἡμεῖς πιστεύομεν συνῆφθαι τῷ 


invidi aliorum prosperis rebus δυ88 minui arbi- 
trentur. Nobis autem, qui nostra bona felicitau 
ejus, nulli deinceps mutationi obnoxia, posthabea- 
inus, illi oppido congaudendum sit. [lie porro ope- 
re pretium monijionem e«spicemur. Dico itaquc 
nobis congruum esse, noo quidem ut nullo doloris 
$ensu, (lanquam stulti essemus, ejus privationem 
feramus : neque enim grave aliquid aut violentum 
dicturi sumus ; sed ut cunemur leniter ferre, quod 
providentiz visum sit; bonisque, quas omues de 
illo habemus, easpectationibus modeste delectemur, 
Sane quidem, ui futuri zvi res nihil esse putare- 
inus, aliue nobis serm;o csset. Poet juam autem or- 
nino etiam docli sumus, veroque omui certius ha- 
bemus, umbram esse hoc eculum, viamque ad 
futurum illud, haud plane impensior bis habenda 
cura, illorum autem omnino habenda sit ratio. Duo- 
rum quippe alterum necesse est : ut qui vitam ita 
impense diligamus, uli quisque facto ostendit, vel 
non credamus esse cun Deo, eaque illum dire lu- 
geamus, cum nec cogitalio aliqua nec ratio teneat: 
vel eontraría eentientes, contraria quoque gemiti- 
bus agamus. Ceterum credimus iu loco esse ab 
omni tristitia vacuo : in amicorum ac cognatorum 
versari choris ; esse in lumine, quod aliquando ap- 
parens, solem hunc fulgore multo sit obscuratum : 
q:0dque universis sit praestantius, credimus esse 
conjunctum Salvatori Christo, £celesim totius ca- 


la 1] 
2d 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


piii : cui illa concorporulis ac coheres exstitit, jpsta A Σωτῆρι Χριστῷ ^ τῆ: κεφλλῇ τῆς Ἐχκχλησίας ἀπά- 


doctrinam Pauli ; in quo utique Salvatore. ac [ieo, 
lapide summo angulari , omnis edificutio constructa: 
nam Pauli iterum usurpabo verba : crescit in tem- 
plum sanctum. Atque ut hac pariter videantur, baud 
plane opere pretium sit, ut cum pro cjus ad Deum 
prolectione, ac bonis quz est consecutus, gauden- 
duin esset, lum nostri Ca:8a, ac propter nostrawn 
jacturam, grandi tristitia iupleamur ac mostitia ; 
ne quando ista morosi sint, 3c ejus qui sibi leta, 
dilecti commodis anteponat. Ut quis euim sincere 
amet, multam lubeus mole»tiai tuleiit, quo cliaris 
in gloria versari 86 remissione pura a crimine con- 
ecssum sil. 


Sed et matrein. quandoque ἃ viduitate filiam, 
quam unigenitam ac pulchram habeat, pro qua 
vitam qnoque traditura erat, alienam in regionem, 
clarissimo viro, jungendam destinare videas ; ac 
lacrymas quidem pro prolis separatione, quam 
non liceat, nec sitfacile, forsque etiam nec possi- 
bile ut iterum videat, ab oculis mittere ; ejusque 
nihilominus felicem fortunam suz ipsius voluptati 
przeíerre. Delectatur. sane quanquam lugeat, ut 
eujus clarissima proles «it. adeptura bona, supe- 
ratque ulestiam voluptas: neque enim alioqui 
destinatura erat, Existimo siquidem a gaudio vinci 
tistitiam, ut contingat clarissimos benc habere, 
ab eo quod amantes molestum quidpiam ac triste 
ferant. Ut porro lianc anulemur matrem, multain 
quamdam consolationem consequeimur, quin imo 
irtitiam pro abjectiori tristitia. Volo autem adliuc 
tationibus uti, tt majori solatio niclior nobis opi- 
nio obtiucat. 

Equi.lem ut credamus charum uostrum, malo- 
rum illic dare peenaa, neque nos dolori depasceuti 
ullas demus inducias : ac si quis nitatur consolari, 
ne ci aures accommiodeuus, Quanquam orator sit, 
quanquam philosophus, quanquam pro eloquentize 
«i magna possit ac. glorietur, insanire existime- 
mus, ul se persuasuruni sperct. Quauquam delirans 
justet, lapidibus submoveamus atque injuriis. Sin 
autem ille Deum timebat, fidemque in illum siuce- 
rissimawm servavit ; parentes honore prosequeba- 
tur, ac suos quidem. demerebatur, qufu et. extra- 
neos quantum liceret ; nec ejus omnino vita sinit 
dubitare, sed suinus persuasi una cum martyribus 
agenlem choros, paradisi, potiri bonis ne pro 
inclyti viri. obitu immodica tristitia impleamur, 
sicul illis qui spem non habent, inquit divinum caput 
Paulus : sed vel omnino absorbeantur  tristiora a 
&pe meliori, aut certe pravaleat illa, quo snnt 


potiora quz sperantur, ac animi contemplatione 


sciuntur, quam praesentia, ac ea quie videntur. 
Quidni autem dico quod est amplius ? Certus 
quippe sum, ut dato optione, vel post multos 
decur$os annos, regnumque aduinistratum, ac 
voluptatem  perceptam, pluriniamque felicitatem 
colestibus bonis perfrui liceret, aut statim. mo- 


ἢ 


στς, ἥτις ἐχείνῳ σύσσωμος καὶ συγκιξηρονόμος, 
κατὰ τὴν Παύλου διδασχαηλίαν, xpóc Cv τε δὴ Σω- 
αἴρα καὶ Θεὸν Jí0ov ἀχρογωνιαῖον ὄνεα πᾶσα 
οἰκοδομὴ cvrappoAorovpgérg* καὶ γὰρ τὰ Ἐαύλου 
πάλιν ἐρῶ " αὔξει slc ναὸν ἅγιον. Καὶ εἰ ταυτὶ 
ξυνδοχεῖ, μὴ οὐχὶ γιγνόμενον f, ὅτε χαΐρειν ἦν 
εἰχὸς Évexa τῆς πρὸς Θεὸν ἐκείνου πορεΐας, παὶ 
ὧν τε τετύχηχεν ἀγαθῶν, τότε δι᾿ ἐμᾶς αὐτοὺς ae 
τὴν ἡμετέραν ζημίαν λύπης τε xai ἀθυμίας ps- 
χρᾶς πληροῦσθαι" μήποτε ταῦτα αὐθάδους ἧ, τ' 
ἑλυτοῦ προχρίνοντος ἠδὺ τοῦ, ὃν φιλεῖ, συμϑέ- 
ρύντος. Τὸν γὰρ ἀληθῶ; φιλοῦντα πολύ τι δάκιν 
δέχεσθαι (ρὴ, ὥστε ἐξεῖναι τοὺς ἔβωμένους δὰ 
καὶ ἑᾳστώνῃ συνεῖναι χαθαρᾷ διαδολῆς. 

"Bo; δ᾽ ἄν vov χαὶ μητέρ μετὰ χηρεῖίαν χόρεν 
μονογενῆ xal χαλὴν, ὑπὲρ ἧς καὶ τὴν ζωὴν ἂν Hé 
δον, εἰς ἀλλοδαπὴν τινα πέμπουσαν, &vBpt λαμερῷ 
συνχφθτσομένην, καὶ δάχρυον μὲν ἀφιεῖσαν τῶν 
ὁςθαλμῶν τῷ χωρισμῷ τῆς παιδὸς, ὡς οὖκ ὃν οὔτι 
ὁλδοον. οὔτε τυχὺν δυνατὸν ἐκείνην αὖθις θεάσασθε 
τὴν ταύτης δ᾽ οὖν εὐδαιμονίαν προτιθεῖσαν τεῆς Hix 
ἀπολαύσεω;. δεται μέντοι καὶ κλαίουσα, ὡς tt 
ξομένης ἀγαθῶν τῆς φιλτάτης “ καὶ τὸ ἠδὺ τὸν 
ἀνδίαν παρέρχεται" οὐδὲ γὰρ ἂν ἄλλως ἕπεμει. 
Δοκεῖ γάρ μοι ἡττᾶσθαι τὸ λυποῦν δικὸ τεῆς χερβδᾶς, 
ἄν ἐξῇ τοὺς ἐρωμένους εὖ παθεῖν, &mb τοῦ oipm 
δάχνον τι χαὶ λυπηρὸν τοὺς ἐρῶντας, Ταύτην εἰ 
ζηλώσαιμεν τὴν μητέρα, πολλῆς τεένος τευξόμενε 
«ἧς παραμνθίας " μᾶλλον δὲ τῆς εὐφροσύνης rà 
φανλοτέρας λύπης. Βούλομάι δ᾽ ἔτει χρήσασθαι λεγι- 
σμοῖς, ὥστε μετὰ μείζονος τῆς παραμυθίας τῇ; 
ἀμ:ίνω δόξαν χρατῖσλι,. 


Εἰ μὲν οὖν πιστεύομεν τὸν ἡμῖν ἐρώμενον Ens; 
ἐχτίνειν ἐχεῖ καχῶν, μήθ᾽ ἡμεῖ; ἀναχωχὴν cpm 
τευθίοντι δῶμεν πάθει " xal εἴ τις ἕτερος fuks 
ρχιυθεῖσθαι πειρῷτο, μη ὑποσχῶμεν αὑτῷ dw. 
Kk àv ῥήτωρ ἢ χἂν φιλόσοφος, χἂν τῇ τῆ ς πειθοῦς hi 
νάμει μεγάλα καὶ δύνηται καὶ φρονῇ, μαῖνε σθαι Geli 
σωμεν αὐτὸν, ἐλπίζοντά ποτε πείσειν. K ἂν ἐπικέγια 
ληρῶν, λίθοις καὶ ὕδρεσιν ἀποπέμψωμεν, Et δ᾽ iw 
6:lvo μὲν ἐχεῖνος τὸν Θεὸν, τὴν δὲ Tphc bulw 
πίστιν ἀχραιφνεστάτην διατετήρηχε, xal Buen 
τιμῶν γονέας, καὶ τοὺς μὲν ἰδίους ποιῶν εὖ, μᾶλλον 
δὲ χαθόσ'ιν ἐχρὴν xal τοὺς ἀλλοτρίους, xai Cas 
οὐδ᾽ ἀμφιγνοεῖν ὁ τούτου δίδωσι βίος, ἀλλὰ πεκιΐ 
σμεῦθα αὐτὸν τῶν ἐν τῷ παραδείδθῳ χαλῶν ἃπολι- 
λαυχέναι, συγχορευτὸν ὄντα τοῖς μάρτυσι, pho 
τηφείας ἀμέτρου πληρώμεθα ὑπὲρ &xsívou «wi 
πάνυ, ὥσπερ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα, φησὶν ἢ θεὰ 
χεφαλὴ Παῦλος" ἀλλ᾽ 7] τελέως χαταποθήτω τὰ bo 
χερέστερα ὑπὸ τῶν χρηστοτέρων ἐλπίδων, 8 và 
ἐχτείτω γοῦν, ὅτῳ γε χρ:ίττω τὰ ἐλπιζόμενά πὶ 
χαὶ θεωρούμενα τῶν γε παρόντων xal βλεπομένων 
Καὶ τί μὴ λέγω τὸ μεῖζον; Πείθομαι γὰρ, ὡς αἱρέ 
σεως: ὑμῖν προτεθείσης, ἣ μετὰ μακρὰν ζωὴν, κεὶ 
βατιλείαν, χαὶ τρυφὴν, καὶ εὐδαιμονίαν ὅξει πλεί- 
στὴν -^- αὐρανίων ἀγαθῶν ἀπολαῦσαι, ᾧ εὐθὺς 





205 


THEODORI DESPOT E LAUDATIO FUNEBRIS. 


306 


ἀπαλλαγέντας τούτων τυχεῖν, πρὸ τοῦ τινὸς τῶν εἰ- Α rientes ea. consequi, nullis hactenus pracfatorum 


ρημένων μετασχεῖν, τῆς δευτέρας πάντως ἂν γενή- 
σεσθε μοίρας, χἀχεΐ τῶν τἧδε προχρίναντες. Πῶς 
οὖν οὐ παντάπασιν ἄτοπον, εἰ ἅπερ ἕκαστος ἑαυτῷ 
βούλεται, ταῦτα μὴ ὑπὲρ τῶν φίλων θελήσειεν ; 
ἙἘνθυμώμεθα δὲ χἀχεῖνο" εἰ ἐχ τοῦ σφόδρα τόνδε 
φιλεῖσθαι παρ᾽ ἡμῶν, ἀπελθόντος ὀδυρόμεθα, καὶ 
τὴν ζωὴν χείρω νομίζομεν, f] εἰ θαυόντες ἀπηλλά- 
ξαμεν, πρόδηλον, ὅτι χἀχεῖνος φιλῶν ἡμᾶς, φίλτρον 
μηδαμῶς ἔλαττον τοντουῖ τοῦ παρ᾽ ἡμῶν πρὸς ἐχεῖ- 
νον, τὴν ταχίστην ἂν ἠγάπησεν ἀπελθεῖν, ἡμῶν 
ἐχείνου προαπελθόντων. Καὶ μάλᾳ εἰχότως. El γὰρ 
ἦν ἡμῖν εὑρεῖν παραμυθίαν τῆς λύπης, χἀχείνῳ ἂν 
γένοιτο εἰ οὐχ οἷόν τε ἡμῖν, οὐδ᾽ ἐχείνῳ πάντως 
ἂν fv. 


Τὸ μὲν οὖν ἑπόμενον τοῖς εἰρημένοις ἐστὶν, ὡς 
ἄρα κρεῖττον ἀπελθεῖν πρὸ τῶν φιλουμένων, ἣ ζῶντα 
τούτων στερεῖσθαι τῇ μεταστάσει τῶν τῇδε. Ἐγὼ δ᾽ 
οὖν ὅμως χρήσομαι μετριωτέρῳ τῷ λόγῳ. Φημὶ οὖν, 
ὡς εἴ τις ἡμῖν κἀχείνῳ προὔύθηχεν αἵρεσιν, ἡμᾶς 
ἐχείνου προαπελθεῖν, ἢ τοὐναντίον, ἡμῶν Exeivcv, 
ὑπόθεσιν παρέσχετ᾽ ἂν ἀμφοτέροις, οὗ ῥᾳδίαν ἔχου- 
σαν χρίσιν. Εἴτε γὰρ χαλὸν τὸ ζῇν, ἀλλὰ τὸ σὺν 
λύπῃ διηνεχεῖ παντάπασιν ἀφόρητον" εἶτε ἐπιθυ- 
μητὸν ἀπηλλάχθαϊ τῶν λυπούντων, ἀλλὰ τὸ διὰ θα- 
νάτον, ὄνγε πέφριχεν ἅπας ἄνθρωπος, οὔ μοι δοχεῖ 
ῥάδιον εἶναι θελῆσαι, Ὥς οὖν μηδὲν εὔχριτον ὃν 
ἡμῖν περὶ τούτων εὑρεῖν ζητοῦσι τὸ βέλτιον, στέργω 
μὲν τὸ τῇ προνοίᾳ δόξαν, ἄμεινον οἰχονομούσῃ τὰ 
καθ᾽ ἡμᾶς, ἢ ἡμεῖς βουλόμεθα. Θεὸς μὲν γὰρ ἐπί- 
σταται, καὶ δύναται, xal βούλεται, τὸ πᾶσι λυδιτε- 
λῇσον ἡμεῖς δὲ τῶν χειρόνων ὀρεγόμεθα πολλάκις, 
τὰ βελτίω διαπτύοντες, παρὸν ἔχειν, καὶ τὰ xa0* 


ς 


ἡμῶν αὐτῶν ἀντὶ τῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἀγνοοῦντες ἐρ- ᾿ 


γαζόμεθα. "Qos' οἶμαι καὶ τὸ ἄμεινον οὐδαμῶς ἐν- 
ταὖθα λέλεκται. 


Μὴ δὴ πρότερον τοῦ νεὼ προέλθωμεν, πρὶν ἣ τοῖς 
λογισμοῖς; ἐπιτρέψαι τοσῷδε μόνον χρῆσθαι τῇ λύπῃ, 
ὅσῳ μηδὲ τὸν Θεὸν παροξῦναι τῷ τῆς ἀθυμίας ὑπερ- 
δάλλοντι, μήτε τὸν ἐρώμενον ἀνιᾶσαι. Ἧ γὰρ 
ἀνιάσεται, εἰ τὸ θεῖον παροργίσαιμεν, καὶ ταῦτα δι᾿ 
αὐτὸν xal τὴν ἐνθένδε τοῦδε πορείαν. Δείξωμεν δὲ 
xa τοὺς ἐραστὰς, τῷ ἀναλίσχειν ὑπὲρ τῆς τοῦ ἐρω- 
μέν ψυχῆς, ὅπως ἂν ἕχαστος δύναιτο, xal χρίνοι 
πρέπειν αὐτῷ. Τοῦτο γὰρ ἐχείνῳ μόνον συνεισε- 
νεγχεῖν πάντες ἔχομεν, χαὶ τοῦτο αὖ ἐπίδειξις ἀλη- 
θεστάτη λείπεται τῆς εἰς ἐχεῖνον ἀγάπης " χαὶ συν- 
οἶσει μὲν χἀκείνῳ ἀνθρώπῳ πεφυχότι, χαὶ πηλῷ 
τῷ σώματι τούτῳ συγγεγονότι, ᾧ μὴ οἷόν τε συν- 
όντα καθαρὸν παντάπασιν εὑρεθῆναι" συνοίσει δὲ 
χαὶ ὑμῖν͵ ἅτε δὴ καὶ δέον ἀποπλτροῦσιν ἀνδρὶ πάντα 
ἀγαθῷ xai δεσπότῃ, χαὶ αἰτίῳ γε πολλῶν χαὶ με- 
γάλων ἀγαθῶν γεγονότι, καὶ νῦν μεγίστην ἔχοντι 
χώραν παρὰ θεῷ, καὶ τευξομένῳ μείζονος, ὅταν ἡ 
xotvh τοῦ γένους ἑστία καὶ μήτηρ ἧδε γῆ ἀποδῷ 
τῷ πνεύματι τὸ συνεργῆσαν σῶμα πρὸς τὰ καλὰ, 
εἰς δόξαν τε xal εὐφροτύνην αἰώνιον, ὧν xai ἡμεῖς 


perceptis, postremum hoc omnino electuros, post- 
babentes quz» sunt zvi przsentis, iis quz futuri. 
Nonne ergo prorsus absurdum, ut quz sibi quis- 
que velit, ea nolit pro amicis ? Sed et illud pen:se- 
mus, siquidem eo quod impense amemus, pro 
defunctolugemus, vitamque deleriorem putamus, 
quam si mortui essemus ; lijuet palam ut el 
ille nos amans, idque ea amoris vi, qua nibil nostro 
mortalium cedat, quam citissime mori voluisset, ut 
illo nos priores decessissemus. Átque id merito. Si- 
quidcm enim levamen tristitie invenire possumus 
posset et ille ; sin non possumus, nec ille omnino 
posset. 


Id ergo ex dictis consequens fit prestare ut ante 
charos decedas, quam ut viveng iis priveris eorum 
migratione ἃ vita. Ego nihilominus rmoderatiori 
sermone ular : dico ergo, ut quis nohis illique 
eligendum proponeret, ut aut ipsi priores illo dc- 
cederemus, aut e contra,ille nobis prior arguwmen- 
tum utrisque preberet baud judicio facile. Quan- 
quain enim bonnm est. vivere, jugi tamen vivere 
tristitia, omnino intolerabile. Quanquam vero opta- 
bile a tristibus liberari, uttamen per mortem, quam 
omnes horrent, haud ullus puto facile in animum 
inducat, ut velit. Tanquam ergo quibus potiora 
inquirentibus, haud facile sit e re judicare, libentes 
amplectamur quod visum est providentiz, nostras 
res melius dispensanti quam vel ipsi velimus. Sa- 
ne enim Deus omnia scit, potestque ac vult quod 
universis conducat : nos autem nou raro deteriora 
appetimus, spretis bonis cuin illorum copia suppe- 
lit ; proque eo ut nobis bona operemur, per igno- 
ranííam quz nobis sunt mala agimus. Quamobrein 
existimo nequaquam liic fuisse dictum quod melius 
est. 


Ne prius ergo templo exeamus, quam ut ita dun- 
taxat tristitiam animis permittamus, ut ejus excessu 
minime Deum irritemus, autve dilectum offenda- 
mus. Sane enim futurum est ut ille offeniatur, 
siquidem irritaverimus Deum ; idque ejus eumpri- 
mig causa, ac propter migrationem ipsius ab liuia- 
nis, Eo autem ipsi nos amatores ostendamus, ut 
pro chari anima impendamus, quantum cuique 
liceat ac putet se decere. Id enim solum universi 
in eum conferre habemus : eaque omnino verissi- 
ma restat, nostre in illum dilectionis ostensio, 
Porro autem illi quoque contulerit, qui fuerit 
homo, inque ceno corpore habitaverit, quocum 
pnewo omnino purus possit versari : sed et vobis 
conferat, tanquam qui officio defungamim in virum 
optimum ac despotam, pluriumque ac magnorum 
bonorum auctorem ; inque eum,qui nunc magnum 
apud Deum locum habeat, sitque adepturug am- 
pliorem, quando communis generis domus ac ma- 
ter, terra spiritui corpus reddet, quo bonis operi. 
bus est usus instrumento, ad gloriam ac [4] 


εὐ] 


MANUELIS PAL/£OLOGI 


393 


eiernam, quam nos u.inaum consequamur propitium A τύχοιμεν, Dueuv ποιοῦντες τὸν Θεὸν Exalvou «à». 


nobis reddentes viri illius Deurn. 

live nos tibi, divina anima, qux multas. prius 
ernatasque laudJationes susceperis, sisque postLino- 
dum a multis susceptara, ac iis qui ornate dicere 
possint : quando nibil aliud defunctis ad gloriam 
valet conferri. Porro videns qua crant aliorum, 
gavisus sum : erant siquidem bona valde, et ut ar- 
gumnento essent facultatis dicendi, quanquam di- 
centes subjectze rei longe impares erant. Sic enim 
emnino accidat, ut quis tuam inloiem laudare 
tentaverit. Mea sutem hzc haud scio qualia aliis 
sint liabenda. Quin imo plane scio, palam deficere 
4 rci diguitate, atque jejuniora esse quam ut tnam 
satis virtutem-.laudaverint, autve propius ad cam 


δρός. 

Ταῦτά σοι, θεία ψυχὴ, παρ᾽ ἡμῶν, πολλᾶς τε καὶ 
καλὰς εὐφημίας καὶ δεξαμένῳ πρότερον, xai δεξο- 
μένῳ μετέκειτα, παρὰ πολλῶν τε καὶ χαλῶν εἰς τὸ 
λέγειν" ἐπεὶ μνδὲν ἕτερον εἰσενεγχεῖν εἰς δόξεν λέ- 
λειπται τοῖς οἰχομένοις. Τὰ μὲν οὖν παρὰ τῶν ἄλλων 
ἰδὼν, Ἦἤσθην " χαλὰ γὰρ ἦν κομιδῆ, xaX γλῶτταν 
ἀγαθὴν μαρτυροῦντα τοῖς εἰρηχόσεν, εἰ χαὶ πολὺ 
409 προχ:ιμένον διήμαρτον οἱ λέγοντες. Τοῦτο γὰρ 
παθεῖν ἀνάγκη τοῖς σοῦ τὴν φύσιν ἐπαινεῖν πειρω- 
μένοις. Τἀμὰ δὲ ταῦτα οὐχ olla τοῖς ἄλλοι; ὁποῖε 
δόξει. ΜΙ ἄλλον δὲ εὖ οἶδα πάντως ἐπιδιχκῶς λεῖιτό- 
μενα τῆς ἀξίας, καὶ τοῦ τὴν σὴν ἀρετὴν καλῶς ἐξ» 
μνῆσαι, ἣ γοῦν ἐγγὺς ἐφικέσθτι τοῦ Ὑιγνομένου. 


διςοβδαείυϊ. Tu autem bene scio, pro tui in me B Σὺ δ᾽ εὖ οἶδ᾽ ὅτι τῷ πρὸς ἡμᾶς μεμηνότ', xal 


amoris cstro, quo meis magis gaudeas, quam 
amiea quiete qui illam persequuntor, eum ea lzius 
suscipies, tum babebis orenibus potiora. Sed et 
vos, auditores, arduam .spectantes molitionem 
veniam daturi estis, ut minus licuerit mare cotylis 
metiri, tantumque velut e perenni flunine modicum 
quid haurieutes, gusiandum prabuerimus, quo ejus 
aqua quam sil dulcis, quamque limpida, es parte 
ipsa innoLuerit. 


Qo Lom 


χαίρειν Sot; ἐμοῖς μᾶλλον, ἢ τῷ ῥᾳθυμεῖν ol τοῦτο 
διώχοντες, χαὶ ὑκπκοδέξῃ 12012 σὺν εὐφροσύνῃ, xi 
προτιμέσει: τῶν ἄλλων πάντων. Σνγγνώ σεσθε δὲ χεὶ 
ὑμιῖς, ὦ παρόντες, τοῦ ἐγχειρέματος «ὃ ἄναντις 
ἐννοοῦντες, εἰ μὴ κοτύλαις τὸ πέλαγος μεμετρέχε- 
μεν, ἀλλ᾽ ὡς ix ποταμοῦ τινος ἀεννάου ἀρυπάμενα 


ὅσον οἷόν τε͵ δεδώχαμεν ὑμῖν γεύσασθαι. ὡς ἂν τὸ 


πότιμον ἐχείνου xal διειδὲς ἀπὸ τοῦ μόρους viv 
δῆλον. 





SCIT/E SENTENTLE 


AC VELUT PROVERDBIALES 


Quibus ceu gemmis illustrissimis intexta Manuoclis Oratio, preelare splendorem 
habet. 


Maximos mazime decet probatio. .. 

Accidat, ut nibil etiam dans, delectes, utque vicissim 
dando displiceas. 

Sic virtus quam fortuna prestat. 

Non latent magnorum res. 

Virtus res est desiderium habens, bonisque attrabhen- 
dis, majori supra magnetem eflicacitste pollct. 

Quod quis habet, dat etiam : ac quod est ipse, lioc alios 
quoque existimat. 

Natura quid violentum est; nec ut quis aliquo velit 
trahere, in adversam partem facile inflexerit. — 

Qui malus est iu genus et suos, utique et in seipsum : 
Nam pars coptinelur in toto. At qni maius esi im seip- 
sum, in quem alium possit esse bonus? 

Opus bene ὃ principlo excogitatum, meliosqne perac- 
tum, ac fine donatum »timo, non nis) divino nutu 
factuimn ess^ liquet. Ut enim ad unum aliquem mira- 
Dhilem finem mulla concurrerint, neque humans 
sit virtotis neque eorum quse a casu et forluna siut. 

Idem valeut prosperi hostium successus, ac. imminulas 
adversariorum vires, ac clades eorum; ac 6 contra. 

Solent rimum clam gesta, postmodam frontem induere. 

Ut hostes detecli sint, triste potius aliquid ferant, quam 
fecerint. . 

Multum prestat ab eis accipere, qui ex debito pra- 
stant, quam qui ex gratia. . 

Ubi malis fatiscens generos:s animus, in sua minus 
aliquid dignum ingenuitate ac abjectius inclinavit : 589- 

ius quidem in iud procurrit: jam autem proxime 
Fietunus, quem rei turpitudinis pigeat, resilit, majoriqua 
fervore impetum in bonum resumit, priorque contentio 
multa accessione redit. 


Lacedsemoniorum scitum responsum : fPasgesesed αἱ e 
riluri, el non morientur. 

Qui multis destitutus est, quibuscum ambitiosa odint- 
tandem virtutis. cerismina committat, velut remus 
obeundis glori causa laboribus evadit, botrunique, qu 
varius, eo ubique admiratione majus. 

Magnum quid absolute vir quisque fngenous : at ess 
multis malis extrinsecus ingruentibus, ipsa quoque it- 
terna insurrexeript, prodigio similis híc 18}}5 videater, 
οἱ vel partem alteram, nedum ambas, eluctaverit 

Ut quis invitus afficiatur, lubens autem pietatis erp 
ferat, iraud commune premium consequatuP, imo eina 
omuino inajUs, quam ut proprío quis consilio ac volost 
te, malorum noxam sustineat. 

Solent amici congaudere yaudentíbes amicis, ac ten 
iisdem tristibus pariter lristari. 

Obrutis tristitise fluctibus animis, prsesentior nulla cot- 
solatio, quam luetus occurrat. 

Bona abscondita majus desiderium habent. 

Egere vel ipsos opulentiores sublitiorum dono, qu» 
inquiunt, ratione, ip aquís nata, celestem imbrem ac- 
cessarium habent, ot fructum ferant. 

Quod eorum separata sint corpora, quorum in«sepsre 
bili vinculo animi functt. essent, nulfum delectabile oer 
uino constare sini, utque adbuc quod dicitur, reipss de 
lectabile putetur. 

Ut rerum felici successu invidia confletur, eo comp 
ratum est, quod. invidi aliorum prosperis rebus sex 
minui arbitrentur. 

Existimo a gaudio vinci tristitiam, ut. cuntingst chr 
Yissimos bene babere, ab eo quod amantes molesus 
quidpíarm ac triste ferant. 














309 l'R.ECEPTA EDUCATIONIS REGI.£. . 410 





IMP. C/ES. MANUELIS. 


PAL/EOLOG! AUG. 
PRUCEPTA EDUCATIONIS REGLE 


AD JOANNEM FILIUM 


ΕΔ Jo. Sümbuci Y. C. Bib'iotliéca. Joán. Leunclavio interprete ". 


HIS ACCEDIT BELISARTI, NERITINORUM DUCIS, EJUSDEM ARGUMENTI LIBER, CUM ALIIS AD 
PRINCIPUM STUDIA PERTINENTIBUS, NEG UNQUAM HACTENUS EDITIS. 


AD FRANCISCUM MEDICEUM, MAGNUM THUSCIAS DUCEM 


( Basilee, ez offücina Peíiri Perne, 1578, in- 12.) 


AD:SERENISSIMUM PHINCIPEM 
FRANCISCUM MEDICEUM , MAGNUM THUSCIAE DUCEM. 


Inter multiplices ltalig plausus , exterarumque nationum faustas acclamationes, gratulantium iibi, 
FaaNcisCE dux, ob natum nuper Philippum filium, Medicez columen familiz , ncc nostre silere Musa 
voluerunt, eum preesert/m nacta interpretem aique intefnuntium, qui el propter imperatorii generis 
majestatem ab aule tu:e aditu non excluderetur : et praeter hoc gratulationis efficium, id secum munus 
*dferre!, quod olim augustz: indolis puero in speth suceessidnis amplissimi Thusciz regni educanio, 
magna recte administrandi οἱ conservandi imperii paterni, adminicula suppeditare possit. Est is Pala-o- 
logini sanguinis insigne lumen iud, Manuel imperator Byzatitinus, sumul priuceps ingenii, summa- 
qe dociritze, cui nullum illa szcula parem tulisse, si recte virtutes ejus estimare volemus, nemo mou 
lubenter fatebitur. Non jam prolize generis nobilissimi seriem cum rebus gestis eommemorabo. Notus 
est ex historiis Miebael Palxelogues, qui primus splendorem imperaturii nominis intulit in familiar suam, 
quam, $i Otomanici generis incomparobileim felicitatem excipias, solam Deus tontinu& ducontorum prope 
annorum successione beavit. Hunc secutus est in regno Andronicus filius, Andronicum Michael secundus, 
Michaelem secundum Andronicus item secuhidus, Andronicum Joannes, cui quatuor omnino fuere filii, An- 
dronicus, Demetrius, Manuel lic noster et Tleodorus. lmperante Joanne, successus Barbari contra nostros 
habere majores, quam unquam autea, cepere. Quapropter optimus princeps, ut saluti suorum ac totius adeo 
reipublicze Christiane cousuleret, quierenda statuit auxilia, quibus formidabiles Barbarorum progressus 
reprieret. ltaque triremes conscendit, Venetias proficiscitur, ltalos principes adit, omnes periculi 
communis admonet. Hinc in Galliam et semotam ab reliqua Europa Britanniam contendit. Ubique ua- 
vi:er susceptze pro salute publica legatiouis munus exsequitur, sed irrito, proh dolor ! eventu; propter de- 
tes!abiles principum Christianorum discordias, quibus hodieque res nostras pessum. ire videmus. Quippe 
Gallia tunc discidiis intestinis gravissime laborabat, sub rege Carolo sexto, qui puer erat, proceribus 
quibusdam funestas inter se simultates exercentibus. Omnia frustra molitus, Venetiasque reversus, per 
summam jnsolentiam a Venetis quoque mercatoribus indignum in modum excipitur, qui prius eum se 
dimissuros negarent, quam nummos, iter in Galliam Britanniamque facturo creditos, cum immodicis 
usuris reddidisset. Nefarium profecto facinus, inquies : sed Andronicum filium magis erga se impium 
et ingratum expertus est. Nam cum domo profecturus ad conquirenda nostrorum procerum subsidia, 
Dvzantio bunc praefecisset ac deinde, quibus in angustiis versaretur, ei signiflcasset : nullam fllius pa- 
ternz calamitatis rationem habaoit, sed tantis in serumnis auctorem ortus sui, secundum Deum, morta- 
lium scelesussimus haerere passus est. Hoc casu paterno Manuelis hujus, quem nunc ad te mittimus, sin- 
gularis in parentem pielas atque virtus enituit, Nam cum Thessalonicam administraret collectis e diti- 
one sua nummis, qui patri redimendo sufficerent, Venetias profectus, eum ab usurariorum injuriis 
vindicatum ia patriam reduzit. Hoc facto, patris animum arctissime sibi deviixit ; habuitque pietas bzec 


* De aliis Manuelis scriptis qua in hoc libro insunt, vide Fabricii notitiam supra. 


311 MANUELIS PAL/£OLOGI 312? 


ca premia divinitus, ut Manuel imperio paterno potiretor, Andronico primogenito et Joanne Andreuici 
filio prorsus exclusis. Quanquam cnim ad Bajazetum, Amuratis filium Barbarorum tyrannum, hi deo pro- 
fugerunt, ejusque copiis auxiliaribus δι, Constantinopolim occuparunt, imperatore Jeanne patre, ae 
Manuele (ilio, qui capti sunt, in duros carceres compactis : tamen favore propitii Naeminis factum est, 
ut exacto triennio salvi tandem evaderent, frustra multoties monente Bajazeto tyranno, nt interficeren- 
tur. Nimirum nequit in eos bumana. szvire crudelitas, quos divina providentia tegit. Bajazetes ipse, 
mutata voluntate pristina, Manuelem restituit : Andronico et Joanne in aulam suam deportatis, ubi vi- 
etum haberent, quam diu superstites essent. Tanta vero magoitudine animi przditus erat Manuel impe- 
rator, ut cum Dajazetus immensam ab eo pecuniz vim posceret; atque uti suam in aulam veniret, ad- 
hibitis gravibas minis; mandaret, in neutro tyranni postulatis pareret, Existimabst enim fortissimus 
princeps, etiam debilitstis imperii Byzantini viribus, nihil contra dignitatem ejus loei atque ordinis, ia 
«uem a Deo collocatus esset, admit'endum. Hac de causa rursus in periculum amittendi regni venit, 
cum denuo manifestam benigni numinis opem sentit. Bsjazetus enim barbaro furore percitus, summis 
viribus Constantinopolim obsidet ac oppugnat ; qua quidem obsidio totes decem annos duravit. Interes 
Manuel animuin nullo moJo despondet, sed paternum imitatus consilium, Joanni, Andronici fratris &iie, 
urbis obsessze cura defensioneque commissa, in Italiam ad pontificem, Mediolani ducem et Venetos pre- 
ficiscitur. Hinc abit in Gallias, ubi Carolum regem phrenesi laborantem reperit. Nesquam quidquam 
opis impetrat. Cumque morbum regis diuturniorem fore prospiceret, per Germaniam et l'annoniam de- 
mum revertitur. Oinni destitutus bumano presidio, Deum sibi presentissimum experitur. Nam Bejare 
tus obsessor urbis prelio victus, in Tamberlanis Scytharum principis potestatem venit, mec ad mortem 
usque se rursus ulla rationein libertatem asserere potuit. Ingens hoc Dei beneficium Manuel hymno ce 
lebrat, quem liic in extremo leyimus. Nec multo post, ut suos a Darbarorum injuriis tutaretur, isthmun 
Peloponnesi muro claudit, exstinctoque Bajazeto, perpetuam cum Mahometo, ejus filio, pacem facit. Ts- 
lem tantumque principem, tamque Deo charum, ad te, Francisce, procerum Italorum decus, ablegame 
ut tibi libros bosce suos, qui rationes educaniz regi sobolis continent, offerat: non quod tu. przee- 
ptis hisce indigeas, qui jamdudum maturi sapientlsque principis numeros imples, sed ut aliquando Phi- 
lippi tui, cum feliciter adoleverit, studiis et usui serviant. Erit autcin, ut. spero, non ingratus hic kospes 
tibi, qui cum auguste familie ornamentis doctrinz laudem conjunxit. Semper enim hoc peculiare fait 
Medicez genti vestre, ut omen doctrinam liberalem, et viros ex pa claros, humanissime complecterentar. 
Magno illi Cosmo, qui primus suis pralucere majoribus cepit, Chrysoloras et Argyropulus, homines 
Grzci, litterarumque Graecarum per ltaliam , Germaniam et Galliam propagatores, in deliciis εἰ ameri- 
bus fuere. Nepos autem ejus Laurentius quanto Janum Lascarim natum ex imperatoria stirpe Grae, 
Demetrium Chalcocondylsm, Michaelem Marullum Tarchaniotam illustrem virum, in bonore habei! 


Denique Cosmus pater, ut aliosonittam, majorum vestigüs insistens, cum aliis rempublicam litterariam 


beneliciis affecit ; tum nobilissimos illos Pandectarum Florentinarum libros, tam sancte szculis tot aderr- 
vatos, immortali sua cum laude nobiscum communicavit. llorum exempla tu quoque procul dubio semper 
imitabere, qui czteris in rebus avitas patritasque virtutes, el egregia facta, jamdudum non seles 
equas!], verum etiam megnum iisdem laudis glorie dignitatis amplilicatss cumulum adjecisti. Vale.4 
D. Vll ἃ. Januar. Vienna Panponum. 


Jo. LeuNcLAviUs Germanus. 


313 





PR/ECEPTA EDUCATIONIS REGIE, 


3:4 





MANOYHA TOY IIAAAIOAOTOY 





γτ--.--“παστον απο νυν CT T 


ΤΟΥ͂ EYZEBEZTATOY ΚΑΙ ΦΙΛΟΧΡΙΣΤΟΥ͂ ΒΑΣΙΔΕΩΣ 
ΠΡῸΣ ΤῸΝ ἘΡΑΣΜΙΩΤΑΤῸΝ ΥἹΟΝ ΑΥ̓ΤΟΥ͂ ΚΑΙ BAZIAEA, IDQANNHN TON IIAAAIOAOTON 


YIIOOHKAI ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΑΓΏΩΓΗΣ 


ΕΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟΙ͂Σ P" 


[4 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


RELIGIOSI ET CHRISTIANI IMPERATORIS 
AD AMABILISSIMUM FILIUM ET IMPERATOREM JOANNEM PALAEOLOGUM 


PRAECEPTA EDUCATIONIS REGLE. 


C COMPREHENSA CAPITIDBUS. 


ἘΠΙΣΤΟΛΗ IIPOOIMIAKH. 


Ἐν Πελοποννήσῳ σὲ «λιπὼν, ἐξ Ἰταλίας ἐρ- 
χόμενος (ὦ πῶς ἐνεγχεῖν ἐδυνήθην ;), ἦσθα δὲ 
παιδίον ἔτι, καὶ παιδείας οὗ συχνῆς μετέχων διὰ 
τὴν ἡλικίαν, ἄλλως τέ σοι καὶ τῆς τύχης ἐμπο- 
δὼν εἰς τοῦτο γεγενημένης, ὑποθήκαις τῇ δυ- 
γάμει cvp6atrovcaic ἐῤῥύθμιζον " ἐν αἷς &tépac 
ἐπηγγεχλόμην σοὶ δώσειν τὴν ἡλικίαν ἀμεί- 
ὄοντι, τελεωτέρῳ βίῳ πρεπούσας. "Apri δέ ve 
μειραχίῳ γεγονότι, καὶ πρὸς ἡμᾶς παραγεγογότι, 


φέροντί τὸ τῇ ψυχῇ παιδείας οὐ φαῦ.λον μέρος, ᾿ 


ἐμπειρίαν τα τόξων, καὶ θήρας, καὶ τῶν τοιού- 
των, ἦ.1θε μέν σοι παρ' ἡμῶν πρὸς ἅπαν ἐπιτή- 
δευμα στρατιωτικὸν τὰ γιγγόμενα, εὐθὺς γεὼς 


«ἀποδάντι" αἱ δὲ ὑποσχέσεις οὕπω, εἴποι τις ἂν, Β 


οἶμαι, δειγόν γα τὰς πρὸς ῥώμην, καὶ πόλεμον 
καὶ ὄλως τὰς tov σώματος ἐπιμελείας προτιθέ- 
yai τοῦ, ὅτῳ ἂν ψυχὴν καὶ voir λαμπρότερα 
ἀποφήναις. Καὶ τὰ μὲν μηδέποθ’' ὑκπεσχημένα, 
ταῦτα δὲ πάντα σοι δοῦναι δίκαιον ὃν dx Aoc " 
αὑτὰς δὲ τὰς ἐπαγγελίας, ὧν καὶ ὄντα ἐμαυτὸν 
ὑπόχρεων πιδίστων Évsxa, διπλοῦν ταῖς ὑπο- 
σχέσεσιν δἰργασάμην. μηδέπω σοὶ xal vor πα- 
ραγαγογέναι" καὶ ἵππον μὲν τῶν εὐγενῶν, καὶ 
lépaxa, καὶ κύνα παρασχεῖν, Aóyovc δὲ προ- 
τρεπτικοὺς, καὶ zatpuxác παραινέσεις, cvrs- 
ψεγχδὶν μὲν δυναμένας visi, συνενεγκχεῖν δὲ τῷ 
x0, ὥσπερ ἐξεπίτηδες ἀγαθδά.1.λεσθώι. Ἐγὼ 
δὲ τοῦτον εἴποιμ᾽ ἂν οὑτωσὶ τὸ πρέπον εἰπεῖν, 


EPISTOLA PROOEMIALIS. 

Cum ?z talia veniens, in Peloponneso te relinque- 
rem (o, quonam id pacto u facerem, animum indu- 
cere potui ἢ) puellum adhuc, el per etatem litteris te- 
nuiter imbutum, quod ipsa quoque fortuna in hoc 
libi fuisset. impedimento, preceptis informabam, que 
(uis tum viribus responderent : simulatque me tibi fa- 


cto grandiusculo, daturum alia pollicebar, vite ma- 


(uriori convenientia. Nunc adolescentiam ingresso, 
el nuper ad nos reverso, nec vilem eruditionis partem 
animo secum ferenti : cum sagitiandi, venandi, alio- 
rumque lalium peritia * missa quidem a nobis. sunt, 
ubi primum navi fuisses egressus, qug ad. rei mili- 
taris studium quocunque modo pertinerent : αἱ illa 
de quibus dictum, promissa necdum apparuerunt. 
Objecturum hic alia quem nobis arbitror, mirum 
sane videri, quae ad. robur, εἰ bellum, εἰ corporis 
omnino curam speclent, eo poliora duci, per quod 
menti et animo splendor aliquis accedere possit : iti- 
dem, que nunquam tibi pollicitus sim, merito data, 
ralione quadam simplici ; at ipsa promissa, quibus 
presiandis cetero. quin obnoxium, pollicendo me 
dupliciter obligarim, ne nunc quidem exhibila : equum 
denique generosum, et accipitrem, et canem | suppe- 
ditatum ; at orationes ad. praeclara cohortantes, el 
moniius paternos, cumipsi filio, (um. reipublice 
profuturos, quasi de industria procrastinari. Ego 
vero [ateor, hec non. indecore dici; sed ab homine, 
qui non omnia recie. consideraverit. Par enim erat, 


οὗ μήν γε πάντα καλῶς σκοπήσαγτα. "Εδδι γάρ (; animo (uo tenello, quique tam navigatione diuturna 


σου τὴν ψυχὴν ἀπαλωτέραν οὖσαν, xezxornxviar 
καὶ πλῷ μαχρῷ, καὶ ἀποδημίᾳ γονέων, δοῦναί 
τε διαχυθῆναι, ὅπως δὴ τὴν ἀθυμίαν παρωσα- 


jrárn, ἀκμάζουσαν «αδοῦσα προθυμίαν, ἀσμένως. 


quam absentia parentum, debilitatus esset, sui. non- 
nihil exhilarandi copiam fieri : μι expumo maerore 
alacritateque vegela recuperata, mon ignavig, sed 
honesti praecepta tradituras orationes cupide. admit- 


» 


31» 


MANUELIS PALAXEOLOGI i 


te1el. taque noncitra. rationem. hoc a. me. [actum A δέξηται Adrove, τὸ καλὸν, ob τὴν ῥᾳστώνην. 


[uit, atque etiam rel invito me res diutius, εἰ verum 
[uteri debemus, impedientibus nos occupationibus 
nostris, exiracia. Cum autem magis eas, magisque 
cumulari viderem neista longius durarent obstacula, 
veritus; vel quod certo potius id (uturum, de prece- 
dentibus nossem : promissa tandem implenda putari 
nimbis interim negotiorum, prout fieri posset, exce- 
ptis. Esset sane conseutaneum, ne nunc quidem adul. 
lis convenientia. prascribi adolescentulo, ποτὶ — koc 
equidem, nom me latet, Scd cum fu'wrorum eventus in 
occulto sit, deb.lum tstuc omne. modo. pro. viribus 
exsolvi prestat, Ea. tero prolaturum πιὸ arbitror, 
D.0o cursum orationis moderante, que et nunc et in 
posterum proderunt, queque. [nveni, et seni, fortu- 
ne cuivis, et ordini, et huic prasenti, secutureque 
rit conveuient. Nolim «utem arrogantie me. quis- 
piam insimulet, quasi qui magna quedam pollicear. 
Non enim he nostra: cogitationes in universum erunt 
(nom hoc dissimulabo : nec enim id fieri par. esset), 
sed pars major ab ornatis virtute viris petetur, quo- 
rum memoriam cum celebratione, posteaquam e cor- 
poribus migrarunt, ei ipsa morum bonitas el sapien- 
tia conservat. Nec de nostris dun'azat hominibus lo- 
quor, verum etiam de plerisque ccterum., 


Flursus hic quispiam nobis fortasse dicturus δεῖ, 
satis esse, si mandemus, eos ut adeas viros, εἰ quam- 
primum pellegas ipsorumque te praceptis excolas, 
nobis interim hoc labore molestiaque liberatis. Nihil 
equidem a^surdi ab hoc homine proferri fateor : esse 
nimirum magnopere necessarium, ut. admirabiles 
hosce viros inspicias, cosque tibi praefectos morum 
magistros, illis, que tibi nunc adsunt, auailiatores 
adjunzas, ad rerum preclararum indagationem, ai- 
quidem vir honus et egregius fieri velis. Nam quis 
jurentutem melius ad virtutem manu quasi ducere 
nurit indicalis hisce viris, qui et prudenter, el perite, 
et studiose, et ingeniose, et sollicite, quidquid ad dis- 
serendi civilémque doctrinam confert , investigarunt ? 
sed arbitrabar id quod meum est, licet alioqui non 
magni momenti sil, hic tamen plus illis valiturum : 
affectionem inquam poternam, cujus. ignis admodum 
efficax vehementer amplificat ea, que tu mihi de tua 


μοθετοῦντας. Τοῦτο μὲν δὴ 2ογισμῷ xészpax 
μοι" al δεῖ δὲ τἀζηθὲς εἰπεῖν, καὶ μὴ BovJopi 
zpobÓn μαγρότερον, ἀσχολιῶν piot ἄροσιστα͵ 
ψων, Oper δὲ ταύτας ἐπιτεταμόένως χωρούσ. 
δεδιὼς μὴ διαρκέστερον τὰ προϊστάμενα à 
μείνῃ. μᾶλλον δὲ σαρῶς εἰδὼς ἀπὸ τῶν z0ac 
των" δεῖν ᾧήθην slc ἔργον ἀγαναῖν τὰ ὑπεσ 
μένα. ὡς ἐνὸν δεχόμενος τὰς τῶν πραγμάι 
γιράδας. "Hv. μὲν οὖν ἀχόλουθον μηδὲ νῦν, 
τῶν τελείων μειρακίῳ γγωμοδοταῖν. “Ἔγνων, 
J£.1n06 us. Ὃν δὲ τὸ μέ.λ:λὸον ἀόρατον, ἄμεινον i 
καταξαλεῖν τὸ χρέος ἅπαν sic δύναμιν. "Ep 
μεν δὲ οἶμαι τοιαῦτα, Θεοῦ τὸν .16γον ἐθύνονι 
d συνοίσει μὲν καὶ νῦν, συνοίσει δὰ ἐς τὸ p 
ἷον καὶ συμδήσεται καὶ νέῳ, xal γέροντι, 
τύχῃ πάσῃ, καὶ τάξει, τῷ τε ὄντι, τῷ τα ἐσομι 
γε βίῳ. Καὶ μὴ μέ τις ἀλαζονείας γραψάσθω, 
γάλα δῆθεν ἐπαγγελλόμενον. Οὐ γὰρ δὴ τὸ: 
ἡμέτερον ἔσται ζῶν νοημάτων (οὐ κρύψω τοὶ 
οὐδὲ γὰρ ἄξιον), ἀ.1λὰ καὶ τὸ π.λεῖσεον μέρ 
ἀρετῇ κεκοσμημένον, οἷς ἡ τῶν τρόπων χρησι 
tnc, καὶ τό τῆς σοφίας χρῆμα, τῶν cepdt 
ἀπε.ἰθόντων περὶ τὴν μνήμην ust? ἐγκωμίων. 
Aéro δὲ μόνον τοὺς ἡμετέρους, ἀ.1.λὰ καὶ κι 
Aobc tor zxaJAaitégpor. 

Πάλιν ἐρεῖ tic τυχὲν ἡμῖν * "Hoxsc τοιγαρθ 
ἐπιτάξαι, παρὰ τουτουσὶ τοὺς ἄνδρας φοιτῆς 
σε, καὶ τὴν ταχίστην αὑτοὺς δια.20εϊ», καὶ τι 
σφῶν διδασκαλίαις σαυτὸν κοσμῆσαι, καὶ xps 
μάτων ἡμᾶς ἀπη,11άχθαι. Kal ρημὲ, μηδὲν ds 
δον τουτονὶ τὸν ἄνδρα ἐρεῖν. Εν αι γὰρ πολὶ 
ἀνάγκην τουτουσὶ τοὺς θαυμασίους ἰδεῖν ca, 1 
κῶν σῶν ἠθῶν διδασκάϊους αὑτοὺς ποιήσασι 
τοῖς νῦν οὖσι προσχτήσασθαι βοηθοὺς sk ti 
τῶν χαλῶν θήραν, el μέλ:.::εις καλὸς xd -agócin 
σθαι. Τίς γάρ που κάλλιον γνοίη πρὸς τὸ ἀπ 
χειραγωγῆσαι νεύτητα τουτωνὶ τῶν sipnsm 
ἀνδρῶν, φρονήσει τε καὶ ἐπιστήμῃ, καὶ σπου 
καὶ εὐφυΐᾳ, καὶ guloruilg, πρὸς «Ζογεκήν τεῖ 
πολιτικὴν μάθησιν τὸ Avciteléc ζητησάντω 
᾿Ἡγησάμην δὲ cobyór, καίτοι td4a tazxun 
ἔχον, ἔνθα δή τι πλέον σχήσειν τοὐχείνων. AB 
δὴ τὴν πατρικὴν σχέσιν, ἧς τὸ πῦρ μέγα dn 


natura das valicinari : quo quidem ἐπ vaticinio me p) πτον, σφόδρα y& πρὸς μεῖζον ὁξαίρει, d có y 


Deus (utar autem petitis ex. poetarum libris, non 
quod ea pro placitis habeam, sed historie simplici- 
ler causa) tam Tiresia, quam Calchante. veraciorem 
faxit. Itidem omnis erga nos officii presiatio tua, 
ineffabili quadam obedientia decorata, nobis incita- 
mento esse possil, uL agenda libi precipiamus. Pater 
igitur, et qui supra morem paternum diligit, filio 
diligenti, et ardentius. quidem, quam filii soleant, 
ea precipiens et ezponens, qua ex usu futura. sunt, 
quonam pacto non plurimum efficiet ? Nec enim β- 
dem ulli precepto derogare fas est, nec. detrectare 
imperium, etiamsi quid offerat sese, quod mordere 
vidcatur, nec recusare, quo minus ipso facto verbis 
obteimperes. Pratevea quiddam aliud eat, quo nos il- 


δίδως μαντεύεσθαι περὶ τῆς σῆς ς-ύσεως. ἃ 
y6 Θεὶς ἀναδείξαι μὸ (χρήσομαι δὲ toic τὰ 
ποιητῶν, οὐχ ὡς δόγμασιν, ἀ.λ:1ὰ διὰ ξὴν ico 
ρίαν ázx Ac) καὶ Τειρεσίου, καὶ Κάλχαντος ἀλ 
θέστερον εἰς ταυτηνὶ τὴν μαντείαν. Kal pi : 
xal τὸ σὸν πρὸς ἡμᾶς ἅπαν, ὑποταγῇ xocpa 
μενον ἀμυθήτῳ, παράκλησις ἂν γένοιξο τοῦ 3i 
ραιγεῖν τὰ δέοντα. Πατὴρ οὖν, καὶ πλέον 
κατὰ πατέρας gilor, υἱῷ ςιΔοῦντι, xal. xlk 
ἢ xa0' υἱεῖς, προστάττων cs xal εἰσηγούμενος 
συνοίσει, πῶς οὖκ ἀνύσει ; οὔτε γὰρ ἀπιστεῖ 
ἔστι τινὶ τῶν Aeyopévor, οὔτε δλως ἀπειθεῖ 
ὁπόταν καί τι δάχγον φανῇ, οὔτε μὴ θέειν χε 
ζεσθαι, τῷ ὑποτετάχθαι τοῖς όγοις ἔργοις 


Qul 


P'UE£CEPTA EDUCATIONIS REGLE, 


418 


Ov μὴν ἀ.1.1 ἔστι καὶ ἕτερον, ἐν dp πιλεονεκτοῦ- A lis superiores sumus. Nam cum auctoritate loqui, 


μεν ἐκείνων, Τὸ γὰρ δὴ psc δξουσίας εἰπεῖν, ὃ 
aod τὴν δύναμιν ἔχει καὶ παιδοτρίδῃ, καὶ 
διδασχάλῳ, καὶ παντὶ διορθουμδγῳ φύσεις νέων, 
?) πιλάττοντι, ἐμοὶ μὲν ἔξεσει παωντειῶς, ἀκεί- 
γοις δὲ οὐδαμῶς, οὐδ' ἂν ἡ πάντων σοφία elc 
ἕν re τούτοις cvré.0n. Πῶς μὸν γὰρ ἂν προστά- 
ξαιεν ἀδεῶς, πῶς δὲ πιστῶς, πῶς δὲ θωῤῥούντως, 
κατὰ Baciléa, xal πατέρα, xal glor, οἵτινες 
ἐστέρηνται «al σχήματος dgo6lay διδόντος, xal 
σχέσεως πασῶν κρατούσης τῷ τῆς φύσεως gl A- 
tpo, καὶ φιλίας συνηθείᾳ θαῤῥυνούσης ; An- 


ἐοῦσι δὲ Δίων, Ἰσοχράεης, £0.01 δτεροι, βα- 


Cilixobc μὲν AJóyovc ὀνομασθέντας, καὶ πρὸς 
αὐτοὺς βασιίέας, πολλούς τινας γεγραφότες " 


quod sane permagnam in. [udi magistro, doctore, 
quovis alio vel moderante, vel fingente juvenum | in- 
gería, vim habet, mihi quidem omnino licet : at non 
itidem illis, etiamsi vel universorum in. unum sa- 
pientia coeat. (uo enim pacto vel libere, vel fideli- 
ter, vel confidenter regis, patris, amici more, pracepe- 
rinf ii, qul et imperii majestate, interrilum | animam 
suppeditante, carent, et affectione, vi naturalis amo- 
ris universas alias superante et. amicitia, fiduciam 
pretextu familiaritatis augente? Exemplo sunt Dia, 
Isocrates, complures alii, qui scripsere quidem illi 
multas regias (sic enim appellate sunt) orationes, ad 
ipsos eliam reges : sed quod persone tam suc, quam 
regi? decorum servare. cuperent, nec vel. insolentes 


tnpsiv δὲ ὅμως ἐθέλοντες τὰ πρέποντα σφίσιν B vel protervi videri : proliza regiam eminentiam ar- 


αὑτοῖς, xal τοῖς βασιλεῦσι, xal μὴ Ooxeiv 0pa- 
σύνεσθαι, μηδὲ προπετῶς ἔχειν, τόχνῃ μακχρᾷ 
διξιούμεγοι ὑπεροχὰς τῶν κρατούντων, ἔπειτα 
καὶ ταύτῃ cvrsctadyérvoc τὸ δέον ἀποφαινόμε- 
vot. Παρ αὐτῶν ἐγὼ τὰς γγώμας ταύτας ἐρανι- 
σάμενος, καὶ προσέτι θειοτέρων ἀνδρῶν, προσ- 
θείς τι xal παρ' ἐμαυτοῦ, ἴσως οὐ πάντη gab- 
Jor, οὕτως ἐλευθέρως καὶ πατρικῶς (ὡς ἂν εἴποι 
τις) ἀποδέδωκα, ὀφείλημά τε καὶ δῶρον, ἐν xega- 
.λαίων ἑκατοεγτάδι, ἀχροστιχίδι τινὶ ταττομένων, 
ἐν ἧἦτι μέρος ἐστὶν εὐχῆς, ἣν Θεὸς οὐκ ἀτιμά- 
σαι, εἰ δεῖ τι καὶ ὑπὲρ εὐχῆς ἡμᾶς εὔξασθαι, 
κατὰ τὸν εἰπόντα θαυμάσιον ἀροφήτην καὶ βα- 
σιλέωμ" Εἰσάχουσον, Κύριςο, τῆς προσευχῆς μου" 
οὗ ταῖς cvuCovAaic el προσχοίης, μάλα σεαυτὸν 
ὠφε.ἰήσεις. ᾿Εξὴν μὲν οὖν σαφέστερον πάντα 
φράζειν, ἔγνων δὸ ἄμεινον εἶναι, μὴ τὸ ὀστοῦν 
παντάπασι τῆς γε σαρκὸς ἀφειῖόσθαι, ὡς εἶναί 
t. ταύτῃ τῇ θοίνῃ τῷ δαιτυμόνι διβδγεῖρον τὴν 
ὄρεξιν, σπουδωοτέραν ζητοῖν τροφήν. Οὐδὲ γὰρ 
ἐχρῆν ἡμᾶς πρὸς γεγγαιότητά σε zapaxadovr- 
cac, νωθρὰ σιτία καὶ drtuidra σοι παρασχεῖν. 
Σὺ δὲ διανοίας στεῤῥόεηει τὸ δυσχερέστερον 
λύων, βρώσιμον σαυτῷ καλῶς τὸν μυελὸν ἀπο- 
φήγναις, ὃς δὴ 50449 σον τὴν ψυχὴν ἀμείνω rs 
πάντως δείξει, f) τὸ ᾿Αχιλλέως σῶμα οἱ μυθικοὶ 
τῶν «δόντων. Πείθομαι γὰρ εἶναι τοσοῦτον ἐν- 
ταυθοῖ τὸ συνοῖσον, ócor γα, εἰ φιλοπόνως αὐτὸ 


te demulcent, ac deinde ne sic quidem libere satis id, 
quod dicendum erat, pronuntiant. Fx his equidem 
virisque preterea divinioribus, collecias hasce sen- 
tentias, quibus et a nobis fortasse non  contemnen- 
dum aliquid adjectum est, libere ac paterne (ut ita 
loquar) offerre tibi volui, ceu debitum pariter ac mau- 
nus, centum capitibus inclusum, que  Acrostichide 
quadam digeruniur, in qua ipsa pars quadam est 
voti, quod a Deo minime rejici opto, si quidem et 
pro voto preces concipiendee sunt, more ralis et. regis 
illius admirandi, qui dixit: Exaudi, Domine, pre- 
cationem meam. Tu si animum iis, que  consulun- 
tur, adverteris, magnum ipse tibi emolumentum affe- 
res. Poterant autem omnia paullo dilucidius ezpo- 
ni, sed existimabam equidem, melius esse, non quid- 
quid esset osseum,e carne prorsus eximi : ul restaret 
aliquid in hoc epulo, quod ad querendum majoris mo- 
menti cibum conviv& animnm excitaret. Nec enim par 
erat a nobis, ad strenmilatem te cohortantibus, ineffi- 
caces ac molles tibi cibos offerri, Tu mentia. robore 
quidquid difficilius est, digerena recla medullam 
ipsam esculentam tibi reddito, que animum tuum 
mulio sane meliorem efficiel, quam cerpus Achillis 
leonum, ut.in fabulis est, medulle. Nam mihi quidem 
persuasum est, tantumhic inesse [ructus, ul, si quidem 
eum studiose decerpseris, facile prastaatissimus et 
hominum sis evasurus el regum. Quod si auctor ho- 
rum ego mulio sum inferior iis, que hic a me per- 


δρέψαιο, ῥᾳδίως ἁπορήναι σε ἄριστον ἀνδρῶν D scripla sunt : minime id quidem impedimento tibi 


te xal βασιλέων. El δ᾽ ὁ ταῦτα γράφων ἐγὼ zoAAo 
χεῖρον ἔχω τῶν γεγραμμένων, d AAá σοι μὴ τοῦτο 
ἔστω πρὸς τὸ xaAór κώλυμα, ἣ elpyór τι τοπα- 
ράπαν" ἀλ. εἴ πού τι καὶ βέλειον δὕρηται παρ᾽ 
ἐμοὶ, ἐπεὶ μηδεὶς ἐστέρηται πάντων δξῆς τῶν 
καιϊῶν, ἡγοῦ σοι πρέπειν τοῦτο κιηρονομῆσαι, 
καὶ πρὸς ἐπίδοσιν ἀγαγεῖν ποιλιῷ γ8 κρείσσω 
φιλοτιμήσεσθαι ἣ τὴν οὐσίαν τὴν πατριχὴν καὶ 
βασιλείαν αὐτήν. Táuà δὲ ἐλαττώ͵ ατα διορῶν 
(πο.1λὰ δ᾽ ἐσεὶ, καὶ μεγά.1α) θέ.16 τι καὶ παρὰ 
τούτων κερδᾶναι, διδάσκχαςον αὐτὰ προστησά- 
μεγος βίου τε ἀμείγονυς, καὶ ποιϊλιτείας ἀσφα.16- 
στέρας. KaAóv σοι γὰρ ἐχείνους μιμήσασθαι, οἵ 
toic ἑτέρων rava; (ou διασώζογται, ἀπὺ τῶν ἐκεί- 


sit ad virtutem, vel ullain parte obstet : sed εἰ «uid 
apud me rei welioris fueri) inventum ( quando nemo 
bonorum prorsus omnium ezsors esi), id uti heredi- 
tate adeas, ei multum adaugeas, studiosius ex. ratione 
decori putabis elaborandum quam vel bona paterna 
vel ipsum regnum. Vitia vero mea perspiciens (que 
sane permulta el. magna sunt), ez iis quoque lucrum 
aliquod percipere velis ; preficiendo scilicet illa tibi 
ceu quemdam vile melioris tutiorisque gubernationis 
magistrum. Nam recte feceris, si eos fueris imitatus 
ui nauw[ragiis alienis servantur, illorum delictis ad- 
V risque casibus, quid opus facto sit, edocti : dum 
vel longum tale navigationibus dicunt, vel pro. viri- 
bus sibi consulunt. Qum. mundo accidit 


319 


MANUELIS PAL.£OI.CGI 


ui quis lapsui proxinus, si alium prius vi leret ipsum, à rur dpaprnudtur τε καὶ ἀευχημάεων τὸ δέον 


resilirel : quo sane pacto usu venire a let, ut aliorum 
r&ina mente praditis saluti sit, Itidem rectius ali- 
quando medicis, artem suam magnopere  jactanti- 
bus. difficiles aliqui nounullis morbos curarunt ; 
ezperienii«m duntaxat inde nacti, quod eadem et 
ipsi perpessi (uissent. 1mo medici quoque tritum 
tulgo proverbium refellerunt, qui dente vcl oculo. ex 
phramaco quodam amisso, vel aliud quiddam perpessi, 
deinde propriis ex erratis facti peritiores, quos mor- 
bos suis in corporibus curare non potuerant, iis alios 
plures liberarunt; per accessionem. experientie ad 
artem, ti mali superata. Ad. summam, qui malus 
esse vult, nullum ex ulla re capiet emolumentum, bo- 
»us autem ez omnibus. 


καταμαθόντες " xal & «0 κλοῖν ἀρνησάμενοι, à 
τό γε xar" ἐχείνους . . . .ο Καὶ μὴν 
é.Mc0ov τις ἐγγὺς γεγονὼς, φβώσαντος ἄλλον 
κατενεχθῆναι, αὑτὸς ἰδὼν ἀπεπήδησε" καὶ τέ- 
vore τὸ Zztoyia τῶν ἄλλων σωτηρία νοῦν ἔχου- 
σιν. ᾿Αλλὰ καὶ κρεῖττον ἰαερῶν, ποιὺ τῇ τέχνῃ 
φρονούντων, ἐνίους γε τινὲς ἀθεράπευσαν ἐε 
νοσημάτων Óvotpózur, ἀπὸ μόνου τοῦ παθεῖν 
τὴν πεῖραν sldnzótec. Καίτοι xal παῖδες latper 
thr πα͵ οιμίαν ἐξή.εγξάν που, ÓDÓvra ts καὶ 
ἐφθαμὸν ἀποδαλόντες τινὶ ραρμάπῳ ἣ ἕτερόν 
τι παθόντες, ἔπειτ᾽ ἐμκειρόεαροε γαγονότες ia 
τῶν ἰδίων dpgaprnudtur, καὶ ὧν γε ἥκεους ἐ;έ- 
ψησαν παθημάτων ἐπὶ τῶν ἰδίων σωμάκων, τού. 


των ποιλιοὺς ἀπαιλιλάξαντες, τοῦ δεινοῦ περιγεγονίεες τῇ xpocta0sicg τῇ πείρᾳ τάχνΏ. Νορό- 
Aator τοῦ λόγου, Ὁ κακὸς βον.Ἰόμενος εἶγαι ὑπ᾽ οὐδενὸς ὡφε.λήσεται, ὁ δ' ἀγαϑὸς ἐξ ἁπάντων. 








KEPAAAIA EKATON 


ΔΙ " AKPOZTIXIAOZ. 


CAPITA CENTUM 


PER ACROSTICHIDEM *. 


CAESAR , ΟΕ ΒΔΕ], 
MANUEL, JOANNI, 
PATER, NATO, 

ANIMI, ANIMO, 
FRUCTUM, CIBUM, 
MEI, TUO, 
QUALIS QUALIS, VEGETO : 
CUI DEUS MODERATOR ESTO (1). 


Constat diversa vivendi mortalibus esse genera, 
que partim a prudentia, disciplina, probitate, 
partim a stupiditate, inscitia, improbitate prove- 
niunt et distinguuntur ; rursusque dividuntur ac 
subdividuntur, eo quidem numero ac varietate, quae 
animi vi comprehendi nequit. Videtur autem aliud 
alii praestantissimum esse, duas, non plures ob 
causas, vel honesti, vel voluptatis, nonnunquam et 
amborum, causa. Difficulter quidem fleri potest, ut 
equaliter animss in utramque partem propendeat; 
«i accurate quis ai id, quod integerrimum est,- re- 
spicere velit. Si tamen hoc quoque concedat aliquis, 
semimprobus erit, qui in utramque partem distra- 


BAZIAEYZ, ΒΑΣΙΛΕΙ͂, 
MANOYHA, IQOANNH, 
UATHP, Y19, 
ΨΥΧΗ͂Σ, ΤΎΧΗ, 
ΚΑΡΠΟΝ, TPOPHN , 
EMIIZ, TH ZH, 
OlnOIAZOYN, AKMAZOY'EH, 
H Ο ΘΕΟΣ EIH KOEMHTOP (4). 
A'. 

Βίοι τοῖς ἀνθρώποις διάφοροι " οἵ μὲν φροήςξ, 
xal παιδεύσει, xal χρηστότητι, οἱ δὲ ἀδελτηβῇ. 
xa ἀπαιδευσίᾳ:, xai πονηρίξ vtyvónavol ες πὶ 
μεριζόμενοι" καὶ αὖθις διαιρούμενοί τε xal ὃξν 
διαιρούμενοι εἰς ἀριθμὸν οὐχ ὑποπίπτοντα λογιϑμᾷ 
Δοχεῖ δ᾽ οὖν ἄλλος ἄλλῳ χράτιστος elvat, δυοῖν εἰ 
«ἴαιν, o0 πλείοσιν, f] τοῦ ἀγαθοῦ, ἣ τοῦ ἡδέος ἕνεκ 
ἔσθ᾽ ὅτε δέ τισι χαὶ ἀμφοῖν. Χαλεπὸν δὲ τὴν ψυχὶ! 
ἴσα πρὺς ἑχάτερα ῥέπειν, εἴ τις ἀχριδῶς πρὸς d 
τελεώτατον ἀφορῴη. Πλὴν x3v τοῦτο δοΐῃ τις, ἢ» 
φαυλος ὁ δίχα τεμνόμενος" φαῦλος δὲ παντάπατιν ὁ 
χεχηνὼς χαθάπαξ πρὸς ἡδονάς. Ὃ δὲ διώκων cà 
05v αὐτό γε τοῦτο ἀγαθός. 


hitur; prorsus autem malus, qui totus voluptatibus iubiat ; qui denique bonum sectatur, ex ipsa re bo 


nus erit. 
Il. 
Aliis vivendi rationibus primo commemorata loco 
vita longe prestat, quz asperrima quidem omnino 


(4) Sie construe : Cesar Manuel pater, Cesari 
Joanni filio fructum animi mei qualis qualis, cibum 
auimo tuo vegeto, trihuo scilicet, cui Deus moderatoty 
e510. 


B 


μὲν βίος τῶν εἰρημένων ὅ «τρῶτος" E 
μὲν παντάπασιν εἶναι δοχεῖ, διὰ τὸν 


“Ἄριστος 
τραχύτατος 


(4) Σύνταξον ὧδε" Βασιλεὺς Μανουὴ.Σ πατὴρ 
βασιλεῖ ᾿Ιωάννῃ υἱῷ, καρπὸν τῆς ἐμῆς york 
ὁποιασοῦν, τροφὴν τὴ ciu vvxn ἀκμαζούσῃ, [- 
δωμι On ἰογότι. f] ὁ Θεὸς εἴη κοσμήτωρ, 


* Id est quorum prim littere verbis subjectis continentur. 





-2l 


PR/ECEPTA EDUCATIONIS REGLAE. 


422 


πρὸς τὰς ἡδονὰς πόλεμον, οὐ πάντη δὲ οὕτως ἔχει. A videtur esse, belli ejus causa, quod cum voluptati- 


Οὐ γὰρ ἡδονῆς ἀμοιρεῖ, τῷ συνειδότι xal ταῖς ἐλπίσι 
τέρπειν εἰδώς. Πρόσεστι δέ γε τούτ καὶ τὸ σεμνὸν, 
καὶ τὸ διαρχὲς, ὄντι γε παντάπασι χρηστῷ. Τοιαῦτα 
τὰ μὴ νενοθευμένα τῶν ἀγαθῶν. Ὃν ἂν ἐραστὴν 
αὐτῶν ἅπαξ λάδοι, χειροῦταί τε, xal οὐχ ἐᾷ τὴν 
ἔφεσιν αὐτῶν πλανᾶσθαι πρός τι μάταιον. Τῷ δὲ 
δευτέρῳ, τὴν ἡδονὴν τέλος ἔχοντι, οὔτε σύνεστιν 
οὐδὲν ὑγιὲς, οὔτ᾽ ἐφέψεται. Οὐδὲν γένοιτό τινι ἡσθῇ- 
ναι διὰ τέλους ἑνί τῳ πράγματι, ἄλλοτε ἄλλων 
ὀρεγομένῳ, τῶν μηδὲν ὡς ἀληθῶς ὄντων ἡδέων, xal 
διὰ τοῦτο μεταπεμπόντων ἀεὶ πρὸς ἕτερα. Ὁ τρί- 
τος μέντοι xal μέσος Éotw ἵνα μὴ σχληρῶς ix 
προοιμίων ἐπιτάττοιμεν, ol. τῶν ἀγαθῶν οὐχ ἐργά- 
ται. Ἔστω δὴ τέως ἡμῖν μὴ παντελῶς ἀπόδλητον 
τὸ ἡδὺ, ἔνθα οὐ προσίσταται τὸ χαχόν. 


I*. 

Σαφῶς ἴσθι βίων τὴν αἵρεσιν γνώμης, οὐ φύσεως 
οὖσαν. Ἢ φύσις γὰρ Αἰθίοπι, xal Σχύθῃ, xal Κελτῷ, 
x3i πᾶσιν ἑξῆς ἀνθρώποις, μία τις οὖσα τυγχάνει. 
Ὁλίγοις δέ τισιν ἰδιώμασε τοῖς γένεσι ποιεῖ τὴν 
διαφοράν. Τὴν δὲ προαίρεσιν χαλεπὸν xal ἀδελς οἷς 
μὴ μερίζεσθαι. Οὐχοῦν ὅπερ ἡμῖν εἴρηται, οἱ βίοι 
τοῖς ἀνθρώποις οὐ διὰ τὴν ἀμέριστον φύσιν μερί- 
ζονται, ἀλλὰ διὰ τὴν μεριζομένην προαίρεσιν. Παντὶ 
δὲ βίῳ τὸ ἥδιστον Ex συνηθείας οἶμαι προσγίγνεσθαι, 
οὐ τῷ ξυμπεφυχέναι καθάπαξ. “Ἴδοις γὰρ ἂν &xlpo- 
χθόν τε xaX φαῦλον βίον πεφιλημένον τῷ χεχρτμένῳ, 
οὗπερ οὐκ ἂν ἠλλάξατο ἀήθη γέμοντα ἡδονῆς, χα- 
θαρενούσης μέμψεως. Χρηστέον οὖν ἂν εἴη τῷ κρείτ- 
tovt, ὡς τοῦ ἡδέως τῇ χρήσει ἐφεψομένου τε xol 
συμδησομένον. 


At, 

Ἴσθι χαιρὸν ἐπιτήδειον ὄντα σοι τὴν ἡλιχίαν 
ἀκμάζοντι, βίον ἑλέσθαι τὸν ἄριστον, xaX διελθεῖν 
ὡς ἄριστα, xal ἐντῆξαι τῇ ψυχῇ, χαὶ ἀμετάστατον 
δεῖξαι" ὅτι σε μὴ προχατείληφε τὸ δυσχερές. Πρὸ 
γὰρ τοῦ σαυτῷ προστρίψαι xoxà, ῥᾷσια ἄν σοι vd- 
vovv, χατορθῶσαι τὰ ἀγαθά. Ἣν δὲ μετάσχῃ: qav- 
λότητος, διπλῇ μοχθήσεις. Πολλὰ πονήσεις, xai ἔρ- 
(49v ἔσται ἀπαλλαγῆναι τοῦ χείρονος; δυοῖν χεροῖν 
ἀπονίψει, xal οἰχειῶσαι σαυτῷ τὸ βέλτιον ἀχριθεῖ 
οροσαρμογῇ, χρόνῳ xol μόγις γινομένῃ. 


E'. 

Alav μοι δοχεῖ σαφὲς εἶναι τὴν τῶν χρατούντων 
εὐδαιμονίαν τῆς παντοχρατοριχῆς χειρὸς ἐξηρτῆσθαι, 
ἐπειδὴ xal τὴν χαρδίαν φασὶν ἐχείνῃ δήπου χατέ- 
χεσθαι. Χρή σε οὖν εὐδαιμονίας ἐρῶντα ταύτην εἰ- 
᾿ δέναι ζητεῖν, ὅθεν λαδεῖν ἕξεστι, δηλαδὴ παρὰ Θεοῦ, 
σεαυτὸν παρέχοντα τοῦ εὐδαιμονεῖν οὐκ ἀνάξιον. 
'O γὰρ μὴ συμδαίνων tol; πράγμασιν, ὧν ἐρᾷ, ἣ 
οὐδὲ τὴν ἀρχὴν αὑτὰ χτήπεται, x3» μάλιστα ταῦτα 


bus gerit, sed in universum ita comparata non est, 
Nequaquam enim voluptatis expers.est, cum etl 
recti conscientia οἱ spe delectare consueverit. Cum 
eadem vita, penitus bona, conjuncla sunt gravilas 
atque coustantia. Nimirum ejusmodi sunt non vi- 
tiata bona. Quemcunque semel amatorem sui nacta 
fuerint, is et totum se dedit eis, nec ad ullam rem 
vanam cvagari cupiditatem sinit. Alteri, cujus finis 
est voluptas, nec inest boni quidquam, nec comi- 
tabitur. Fieri certe nequit, ut quis una re perpetuo 
delectetur, alias appetens alia, quae non reapse ju- 
cunda sunt, ideoque ad alia semper bominem avo- 
cant. Tertia sane, media quxdam esto, ne, qui bona 
non facimus ipsi, statim ab initio przcepta duriora 
tradamus. Nimirum eatenus voluptatem non omnie 
no rejiciendam ducamns, quatenus mali quidpiain 
ei non adest. | 

' lii. 


Electionem horum vitz generum certo scias esse 
consilii, non nature. Quippe naturam AÉthiops, 
Seytla, Gallus, homines universi, unam quamdam 
habent, nationibus ipsis ob exiguas quasdau pro- 
prietates invicem discrepantibus. Animi vero in- 
stitutum d.fficile fuerit etiam in fratribus non esse 
diversum. Rationes ergo vivendi, ceu dictum est, 
non indistincte nature ratione distinguuntur, sed 
ratione scindentis se In diversa studii et electionis. 
Cuivis autem vitz? quod jucundissimum est, ex con- 


C suetudine conciliari arbitror, non a natura prorsus 


indi. Nam videas laboriosam malamque vitam ali- 
cui « haram, qui ea sit usu» : nec insuetam cum illa 
commutaverit, licet et voluptaiis plena sit, et vitu» 
perio «barea!, Utendum ergo ratione vitz meliori, 
quam usus ipse jucundam ac gratam paulatim 
efficiet. 

IV. 


Scire debes tibi, qui nunc in ipso ztatis es flore, 
peropportunum hoc esse tempus eligendi vitam 
optimam, quam et przclarissime agas, et imprimas 
aniino, et tibi propriam ac perpetuam reddas. Nec- 
dum enim te difficultas anticipavit. Nam prius, quam 
ipse te vitiis infeceris, facillimum fuerit res bonas 


p 3tque preclaras agere. Sin pravitatis particeps fac- 


tus fueiis, duplicem molestiam experieris. Magno- 
pere laborabis, et operosum erit, ambarum ut mu- 
nuum abstersione libereris a malo : et bonum tibi 
concilies adjunctione quadam accurata, quz vix lon- 
go lieri tempore solet. 


V. 


Admodum mihi videtur esse perspicuum, felici- 
latem eorum, qui rerum potiuntur, ab omnipotente 
manu pendere, quando et cor ipsorum eadem con- 
tineri perhibent. itaque te felicitatis cupidum scire 
necesse est, eam ibi quseereudam, unde hauriri po- 
test, nimirum a Deo: przbeudo temetipsum noa in- 
dignum, qui prosperitate fruater, N | dis 
quss expetit, rebus haud 69n9e 


423 


MANUELIS PAL.£OLOGI 


FE 


eas non assequelur, etiamsi maxime quzerat : vel A ζητῇ, & xaxio; μετὰ τὴν κτῆσεν ἀποδα) εἶ, ὃ δὲ pi 


male, posiquam. assecutus fuerit, amittet : quud 
haud dubie pejus est, quam plane non adipisci. 
vl. 

Res in. prints utilis est, opportune ac recte a^ 
oini.bus omnia (leri : masxiwe, eum divinitus ali- 
quid est petendum. Quippe magis expedit, nihil un- 
qu «n ullo medo petere, quam rem uon jusiun, nec 
aquam petere : nau Deum facilius aJ. iram pro- 
vocaverit, qui sie petit quam optati quidqttam im- 
petraverit. Deus enia id, quod decet non qnod inde- 
corum est pr.rbet. Exaudire nimirum, prebereque 
solet, non cum quis voviferando, lacryinan/o, 
p'angendo, incumbendo precibus, id postulat, quod 
esse nocumento possit, cum ipse profuturum putet 
( multa vero talia sic ἃ Deo per susumam i nora- 
tíonem petimus ) : sed cum bovi paliliei privative 
studiosus, ea facit, per quz voti compos feturus 
est. lloc scilicet est preces efficacitatis robur babe- 
re. Nam qui contiaria facit iie, qua precibus eptat 
quo pacto secum ipse dissentiens, Deum sibi poss.t 
assentientem habere ? 

VII. 

Copia boni divinitus, instar pluvim, bealeris ; 
$i et scepirum a Deo ie consecutum agnoveris, et 
le servum cjus esse. sciveris, eique servire, magis 
tibi volupe fuerit, quam quod alie imperes. Scire 
vero debes, multo ie niagis Deo servum esse, quam 
is ubi seit, quem precio comparasti. Et tantum qui- 


pov ἀτεχνῶς καὶ τοῦ μὴ λαθεῖν. 


G'. 

Ἐπιειχῶς ὠφέλιμον πάντα «Be virvsola: prd 
τοῦ xa:pou, καὶ μάλι:δ᾽ ὅταν προκένται qpiwi 
x0s!vzovoc αἰτεῖν. Μξλλον vg λυσιτελὲς μηδὲν ge 
δέποτε μτδαμῶς αἰτεῖν, ἥπερ αἀξτεῖν οὐ γιγνόμενον 
( 1o» γὰρ ἂν παροργίσειεν ὁ εὖδε αἰτῶν, ἢ τι cpes- 
xtf3a:to τῶν εὐκτῶν. Ὃ γὰρ Θεὸς τοῦ πρέποντα, 
οὐ τοῦ γε ἀπρεποῦς χορηγός ἐστι. Φιλεῖ γοῦν ἐκ» 
χαύειν καὶ χορηγεῖν, οὐχ ὅταν τις βοῶν, δεχρέωι, 
χοπτόπενος, ταῖς εὐχαῖς ἐγκείμενας, αἰτῇ τι βλάζαι 
δυνάμενον ὠφέλιμον ἡγούμενος (πολλὰ δὲ τῶν τοι» 
Tw» οὔτω; αἰτοῦ εν παρὰ Θεοῦ͵ xav ἄγνοιαν pe 
Yistnv): ἀλλ᾽ ὅταν ἢ χοινῶν καλῶν, ἢ τῶν ἴδω 
ἐπιθυμῶν, πράττῃ δι᾽ ὧν ἱπιτεύξεται. Τοῦτ᾽ áp' ἐπὶ 
τὴ» δέητιν ἰσχύειν ἐνεργουμένην. Ὃ vàp ἐνανς 
ποιῶν ὥνπερ εὔχεται, lave δισφωνῶν, πῶς Xv ee 
«ὁ Θεῖυν σύμφωνον; 


. Z. 

Ὕσει σοὶ 8:5; ἀγαθὴν, ἔχειν μὲν τὸ oxt-p 
ἐκεῖθεν ἐπισταμένῳ, δοῦλον δὲ σαυτὸν ἐκείνου cipi; 
εἰδότι, xal τῇ δουλείᾳ εὖ πρὸς ἐχεῖνον χαίρενα 
μᾶλλον, $ τῷ βασιλεύειν τῶν ἄλλων. "lobi δ᾽ ἐν 
ἐχείνῳ δοῦλο; πολλῷ γε μᾶλλον ἢ δοὶ «ig ἐσ 
ἐωνημένος. Καὶ τῆς δουλείας τὸ διάφορον ἐχατίμε; 


dem inter utramque δ6ι᾽ γυΐϊεε) interest, quantum C 630v αἴματος Θεοῦ xal ἀργνρίου τὸ μέσον. Mius 


Dei sanguis ab argeuto distat. limo potius, excepta 
imperii dignitate, et redemptum ae mancipium et 
conservus, et. (rater, et lionore tibi par est, ratio- 
ne nalurz communis, e terra factas ; quodque 
primus sit omnium pater is, qui Dei manu formatus 
fuit, itemque ratione unfus el. ejusdem baptismi, ae 
obil:e oíanium causa Dei mortis. Mivime certe pro- 
pter inzqualitatem dignitatis, efferre se lutum supra 
lutum debet, Deique donum aliquod, supra donuin 
ejusdem, quod cunclis ex eequo conceditur. 
VIM. 

Ante οποία tibi, si subditos tuos cum aniore pa- 
riter ac metu te colere voles, quodque visum tibi 
f.;erit, pro lege ducere, uecessarium erit, ut eadem 
ratione Deum ipse colas. Quales cnim tihi vis esse 
subuitos, Lalem scilicet ipse te geres erga Domintun 
]uius universi ; absque quo fuerit, multum revera 
laborabis ; at parum omnino perficies, et eventum 
insti-uto tuo contrarium experieris. Quippe teipsum 
€i subiitum esse velle, cui natura suljecta sunt 
universa ; id vero vel imprimis efficit, ut tui sponte 
$ua tibi suhjectí pareant : itidemque Deum effen- 
dere, nihil est aliud, quam contra teipsum exper- 
tem quoque sensus naturam concitare. Patet. boc 
4e Jouz, Dathanis, Ab:romi aliisque talibus exem- 
plis qua modo minime recensenda veniunt. 

IX. 

Et maucre tibi bona, gratis concessa, plane salva 

Vis ; et majoribus a Deo cumulari ? fac ci pro viri- 


δὲ καὶ σύνδονλος, καὶ ἀδελφὸς, καὶ ὀμότιμος, zib 
τοῦ σχήματος, ὁ ἀργνρώνηφός ἐστί σοι τῇ τὴν 
φύσει τῇ χοινῇ, καὶ τῷ τὸν χειρὶ Θεοῦ πεπλασμίν 
εἶναι πάντων προπάτορα, χαὶ τῷ ἑνὶ βαπτίσρμες, 
χαὶ τῷ ὑπὲρ πάντων θεοῦ θανάτῳ" χαὶ δεῖ μὴ τᾶν 
παίρεσθαι. 6! ἀνισότητα σχήματος, πτιλὲν geo 

πηλοῦ, καὶ Θεοῦ τι χάρισμα, τοῦ αὐτοῦ χαρίκ 

τιᾶσιν ἴσως διδομένον. 


Η΄. 

Σοὶ τοὺς ὑπὸ σὲ πάντας θέλοντι φίλτρῳ καὶ gif; 
σὲ θεραπεύειν, καὶ τὸ δυκοῦν σοι νόμον ἡγεῖσθαι, s 
λιστάγε πάντων ἀνάγκη τῇδε τὸν Θεὸν θερατεύ:" 
Ὁποίους γὰρ ἂν εἶναί σοι θέλεις τοὺς ἱπὸὰ 
τεταγμένους, τοιόσδε δήπουθεν ἔσῃ τῷ τῶν Gun 
αὐὑτὺς δεσπότῃ" εἰ δὲ μὴ, πολλὰ μὲν ὄντως πονήσεις 
ὀλίγα δὲ πάντως ἀνύσεις, xal πρὸς τοὐναντίον 5 
πρᾶγμά go: περιστήσεται. 176 τε γὰρ τοὺς χατὰ si 
ὑποτετάχθα: σοι γνώμῃ τὸ ὑποτετάχθαι σε θέλει, 
ᾧ τὰ πάντα ὑποτέταχται φύσει, μάλιστά γε πάντη 
ἐργάτετα:, χαὶ τὸ τῷ Θεῷ προσχρούειν χινεῖν ἐστ 
κατὰ σαυτοῦ xa! τὴν ἀναίσθητον φύσιν. Καὶ διέ 
τὸ Ἰωνᾶ, τὸ Δαθὰν χαὶ ᾿Αδειρὼμ, καὶ τοταῦτα Ext, 
ἅπερ οὐ καιρὸς χαταλέγειν. 


e. 


Βούλει cot. τὰ προῖχα xai χάριν δια μένειν ὅλο; 
ἀσάλευτα, χαὶ προσγενέσθα: τὰ μείξω παρὰ Θεοῦ; 


$29 


PR/ECEPTA EDBUCATIONIS REGUE. 


120 


ἀποδίδου γοῦν αὐτῷ τὸ ypío; ἅπαν el; δύναμιν. A büs, quidquid omnino debes, exso!vas. Nam fleri 


᾿Αδύνατον μὲν yàp παντελῶς ἔργοις ἡμᾶς ἐφιχέσθαι 
τοῦ μεγέθους τῶν ἐκεῖθεν χαρίτων" ἡ προθυμία δὲ, 
ἔφη v, xàv ἀπῇ τὸ κατορθοῦν, τιμῆς ἀξία. Μὴ 
γοῦν χαλλίστου δανείου γένοιο χάχιστος ὀχτιστὴς, 
μῆτε τὸ ἑνὸν, μήτε τὸ ἐνδέον ἀποπληρῶν αὐτῷ τῷ 
βούλεσθαι μόνον. ᾿Απολαμδάνει δὲ ὁ Θεὸς τὸ παρ᾽ 
ἡμῶν ὀφειλόμενον οὐ ταῖς ἑαυτοῦ χεραὶν, ἀλλὰ ταὶς 
τῶν πενήτων, χαὶ τῶν ἄλλως βοηθείας δεομένων. 
Οὕτω γὰρ εἰχός ἐστιν αὐτὸν μὲν παρ᾽ ἡμῶν λαδ:ἷν, 
Exeivov δὲ ἡμῖν δοῦναι. Εἰ δ᾽ ἐξὸν ὀλίγα ἀποδιδόναι, 
xaX ταῦτα τῶν ἐχείγου πρὸς ἡμᾶς δεδομένων, εἶτ᾽ 
ὀλιγωρίᾳ μαχρᾷ συζῶντες ἀποστεροῦμεν ἑἐχόντες, 
πῶς μὲν ἂν διχαίως ἐσαῦθις ἑτέραν λάδοιμεν χάριν ; 
πῶς δὲ τὴν ὑπάρξασαν οὐχ ἀπολέσομεν πάντως, καὶ 


δίχην v6 τὴν γιγνομένην ἀπαραιτήτως ὀφλήσομεν ; Β 


l 

Αὐτόθεν δῆλον τὸ ῥηθησόμενον" λεχτέον δή. Ὁ 
«ὃν Θεὸν ἀγαπᾷν οὐ θέλων ὑπὸ τῶν αὐτοῦ μισεῖται 
χτισμάτων, 'O μὴ φοδούμενος αὐτὸν ὁὀῤῥωδεῖ xal 
τὰς σχιὰς τῶν πραγμάτων. 'O μὴ τοὺς ἐχείνου φυ- 
λάττων νόμους, χἂν μέγας f, χἂν λαμπρὸς, xàv 
πάσης ἧ σοφία; πεπληρωμένος, οὐχ ἕξει μὲν τοὺς 
πειθομένους αὐτοῦ τοῖς δόγμασι, δουλεύσει δὲ μᾶλ- 
λον ἐχεῖνο; ἀνδραπόδων οὐχ ἀμείνοσιν. Οὐχοῦν ὁ 
θέλων εὔνους ἔχειν, ὧν ἄρχει, εὔνους ὧν διατελείτω 
τῷ πνυῆς πάσῃ: χρατοῦντι, xal ζωὴν παρέχοντι, 
καὶ πρὸς τἀγαθὸν χινοῦντι πᾶσαν ψυχήν. Ἐν αὐτῷ 
γὰρ ζῶμεν, καὶ χινούμεθα, καὶ ἐσμέν. Kat, Αὐτός 
ἔστιν ὁ ἐνεργῶν ἐν ἡμῖν xal τὸ 0£Asw, καὶ τὸ 
ἐγδργεῖν ὑπὲρ τῆς δὐδοχίας, ὁ θεῖος ἀπεφήνατο 
Ila7o;. 


IA", 

Zi πρὸ πάντων ἄγειν δεῖ «hv σὲ πρὸ πάντων 
ἄγονσαν Ἔχχλησίαν, πάντα sot μετὰ Θεὸν γιγνη- 
μένην. Λὕτη σοὶ μήτηρ, τίτθη, διδάσχαλος, πλάστης, 
ἀλείπτης, ὁδὸς, xai ὁδηγὸς, xax συνεργὸς, καὶ παρά- 
Χχλησις, πρὸς Ó τι χάλλιστόν τε xai μονιμώτατον. 
Οὐδὲν γὰρ τῶν ἐχείνης λῆξιν δεχομένων ἣ ἐπίκηρον 
fj φθαρτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἀΐδιον, ἀχήρατον, ἄφθαρτον, 
ἀϊδίοις, xa ἀχηράτοις, xol ἀφθάρτοις προσῆχον. 


.quidem omnino nequit, ut operibus nostris νευπεῖ - 


ciorum a Deo profectorum magnitudinem ex:eque : 
mus : animi tamen alacritas, qvod quidam dixit, ma-- 
gnifieri meretur, quamvis absit ipsa facti przstatio, 
Quamobrem cave pulcherrimum 23 alienum pessime 
dissolveris, nec id faciendo, quod potes, nec quod 
deest, saltem per ipsum velle complendo. Recip:t 
autem Deus id, quod a nobis debetur, non maui- 
bus suis, sed pauperum οἱ opis egentiuin. Namsic 
eum et nobis accipere consentaneum est, et nobis 
ipsum vicissim largiri. Quod si facultatem habea- 
tes exigua quedam reddendi, et quidem ex illis, 
quz ab ipso,nobis concessa supt ea spoutedenegamus, 
ex diaturna quadam secordia, nobis familiari : quo- 
nam pacto jurepoterimus alio rursum potiri benefi- 
cio? qui fiet, ut omnino prius concessum non amitta- 
mus, et inexorabiliter poeria]conveniente multemur ? 
X. 

Satis ex se pareblit, quod dicturi sumus, ac pro- 
feratur sane. Qui Deum diligere non vult, ei sunt 
infesta Dei creata. Qui Deum non metuit, etiam 
ipsas rerum umbras formidat, Qui leges ipsius non 
servat, tametsi niagnus sit, tametsi clarus, tamet- 
8i plenus omni sapientia : tamen nec babiiurug 
est, qui decretis ipsius obtemperent : et servituteni 
potius serviet non melioribus, quam ipsa sint m3n- 
cipia. Quapropter qui benevolos habere vult eos, 
quibus imperat, seinper illius benevolentiain. con- 
servet, in cujus potestate flatus omuis est,et qui 
vilam suppeditat, omnemque &unimum ad bonum 
impellit. Nam in ipso vivimus, et movemur, et 
sumus. ltem ipse est, qui efficit in nobis, el ut veli- 
fus, εἰ ul prasiemus, pro aua in nos. propensione, 
queuadmodum divus Pauius ait. 

ΣΙ, 

Anteferenda tibi cunctis rebus est Ecelesia, qu;e 
le quoque cunetis anteponit, et instar omnium est 
ibi secundum Deun. Ea tilii mater, nutrix, magi- 
stra, iuformatrix, alipta, via, vix dur, adjutrix, 
iucitatrix ad pulcherrima quivis, et maxime dura- 
bilia perpetuaque. Nam nihil eorum, quz bac con- 
tinentur, vel lusum, vel obnoxium est interitui : 


᾽ν 


sed :iernum, corruptionis et interitus expers? ; 


Kat γὰρ τὰ πάντα πνευματιχά᾽ xat διὰ τοῦτο aló- D) sternis et corruptionis sc interitus. expertibus 


via, xil ἀγαθὰ, xat ἀχίνητα' ἃ xai προτιμᾶσθαι 
δεῖ τῶν σωματιχῶν, ὡς σνγχεχληρωμένων τῇ πα- 
ρούσῃ ζωῇ καὶ πλέον ὄντων μηδέν, 


18’. 

Ἴσον τῷ πρὸ; χέντρα λαχτίζειν τὸ πολεμεῖν τῆς 
"ExxAnsíag τοῖς δόγμασι. Χαίρειν οὖν τοῖς τοῦτο 
ποιοῦσιν εἰρηχὼς, εἴπερ οὐχ ἐνὸν αὐτοὺς διορθώ- 
σασθαι͵ ὅρα μοι τὴν τούτων μανίαν, el, οἷον τούτους 
χαχὸν ἐνέθαλε. Λὰξ γὰρ παίειν ἐθέλουσι τὴν τοῦ Θεοῦ 
᾿Εχχλ)ησίαν, ὅν ἰδίῳ αἴματι περιεποιήσατο, οὐδὲν 
ἄλλο λείπεται τούτοις, f] αἰμάττειν πόδας ἰδίους παρχ- 
φορᾶς θρασύτητι, Σὺ δέ μοι ταῦτα ἐπίστασο λιμένα 
τι χαὶ πρόδηλον, xaX ἀμυντήριον ὅπλου. Νιγάπ: γὰο 


conveniens. Omnia namque spiritualia sunt, eaque 
propter et eterna, et bona, el. iminola : quz et po- 
tiora ducenda sunt corporeis, velut ad vitam hanc 
pertinentibus, nec ulterius sese porrigentibus. 

XII. 

Repugnare dogmatis Ecclesi, perinde est, ac 
si quis velit stimulis calees impingere. Quapropter 
boc facientibus longum valere justis, si eorrigi ne- 
queant ; eorum mihi furorem aspicito, in quale 
malum praecipites ipsos agat. Quippe dum calcibus 
Ecclesiam Dei ferire volunt, quam ipso suo sas 
guine acquisivit, nibil aguat eliad, quim 
audacia quadam insani. eusemetigel 
laut, At ego vole selas, ilia degeiat 


427 


MANUELIS PAL.ZOLOGT 3X 


quemdam esse ac propugnaculum, scutumque. ἃ βαλλόμενοι λογισμῶν ἐναντίων, εὐθὺς αὑτοῦ zuti 


defensioni aptissimum. Quippe cum adversautium 
invicem sibi cogitationum nimbis obruimur, ubi 
primum ad ea confugimus , serenitatem puram in- 
venimus. f'er cadem licet onipem linguam super- 
bam, nosque mendaciis adgredientem, abigere. 
Quis igitaz Ecclesiam, quz causam. talium. tanto- 
rumque bonorum prabet, valle diligens atque. fo- 
vens, el. ad. eam pertinentibus nimiopere bene- 
faciens, debitam ei gratiam retulerit ? 
Xil. 

Insirniter et expedit et pulclirum est, nihil ag»re 
mali. Quippe quidam quasi gradus a4 virtutem est 
malorum exterminatio. Melius, boni quid agere. 
l'rincipia namque filues. comitantur. Pulcherrimum, 
rem maximain feliciter cflicientem, Deo przclarum 
facinus acceptum ferre 5 Sine quo nihil boni fleri 
potest. Qui praeditus vi.tute, modes:e se gerit ; 
»plenilidiorem reddit animum. At. iis qui propter 
faciuora sua (quie sane magna sint, et admirabilia) 
magnifice semet efferunt, metiendum, ne laudabilia 
gerentes, ipsi sibi detrimento potius sint. quam 
commodo. Quippe Deum adversum experientur, 
et (uti prophetz. verbis utamur) quo pacto subsi- 
stere poterunt ἢ 

XIV. 

Malum est, boni quidpiam non facere, cujus 
efficiendi facultas aderat. Non enim frustra creati 
sumus, nec ut in olio vitam transeamus, planeque 


S vete, λευχὴν γαλήνην εὑρίσχομεν. “Ἔξεσει δέ y 

τούτοις ἀποσοδεῖν καὶ πᾶσαν δπερήφανον γλῶνεε 
ψευδέσι ῥήμασιν ἐπιοῦσαν. Τίς ἂν οὖν τὴν 'Exos 
σίαν, τοιούτων τε καὶ τηλιχούτων αἰτίαν ojegy 
σφόδρα φιλῶν τε καὶ περιθϑάλπων, καὶ ἀγαθῶν ὅπε 
δηλὴν τοῖς πρὸς ἐχείνην ἐπιδεικνύμενος, ἀποδῷ τὸ 
γιγνομένην ἐχείνῃ χάριν; 


[Γ΄ 

Λυσιτελὲς γε γαὶ καλὸν μηδὲν τι τῶν κεγχῶν ἕνερ 
vtlv. Οἷον γάρ τις βάσις εἰς ἀρετὴν ἢ τῶν πονηρῶι 
ixxonf. Κρεῖττον ἐργάσασθαξ τι χρτ στόν, "Apps; 
γὰρ ἵπεται τέλη. Κάλλιστον, τὶ μέγιστον xiv 
θοῦντα. τῷ Θεῷ λογίζεσθαι τὸ χατόρθω;κα" οὗ quos 
οὐδὲν ἐστι γενέσθαι τῶν ἀγαθῶν. Ὃ μετρ' ἄξων Et 
ἀρετῇ λαμπρὰν ἐργάξεται τὴν ψυχήν. Τοῖς & li 
μέγα φρονοῦτιν ἐπὶ τοῖς αὐτῶν χατορθώμεσιν (ἔπε 
δὲ μεγάλα χαὶ θαυμαστὰ) δέος ἐστὶ μὴ μᾶλλον i 
ᾧλιεν σφᾶς; αὐτοὺς, ἣ ὠφελήταιεν κατορθοῦντις. 
Ἕξοηυσι τὸ Θεῖον ἀντιταττόμενον, χαὶ χατὰ τὸν ἐν 
πόντα προφήτην, πῶς ἂν δύναιντο ax? vai; 


IX. 
Ἐπειδὰν ἐξῇ τι πράττειν χαλὸν, xal τὸ μὴ za 
$11. τοῦτο χαχόν. Οὐδὲ γὰρ μάτην Taf yOnury, e 
ἀργὼς διαδιῶναι, καὶ ἀχρήστως ἔχειν ἑξῆς hxavs 


nulli simus usui, lapidum instar in jurgite jacen- € χατὰ τοὺς ἐν τῷ βυθ λίθους. Χεῖρον kp rácasla 


tium. Pejus, improbe agere :nam ad opera bona 
conditi sumus. Pessimum, ubi quid mali perpetra- 
veris, id operam dare, ut culpam in alium couferas. 
ld malum primis illis humani generís parentibus 
plus nocuit, quai quod initio legem violassent. 
Nimirum non malum malo, quod aiuut, quasi de 
industria rem noxiam semper cumulemusa ; sed 
aut quod bonum est, agamus, aut saltem mali quid 
designantes, nobisid ipsum ascribamus. Nam bo- 
nus est, quicunque vult ; οἱ qui vult, malus. 
XV. 

Admonet Isocrates sententia quadam sua, dan- 
dui operam, ut omnibus jucundum te przbeas ; 
at fptimis utendum. Ea cum laude digna sententia 
sit, verum uon itidem facilis, scita commonstranda 
est ratio, qua prastari possit. Nam *e quisque 
meliorem existimat aliis, dignumque censet, qui 
majores et honores et munera cousequatur; adeu- 
que difficillimum factu, gratus ut omnibus ba- 
beare. Sed enim strenue laborandum, expendenda 
pecunie, dexteritate quadam utendum, ut. egregie 
rem praestes, Nam qui maxinia quzdam appetit, non 
tantum admirari causas, sed eniti quoque debet, 
ut adipiscatur. 

iX VI. 

Nuncid dicendum venit, quod et per se dictu 
pulchrum es!, et oratoris sententiam comprobat. 
Nemini denegato, quibus ipse dignusest ; sed esto 
popularis erga universos, atque aditu facilis ; et 


vovrpóv. Ἕπ' ἀγαθοῖς γὰρ ἔργοις ἃ πλάσθηρη, 
Κάχιστον, ποιέσαντα φαῦλον, ἀνατιθέναι «τινὶ τῇ 
μέμψιν ἐπιχειρεῖν. Τοῦτο τὸ χαχὸν τοὺς «τοοτάνηε; 
μᾶλλον ἔδλαψεν, T, τὸ τὴν ἀρχὴν παραδζινα:" μὲ ἢ 
χαχῷ τὸ xax^v, φασὶν, ὥσπερ ἐξεπίτηδε. τὸ Diem 
ἀεὶ προσαύξοντες" ἀλλ᾽ ἣ ποιῶμεν τἀγαθὸν, (my 

τὸ χαχὸν ἐργαζόμενοι, ἡμῖν αὐτοῦ; αὐτὸ περάπν 

psv. Καλὸ; γὰρ ἅπας 6 θέλων᾽ καὶ καχός y. ie 
λόμενης. 


Ε΄. 

Ἰσοκράτης δίδωσι γνώμην, ἔχειν μὲν ἡδέως πὰς 
ἅπαντας παραινοῦσαν χρῆσθαι δὲ τοῖς βελτίστα 
Δεῖ δὴ τῆς γνώμης οὔσης ἐπαινετῆς, οὐ μὴν τε ἐν 
δίας, σοφὴν τιν᾽ ἐπιστέμην ἐνδείκνυσθαι πρὸς τῷ 
ἐχείνης ἐχπλήρωτσιν. Οἴεται γὰρ ἔχαστος εἶναι τῶν 
ἄλλων ἀμείνων, καὶ μειζόνων ἀξιοῦ ξιμῶν xal BF 
pov τυγχάνειν" xal γίνετα! παγχάλεπον ἡδὺν wi 
ζεσῦαι πᾶσι. Δεῖ μέντοι πόνοις ἐγχαρτερεῖν, xi 
χρήματα ἀναλίσχειν, χαὶ δεξιότητι χρῆσθαι, ius 
τουτὶ χατορθώσῃς. Τὸν γὰρ μεγίστων ἐρῶντε ὦ 
χρὴ θαυμάζειν μόνον τὰ αἴτια, ἀλλὰ χαὶ κχεᾶσδαι 
σπουδάζειν. 


pm, 

M e 
Μέλλει νῦν εἰρήσεσθαι, ὃ xaX xa" αὑτὸ ῥηθῆνι 
χαλὺν, χαὶ τῆς τοῦ ῥήτορος γνώμης συστατιχόν 
Μηδένα τῶν αὐτῷ πρεπόντων ἀποστερεῖν, ἀλλ᾽ εἶναι 
μέν σε πᾶσι vorvby, εἶναι δὲ εὐπρόχιτον μεταδι 


7 — - "A ᾿ς τὸ -- 


«99 
δόντα μὲν τιμῆς, μεταδιδόγτα δὲ ἀστειότ 
προασδονθοῦντα πᾶσιν ὡς ἔξεστι. Καὶ δεῖσαν ἀνα- 
λίοχειν ὕπὲρ ἀνθρώπων, χαίροντα τοῦτο ποιεῖν, 
ὅπως μεγαλοψυχίας, ἀλλ᾽ οὐκ ἀνάγκης τοὔργον vo- 
μίζοιτο. Οἷς μέντ᾽ ἂν αὐτὸς ἡσθείης ἕνεχά σον πε- 
πραγμένοις ὑπό vou φίλον, τούτοις χρῆσθαι πρὸς 
τοὺς ἑτέρους. Οὕτω πολλὴν ὡς μάλιστα, xal χαλὴν 
οὐχ ἥχιστα σεαυτῷ φιλίαν ἐπισωρεύσεις. 
Iz. 

Ἀμέλει γε χἀκεῖνο δοχεῖ συμθαίνειν τῇδε τῇ 
τνώμῃ. Χρὴ γὰρ, οἶμα:, τοὺς παραινοῦντας συνοῖσον 
ἔργον ἀτπάξεσθαι, κἂν ὦσι φαῦλοι τὴν τύχην, xàv 
μηδαμόθεν aot γνώριμοι. "Hv δέ τις βλάψον συμ- 
Θουλεύῃ τι, εἰ μὲν ὡς ἐξαπατῶν, τὰ τῶν ἐχθίστων 
ἐργάζεται" εἰ δὲ δι᾽ ἄγνοιαν, εὔνους ὧν, τῆς μὲν 
ἀγαθῆς προαιρέσεως ἐπαινείσθω (ταύτῃ χαὶ τὰ παρ᾽ 
ἡμῶν πρὸς Θεὸν χρίνεται) " τῆς δ᾽ εὐηθείας μήτε 
ἐξουθενείσθω, μήτε ἐπιτιμάσθω. Οὐδὲ γὰρ ὁ Θεὸς 
κρινῶν χαθεδεῖται ἀνοήτους xal μελαγχολῶντα; 
ἀνθρώπους. 


Hr. 

Nuv. σοι τόνδε τὸν τρόπον ol τῶν ἀνδρῶν ἄριστοί 
τε xal χρήσιμοι, καὶ οἱ τούτων ἐναντίοι, γένοιντ᾽ 
ἂν, οἶμαι, χαταφανεῖς, ὅπερ ὠφέλιμον ἄρχουσι μά- 
λιστα πάντων ἐστί. Διεξετάσας τὰς τούτων σχέσεις, 
τὰς πρὸς τὸ Θεῖον, τὰς πρὸς τὸν βίον, τὰς πρὸς τοὺς 
φίλους, τὰς εἰς τοὺς χαθ᾽ αἷμα προσήχοντας, xal 


PR/ÁCEPTA EDUCATIONIS REGLE. : 
2106, xz: A bonorem impertjens, Οἱ urbauitatem adhibens, et 


3^0 


uuiversis, quantum poles, succurrens. Qucd si 
hominum causa eroganda pecunia fucrit, hoc et 
latus et lilaris facies : ut opus ipsum magrnani- 
mitatis, nou coactionis existimetur. Qua ab amico 
tua causa prastita, voluptati tibi forent : ca. fac 
aliis exhibeas. Sic et amplam in primis nec minus 
honestam tibi cumulabis amicitiam. 
XVII. 

Videtur et illud ad hauc certe pertinere senten - 
tiam. Arbitror enim eos, qui rem conducibilem 
monendo suggerunt, amplectendos esse ; quamvis 
fortuna sint tenuis homines, quamvis ex re nulla 
tibi noti. Sin quis noxium quidpiam tibi consulet, 
si quidem ut decipiat, hostis atrocis officium 
facit : sin per ignorationem, c:eteroqui benevolus, 
propositi boni nomine laudetur (uam ex eo nost;a 
quoque Deus zstimat), ob incautam vero simplici- 
tatem nec contemptui sit, nec  reprehendatur. 
Quippe ne Deus quidem pro tribunali sedebit, ut 
de stultis et insanis hominibus sententiam ferat. 

XVIII. 

Et hoc quidem modo viros tam optimos et utiles, 
quam eorum dissimiles, luculente satis (ut equidem 
arbitror) agnosees : quod principibus viris in 
primis est utile. Nempe cum  exploraveris, quo 
pacto sint erga Deum affecti, quo pacto comparata 
ipsurum vila, quo pacto se gerant erga amicos, 


εἷς τοὺς πολίτας xal ξένους, «al ὡς αὐτοῖς γε σφίσι (᾽ erga sanguine junctos, erga cives et extraneos, quo 


«à xa0' αὑτοὺς «xovópgt)so, xat τίσι μὲν χαίρουτιν, 
ἐφ᾽ οἷς δὲ ἀσχάλλουσι, τὰς Ξῶνδε φύσεις εὑρήσεις. 
Kal μοι μηδένα μισήσας, τοὺς φιλητέους φιλήσει:" 
x«i χρώμενος οἷς ἄμεινον, οὐχ ἀμελήσεις τῶν ἄλ- 
λων. Οὕτω καὶ χοσμίως φιλήσεις, χαὶ ἐν τῷ φιλεῖν 
καὶ φιλεῖσθαι διαμενεῖς, Ὁ γὰρ εὐχερῶς συναφτό- 


. μενος εὐχερέστερον διίσταται. Τοῦτο δὲ φευχτέον 


νοῦν ἔχουσιν. 
le. 

'O μὲν μηδενὶ πιστεύων ῥῃδίως ἂν αὐτόθεν αὑτὸν 
ὀλέσειε’ πάντες γὰρ ἀλλήλων δεόμεθα, εἰ μέλλει 
διαρχέσειν ἡμῖν τὸ ζῇν τὸ πᾶσι δ᾽ αὖ πιστεύειν 
δλέθριον, οὖχ ὃν δυνατὸν ἀφεστάναι τὴν χαχίαν τοῦξε 
«οὔ βίου. Οὐχοῦν ἀπόλωλεν ἅπας, ὁ πᾶσί τε πι- 
στεύων, xai μηδενί. “Ὄντοιν δὲ δυοῖν θανασίμοιν, 
εἰ ἀναγχαίαν θείη τις τουτωνὶ τὴν αἵρεσιν, κρεῖσσον 
παθεῖν ἀπὸ τοῦ θαῤῥεῖν, f| τοῦ πάντας ὑποπτεύειν 
ἑξῆς ἀνθρώπους. Ἐχεῖνο γὰρ ἀπλότητος ἀμέτρου 
τεχμήριον' τοῦτο δὲ ὑπερβαλλούσης πονηρίας ἀπό- 
δειξις ἐναργὴς “ xal πονηρίας τὸ πολλοστὸν πᾶσαν 
ἀφέλειχν χάτω τίθησιν ἕνεκα τοῦ βλαύεροῦ, τὴν 
ἅμιλλαν ἐργαζόμενον. "Oxo δὲ ἐνταῦθα τὸ χαχὸν 
«ἢ μὲν ἁπλότητι διὰ τὴν ὑπερδολῆν, οὐ τὴν φύσιν, 
εἴ δὲ πονηρίᾳ xas' ἄμφω. 


Κ΄. 

“Ὑποψόγων δεδειγμένων τῶν περὶ τῆς πρὸς ἀλ- 
λήλους πίστεως ἀχροτήτων, δέον ὃν μέσην βαδίσαι" 
χέγω δὴ τισὶ πίστεύειν, xaX τισὶν ἀπιστεῖν τὸν μὴ 
θατέρῳ τῶν καχῶν διαφθαρήσεσθαι μέλλοντα" ὅπως 


ParaorL. (ia. CLVI 


pacto res ipsi suas adininistraverint,et quibus oblec- 
tentur, a quibus abhorreant: tun vero naturas eorum 
deprehendes. Diligendos diliges, neminem odio prose- 
quens : οἱ illis utens, quibus uti praestat, cxteros 
non negliges. Sic et rite diliges, et perpetuo tum 
ipse diliges, tum diligeris. Nam qui alteri facile 
jungitur, facilius ab eodem se disjunzit. Hoc autem 
vitandum mente praeditis. 
XIX. 

Libitum cui fuerit, habere nemini filem, is facile 
seipsum hoc pacto perdiderit. Nam oinnino indi- 
gemus alter alterius, si vitam incolumen nobis csse 
volumus. E diverso fidem omnibus adhibere, pcr- 
niciosum est, cum fieri nequeat, ut ab hac vita 
improhitas absit. Perit ergo, quisquis omuibus ere- 
dit, et nemini. Cum autem utrumque sit. exitiale, 
si necessario sit eligeridum alterutrum, przstat 
aliquid ob fiduciam pati, quam omnes prorsus lio- 
mines suspectos habendo. Nom illud immodice: 
simplicitatis est indicium ; hoc evidens nimiz pr.:- 
vitatis argumentum. Minima vero pravitatis pars 
omnem simplicitatem superat, nihil non studio no- 
cendi moliens. Et omnino vitiosa simplicitas est, 
non natura, sed quia nimia : pravitas autein, utra- 
que de causa. 

iX. 

In ea fide, quam alter adhibemus alteri, cum - 
trema demonstratum ait,ezsa 'vituperabilia, * 
incedendum vía ; auibusdam seilicet ut 
quibusdam non ert 


331 


MANUELIS PAL.EOLOCGI 


rumpi nolit.Donis fidem adbibelis, vitabis alus. A πιστεύσεις tol; ἀγαθοῖς, τοὺς ποντιροὺς δισφυλα! 


Quippe si bonis fidem non habueris, omnino malis 
eredes, cuin necesse sit, aliquibus credere : 601. 
traque, quam fieri par erat, aut diflilens, aut cre- 
dens, quibus non debebas ; facile corruiupr ris, ct 
gravius quidem, quam cogilare possis. Etenim 
(τ de frumento, duobus comm.nuto lapidibus, 
eflic;tur : horum vero, non. dicam aulorun, sed 
a'terutrius seorsum mira perdeudi vis est. 
XXI. 

Omnino tibi certus amicus est, qui admissus in 
societatem verum gerendarum, blanditias ei, 480} 
expedit, postponit. Qui vero gratize. captaudas, qu.e 
sit nocitura, servit, nihil ab odio persequenti*us 
οἱ hostibus ipsis ditfert : siquidem non etiam pejor est 
hostibus, qui assentando decipit, mentenmte 
t2ntàm uon corrumpit. mo. praeterquam. quo] no- 
ius est, etiam hac ilios in. parte. superat, Hostes 
cnim molesti sunt nobis atque graves, et. quisque 
εἷς comparati sumus, ut re molestiam | nobis evli- 
beute liberari cupianius.. At bic, etiam cum nocet, 
jucundus esse. putatur, ideoque polius amorem, 
quam odium merevi videtur. llosti» pr:terea. fieri 
porest ; ut reconcilietur, nec eo iinus, ut. proster- 
natur : hic vero, cuz [atitare possit, extra omnem 
teli jactum consistit, eL ad frau-lem sese convertit, 
absumens a quibus alitur, et. in. eosdem  Lelluino 
more sxvieus. Atque lioc sane gravissimum est, quod 
fallendo lucrifacit ; lucrifaciendo, in fraudem allicit: 
ας proinde nialum modo non in infinitum progreditur. 

XXII. 

Al decus pratorum flores pertinent : ccelum, 
sidera, principem studium veritatis ornat. Ac na- 
vium quidem robur in carina consistit ; dium, 


in fundamento : ejus autem, cui perpetuo cura po-- 


pulorum est et. urbium salus, in hoc, ut quidquid 
adnuerit capite, vel ipsis servetur liostibus, quod 
existiinare debeat, ne vivendum quidein sibi, vio- 
lata fide. Verax autem reapse ducetur, non qui pro- 
missorum prastationem convertit in questum, ut 
ex ea vel alat. sese, vel opes consequatur. Nam 
cum finis ei propositus, non ipsa per se veritas, 
ged pecunia sit: sic ubi verum sibi uon futurum 
emolumento putaverit, mox pedibus ab eo procul. 
cantur omnia pacta conventa, omne prowissum, 
instrumentum omne, quidquid actum «denique : 
simul sacramenta pr:stita pro nihilo ducuntur, 
et quidquid auimis terrorem metu religionis injicit, 
tantum ne jactura pecuni:e fiat. Itaque vere veri- 
tatem amore prosequitur, non qui habet eam  quie- 
stui, sed qui mendacium, mflitiam, fraude odit, 
utres odio perse diguas. Nau ipsum metiri, 
multiforme quiddam est : et oportet eos, qui ab 
ejus immunes esse varietate versuliaque volunt, 


C3 


D 


» "m 
νῶν, καὶ 


τόμενος. "Hv γὰρ ἀπισεξήσῃς τοῖς ἀγαθοῖς, πεστε: 
δεῖς πάντως τοῖς ποντροῖς, ἀνάγκης οὔϑτς τιοὶ τ 
στεύτιν" xal ἐναλλὰξ τῷ πρέτοντι χοώμενος, ixi 
γε xal πιστεύων οἷς οὐ δέον, εὐχερῶς διαρφϑερὲσ 
6309 οὐδ᾽ ἐνθυμνθῆναί σε ῥᾷάδεον" πυροὶ yàp Kiew 
vivov:it, δυσὶ θουπτόμενοι λίθοις " τούτῳ δὲ € 
ὅπως ἄμφω, ἀλλὰ χαὶ χωρὶ; ξκάτερον ὁλέται δεινά 


“ΚΑ΄. 

"M ποὸ ςῦος σοι σατῆς, ὃς χοινωνῶν got τῷ 
ξονων, πκιτόπιν τοῦ συνοΐφδοντος αἷεὶ τὸ χάριεν € 
θπητι), Ὃ δὲ πρὸς χάριν βλάψηυσαν ὕπηρ:τούμεν 
αἰσούντων τε χαὶ πολεμίων αὐτῶν οὐδὲν διενένοχει 
εἰ μὴ κα. τοὺς ἐχθροὺς ὑπερόάλασε, κολαχείαις ria 
μονονουχὶ τῶν νῦν λυμαινόμενος. Οὐ 23 
ἁλλὰ χὰν τῷδε τῷ μέρει ἐχείνων μάλα πλεονεχῖ 
ποὺς τῷ βλαρερὺς εἶναι. Ἐχεῖνοι γὰρ ἡμῖν λυξτρεὶ 
xai τοῦ λυποῦντο; ἀπαλλαξείοντές ἔσιλεν ἔχατιο; 
ὁ 6t χαὶ λάπτων ἐδὺς νομίξεται" xat διὰ τῶι 
φἰληπὲος vt μᾶλλον ἢ μισητέος δοχεῖ, Ka τὸν μὲ 
ἐχηρὺν xai καταλλάξλι δυνατὴν, χαὶ xactervud 
02x ἀδύνατον * οὗτος δὲ λανθάνειν δυνάμενος, ἦτε 
x:v ἕξω βελῶν" zph; δὲ τὴν ἀπᾶττν ἐπεχτείνεξε: 

Ξ ὦ» τρέφεται λωδώμενος, καὶ κατ᾽ αὐτῶν Urge 
αἴνος. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ μάλα δεινὸν, ὅτι τῷ ph 
ἀπατᾶν χερξδαίνει, τῷ δὲ χερδαΐνειν mapaxaibs 
πρὸ; τὴν ἀπάτην" xal λοιπὸν ἐπ΄ ἄπειρον pow 
τὸ καχὺν πρόξισιν. 


KD. 

Λειμῶνας μὲν ἄνθη κοσμεῖ καὶ οὐρανὸν ἀστέρα 
χοροί * τὸ δὲ φιλάληθες ἄρχοντα, Καὶ τρόπις pl 
δύναμις ναυσί" χαὶ θεμέλιος οἴχοις “ ὦ δὲ ςμεῖ 
ἐστιν ἄληχτος σώζεσθαι λαούς τε καὶ εἰ, 
ὅτι xtv χεραλῇ γχατανεύσῃ, πιστὸν εἶναι χαὶ Ὁ» 
μίοις, οἰομίνῳ οὐκ ἄξιον αὑτῷ τὸ ξᾷξν daussit 
Ἄληθὴς; δ᾽ ὄντω; νομίνοιτο οὐχ ὁ τἀληθεύιν ἐν 
πορείαν ποιούμενος, i7 dx τοῦδε «ρέφοιτο 9 
πλουτῇ. Τέλος vào οὐ τῇ» ἀλήθειαν καθ᾽ αὐτὴμ 
ἀλλὰ τἀργύριον ἔχοντι, δόξα» τἀληθὲς οὐχ ὠμῶν 
μον, χαταπεπάτηνται μὲ) 8200; τῷ τοιούτῳ T 
θῆχαι πᾶσαι, πᾶς λόγος, πᾶν γραμματεῖον, zb 
Éovov: χαταπεφρόνηνται C$ ὄσχοι, καὶ ὃ τι περ op^ 
τειν ποιεῖ, ὥστε μόνον μὴ γενέσθαι τἀργύριον ἕν 
τον. ᾿Αληθῶς οὖν ἀληθείας ἐραστὴς οὐχ ὁ xrzy 
λεύων αὐτὴν, ἀλλ᾽ ὅτῳ μισητὸν τῷ Ψεῦδος, £i 
χκαχοήθεια, xal δόλος, ἄτε xaÜ' αὑτὰ μίσους &ps 
Ἔστι γὰρ τὸ ψενδ:σγαΐ τι πολύμορφον * xai Ci τῇ 
τούτου χαήαρεύοντας ποιχιλίας, τῆς φίλης ἀληθεῖς 
τοὺς ἐραστὰς, καὶ λογισμὸν, xal νεῦμα, xat πρᾶξι 
ἄψευστα τοῖς ἔργοις δειχνύνα!ι, καὶ χατὰ χόγα 
ὅρκους οὗ συγχωροῦντα, πιστοτέρους ἑαυτῶν gx 
νεσθα:. 


charz nimirum veritatis auiatores, et cogitaliones suas, et nulus, 6 actiones, ab omni mendacio ἔς 


XXIII. 
Non aliter atque ferrum, rubiginem, mulus εἰ 
invidus animus odium, fraudem aliaque talia gi- 


KI". 
"àv μὲν σἰδτιρος τίκτει, μῖσος δὲ καὶ δόλον, καὶ 
τὰ τοιαὶ καὶ φθονερά. 'Üpt 


- -- 


ἡόπυπό; τε 


᾿ 


354 


PR;,ECEPTA EDUC^*TIONIS REGLE. 


334 


t ταῦτα λυμαίνεται μὲν χαὶ τοὺς ἑχτὸς ἔστιν ὅτε, A gnit. Ea. conjuncta, nonnumquam | illa quidem εἰ 


χαθ᾽ ὅσον àv ἐχείνων χαθάψαιτο" τοὺς δὲ texóvza; 
αὐτοὺς οὐχ ἔσθ᾽ ὅπως μὴ τῷ χρόνῳ παντελῶς ἀνχ- 
λώσειεν, ἐντετηχότα δ'ηνεχῶς, καὶ δρῶντα ὃ πέ- 
φυχε δρᾶν. ᾿Αλλ᾽ ἐχείνῳ μὲν ἀχούσιον τὸ διαφθεῖρον 
αὑτόν * τουτὶ δ᾽ οὐχ ἀγνοοῦσιν ἐπιφύεται. Καὶ διὰ 
τοῦτο χεῖρον τὸ χχῆ᾽ ἡμᾶς, χαὶ σχεδὸν συγγνώμης 
οὐχ ἄξιον. Γίγνετα! γὰρ παραπλήσιον, ὥσπερ ἂν εἴ 
τις ἐθέλων ὁντινοῦν ἐμπρῆσαι τῶν ἐχθοῶν, xata- 
δέξαιτο ξύλον γενέσθαι, καὶ δοθῆναι τῷ πυοὶ, ὥστε 
τὸν μισούμενον χαταχχῦσαι. "Avttxou; ὁ φθόνος 
σατανιχόν. Οὐ γὰρ ixelvo; τὴν χόλασιν χαταδέχε- 
«αι, ἣ διὰ τὸ χολασθῆναί τινὰς ποιῆσαι. Καὶ μὴν 
καὶ ἄφρων ὁ φθονῶν. Τὸ μὲν γὰρ αὐτὸν ἀναλίσχε- 
σθαι ἀναγχαίως γίγνετα! * τὸ φθαρῆναι δὲ τὸν ἄλλον 


aliis. afferunt. exitium, prout eos -impetiverint : 
at ipsos auctores, fleri non potest, quin paulatim 
prorsus absumant ; animis scilicet infixa perpetuo, 
quodque natura solent, efficientia. Sed enim fer- 
rui quasi per vim a rubigine corrumpitur, at istud 
non ignorantes adoritur; ideoque malum hoc no- 
strum pejus est, ac prope veniam nullam meretur, 
Quippe consimile quiddam accidit, «c si quis hostem 
quemcunque concremare volens, lignum fieri sus- 
tineat, ac igni tradi, quo conflagret is, quem odio 
persequitur. Procul dubio Satanicum quiddam est 
invidia. Quippe Satanas aliam nullam ob culpam 
plectitar, quam quod efficit, ut alii plectantur, 
Quin et amens est, qui laborat invidia ; nam quin 


οὐχ εὔδηλον. Ἐπεὶ xai ξύλα μὲν πολλὰ πολλάκ'ς, B absumatur ipse, fieri nullo modo potest : an autem 


οἶμαι, τετέφρωτας * τὴν δὲ οὐχ εὔπρηπτον ὕλην οὐχ 
ἐξανάλωςΞε. Γευννᾷ 6b φθόνος τὸν διλον, χαὶ auxa- 
φαντίαν, xal μῖσος, αὐτὸς τῷ ζήλῳ γεννώμενο;. 
Πλὴν οὔτε τῶν μεγίστων πρὺς τοὺς ἄγαν φαυλοτέ- 
ρους, ἐν ᾧ Ys μείζους εἰσὶν, ὁ φθόνος πάθος ἐστὶν, 
οὔτε piv τῶν παμπληθὲς ἐλασσόνων πρὸς τοὺς 


ὑπερέχοντας σφόδρα, οὔτε τῶν χρωμένων ἐπιτηδεύ- 


pac: διιαταμένοις ἀλλήλων, ἀλλὰ τῶν ξρίζειν πρὸς 
ἀλλήλους δυναμένων, χαὶ δοχούντων ἐλαττοῦσθαι τῇ 
τῶν ἁμιλλωμένων λαμπρότητι. 


exitium sit adlaturus alteri, certo non constat; 
quando quidem οἷ" vim. lignorum magnam sapius 
in cineres redactam scimus, cum interlm m»tc- 
riam crematu difficilem non absumpsisset. Gignit 
autem invidia fraudem, et calumniam. et odium, 
cum ipsa procreetur ab zemulatione. Verum invi- 
die vitio nec amplissimi laborant erga tenuis ad- 
modum conditionis homines, quod his ipsi majo- 
res sint ; nec omnibus rebus inferiores, erga pluri 
mum eminentes ; nec ii, qui professiones et gtu- 


dia diversa sectantur : sed in eos cadit, qui possunt inter sese contendere, perque splendorem ad- 


b 


Lo 


versariorum sibi quid decedere putant. 
KA. 
OQ; ἄγαμαι τὸν φεύγοντα τὰς ὑπερθολάς. Kal 
λόγοι μάλα σοφῶν συνιστῶσί μου τὸν ἔρωτα του- 


«ονί. Μέτρον γὰρ ἄριττον, xai, Μηδὲν ἄγαν, χαὶ ἃ 


Ἕτερα τοιαῦτα. Ὥστε τὸ μεμετρημένον xai μέσον 
ἄκχρότνς τρόπον ἕτερον πρὸ; τὸ ἀγαθὸν γίγνεται. 
Συνάδει δὲ τοῖς λόγοις τὰ πράγματα, xal δείχνυσι 
xàxsivo μάλα λαμπρῶς. Καχοήθης γὰρ ἄνθρωπος 
καὶ εὐήθης, ἐς ἔσχατον ἀλλήλων διεστηχότες, ὅμως 
ἄμφω xax. Καὶ οὐδὲν χωλύει τὸ ἐναντίως ἔχειν, 
οὐχ ἑ-αινετὼ ἅμα εἶναι, Εἰ δέ τις φεύγοι μὲν πο- 
νηρίαν, φεύγοι δὲ ἀφέλειαν, νοῦν ἔχων μετ᾽ εὐθύ- 
«τῆτος εὑρεθήσεται, χαὶ ἔσται παντάπασιν ἀγαθός. 
Ὥστε τὰ πέρατα χαχὰ, καὶ τὰ μέσα τοὐναντίον 
ἀγαθά. "Ext τὸ φθονεῖν τοῖς τῶν ἀρίστων ἀνδραγα- 
θήμασι, καὶ τοὐναντίον μὴ δάχνεσθαι, ἅπερ ἐναντίως 
ξιάχεινται, ὑπὸ μεγίστην αἰτίαν ὄντα τυγχάνει. Τὸ 
μὲν γὰρ ἀρχαιότατον δεινὺν, θάτερον δὲ μαλαχόν " 


XXIV. 


Non possum non amplecti hominem vitantem, 
quidquid est nimium. Atque hune. amorem meum 
dicta sapientissimorum confirmant, modum esse 
rem optimam : et Ne quid nimis, aliaque talia.Quo 
fit, ut quod modum habet, et inedium qui est, alio 
quodam modo boni respectu 01 extremuin. Ver- 
bis ipsae res consentiunt, et in primis hoc rem totam 
clare probat. Homo namque malitiosus et stolidus, 
licet extreme distent alter ab altero, tamen ambo : 
mali sunt ; nec quod invicem sibi adversantur, 
quo minus simul ambo laudis expertes siut, *im- 
pedit. At si quis et malitiam devitel, et stolidam 
simplicitatem, is cum dexteritate nientem habere 
deprehendetur, et omnino bonus erit. Unde con- 
siat, lines esse malos, et inedia, vice versa, bona. 
Rursus, invidere prestantissimorum fortibus fac- 
tis, et e coutrario nullum sentire stimulum, qua 


xal ἀμφότερα βλαδερᾺ, 6v οὐδὲν ἕτερον οἶμαι, fj τὸ D invicem sibi adversantur, maxime vituperabilia 


πρὸς τὴν ἀμετρίαν ἄχρως ἀφῖχθαι" ἐπεί ve τὸ ζη- 
λότυπον ψιλῶς ἐμπεφυχὸς τῇ Ψυχῇ δι' ἐπαίνων 
ἔρωτα, οὔτε πρὸς φθόνον ὑπερελάσαν, xal τὴν ἀναλ- 
γησίαν, ἐφ᾽ οἷς οὐ δέον, διαφυγόν᾽ μεσότης, οἶμαι, 
γένοιτ᾽ ἂν τουτωνὶ τῶν ἐναντίων xaxov, xal Χρι- 
θέσεται χρηστόν. Εἴη γὰρ ἂν δήπουθεν φρονήματος 
χαρπὸ;, παρακαλοῦντος εἰς ἀρετὴν" εἴ γε δίδως 
εἶναι τοιοῦτον τὸ μὴ κχαθεύδειν δύνασθαι τὸν Oc- 
μιστοχλέα τῷ Μιλτιάδου τροπαίῳ ζαχνόμενον. 


Erit enim fructus auimositatis, ad virtutem impellentis, siquidem 6849, « 


suut. Illud enim malum est antiquissimum : hoc 
alterum a mollitie proficiscitur : utraque moxia, 
nullam (opinor ) ob aliai causam, nisi quod ad 
nimium extreme tendant. Nam :einulatio, simpli- 
citer animo propter cupiditatem laudis insita, si 
nec ad invidiam exorbitet, ac stuporem doloris 
oninis vacuum, ubi doloris sensus abesse non de- 
bebat, evitet : medium quiddam fuerit, opinor, 
inter hzc vitia contraria; proque re bona due 
δ. 


mistocles, Milliadis tropzo stimulatus, somnum capere non potait. iji 


P 
5 


XXV. 

Id existimabis esse malum involuntarium, quod 
per ignorationem duntaxat admissum est, cum 
perpetranti bonum viJeretur. Nam quod pudore 
fit, aut hortatu alterius, aut vi quacunque, noa pure 
iuvoluntarium est, Non enim si quid violentum est, 
vel impellendi vel illiciendi vim habens, vel quid 
alind ejusmodi ; continuo viaum est honestum illi 
esse, qui perpetrgvit, propter banc appendicem, 
quod aliis malis sit levius. Quamobrem nisi quis 
epinione deceptus, maium ceu booum faciat, non 
f:cit ignorans. Quod autem ex ignoratione nom 
proficiscitur, non est involuntarium, vclut ab initio 
dictum. Quin etiam quod bona conscientia non agi- 
tur, etiamsi mali mensuram non attingat ; longe 
tamen pejus est re vel omniupi pessima gravissi- 
maque si nobis ea nolentibus accidat. [taque imnali 
nihi] agamus , ut majori 1nalo. medeamur : sel 
quaecunque fieri possunt. l;umauitus, facere stu- 
deamus, ut ne quid mali sponte nostra nobis ar- 
cessamus. Quorum autem cífectio, solius est in 
Dei sita potestate, ea Deo, bona spe freti, permit- 
tamus : et quidquid ipse dederit, animo grato [ὁ- 
ramus. 

eAXVI. 
utare debes, neminem hominum, ne illorum 
quidem, qui majore potestate przditi suut, vel ab. 
jectissimum lxdere posse, nisi Deus permittat, vel 
iratus, vel nostram ad utilitatem respiciens. 15 eniin 


et pilos nostros numeratos habet, el tam passerum ( 


quam viliorum quoque rerum curam- gerit. Quz 
cum ita sint, quis animz quasi manus injicere 
pessit, vcl uni saltem ejus facultati, vel affectioni 
bopze, licet adhibeat promissa, minas, vim denique ; 
si non ipsa prius assentiatur, et corruptel: labem 
admittat ? Et quid ego de homine loquor? ue quidem 
ili nectendis dolis vaferrimi spiritus hoc possunt. 
Quapropter ea primum egentes, quz justa el cou- 
sentanea sunt, deinde Deo freti, non terroribus, non 
vi, non illecebris a recta semita deflectamus. Quod 
si vitiis aliquando succubuerimus (vix enim in an- 
gelos immunitas ab omni lapsu cadit), nobis ipsis 

eccatum ascribamus, nisi per ignorationem pror- 
$us accidit. Nam iis, qui malum esse norant, ac 
nihilominus ob aliquam causam admiserint, excu- 
salio nulla superat. 

XXVII. 

Arbitrare cor tuum, bonum quasi quoddam 80- 
lum) esse per se, quod ob ariditatem illam nature 
communem (de peccato primorum parentum loquor, 
propter quod omni lexcidimus gratia), uihil boui 
producat. Deinde per baptismum, velut aratrum 
quoddam, repurgatum esse Deo ; et per irrigationem 
unguenti, de duro mole factum, et odoris loco, ui- 
hil habentis grati, odorem fragrantiorem consecu- 
tum ; mandata denique divina, quasi quoddam se- 
men, accepisse; quod intra se jactum, vi poculi 
menseque sacre nutriat, incrementum et maturi- 
tatem perducat atque conservet. Per lolium autem 


MANUEL!S PALAEOLOGI 


KE. 

'Axo33toy x1xb, νομιζέσθω aot τὸ μόνον πε 
μένον κατ᾽ ἄγνοιαν, καλόν γε τῷ ποιοῦντι w 
μενον. Τὸ γὰρ δι᾽ αἰσχύνην veyvópevov ἢ 
παράχλησιν, ἢ πρὸς ὁτιοῦν βέαιον, οὐ καὶ 
ἀχούσιον. Οὐ γὰρ ὅ τι βίαιον, ἢ rapaxánux 
ἐφελχτιχὸν ἄλλως, ἣ ἕτερόν τι τοιοῦτον, καρὰ 
καὶ χαλὸν τῷ πεπραχότι δέδοκται" τῇ παρι 
χουφότερον ἑτέρων οἶμαι καχῶν, ὥστ᾽ εἰ μή ! 
χαχὺν ὡς χαλὸν ἐργάζοιτο, οὐκ ἄγνοῶν ἐργάι 
Καὶ τὸ μὴ xat! ἄγνοιαν οὐκ ἀκούσιον, ias, 
ἀρχὴν εἴρηται. Καὶ μὴν τὸ μὴ χατὰ συνε 
ἀγαθὴν ἐνεργούμενον, χῆν ἐνδεῶς πρὸς τὸ 
ἔχη, χεῖρόν ἐστι μεθ᾽ ὑπερδολῇς τοῦ χειρῖσι 
καὶ χαλεπωτέρον τῶν πάντων, ἐπειδὰν μὴ! 
μένοις ἡμῖν ἐπέλθοι. Mh τοίνυν πρόττωμεν κα 

πὶ τῷ λῦσαι μεῖξον" ἀλλ᾽ ὅσα μὲν εἰς ἄνθρι 

ἤχει, ἀγαπῶμεν πράττοντες, ὡς μή τι phe 
xaixoy ἐχόντε: ὄντ:ς ἡμῖν αὐτοῖς. "D δὲ τε 
Κύριος μόνο; ὁ Θεός ἔστι, ταυτὶ δὲ ἐχεΐνῳ : 
λιμκάνωμεν μετ᾽ ἐλπίδων ἀγαθῶν * καὶ ὅπερ ὅ 
«ὃς διδῷ, εὐχαρίστως φέρωμεν. 


KG'*. 

Νόμιζε μηδένα ἀνθρώπων, καὶ τῷν tiv | 
δύναμιν κεχτημένων, δύνασθαι βλάψαι καὶ τὸν 
λότατον, μὴ συγχωροῦντος τοῦ χρείττονος, 
ὀργὴν, fj πρὸς τὸ ἡμέτερον ἀφηρῶντος cups 
Ἐχείνῳ γὰρ χαὶ τρίχες ρίθμηνται, καὶ vive 
θίων φροντί; ἐστι, xat φαυλοτέρων πραγμέ 
Ὅτε δὲ ταῦθ᾽ οὕτως ἔχεμ τίς ἂν ψυχῆ: καϑάλ 
ἣ νοῦν μιᾶς; ταύτης δυνάμεως, f) διαθέσεως qn 
τέρα;, xÀv ὑπισχνῆται, χἂν ἀπειλῇ, κἂν Bd 
ph συνθεμένης πρῶτον αὐτῆς, καὶ προσιμῆ 
τῇ λύμῃ ; ᾿Αλλὰ τί τὸν ἄνθρωπον λέγω : οὐδὲ 
πἀἁ χαχουργεῖν σοφώτατα πνεύματα «τοῦτο Df 
Ὥστε τὰ γιγνόμενα πρῶτον πράττοντες, εἶτε 
θαῤῥήσαντες, μὴ φήδοις, μὴ βίαις, μὴ δελοὲθ 
παρενεχθῶμεν τῆς ἀτραποῦ. "Av δέ πού γε φανὶ 
ἥττους οὐ χαλῶν ἔργων (μόλις γὰρ ἀγγῶω 
ἄπταιστον), ἡμῖν αὐτοῖς τὴν ἁμαρτέαν ávalic 
εἰ μὴ xax! ἄγνοιαν ὅλως γέγονεν. Εἰδόσι γὰρ α 
xaxbv, διά τι δ᾽ οὖν ἐνεργήσασιν, οὐ λεῖίπετσι τε 


Ὁ τησι-. 


ΚΖ'. 

Nóex μοι τὴν σὴν xapólav οἱονεὶ χρη σί την 
τὸ χαθ᾽ αὐτὴν οὖσαν, xa τῷ χοινῷ τῇς ei 
αὐχμῷ (λέγω δὴ τὴν προπατοριχὴν ἁμαρτίαν 
ἣν τῆς χάριτος ἐχπεπτώχαμεν) φύουσαν p 
ὑγιές, Εἶτα τῷ βαπτίσματι ὥσπερ ἀρότρῳ 
ἀνακαθαρθεῖσαν θεῷ, χαὶ τῇ τοῦ μύρου ἁρδείᾳ 
σχληρᾶς εἰς ἀπαλὴν μετενηνεγμένην, xa ἐξ ἐ! 
οὐδὲν ἐχούσης χάριεν εἰς εὐωξεστέραν ἐλθωῦ: 
σπόρον 0$ τὰς ἐντολὰ; δεξαμένην" xa τῇ τοῦ 
τηρίου δυνάμει, xal τῆς τραπέζης, τρέφουσεν 
αὔξουσαν τὸ χαταδληθὲν, χαὶ τελε ἰοῦσαν, καὶ! 
σῴζουσαν, Ζιζάγια δὲ τῶν ἐχθρῶν τὰς ὑπερδοὶ 


337 


PR/ECEPTA EDUCATIONIS hEGLE. 


J33 


xa τὰς μηχανὰς, οὐχ ἧττον οἶμαι τῶ») πονηρῶν A hostium intellige superjectus atque machinaa, non 


ἀνθρώπων, ἣ τὰς τῶν δαιμόνων αὐτῶν" ὧν χαιρὸς 
εἷς τὸ σπαρῆναι τὸ «T; διανοίας ἡμῶν ἀμελές ἐστι. 
Πρός γε τὴν αὔξην ἡ δύναμις τὸ πρὸς τὰς ἐντολὰς 
ὀλιγώρως ἡμᾶς ἔχειν. Ὥστε τὸ χαχὸν ἀληθῶς μᾶλ- 
λον ἡμέτερόν ἐστι, τῶν ἐχλελυμένων καὶ ἀναπεπτιυ- 
κότων, ἣ τῶν ἔξωθεν ἐχθρῶν, οἷς fj τῆς λύμης 
ἰσχὺς ἡ τῶν Exelvouz δεχομένων χαυνότης πάντως 
ἐστίν. 


ΚΗ΄. 

"H τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν ὃν τό τε πεπεῖσθαι τοῖς δαίμοσι 
χαὶ τοῖς φθόροις ἀνθρώποις, τό τε διαπτύσαι τὰ 
τούτων βουλεύματα, παραινούντων ἡμῖν τὰ χείριατα. 
T τὸν αὐτῶν αἰτιᾶσθαι φθόνον, καὶ τὸ χαχόηθες 
ἡμᾶς αὐτοὺς αἰτίας ἐλευθεροῦντας, ἐπειδάν τι τῶν 
χαχῶν ἐνεργῶμεν, ματαία σχῆψις καὶ λῆρος ἔσχα- 
τος. Οὐδεὶς γὰρ οὐδεπώποτ᾽ ἂν ἔπεισεν οὐδένα πάν- 
τον ἀνθρώπων, μὴ βεδουλημένον πεισθῆναι. Πῶς 
γάρ; Ὥστε γνώμης τὸ πεπεῖσθαι. Τοῦτο δὲ ἐχού- 
σιον χαὶ ἡμέτερον, οὗ τῶν θύραθεν. Εἰ μὲν οὖν πρὸς 
βίαν ἡμῖν ἐγίνετο τὸ πεπεῖσθαι, ἄλλος ἄν σοι παρ᾽ 
διιμῶν ἐγένετο λόγος * ἐπειδὴ δὲ προαιρέσεως ἧμε- 
«ἐρας, ταύτης δὲ χύριος μόνος ὁ χεχτημένος, ἀγα- 
πητὰ τὰ λεχθέντα. 'ApxsÜ γὰρ ταῦτα δεῖξαι τὸν 
ἄνθρωπον ἀγαθὸν, ἣν ἐθέλῃ, καὶ χαχὸν γιγνόμενον, 
ὅτι θέλει " ὅπερ ἔδει πάντως δεδεῖχθαι. Καταγελα- 
στέον δὴ τὰ τοὺς πολλοὺς κηλοῦντα xai δεδιττόμενα, 
καὶ δοχείτω διωχτὰ μὲν μόνον ἐχεῖνα, ἄττα δὴ τὸν 


minus improhorum (ut equidem arbitror) hominum 
quam ipsoram d»monum: quorum opportunitas 
ad sementem faciendam nostra mentis est indili- 
gentia ; succrescendi vero facultas a nostra in ob- 
servandis preceptis oscitantia proficiscitur. Quc 
fit, malum ut potius nostrum sit existimandum, 
qui dissoluti et supinl sumus, quam externorum 
hostium : quorum omnis In corrumpendo vis omni- 
no pendet ab illorum segnitie, qui eos admittunt. 
XXVIII. 

Tam obtemperare daemonibus ac pestiferis ho- 
minibus, quam eorumdem, ad pessima cohortau- 
tium, consilia respuere, nostra situm est in pote- 
state. Eorumdem et invidiam et inalitiam accusare 
cum mali quid designamus, nosmet ipsos omni 
culpa liberando, pratextus vanus est, extremumque 
delirium ; quippe neuo unquam ullum omnium 
mortalium suadendo impulit, qui persuaderi uo- 
luisset. Quo euim in pacto Geri possit ? In bominis 
igitur est arbitrio situm, ut persuadeatur. Quod 
autem ita comparatum est, voluntarium est, δὲ 
nostrum, non extrariorum. Quod si vi fieret iu no- 
bis persuasio, alia uteremur oratione. Nunc cum 
a nostra pendeat electione, cujus dominus est dun- 
taxat is, qui ea przeditus est qux» dicimus, amplec- 
tenda veniunt, Quippe satis est, iis probari, bonum 
esse hominem, si velit et malum fieri, quia velit : 
quod omnino demonstratum oportuit. Ac proinde 


ἀγαθὸν ἡμῖν συνάπτειν δεσπότην, φευχτὰ δὲ πάντα (Σ risuin merentur, qua vulgus hominum decipere 


καὶ φοδερὰ, ὅσα τὺν μόνον φοδερὸν συγχρούειν ἡμῖν 
δύναται. 


lerritareque solent, ac statuendum, ca tantum- 
modo expetenda, qux» bonum illum domiuum nobis 


eonciliare, fugienda vero esse 86 terribilia, quascunque solum illum terribilem adversum nos cone 


eitare possunt. 
xe 

Πολλῶν γε θρήνων ἄξιον, ἐξουσίαν εἴληφότας 
tíxva Θεοῦ γενέσθαι, ἔἕπειτσ δουλδύειν ἐθέλειν" καὶ 
«οὐτου τυχόντας βοηθοῦ κατὰ τῶν παθῶν τε xal τῶν 
δαιμόνων, ὥσπερ τὴν βοΐθειαν φεύγοντας, ἥττους 
κείνων φαίνεσθαι" χαὶ χεῖρα ὀῤέγοντος, τὰς ἡμε- 
τέρας συστέλλειν " xai δυναμένου δοῦναι τὴν ἧτταν 
ἀνακαλέσασθαι, χαὶ βουλομένου τοῦτο δωρήσασθαι͵ 
μονονουχὶ διαπτύειν ἡμᾶς τὴν χάριν. "Avtu δὲ xal 
«ταυτησὶ τῆς ὑπερφυοῦ; ἀρωγῆς τε xal βοηθείας 


τὸ μὴ βούλεσθαι, Αὐτῷ γὰρ μόνῳ τῶν πάντων ἐξ 
ἃγαθῶν εἰς φαύλους ἐρχόμεθα. Ἵ γὰρ δὴ φύσις 
fut» τὴν πρώτην ἀγαθή τε ὅλως ἐγένετο, χαὶ ἐν τῷ 
καλῷ διαμεῖναι δύναμιν εἴληφε. Καὶ εἰ πρὸς τὸ χεῖ- 
gov» τὴν βούλησιν αἰτιᾶσθαι δίκαιον, δηλονύτι xal 
πρὸς θάτερον" ἀρχεῖ λοιπὸν βουληθῆναι καὶ τὸ 
eb; ἐνεργῆστα!, ῥάδιον ὃν τὸ νιχῇσαι, εἴ τινι xal 
«ρόπαιον ἀφ᾽ ἡμῶν ἔστηκεν. 

A'. 

"Anavta μὲν τῆς ἑαυτῶν ἀρχῆς ἥρτηται, xal δὴ 
καὶ ταῦτα τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς. Οὐ γὰρ ἔστιν, ἐχείνης 
οὔσης σαθρᾷᾶς, τὰ μετ᾽ ἐχείνην ἱδρύσθαι, Εἴη δ᾽ ἂν 

«ὧν ἱμετέρων πραγμάτων ἀρχὴ, xal βάσις, xg 
ῥίξα. χαὶ εἴ τι τοιοῦτον. ἡ ποώτῃ x(vnotc τῆς du- 


XXIX. 

Est omnino multis res digna lacrymis, nos pote- 
statem adeptos, ut efficiamur Dei ilii, nihilo minus 
servire velle: Deum  nactos opitulatorem tam 
contra vitia, quam ipsos dzeuionas, velut opem illam 
fugientes ab eis vinci : manum ipso porrigente, 
nostras a nobis aitrahi cum ipse przstare possit, 
ut etiam victi clodem resarciamus, idque largiri 
velit; nos e contrarie gratiam illam tantum non 
respuere. Quin et absque hac insigni ope atque au- 


᾿πᾶσιν ἐξὸν ἀγαθοῖς εἶναι προαιρουμένοις, σχέτλιον D xilio, cum omnibus esse bonis liceat, siquidem hoc 


eligaut, indigna res est, non velle, Nam hoc solo 
de bonis pravis efficimur. Quippe natura nobis ab 
initio bona prorsus exsistit, et in bono perseverandi 
potestatem accepit. Quod si. justum est, imputari 
voluntati conversionem ad malum, idem et in altero 
faciendum. Suflicit igitur velle, quodque par est, 
agere, cum facile sit victoria potiri, licet ab aliquo 
vel tropzum de nobis sit excitatum. 
. XXX. 

Rcs universe a suo principio pendent, atque 
etiam nostra. Nam.fleri nequit, ut si fragile prin- 
cipium sit, (ixa sint "atque stabilia, quz conse- 
quuntur. Sit autem negotiorum nostrorum priuci- 
"ium οἱ υϑαὶ et radix, et sí quid tale [dict alio 


*-9 


35 
nom:ne potest, primus animi motus ; si placct, 
etam extra: ia quadam cjus impilsio ; quibus at- 
tendentem est recte, nec temere quid inc hoandum, 
si bonus quis esse velit, Agenda sunt. euim omnia 
a-lhibita consideratione, judi: io, consilio, conscien- 
tía, et ubique pracipu.e partes honesto tribuenda. 
Tarde quidem procedendum in dcerneneo ; verum 
ubi recte consulueris, ambobus currendum pedi- 
bus. Itidem non agenda coufuse, qu.» forte se offe- 
runt ; sed. semper prima, primum. Nam wagua vi« 
ordinis est, atque uti quis ἃ dilationibus abhor- 
reat : eum multis diversa factitantibus, cxteroqui 
prastantissimis, e: res exitio fuerint. 


XXXI, 


Numinis san» divini fuerit, et quibus il'a facul- 
tas ab eodem fuerit concesso, pra deterioribus me- 
liora semper eligere. Nihilominus conandum, ut 
omnibus modis agnoscas, qux optima videantur 
esse ; atque agnita facias, et quidem talibus mini- 
me satieris ; nam ut primum i'lud est Dei, sic al- 
terum in hominem cadit, Necesse est enim magis 
ec? aliis compotes virtutis effici, vel 3d eam saltem 
propius accedere, qui oculis in id, quod honestu u 
est, directis, prestantissimorum, non plurimorum 
ac:iones atque cousilia semper intuentur, et eorum- 
dem exitum observant : ac iis quidem, qu:e. esse 
bona docuerunt eventus ipsi, quasi regulis utuntur: 
contraria magistrorum loco sibi constituunt, ne in 
mala consimilia ruant. 


XXXII. 

Admodum jucunda res est erudiri, non lapsum 
patiendo, sei acerbius aliquid devitando, cum fac- 
tus alierius errore peritior fueris. Major autem para 
hominum, uti quidem apparet, hane rem. negligit, 
et calamitates proprias exspectat, ut per ea erudia- 
tir : quam institutionem mercede damni sape pa- 
Tum reparabilis compensat. lidem consuevere di- 
cere, medicum, qui nomen hoc consecutus. sil e 
scientia, non illí parem esse, qui varios in morbos 
inciderit. Tu vero modo velis etíam uon patieido 
poteris evadere peritior, si calamitates aliorum pro 
tuis duxeris, earumque. causas vitaveris; et qui- 
dem hoec tam accurate consequeris, ac si teipsiun 
in res adversas incidisse contingeret. 


. XXXI. 

Tendere cupiditatem hominum, e pulvere spiri- 
(wque. constantium, modo quidem sursum, modo 
vero deorsum, nibil sane novi fuerit. Sed oportet 
virum praestantissimum non continuo voluptatum, 
irarum, terrorum impressionibus expugnabilem sese 
praebere, quod effeminatis accidere videmus, qui 
se vel ipsis hostium przecursoribus dedunt : sed im- 
motum manere ac esse stabilem, exitum rei cuius. 
que perquirentem. Nam confestim emergentibus 
rerum principiis accurrere, quie suavibus exordiis 
blandiri consuevere, cum occulti sint eorum fines, 
vix liominibus insanis competiveril, Itaque da ope- 
ra&m, ut firmus sis atque stabilis, resque, finem in- 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


À χης" εἰ δὲ βούλει, καὶ ἢ θύραθαν ἐγγινοϊκένη cz 
προπθδολή αἷς προσέχειν χρὴ καλῶς, καὶ μὴ : 
πετῶ; ἐγχειρεῖν, εἰ μῶλει τις ἄγαθ'ς ἔτει: 
Πάντα γὰρ ποιεῖν προσέκει σκέψει, καὶ χρίϑει 
Ὑνώύσει, vol συνειδήσει, χαὶ διδόναι vt 
χρατεῖν τὸ καλόν, Καὶ πρὸς μὲν τὰς áxoci 
σχολῇ βαδίζειν * βεδουλευμένον δὲ καλῶς, δυσὶ 
τρέχειν" πράττειν τε μὴ φύρδην, ἃ τύχοι " ἀλλ 
τὰ πρῶτα πρώτως. Μέγα γὰρ ἔσχόει τάξις, x 
μὴ χαίρειν ἀναδολαῖ;, καὶ πολλούς γε τὰν 
καθεῖλε, τἄλλα βελτίστους ὑπάρχοντας. 


AA, 
D Τὸ μὲν ἀεὶ τὰ βελτίω τῶν χειρόνων Exp: 
Θεοῦ ἂν εἴη, xai of; ἂν μεταδοίη ταυτησὶ 
δυνάμεως " πειρᾶσθαι μέντοι προσήχει mer. 
ἅπατι τρόποις, ἅττα βέλτιστα πάντων εἶναι δὲ 
χαὶ γινώσχοντε͵ ποιεῖν, xal τοιαῦτα μὴ χορέννυν 
'D; γὰρ τὸ πρῶτον Θεοῦ, οὕτω τὸ δεύτερον ivl, 
᾿λνάγχη γὰρ μᾶλλον τῶν ἄλλων E ππιτυχεῖς bxsh 
γενέσηαι τῆς ἀρετῆς, ἢ γοῦν μὴ πόῤῥω Bài 
αὑτῆς, ὅποι δὴ πρὸς τὸ καλὸν ἀφορῶντες, và; 
ἀρίστων, οὐκ τῶν πλείστων πράξεις τε χα: Tv 
ἀεὶ σχοποῦσιν, εἶτ᾽ ἐπιτηροῦσι τὰ τούτων τέλη᾽ 
ταῖς μὲν χλλαΐῖς ἐχ τῶν ἔχδάσεων δεδειγμὲν 
ὥσπερ xavóst χρῶνται" τὰς δ᾽ ἐναντίας φενεὶ 
στῶν αὐτῶν διδασχάλους ποιοῦσιν, ὥστε μὴ τι 
πιετεῖν τοῖς ὁμοίοις καχοῖς." 
AR. 

"Héj τί τὸ μαθεῖν ἐστιν, οὐχ ἐκ τοῦ «τ 
πταίταντλ, ἀλλ᾽ dx τοῦ διαπειςευγέναι τὸ] bor, 
ρέπστιρην, τῇ τῶν ἄλλων διλμαρτία Ὑγενόμενονὶ 
πειρότερον, Οἱ πλείους V, ὡς Éotxev, Gurus 

πράγματος, χαὶ τὰς οἰχείας συμτ 8 
ἀναμένουσιν, (03:2 παρ᾿ ἐχείνιων 


--Ὁ«-, - 


«4921 τοί 
μαθεῖν 5.55 
παρέχοντες ταυτησὶ τῆς μαθήσεους ζὴ κακίαν, oo 
xt; οὐδ᾽ εὐχνάχλητον, Mufo; δὲ τὲς ἔστιν αὐτόν 
ποπηοῦτον ἔχτρλν εἶνχ! τὸν ἐπιστέμῃ τοῦτ᾽ ὅπε i 
τὸῦ περιπεπτω κότα ποιχίλοις πάθεσι, X δ᾽ Bop 
ύυις, εἰ βυύλει, xa: dj παθὼν, τὰς τῶν ἄλλων $4 
φορὰς οἰχειούμενος, χαὶ τὰ τούτων αἴτια guias 
pisos. οὕτω παυτάπασιν ἀχριδῶς, ὥςπερ ἂν di: 
gu.ibr περιπεπτυχέναι τοῖς χαλεποῖς, 
AT*. 

Ρέπειν τὴν ἐπιθυμίαν ἀνθρώπων, ix χοὺς 1 
πνεύματοψ ὑπαρχόντων, τοτὲ μὲν ἄνω͵ τοτὲ δὲ xiu 
οὐδὲν ἂν εἴη δήπου χαινόν. Δεῖ OX τὸν Bp 
ἄνδρα μὴ ταῖς ἐφόδοις τῶν ἡδονῶν, χαὶ τῶν θϑυυῶ 
καὶ τῶν φόδων εὐθὺ; εὐάλωτον εἶναι, ὃ ποὺς ὯΝ 
κώδεις ὁρῶμεν πάσχοντας, προδιδόντας σφᾶς αὖτ 
«ol; προδραμοῦτ': τῶν πολεμων" ἀλλὰ μένειν τ 
τὸν ἀτρέμας, πάγιον εἶνα! ζητοῦντα τὸ τέλος lx 
στοῦ πράγματος. Τὸ γὰο a*lxz φαντ:ίσαις ἀρχὲ 
πραγμάτων πρηστρέχειν, ὑπησλινηύσαις mponas 
χαρίεσι, τῶν τελῶν αὐταῖς χρυπτομένων, μόλις! 
ἀριλόπειε πετυφωμένοις ἀνθρώποις. Z*zti s 
Lép3i q εἶνα!, xal σχηπὺν τὸ πέρας, προᾶττι" Σ 


341 


πρὸ τούτου μηδὲ ἐγχείρει" ὄφρα σε, xa0* "Ὅμηρον, A tuens, agito : 


τίωτιν 


o ἡμὲν γέοι, ἠδὲ γέροντες. 


Πρησθείην δ᾽ ἂν ἔγωγε, ὄφρα σε πολέμιος φρίττῃ, 


καὶ ὑπήχοος φιλῇ " xat θαυμάζῃ μὲν φίλος, θαυμάζῃ 
δὲ αυγγενῆῇς, χαὶ τοῖς ὑπὸ σοῦ πεπραγμένοις πάν- 
τες ἐχπλήττωνται. 

ΛΔ΄. 

Ὕψηλόν γε οὐδαμῶς, οὐδὲ μεγίστης φρονήσεως, 
οὐδὲ πολλῆς γενναιότητος, τὸ μὴ ταῖς πρώταις, ὡς: 
ἄν τις εἴποι, τῶν ἔργων xal λογισμῶν ἐπιπνεύσε- 
σιν ἀχίνητόν τινα γίγνεσθαι, εἰ μὴ χαὶ τὸ προσδρα- 
μεῖν χαὶ οἰχειωθήναι χαλὸν ἂν εἴποις εὐθὺς φανέντι 
πράγματι BAa6soip. Ὅπου γὰρ xal τοῖς ἀλόγοις 
ἐμπέφυχέ τις ἰσχὺς, τὸ συμφέρον ἀπὸ τοῦ βλάπτον- 
τος διαχρίνουσα, ἂν μηδὲ εἰς ἴσον αὐτοῖς ἔλθωμεν 
οἱ λόγῳ μόνοι τετιμημένοι, ἀλλ᾽ ἀρχέσῃ μὲν ἡ 
φύσις ἐχείνοις, παρ᾽ ἡμῖν δὲ χαὶ τὸ λογιχὸν ἀσθΞ- 
νὲς φανῇ, πῶς μὲν οὐ σχέτλιον χομιδῇ ; πῶς οὐχ 
αἰσχύνης ἀνάπλεων ; 


AE'. 

Ἵέραξ, ἵππος, ἰχθὺς κατὰ λόγον, οὐ σὺν λόγῳ 
τὰ συμφέροντα πράττειν πεφύκασιν " ὥστε δεῖ 
πολλῷ γε μᾶλλον ἡμᾶς σὺν λόγῳ πράττειν τὰ χατὰ 
λόγον, ἀπαιτουμένους παρὰ τῆς φύσεως ἀρχῆς 
βλαπτούσης ἀποπηδᾷν. Οὐ μὴν ἐχείνοις μέμψις 
διχαία, θυμῷ τε καὶ ἐπιθυμίᾳ δουλεύουσιν. Οὐδὲ 
γὰρ Ψυχὴν λογιχὴν ἡγεμόνα τῶν ἔργων χέχτηνται. 


PR/ECEPTA EDUCATIONIS REGIE. 2432 


quod prius, quam feceris, nihil in - 
choabis, ut honore te afficiant, secundum IIome- 
rum, 
juvenesque senesque. 
Quibus equidem adjecerim, ut te formidet hostis, 
et subditus amet : admiretur amicus, itidenique 
cognatus admirelur : et omnes ad ea, qux abs te 
gesta sint, obstupescant. 
XXXIV. 

Omuino sublime quiddam non est, nec vel ma- 
xima prudentiz, vel indolis valde generes:z, non 
ad primos operum atque cogitationum (ut ita di- 
xerim) affatus et auras immotum sese praebere : 
nisi forte pulclirum esse dixeris, mox ad oljjectam 
rem noxiam accurrere, atque illam statim amplecti. 
Nam eum cliam brutis animantibus a natura vis 
quzdam sit indita, qua quod expedit. ἃ noxio di- 
scernunt : qui non indignum valde sit, non ignowi- 
ni: plenum, si nos, qui soli ratione sumus ornati, 
ne pares quidem eis simus, sed ipsis quidem na- 
lura sufficiat, in nobis autem rationis quoque fa- 
cultas elanguescat 

XXXV. 
. Accipiter, equus, piscis secundum rationem, non 
cum ratione, facere sibi conducibilia naturaliter 
solent. Multo magis nos facere rationi cosentanea 
cum ratione debemus, a quibus ipsa natura postulat; 
ut a noxio principio veluti resiliamus. llla quidem 
réprehendi nullo jure possunt, cum irze libidinique 
serviunt, non enim animam ratione przditam facto- 


Ἡμᾶς δὲ λόγῳ κεχυσμημένους χρὴ τὸν νοῦν ἡνίο- (, lum ducem habent. At nos qui ratione sumus or- 


yov ἐπιστῆσαι τοῖς ἀλογωτέροις τουτοισὶ πάθεσιν, 
ἵν᾽ ἧ τὸ λογιχὸν ἐνεργὸν, xaX χατὰ χώραν μένῃ τὸ 
δῶρον, ᾧ τῶν ἄλλων διιστάμεθα ζώων. Ὡς ἦν γε 
κρεῖττον μηδὲ τὴν ἀρχὴν εἰληφέναι τὴν χάριν, f 
λαθόντας ix Θεοῦ, ἔπειτα χαχῶς αὐτὴν διαθεῖναι. 


Λζ. 

“Ὥσπερ τοῖς ἀλόγοις τὸ χατὰ λόγον, οὕτω χαὶ 
«τοῖς λογιχοῖς τὸ σὺν λόγῳ. “ἔχει δὲ τουτὶ τοὐμὸν 
πολὺ καὶ μεῖξον τοῦ xav! ἐχεῖνχ * ὅτι τοὐχείνων ἂν 
εἴῃ φυτιχῶς τοιούτων ὀρέγεσθαι, ἃ τὸ ζῇν ἐχείνοις 
συνίστησι, xal ποιεῖ τὸ γένος διαρχεῖ» ἐπιμήχιστονς 
Τοῦτο δὲ χαὶ τῆ: ἡμετέρας ἐστὶ φύσεως. Τὸ δ᾽ 
ἡμέτερον αὐτοῖς οὐδαμῶς ἔστι. Τὸ μὲν γὰρ ἐν λόγῳ 
καὶ χατὰ λόγον" τὸ δὲ χατὰ λόγον οὐχ ἐξ ἀνάγχης 
&v λόγῳ. Οὐ γὰρ ἀντιστρέφειν áváyxm* ὅλως δὲ 
τουτὶ τὸ δῖρον Ψυχῆς ἀθανάτου μόνη: " ἐχεῖνο δὲ 
καὶ φύσεως ἀναισθήτου. Πολλῇ; οὖν γέμον αἰσχύνης 
€& καὶ ζημίας μηδὲ χατὰ λόγον ζῇν, o0; χρεὼν ἐν 
λόγῳ ζῆσαι“ οὐχ ἀπεικότως δ᾽ ἂν γένοιτο τοῖς ζῇν 
κατὰ τὰ ἄλογα Tpoatpoupévot; τῶν λογιχῶν τὸ 
μηδ᾽ εἰς ἴσον ἐχείνοις ἔρχεσθαι. "Yyouc γὰρ ἀποῤ- 
ῥπγέντας ἡμᾶς Exóvia;, λέγω δὴ τοῦ μετὰ λόγου 
βιῶναι, οὐχ ἀπειχὺ; παραδραμεῖν χαταφερομένους 
τὰ χατὰ χώραν μένοντα τῶν ἀλόγων, xat τὴν τάξιν 
σώζοντα τὴν ἐξαρχῆς αὐτοῖς δεδομένην, xai χατὰ 
λόγον βιοῦντα. 


nati, mentem przficere moderatricem affectibus 
hisce brutis oportet : ut vis rationis cfficax sit, el 
donis illud incolume nobis maneat, quo cxteris al) 
animantibus distinguimur. Nimirum przestaret, hanc 
gratiam nos a Deo prorsum non accepisse quani 
acceptam male collocare. 

XXXVI. 

Non aliter atque brutis, quod secundum  ratio- 
nem, ita ratione przditis, quo| cum ratione. Verum 
in me quod est, multo majus est eo, quod in ipsis. 
Nam in eis cst naturalis ejusmodi rerum appetitus, 
quas res eorum vitie prasidio suut, οἱ efficiunt, ut 
genus ipsum quam diutissime duret. lloc autem 
nostra quoque natura commune cum ipsis habel, 


D cum ab eo, quod nostrum est, illa plane destituan- 


tur. Quod enim in ratione, idem et secundum 
ralionem : quod autem secundum rationem, non 
etiam necessario in ratione ; quippe non est l'ecesse, 
prorsus ut ista ceu paria sibi respondeant. Atque 
hoc sane donum peculiare solius est imuortalis 
aninie : illud autem. ín. naturam. quoque seusus 
expertem cadit. ltaque. plena res est insignis et 
turpitudinis et noxa, ne quidem eos secundum 
ralionem vivere, quibus in usu rationis vivendum 
erat. Adeoque non abs re contigerii ratione przditis 
qui brutorum more vivere inalunt, bius ue pares 
quidem babeautur. Nam sponte nostra nos de cul- 


miue sublimi dejectos, quod scilicet est cum ratione vivere, facile dabimus praterire curse, du 


241 


MANUELIS l'ALAZOLOGI 


pr;ecipites raimus, «tía: rationis expertes. bestias qua suos inira limites manent, ordinemque 
prascriptum ab initio servant, et. secundum rationem. vivunt. 


XAX VII. 

Imperio convenicntis animi fructus verus egt, ad 
bouunm impelli, a malo abhorrere, diligenter in'en- 
tum ess» profuturis pu lice rebus. Amor gloriz 
nobilissimus est, et qui causas ips»s sectatur, ob 
quas homines diligi solent, admirast stabilia, τὶς 
. dere fluxa ; od 555 inum, honesti studiosum esse; 
apte comparatuun esse ad bonum, versaque 
vice ad discendum, qu:e mala suut inepte, vel, si 
"avis, animo prorsus alieno.Et quidem in primis ar- 
bh trabere, quam longissime tibi recedendum ab ejus- 
modi doctrinis, discendaque plurima, quae melioren 
cífieere possint : perfectiorum ad petendam percep- 
tonem, et quidem adeo sitienter, ac si prorsus lit- 
terarum studia nou degustasses. Eum namque, cu- 
js nutu judicioque populi ducuntur, ut odisse mala, 
sic ipsatiabili quodam affectu bona prosequi oportet. 

XXXVII. 

Meris pro nngis calumnias habeto, nisi te merito 
tanzant; atque hoc intelligo, cum aliquid boni 
prestare licet ; at fleri nequit, ut cas ullo modo 
effng:as. Quippe si falsum crimen vitari possit, 
magno i! sane redimendum. Nam principi viro 
ne quidem injusta de se querela floccifacienda est. 
Jultos enim mendacium perdidit, aut si salvi ma- 
nerent, Izsit. Quod si res aliter fieri nequit, factis 
honests insistito; potiusque vir bonus esse, quam 
baberi velis. Adeoque tibi satis esto, si te bonum 
esse, Deo, tibimet ipsi, honisque viris constet, 
quos latere diu non poteris, ctim si. velis. lloc 
quoque cogitabis, reus omnibus, quz csse pra- 
stantissimz videntnr, aliquid etiam adhirere non 
boni. Et potestate przditos, quibus aperte morta- 
les assentari consueverunt, ceu necessarium quid- 
dam, obtrectationes clandestinz comitantur. Eniin- 
veru si vera de te sparguntur crimina, patienter 
fecas, et teipsum corrige; proque benelicio non 
voluntario ducito correctionis occasionem. Sin 
falsis conviciis exagitaris, consoletur te Christus, 
qui ejusmodi multa perpessus est, et adhue pati- 
tur: ac przterea, quod alia quxdam tua, fortasse 
non talia, qualia debebant esse, vel aliquibus 
iynota sint, vel omnibus. Hzc ergo pro istis repo- 
nas, et facilius calumnias feres. 

XXXIX. 

juniores priscorum sententiis ceu fundamento 
quodam utentes, si quid amplius possint, exstritere 
debent, Et quidem ego neminem omnium arbitror 


. . . . . f 
merito nos incusaturum, si priscos illos intuentes, ^ 
eorumque precepta pro principiis habentes, no- 


stra perficiamus. Quidam ergo vir insignis cui no- 

men Pythagoras, dixit: 

Ob male facta dolens, te castigato, vicissim recta to- 
[luptati sit. 

Carmen ipsum, sane praestantissimum, appellatum 

est aureum. Esset autem, ea quidem opinione, 

mágis aureum et perfectius , si. moneret, absti- 


A 


D 


AZ'. 

Ἐυχῖς χαρπὸς ἀλιθὴς fytaovig πρεπούσι 
ποὺς πἀγαθὸν χίνησις, $ πρὸς τὸ καχὴν ὁ 
τρίωσις, ἡ πρὸς τὸ χοινῇ συνοῖσον ἐπιμέλεια 
δόξης ἴρως ὁ γενναιότατος, ὁ τῶν τοῦ φιλεῖ 
προφάσεων, τὸ θαυμάζειν βεδηκότα, τὸ xatay 
ἐεόντων, τὸ μισοπόνηρον καὶ φιλόκαλον εἶναι' 
φυῶς μὲν ἔχειν πρὸς τὸ καλὸν, καὶ τοὺν' 
ἀφυῶς πρὸς τὴν τῶν χακῶν μάθησιν" εἰ βούλε 
xai ὁ πεχθῶς. Καὶ τοῦτο μάλα πως οἴει, ποῤῥω; 
μὲν ἑστάναι τῶν τοιούτων διδαγμάτων, πλεῖσι 
μεμαθηκέναι τῶν βελτίω ποιεῖν δυνα μένων" ἔθ 
μὲν μανθάνειν τὰ τελεώτερα, τῆς δὲ μαϑῆι! 
δι 3», ὥσπερ ἂν εἴ μηδὲ τὴν ἀρχὴν παιδείας t 
cw. Δεῖ γὰρ, μισοῦντα τὰ xaxi, ἀπλήστως ἢ 
D πρὸς τὰ καλὰ, οὗ τῇ ψήφῳ λαοὶ φέρονταί. 


AB. 

Υθλον ἡγοῦ τας διαδολὰς, εἴ μῆ evo hm 
καθάπτοιντο. Λέγω δ᾽ ὅταν μὲν ἑξῇ τι πρᾶξαι; 
στόν" Exelva; δὲ ἀιήχανον διαδρᾶναι poríss 
Ἐπεὶ εἰ ἔνεστι φυγεῖν αἰτίαν οὖχ ἀλτθεῦου 
moo) γε χρὴ τοῦτο πρίασθαι. Δεῖ γὰρ μηδὲ 
ἄδιχον μέμψιν παρὰ φαῦλον ἄγειν τὸν oye 
Πολλοὺς γὰρ ψεῦδος; διέφθειρεν, ἢ χαὶ σωξζομὲ 
ἐδίχησεν. ΕἸ δ᾽ οὐχ οἷόν τε τοῦτο γενέσθαι, ! 
κῶν χαλῶν ἔργων, εἶναι μᾶλλον χρη τὸς &vh 
νομίξεσθα! θέλων. ᾿Αγαπῴης δ᾽ 3v, Θεῷ xaX | 
ριζάμενος, xal σαυτῷ, καὶ τοῖς ἀγαθοῖς τῶν 


C δρῶν, οὃς οὐ δυνατὸν λανθάνειν ἐπὶ μαχρῷ, 


ἐθέλτ-. 'Ev/02402 δὲ χἀχεῖνο, ὅτι πᾶσι pd 
τοῖς ἀρίστοις εἶνα! δοχοῦσι συνέφυ tt xal τῶ: 
καλῶν xii ταῖς ἐξουσῖλις τὸ cave phu γολαχεὰ 
vate τὸ xpuza διασύρεσθαι ὥς τι τῶν ἄντε 
ἐφέπεται. ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν ἀληθῶς διαδάλλῃ, φὲμ 
xai διορθοῦ, xal εὐεργεσίαν ἀχούσιον νόμιζι! 
τῆς διορθώσεως ὁςουμήῆν. Ei δὲ δὲ. Ψευδῶς διατὶ 
παριμυθείσθω σε: Χοιστὴς, πολὺ τουτὶ πεχϑῶν 
xai ἔτι πάσχων" χαὶ ὅτι ἕτερα τῶν ac οὐκ 
ἴσως οἷάπερ ἐχρῆν, λέληθέ τινας, 9 καὶ πᾶν: 
Φαῦτ᾽ ἐχείνοις ἀνατίθει, xal ῥᾷον οἴσεις συχο 
πκούμενος. 


A8. 

X 2h θεμέλιον ἔχοντας τῶν ἀρχαιοτέρων tic T 
μας τοὺς νεωτέρους, οἰχοδομεῖν εἴ τι δύναιντο. 
μηδ᾽ ἂν ἕνα τῶν πάντων ἐγὼ νομίζω Ὑραφὴν 0: 
ἡμῖν ἐποίσειν, εἰ πρὸς τοὺς παλαιοτέρους ὁρῶν! 
xài τἀχείνων ἀρχὰς ποιούμενοι, τὰ ἢ μέτερα a 
ἐνεργοῖμεν. Ἔφη οὖν τις, μάλα ἀνὴρ, Πυθαγόι 
τοὔνομα * 


Δειγὰ μὲν ἐχπαρήξας, ἐπιπλήσσεο - χρηστὰ 
tépszov 
Καὶ τὸ ἔπος ἄριστον bv, προσηγόρευται χρυσοῦν. 
ó' ἂν οἶμαι χρυσειδέστερον ἕτι καὶ τελεώτε 


ἀπίχ.θχ: μὲν τῶν xaxov, τῶν δὲ χαλλίστων fi 


945 


PR.£CEPTA EDUCATIONIS REGLE. 


316 


£etov ἔχεσθαι παραινοῦν᾽ xal τῇ μὲν τῶν οὗ χαλῶν A nendum a malis, et pulcherrimis factis insistendum 


ἀποχῇ μηδαυῶς αἴρειν αὑτὸν (τί γὰρ ἀργίᾳ κοινὸν 
καὶ φοονέματος ἀφορμῇ ;", τῇ δὲ μετοχῇ τῶν βελτί- 
στων ἄπαυστα χαίρειν" xo τούτῳ αὐτῷ βέλτιστα 
γινώσχειν τὰ μετεχόμενα, τῷ μηδένα κόρον αὐτῶν 
lau6iv:tv. Τῶν γὰρ ἀληθῶς ἀγάθῶν οὐχ ἕνι χόρον 
πυτὲ λαθεῖν, 


M'. 

'H φύσις ὥσπερ ὄρους ἑαυτῇ xal τοῖς mpáy pao: 
τἴθειχε, xal δεῖ τὸν ἄριστα ζῇν ἐθέλοντα τὴν τῶν- 
δε γνῶσιν θτοᾶν, xal φιλεῖν ταύτην τὴν θήραν, χαὶ 
ζῆν ἐθέλειν ἐντὸς τῶν ὅρων xav τὸ ἄλλως διακεῖ- 
σῦαι μηδὲ βιωτὸν ἡγεῖσθαι. Ὁ γὰρ μὴ εἰδὼς τὸ δέον 
πῶς μὲν ἂν ἐχεῖνο φιλήσῃ ; πῶς δ᾽ ἂν μὴ φιλήσας 
ἐργάσηται; πῶς δ᾽ ἂν μὴ πράττων, εἰς ἕξιν ἔλθῃ ; 
πῶς δ᾽ ἃν ὧν καλῶν ἀδχήασων, χατὰ τὸ ἔπο;, καλὸς 
ἐχεῖνος γένοιτ᾽ ἂν, ἢ νομίζοιτο τοῖς καλοῖς ; ἐλπὶς δὲ 
τί; διορθώσεως τῷ μηδὲ γοῦν αἰσθανομένῳ τὸ mme 
μελὶς, μηδὲ δυσχεραίνοντι τῷ καχῷ, μηδὲ ζητοῦντι 
πάντως διόρθωσιν ; 


MA'. 

Συχνὰ ποιοῦ τὴν ἔρευναν τῶν ὑπὸ aou πεπραγμέ- 
νων, xal τοῖς μὲν ὡς ἄριστά σοι πραχθεῖσι κανόσι 
χρῶ πρὸς τὸν ἑξῆς ἅπαντα χρόνον" τὰ δὲ πρὸς βλά- 
65v» σοι λήέήξαντα φυλάττεσθαι παραίνει σαντῷ, Οὕτω 


τοι χαὶ ἔμπορος, xal πᾶ: πρὸς χέρδος ἀγωνιζόμενος. ᾿ 


atque uti propterabstinentiam a rebus non bonis mi- 
nime seipsum quia efferat (quid enim ignaviz com- 
mune cum animi clatione? ) ,.sed optimorum usu 
se perpetuum oblectet, deque hoc ipso quam optima 
esse adgnoscat ea, quorum usu fruitur, si eorum 
nulla ipsum capiat satietas. Nam quie reapse bona 
sun!, iis exsatiari non licet. 

XL. 

A natura certi quidam quasi limites tum ipsi- ὦ 
met naturze, tum rebus sunt constituti, quorum is, 
qui optime vivere cupit, indagare notitiam debet, 
atque hanc indagationem diligere; velle denique 
intra litnites ipsos continere sese, nec aliter affe- 
cto vivendum arbitrari. Nam qui nescit, quid 
gquum reetumque sit, quonam id pacto diliget? 
quove pacto, si non diligat, praestabit ? quomodo, 
δὶ non przttet, ad habitum perveniet ? quomodo 
bonorum ignarus, ut in. carmine dicitnr honus 
evadet, aut bonus a bonis existimabitur ? queznam 
spes emendationis de eo, qui delieti sensu caret, 
nec moleste fert malum, nec emendationem ullo 
modo querit. 

XLI. 

Ne desinas frequenter examinare, qus abs te facta 
sunt, ac rectissime quidem gestis, veluti normis ati- 
tor ad omnium deinceps vitam : quie vero. noxium 
(nem babuerunt, ab iis ut eaveas, ipse tibi pracipito. 
Sic nimirum et mercator factitare solet, et quicun- 


Λογίζου δὴ τὴν καθημέραν ζημίαν τε καὶ τὰ xépbn, C que lucro potiri nititur. Quotidie damnum pariter, 


χἂν εὐτυχῇς, εὐφραίνου * πρὸς ὃ δ᾽ ἀντέχρουσε τύχη, 
κυῦτο δὲ! πειρῶ διορθοῦσθαι. Kal τὴν μὲν ἀρετὴν 
χρῆμα θειότερον, τὴν δὲ χαχίαν αὐτό γε τοῦτο χαχὸν 
ἡγοῦ " ἵν᾽ ἐν χήποις μὲν ἐχείνης χορεύσῃς, τὸ δὲ τῆς 
)οιπῆς ἀποῤῥίψῃς δυσῶδες ᾿ καὶ τήνδε μὲν φύγῇς, 


ἐχείνην δὲ συντόνως διώξῃης. Ἐθέλει γάρ τις μένειν. 


ἐν ᾧ θαυμάζει, xat pzsa6aivew ἐξ οὗ χακίζει. 


ΜΒ΄. 

Ψιλὸν τῆς θείὰς ὄντα δυνάμεως, μάταιον περιπε- 
φῤάχϑθαι σιδήρῳ, περιττὸν τὸ ἀγρυπνεῖν, τὸ φροντίσι 
ἑήχεαθα:. "Av ἔρημοι ταύτης ὦμεν, χενὸν ὁ δορυφό- 
ρος, καὶ fj ἀχρόπολις, xal fj πολυχειρία, καὶ τὰ σοφὰ 
μηχανήματα. Ἐχείνης εὐμοιροῦντί σοι, φίλτατε, 


et lucra computato ; sique res prospere cesserint, 
Ixtus esto : sin adversus in re quapiam casus aoci- 
derit, ei mederi stude. Virtutem pro re diviniore, vi- 
tium pro eo, quod est, malum scilicet, liabeto : ut 
in illus quidem hortis quasi tripudies, hujus vero 
foetorem rejicias : hanc fugias, illam enixe perse- 
quaris. Nain ei quisque diutius inhzerere cupit, quod 
admiratur ; et ab eo remotus esse, quod improbat. 
XLII. 

[nane qui Idam est, qui a potestate divina sit de- 
stitutus, ferro munitum esse ; supervacuum, excu- 
bias agere, curis tabescere. Ab hac si desideramur, 
vana vis satellitum, arcium, magnarum copiarum 
callidarumque molitionum. Ejus si particeps sis, 


xai τὰ δυσχερείας μεστὰ εὐμαρῆ καὶ λεῖα φανεῖται, D charissime iili, etiam plena difficultatis apparebunt 


Τῆς ἀνττίτου δὲ ῥοπῆς ἐπιτυχὴς dv γένοιο, τὰς 
ἐγχειρήσεὶς ἀπὸ δικαίων ποιούμενος, xal λήγων εἰς 
φιλάνθρωξον, xal πρὸ τοῦ ἰδίου χαλοῦ εἰς τὸ χοινῇ 
συυυΐσηον ὁρῶν" xai Θεὸν μιμούμενος, xal σαυτὸν 
«οἷς σεχυτοῦ μίμημα ταὐύτῇ παρέχων. 


Ml. 

Ὕδραν τέμνεις, παροιμία, τὸ ἀνέφιχτον δηλοῦσα. 
Καὶ ὁ τὸ ἴδιον θέμενο; πρὸ τῶν xoti) συμφερόντων 
πρὸς ἑαυτὸν ἐφέλχεται ταυτηνὶ τὴν εἰχόνα. "Ev γὰρ 
τῷ Xotvip καλῷ xai τὸ ἑκάστου συννπάγεται. ἴζαθ᾽ 
fva μέντοι πράττειν εὖ οὐχ ἐνδέχεται, οὔτε ἰδιώτην 
οὔτ᾽ ἄρχοντα. Δεῖ γὰρ δὴ τὴν κεφαλὴν τῶν μελῶν 
φροντίζειν xal χέδεσθα', xaX τῆ: χεφλλῖς ἐπιμελεῖ. 


tibi facilia simul οἱ plana. llanc autem invictam opem 
impetrabis, si cuncta justis impulsus causis occe- 
peris, ac in humanitatem desieris, potiusque publi- 
cam ad utilitatem, quam privatam, respexeris: liac 
ratione tum ipse Deum imitans, tum tuis hominibus 
teipsum imitandum exhibens. 

XLI. 

Mos vulgo receptus est, ut hydram resecare dica- 
tur, qui rem, quam nequit assequ!', molitur. Hanc 
imaginem in se transfert, qui privata commoda pu- 
blicis anteponit ; nam uniuscujusque bonum pu- 
blico continetur. 8corsum eerte nec bomini privato, 
nec principt esse beato licet, Caput enim gerere ev 
ram merbpbrorum.ojoftht, μὲ vielesitó membra 


347 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


3i3 


pitis habere rationem, sj salvum esse debet animal, A 2021 τὰ μέλῃ, εἰ διΐ τὸ ζῶον συνίστασθαι, xai τὴν 


integrumque consercari. Nam membrum, quo rc- 
sactum est, posteaquam reliquorum a &ncielate re- 
vulsu:n, seorsum esse cepit ; loc ipso *c'licet est 
mortuum. ldem eapiti 3 membris dirempto contin- 
gere necesse est; quippe nec caput nec membra vi- 
vere seorsum possunt. 
XUV 

O.nnino difficile est eum, qui paulum qui mali de- 
signavit, non in majora vitia lahi : velut. eum, qui 
boni quid fecit, non etiam weliore potiri. Quippe 
factum vitiosum noxa comitatur, ac malum gravius 
efficit. Ipse vero resbone, catene cujus lam nstar, 
invicem colizrent, cujus aliua pars apprcehendi non 
potest, quin proxima quoque per eam siniul appre- 
hendatur, ac per istam rursus alia; per. quamlibet 
denique partem, simpliciter o:mnes. lutentus ergo 
factis przeclaris, et gloriam pauentibus, cave vel 
minimum quid illaudat:e rei peregeris. Habitus enim 
ἃ parvis orditur, rerumque minimarum accessiones, 
nisi quoddam intercedat impedimentum, in. infini- 
tum progresse, maxima quoque corpora necessa!rio 
superabunt. 

XLV. 


Fieri priefectus eupis, bonisque maxiwls potiri. 
pracipe animo tuo, ne cogitationes vel exiguum 
fructum allaturas negltzat : sed admittat ounia cu- 
pide, quibus meliores efficimur. Si qui autem ani- 
mi contentionem vel parum relaxat, ac quo. ininus 
ad meliora propendeat, impellit, i1 omnino ne ad- 
mittat. Nam οἱ malum οἱ bonum, coyitationibus 
lllapsum, in opus exire consuevit et via qua lau pro- 
gredieudo, in habitum stabilem quasi coneresceie: 
qui cum animi facultatibus augescens, illis ips:s par 
esse silet, qua sane confieri ne uit, ut aliua. ra- 
tione mutentur. 


C 


XLVI. 


Recte facies, ac valle quidem laudabiliter, «i pro ju- 
cundis optima, cum utraque non licet, diliges. Hoc ab 
oratore prolatum est, atque uti Deo gratum, ita bonis 
a viris etiani factitatum. Si quid in perniciem nosti 
desiturum, ejus adversare principium ; tametsi blan- 
dum, tametsi jucundum sit, tametsi voluptatem infi- 
nitam polliceatur, Nam malum reapse malum est 
ae plane stultum, velinchloare, quod perficere nolis, 
vel cum escam ferro videris affixam, propter appe- 
tiom alterius utrimque deglutire. Quod si mentes 
aliquo vitio corrupt: non fuecint, liaud acceptum es- 
se polerit ullo moto, quo ad tempus quidem ju- 
eundum est ; at comitem habet dolorem perpetuum. 


XLVII. 

Universis est conimune mortalibus, ut invitis ali- 
quid accidere possit : at sponte, qu: noxia sunt, ad- 
mittere,ne brutis quidem proprium : quando contra- 
rium quoque prius est demonstratum. Semel captus 
es? cave bis capiare, ne capiare szepius, consuetudine 
depravatus ; neve furto frequenti vitiosus evadas, 
totusque turpitudine refertus, ad bonum redire difli- 


ὀνοχληρίαν ἐχυτῷ περισώζειν. Τό τε γὰρ τμηδὲν 
τῶν μελῶν, τῆη]ς χοινότητος ἐκστᾶν, xai καθ᾽ αὐτὸ 
γεγονὺς, αὑτῷ γε τούτῳ νενέχρωται. Kai χεταλὴ 
τῶν μελῶν χωρισθεῖσχ τοῦτ᾽ ἂν εὐθὺ: πάθοι, Ζωὶ 
γὰρ οὔτε χεφαλῇ, οὔτε μέλεσι, χωρίς. 

MA'. 

Χαλεπὴν σμιχρόν τι πράξαντα τῶν καχῶν, μὴ 
τοῖς μείζοτι περιπεσεῖν ὥσπερ xal τι καλὸν μὲ 
μεταυχεῖν τοῦ βελτίονος. Καχῇ γὰρ πράξει τὸ βλέ. 
ττον ἀχολουθεῖ͵ xai τὸ δεινὸν ἐργάξετσι χαλεπώτι- 
μον. ἽἼοιχε δὲ τὰ áya0k σειρᾷ ἀλλήλων ἐχόμεν:, 
ἧς οἱχ bw μέρους Aa66usvov, μὰ δι᾽ ἐκείνου λαδέ. 
οὔλι πως; xai τοῦ πλησιάζοντος, xai Bv ἐχείνου εἰ- 
λιν iz: pov, καὶ πάντων ἀπλῶς δι᾽ ἑκάστου. Προσί- 
χων τοίνυν τοῖς καλοῖς χαὶ δόξαν φέρουσιν ἔρτοις. 
μὴ χαταδέχου xal τὸ φαυλότατον τῶν οὐχ ἐπεινο- 
μένων ἐργάζεσθαι. "EG; γὰρ ἀπὸ σμικρῶν ἄρκετα:. 
καὶ αἱ τῶν ἐλαχίστων πρηοσθῆχαι, ἣν μὴ τὸ κωλῦσαν 
ἐπέλθοι, εἰς ἄπειρον ἐξενηνεγμέναι, xal τὰ μέγιστ 
τῶν σωμάτων ἀναγχαίως ὑπερδήσονται. 


ΜΕ'. 


Ἣν ἐπιθυμῆῇς τελειότττο:, καὶ μεγίστων ἐν μεϑέ- 
ξει χαλῶν γενέτθαι, παρχχελεύγυ τῇ Ψυχῇ, μὴ τοὺς 
μιχρὰ δυνηίσοντας ὑπερορᾷν λογισρεούς - ἀλλ᾽ ks 
Glo; δέχεσθαι πᾶν, ᾧ βελτίους γιγνόμεθα. Τὸ G 
βραχὺ ψυ ἧς τὸν τόνον ὑποχαλῶν, χαὶ τῇ πρὸς τ 
κρείττω ῥοπῇ προτιστάμενον, μηδὲ τὴν &pyrny δί- 
χεσῦχι. Ναὶ τὸ γαχὸυ v30, xal τὸ ἀγαθδν͵ ταῖς δ.:- 
volat; συγγινόμενον el; ἔργον ἐχβαΐνεεν εἴωθε, xi 
ὁδῷ βαλίζον, εἰς ἕξιν πήγνυσθαι" ἢ ταῖς τῆς Ψυγ 
συνχυξομένη δυνάμεσι, φιλονειχεῖ τὸ ἔσον ἐχεῖνξ: 
ἔχουσα φαίνξπῆλι͵, ἃς μεταφεδλῆσηαι οὐχ οἷόν τε. 


MA. 

Ka» xai λίαν ἐπαινετὸν ἀντὶ τῶν ἤδέων τὰ δ» 
τιστα, ἐὰν μὴ ἀμφότερα ἐξῇ, λαμδάψειν. Οὕτω x2 
τῷ ῥήτορι εἴρηται, χαὶ Θεῷ φίλον, xa τοῖς á&ysbat; 
ἀνδράσι διεπέπραχτο. Ὃ δὴ γινώσχεις m Eov εἰ; Va- 
θρον, τούτου τὴν ἀρχὴν ἀποστοίφου, κἂν 7| yap: 
σι, xlv fj τερπυὴ, xàv f; μυρίαν ἡδονὴν ἐπαγγελλο. 
μένη. Δεινὸν γὰρ ὄντως, δεινὸν, xal παντε)ῶς àv. 
τον, ἢ τελέται μὴ βουλόμενον ἄρξασθαι, ἢ τὸ δέλεαρ 
ἰδόντα περιπαρὲὶν τῷ σιδήρῳ, εἶτα διὰ θάτερον χε- 
ταπιεῖν ἀμφότερα. τθλως δὲ τὰς φρένας μὴ 8:6λα,- 
μένοις ὑπό του πάθους οὐκ ἂν ἐχεῖνο γένοιτο ςῦο,, 
ὅ πρὺς ὧραν μὲν $05, λυπηρὺν δὲ πάντοτε, 


MZ. 

"Axovta μέν τι παγεῖν ἀνθρώποις πᾶσι χοινόν᾽ 
γνώμῃ δὲ προσίεσθαι τὰ βλαδερὰ οὐδ᾽ ἀλόγοις ἴδιον, 
ὅπου γε καὶ τοὐναντίον προαπηδέδειχταε, “ἤλω; 
ἅπαξ : φεῦγε τὸ δὶ; ἁλῶνα!, ἵνα μὴ πολλάκις ἁλῷς, 
τῇ συνηθείᾳ παρενε θεὶς, καὶ τῇ συνεχεῖ xAozà πρὸς 
ἀπειρίαν παρεχταθῆς, vat αἰσχύνης γε πλησθᾷς, x2 
πρὸς τὸ καλὸν δυσεπίττροφυς μείνῃς. Τὸν γὰρεῖς ! 


949 


PRJ/ECEPTA EDUCATISNIS REGIE. 


320 


τοὔσχατον τῶν χαχῶν ἀφιγμένον εἰς τὴν τῶν xaXov À culter possis. Nam qui malorum ad extremunt per- 


χορυφὴν ἐπανελθεῖν οὐ ῥάδιον. Asl δὲ νομίζειν τὸν 
ἄρχοντα, μτνδένα λαθεῖν οἷόν τε εἶναι, καχὸν ὄντα. 
Πάντες γὰρ ἐς τοῦτον ὁρῶσι, μᾶλλον πρὸς τοὺς ὑπὲρ 
τούτων ἄθλους ἀποδυσάμενον ἣ τοὺ: ὑπὲρ δόξης 
ποτὲ ἐν Παναθηναίοις ἡ γωνισμένους; Οὐ 0ausaazbv 
δ᾽ ἀγωνιζόμενον πεπτωχέναι. Τὸ χεῖσθαι δὲ θέλειν 
ὑπερφυῶς ἄτοπον. Τοῦ μὲν γὰρ πολλὰ ἂν αἴτια γέ- 
νοῖντο * toU δὲ τὴν γνώμην μόνην αἰτιατέον. "Ἔστι 
δέ που xa παλαίοντα χατενεχθῆναι, χαὶ δόξαν ἀντὶ 
ψόγων πορίσασθαι παρ᾽ ἐπιστήμοσι διχασταῖς. Τὸ 
προθυμεῖσθαι γὰρ ἀνδρός. Τὸ δὲ σφαλῆναι xal τύ- 
χῆς. 


ΜΗ΄. 

Ῥεῖ μὲν ὁ βίος ἡμῖν, καὶ στάσιν ἔχτι τὴν χίνη- 
σιν" τὺ δὲ σύντονον αὐτῷ πρὸς παντελῶς ἀκίνητον, 
3) καλὸν, f| τοὐναντίον, μετὰ τὴν ἐνθένδε λῆξιν ἀπο- 
χαθίσταται. Παραῤῥεῖ δὲ τοῖ: ποσὶν, (0; ῥύαχες, 
ἑχατέρωλεν τῶν χαλῶν xal τῶν κιτιχῶν τὰ αἴτια. Ὃ 
χώθων δὲ ἐν χεροῖν, χαὶ ἕτοιμον ἀντλεῖν, ὁποτέρω- 
θεν ἄν τις βούλοιτο. "Eo:xe δὲ xal ἀγορᾷ τὰ καθ᾽ 
ἡμᾶ; πράγματα, καὶ ἔξεστι πρὸς χέρδος νοῦν ἔχουσ! 
τάντα πράττειν, πωλεῖν, ἀλλάττειν, ὠνεξσῦχι, 
Μεμπτὴν οὖν πάντως σαφῶς ἔστι χάλχεα χρυσέων 
ἀλλάττεσθαι. Αἰσχρὸν ταλάντων πιπράσχειν δόξαν. 
Δεινὸν ἐλευθερίαν προδοῦναι παντὸς ἕνεχχ. Παντε- 
λῶς ἀνόητον, xal τὰ εἰρημένα πρὸς ἑαυτὸ συνελχύ- 


venerit, is bonorum ad verticem non facile reverte- 
tur. Debet autem existimare princeps, nemisiem se 
latere posse, si malus sit. In ipsum namque conjecti 
&unt omnium oculi, ad suscipienda pro cunctis cer- 
tamina inagis accinetum, quam illi quondam erant, 
qui glori: causa a Pauathenzis festis decertabant. 
Neque vero mirum est, certantem labi : sed pro- 
stratum jacere velle, summopere adsurdum. Nam 
illud quidem multis ex cousis fieri potest, huius vero 
culpa soli est ascribenda voluntati. Quin e£ prosterni 
potest, qui luctatur, ac nihilo minus apud judices 
rerum peritos gloriam vituperii loco reportare. Nam ὦ 
viri est, animo quid alacri suscipere : spei frustra- 
tio, fortunz. 
XLVIII. 

Cursu perpetuo vita nustra fluit, et extra motum 
quietem nullam habet. Continnus autem cursus il- 
le post exactam hanc vitam in prorsus immobile vel 
bonum vel malum desinit. Ad pedes utrinque rivu 
lorum instar manant bonorum ac malorum occas 
siones. Estetin manibus poculum, ae baurirelicet, 
undecunque libuerit. Foro quoque res humana si- 
miles sunt, el cuncta mente praediti facere suo cum 
lucro possunt; permutare, vendere, comparare, 
Quapropter omnino reprehendi meretur, qui zres 
cum aureis permutat : turpe, talentis gloriam vende- 
ro: indignum libertatem cujusvis rei causa prodere: 
stultum prorsus, et tam indicata, quam omnia simul 


cav, xai πάνθ᾽ ὁμοῦ τὰ xaxi, αἰωνίου ποίασθαι C complectens mala, temporarium zterno rcdimere. 


«x pócxatpov. 
M8, 

Παλαιά τις δόξα χαὶ διαρχῇς: ἄχρι vov, τὰ piv 
δεινὰ, μετὰ τὸ τρῶσα! χαὶ ἀπηλλάχθαι, ἡδονὴν ἀμε- 
ταμέλητον ἀντεισάγειν" τὰ δὲ τερπνὰ τοὐναντίον. 
"Εμοιγέ τοι παραδοξότερον ἐνταυθοῖ νολίζειν παρί- 
σταται, οὐ ψευδομένης τῆς πάλαι δόξης. Tal; γὰρ 
ἡδοναὶς τὰς λύπας, καὶ τὸ ἥδεσθαι ταῖς λύπαις μί- 
γννσθαί πως τὸν πάντα χρόνον, ἀφορώσης 56 ψυ- 
χῆς el; ὅγε λήξει ςέλος ἑχάτερον “ καὶ διὰ μὲν τὴν 
ἀπαραίτητον χόλασιν τῆς ἐνταυθοῖ πονηρίας ἀδημο- 
νούσης ἐν τῷ τὴν τρυφὴν ἔργον ἔχειν, διὰ δὲ τὴν 
προχειμένην τοῖς θλιδομένοις ἀπόλαυσιν ἐν τοῖς 
ἐπιπόνοις εὐφραινομένης. Οὐδὲν ἄρα τῷ Bl» xaüa- 
ρὸν ἀχριθῶς à» γένοιτο, ὄντος xoi τοῦ σώματος 
ἡμῖν ἐξ ἐναντίων, ζητούντων ἀναγκαίως τὰ γνήσια, 
καὶ στασιαζόντων ἀλλήλοις. 

N'. 

"00^» ἁμαρτίας fjvo9 ἐπὶ παντὸς bosE; πράγμα- 
τος τὸ τὰ ὑπάλληλα τέλη, ὡς ἅν τις εἴποι, xal πηλλὰ 
τῶν πρὸς τὸ τέλος μόνον ὑπάρχοντα, ὡς; τελιπώτατα 
τέλη τῶν ἀνθρώποις γε πραχτέων ὑπολαμδάνειν " 
τουτὶ γὰρ μόνον τῶν πάντων ἔμοιγε ὀίζα δοχεῖ πά- 
ση; ἁμαρτίας ὑπάρχειν. "HL, ὅ γε δι:λεῖν fj χρῆν 
ἐπιστάμενος (ἐξ ὑποθέσεως δὲ εἰρήσθω. Οὐ γὰρ δυνλ- 
τὸν ἀνθρώπῳ εἰς τοσοῦτον γνώσεως ἐληλαχέναι, μὴ 
βοηθουμένῳ θεόθεν)" ὁ γοῦν διαχρίνειν ὀρθῶ; δυνά“ε- 
vo, τὰ τέλη τε χαὶ tà πρὺς αὐτὰ, χαὶ ἔτι ve τὸ ὃν 


XLIX. 

Tum vetus est, tum hodieque durans opinio, mala 
postquam vulnus inflixerint et volarint, voluptateni 
rependere, cujus neminem poeniteat ; jucunda, di- 
versum facere. Mihi vero nova quadam ad animum 
accidit opinio, prisca nihilominus illa manente ve- 
ra. Nam arbitor, voluptatibus dolores, 86 doloribus 
voluptatem quovis tempore quodammodo misceri ; 
duum animus, qui finis utriusque sit futurus, respi 
cit, ac propter inevitabile quidem supplicium hic 
9dmiss:e improbitatis angitur, quoties deliciis oc- 
cupatur : propter voluptatem vero, propositam iis, 
qui affliguntur, iu zrumnis latitiam percipit. Nihil 
cerle ab omni mistura purum esse in bominum vita 
potest, ciim corpus quoque. contrariis ex rel us con- 


- stet, a(finia sibi necessario quaerentibus, et inter. se 


dissidentibus. 
L. 

Velim existimes, hanc finittonem esse peccati 
quavis in re; subalternos videlicet fines, ut ita lo- 
quar, et eorum complura, quae tautum ad (inem 
pertinent, pro perfectissimis finibus agendarum 
mortalibus rerum «ducere. Nam solum hoc inter 
omnia mihi quidem radix omnis esse peccati vide- 
tur. Quo fit, ut qui novit distinguere, velut opor 
tet (boc auteni ex. hypothesi dictum. esto ; nequit 
enim ad tantam homo pervenire scientiam, nisi 
divinitus adjuvetur): qui. ergo. lisecr- 


351 


MANUELIS PAL. ΒΟ] M 


nere (um. (ines, tüm. qua aJ eos dirignntur, ae A ἐκεῖνο τε)ικώτατον τέλος, «ρὸς ὅγε πάντα quor 


praterea. (inem. illum. perfectissimum, ad quem 
omnia nalura tendunt (Deum, inquam, supra uni- 
versa positum), et qui facere vult, quod melius 
6668 novit; is vero nec lactis deliquerit, nec dictis, 
nec cogitationibus, nee animi ulla vel facultate, vel 
msotu, vel dispositioue, vel a(fectione. 

LI. 

Manifestum est regem esce. legislatorem, judi- 
cenmque subditorum constitntum : hominem  liomi- 
num ; mortalem mortilium ; nulla re csteris su- 
periorem, nisi dignitate. Sed idem bonus quoque 
rex erit, el legislator utilis, οἱ przstantissimus ju- 
dex ; si principem, et legislatorem, et judicem ipee 
sibi constituet, proque viribus imltabitur, xter- 
num illum imperatorem, qui sceptrum ei delit 
in manus , qui ut omnibus in universum, ita ma- 
xime regibus seipsum quasi formulam quamdam, 
et normam, et legem, non minus factis, quam ver- 
bis przbuit ; cujus deniqne justo. nutu rerum hxc 
universitas regitur. Quamobrem qui hoic servire 
detrecetat, aut diversa sectatur ab ii«, quse ab ipso 
facta sunt, aut. prolantur, i$ omnino servus, Om- 
uino mancipium, nec saneti, nec sani quidquam, 
nihil unquam boni ullo modo fecerit. 

Lit. 

Corrignntur exemplis quidam,alios flectit oratio : 
nonnulli stimulo indigent, alii freno. πὸ divi 
Gregorii vox. est. Omnibus omnia fias, quod iu te 
quidem erit, prout singnlis cxpediet : ut omnino 
quosdam, veluti divus Apostolus | ille loquitur, lu- 
crifacias, Nam fieri. vequit, ut omnes: quando ne 
Deus. quidein id, ob eam causam homo factus. 
Qmnibus autem. placere nolis, Quippe, si. omnibus 
placerem, non essem Chris:i. sereus, inquit. iden 
Apostolus. Arrogantiam sibi duntaxat. placentem, 
ubique fuzito, contubernalem solitidinis, ut Plato 
censet. Nam et Servator. noster ip-e. sibi non pla- 
cuit, uti scriptum est, sed unum hoc perpetuo spe- 
ctabat, ot bonos meliores efliceret, et malos, immu- 
tatos animis, corrigeret, Cum enim omnia sic com- 
parata sint, ut. affinitate quidem | alliciant, diver- 
sitate vero avertant ; atque. ipsum confirmari ad 
improborum mores, ut eos ad societatem sui pel- 


κινεῖται, ὅπερ ἐστὶν ὁ πάντεον ἐπέκεινα, καὶ ποιεῖ 
ἐθέλων ὅπερ ἐπίσταται βέλτιον ὄν" & τοιοῦτος eh 
ἂν ἁμάρτοι οὐκ ἔργοις, οὐ λόγοις, οὗ λογισμοῖς, exi 
μιᾷ τῆς ψυχῆς δυνάμει τε, καὶ "εινήσει, καὶ bli 
σει, καὶ σχέσει, 


NA*. 

Νομοθέτης μὲν ὁ βασιλεὺς, xa πριτὴς τῶν ἐς 
αὐτὸν ἀναδέδειχται, ἀνθρώπων ἄνθρωπος ὧν, Svp 
θνητῶν, μηδὲν πλέον ἔχων ἢ σχῆμα" εἴη δ᾽ ἂν χε 
βασιλεὺς ἀγαθὸς, καὶ νομοθέτης χρηστὸς, καὶ χριτὲ 
ὡς ἄριστος, ἄρχοντα, χαὶ νομοθέτην, καὶ xgck 
E1917) ποιούμενος, καὶ ὡς ἐνὸν μιμούμενος τὸν οἷν, 
viov αὐτογράτορη, τὸν αὐτῷ τὸ αἀπΐζιπτρον ἐγχειβὶ 
σαντα, τὸν xai πᾶσι μὲν ἑξῆς, μάλιστα δὲ col; Sas. 
λεῦσιν ἑαυτὸν παρεσχηχότα τύπον, κεὶ κανόνα, τὶ 
νόμον, οὐχ ἧττον ἔργοις ἢ λόγοες. ΟὟ καὶ τῇ δωκε 
wie τουτὶ τὸ σύμπαν ἰθύνεταε. "Oz ὃ γε πρὸς τὶ! 
τοῦδε δουλείαν ἀφηνιάξζων, fj τὴν ἐναντίαν βεξδίξωι 
τῶν ἐχείνῳ πεπραγμένων f) φιλουμένων Cla; be 
29;, ὅλως ἀνδράποδον, οὐδὲν ὑγιὲς, οὐδὲν ἂν εἰδ 
ὁπωστιοῦν οὐδέποτ᾽ ἐργάσαιτο χρηστόν 


ΝΒ. 

Τοὺς μὲν ἄγει λόγος, οἱ δὲ ῥῤνθ μίζονται παρ'δεῖ» 
ματι. Οἱ μὲν δέονται κέντρου, ol δὲ χαλινοῦ. T " 
Yop'ou θείου τοῦτο φωνή. Γενοῦ δὴ πᾶπι πάντα ἡ 
χατὰ σὲ πρὸς τὸ συμφέρον ἑκάστων ἵνα κπκένακ 
τινὰς χερδάνῃς, χατὰ τὸν θεῖον ᾿Απήστολον. Πεένος 
γὰρ ἀδύνατον, ὁπότε μηδ᾽ ὁ Θεὺς, ὑπὲρ τούτου Tr'*- 
νὼ: ἄνθρωπος, Mh θέλε δὲ πᾶτιν ἀρέσχειν. ΕἸ τὸ 
πᾶσι» ἤρεσχον, Χριστοῦ δοῦλος οὖκ ἂν ἥμῃν͵ 
φησὶν ὁ αὐτὸς ᾿Απόστολος, Φεῦγε δέ μοι παντεγῶ 
τὴν αὐθάδειαν, ἐοημίᾳ σύνοιχον, κατὰ Πλάτωνα. ἐπὶ 
xà. ὁ Σωτὴρ ἡμῶν οὐχ ἑχυτῷ ἤρεσαν, ὥτπερ τ 
γραπται, ἀλλ᾽ ἕν γε τοῦτο σχοπῶν διετέλεσεν, 5x, 
τούς; τε χρηστοτέρους βελτίους δείξῃ, xal τοὺς gm 
λοτέρους ἐπανορθώτηται, μεταδαλλομένου- tive 
μην. ᾿Επειδὴ yàp πέφυχε πάντα τῇ μὲν Ὑνησιύτηι 
θέλγειν, τῇ δ᾽ ἀλλοτριότητι ἀποτρέπειν * xai pr 
δεδλήσθαι τοῦτον mph, τὰ τῶν πονηρῶν ήθη, & 
ἐφελχύσηται τούτους πρὸς τὴν αὐτοῦ κοινωνέαν, εὖ» 


liceret, minime conveniebat (quippe hominem id p δαμῶς γιγνόμενον ἣν (οὐ γὰρ πρὸς ἀνδρὰς, pim 


decuissct, nedumDeum), consentaneum. erat, hoc 
potius e'igi, ut ipsos ad consortium suum conver. 
teret, etad salutem mann quasi. duceret, lic tibi 
modus usurpandus er:t, cum male. viventes corri- 
gere voles. 

Lil. 

Insignis est corona regum, pulclerrimeque con- 
texta, mistum intelligenti: robur corporis. Quod 
δὶ a potestaté absit eruditio, tum Ipsum robur, 
tum quidquid aliud ejus est generis, preterquam 
quod nihil secum fert boni, damri quoque sepius 
occasionem pri:ebet. Quippe nec equus animosus at- 
que robustus usui fuerit equiti vulgari, Quando igitur 
etiam id noxium cst, quod inest nature bonum, 


δὴ Θεοῦ)" εἰχὸς ἣν ἐχεῖνο μᾶλλον ἐλέσθαι τούτους p 
62slv mph, τὴν αὐτοῦ μετουσίαν, καὶ πρὸς σωττ- 
ρίαν ὁδηγῆσαι. Οὐτός co: χρηστέος ὁ τρόπος, às 
05232t θέλοντι φαύλως ζῶντας. 


NT. 

Ῥώμη σώματος συγχεχραμένη συνέσει πεπλεγμέ- 
v^; ἄριστα τοῖς τυραννεύουσι στέφανος, K ἂν ἀἁ πῇ τῆς 
δυναστείας ἡ παίδευσις, τὸ ῥώμη: χρῆμα, χαὶ κἂν 
τοιοῦτον, πρὸς τῷ μηδέν τι προσενεγχεῖν τῶν χαλῶν 
xaY βλάδην ἔστιν ὅτε προὐξένησεν. Ἐπεὶ μηδ’ zs; 
ὑπέρθερμός τε xat ἰσχυρὸς ἱππέα βάναυσον ὥνησειν. 
Ὅταν οὖν xai τὸ χαλὸν τῆς φύσεως βλαδερὸν, καιδείες 
ἄἅγενστον ὄν, πόσων πόνων xal σπουδῆς ὠνεῖσθαι τὴν 


353 


PR;ECEPTA EDUCATIONIS REGLAE. 


894 


μάθησιν δεῖ; Καλὸν δὲ καὶ ἡδὺ θέαμα χαὶ παράχλη- A si ab eruditione destituatur : quantis laboribus, quo 


σις ἅμα pho τἀγαθὸν, νεότης φιλομαθῶς τε ἔχουσα, 
xal ᾿νεργεῖν ἐθέλουσα, ὃ μεμάθηχε. Σύνεσις γὰρ 
ἀγαθὴ οὐ τοῖς συνετοῖς ἁπλῶς, ἀχλὰ τοῖς ποιοῦσιν 
αὐτήν. Δυοῖν οὖν ὄντοιν, ἄρχειν τε, καὶ ἰδιώτην ὑπ- 
άρχειν, καὶ Exat£pou διαιρουμένου εἰς τὸ χαλῶς τε 
χαὶ μὴ, ζηλωτὴ μὲν ξυνωρὶς, εἰ ἐξ ἀμφοῖν αὑτὴν 
ξυναρμόσεια;, ἣ τοῦ ἄρχειν χαὶ καλῶς * οὐ μὴν δ᾽ ἂν 
εἴη τῶν οὐχ ἐπαινουμένων τὸ καὶ τὴν μοῖραν στέρ- 
yov:a τῆς ἰδιωτείας τὸ σχῆμα σώζειν ὡς ἄριστα. 
Λείπετοι χάχιστον εἶναι, δυνλστεύοντα καχῶς, θεῷ 
χαὶ συνειδότι προσχρούειν, δόξης χενῆς, xal τοῦ χρη- 
ματίζεασθαι χαὶ ῥᾳθυμεῖν ἕνεχα. 


studio, doctrinz cognitio est comparanda ? Pul- 
ciirum sane jucundumque spectaculum est, et in- 
citamentum quoddam ad bonum, juventus et di- 
scendi cupida, et quod didicit, ipsis factis prz- 
standi. Peritia namque non simpliciter peritis est 
bona, sed peritiam suam declarantibus. Cum ergo 
du: res sint, imperare, ac privatum esse, quorum 
utrumque distinguitur in id, quod recte, quoque 
secus fit: egregium sane par fuerit, ex amhobus 
conflatum, imperare scilicet, ac recte imperare. 
Nec laudis expers erit, qui sorte sua contentus, 
vit» privatze rationem quam optime tuetur. Restat, 


esse pessimum, qui potestate abutens, Deum pariter et conscientiam offendit vanz glori&, opum et- 


ignavia causa. 
NA" 

Οὐδὲν ὑμῖν τὰς λύπας ἐντήχειν εἴωθεν, ὡς τὸ ταῖς 
ἐπιθυμίαις ἔχδοτον εἶναι. Ζητεῖν μὲν γὰρ ἀνάγχη 
τὸν ἐφιέμενον" ἐν δὲ τῷ βίῳ τὰ τῆς ἀποτυχίας πλεον - 
εχτεῖ, Καὶ πολλά τις ἐλπίσας εὑρήσειν, ὀλίγων μό- 
λις ἐπιτετύχηχε. Τουτὶ δὲ ῥίζα τοῦ τήχεσθαι. Τὸ 
ἄρα πάσχειν λυπούμενον Ex τῶν ἐπιθυμιῶν ὡς ἐπι- 
τοπολὺ γίγνεται. Καὶ λοιπὸν νοῦν ἔχουσι τὰ τῆς ἐπι- 
θυμίας χολάζειν" ἵν᾽ fj τὸ δάχνον ὀλίγον σπανίως 
ἀποτυγχάνουσι. Καὶ ἄλλως δὲ περινοστεῖ τὸν ἀνθρώ- 
πινον βίον συμπτώματά τινα πλήττοντα, xal ῥᾷον 
ἄν τις γένοιτο πτηνὸν ἐξ ἀνθρώπου, ἢ καθαρὸς ὀφθείη 
τουτωνί. Πειρᾶται δ᾽ οὖν αὑτῶν, ἣν ἐπέλθῃ, οὐχὶ το- 
σοῦτον ἀγρίων ὁ προὐργιαίτερον θέμενος φέρειν, ἃ 
μὴ δύναται διορθοῦν * εἰδὼς μὴ εἶναι δυνατὸν λύπῃ 
τὸ λυποῦν ἀποθέσθαι, 


NE. 

Φιλοσοφίαν ἐπιδειχνύμενός τις τῶν ποιητῶν, εἴρηχε 

«τοιάνδε γγώμην" 
Οὐχ ἔστιν δὑρεῖν βίον ἄλυπον ἐν οὐδενί. 

Πάντες μὲν οὖν ἐχείνῳ συμφθέγξονται, τῆς πείρας 
διδασχούσης τἀληθές * δοχεῖ δέ μοι λίαν σαφὲς κατ- 
&0xtuaxévat τὸν ἄνδρα. Ἕκχαστος γὰρ ἐπίσταται ἐχ 
«ῶν ἰδίων ἀτυχημάτων, xal γένοιτ᾽ ἂν διδάσχαλος 


τῶν ἐν τῷ βίῳ καχῶν. Φιλάσοφον δὲ ἀληθῆ νόμιστέον 


«τὸν μᾶλλον ἔργοις f| λόγοις ἐπιδειχνύμενον. Εη δ᾽ 
ἂν οὗτος ἐχεῖνος, ὃ χαλῶν αὐτῷ χειμένων εἰ; aíps- 
σιν τὸ κρεῖττον ἐχλεγόμενος * χαχῶν δὲ ἐπενεχθέν- 
των, τὸ κουφότερον δεχόμενος, xal τὸ μὲν χαλὸν χα- 
λῶς ἐργαζόμενος, τὸ δὲ χαλεπὸν πειρώμενος φέρειν, 
ὡς ἐλάχιστα λνπούμενος. 


NG*. 

"Hàtov εἰρήνης οὐδὰν, οὐ μόνον λέγω τῆς ἰδιωτιχῆς 
οαυτησὶ τῇ: χαθ᾽ ἔχαστον, ἀλλὰ δὴ καὶ τῆς χοινῆς, 
es τῶν ἀρχόντων πρὸς ἄρχοντας. Καὶ πολλῷ γε 
ῥᾶλλον ταύτην ἐχείνης προτίθημι, ἅτε τοῖς πολλοῖς 
ὑφέλιμον, καὶ χορηγοῦσαν θατέρᾳ τὰς ἀφορμάς. Εἰ 
(00v ἐνὸν, xavà τὸν θεῖον ᾿Απόστολον, μετὰ πάντων 
εἰρήνευε, xal μηδενὸς ὑπάρξῃ: καχοῦ" ἀλλὰ xal 
τοὺς τοῦτο ποιοῦντας πειρῶ χωλύειν. Μηδὲ πολέμει 
πρὸς ἀδελφοὺς τοὺς ἀπὸ Χριστοῦ, μήτε μὴν πρὸς ὄν- 


LIV. 

Blandiri cupiditatibus, eisque deditum esse, id 
vero majores iu nobis excitare dolores solet, quam 
nulla res alia. Nam qui appetit, quzrat necesse est. 
At in hominum vita repulsz frustrationesque spei 

requentiores sunt. ltidem qui multa se repertu- 
rum putabat, vix pauca nanciscitur : ea vero fdo- 
loris est radix, quapropter zgritudinis sensus e cu- 
piditatibus plerumque nascitur. Ideoque restat, ut 
mente przditi libidinem animi coerceaut : quo spe 
sua frustrati, minores animi morsus ferant. Quippe 
ceteroquin etiam casus acerbi quidam in vita mor- 
talium velut objurgantur, et facilius ex homine fi- 
eri possit avis, quom ut ab hisce pure liberetur. 
Verum eos, si quidem accedant, non adeo diros$ 


C experitur, qui przstabilius esse putat, ea ferre, 


qua corrigere non licet, cum fleri non posse no- 
rit, ut dolorem dolore repellat. 
LV. 

Yolens poeta quidam przdicare philosophiam, 
sententiam hujusmodi protulit : 

Nusquam inveniri vila dolore carens potest. 

liuic facile cuncti assentientur, experientia do- 
cente quod verum est. Mibi quidem vir liic diluci- 
de rem explicasse videtur. Etenim novit hoc ex suis 
quisque casibus adversis, ita quidem, ut etiam de 
vitm malis alios movere possit. ls autem vere phi- 
losoplus existimandus est, qui se philosophum 
factis potius quam verbis probat. Ac talis quidem 
ís fuerit, qui bonorum electione proposita, quod 
melius est, eligit ; malis irruentibus, quod levius 
est, accipit, et qui eo, quod bonum est, recte uti- 
tur, quodque grave, sic tolerare wititur, ul. quain 
minimum doloris sentiat. 

L VI. 

Multo jueundissima res est omnium pax ; non illa 
tautum privata singulorum, sed publica quoque 
principum erga principes : quam equidem private 
longe antepono, veluti pluribus utilem, et illi alteri 
magna prebentem rei familiaris subsidia. 
propter sí (ieri potest, qued megnes. δ" 
precipit, pacem cam onalbus 8 
ctor ullius esie : sed θα. Δα 
Neve eontra fratres 


3.8 


adversus alium quemcunque, vcF idrlatam quoque A τ 


nationem, faxere tibi juncta. quod ipsa. sanctum 

et inviolatum esse velit... Adversus «los autem, qui 

volunt injurias inferre, modis omaibus virum te 

prebeas. Non enim bonum est, ad defensionem 

plane non impelli, sed difliculter ad iram moveri. 
ἘΝῚ. 

Minime dubito, fassuros omnes, hominem stul- 
tuni esse, qui ullum prorsus hominem putet. alie- 
unm. Nam ab uno progeniti sumus onines, tametsi 
lingua distinguamur, et aliis quibuscunque rebus, 
vel ipsa religione. Quapropter hominem hominum 
rationem babere par est, et universis optare bona, 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


νοῦν, ἢ βαρύλρων ἔθνος, ἐν σπονδαξς σοι xaza: 
καὶ τηρεῖν αὑτὰς ἐθέλον. Δεῖ δὲ δε: χνύναι τὸν ὁ 
ἀδιχεῖν ἐθέλουσι πάντα τρόπον. Οὐ γὰρ ἀγαθὸν 
vntow εἰς ἄμυναν εἶναι, ἀλλὰ δυσχίνητον εἰ 
γὴν. 


ΝΖ' 

Νομίζω πάντας ἂν φάναι ἐλίθιων &vD9 promos 
τὸν νοιλίζοντα ἀλλότριον παντάπασιν ἄνθρωπι 
vat, Πάντες γὰρ ἑνὸς Exvova, κἂν διαλέκτῳ & 
ρώμεθα, χἂν οἰστισινοῦν, χᾶν αὐτῷ σεξάσματι. 
τοίνυν ἄνθρωπον ὄντα ἀνθρώπων χέδεσθαι Cet, 
συνεύχεσθαι τοῖς ὅλοις ἀγαθὰ, ὡς ἐνὸν, ὡς θέμι; 


quantum ejus etferi potest, et fas. est, et. licel. B ἔξεστι. Κοινὴ γὰρ ἡ φύσις, xal πᾶσιν [5a go 


Quippe natura communis est, et pavimentum eun- 
ctis unum, et unum tectum, unaque. lux, unus aer 
expansus a rerum opilice. Denique simpliciter ab 
eo que proficiscuntur, communia sunt... Nihilomi- 
nus 3 reuioliore disceruendum, quod propius est 
(nam plurimi sunt. necessitudinis gradus), ac stu- 
dendum, ut erga universos, quod in te. quidem 


καὶ ὁροφὴ μία, καὶ ἕντι φῶς, καὶ εἷς &kp iot 
ται παρὰ τοῦ δημιουργοῦ. Καὶ ἀπλῶς τὰ παρ᾽. 
νὴ)υ χοινά, Χρὴ μέντοι διαστέλλειν τοῦ ποῤόέω 
τὸ ἔγγιων (Ba μοὶ γὰρ πλεῖστλι τῇς olxstócrzo;) 
πᾶσι μὲν ἀγαθὸν εἶναι τὸ καθ᾽ αὐτόν - τοῖς pi 
δὲ ἐγγυτάτω ἀναλόγως γνησιώτερον  xpes; 
σθαι. 


erit, bonum tc geras : sed propioribus, corum habita ratione, velut. arctiore te vinculo junctum t 


beas. - 
LVIIl. 

Eo tempore, quo navieularius aura prospere 
flante ac placide vela implente fruitur, cum magna 
scilicet est serenitas, nec ulla res triste quid mi- 
natur, non prius ob eam prosperitatem libere lzetus 
est, quam navi recte prospexcrit, ut asperior mu- 


tatio metuenda non sit. Et quidem peractis omni- C 


bus, ad incolumitatem pertinentibus, etiamsi vi- 
deat navim et ventis et concitlatis eorum vi flucti- 
bus firmiorem esse; non (amen aut temeritatem 
laudat, aut admiratur secordiam, sed vigilat, sed 
metuit, seu portum optat, quod ignota sit ci sortis &c 
fati alea. Cum ergo res tu:? cursu feruntur pro- 
spero, pacisque bonis frueris, bellica tibi curae 
sunto, teque velut ad bellum gereudum exerceto,el 
subditos ad hoc [0.85 praparato. Simul spe bona 
fretus, ipse te confirmato, ne languescas : nec mi- 
uus animum condocefacito, temerarius ul esse ca- 
ve28, si vicloria de hostibus potiaris. Incertitudi- 
nem denique fortuna veritus, semper opinare, ficii 
posse, ut labaris. Est enim difficile, prospera illos 


fortunam coninode ferre, qui moderate se. gerere nesciunt : 


exspeclatam ferant, prope fieri nequit. 
LiX. 

ld quoque non levis esse momenti praeclaram ad 
gubernationem. duxeris. Omnes enim principes 
animis suis tranquillitatem, quantam - maximam 
possunt, solerter procurare dehent.. Nam uii tem- 
pestatem nubes adducit, ita tranquiilitatem sereni- 
tas efficit : utque lumini cogitationum  waxime 80- 
lent oflicere perturbationes, mollis ac reuiissa vita, 
formido, temeri'as et. quidquid est utrisque. con- 
simile, sic meditationes opportune  institutze, 
perturbationis expertes, vel in primis hominem 
e dilficul:ate possunt. explicare : quando cornlieri 
potes!, ut et parta prius gloria pro viribus augeatur, 


NH', 

Εὖ πνεούσης ἀπολαύων ναύχλτρος αὔρας, fipi 
ἰστία πληρούσης, αἰθρίας μὲν οὔστ,ς πολλῆς, μὲ 
δὲ πράγματος ἀπειλοῦντός τι δυσχερὲς, o0 κα 
τῷ εὐτυχήμχτι χαίρει, πρὶν ἣ διάθι ται χαλῶς 
χατὰ τὴν ναῦν, ὡς μὴ δεδιέναι τρα υτέραν usu 
Afv. Κἂν πάντα πράξῃ τὰ σώζοντα, χἂν δρᾷ é 
δλχάδα ἀνέμων, xal τῶν ἀπὸ τῶνδε χυ μάτων, k 
ροτέραν, οὔτε θράσος ἐπαινέσει, οὔτε ὁαθυμίανῖ 
μάσει " ἀλλ' ἀγρυπνεῖ, ἀλλὰ δέδοικεν, ἀλλὰ λικί 
ἐφίεται, τὸν τῆς μοίρᾳς Χύύον οὖχκ ἐπιστάμι 

Ὅταν τοίνυν χατὰ (ouv σοι τρέχῃ τὰ εὐτυχήμα 
καὶ τῶν τῇς εἰρήνης χαλῶν ἀπολαύῃς, τὰ void 
μεγετάπσθω Got, καὶ γύμναζε σαντὸν ὡς πρὸς di 
pov* καὶ ἑτοίμαζε πρὺς τοῦτο τὸ ὑπήκοον. Kal 
p^» μὲν ταῖς ἐλπίσι ταῖς χρησταῖς, ὅπως μὴ νωΐ 
γένοιο" μελέτα δὲ μὴ θρασύνεσθαι, εἰ τῶν αὶ 
μίων χρατήσειας, Τὸ δὲ τύχης ἀόρατον δεδιὼς, 
σφαλῆναι προσδύχιμον ἔχε. Ἐνεγχεῖν γὰρ εὖτ 
χαλεπὸν τοὺς μὴ μετριάζειν εἰδότας - δυστυχίαν 
ἀνέλπιστον φέρειν σχεδὸν ἀδύνατον. 

Jidem ul zquo animo  calamilaten | 


ΝΘ'. 

Μηδὲ Exstvo μιχρὺν ἡγοῦ, πρὸς τὸ διοικεῖν xal 
δύνασύαι. Χρὴ γὰρ πάντας ἄρχοντας γαλήντν τ 
αὑτῶν ψυχαῖς xal προνοεῖν xal οἰχονομεῖν, ὅσον 6 
τι. Χειμῶνα μὲν γὰρ νέφος ἐπάγει, γαλήνην δὲ: 
θρία ποιεῖ " xol λογισμοὺς μὲν τυφλοῦν πεφύχ; 
μάλιστα ταραχλὶ, χαὶ βίος ἅπας ὑγρ᾽ς, καὶ δε 
xa: θρασύτης, xal ὅσον ἀμφοτέροις “παραπλήσιθ 
μελέται ὃς σὺν τῷ χαιρῷ, ταραχῆς ἐλεύθεραι, i 
vat,v à» μάλιστα πάντων δυσχερείας ἀπαλλάττει 
ὅταν οὐχ ἀδύνατον παντελῶς χαὶ τὴν ὑπάρχους 
aUi εὔχλειαν 6307 ἕνεστ', xal προσπορίζειν ἄγε 
gov t διαμένειν xal ταῦτὶ χαλῶς ἐπιστάμενος, | 


*wuUwWwWwWtUV a7 


951 


PR/ECEPTA EDUCATIONIS REGLE. 


358 


καταπίπτειν ταῖς συμφοραῖς, μηδ᾽ εὐτυχίαις Exaípe- A οἱ ampliora bona non tantum acquirantur, sed οὗ - 


σθαι, μηδὲ ἀνέσεσι μαλαχίζεσθαι, τὸ ῥχθυμεῖν 
προῦργου f£uevoz * ὅπως ψυχῆς γενναιότητι δεινῶν 
ἀφύχτων δοχούντων ἀπαλλαττόμενος (ἀνάγχη γὰρ 
αὑτῶν μετέχειν ἄνθρωπον ὄντα) δείξῃς μεγέθει φύ- 
σεως τὴν βασιλείαν ἀνθοῦσαν. 


. E. 

"Hxt σοι λέξων 5 πράττεις, ὥσπερ ol τοῖς θέουσι 
διαχελευόμενοι, Πλάτων ἔφη. Μηδένα χαχῶς εἴπῃ;, 
θυμῷ δουλεύων, ἣ χαριζόμενος " μηδὲ πλύνῃς ὕδρεσι 
χαχοδαΐίμονά τινα, διχαίως ἂν ἐλεούμενον, εἴ τις μὴ 
τῆς φύσεως τῆς χοινῆς ἐπιλάθοιτο, “ἔφη δέ τι: xal 
τῶν ἔξω σοφῶν’ Τὸ ὑδρίζειν τῶν τοῦτο ποιούντων, 
οὐχὶ τῶν ὑδριζομένων γίνεται ἔγχλημα. Οὐ μὴν ἀλλὰ 
χαὶ τοὺς τούτῳ ἐντρυφῶντας, χαὶ συχνὸν τῶν ἀδελφῶν 
γέλωτα χαταχέοντας, ἣ πείθειν ἀποσχέσθαι τῆς νόσον 
ταύτης, ἢ πειρᾶσθαι πάντως χωλύειν. Καχία γὰρ 
προεστῶτος χαὶ τοῦτ᾽ ἂν εἴη, τὸ τὰς τῶν ἄλλων χα- 
χίας, ἐνὺὴν ἐπέχειν, ἐᾷν ἐπὶ τὰ πρόσω χωρεῖν. 


645. Nam et hoc vitio dabitur illi, qui cum potestate 


libere progredi sinat. 
EA'. 

Σὺν ἂν εἴη χἀχεῖνο πράττειν, xai παντὸς ἐθέλον- 
«ο: ἄρχειν, χιρνᾷν ταῖς δωρεαῖς ἀστειότητα, xal τα- 
χύτητι συνάπτειν αὐταῖς τὸ πέρας, ὅσῃ ὀωνατή, Δεῖ 
δὲ μέτρον αὑτοῖς μαγυύσαι, τῇ σῇ δυνάμει συμδαῖνον 
καὶ τοῖς ἐπετηδεύμασι, καὶ ποιότησι τῶν δ: χομένων 
€i? χάριν. Ὡς εἰ μὴ τῷ γιγνομένῳ τοῖς ὅλοι: χρῷτο, 
ἀλλ᾽ fiot ἀγροικότερόν τις δωροῖτο, ἣ τὸν χαιρὸν vov 
συντεμεῖν, ὅδ᾽ ἐπίτηδες ἀναδάλλοιτο * καὶ δοίη μὲν 
χύνα τῷ ναυτιχῷ, δοίη δὲ θηρεύοντι χώπην xal 
στρατιώτῃ μὲν ἵππους δέκα, ἱππάριον δὲ πονηρὰν 
τῷ στρατιωτῶν ἡγεμόνι" ἄχαρις ἡ χάρις ἧδε, xal 
βλάδην οἴσει μεγίστην πολλῶν ἕνεχα. 


ED. 

Teu τοῦ χρόνου μεριζομένου, εἰς σήμερον, xal 
αὔριον καὶ χθὲς, οὐδέν γε μέρος τούτων ἡμέτερον, 
σχοπούντων τἀληθὲς ἀχριδέστερον " τὸ μὲν γὰρ χθὲς 
παρελήλυθε * τὸ δ᾽ αὔριον οὔπω γέγονε * τὸ σήμερον, 
ἂν ip δοχοῦμεν ἱδρύσθαι, τὰ τοῦ θχυματοποι:οῦ Az 
δάλον τεχνάσματα εἰς ὑπερδολὴν ἀπάτη; ὑπερῆλα- 
σεν. Ἐν γὰρ ἀκαρεῖ τῆς ὥρας τεμνόμενον διαῤῥεῖ, 
κρατεῖσθαι νομιζόμενον, xat διολισθαίνει πρινὴ xa- 
λῶς νογθῆναι. Καὶ μὲν δὴ βέλτιον ἀπολαύομεν ἐνίων 
ἐλπιζομένων f) πρὸς ἡμᾶς παραγιγνομένων, φεύγει 
γὰρ τὴ» αἴσθτσιν, πρὸ τοῦ τελέσαι τὰ χατ᾽ ἐλπίδα, 
καὶ λυπεὶ τῷ ἀποπτῆναι πλέον, ἢ χαρίξεται τῷ σνγ- 
γεγονέναι. Μᾶλλον δὲ τὰ xaÜ' ἡμᾶ; ἅπαντα, ἦν 
ἀχριδῶς θεωρήτῃ tv, ὀρνίθων δέγην πετομένων 
ἡμᾶς παρέρχεται. Καίτοι xa ἡμεῖ; αὐτὰ παρατρέχο- 
μεν, διγνεχὼς ἡμᾶς παρατρέ κοντα. Kal τὸ πολὺ δει-» 
γψότατον, ἀνεπινόητος ἡ διόρθωσις. Νόμῳ γὰρ φῦ- 
δεως γίγνεται. Σχιὰ τὰ τῇδε, ὄναρ, καπνὸς, ἀπάτη. 


solida durabiliaque reddantur. Atque his recte co- 
guitis, cave calamitatibus suceumbas,nec prosperis 
efferaris, nece amplexus ignaviam dissolute— vi- 
vendo emolliaris : ut auummi vi gererosa liberatus 
e malis, quie inevitabilia videntur (et eorum lieri 
te participem, cui sis homo, necesse est ), indo- 
lis et ingenii magnitudine regnum flureus eilicias. 
LX. 

Tradam tibi, quod agas, eorum iore, qui cur- 
reutes incitant, ut ait Plato, Maledieus erga nemi- 
nem íueris, iracundia: serviens 81} gratificaus : 
neve contumeliis exagitaris hominem infelicem, 
conuniseratione dignum potius, si quis natur: 
communis oblivisci nolit. Etiam de sapientibus 
extrariis quidam dixit, con'umeliosam insectationem 
non eis crimini dari, qui patiantur, sed ipsis auc- 
toribus. Quin et illos, quibus hoc vitium voluptati 
est, quique frequente cachinno fratribus insultant 
vel yersuadere debes, ab hoc uti morbo abstiucant, 
vel omnino dare operam, ut eos a facinore coer- 
est, si, cum aliorum inhibere vitia possit, ea 


LXI. , 

Velle debes hoc quoque tum ipse prastare, tum 
quisquis imperare cogitat, ut muncribus urbana 
quzdam admisceatur comitas, ipsaque largitio, 
quanta fleri maxima celeritate potest, ad exituin 
perducatur. Modus eisdem adhibendus, qui viribus 
tuis conveniat, ac professionibus et qualitatibus 
eorum, qui donum accipiunt, Quippe nisi quis 
omnino se gerit ex ratione decori, sed vel agres- 
tius donat, vel cum tempus imminuere liceret, ipse 
de industria rem extrahit ; ac uautze canem offerti, 
venatori remum; militi decem equos, duci militum 
exigui momenti equuleum : ingrata scilicet erit ista 
gratia, multisque de causia detrimentum maximum 
afferet. 

LXII. 

Omnia temporibus in tria distributis, in hodier- 
num et crastinum, et hesternum, nulla pars harum 
nostra est, si verum subtilius intueri volemus. 
Quippe tempus hesternum prateriit ; crasti ium ^ 
needum advenit ; hodiernum, cui,videmur insistere, 
prodigiorum opilicis illius Dadali commenta nimi- 
opere fallendo superat. Etenim temporis momento 
resectum diffluit, cum teneri putetur, ac prius, quam 
recte percipiatur, d.labitur. Quin etiam telius non- 
nullis in spe positis fruimur, quam ubi propius ad 
nos accedunt. Nau sperata prius, quam perficiantur, 
seusum elfugiuut, plusque molestiz creant avolando, 
quain jueundi accessu suo largiantur. Vel potius 
ounia uostra, si quis accurate consideret, ine' 
avium volantium nos prsetereupnt. Vicis 
ea quoque, perpetuo eursu prsltereya 
velimur. Quod denique gravissime: 
tari nullum potest remedium ; nai 
natura accidunt. Nimirsni vitas iv 
δυιὶ, somnium, fumus, imposturg 


399 
LXill. 
Quavis substantia fluxa suum ad finew properat. 
Consimili cursu ces bujus terreng vita: feruntur ; 
quippe nulla in eis quies, nullui reapse sob-isteus 
bonum, nulla perpetuitas. Complures in. is turbae 
sunt, variis vitam tediis implent, nosque prater- 
cuntes prztereunt. Quod si cui qvid oflerat. sese, 
quod paullo jucundius essc videatur, vix salutatie 
qua»i nobis abscedit, quemadmoduim fieri solet, 
cum equis vecti cursores occurrunt invicem sibi, de 
partibus exiremis ad alias item extremas nuntii. quid 
novi perferentes, nec; impediri se sinentes. Adeo vile 
bonum est occursus eorum, qua nobis esse bona vi- 
dentur.Unde colligere est, qua ortui subjecta sunt, ct 
interitui, verze ac immotae vitae desiderio urgeri ad 
eximendum sese de rebus istis fillacibus, quod 
agi se perpetuis erroribus indigne feraut. 


LXIV. 

Vere nihil est, eujus ta parcum esse par sit lio- 
minem atque. ne temporis jacturam faciat. Opes 
enim, et gloria eL reynum, aliaque talia, recuperari 
amissa possunt, et aucliora quidem acquiri deno, 
tametsi non exigua diflicultas objiciatur. At tempo- 
ris aliquid amissum reperiri amplius nequit. Sein- 
per euim fluit, instar auis ; quodque nos przler- 
iit, longius abscelit; quod idem usuvenit et vitse 
mortalium. Sunt nimirum ista duo similia navi et 
undis ; bis ad declivia delabeutibus, illi velis ad- 
versus amnem  nitenli : quorum ut occursus 
celer, ita celerior digressio ; rursus quidem uti 
coeant , fieri non potest. Qua cum ita sint, quasi 
derivandum est teinpus ad cultum indolis atque ino- 
'yum, ne omnino praterlapsum, rursus ad usui 
nostrum non revertatur. 
LXV 

ÀJ nos in priiis pectiuere &upra mortales czte- 
ros existimabis, ut tempus, quod redimi pecunia 
nequit, uec laboribus acquiritur, nec amicitia cone 
pensatur, nulli rei supervacanez  impendamus : 
sed secundum quietem, et cibum, et absque qui- 
bus bene wobis esse nequiL; atque ante omnia, se- 
cundum expialionem naiinis, publicorum  nego- 
tiorum procurationi. Quod si quid urgeat, etiam 
corpus negligatur. llabebunt autem belle publica 
lioi negotia, si et interdiu et noctu de his sollici- 
Lus fueris, bonisque viris liliere tecum agendi po- 
testatem feeeris. Quin etiam tibi plurimum aniniz- 
que tuz publicisque privatisque singulorum rebus 
expediel, si oppresso vi alicujus panpceri, aditus ad 
te, nemine probibeute, pateat. 

LX VI. 

Liquet eum, qui cum imperio nationibus przest, 
non debere non iucrementa rérum, quai in. mani- 
bus sunt, querere, eum isconatus justa reprebcn- 
sione caret. Nimirum et iis, qux adsunt, contentus 
esse debet, et ca suscipere, per quie. bonis omni- 
bus potiatur. lisiem potitus, supercilia tollere nolit. 
Sin irrili conatus fuerint, det operam, ut a dolore 


MANUELIS PAL EOLOGI 
A 


ET". 

Ἢ ᾿πίκτρος οὐσία εἰς τὸ ἴδιον ἐπείγεται τι 
᾿Αλλὰ xai τοῦ τῇδε βίον τὰ πράγματα τοῦ ἔξου 
τοῖς [year δρόμου. Οὐ στάσις γὰρ αὑτοῖς b 
οὐκ ἀγαθὸν ἑνυπόστατον, οὗ Ota post. Πολλαὶ 
τούτων αἱ ταρχγαὶ, xal πολλῆς ἡμῖν ἐμπιπκλ 
ἀνδίας τὸν ῥίον, xaY παρερχομένους taa; πὶ 
χεται. Κἂν ἐντύχῃ τίς τινι τῶν χρηστοτέρων 
χούντων, ἀμτγέπη προσειπὼν ἀπαλλάττεται, | 
τρόπον γίγνεται, ἐπειδάν moo. συναντήτωσιν d 
λοις ἔφ'πποί τινες ἔρομεῖς, ἀπὸ τερμάτων εἰς 
ματα ἀγγελίαν δή τινα χομίξοντες, οὐχ &veyo| 
βραδυτῆτος. Οὕτω φαῦλον ἀγαθὸν ἢ τῶν Coxe; 
ἀγαθῶν ἡμῖν συντυχία. Αογίσαιτ" ἄν τες bv: 
ὡς ἄρα τῆς ἀληθινῆς xal ἀχινήέτου Cen; ἐφεέ 
τὰ Ὑενέτει καὶ φθορᾷ ὑποχείμενα, τὴν ἀπαλλ 
ἐπιτπεύδει τῶν ἐξαπατώντων πραγμάτων, gus 
μενα τὸ πλάναις ἀεὶ δήποτε φέρεσθαι. 

EA. 

Σαφῶς οὐχ ἔστιν οὐδὲν, οὗγε φείδεσθαι προῦ 
ἀνδηΐσιν, ὡς ἡ τοῦ χρόνου ζημία. Χρήματα plv 
xai δόξαν, χαὶ θρόνον, xal τὰ τοιαῦτα, ἔνεστιν i 
δαλόντα ἀναχαλέστσθαι, καὶ μετὰ προσθέχης ἐξ 
χτήσασθαι, el χαὶ μὴ πάνυ ῥάδιον - χρόνου 1 
παρεθὰν, οὐχ ἕνι πάλιν εὑρεῖν. "Pet γὰρ ἀεὶε 
μηδόν * καὶ τὸ παρελθὺν ἡμᾶς ποῤῥωτέρω rlw 
Ἐπεὶ καὶ ἡ θνητῶν ζωὴ ταυτὸν ἐκείνῳ ποιεῖ. 
ἐοίχασιν ὀ) χάδι xal ῥοθίῳ " τῷ μὲν, clc τὸ τρί 
χαταῤῥέοντι, τῇ δὲ, ἱστίοις ἀνατρεχούσῃ τὸ je 
c ON ταχεῖα μὲν ἡ συνάντησις γένοιτ᾽ ἄν, capu 
δὲ fj διάστασις. Καὶ τὸ πάλιν συνελθεῖν οὐ τῶν | 
χιτῶν. Ὅτε τοίνυν οὕτως ἔχει, χρὴ μετοχετεύεν 
χρόνον εἰς τὴν τῶν ἡθῶν ἐπιμέλειαν " ἵνα μὴ τ 
τως παραῤῥυεὶς, οὐκ ἀναστρέψῃ πάλιν ἐμδ 
ἐργασίαν καὶ χρῆσιν. 


EE'. 

Ἡμῖν ἡγοῦ προτήκχειν μάλιστα πάντων dvlpit 
ἀναλίσκειν τὸν καιρὸν, ὃς οὐ χρημάτων ὠὡνητὸς, 
πόνοις γε χτττὸς, οὐδὲ φιλίαις ἀντιδιδόμενο;, τ 
οὐδ᾽ ὁτιοῦν περιττὸν, ἀλλὰ μεθ᾽ ὕπνους, xai ga 
xai ὧν χωρὶς οὐχ ἔστιν εὖ ἔχειν, καὶ πρό ya máy 
τὴν εἰς τὸ θεῖον ἀφοσίωσιν, εἰς τὴν τῶν χοινῶν ἃ 
μέλειαν. "Hy δὲ χατεπείγῃ τ', ὑπεροράσθω καὶ σὰ 
Εὖ δ᾽ ἄν σοι σχοίη τὰ χοινὰ πράγματα, καὶ! 

D ἡμέραν, καὶ υνὐχτωρ περὶ τούτων φροντίξζοντι, 
tol; ἀγαθοῖς ἀνδράσι διδόντι παρὰ ao. τεροσηκῪ 
παῤῥνσιάζεσθαι, “Ὅπως δὲ xal πίνητα ὑπό 
πιεζόμενον μηδεὶς χωλύσῃ σοὶ προελθεῖν, στό 
τοῦτο ὠφέλιμον σοί τε, παὶ τῇ σῇ φυχῇ, xol: 
κοινοῖς, xal τοῖς χχύέχαστον πράγμασιν. 

Ea. 

Οὐ δεῖ τὸ ἐξηγούμενον ἐθνῶν μὴ ξητεῖν Exi 
τῶν ἀνὰ χεῖρα; πραγμάτων, ἐπειδὰν οὐχ ἔχει B 
Φιν εὔλογον τὸ ζητεῖν. Χρὴ δὲ ἀγαπᾷν τοῖς οὖσι, 
ποιεῖν, δι᾽ ὧν μειζόνων ἐπιτεύξεται καλῶν" 
τυχόντα μὲν αὑτῶν, μὴ ὑέλειν αἴρειν ὀφρὺν" ém 
χόντα δὲ τῶν ἐγχειρημάτων, πειρᾶσθαι λύπης ἐλ 
ΠΣ Ap τὸ πᾶν λογιζόμενον, d μηδ᾽ 


Bum wu o ww wwe απ xx 


"Vu" E 
"- m 


proveniaat. 


361 


PRAECEPTA EDUCATIONIS REGLE. 


362 


ἕν εἴργαστο, 5 τι μὴ πάνυ xaMv. llé0ev ἄν τις &0- A sit liber, Deo totum acceptum ferens, qui nihil om- 


σεδῶν ἔχει τοὐναντίον εἰπεῖν; Εἰ γὰρ Ἑλλήνων 
καισὶ, τύχῃ τε xal εἱμαρμένῃ δουλεύουσι, δεῖν ἐδόκει 
φέρειν τὰ map' αὐτῶν, σχολῇ γε ἡμῖν οὐ δόξει τὰ 
τῆς προνοίας ἀσπάζεσθαι. Εἶτα τοῖς μὲν χρίνοις αἱ 
χροιαὶ, χαὶ τὸ τῆς ὥρας ἀμήχανον, καὶ vot; πτηνοῖ;, 
οὐ συνάγουσιν, οὐδ᾽ ἀποθήκας ἔχουσι, τὸ τρέφεσθαι 
παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ * ἀνθρώπου δὲ φροντὶς αὐτῷ 
οὐδαμῶς ἂν γένοιτο; El δὲ Θεὸς ὧν ἀγαθὺς, ἡμῶν 
φροντίζει xa χήδεται, τίν᾽ ἔχει λόγον ὑπεραλγεῖν, 
ἣ xax τὸ μὴ χάριν εἰδέναι, ὧδε ἣ ἑτέρως τῶν πραγ- 
μάτων ἡμῖν οἰκονομουμένων ; Τοῦτο ψυχῆς πάνυ 
σχληρᾶς,, δοθέντος εἶναι πιστῆς. 


nino facit, quud non valde sit bonum. Quibus ar- 
gumentis fretus homo religiosus his contradicere 
possit ? Nam si pagani, fortuna fatoque servientes, 
ferenda putabant, quxcunque ab his profecta fuis- 
sent, nequaquam nos ea, qua ἃ providentia piro- 
ficiscuntur, boni non consulenda censebimas. P. a- 
terea liliis et colores et venustas inxstimabilis, a 
vibusque nihil colligentibus, nec habentibus horrea. 
rerum ob Opifice nutrimenta dantur: et hon:inis 
ille cura nulla tangitur ? quod si bonus Deus cu- 
ram nostri sollicite gerit, qua raticne subnixi, ui- 
mio dolore contabesceinus, vel Deo gratiam non lha- 


bebiinus, cum hoc illove modo res ab eo nostre administrantur. Nimirum hoc admodum rigidi fuerit 


animi, si quidem concedatur, esse fidelis. 
EZ. 

Πλούτῳ ὁ μὲν ἥδεται, οὐ τὸ χρυσίον θαυμάζων, 
ἀλλ᾽ ὡς αὐτῷ δυνάμενος ἑαυτὸν καὶ δεομένους εὖ 
ποιεῖν ἄλλος δ᾽ ὧν ἀχόρεστος, xal τὸ πλουτεῖν τέ- 
λος ἔχων, xal πλουτῶν ἀδημονεῖ χαὶ χατὰ τὸν 
ἄφρονα πλούσιον οἰμώζει χλάων, Τί πράξω ; λέγων, 
τί χρήσομαι; "ὅτι μοι τὸ λήϊον εὔφορον, καὶ ταῖς 
ληνοῖ; οἱ βότρυες οὐ χωρητοὶϊ, xal πᾶν μοι βρίθει 
φυτὸν, χαὶ χενὸν οὐδὲν οἶχοι. Καὶ μὴν δόξης τις 
ἀφεστηχὼς, xal τῶν τοῦ φθόνου διὰ τοῦτο βελῶν, 
γομίσας οὐχ εἶναί οἱ βιωτὸν, εἰ μὴ προσχυνοῖτο, 
ἐχείνης θ᾽ ἅμα τυχὼν, xal τῶν βελῶν πειραθεὶς, 
οὔτ᾽ ἐκείνῃ χαίρων ἦν, χαὶ θανατᾷ ὡς φθονούμενος. 
Ἑτέρῳ δ᾽ αὖ ἐπέπραχτο τοὐναντίον. Καὶ πάντα δὲ τὰ 
καθ᾽ ἡμᾶς ἄλλοτε ἄλλοις ἄλλα δοχεῖ. Καὶ ταυτὰ ποτὲ 


LXVI. 

Jucunde sunt uni divitie, non eam ob causam 
quod aurum admiretur, sed quod iis tum sibi, tuin 
aliis bene facere possit. Alius, natura insatiabilis, 
unumque finem spectans, ut opibus affluat, ctiom 
nactus eas angitur, sec divitis illius stulti more 
ploraus ululat, Quid faciam, inquiens, quo me 
pacto geram? seges mihi copiosa provenit, et ra- 
cemos torcularia non capiunt, Omnes mihi fiucti- 
bus onusta; sunt arbores, nec vacuum domi quid. 
quan. Alius ἃ gloria remotior, ei eamdem ob cau- 
sam ab ihvidie quoque telis, ratus ne vivendum 
quidem sibi, ni adorelur; postyuam οἱ adeptus 
est eam, el expertus invidiz tela: nec voluptatem 
ex illa percipit, et quod invidia premitur, morte 


καλὰ, ποτὲ δὲ μὴ τοιαῦτα, οὐ διὰ τὴν ἑαυτῶν φύσιν, (α ipse sibi optat. Rursus alius diversum facit. Adeo- 


διὰ δὲ τὴν τῶν ἀνθρώπων πρὸς ἐχεῖνα πάντως διά- 
ϑεσιν. Ὥστε xal τὸ ἡρεμεῖν, xal τὸ ἤδεσθαι, xal 
τὸ ταράττεσθαί τε xol θλίδέσθαι, λογισμῶν ἂν εἴη 


μᾶλλον ἣ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. 


que cuncta res nostre alias aliis alie videntur es- 
86 . Quin eadem plane, modo bona, modo non bo- 
na, non id quidem ex natura sua, sed prorsus ex 
ipsorum ád ea mortalium affectione. Quo fit, ut ea 


tranquillitas, et oblectatio, et perturbatio, et afflictio, potius ab ipsis animis, quam a rerum notura 


ED. 

Οὐδὲν ἂν εἴη δεινὸν, ὃ μἢ φορητὸν ἡμῖν, εἶπέ τις 
τῶν ποιητῶν, ἄλλως φράσας. Ἐγὼ δ᾽, ἐχείνου τῇ 
φύσει τοῦτο διδόντος, τῇ προαιρέσει νέμω. Αὕτη γὰρ 
καλοὺς ἡμᾶς xal μὴ τοιούτους ἐργάζεται. Ἢ μὲν 
γὰρ χοινὴ φύσις δούλοις, δεσπόταις, πᾶσιν ἑξῆς 
ἀνθρώποις, μία τις ἀπαράλλαχτος, ᾿Αδὰμ γὰρ παΐ- 
δες, πηλῷ τὴν ὕπαρξιν ἐσχηχότος, χειρὶ Θεοῦ πε- 
πλασμένον. Γενναῖος δὲ, καὶ σταθηρὸς, καὶ μὴ τοιοῦ- 
τὸς ἀκοχαθίσταται τῇ προαιρέσει πᾶς ἄνθρωπος. 
'O γὰρ τῶν παρόντων ὅλος γενόμενος, πραγμάτων 
οὐ βεδηχότων, πῶ; ἂν ἀτρέμας μείνῃ ; πῶ; ἄλυπος ; 
Ὃ δὲ τῷ λόγῳ χρώμενος, οὐδέν τι τῶν ἐνθάδε 
προὔργου ποιούμενος, τοῦ πηλοῦ χαταγελῶν, ἀθα- 
νασίας ἐπιθυμῶν, ὁδοιπόρον ἑαυτὸν ἑπιττάμενος εἰς 
τὴν πατρίδα τὴν ἄνω, ὑποφέρει μὲν δεινὰ, εἰδὼς ταυ- 
τὶ παρερχόμενα, καὶ νίτρον τόπον σώζοντα τῇ Ψυχῇ, 
ἀνθρώπινόν τι παθούσῃ * τῶν δὲ ἡδέων τοῦ τῇδε βίου 
ὡς θνητὸς οὐχ ἀθανάτων μετέχων, οἴσει τὴν τούτων 
ζημίαν πολὺ τῶν ἄλλων χουφότερήν τε xal ἀλυπό- 
«s ov. 


LXVIII, 

Sensus est hic poetae cujusdam, aliis usi verbis, 
nullam esse calamitatem, quae a nobistulerari nou 
possit. Hoc cum ad naturam ille retulerit, ego libe- 
re voluntati tribuo; nam ea nos et bonos et noun 
bonos efficit. Quippe communis illa natura, servis, 
heris, omnibusque mortalibus, una quzdam cst 
indiscreta. Sumus enim illius Adami ἢ}, qui de 
luto exstitit, Dei manu formatus. Atquilibel homo, 


D vel strenuus, vel constans, vel non talis, arbitrio 


voluntatis efficitur. Nam qui se totum rebus vita 
presentis addicit, minime profecto stabilibus, quo- 
uam pacto quiete solida fruetur? qui doloris expers 
erit ?* At qui ratione utitur, nec quidquam rei ter- 
restris babet in pretio, lutum irrideus, immortali- 
tatis appetens, quique se vialorem novit esse, ten- 
dentem ad superam illam patriam: is vero et equo 
tolerabit animo tristia, cuum esse transitoria scial, 
ac praestare nitri vicem aniuo, cui quid humani- 
tus accidit; et illis, quae in bac vita jucunda suni 
veluti mortalls baud immortalibus freens, ἃ 


dem jacturam tum levius multo caeteris, tum minore cum animi molestia feret. 


PaTRoL. GR. CLVI. 


363 
L&IX 


Quas passus fuit zerumnas Jobus, ob eas magis 
beatus prazdicatur, quam ob facta sua, quanquam 
ea:talia tantaque fuerint, ut eorum auctorem Deus 
ipse quoque collaudaret. Jam si praeclarorum ope- 
rum effectorein arumnarum sensus. illustriorem 
reddidit, quo pacto non idem hoc remedium pro- 
derit illis, qui multa perpetrarunt mala/ Saltem 
Deo vite nostr:e clavo commisso, quoties prospera 
navigatione utimur, providentiz facilitatem illam 
.acceptam ferentes, ipsi gratias agamus, ac mode- 
ste lztl. simus; at ubi fluctus aliguis ingruerit, vi 
mali ne demergamur. Et enim qui jucundis secun- 
dum rationem non utitur, is a tristibus quasi dilu- 
vio quodam obruitur. Àb altero namque provenit 
alterum. Àc si quidem iu utramque partem parum 


MANUELIS PAL.EOLOGI 
A 


304 

Ze. 
Ἰὼδ ix τῶν παθημάτων μαχαρίζεται μᾶλλον fj 
ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῶν χαΐτοι τηλικαῦτα ἦν, ὡς xot 
Θεὸν ἐπαινέσαι τὸν ἐργασάμενον. Καὶ el τῶν χαλῶν 


“ἐργάτην λαμπρότερον ἀνέδειξε τὸ παθεῖν, πῶς οὐχ 


ὀνήσει τὸ φάρμακον αὐτουργοὺς πολλῶν xaxov γε- 
γονότας ; Πλὴν Θεῷ τοὺς οἴαχας ἐγχειρίσαντες τῆς 
ἡμετέρας ζωῆς, ὅταν ἑξονρίας ἡμῖν à πλοῦς, τῇ 
«povola λογιζόμενοι τὴν εὐχολίαν, χάριτας εἰδῶμεν 
αὐτῷ αὐτοὶ σεμνῶς ἡδόμενοι. Ὅταν δέ «τι χῦμα 
ἐπέλθα:, μὴ βαπτιζώμεθα τῷ δεινῷ. Ὁ γὰρ τοῖς 1- 
δέσι μὴ κατὰ λόγον χρώμενος, τοῖς λυπηροῖς χατα- 
χλύζεται. Θάτερον γὰρ τὸ λοιπὸν προξενεῖ" χαὶ ἣν 
xz ἄμφω φανῶμεν ἀδόχεμοι, νυνὶ μὲν πλείστην 
αἰσχύνην, εἷς δὲ τὸ μέλλον ἀθάνατον ἡμῖν αὐτοῖς 
περιάψομεν. - 


nos probe gesserimu», ignominiam nunc saue maximam, et in futurum perpetuam nobis ipsi con- 


-ciliabimus. 
LXX. 

Vir bonus tibi non ex fortusa, sed ex moribus 
estimator : non qui magnam potentiam habet, sed 
eam , qua obtigit, pro virili ampli(icat : non, qui 
multum auri defossi possidet, sed amicis largiendo, 
se moguifice gerit: Don, qui mancipiorum quasi 
gregibus circumfunditur, sed qui servile nihil in 
animo gerens, sibi quidem ipsi imperaf, malis vero 
servitutem — minime servit. liem superbos et 
iÉracundos mores, quales cadunt in homines inju- 
riosos, equoruwmque nore calcibus petentes, εἰ in- 
solenteg incessus, et alierum coatempliones, et in- 
flexas ubique cervices, et quos delicatos vocant 
gestus, ab egregiis et. probis hominibus alienos 
ducit. Neque vero et ille frugi putandus, qui aliis 
magnitudine sua gravis est : sed cui fausta queque 
viri presiantes optant, et secundis rebus utenti 
eongratulantur, et iriste quid ferenti condelent. 
Hiccine tibi vir omnium prazstantissimus esse vi- 


detur ? teque cupis ab universis hominibus, opti- - 


mum ie virum existimantibus, itidem diligi, ut 
ide diligitur? Sic equidem persuasus sus. Decet 


Q'. 


᾿Αγαθὸς οὐχ ix τῆς τύχης, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν τῤῥόπων 
Χρινέσθω σοι" οὐχ 6 μεγάλην δύναμιν ἔχων, ἀλλ᾽ 6 
τὴν ὑπάρχονσαν τὸ κατ᾿ αὑτὸν βελτίω ποιῶν " οὐχ 
ᾧ πολύς ἐστι χρυσὸς χατορωρυγμένος, ἀλλ᾽ ὅς γε 
φίλοις λαμπρύνοιτο * οὐδ᾽ ὁ περιῤῥεόμενος ἀνδραπό- 
δων ἀγέλαις, ἀλλ᾽ ὃς μηδὲν ἀνδραποδῶδες ἔχων Ev 
τῇ ψυχῇ, ἄρχει μὲν αὐτὸς αὐτοῦ, τοῖς δὲ χαχοῖς οὗ 
δεδούλωται. Τὸν δὲ ὑπερόπτην τε καὶ ὀργίλον τρόπον, 
ὃς τῶν ὑδριζόντων ἐστὶ, xol λὰξ παιόντων xo9' 
ἵππους, xal τὸ σοδεῖν, xal ὑπεραρᾷν, καὶ τὸν ἄχαμ- 
πτὸν αὐχένα πανταχοῦ, xal τὸ προσαγορευόμενο" 
θρύτπεσθαι, ἀλλότρια νενόμιχε χαλῶν χαὶ χρηστοτέ- 
ριον ἀνθρώπων. Οὐ μὴν κἀκεῖνό; γε χρηστὸς, ὃς λυ- 
πεῖ τῷ μέγας εἶναι " ἀλλ᾽ ᾧ συνεύξαιντ᾽ ἂν ἀγαθὰ 
οἱ τῶν ἀνδρῶν ἀμείνους χαὶ συντσθεῖεν εὐδα' μονοῦν- 
τι, χαὶ συναλγήσαιεν πάσχοντι. Aoxel δὴ σι πανά- 
ριστος οὗτος εἶναι, xal βούλεε πάντα: ἀνθρώπους, 
ὥσπερ ἐχεΐον, φιλεῖν σε, ἄριστον ἀνδρῶν σε voai- 
ζοντας ; Οὕτω πείθομαι. Ὧστε ζηλοτυποῦντι τοὺς 
ἀγαθοὺς ζηλοῦν προσέχει τῶνδε τοὺς τρόπους. 
Ζήλου pot τούσδε, τοὺς δ᾽ ἄλλως ἔχοντας φεῦγε. 


ergo te'bonos ainulantem, wores ipsorum mulari. Hos, inquam, admirare, atque aliter affectos 


fugio. 
LXXI. 


Animo cave percellaris ob res aecundas impro- 
berum, nec improbe agentem zmuleris, quamvis 
Alexandros, quamvis Cyros, quamvis  Ciesares, 
quamvis beatissimum quemque divitiis οἱ gloria 
superet. Nec si quis sacrilegiis, rapinis, grassatio- 
nibus infamis, Numinisque divini contemtor, et 
violator legum, Scythis imperaverit, ac totius orbis 
habitati, totius inhabitabilis (ines in ditionem re- 
deyerit, ob. imperii inolem admirabilis tibi videa- 
tur. Non enim ille beatus est, non princeps, non 
réx, non reapse homo, licet id omnis lapis, omne 
animal, omnis homiuum natura, quodvis anima- 
tum οἱ inanime dicat: sed potestatem quod attinet, 
magis est iis quoque ridiculus, qui principum per- 
sonas in scena sustinent: quod vitam, miserior 


D 


ΘΔ’, 

Σὺ τῶν πονηρῶν εὐπραγούντωον μὴ χαταπλήττου, 
μηδὲ ζηλώσῃς πονηρευόμενον, xàv ᾿Αλεξάνδρους, 
xàv Κύρους, xdv Καίσαρας, χἂν πάνθ᾽ ὁμοῦ τὸν 
εὐδαίμονα παρέλθῃ πλούτῳ καὶ δόξῃ. Μηδ᾽ εἴ τις ἱερο- 
συλῶν, ἁρπάζων, λωποδυτῶν, xal πρὸς μὲν τὸ Θεῖον 
ὁλιγωρῶν, εἰς δὲ τοὺς νόμους ὑδρίζων, ἄρξει Σχυθῶν, 
ἄρξει περάτων πάσης οἰχουμένης, πάσης ἀοιχήτου, 
θαυμαστός σοι φαινέαθω τῷ τῆς ἀρχῆς ὄγχῳ. Οὐ γὰρ 
εὐδαίμων, οὐχ ἄῤχων, οὐ βασιλεὺς, οὐκ ἄνθρωπος 
ἀληθῶς, χἂν ἅπας λίθος, xàv ἅπαν ζῶον, Xiv xdgz 
φύσις ἀνθρώπων, πᾶν ἔμψυχόν τε καὶ ἄψυχον, τοῦτο 
φαῖεν * ἀλλὰ τῆ: μὲν ἐξουσίας ἂν εἴη xal τῶν ἐπὶ 
τῆς σχηνῆς ὑποχρινο, ἔνων αὐτὴν πολλῷ γελοιότερος, 
τῆς δὲ ζωῆς σχετλιώτερο; τῶν λέπρᾳ καὶ λώδῃ xas- 
ἐχομένων. Οἵδε γὰρ θρηνούμενοί τε xal οὐχ ἐπι- 


- 


25 


| PUECEPTA EDUCATIONIS REGIE. 


“Δ 


τιμώμενοι ὁ δὲ διχαίω; μισούμενός τε χαὶ συριττό- A infectis lepra. Nam horum sane sors deplorari solet, 


μένος. 


OB". 

Ὁ τοῖς ἀγαθοῖς συνὼν ἀγαθὰ πορίζεται" ὁ δὲ μι- 
Ὑνύμενος xaxole xal τὸν ἴδιον ἀπόλλυσι νοῦν, ὥς τις 
ἔφη τῶν ποιητῶν. 'Ozola γὰρ ἂν fj τὰ τῶν ἀνθρώ- 
κων ἤθη, τοιαῦτα χαὶ τοῖς ἄλλοις παρέχειν δύνονται. 
Οὐδὲ γὰρ ἀντλήσεις ἀπὸ πηγῆς fj ὁποῖον βλύζει 
ῥεῖθρον ἀειδήποτε. Συνδιάτριδε τοίνυν τοῖς ἀγαθοῖς, 
ὅπως ἀγαθὸς γένοιο * xal ταῖς πρὸς αὐτοὺς συνου- 
σίαις νέμε τι σεμνὸν, xal πρέπον ἀρχῇ. Γλῶτταν 
δὲ σε βλάπτουσαν, ὥσπερ μέλιτταν χέντρῳ πλήτ- 
τουσᾶν, ἔλαυνε. "Av οὕτω πράττων διατελῇς, οὐ μό- 
vov ἀνδράσι τοῖς ἀγαθοῖς, ἀλλὰ xal πᾶσι δόξεις 
ἄριστος εἶναι, ᾿Απὸ γὰρ τῶν φιλουμένων τοῖς ἄρχου- 
σιν οἱ τῶνδε τρόποι χρίνονται. 


Τοιοῦτος ( γάρ φησιν ) &xacvoc, οἷσπερ ἤδεται 
[£vror. 
"Apyovst δὲ καὶ τὸ δοχεῖν οὐχὶ παρέργως ἐν χρείᾳ. 
Μιᾷ γὰρ πτέρυγι πτηνὸν οὔτ᾽ ἐχφεύξεται xax^v, 
οὔτ᾽ ἂν ἀγαθοῦ τινος τύχοι. 
ΟΓ". 

Ὕμνηνται μὲν ἄνωθεν παρὰ πάσας ἀρετὰς φρό- 
νῆσις, ἀνδρία, δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνῃ " βουλοῖ- 
μὴν δ᾽ ἂν ἔγωγε μὴ χεχωρίσθαι τουτουῖ τοῦ χοροῦ 
ἀγάπην xal μετριότητα" εἴτε γὰρ ἐχρῆν τὰς χρείτ- 
τους ἀπαριθμεῖν, εἴτ᾽ ἐχ μέρους τὸ πᾶν διδόναι, οὐχ 
ἐχρὴν ἐχείνων ταύτας ἀπολειφθῆναι. ᾿Αγάπης γὰρ μὴ 
παρούσης, οὐδὲν ὠφελοῦμαι ^. καὶ μετριότητο; μῆ 
προσούσης, χενὰ πάντα. Πασῶν οὖν ἔχου τῶν ἀρε- 
τῶν, xal μάλιστά γε sv ἕξ. 

0Δ΄. 

Νήφειν καλὸν, καὶ τοὐναντίον xaxóv. Πολλοὶ γὰρ 
οὗ δι᾽ ἄγνοιαν, ἀλλὰ 5C ἀμέλέιαν, ἄμεινον τὸ yet- 
pov ἡγησάμενοι, τοῖς βλαδεροῖς ἑαυτοὺς περιέται- 
pav. Παραπεπηγέναι γάρ qao ταῖς ἀρεταῖς τὰς 
χαχίας, xai ἀγχιθύρους πως εἶναι" xat οὐ κάνυ 
χαλεπὸν ἀπκατηθῆναι τὸν μὴ προσέχοντα. Πολλοὺς 
ἂν εὕροις μέγα φρονοῦντας ἀντ᾽ ἀρετῆς χεχρημένους 
τῇ γειτνιαζούσῃ ταύτῃ χαχίᾳ. Εἶδον ἐσχάτην δου“ 
λείαν πρόνοιαν ὀνομαζομένην, χαὶ θυμὸν ἀνδρίαν 


non reprehendi: at illum odiis merito persequentes, 
explodiimus. 
LXAII. 

Licet ei, qui cum bonis versatur, acquirere 
bona : qui vero se malis admiscet, mentem quo- 
que suam amittit, ut a poeta quodam dictum est. 
Quales enim mores sunt ipsorum hominum, tales et 
aliis exhibere possunt. Naim aquam e fonte non 
bauries aliam, quam cujusmodi semper ex eo pro- 
manat. Quamohrem cum bonis conversare, quo bo- 
nus evadas: et familiaribus liorum colloquiis ali- 
quid gravitatis decentisque principem dignitatis 
sdhibeto. Linguam vero noxiam, vclut apim sti- 
mulo ferientem, abigito. Quo saue pacto si te per- 
petuo, geres, non bonis tantum viris, sed etiam 
universis prastantissimus habebere. Nam ex mo- 
ribus eorum, qui principlbus chari sunt, ipsorum 
priucipum mores seatimantur , ut euim ille dixit: 


Est quisque talis quales quis adest libens. 


Principi vere etiam illud ipsum haberi, non ahs 
ré usui fuerit. Etenim avis una tantum ala nce 
malum effugiet, nec aliquo bono potietur. 
LXXMI. 

Jam olim sopra virtutes exteras laudatze sunt 
prudentia, fortitude, justitia et. temperantia, Ego 
vero velim ab hoc virtutum clioro non dijungi 
charitatem et moderationem. Nam sive prestan- 


C tiores enumerandas veniebant, sive totum parte 


wradendum, sb illis 1.88 abesse non oportebat. 

Quippe si charitas absit, nihil proficio: et si mo- 

deratío non adsit, omnia vama fuerint. Virtutes igi- 

tar universas, et has precipue sex amplectere, 
LXXIV. 

Sobrieias egregia res est : ut malum, non sobrie 
sibi prospicere. Nam multi non ex ignoratione, sed 
negligentia, quod malum pro bono ducerent, se 
ipsos damnis alTecerunt, Quippe virtutibus affixa 
perhibent esse vitia, quasique viciniam quamdam 
liorum esse ; nec admodum est difficile, non atten- 
tom decipi. Maltos invenias jactabundos, qui loce - 
virtutis vitium virtuti vicinum amplexi suut. Vidi 
servitatem extremam, qua providentia nominare- 


χαλούμενον" xai μυρία ταῦτα, Πολλῆς οὖν νή- D tur, et iracundiam, quz fortitudo perhiberetur ; 


ψεως δεῖ καθαρεῦσλι ταντησὶ τῆς ἀπάτης. Ertov- 
δῆς γὰρ περὶ τὰ χρηστὰ οὐδὲν ὠφελιμώτερον νέσις, 
ὥσπερ τοὐναντίον τῆς ῥᾳθυμίας. Ὁ δ᾽ ὕπνοις ἔχδο- 
τος ὧν, xaX ἀναχεῖσθαι θέλων, καὶ ῥᾳθνμεῖν, τὰ μὲν 
αὐτῷ τεθησαυρισμένα πατρόθεν ἴτως, f) κατά τι 
συμπίκτον τύχης, ῥᾳδίως ἂν ἀποθάλοι, πολλοῖς τι- 
σιν οἶμαι τρόποις" τῶν δὲ μήπω γε ληφθέντων προσ- 
χτήσαιτ᾽ ἂν μηδὲ Ev. 


ΟΡ. 

Ἅρτος σώματι τροφὴ ψυχῇ δὲ μάθησις ἀγαθή. 
“Ὥσπερ οὖν ἐρυθριᾷν οὐ γιγνόμενον, ἐπειδὰν ἐσθίω- 
μεν, οὕτω δεῖ χαὶ τὰς μαθήσεις ἀνεπαισχύντως 
λαμόάνειν. O0. γὰρ ἔστιν, οὐχ ἔστι μέγα ταῖς pa- 


aliaque talia infinita. Quare magna opus est vigi- 
lantia, ut ab hae impostura liberi simus. Nam ju- 
venibeus serio reram horarum studio nibil utilius, 
velut e diverso negligentia nihil noxium magis. At 
qui s$0mno deditus est, et jacere supinus amat, et 
otiosus esse, partim collecta paterno fortasse stu- 
dio, vel aliquo fortunx casu, facile multis (ut opi- 
nor) modis amiserit; partim ex iis, quae nonduim 
consecutus est, ne hilum quidem acquisiverit. 
LXXV. 

Ut panis a'imentum est corporis, sic animi bona 
doctrina, Quemadmodum ergo non convenit eru- 
bescere, eum comedimus, sic omnem citra pudo- 
rem et decrine sunt percipiende. Non potest 


7061 


MANUELIS PAL/EOLOGTI 


368 


enim, non potest valde doctrinis pollere, qui cum Α θήσεσι 6vvnOTvat τὸν πρὺς τοὺς ἣλιχας ἀμιλλώμε- 


zqualibus certamen suscipit, si quidem eum vinci 
pudeat. Enimvero in cibis ipsa necessitas modum 
cuique desinit; hic autem plus semper requiren- 
dum. Rursus ibi magis expedit valetudini, ac prz- 
ferendum venit, quod expeditum, quod simplex est : 
hic vero potior omnigena rerum bonarum exerci- 
tatio. tidem pastui quam minimum temporis im- 
pendi decentius est : discendi tempus universum 
sit vite spatium, si fieri potest. Nom bonum est, 
snimnm bona re quapiam imbui, etiam tum, cum 
a corpore dirinmitur. 
LXXVi. 

Eximium quid est magnis liominem viribus prz- 

ditum fraudare neminew, nec adversus alios in- 


surgere, nec quemquam ledere ; nisi quis ledere B 


nunquam desinat, οἱ insultare tibi velit. Bonum, 
eui maxima conveniant, eum praesentia boui con- 
sulere ; si cum honesta fama non liceat accessione 
potiri. Et quidem accessione non minus esse quid- 
dam arbitror, illesa servare qux» adsunt, iis prz- 
sertiin temporibus, qua detrimenti plurimum af- 
ferre possunt, Nec illud prateriri silentio debet. 
Noris illatum publicze rei damunum tuis a mioistris, 
imputaturos tibi," qui damnum acceperint ; si cum 
opera meliorum uli posses, aut istos saltem corri- 
gere, nec illud facere volueris, et buc neglexeris, 
adeoque praestare duxeris, ut improbi plus apud te 
possint quam boni. 
LXXVI. 

Gloriosa tuis.a moribus absit arrogan!ia, sicut et 
dissimulotio, Nam ut bzc turpis est, quod ficta, 
quod inertis et degeneris animi, sic gravis altera, 
quod.superba nimium, quod mordax. Satis est non 
te magis aliorum credere laudibus, quam tibi, cum 
illa vere non sunt, nec asperum aliquid, homini- 
que jactabundo conveniens, proferre : non incedere 
cum fastu, nec attollere supercilia, licet ii, qui 
plausum dan!, verum dicant. Ád ingestas autem 
laudes ab aliis, quasi tergiversantem delicias facere, 
paucaque de se dicere, magua sentire, prope sceni- 
cum quiddam est, et egens larvze, tibi quidem mi- 
nime convenit, llonestum facinus illustris est 
pr:eco, llominis inodestia, qui magna peregit, du- 


vov, εἰ πρὸς τὴν ἧτταν αἱσχύνοιτο. ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ μὲν 
τῆς τροφῆς μέτρον ἑκάστοις fj χρεία, ἐνταυθοῖ δὲ 
χρεία τοῦ πλείονος. Κἀχεὶ μὲν αὖθις τὸ λεῖόν τε xat 
μονοειδὲς ὁγιεινότερόν τε χαὶ σπουδαιότερον" ὧδε 
δὲ χαλόν ἐστιν ἡ παντοδαπὴ τῶν χαλῶν ἄσχῃσις. 
Καὶ τῶν μὲν σιτίων χρόνος ὃ βραχύτατος εὐπρεπέ- 
στερος, ταῖς δὲ μαθήσεσι χαιρὸς ὁ βίος ὅλος, el δυ- 
vatóv * χαλὸν γὰρ μνηθῆναι τὴν ψυχήν τι χαλὸν, καὶ 
χωριζομένην αὐτοῦ τοῦ σώματος. 


0G'. 

Κράτιστον, ἰσχύοντα μέγα, μηδενὸς πλεονεχτεῖν, 
μηδὲ χατεπαίρεσθαι, μηδὲ βλάπτειν ὁντινοῦν, εἰ 
μὴ τις βλάπτων οὐ παύεται, καὶ χατορχεῖσθαί cou 
θέλει. Καλὸν, μεγίστοις συμδαέίνοντα, tol; παροῦ- 
σιν ἀγαπᾷν, ἂν μὴ μετ᾽ εὐχλείας ἐξῇ προσθεῖναι. 
Ἐμοὶ δοχεῖ προσθήχης οὐχ ἧττον εἶναι τὸ τὰ ὄντα 
τηρεῖν ἀλώδητα ἐν χαιροῖς πάνυ λωδᾶσθαι χεχτη- 
μένοις δύναμιν. Δεῖ δὲ μηδ᾽ ἐχεῖνο σιωπηθῆναι. 
Ἴσθι τὴν ὑπηρετῶν εἰς τὸ χοινὸν βλάδην σοὶ λογίου- 
μένου; τοὺς βλαπτομένους τεὶ παρὸν ἀμείνοσι ypr.- 
σθαι, ἣ γοῦν ἐχείνους ὀρθῶσαι, τοῦτό τε μὴ πρᾶξαι 
θελήσαις, xal τοῦ ἑτέρου παραμελήσα'ς, καὶ χαλὼν 
ἡγήσαιο παρὰ σοὶ πλέον ἔχειν τοὺς πονηροὺς τῶν 
βελτίστων. 


Ο0Ζ'. 
.Μῆτε εἰρωνείᾳ συνεῖναι θέλε, μήτε ἀλαζονεία συν- 
ἐστω σοι. Ἐπειδὴ τὸ μὲν αἰσχρόν * ὕπουλον γὰρ, . 
μιχροπρεπές * θάτερον δὲ βαρύ " ὑπέρογκον γάρ τι 


xaY πληχτιχύν. 'Apxet μὴ τοῖς ἑτέρων ἐπαίνοις σεαυ- 


«οὔ μᾶλλον πιστεύειν, ἐπειδὰν οὐχ ἀληθεύωσι " urbi 
εἰπεῖν φορτιχὸν μηδὲν, μηδὲ χομπάζοντος ῥῆμα" 
μὴ ἀχροθατεῖν, μηδὲ τὴν ὀφρὺν αἴρειν, . μηδ᾽ ἂν 
ἀληθεύωσιν οἱ χρατοῦντες. Τὸ δὲ πρὸς τοὺς wap" 
ἑτέρων ἐπαίνους ὥσπερ ἀχχιζόμενον θρύπτεσθαι, 
χαὶ μιχρὰ μὲν λέγειν περὶ σαυτοῦ, μεγάλα δὲ ofe- 
σθαι, μιχοοῦ δεῖν σχηνιχόν ἐστι, xal προσωπεῖον 
δεόμενον, ὅ aot μηδαμόθεν προσῆχε. Πρᾶξις καλὴ 
χῆρυξ λαμπρός. Τὸ μετριάζειν μεγάλα πράξαντι 
διπλοῦν τὸ τρόπαιον ἴστησιν, ἔχ τε τῶν ἀγαθῶν 


pium tropzum statuit, tunm factis ipsis, tum quod p ἔργων, καὶ τοῦ μὴ τούτοις ἐπαίρεσθαι. Ὁ δὲ με- 


ob ea se non efferat. Αἱ vero qui inagtas res ge- 
^ rit, et magua loquitur, tantumque non volare gestis 
praeclare rebus ipse sibi videtur, etiam iis molestus 
ac gravis fuerit, qui ejus opera bonis fruuntur. Est 
enim adversa Deo quoque superbia. Quapropter si 
glorie cupidus es, factis eam persequi debes, non 
verbis arcesserc. Nam arcessentes fugit, et ad 
illos, qui factis eam prensant, quam libentissime 
.accediL. 
LXVIII. 

Est omnino difficile mortalibus, de rebus judi- 
care. Nam quibus in. malis versamur, ea deteriora 
putamus aliis, quoniam malui, quod aicst, seipso 
quo !am inodo gravius. esse videtur, ipsaque  prae- 


γάλα μὲν ποιῶν, μεγάλα δὲ λέγων, xal povovov yt 6o- 
χῶν τοῖς χατορθώματι πέτεσθαι, xal τοῖς δι᾽ αὐτοῦ 
χαλῶν ἀπολαύουσι λυπηρὸς ἂν γένοιτο. Τὸ γὰρ ὑπερή - 
qavoy xal Θεῷ πολέμιον. Δόξης οὖν ἐρῶντα, χρὴ 
ἔργοις τε ταύτην διώχειν, χαὶ μὴ προσχαλεϊσύαι τοῖς 
λόγοις. Φεύγει γὰρ τοὺς χαλοῦντας " τοῖς δὲ ἔργοις 
αὐτὴν δεξιουμένοις ἀσμενέστατα προδέρχεται. 


Om, 
᾿Αληθῶ; τῶν ὄντων οὐδὲν εὔχριτον &ávüpua mote ἂν 
εἴη. Οἷς γὰρ χρώμεθα χαχοῖς, χείρω ταῦτα τῶν᾽ 
ἄλλων νομίζομεν " ὅτι τὸ δεινὸν παρὸν ἑαντοῦ δει- 
γότερόν πως δυχεῖ, αὐτῷ τῷ παρεῖναι τῶν οὗ κα». 


eby / 


PRJECEPTA EDUCATIONIS REGLE. 


410)" 


ρόντων πλεονεχτοῦν * xal ᾿λλάξατ᾽ ἄν τις πιέξουτος A scntia sua deprimit absentia mala : facile ut aliquis 


χούφου ἑἐμδριθέατερον μέλλον. Διὸ xal τοῖς ἀποῦσι 
προστρέχομεν, χἂν ὥσι μείζω τῶν ὄντων. Εἰ δ᾽ αὖ- 
τοῖς ἐντύχοιμεν, ἐπαινοῦμεν αὖθις τὰ φθάσαντα. 
Καὶ πολλάχις γε τυχὸν τοῦτο δράσειεν ἄν τις. Καὶ 
δηλοῦσιν, οἵ φεύγοντε; τὸν σίδηρον, ὑποδρυχίου: 
ξαυτοὺς ποιοῦσιν" εἶτα ναυαγίῳ χρησάμενοι, xat 
χινδυνεύοντες χαταδῦναι, διστόμου μαχαίρας δράτ- 


*ovtat. Καί πού τις χαπνὸν φεύγων ἀπερισχέπτως, 


εἰς πῦρ ἐνέπεσε" xoa αὖ πυρὶ φλεγόμενος, ὡς ἐπὶ 
παραμύθιον τὸν χρημνὸν ἔδραμεν. Οἱ γὰρ πολλοὶ 
τῶν ἀνθρώπων. δεινῷ τοῦ λογισμοῦ συσχεθέν- 
τος, ὅτι μὲν φεύγομεν, ἴσμεν " ὅποι δὲ χαταςευξό- 
μεθα, τοῦτο δὴ ὡς ἔοιχεν ἀγνοοῦμεν. Καὶ ἐπὶ τῶν 
εὐφραινόντων δὲ τὰ ἴσα τούτοις πάσχομεν. Οὐδὲν 
γὰρ δήπου τῶν ποθεινῶν στήσειεν ἂν ἡμῖν ἐφ᾽ ἑαυτῷ 
τὴν ἐπιθυμίαν. Καὶ δείχνυσιν αὐτὴ τρυφὴ, ἵν᾽ ἀφ᾽ 
ἑστίας ἡμῖν δειχθῇ τὸ προχείμενον. Τῶν γὰρ ἡδί- 
στων ἀπολαύοντες εἰς χόρον, ἧττον αὐτῶν ὀρεγόμεθα 
τῶν ἀφισταμένων ἁπλῶς ἡδέων. Κἂν εἰς ἡδονὴν 
ἔλαττον ἔχῃ τὸ προσδοχώμενον, πέφυκε θέλγειν τῷ 
προσδοχᾶσθαι " xal πού τις ἐπεθύμησε πολλοῖς πε- 
ριῤῥεόμενος ἀγαθοῖς, ὃ μηδὲ τοῖς δούλοις ἂν ἔδοξε 
μεθεχτόν. Δεῖ δὴ φρονήσεως ἡμῖν, ὥστε τῷ νῷ πα- 
ραθάλλουσι τὰ ὄντα τοῖς ἀποῦσιν, ὀρθήν τινα ψῆ- 
φον ἐξενεγχεῖν. 
vellent. Nimirum prudentia nobis est opus, ut 
rectam quamdam sententiam feramus. “ 
| 0e. 
Ζημία μεγίστη τοῖς πράγμασι τὸ διαχεῖσθαι ctv 


νοῦν τοῖς ἄρχουσιν. “Ὅτε δὲ ἀδύνατον φλογὶ φροντί- C 


δων ἑγχαρτερεῖν διηνεχῶς τὸν κρατοῦντα, τοσοῦτον 


ὁ νοῦς ἀπολελύσθω φροντίδων, ὅσον τε τὴν ἀθυμίαν. 


ἀποσοδῆσαι, xa μὴ συνεχέσιν ὅμόὄροις τοῦ͵ τῇδε 
βίου καταχλυσθῆναι. Πολλῶν γὰρ ὄντων xal ποι- 
χίλων, τῶν μεθημέραν χαὶ νύχτωρ ἀναγχαζόντων 
φροντίζειν, εὐχόλως ἂν χαὶ ὁ ἄρχων τὴν ζωὴν προσ- 
απολέσειε, πράγμασι παλαίων ἀεὶ, μηδαμῶς τοῖς 
λογισμοῖς ἐχεχειρίαν διδοῦσι. Φασὶ δὲ χαί τινα τῶν 
πάλαι μεγίστων, ἀδρῶς τοῖς φίλοις συνευωχούμε- 
vov, εἰπεῖν, δεῖν τὸν νοῦν φροντίδων λύειν, ὥσπερ 
τὰ τόξχ τῶν νευρῶν ἀπολύομεν, εἰ μέλλοιμεν αὐτοῖς 
ἰσχυροῖς αὖθις χρῆσθαι, ἐπαναλαδοῦσι τὴν οἰχείαν 
δύναμιν. Πλήν γε τῇ ῥᾳστώνῃ χρώμεθα, ὥς τινι τῆς 
ἀθυμίας βοηθήματι - ἄλλως δὲ αὐτὴν ἀποῤῥίπτομεν, 


leve malum, quod premit, cum futuro graviore 
commulaverit. Ea propter et cursu ad illa qoasi 
properamus mala, qu:e absunt, tametsi preesentibus 
majora sint. Ad eadem vero delati, rursum pr:eter- 
ila laudamus. Quod quidem usuvenire, vcl illi sunt 
indicio, qui ferrum fugientes, in undas sese przci- 
pitant, deinde naufragium passi, et submersionis in 
periculo constituti, gladium ancipitem prehendunt. 
Alius inconsiderate fumum fugiens, in ignem ruit ; 
ac vicissim ab igni dum uritur, ad przcipitem ru- 
pem, veluti solatium quoddam, accurrit. Nam ple- 
rique mortales, dum ratio vi rgali premitur, quod 
fugiamus, scimus : quo vero confugiamus, scire non 
possumus. Consimilia nobis et latis rebus acci- 


B duut. Nam res plaue. nulla est, ex universo rerum - 


numero, quas homines expetunt, qux in sc cupidi- 
tatem. nostram sistere possit. Argnmento est ipsa 
voluptas, ut alare, quod aiunt, rem propositant 
ostendamus. Quippe cum jucundissimis rebus ad 
satietatem fruimur, minus eas appetimus, quam ju- 
eunda simpliciter, quz non adsunt. Ac licet minus 
voluptatis habeat, quod in exspectatione positum 
est, lamen ipsa sui exspectatione delectare consue- 
vit. Imo pluribus quis bonis affluens, id appetit 
aliquando, cujus fieri participes ne servi quidem 
ente comparantes presentia cum iis, qua absunt, 


LXXIX. . 

Tristissimum rebus afferre damnum solet animo- 
rum in principibus exhilaratio. Sed quando fieri 
nequit, ut perpetuo curarum flammam sustiueat is, 
qui rerum potitur, eatenus mens curis solvatur, 
quatenus et animi molestiam depellat, nec imbribus 
hujus vite continuis obruatur. Namcum multa sint, 
eaque varia, qua (am interdiu, quam noctu prin- 
eipem sollicitum esse cogunt, facile vitam amise- 
rit, semper cuin. negotiis colluctando , quz nullas 
omnino cogitationibus inducias concedant. Perhibent 
quemdam maximum quondam virum, laute cum 
amicis epulantem, dixisse, mentem curis solveu- 
dam esse, sicut arcus enervare soleamus, siquidem 
illis iterum validis uti velimus, instauratis eoruin 
viribus, Sed hac tamen relaxatione saltem utimur, 
veluti quodam zgritudinis animi remedio; cum 


ἵνα μὴ πολὺ τρυφᾷν ἐφιεμένοις, πολὺ πρὸς vooyay. D eam. cxteroqui rejiciamus, ue voluptates nimium 


tiov ἡμῖν περιστῇ τὸ βούλημα. Τὸ γὰρ ἐς ἄκρον 
διαχεῖσθαι ἐς ἄχρον συνεστάλθαι ποιεῖν εἴωθεν. 


π΄. 

Οὐχ ἔστιν οὐδεὶς ἐν ἀνθρώποις, ὃς dv σπουδῇ καὶ 
πόνοις διηνεχῶς χρήσαιτο" ἀλλ᾽ ἡ φύσις ἐχάστῳ 
σπουδάζοντι χαὶ παραμυθίας τινὸς ἐφίεται, “Αλλοις 
μὲν οὖν ἄλλα πρὺς ῥᾳθυμίαν ἐξεύρηται" σοὶ δὲ μετὰ 
πόνους τοὺς βασιλεῦσι προσήχοντας ἀρχείτω τὰ βι- 
6a, καὶ τὸ πεδίον, ἑχάτερον μετὰ xaipoU * xal fj 
σχέδιος σχιὰ σχηνῆς, ἢ φύλλων, ἣ ἄντρων * χαὶ ἡ 
ἀπδὼν, εἰ τύχοι " fi τ᾽ ἀναπηδῶσα πηγὴ, καὶ αἱ περὶ 
ταύτην βοτάναι " λινόν τε καὶ αὐτόματον ὄψον, ἤδιον 


captantibus, in diversam partem animus tendat. Nam 
extrema quadam  exlilaratio causa vicissim esse 
mororis extremi solet. 

LXXX. 

Omnino mortalium nemo est, qui seiiis rebus 
atque laboribus intentus esse perpeluo possit : sed 
ipsa natura cujusque seria tractaniis, aliquod etiam 
solatium desiderat. Aliis igitur alia levandi animi 
causa reperta sunt. Αἱ tibi post. convenientes. re- 
gibus labores libri sufficiant et campus ; utrumque, 
cum commodum erit ; et umbra simplex ac inela- 
borata vel tentorii ve! frondium, vel antrorum , 
et luscinia, si adsit; et fons salieus, et circa fon- 


BEA. 


οὶ 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


372 


tem herbz ; et vile quidem obsonium oblatumque A δὲ πεινήσασι καὶ πανδαιϊσίας τῆς οἶκοι, Ἐῶ γὰρ 


fortuito ; sed famem afferentibus, etiam dubia - 


ecna, domi structa, jacundins. Mitto namque de 
ambrosia et nectare, fabulosis rebus, loqui. Accedat 
Lis tibi eharus equus, et canis et accipiter, et te- 
lorum in feras emissio, nunc clam , nunc pleno fa- 
cienda cursu, prout ipse semet obtulerint. Sed bis 
utere, non tanquam fine, sed melius aliquid respi- 
eieus, ut valetudinem bonam, ut popularitatem, ut 
c1perlentiam, que milites deceat. Ita flet, ut preda 
non potitus, quam semper adipisci non licet, volu- 


λέγειν ἁμδροσίαν xat νέκταρ, τὰ μυθικὰ, πρὸς οἷς 
ὁ φίλος σοι ἵππος, ὁ χύων, ὁ ἱέραξ, ἡ πρὸς τὰ θη- 
ρία τῶν βελῶν ἄφεσις, ποτὲ μὲν λάθρα, ποτὲ δὲ 
δρόμῳ χρωμένῳ, ἐπειδὰν χἀκείνοις ταυτὸν γίγνη“- 
ται. Μὴ χρῶ δὲ τούτοις ὡς τέλει, ἀλλ᾽ ἀφορῶν εἴς τι 
βέλτιον, εὐεξίαν, χοινωνίαν, ἐμπειρίαν στρατιώταις 
πρέπουσαν. Ταύτῃ xol τῆς θήρας ἀποτυχὼν (οὐδὲ 
γὰρ ἀεὶ τυγχάνειν οἷόν τε), τῆς εὐφροσύνης οὐκ ἂν 
ἀἁμάρτοις, ἐν οἷς οὐχ ἔστιν ἀποτυχεῖν, δι᾿ & σοι 
προῦργον γίγνεται τὸ θηρᾷν. 


ptate tamen in iis minime careas, qua abesse nequeunt, et quorum causa venandi laborem praci, 


pue suscipis. 
LXXXI. 


| ΠΑ’, 


Cave permiseris ad te venire propius hypocri- p Ὑπόχρισις ἔστω σοι μισητὸν, καὶ μαχρὰν ὁ ταύ- 


tam, sed omnis simulatio tibi exsecrabilis esto, ne 
Imprudens lupo ac piratze fidem, pro pastore ac 
gubernatore, liabeas. In eos, qui false carpunt alios, 
nullo enm ipsorum fructu, salibus ipse paternis 
utitor: ut hos quidem ignominia liberes, qui car- 
puntur inquam, illos vero modestiores efficias. Cre- 
dita fldeituz verba non aliter custodies, ac si quis 
ingentem auri vim apud te deposuisset. Juramen- 
tis tu quidem abstinebis, sed interim mores tui uni- 
versis optima quaque» de te polliceautur. Votorum 
conceptionem putabis esse rem plenam horroris, 
sol tu tam Deo, quam hominibus, promissa prz- 
slabis. Decere te arbitraberis, ut acceptorum ab 
a'iis beneficiorum memineris, sed aliis abs te prz- 


τὴν ἐργαζόμενος, μὴ ποτε λάθῃς πιστεύσας λύκῳ 
τε xat πειρατῇ ἀντὶ ποιμένος xat xv6spvfjsou. Σχῶ- 
τι δὲ πατριχῶς τοὺς σχώπτειν ἄλλους ἐθέλοντας, 
οὐχ ὠφελείας ἕνεχα " ὅπως τοὺς μὲν αἰσχύνης ἀπαλ- 
λάξειας, λέγω δὴ τοὺς πάσχοντας, τοὺς δὲ σωφρο- 
νεστέρους ἐργάσαιο. Πιστευθέντα δέ σοι λόγεν δια- 
φύλαττε, ἣ εἴ τις ἄν σοι χρυσίον ábphv παρέθετο. 
Ὅρκων δέ σον φειδομένον, ἐπαγγελίας ἀγαθὰς sd- 
σιν οἱ τρόποι διδότωσαν. Φριχτὸν μὲν εἶναι τὸ εὔξα- 
σθαι πάνυ νόμιζε, τὰς ὑποσχέσεις δὲ Θεῷ χαὶ τοῖς 
ἀνθρώποις ἐχτέλει. Μεμνῆσθαι μέντοι τῶν πρὸς σὲ 
τῶν ἄλλων εὐποιιῶν προσῆχον εἶναί σου νόμιζε, τῶν 
παρὰ σοῦ πρὸς ἄλλους ἐπιλανθανόμενος “ θέλε δὲ 
πλεονεχτεῖν, οὐχ ὑστερεῖν ἀμειδόμενος, Κἂν ταῦτα 


stitorum obliviscaris. Et quidem vincere compen- C πράττων διατελῇς, φεύγων xal τὸ ὕφαλον αἶσχος 


sandis beneficiis, non vinci velis. Quse si facere 
non desines, occultum quoque dedecus fugiens 
(nam larva scenaque vix etiam scurris concedenda, 
qui vel colaphos accipere non dubitant, ut risum 
aliis moveant): orationem tuam jnrisjurandi laco 
mortalibus universis suffeeturam arbitror. 
LXXXII. 
. Virls principibus haud male conveniunt gravitas 
atque magnificentia ; sed miscenda tibi semper ei 
frigori, quod inesse gravitati videtur apta quadam 
suavitas : et severitati, quse magnificentie videlur 
inesse, grata quz»dam popularitas : ut his. quoque 
rebus Imperio tuo decus concilies, οἱ audientes 
dicto subditos in iis habeas, qua vi mentis optime 
perspexeris; absque quo sit, nihil utilis rei fleri 
poterit. Et ex voto sane res tibi non parum succe- 
det, si benignum et formidabilem in 608, quos 
convenit, te geres, nec jus tuum in omnibus accu- 
rate spectabis, et poenas non ab omnibus exiges: 
maxime vero, si non minus factis, quam verbis, 
eos persuadebis, rectius tibi, quamipsismet, eorum 
esse perspecta commoda. Quippe si futurum pa- 
ruerit, ut monitis tuis obtemperantes, ejus obe- 
dientiz fructum feraut, etiam factis hortatus tuos 
antevertere studebunt. Hoc medicis, -hoe guberna- 
toribus, hoc pastoribus largitur, ut etiam nutibus 
impellere possint. | 
LXxX3XIIl. 
lImitari nolis ejus animi studia, quem non amas, 


(τὸ γὰρ προσωπεῖον, xal ἡ σχηνὴ, μόλις ποῦ GvY- 
χωρητέα γελωτοποιοῖς ἀνθρώποις, ol xal ἐπὶ κόῤ- 
ῥης ῥαπίζονται, ὥστε τοὺ; ἄλλους rsAása:), οἶμαί 
σοι καὶ λόγον ἀνθ᾽ ὄρχον πρὸς ἅπαντας ἀρκέσειν 
ἀνθρώπους. 


UB. 

Σεμνότης xal μεγαλοπρέπεια ἡγεμόσιν οὐχ ἀπᾷ- 
δει. Δεῖ σε δὲ χιρνᾷν ἀεὶ τοῦ μὲν σεμνοῦ τῇ δ᾽» 
χούσῃ ψυχρότητι τὴν γιγνομένην ἠδύτητα, τοῦ δὲ 
μεγαλοπρεποῦς τῷ ἀμειλίχτῳ δοχοῦντι χοινωνίαν 
yapíeczav* ὅπως φαίνοιο xal τοῖσδε πρέπων ἦγε- 
μονίᾳ, καὶ σχοίης γε τοὺς ὑπὸ σὲ πειθομένους, οἷς 
ἂν ὡς ἄριστα γνοίης * οὗ χωρὶς οὐδὲν ἔστι γενέσθαι 
τῶν ὀνῆσαι δυναμένων. Τούτου δὲ ἐπιτυχὴς ἂν γέ- 


νοῖο, οὐχ ἥχιστα μὲν ὧν χρηστὸς καὶ φοδερὸς οἷς 


προπῆἧχει, καὶ μὴ τὸ σαυτοῦ σχοπῶν ἀχριδῶς ἐν 
ἅπασι, καὶ δίχας o0 παρὰ πάντων λαμθδάνων " μά- 


“λιστα δὲ, εἰ πείθεις αὐτοὺς ἔργοις οὐχ ἧττον ἣ λό- 


γοις, ὡς ἄρ᾽ ἐχείνων ἄμεινον τὸ ἐχείνων συμφέρον 
ἐπίστασαι. Σαφοῦς γὰρ γεγονότος ἐχείνου, ὡς πει- 
θομένοις σοι παρα:νοῦντι εὖ ἂν σχοίη τουτοισὶ τὸ 
πεπεῖσθαι, φθάσαι σὸν τὰ: παραινέσεις ἐθελήσουσιν 
ἔργοις. Τοῦτο ἰατροῖς, τοῦτο χυδερνῆταις, τοῦτο 
ποιμέσι δίδωσι τὸ χαὶ τοῖς νεύμασιν ἄγειν, 


ΠΓ’', 
Ἧς μὲν οὐχ ἐρᾷς Ψυχῆς, ὡς οὐχ ἐρώτης τῶν 


$13 


FPR/ECEPTA EDUCATIONIS REGLAE. 


9. 


καλῶν, ταύτη; μὴ μιμοῦ τὰ ἐπιτηδεύματα * f δ᾽ αὖ 4 velut honestarum. rerum. minime studiosum. At 


σύνοισθα ἀγαθὰ, τὴνδε ζήλου. Μᾶλλον δὲ, ἐπειδὴ 
μτδεὶς ἀνθρώπων ἐστὶν ἢ πάνθ᾽ ὁμοῦ τἀγαθὰ, f) 
μηδέν τι χεχτημένος, καὶ ἔνεστί που καὶ φαῦλον 
ἄνδρα χρηστὸν λόγον εἰπεῖν͵ xai τοὐναντίον γενέ“ 
σθαι, κρεῖσσον εἰπόντι καλὸν πεισθῆναι, χἂᾶν ἐχεῖ- 
vo; οὐχ ἐργάζητει, ἣ τἄλλα μὲν ὄντι χρηστῷ, φαῦ- 
λον δ᾽ εἰπόντι συνθέσθαι. Καχὸν ἡ ἔρις καὶ τὸ 
ἀντίτυπον" χαχὸν τὸ πᾶσιν ἀχολουθεῖν, xal τὸ μα- 
λάττεσθαί τε, καὶ ἔλχεσθαι νοῦ χαυνότητι, "Ex δια- 
μέτρου μὲν ταυτὶ διέχετον, ἄμφω δὲ λύμη τοῖς 
χεχτημένοις, Τὸ δ᾽ εἴχειν λόγοις ἀγαθοῖς, ὅθεν ἄν 
ποτε λέγοιντο, τοῦτο δὲ μέσον ἐστὶν, ἔντορνον ὅλον 
ἀχριδῶς, μηδὲ τῷ μώμῳ λαδὴν παρέχον. Πρὸς γὰρ 
τὸν φεύγοντα τὰς ἀχρότητας μηδ᾽ ἂν ἐχεῖνον οἶμαι 


cujus tibi virtutes not:e sunt, eum zemulare.. Imo 
potius, cum mortalis nemo sit, in quo vel cuncta 
simul sint bona, vel omnino nullum, cumque fleri 
possit, ut vir malus egregium verbum proferat, ac 
vice versa : przstot ei parere, qui boni quid protu- 
lit, tametsi verbis facta non respondeant, quam 
homini czeteroqui bono, sed qui mali quid pronun- 
tiavit, assentiri. Malum quid est contentio et ad- 
versatio : malum, omnes sequi, flecti, levitate nien- 
tis impelli. Distant hec quidem a se invicem ex 
intervallo, sed ambo perniciem afferunt iis, in 
quibus exsistunt. Αἱ orationibus cedere bonis, a 
quocunque tandem proferantur, id vero et politis- 
simum plane quiddam est, ac ne Momo quidem 


ἀναισχυντεῖν. Kal πανταχοῦ δὲ χρώμενον ταῖς με΄ B ipsi reprehensionis ansam praebet. Quippe ne hunc 


σότησι, φαΐίνοιο ἂν ταῖς ἀρεταῖς χρώμενος. “Ὅρος 
γὰρ αὐτῶν τὸ μέσον ἔδοξεν εἶναι. 


ΠΛ’. 

Ἤδκιστ᾽ ἂν ἀρμόσειεν αὐτοκράτορι ἣ βουλαῖς ὑπο- 
τετάχθαι, ὡς ὑφ᾽ ἀρμοσταῖς ἑαυτὸν ποιοῦντι, ἢ τισιν 
ἀξιολόγοις ἐπιχειρεῖν, uj χαλῶς βεδουλευμένῳ, καὶ 
τὰς γνώμας ἔχοντι τῶν φιλούντων. Βουλευτέον δ᾽ 
ἂν εἴη τὸ μήτ᾽ ἀδύνατον χαλὸν, μήτε εὐχερὲς μὲν 
πραχθῆναι, καχὸν δὲ, μήτε τι τῶν ἀναγκαίως ἐπερ- 
γομένων" ἀλλ᾽ ὃ σπουδῆς χαὶ φρονήσεως ἔργον bv, 
ὀνήσει γε χαλῶς πραχθέν" χαὶ μὴ πραχθὲν, ἢ χα- 
χῶς, ζημίαν ἐνεγχεῖν δύναται. Καλῶς δὲ ἂν τότε 
πραχθείη, ὅτάν ἧ μεθ᾽ ἑαυτοῦ χεχτημένον τούτων 
δὴ τῶν τελιχῶν καλουμένων ὁλόχλῃρον, εἰ δυνατὸν, 
τὴν ἐξάδα" εἰ δὲ μὴ, τὰ πλείω τούτων, ἢ τά γε 
χρείττω xal τελεώτερα, Καλὸν δὲ xal πρὸ τῆς 
χρείας βουλεύεσθαι ὡς ἣν ἐπείγῃ τὸ βουλευόμενον, 
ταραχῆς τὰς διανοίας ἐμπιπλῶν ἐμποδὼν αὐτὸ γί- 
νεται τῇ οἰκείᾳ διορθώσει. 


ΠΕ. 

Ὁ βασιλεὺς ἐννόμως ζῶν, καὶ νόμοις ἄγων τοὺς 
ὑπ᾽ αὐτὸν, χαθάπαξ ἐναντίος ἐστὶ τοῖς τυραννεῖν 
ἐθέλουσιν, οὗ νόμον ἀπαράδατον ἔχονδι τὰ; ἑαυτῶν 
ἧδονάς, Ἐοιχέναι γὰρ δοχεῖ τὸ βασιλεύειν τῷ τυ- 
pavvslv.. Διίστασθον δὲ ἀλλήλων, ὅσον οὐδ᾽ εἰπεῖν 
εὐχερὲς. Τῷ μὲν γὰρ τυράννῳ τὸ δύνασθαι τὸ τοὺς 
ὑπ᾽ ἐχείνῳ χαυνοῦν ἐστι" κἂν ἰσχὺν προσλάθῃ “ὃ 
χοινὸν, ὀνειροπολεῖ τὴν αὐτοῦ χαθαίρεσιν " 6 δ᾽ ἀλη- 
θῶς βασιλεὺς τοῖς ὑποταττομένοις οἱ πλήθεσι, πα- 
τρὺς, ποιμένος, ἰατροῦ, διδασχάλουν, χαὶ εἴ τι σχῆμα 
δύναται σώζειν, τόπον σώζων τυγχάνει. Νομίξων 
δὲ ἐν τῷ χοινῷ συνίστασθαι τόχείνου συμφέρον, χαὶ 
Χριστῷ διαχονῶν, xal μιμούμενος αὑτὸν μᾶλλο» τῷ 
διαχονεῖν ἢ τῷ ἄρχειν, χαίρει βελτιῶν τὴν ἀρχὴν 
τῶν βελτιουμένων ἄμεινον. Εἴη; μοι τοιοῦτος, ὦ 
φίλτατε. 
quam imperando : plus voluptatis capit, 
cius perveuit. Talis mihi sis, charissime fili. 


quidem arbitror impudenter adversus illum agere, 
qui extremitates vitat. Denique 51 media rebus in 
omnibus anplecteris virtutes. Nam earum finitio. 
nem placuit ex eo, quod medium sit, constituere. 


LXXXI!V. 


Decuerit haudquaquam imperatorem, vel consiliis 
alienis esse subjectum, quasi inoderatoribus sese 
submittentem, vel alicujus momenti res moliri prius 
quam recte consultaverit, eorumque sententias, a 
quibus diligitur, babeat.In consultationem vero de- 
ducendum, nec bonum, quod (ieri nequit, nec si 
quid effectu facile, scd. inalum, nec. quidquid ne- 
cessario constat eventurum ; sed quod cum studio. 


C prudentiaque perfici possit, recte factum conducet, 


ac non factum vel factum male, detrimentum afferre 
poterit. Tunc autem recte factum erit, cum integre, 
δὶ ficri poterit, sex illas virtutes, quos extremas 
vocant, continebit : sin autem, vel majorem illarum 
partem, vel pr:estantiores atque perfectiores. Eti. 
bonum est, deliberationes prius, quam sit opus, 
institui ; quippe, quod in consultationem venit, si 
nimium urgeat, perturbatione menles implet, et 
quo minus baberi remedium possit, impedit. 


LXXXV. 


Et ipse secundum leges vivens, et subditos ex 
legum prescripto gubernans rex, plane diversus ab 
iis est, qui tyrannidem exercere volunt ; unam- 
que legem inviolabilem habent, suas nimirum libi- 
dines. Nam qu:edam inter regium  dominatam, et 
tyrannidem, esse similitudo videtur : sed tantum a 
se invicem discrepant, quantum ne dicendo qui- 
dem explicari facile potest, Tyrannus in eo poten- 
tiam suam sitam putat, si suos ipse subditos debi- 
litet ; ac si res publica robur allquod acquirat, 
eversionem protinus ipse suam somniat, Verus au- 
tem rex erga subjectos sibi populos, patris, pa- 
storis, medici, doctoris, et si qua saluti. censulere 
persona potest, ejus locum obtinct. Cumque com- 
modum suum contineri publico putet, et Christi 
minister sit, et magis illum imitetur iuservien:lo, 


regnum melius efficiendo, quam ilii, ad quos cjus rei fru- 


c1) 
LXXXVI. 


Velis quidem ad id, quo in bonis extremum est, 
pervenire; sed scias, id studium in eorum esse 
numero, qua perfici nequeunt, Interea ne doleas 
quod currens, metam non attingas. Non enim hoc 
spectandum, quod bonum sit aliquod, hominum 
virtute sublimius, sed quod is, qui cursu ad id con- 
tendit, propius semper accedat. Hunc sibi qui sco- 
p'm statuit, eumque consentanea ratione petere 
non desinit, sepius quidem attinget ; ac licet aber- 
ret, amplius tamen aliquid habebit, quam alii. 
Naim qui temere feruntur, instar navium instru- 
mento suo carentium ; quique vitiose viventes, be- 
ne vivere videri volunt, eaque re delectautur, his 
ne speranda quidem malorum emendatio. Qui vero 
rationis preceptionibus regitur, etiamsi peccet, 
malum tamen ipsum neceasario sentiet, id quod 
emendationis est initium 

LXXX VII. 


' Siqui mortem in bellis formidant, ii fugere so- 
lent ; ct qui fugient, magis cadunt, quam qui mor- 
tem contemnentes, stare malunt. Est enim peri- 
rulosa tergorumadversus manus pugna. Itidem qui 
gladium metuunt, ab eo conficiuntur, ne sepultu- 
rx? quidem honorem impetrantes : at qui veluti 
mortem oppetituri pugnant, ii s pius victorias adi- 
piscentes, ct rem gerentes optime, non superstites 
modo sunt, verum etiam coronantur et :quissima 
quidem utrumque ratione. Nai de non metuendo fit, 
ut stetur, a stantium vero partibus, victoria; vieto- 
reg autem coronis potiuntur, atque hac si strenuis 
et animosis contingunt, timidis evenire contraria 
paret. Quod si maxime quis cadat in pugna, ct 
alius incolumis revertatur, tamen hunc homines ob 
ignominiosam vitam miserantur, illum causa mor- 
tis obitzxe cum gloria beatum praedicant. Jam quod 
prodigii quasi plenum est, norunt hzc quidem om- 
nes, et malum tamen admittitur, conversis velut 
in fugam animis ab aliqua re territante. Tibi vero 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


316 
DG. 

Θέλε μὲν ἐς ἔσχατον τῶν καλῶν ἐλθεῖν, γίνωτχε 
δὲ ἀδύνατον τὴν ἔφεσιν ταύτην οὖσαν" xal μὴ ἀθύ- 
μει, τρέχων μὲν, οὐχ ἐφιχνούμενος δέ. Οὐδὲ γὰρ 
τοῦτο δεῖ σχοπεῖν, ὅτι τἀγαθὸν ὑψηλότερον τῆς ἀρε- 
«ἧς τῶν ἀνθρώπων * ἀλλ᾽ ὅτιπερ ὁ τρέχων ὡς αὐτὸ 
ἐγγυτέρω γίνεται. Καὶ ὁ τοῦτο θέμενος ἑαυτῷ σχο- 
TV, χαὶ τῷ εἰχότι βάλλων οὐ κανόμενος, κολλάχες 
μὲν ἐπιτεύξεται, ἕξει δέ τι πλέον τῶν ἄλλων, κἂν 
ἀποτύχῃ τοῖς μὲν γὰρ ὡς ἔτυχε φερομένοις, χατὰ 
τὰ ἀνερμάτιστα πλοῖα, καὶ ζῶσιν ἐν φαυλότητε 
ὥσπερ ἐν χρηστότητι, χαὶ ἡδομένοις τῷ πράγματι, 
οὐδ᾽ ἐν ἐλπίσι χείσεται τῶν xaxov ἡ διόρθωσις, Ὃ 
δὲ λογισμοῖς ἰθυνόμενος, χἂν ἀμάρτῃ, ἀνάγκαις 


Β πάσαις αἰσθήσεται τὸῦ δεινοῦ, ὅπερ ἀρχὴ διορθώ- 


σεὼς. 


. IZ. 

Ἐπὶ τῶν πολέμων ol φρίττοντες τὸν θάνατον, offe 
φεύγουσι * xal φεύγοντές γε πίπτουσιν ἧπερ otl 
ἱστάμενοι, χαταφρονοῦντες θανάτου. Δεινὴ γὰρ μάχη 
γώτων πρὸς χεῖρας, xal ὀῤῥωδοῦντες τὸ ξίφος, ἔρ- 
Ὑον τούτον γίνονται, μηδὲ γοῦν ταφῆς ἀξιούμενοι. 
Οἱ δ' ὡς τεθνηξόμενοι διαμάχονται, Cool τε καὶ 
στεφανοῦνται, πολλάχις περιγινόμενοί τε καὶ ἂρι- 
στεύοντες μάλα γε εἰχότω: ἀμφότερα. "Ex μὲν γὰρ 
κοῦ μὴ φοδεῖσθαι τὸ ἴστασθαι, μετὰ δὲ τῶν βεδη- 
κότων ἡ νίχη. Τούτων δὲ οἱ στέφανοι γίγνονται. Καὶ 
εἰ τοῖς εὐψύχοις ταντὶ, δῆλον ὅτι τἀναντία τοῖς δει- 
λοῖς. Εἰ δὲ χαὶ πεσεῖταί τι; ἐν τῷ πολεμεῖν, καὶ 
φεύγων ἄλλος σῶς ἐπανήξει * ἀλλ᾽ ὅδε μὲν τῆς μετ᾽ 
αἰσχύνης ζωῆς οἰχτείρεται, ἐχεῖνος δὲ μακάριος τοῦ 
μετὰ δόξης θανάτου. Τὸ δὲ δὴ θαύματος γέμον, 
πάντες μὲν ἴσασι τάδε γίγνεται δ᾽ οὖν τὸ δεινὸν, 
τῆς ψυχῆς ἡμῖν τραπείσης ὕπό τον δεδιττομένου. 
᾿Αλλὰ σοὶ μὴ προπεπῶς μηδὲ ἀδίχως ápapdwe τὰ 
ὅπλα, ὁ μετ᾽ εὐχλείας θάνατος προτιμάσθω ἣ τοῖς 
πολεμίοις παραχωρῇσαι θριάμθου. 


nec temere nec injuste ΔΓΙΩΔ capienti, potior conjuncta cum οἰογίδ mors esto, quam ut hostibus 


triumphum de te concedas. 
LXXXVIII. 


Minime hoc tibi tantopere spectandum ne viribus 
adversariorum succumbas, atque ne ab iis, qui te 
amant, in illo preciaro dilectionis certamine supe- 
reris. Licet hostis hostem, licet adversarius alte- 
rum prostraverit, multi tamen fortunz victoriam 
acceptam ferent. At illi, qui ab amantibus amando 
vincitur, ne quidem unus ignoverit eorum, qui re- 
cle diligere norunt. Quamobrem turpe quidem ho- 
sibus, sed turpius, amautibus inferiorem esse. 
Omnium vero turpissimum esse videtur, leve quid- 
dam putare liberos. Studio laudabilium ^ operum 
longo parentes ex intervallo sequantur. Et quonam 
pacto quis aliter de eis statuat, si, cum ferre liberi 
nequeant, quin hzereditate majorum suorum faculta- 
tes universas adeant, virtutem eorum quasi piaculum 
quoddam rejecerint ? Habes tam a patre, quam ἃ ma- 


ΠΗ’. 

Οὐχ οὕτω σοι προσήχει σχηπεῖν, ὅπως μὴ γένοιο 
τῶν ἀνταγωνιζομένων ἐλάττων, ὥσπερ μὴ τῶν σε 
φιλούντων ἀπολειφθῆναι πρὸς τὴν ἀγαθὴν τῆς ἀγά- 
πῆς ἅμιλλαν" χἂν πολέμιος ἐχθρὸν χατενέγχῃ, xàv 
ἀντίπαλος ἕτερον, πολλοὶ τῇ τύχῃ λογιοῦνται τὴν 
νίχην. ᾿Ηττωμένῳ δὲ φιλούντων οὐδ᾽ ἂν «I; συγγνοΐξη 
τῶν φιλεῖν ἐπισταμένων ὥστ᾽ αἰσχρὸν μὲν τῶν 
ἐχθρῶν, αἴσχιον δὲ τῶν φιλούντων ἥττω φανῆναι. 
Δοχεῖ δὲ αἴσχιστον πάντων χοῦφον ἡγεῖσθαι τοὺς 
παῖδας χατόπιν ἱέναι γονέων εἰς τὴν τῶν σπουδαίων 
ἔργων ἐπιμέλειαν. Καὶ πῶς τις ἄλλως χρινεῖΐ ; εἰ 
τῶν ἑαυτῶν μὲν προγόνων οἱ παῖδες οὐχ ἂν ἀνά- 
Gyo:vto μὴ πάσης τῆς οὐσίας χληρονομεῖν, τὴν δὲ 
ἐχείνων ἀρετὴν ὡς ἄγος ἀποῤῥίψαιεν ; Ἔχεις πολ- 
λοὺς xat πρὸς πατρὸ;, xal πρὸς μητρὸς ἀγαθοὺς 
προγόνους. Ἔστι σοι φύσις ἀγαθὴ παρὰ Θεοῦ δεδο- 


371 


PRARCEPTA EDUCATIONIS REGLE. . . 


918 


μένη. Εὐλαδοῦ φύσιν ἀγαϑὴν χαταισχῦναι, τῷ μὴ A tre, multos egregios avos; habes indolem bonam, 


ζηλοῦν τοὺς ἀγαθοὺς τῶν προγόνων. 


πΘ΄. 
Σημεῖον στρατιᾶς χαχῆς, xal φεύγειν οὔσης ἑτοί- 
pou, τὸ μεθημέραν ἑαυτοὺς ἀφανίζοντας, νύχτωρ 
ἐπιφύεσθαι τοῖς ἐχθροῖς. Μήτε γοῦν αὐτὸς νυχτὸς 


ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς ἐχδράμῃ:, ἦν μὴ χατεπείγῃ χρό- 


νος, καὶ τὸ νικῆσαι πρόδηλον f, fj καὶ ἕτερον εἰπεῖν, 
ἣν μηδ᾽ ἐν ἐλπίσι χέηται τὸ χρατῆσαι φανερῶς, xal 
τὸ ἐπιτεταμένον τῆς μάχης ἀπειλῇ σοι θάνατον. 
Μήτε μὴν τῶν ἐναντίων νυχτὸς ἐφαλλομένων ix- 
πλήττου. Σχότῳ γὰρ, καὶ ψόψῳ, καὶ φωναῖς ἐλπῖζον- 
τες τρέψειν, οὐ γενναιότητι ψυχῆς, οὐδὲ χαρτερίᾳ, 
ἐπειδὰν αὐτοῖς οὐ κατ᾽ ἐλπίδας χωρήσῃ τοὐγχείρημα, 
μηδενὸς διώχοντος μάλα φεύγονσι. Δεῖ δὲ πᾶν, ὃ 
δίδωσι περιγενήσεσθαι προσδοχᾷν, εἰς τοὐμφανὲς 
ἄγειν τῇ στρατιᾷ, ὅπως ἄν σοι χοινωνοῦντες τῆς 
δόξης, ἀδεέστερον χαὶ τοῦ πολέμον κοινωνήσαιεν. 
Οὐ μόνον γὰρ τὸ ἰσχυρὸν καὶ φοδερὸν xa0' αὐτὸ, 
ἀλλὰ δὴ καὶ τὸ δοχοῦν βλάπτειν εἴωθε. Τὰ πλήθη 
γὰρ εἰς δόξαν μᾶλλον ἣ τἀληθὲς ἀποὔλέπει. 


I. 
Εἰδότι ἄν που λέγοιμι. Ἱξεύει μὲν ὁ θηρευτὴς 
αἰετὸν, ἀλλ' ἀπροόπτως ποιδύμενον τὰς εἰ; τοὺς 
πτόρθους χαταγωγάς. Καὶ λέων μὲν ἁλίσχεται πᾶ- 
γᾶις, ἀλλ᾽ ἀπρονοήτως βαδίζων. Κορυδαλοὶ δὲ πάγης 


divinitus tibi concessam :cave, praeclaram indolem, 
praclaros avos haud :mulando, dehonestaveris. 
LXXXIX. 

Omnino signum est exercitus ignavi, etad fu- 
giendum parati, si seipsos interdiu occultantes, 
noetu hostes adoriantur. Ncc igitur ipse noctu in 
hostes procurreris, nisi tempus urgeat, οἱ victoria 
te potiturum evidenter appareat; vel, ut aliter lo- 
quar, si nec speranda 811 aperto Marte victoria, el 
pugne vehemens impetus mortem ibi minetur, 
ncc adversariis noctu te invadentibus, snimo per- 
turberis. Nam quia tenebris, et strepitu, et clamo- 
ribus, non animi strenuitate, nec laborum toleran- 
tia, se tuos in fugam acturos sperant, cum pri- 
mum pro spe concepta conatus iste non successerit, 
sdmodum persequente nemine fugiunt. Debes au- 
tem quidquid victorix spem tibi pollicetur, ob ocu- 
los exercitui ponere, ut inopinionem tuam pertra- 
cti, promptius in societatem pugna veniant. Quippe 
non tantum id, quod reapse validum est, ac formi- 
dabile, verum etiam quod exse videtur, nocere so- 
let. Nam vulgus hominum magis opinionem quam 
veritatem spectat. ) 

XC. 

Dicam xiquid non nescienti. Visco quidem aqui- 
lam venator capit, sed imprudenter in arborum sese 
ramos demittentem., [tidem leo indagine capitur, sed 
temere progrediens. Galerit:e vero tendicula capi 


ἀνώτεροι ὡς ἐπιτοπλεῖστόν εἰσιν, ὡς μὴ προπετῶς, C plerumque nequeunt, quod non temere ncc avide 


μηδὲ λίχνως τῶν εἰς τροφὴν προχαλουμένων ἀπτό- 
μενοι. 'H δὲ δορκὰς ἔργοις αὐτοῖς συνιστῶσα τοὔ- 
νομα, βρόχοις οὐχ εὐάλωτος γίγνεται. Καὶ πολλά γε 
ἕτερα πολλῷ τούτων φαυλότερα, σοφὴν ἐπιδειχνύ- 
μενα δίαιταν, τῶν ἐπιδουλευόντων χαταγελᾷ. Ὥστε 


τοῖς ἀνθρώποις προδέχουσι μᾶλλον τῶν θηρίων ἐξέ-" 


eta: ἐπιδουλὰς διαδρᾶναι. Πολλῆς μὲν οὖν φροντίδο; 
δεῖ χαὶ ἰδιώταις ἀνδράσι, μόνα γε τὰ xav! αὐτοὺς 
ἐνεργοῦσιν, εἰ δεῖ μὴ πειραθῆναι πολλῶν χαχῶν " 
τοῖς δὲ λαχοῦσι προΐστασθαι ἐπιμελεῖσθαι τῶν ἄλ- 
λων τὸ πᾶν ἐν τῷ φροντίζειν ἐστὶν ὑπὲρ τῶν χοινῶν" 
τὸ προνοεῖν χαὶ οἰχονομεῖν φυλαχὴ τῶν ὑπαρχόν- 
τωὺ ἀκριδὴς, τῶν οὐχ ὄντων πορισμὸς ἄφθονος, av - 
τηρία τῶν ὑπὸ χεῖρα, ἐχθροῖς ὀλέθριον βέλος. Τὸ δὲ 
μὴ προσέχειν χαὶ ἀμελεῖν προχαλεῖται τὰ δεινὰ, 
ἐφέλχεται τὰ βλάπτοντα. Τὸ πᾶν συντόμως εἰπεῖν, 
διαφθείροι ἂν καὶ βουχόλῳ, xal αἰπόλῳ, χαὶ ἱππο- 
qop6Q τὴν ἀρχὴν, μήτοι γε στρατηγῷ. Τοὺς γὰρ 
βασιλέας παρέρχομαι, τηλιχοῦτον ἅρμα ἐλαύνοντας" 
ὧν γὰρ δὴ χρεία τοῖς ἥττοσι, πολλῷ γε αᾶλλον τοῖς 
χρεΐττοσιν. 


Α΄, 

Ἰδοὺ καὶ νῦν εἰρήσεται τῶν ἀναγχαίων σοι γνῶ- 
γαι. Εἰ ἐπιστημόνως τις τοῖς ἀνὰ χεῖρας πράγμασι 
χρῷτο, οὐδὲν χωλύσει καὶ τἀναντία εἰς ἕν τι φέρειν 
τῶν ἀγαθῶν. Καὶ σχόπει δή μοι τὸν λόγον. Τὸ μὲν 
γὰρ ἐπιλελῆσθαι τῷ μεμνῆσθαι ἐναντιώτατον * ἀλλ᾽ 


soleant escas attingere. Dorcas quoque nomini suo 
re ipsa fldem faciens, laqueis haud facile capi po- 
test. Itidem alia multa longe his ignobiliora, vafriciae 
documenta singularis edentia, rident eos, ἃ quibus 
ipsis insidi struuntur. Quapropter si animum ho- 
miues advertere velint, felicius quam ips: ferz, 
insidias evitare poterunt. Enimvero agna priva- 
tis quoque hominibus opus est cura, suas duntaxat 
res agentibus, ut complura mala non experiantur 
At iis, quibus obtigit tum aliis praeesse, tum curam 
eorum gerere, summa rerum in sollicitudinede ne- 
gotiis publicis est sita. Nimirum providere rebus, 
et easdem recte constituere, presentium bonorum 


. accurata est conservatio, et acquisitio copiosa 60- 


rum, quz» desiderautur, etsubditorum salus, et ho- 
stibus exitiale telum. Atsecordia negligentiaque 
dira elicit n:ala, et attrahit noxia ; brevibus ut to- 
tam rem complectar, hzc et. bubulco, et. caprario 
et equario regimen omne perdiderit, nedum copia- 
rum imperatori. Quippe reges qui talem tantumque 
currum agunt, etiamsilentio prztereo. Nam qua 
res in iis, qui sunt inferiores, multo magis in. po- 
tentioribus requiruntur. 
XCI. 

Ecce nunc quoque dicetur aliquid cognitu tibi 
necessarium. Si perite quis praesentibus utatur re- 
bus, nibil impediet, quotminus et illis contrarix bo- 
num ad aliquod tendant. Et vide mihi, quzso, rati 
nem, Oblivisci ac me77:7*-*^, maxime coutra 


14 . 


MANUELIS PAL/OLOGCI 


e 380 


Suet. AC vero si ambo in loeo fiant, erunt in primis A εἰ μετὰ τοῦ χαιροῦ γίγνοιτο ἄμφω γε, πάνυ χαλόν- 


bona; ecteroquin utramque nozium. Atque hoc 
tibi dieto quodam explieabitur, complectente prte- 
ceptionem znigmaticam, ut mentem tuam excitet, 
ne leviter et summatim, qux»  dieuntur, inspiciat, 
eed intellectum eorum studiese pervestiget. Si obli- 
viscena eorum, quas a tergo sunt, ulteriora eontento 
cursu persequaris, si memor ἃ tergo relictorum, 
porro se offerentia vitanda statuas, non amissis, 
quse pone sunt, etiam quod persequeris, omnino 
assequeris, et ἃ praeteritis liberatus, facile perse- 
quentia quoooe vitabis. Αἱ vice versa, quod exitiale 
faerit. 
ΧΟΙ͂ΙΪ. 


ἄλλως δ᾽ ἂν ἑχάτερον βδλαδερόν. Καὶ δηλώσει λόγος 
ἐχεῖνος, αἰνιγματώξους παραινέσεως ἐφαπτόμενος, 
ὅπως σοι τὸν νοῦν διεγείρῃ, μὴ ἐπιπολαίως ἐρᾷν. 
«οὺς λόγους, ἀλλ᾽ ἐπιμελῶς θηρεύειν τὴν τῶνδε 
Ὑνῶσιν. "Ekv τῶν ὄπισθεν ἐπιλανθανόμενος, τὰ 
πρόσω γε διώκῃς συντόνῳ δρόμῳ " ἐὰν μεμνηρένος 
«ὧν ὕπισθεν, φεύγειν βουλεύσῃ τὰ ἔμπροσθεν " οὐχ 
ἀπολέσας τὰ ὅπιαθεν, καὶ «b διωκόμενον καταλήψῃ 
πάντως" τῶν τε φθασάντων ἀπαλλαγεὶς, ῥᾳδίως δια- 
φεύξῃ xal τὰ διώκοντα. Τὸ δ᾽ ἐνηλλαγμένον ὁλέ- 
θριον. 


LB. 


Revera splendidum ornamentum et (Irma turris ἃ Ἡ σιωπὴ κόσμος λαμπρὸς, πύργος ἰσχυρὸς χεχτη- 


est laciturnitas iis, qui ea prediti sunt, Potius 
autem junioribus, quam qui vegetam ad ztatem 
p 'rvenere, convenit. Imo et virili potius ztati. con- 
venit quam virili provectioribus,. Nam quidquid 
víate provectius, simpliciter ut dicam, experientia 
majore prestat. Et decentius dubio procul est, 
audire magis experientes, qnam licenter rudiores 
garrire. Loquendi sane tempus hoc esse arbitror, 
cum respondendum est, cum crimine asperso sus- 
cipienda defensio, vel de re quapiam docendus 
alius, recte docentibus cognita, dicentisque digni- 
tati conveniente ; quaeque prolata, fructum aliquem 
attulerit, silentio pressa, nocuerit. Caeteroqui vero 
quiescere prastat, uti philosophus ille medicus 
dixit. 
ACH. 

Ante res alias pulcherrimum quid est, in omni- 
. bus nosse quid prsestet, ac facultalem habere prz- 
clare dicendi , et ea facultate multum videri ad 
p'rsua.lendum posse, rerumque polchraruwm amo- 
rem sapienter animis- indere. Sed iamen eum, qui 
norit, εἰ verbis exponit meliora, sponte deteriora 
facere, nec dictu, nec cogitatu mihi quidem facile 
videtur, quanti res ea dedecoris plena sit. Nam 
turpe quiddam est, malum facinus, quocunque 
inodo (lat : turpius, non ignoranter admissum sce- 
lus : longe turpissimum, eum, qui docet alios , 
quid zquum rectumque sit, aliorumque vitam cor- 
rigere potest, seipsum correctionis expertem relin- 
quere. Omnem hoc excusationem tollit. 


XCIV. 


Temperat:e ingenio doctrine nihil *quiparandum 
venit, nihil ingenio melius, quod doctrina collu- 
stratum est. Nam et alterutrum per se pulchrum 
ct optabile quid fuerit : at vero δὶ ambo coeant in 
unum, bab»! quam admiranda, quam egregia, 
quam przestans conjuuctio. Animum ea purum pu- 
riorem efficit ; sordibus refertum, facile abluit ; 
adeuque tam animo, quam pari huic usuvenit , 
quod capiti et ambabus inanibus. Nam altera qui- 
dem alteram. abstergit, cum eam ad rem et aqua 
et mappa, et nitro sit opus : faciem vero, et caput, 
totumque praterea corpus, manus ambie nitidum 


μένοις. Προσήχει δὲ νεωτέροις μᾶλλον ἣ τοῖς εἰς 
ἀχμὴν ἀφιγμένοις. Εἰ δὲ βούλει γε, xal τῇ τῶν ἀν- 
δρῶν ἡλικίᾳ προσέχει μᾶλλον f| ταῖς ὑπερδεδῃ - 
χυίαις τὸν ἄνδρα. Τὸ γὰρ δὴ πρεσδύτερον, ἁπλῶς 
εἰπεῖν, ἐμπειρότερον. Καὶ ἔστιν ἀτεχνῶς εὑπρε- 
πέστερον ἐμπειῤοτέρων ἀχούειν, ἣ παῤῥησιάζεσθαι 
τοὺς ἀπειροτέρους. Οἶμαι δὴ χαιρὸν εἶναι τοῦ λέγειν, 
ὅταν ἀποχρίνασθαι δέῃ, ὅταν ἀπολογηθῆναι διαδαλ- 
λόμενον, fj τι διδάσχειν τὸν ἕτερον. Καλῶ; γε τοῖς 
διδάσχουσι γιγνωσχόμενον, τῷ σχήματί τε πρέπον 
τοῦ λέγοντος, καὶ ὃ λεχθὲν ἂν ὥνησε, σιωπηθὲν δὲ 
ἔδλαψεν. "Αλλως δὲ ἡσυχίαν ἄγειν βέλτιον, χατὰ τὸν 
φιλόσοφον ἰατρόν. 


ur. 


Κάλλιστον εἰδέναι τὸ βέλτιον ἐπὶ τῶν ἁπάντων, 
xal δύναμιν ἔχειν καλῶς εἰπεῖν, χαὶ πιθανὸν ταύτῃ 
δοκεῖν, καὶ τὸν τῶν χαλῶν ἔρωτα σοφῶς ψυχαῖς 
ἐμφντεύειν.. Εἰδύτα δ᾽ οὖν, xai λέγοντα τὰ βελτίω, 
τὰ χείρω πράττειν ἑχόντα, οὔτ᾽ εἰπεῖν, οὔτ᾽ ἐννοῆσαι 
ῥάδιον ἐμοὶ φαίνεται, ὅσης αἰσχύνη; μεστόν ἐστιν. 
Αἰσχρὸν μὲν γὰρ πρᾶξις xaxh, ὅπως ποτ᾽ ἂν γένοιτο" 
αἴσχιον δὲ τὸ xaxbv, οὐκ ἀγνοίᾳ) γινόμενον" αἴσχι- 
στοῦ μεθ᾽ ὑπερδολῇς τὸ τοὺς ἑτέρους διδάσχοντα «b 
προσῆχον, xal βίους ἄλλων ὀρθοῦν δυνάμενον, 
αὑτὸν τηρεῖν ἀδιόρθωτον. Τοῦτο πᾶσαν παραίτησιν 
ἀναιρεῖ. 


LA'. 

Οὐδὲν σοφίας ἀντάξιον, εὐφυῖᾳ συγχραθείση ς" οὐδ' 
εὐφυῖας ἄμεινον σοφίᾳ λελαμπρνυσμένης. ἝἭ χάτερον 
μὲν γὰρ χαλὸν xal ζηλωτὸν ἂν εἴη" εἰ δὲ συνέλθοιεν 
ἄμφω, βαύδαὶ τῆς συζυγίας ἴ ὡς θαυμασία, ὦ; ἀγαθὴ, 
ὡς ἀρίστη ! Καθαρὰν μὲν οὖσαν τὴν ψυχὴν, χαθαρω- 
τέραν ἐμφαίνει " ῥύπου 05 πεπληρωμένην, ἀποπλύνει 
ῥᾳδίως. Καὶ συμθαίνει τῇ ψυχῇ καὶ τῇ ξυνωρίδι ταύτῃ, 
δγε δὴ τῇ χεφαλῇ χαὶ ταῖν χεροῖν ἀμφοτέραις" f 
γὰρ ἑτέρα τὴν λοιπὴν ἀποσμήχει, ὕδατί τε, xat ἐχμά- 
χτρῳ xa νίτρῳ γέ που δεῆσαν. Πρόσωπον δὲ xai xs- 
φαλὴν, καὶ πρός γε ἔτι πᾶν σῶμα, ἀμφότεραι χα- 
θχίρουσιν αἱ γεῖοες. Ὕδωο δὲ, χαὶ ἔχμαχτρον, καὶ 


J31 


PR/ECEPTA EDUCATIONIS REGLA. . 


382 


νίτρον εἶνσι λουίξου εὐφυῖας, καὶ σοφίας, χαὶ ψυχῆς, A reddunt. Aquam autem, et mappam, et nitrum esse 


πρᾶξιν, σπουδὴν, χαρτερίαν. 


LE. 

Στοχάζου μοι τοῖς φθάσασι xal τοῖς πχροῦσι τῶν 
μελλόντων * καὶ λεῖον μέν σοι τὸν χαιρὸν ἔσεσθαι 
προπδοχῶν, ὅπως μὴ τραχύτερον ἀπόφήνῃς, ἀμελὴς 
γενόμενος ταῖς χρηστοτέραις ἐλπίσιν, ὅπερ οἱ πολ- 
λοὶ πάσχουσι’ δυσχερῇ δὲ χαὶ προσάντη τὰ πράγμαθ᾽ 
ὑποπτεύων, πειρῶ συναιρομένου τοῦ χρείττογος 
μεταδαλεῖν εἰς τὸ βέλτιον, ψυχῆς θερμότητί τε 
χαὶ ἐδραιότητι, καὶ προσέξει λογισμοῖς συνέσει xexie 
νημένοις, δι᾽ ὧν πολλοῖς ἐξεγένετο ἀφύχτων ἀπαλ- 
λαγῆναι. Χαίρειν δὲ πολύποσιν ἀνθρώποις χαὶ ya- 
μαιλέουσι φράσας, αὐτὸς ἀξίον φαίνεσθαι ὁ αὐτὸς ἐν 
ἅπασι vol; καιροῖς" χαὶ μὴ μεταδαλλομένοις τούτοις 
συμμεταδάλλεσθαι πρὸς ὃ τι ἂν μεταδληθεὶς χεί- 
ρων δόξῃς. Οὕτω δὲ διατεθεὶς, xal οὕτως ἔχων 
γε γνώμης, πειρῶ φέρειν, ὅπερ ἂν ὁ θεὸς διδῷ, γεν- 
value. 

μα". . 

Μᾶλλον ἀνόητός ἔστιν, εἰ xal παράδοβον εἰπεῖν, 
τοῦ μὴ εἰδότος τι χρηστὸν, μηδὲ ἐνεργοῦντος, ὁ 
πάντα μὲν εἰδὼς, ἃ χρὴ, μηδὲν δὲ τῶν δεόντων 
ἐργαζόμενος, “Λτοπον γὰρ ἐπιειχῶς, ἐπιστάμενον 
καλῶς ὅ τι συνοέφειν οἷόν «ε, ἐργάζεσθαι τὰ βλά- 
πτοντα. Σωφρονοῦντος γὰρ ἀνδρὸς, τὸν ὄλισθον sl- 
δότα, ἀποπηδᾷν" χαὶ μελαγχολίαν νοσοῦντος κατ᾽ 
ἄγνοιαν παραπαίειν. Τὸ δὲ ἑκόντα τοῦτο ποιεῖν, καὶ 
παρὸν ἀπαλλαγῆναι, μὴ βούλεσθαι, πῶς οὐχ αἰνίγ- 
μᾶτι Éotxe ; Καὶ χρείττονος τοῦ λύσοντος τὸ ἅπορον 
ἡ ἵν δεῖται ἣ χατὰ τὸν πάλαι Οἰδίποδα. Τὸν γὰρ 
μὴ δυνάμενον γνῶναι χἂν ἐχθρὸς ἠλέησεν ἁμαρτή- 
σαντα. Ὅς δ᾽ ἂν γευσάμενος τοῦ χρηστοῦ, ἔπειτ᾽ αὖθις 
αὑτὸν ἐχδοέη φαύλοις πράγμασιν (οὐχ ἧττον δὲ περὶ 
ἐμαυτοῦ λέγω ἣ περὶ αάντων ἀνθρώκων), xiv αὖ- 
τὸς αὑτὸν εἰχότως μισήσειεν, Οὐ πρὸς ἀνδρὸς οὖν 
ἀγαθοῦ εἰδέναι xat διδάσχειν, ἃ xph, ἔπειτ᾽ ἀποφαί- 
νειν αὑτὸν, οἷς οὐ χρὴ, δουλεύοντα. 


cogitabis ingenii, doctrine animi actionem, studium, 
assiduitatem. 
ΧΟΥ͂. 

Oportet ἐσ preteritis et preseptibus de futuris 
conjecturam te facere. Cumque placido te fruiturum 
tempore speras, cave faxis acerbius, negligeus ob 
spem meliorem factus, quod compluribus accidere 
solet. AL cum immittere difücilia suspicaris, ardua- 
que negolis, divino juvante numine, in melius ea 
commutare nitere, tum fervido impetu constautia- 
que animi, tum "etiam profectis a prudentia cogi- 
tationibus, per quas inevitabilibus malis liberari 
plaribus contigit. Illis sutem hominibus, qui polypi . 
supt et cbamaeleontes, valere jussis eumdem ipse 


B cunctis temporibus exhibere te velis, nec. cum eis, 


quoties mutantur, una mutari : presertim si mu- 

tatione secuta, deterior esse factus videberis. Sic 

autem affectus, atque hoc animo praeditus, enixe 
dabis operam, ut quid Dcus dederit, fortiter feras. 
. ACVI. 

Res quidem auditu nova et insolens, sed tamen 
eo, qui nec boni quidquam novit, nec facit, stolidior 
is est, qui novit omnia qua scire convenit : at 
nibil eorum, qua fleri par erat, facit. Etehim satis 
absurdum est, eum qui recte sciat, quidquid ex- 
pedire possit, noxia facere- Viri namque prudentis 


' est, si quid lubricum norit, ab eo resillre, sicui 


ejus, qui. melancholia laborst, per ignorationem 


C delirare. At vero consulto id facere, cumque desi- 


stere liceat, nolle,quo pacto non znigmati quiddam 
est simile ? Subtiliore quidem nobis opus est inter- 
prete, ad dissolvendum hoc dubium, quam priscus 
ille fuerit OEdipus. Hominis enim judicio cognitio- 
neque destituti, si lapsus sit, vel hostis misertus 
fuerit. Αἱ qui degustato bono deinde se ipsum 
rursus pravis rebus addixerit (nec minus de me 
ipso quam mortalibus universis loquor), is vero 
non abs re sibimet ipsi odio fuerit, Quamobrem 


viri boni non est, tum n0s$e, tum docere qua oportet, ac deinde se ipsum exhibere servientem 


iis, quibus baud par erat. 
AZ". 
"Hv τις ἰσχυρίζηται τῶν ἀνθρώκων, & γε χρὴ 
ποιεῖν ἐγνωκέναι, ἔπειτα μὴ φαίνηται ταῦτα πράτ- 
των, ἣ φευδόμενός ἐστιν, ἢ πρὸς βλάδην ἑαυτοῦ τὸ 


ΧΟΥ͂Ι!. 
Esse sibi cognita si con(irmet aliquis hominum, 
qu faciunda sint, interimque non appareat, hac 
eum factis przstare, vel mendax est, vel suum ad 


γνῶναι χκεχτημένος, Καὶ πάντας μὲν ἂν ἔχοιμι πρὸς D detrimentum ea cognitione praeditus. In ea renemi 


τοῦτο συμφθεγγομένους * ἄθρει δὲ καὶ «bv Σωτῆρα 
τοῦτ᾽ ἀποφαινόμενον ἀριδήλως, τῷ λέγειν, μέλλειν 
δαρήσεσθαι τὸν ὀλίγα γνώσει προσχεκρουχότα μᾶλ- 
λον τοῦ τὰ μείζονα χατ᾽ ἄγνοιαν ἑπτεικότος. Ὥσθ᾽ 
ὁ τὸ χαλὸν χαλῶς εἰδὼς, καλῶς δὲ τοῦτο μὴ πράξας, 
ἐζημίωται τῷ γνῶναι. Καὶ ταύτην τὴν γνώμην οὐχ 
E.« παραλογίσασθαι, οὐδ᾽ ἣν συνέλθῃ τῇ σοφίᾳ τῆς 
γῆς ἀπάσης ἡ τῶν ἀγγέλων ἀπάντων. Θεόθεν vip 
ἡμῖν ἔστιν ἐξενηνεγμένη, ὅδῳ xaX παντὶ τῷ γιγνο- 
μένῳ χεχοσμημένη. Στενὰ δὲ τὰ ἡμέτερα ἑχατέ- 
ρωθεν. "II τε γὰρ ἀδελτηρία χαχὸν, fj τε γνῶ- 
σις φοδερὺν, οὗ μιχρὺν τὸν χίνδυνον ἡμῖν ἐξαρ - 


κῶσχ. 


pem mihi non assensurum putem. Sed vide pro- 
nuntiantem hoc Servatorem quoque nostrum claris 
verbis, cum ait, vapulaturum magis eum, qui sciens 
prudens offenderit, quam qi majora per ignorantiam 
admiserit. Quo efficitur, ut qui, quod bonum est, 
recte novit, nec tamen id recte facit, per ipsam 
cognitionein damne quodam affectus sit. Atque heec 
sane sententia p'rverti prave ratiocinando nequit, 
etiamsi cum universa terrestri angelorum omnium 
s»pientia coeat. Divinitus enim prolata nobis est, 
omni aequitate condecorata. Res interim nostre in 
àrtum utrinque coguntur. Nam et imperitia ma- 
lum quid est, et cognitio, formidabile, cum peri- 
culum cx ea non exiguum nobis ir* 


383 


XCVIII. 
- Seiunt omnes, ipsum per se vivere bonum esse. 
Verum alio quodam modo vita morte deterior inve- 
nitur, qu*e scilicet etatem unam cum alia mutans, 
quasique proficiens, snimi bous diminuit. Itidem 
turpe, capillos quidem albari, sed animum denigrari. 
Solent autem b:zc usuvenire, quando cum statibus 
ipsa vivendi ratio non sumit incrementum. Magn 
quidem iufamie plena res est, hominem maturum 
et senem, in morem pueri sese gerere. Et omnino 
deterius sspere, quam setas, qua. quisque est, po- 
stulat, nec honestum est nec bontum, nec laudabile. 
Quapropter si vitam gloriamque veram appetis, quo 
tibi servire nostram hanc orationem arbitror, fac 
vita (ua concessa tibi divinitus ztati respondeat. 
XCIX. 
" Tam pulvere, quam spiritu, rebus diversis, cum 
constemus homines, quasique duplices (uti quidem 
videtur ) simus : parti viliori przstantiorem subji- 
cimus, nulloque in pretio potiorem illam habemus. 
Digna vero vituperio res, nequidem a nohis pari ra- 
tione cum carne mortali, quz pulvis a Deo formatus 
est, immor!alem ani:num, rem divinitus inspiratam, 
in honore haberi. Verum scientes esse vitium hoc 
ignorantiz plenum, magnique detrimenti causam 
praebere, quod nulli est usui eorpus, ut orsculi di- 
vini verbis utamur, tenuiter modicique foveamus, 
ne spiritum illum viviicum quasi morte multemus. 
Nam in repugnantibus universis, si alterütrí quid 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


381 
Qm. 

T^ ζῇν αὐτὸ καθ᾽ αὑτὸ καλὸν, xal πάντες ἴσασι 
τοῦτο. Ζωὴ δὲ τρόπον ἕτερον θανάτου χείρων εὑρί- 
σχεται, ἢ τὰς ἡλιχίας ἀμείδουσα, xat οἱονεὶ προχό- 
πτουσα, τὰ τῆς ψυχῆς μειοῖ πλεονεχτήματα. Alc- 
χρὸν δὲ χαὶ τὴν τρίχα λευχαίνεσθαι, τὴν δὲ ψυχὴν 
μελαίνεσθαι. Ταυτὶ δὲ κέφυχε γίγνεσθαι, ὅταν μὴ 
συναύξητα: ταῖς ἡλιχίαις 6 βίος" ὡς πολλῆς αἰσχύ- 
νης γέμον ἀνδρὶ τελείῳ xal γέροντι τοῖς τοῦ παιδὸς 
πολιτεύετθαι. Ὅλως δὲ χείρω φρονεῖν τῆς ἐν ἧ τίς 
ἐστιν ἡλιχία:, οὐ χαλὸν, οὐχ ἀγαθὸν, οὖκ ἐπαινετόν. 
Εἰ γοῦν ἀληθῶς ζωῆς xaX ϑόξης ἐπιθυμεῖς (ταυτὶ δὲ 
τοῦτον τὸν λόγον ἁρμόττειν οἶμαι), πάρεχε βίον χατ- 
ἀἄλληλον τῷ παρὰ Θεοῦ δεδομένῳ σοι χρόνῳ. 


ιθ΄. 

"Q; ἔοιχε, διπλοῖ τινες ὄντες οἱ ἄνθρωποι ἐξ ἕναν- 
τίων, χοὸς χαὶ πνεύματος, τῷ φαυλοτέρῳ τὸ κρεῖττον 
ὑποτάττομεν, παρ᾽ οὐδὲν τὸ χρεῖττον θέμενοι. Οἷον 
δὲ πρὸς μέμψεως λόγον, μηδὲ γοῖν ἐν ἴσῳ θνητῆς 
σαρκὸς, θεοπλάστου κόνεως, Ψυχὴν τιμᾷν ἀείζωον, 
χρῆἧμά τι θεόπνευστον. ᾿Αλλ᾽ ἀγνοίας γνόντες γέμον 
«ουτὶ τὸ πάθος, χαὶ πολλῆς ζημίας παραίτιον, ὀλίγα 
περιθάλπωμεν τὸ μηδὲν ὠφελεῖν δυνάμενον σῶμα, 
χατὰ τὸν θεῖον εἰπεῖν χρησμόν" ἵνα μὴ τὸ ζωογονοῦν 
ὡσπερεὶ νεχρὸν ἀποφαίνωμεν πνεῦμα. Ἐπὶ γὰρ τῶν 
ἀντικειμένων ἀπάντων, ἂν θατέρῳ τι ξυμδῇ, θατέρῳ 
τοὐναντίον ἀχολουθεῖ" χαὶ «rc σαρχὸς εὐεκτούσης, 
νοσεῖν ἀνάγχη τὸ πνεῦμα. ᾿Αντίχεινται γὰρ ἀλλῆ- 


accidat, in altero diversum quid sequitur : et carne C λοις. 


belle curata, spiritum languescere necesse est. Sunt 
euim haec repugnantia, 
C. 

. Obtinendz tam in liac vita, quam in altera, coro- 
n:*, vis perpaucorum verborum facillime suffecerit. 
Deftecte a malo, inquit divus ille Davides, et fac bo- 
num. Quid huiesententi:e par esse possit ? quid uti- 
lius ? quid expeditius ? O spiritualem sapientiam, o 
singulare mentis acumen in eo, qui hujus auctor est 
sententiz, qux: quidem perfecta perfectis a per- 
fecto est tradita. Nimirum is menle przditus est, 
qui cum se pulverem norit, terrzque matri debitum 
esse persolvendum, Davidi obtemperans, resipiscen- 
tia mortem antevertet : vitiositate omni exuta, bo- 
nisque operibis, ad quae conditi sumus, opifice re- 
rum placato, Tu quidem, charissime fili, utrumque 
faciens, ob neutrum elatum te unquam gerito : ne 
tibi, Pharis:eum illum, qui virtutem colebatille qui- 
dem in moribus, sed nequaquam modestus esse di- 
dicerat, male imitato, multis egregie parta sudo- 
ribus, quemadmodum et ipsi usuvenit, levi momento 
adimantur. 


P'. ] 

Ῥημάτων ὀλίγων δύναμις ῥᾷστα ἂν ἀρχέσειεν ὧδε 
κἀκεῖ στεφανῶσαι. Ἔκχκιλινον ἀπὸ xaxov, φησὶν ὁ 
θεῖος Δαδὶδ, καὶ ποίησον ἀγαθόν. Ti τῆς γνώμη; 
ταύτης γένοιτ᾽ ἂν ἴσον ; τί ὠφελιμώτερον ; τί ταχῦ- 
τερον: "Q πνευματιχῆς σοφίας 1 ὦ φρενῶν ὀξύτητος 
τοῦ δεδωχότος τὴν γνώμην, τελείαν τελείοις παρὰ 
τελείου γεγενημένην! Νοῦν ἄρ᾽ ἔχων οὗτός ἐστιν͵ 
ὃς εἰδὼς, ὡς ἔστι χοῦς, καὶ δεῖ τὸ χρέος ἀποδοῦναι 
11 τῇ μητρὶ, τῷ Δαδὶδ πειθόμενος, φθάσει μετανοίᾳ 
«τὃν θάνατον" πᾶσαν μὲν χαχίαν ἐχδὺς, χρηστοῖς δὲ 
ἔργοις, ἐφ᾽ οἷς ἐπλάσθη, Ἄεων τὸν πλάστην ἐργα- 
σάμενος:. Καὶ δὴ ποιῶν ἀμφότερα, μηδὲ δι᾽ ἕτερον 
ἐπαιρήμενος φάνηθί ποτε, φίλτατε" ἵνα μὴ τὸν Φα.- 
ρισαῖον ἐκεῖνον, τὸν ἀσχοῦντα μὲν τρόπων ἀρετὴν, 
μηδαμῶς δὲ μετριάζειν μεμαθηχότα, χαχῶς ζηλώ- 
cag, τὰ πολλοῖς ἱδρῶσι χατωρθωμένα coc πάνυ 
ῥᾳδίως ἀφαιρεθῇς, ὥσπερ κἀχείνῳ σνυμδέθηχεν. 


389 





ORATIO I. $86 








MANUELIS PAL/EOLOGI 


AD JOANNEM FILIUM 


ORATIONES VII. ETHICO-POLITICAE. 


A". 
Aóroc προτρεκπτικὸς εἷς λόγους, xal περὶ ἀρετῆς 
καὶ οὔ ἄρχοντος. 

Τοῦ καλῶς ἐπίστασθαι λέγειν οὐδὲν ἂν γένοιτο λυ - 
σιτελέστερον ἄρχοναρν ἐθέλουσιν ἀγαθοῖς εἶναι, νοῦ 
τε βάρος ἔχουσι, χαὶ πρὸς τὸ χοινῇ συνοῖσον ὁρῶσι, 
τῶν τε ἀγαθῶν ἐρῶσι, καὶ μηδὲν 'τῆς ἀληθείας 
προτιμῶσι. Τοῦτο τουτοισὶ τοῖς ἀνδράσι χρεῖττον 
ἀτεχνῶς ἣ πλουτεῖν, xal τοὺς τοῦ Κροίσου θησαυ- 
ροὺς εἰς ἀσφαλείας λόγον πολὺ νιχῶν, ἰσχυρότερον 
τῆς Ξέρξου πολυχειρίας, σφενδόνης Γύγον τῆς 
μυθικῇς σὺν τῷ χαλῷ βιαιότερον " xal ὅλως τοὐτῶν 
ἀνυσιμώτερόν τε xal τιμιώτερον, ὅσον οὐδ᾽ εἰπεῖν 


Ι. 
Oratio hortatoria ad eloquentie studia, deque virtuta 
ac bono principe. 

Qui boni esse principes volunt, et mentis aliquod 
pondus habent, qui publicam spectant utilitatem et 
bonarum rerum amantes, nihil veritate ducuui an- 
tiquius, iis nulla res usui magis esse potest, quam 
recte loquendi scientia. Potius eni: hoc eis est, om- 
nem extra controversiam, quam opum copiz ; pr:e- 
sidii plus habet quam Croesi regis thesauri ; plus 
roboris, quam immensus ille Xerxis exercitus : 
plus virium, cum honesto, quam Gygis illa fa- 
bulosa paia : denique tanto his et eíficscius et 


ἂν εἴη τῶν εὐχερῶν. Σχοπῶμεν δὴ τῶν εἰρημένων — majoris est pretii, quantum ne dicendo quidem 


ἀνδρῶν ἔχαστον, xal τί ποτε δεδύνηνται χατορθῶ, 
σαι, δι᾿ ὧν γε νενομίκασι μέγα τι καὶ γενναῖον δυ- 
νήσεσθαι δεδραχέναι. Ἕπειτα τὸν λόγοις εὐδόκι- 


explicari facile possit. Et consideremus sane quem- 
libet horum, quos diximus, quique vis earuimn re- 
rum fuerit, quibus illi rebus se patrare magnum 


pov τουτοισὶ παραθδάλωμεν, ὄντα γε καὶ τἄλλα. quoddam ac nobile facinus posae putarunt. Deinde 


«otoUtov ἄρχοντα, οἷον εὐθὺς ἐπροοιμιασάμοθα. Kal 
γὰρ τῇδέ πη διαχρίνοντας, οὐχ οἶμαί γε ῥᾳδίως 
ἡμᾶς ἐξαμαρτήσειν τῆς ἀληθείας, Ὁ μὲν οὖν πολὺς 
ἐχεῖνος χρυσὸς τὸν ἐπ᾽ αὐτῷ μέγα φρονοῦντα Kpol- 
gov ψευσθέντα τῶν ἑλπίδων ἀπέφηνε, xal γέγονεν 
ἄντικρυς αὐτῷ συχίνη ἐπιχουρία ἡ ἐπὶ χρέμασιν 
ἐλπὶς, οὑτωσὶ νεχροῖς χειμένοις δι᾽ ἀχρηστίαν. Καὶ 
μὴν καὶ διὰ τοῦτον ἀπόλωλε πρὸς τῷ jrbiv xat- 
ὠρθωχέναι τῶν᾽ χατ᾽ ἐλπίδα. Καινὸν δὲ οἶμαι μη- 
δὶν, μηδὲ ἀπειχὸς, εἰ περιέστηχεν αὑτῷ πρὸς τοὐν- 
αντίον ἡ δόξα, μηδαμῶς ἐπ᾽ ἀρετῇ, ἀλλ᾽ ἐπὶ με- 
τάλλοις τεθαῤῥηχότι. Ταυντὶ γὰρ τοῖς 
αὑτοῖς, ὡς χρὴ, μετ᾽ ἐπιστήμης ἀνδρὶ πρεπούσης 
δυκεῖ τι χάλλιστον εἶναι τῷ βίῳ τούτῳ. Εἰς τοῦτ᾽ 
αὑτῷ δὲ μόνον ὁρῶσι, τὸ θησαυρίζειν, xal εὐδαι- 
μονίλυ καὶ τέλος τοῦτο νομίζουσιν, ὑπηρέτης ἀπω- 
λείας ὁ πλοῦτος, χαὶ μεγίστων ὀνειδῶν αἴτιος. Ὁ 
6: γε καὶ πρὸ τοῦ Θεοῦ τὸ θησαυρίζειν οἶμαι τιθεὶς, 
xai εἷς μόνον τὸν χρυσὸν ἀνηρτη μένος ὑπάρχων, 
χρυσὸν Exs(vov τὸν ἐοικότα λίθοις, τοῖς Ünoxexa- 
λυμμένοις συχνοῖς ὕδασιν, οἱ πρὸς οὐδὲν ὀνήσουσιν, 
εἰ μή κου xai γένοιντο ναναγίων αἴτιοι, ἡλαζονεύ- 
σατο κᾶν ἀνύσειν. Τοὺς γὰρ τῆς ψυχῆς ὀφθαλμοὺς 
ἀμξδλνώττων ὁ Κροῖσος τῷ τῆς φιλαργυρίας νοσή- 
ματι, ποῤῥωτέρω τῶν παρὰ πόδας κειμένων οὐχ 
ἐδύνατο βλέπειν. υθεν δὴ xal τὸ χκατορωρύχθαι πο- 
λὺν αὐτῷ χρνσὸν σωτηρίαν, καὶ τρυφὴν, xat βασι» 
λείαν ἐνόμιζε. Καὶ πολὺς ἦν διὰ τοῦτο χατὰ πάν- 
τῶν ἐπαιρόμενος, καὶ μηδαμῶς χοιμώμενος, μηδὲ 
χραιπαλῶν οἴνῳ, μονονοὺ παρεφθέγγετο" xal ταῦ- 


nostris hisce commendatum orationibus ad eos com- 
paremus, principem csetera quoque talem, qualem 
statim ab initio delineavimus. Quippe si hocquodam 
modo examen institustur, haud facile nos 4 vero 
aberraturos arbitror. Ingens igitur illa vis auri, ma- 
gnos ob eam gerentem animos Cresum exspecta- 
tione sua frusiratum elusit, quamque spem posue- 
rat in pecunia, qus nulli quod esset usui, mortoa 
quasi jacebat , ea plane ficulnumei priesidium fuit. 
Imo propter hoc ipsum aurum, przterquam quod 
nibil eorum perfecit, quse spe destinaverat, etiam 


χρωμένοις C periit. Neque vero novum aut absurdum, mea quidem 


sententia, rem aliter cecidisse, quam illius erat opi- 
nio,qui fiduciam non in virtute, sed metallis collo - 
caverat. Nam illa recte utentibus, ceu parest, eaque 
cum prudentia, quse virum decet, pulclerrimum vitz 
hujus ornamentum esse videntur. Qui vero solam 
thesaurorum collectionem respiciunt, eamque tum 
felicitatem, tum finem ipsum statuunt, iis opes ad in- 
teritum serviunt, infainieque maximse causam pr:- 
bent. Αἱ Creesus ille noster, qui majorem cangeren- 
darum opum, quam ipsius, ut arbitror, Dei rationem 
habebat, et a solo pendebat auro, illo inquam au- 
ro, quod iis erat simile lapidibus, qui profundis in 
aquis abditi, nullam ad rem sunt utiles, nisi fortas- 
se. naufragiis ut occasionem prebesnt, omnia se 
perfecturam gloriabatur. Nam quod oculis animi cx* 
cutiret, ob avaritiz morbum, reniotiora, quam qe 
ante pedes erant sita, prospicere non poterat. ! 
flebat, ut immensam auri vim defossam, pro ssi 


387 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


383 


pro deliciis, pro regno duceret. Ob hanc causain ad. A τά γε, πρὸς ἄνδρα διαλεγόμενος ᾧ γε πρὸς εὑδαι- 


versus omues nimium quantum tumens, nec. ullam 
capiens quietem, nec vino se inebrians tantum in 
sermone delirabat : et illo quidem cum viro collo. 
quens, qui veram ad felicitatem aurum non 1ifísi pro 
ludibrio habebat, etiamsi quis integra saxa in au- 
rum conversa, ejus ad pedes abjecisset. Erat hic 
Aibeniensis ille legislator, cui nomen Solon, quem 
homines admirabantur Athenis: illis aureis, qua 
plene id temporis admirabilibus viris erant. Et qui 
non zquum erat, omnes illum admirari ? Nam inter 
tot preclaros et egregios viros, qui referti copia plu- 
rium honestarum bonarumque rerum essent, onum 
aliquem quocunque modo ceteros anteisse, parum 
abest, quin fldem superare videatur. Hic tamen et 
inter illos, seeundum Deum, venerabilis erat, non 
Cuod auram possideret, ac suppeditsret. Non enim 
abundabat auro, nec argentum habebat in pretio, ni- 
si recte colligeretur,et melius expenderetur, etin 1o- 
co utrumque fleret. Quippe nec ipse, nec illi quos 
dicto andientes liabebat, tantopere pulabant expe- 
tendas illas auri massas, quarum sane mancipium 
eum Croesus esset, pro domino se gerebat. Unde 
nec eurg Soloni fuit, ut artem aliquam civibus suis 
.jnveniret, qua omnino ditescerent : non hanc metal- 
licam, πες illam, opinor, cui ab auro conficiendo. 
nomen est datum. Non has ob res vir optimus abop- 
&inis viris, maximus ἃ maximis habebatur, et nunc 
quoque cunctis foisse videlur : sed quod prieter alia 
molta preciaraque faeta, que precesserani, leges 
dponas civibus omnimodo bonis tulerit, Tanto véro 


prsstiterunt opere prisci$ legibus ab ipso facte, 


4uanti venit estimandum, quod hz? postremis fue-- 


rint, et seternum civitati duraverint. Nam visse sunt 
illis, quibus erant ἰδία», publicis ipsorum ornamentia, 
quanquam ea civitatum aliarum ornamenia supera- 
rent, longe illusuieres, ipssque aree, quam muni. 
Aiorem eseterís ubique terrarum existimabant, insi- 
guiter munitiores, longo denique intervallo rebus 
illis, quibus se jactabant, meliores. ἢ hunc erge 
modum Solon sapientize eulmen attigit, quod ea prz 
4juwevis auro in pretio haberetur. At Croesus adeo te- 
mulentus ex illo vitio suo, animadvertere non potc- 
vat, qualis ille vir esset, et apud qualem hominetmn 
gloriareiur. Quos enim vitium hoc semel occupat, 
eorum animisquamdam sut perpetuam sitim instil- 
lat: quam illud ipsum, quod percipitur, nunquam 
non magis ae magis augens, uti materies ignem et 
flammam, mentes correptorum hoc morbo vitia; 
quippe beri nequit, ut quiseger "est animo, mente 
sanus sit. Id etiam Croeso yusuvenit. Argumento est, 
quod Solonis aJ ipsum monitus consiliaque respue- 
vit, qua» vel Ulysses, vel Nestor, vel quivis alius, civili 
sapientia longe «zleris przstans, merito reveritus, 
meo quidem judicio, fuisset, ac suismet decretis an- 
&eposuisset. Αἱ Crassus non ita ; sud tantum non ridere 
&enem, spesque de pecuniis prorsus inutilibus couce- 
ptas, εἰ ranas quidem, ducere potiores adnonitioni- 
bus reapse aureis, quaque salus et gloriz parau- 


D 


povlav τὴν ἀληθῆ γέλως fv σαφὴς ὁ χρυσὸς, «f τις 
δὴ καὶ λίθους ὅλους τέχνῃ χρυσοῦς ἐργασάμενος, 
φέρων ἐτίθει τούτῳ πρὸ τῶν ποδῶν. Νομοθέτης 
᾿Αθηνῶν οὑτοσὶ, Σόλων προσαγορευόμενος ἦν, ἐν 
ταῖς χρυσαῖς ᾿Αθήναις θαυμαζόμενος, θαυμαστῶν 
τῷ τηνικαῦτα γεμούσαις ἀνδρῶν. Καίτοι πῶς oix 
ἄξιον πάντας θαυμάσαι; Τὸ γὰρ kv νοδοΐῖσδε καλοῖς 
tt χαὶ ἀγαθοῖς ἀνδράσιν, ἐμπεπλησμένοις πολλῶν 
καλῶν τε χαὶ ἀγαθῶν, ἕνα τινὰ xa0' δτιοῦν τοὺς 
ἄλλους ὑπερελάσαι μικροῦ δεῖν χινδυνεύει παρέ- 
χειν διαπιστεῖν. ᾿Αλλ᾽ οὗτός γε xal ἐν αὑτοῖς μετὰ 
«θεῖον σεδάσμιος, ob. τῷ χρυσὸν xextkoOac χαὶ 
χορηγεῖν. Οὐδὲ γὰρ ἦν ἐχείνῳ πολὺς χρυσὸς, οὐξὲ 
Yt προὔργου τἀργύριον, εἰ μὴ χα)δῶς ἀθροΐξοιτο, 
xai χρεῖττον ἀναλίσχοιτο, xoÀ ἐχάτερον σὺν τῷ 
καιρῷ γίγνοιτος Οὔτε γὰρ αὐτῷ τἀνδρὶ, οὔτε μὴ» 
tol; πειθομένοις αὐτῷ, οὕτω περισπούδαστον ἐν τὰ 
«οὔ χρυσοῦ ψήγματα, ὧν ὁ Κροῖσος δοῦλος Gv, ἢγεῖ- 
to χύφιος εἶναι. Ὅθεν οὐδὲ μηχανὴν ὃ Σόλων ἔξε- 
ζήτησεν εὑρηχέναι τοῖς πολίταις τοῖς αὐτοῦ πρὸς 
τὰ δυνηθῆναι χρηματίζεσθαι πάντα τρότουν" οὔτε 
«ταύτην δή φημι τὴν μεταλλιχὲν, οὗτε μὴν «hv οἷ- 
μαι χρυσοποιιχὴν καλουμένην. Οὐχ ἄρα διὰ ταῦτα 
ἄριστος: ἀρίστοις, χαὶ μέγιστος, μεγίδτοις &vhp ἂν- 
δράσι νομίζοιτο, xat νῦν γε πᾶσιν Ecc δοχεξ - τῷ δὲ 
νόμους ἀγαθοὺς ἐπὶ πολλοῖς «τε xat καλοῖς ἐφθα- 
χόσι πολίταις πάντα ἀγαθοῖς τεθειχέναι. Τοσούτω 
δὲ ὑχκαρήλασαν τοὺς πρεσδυτέρους ol παρὰ τοῦδε 


c Yen μένοι, ὅτῳ τελευταίους αὐτοὺς γενέσθαι, xal 


διαιωνίσαι τῇ πόλει. “Εδοξαν γὰρ τοῖς, δι᾽ οὗ; 


γένοντο, κόσμου μὲν τοῦ παρ᾽ αὐτοῖς δημοσίου, 


καίτοι γε πλεονεχτοῦντο: τῶν ἐν ἄλλαις πόλεσι͵ 
χομιδῇ περιφανέστεροι * αὐτῆς δὲ ἀκροπόλεως, τῆς 
αὐτοῖς νομιζομένης ἀσφαλεστέρας τῶν ἁ πανξαχοῦ 
γῆς, ὑπερφυῶς ἀσφαλέστεροι " καὶ ὅλως γε βελτῶυς 
τῶν, οἷς ἐφρόνουν, πολλῷ τῷ μέσῳ. Οὕτω μὲν ev 

οὗτος ἀνὴρ προὔδη πρὸς ἄκρον σοφίας, τῷ «ulis 
ταύτην παντὸς χρυσίου" οὕτω δὲ μεθύων τῷ milla 
Kpolao;, οὐχ οἷός τ΄ ἣν σἱ σθάνεσθαι, οἷος ὧν ἐκεῖ- 
vog τυγχάνει, xal πρὸς οἷον ἐπεδείχνυτο. Τουτὶ 
Ὑἄὰρ δήπου τὸ πάθος ὧν ἂν καϑάπαξ κρατήσειε, 
τούτων ταῖς ψυχαῖς ἐντήχει ἑαυτοῦ διηνεχῇ τινά 
δίψαν " ἣν τὸ μετεχόμενον ἀειδέποτε προσαῦξον, 
ὡς ὕλῃ πὺρ τε xal φλόγα, ταῖς τῶν ξαλωχότων 
φρεϑὶ λυμαίνεται. Θύ γὰρ ἔστι νοσοῦντα τὴν φυχὲν 
ὑγιῶς ἔχειν τὸς φρένας. Ταυτὶ χαὶ Κροίσῳ συμ- 
6E6nxe. Καὶ δηλοῖ τὸ διαπτύσαι τὰς πρὸς αὐτὸν τοῦ 
Σόλωνος Καραινέσεις, x3 τὰ βουλεύματα * ἃ xiv 
δυσσεὺς, xàv Νέστωρ, x&v ὁστισοῦν ἐπὶ evgla 
πολιτιχῇ πολὺ τῶν ἄλλων διενεγχκὼν, ἢσχύνθη τε 
εἶμαι δικαίως, καὶ τῶν ἰδίων δογμάτων προΐθηχεν 

᾿Αλλ᾽ ὁ Kpotoóc γε οὐχ οὕτως " ἀλλὰ μονονοὺ χαι- 
ἐγέλα τοῦ γέρυντος, καὶ πολλῷ βελτίους ἦγε τὰς 
ἀπὸ χρημάτων ὅλω; ἀχρήστων χενὰς ἐλπίδας νοῦυ- 
θεσιῶν χρυσῶν τῷ ὄντι, καὶ σωτηρίας ἀφορμᾶς, 
καὶ δόξη: παρεχομένων. θὕτω; ἐάλω τοῦ χρυσοῦ, 
καὶ τόνδε μόνον θαυμάζων Tv, ἕως bx τῆς πείρας 
αὑτῆς μεμάθηχε, xal ἐπέγνω ἔχυτὸν ἐξηπατημέ- 


4289 


ORATIO L 


«90 
e 


νον. Οὐδὲ χρόνος, οἶμαι, πολὺς, xol ὁ νεχρὸς bxsi- À da rationes suppeditarent. Usque adcoab auro reda- 


.voe χρυσὺς μετάμελον αὐτῷ παρέσχεν ἀνόνητον 
χαὶ τῆς περὶ τόνδε πλάνης, xol τῶν ἀπονοίας fn- 
μάτων. οἷς ἀπειθῶν τῷ σωφρονίζοντι χατεχέχρητο. 
Ὃς γὰρ χθὲς χαὶ πρότριτα διὰ τὸν πλοῦτον ἐχόμ- 
παζεν, αἴρων ὀφρὺν, xal ἀχροθατῶν, xal τὸν αὖ- 
χένα τείνων εἷς οὐρανὸν, ὅλως ἐπαιρόμενος χατὰ 
τῶν αὐτοῦ βελτιόνων, ᾿Αθηναίῳ Σόλωνι διαλεγόμε- 
νος, οὗτος αὐτὸς μετὰ βραχύν τινα χρόνον, οἶμαι, 
δι᾽ αὐτοὺς δὴ τοὺς σωροὶς τῶν μετάλλων ὥφθη γε 
χλάων μετὰ βοῆς, ᾿Αθηναίου μεμνημένος Σόλωνος, 
ὁπηνίχα πῦρ ἐξάλοιτο χατ᾽ αὑτοῦ, xal διὰ τῷ πλού- 
τῳ θαῤῥεῖν, ὀνειδίζοιτο παρὰ Κύρον, τοῦ τὰς εὑ- 
vola; τῶν ὑπ᾽ αὐτῷ, xai φρουρὰν, xai θησαυροὺς, 
χαὶ ὅτῳ ἂν βασιλεὺς σώζαιτό τε xal εὖ πράττοι, 
μεγέθει φρονήσεως χεχτημένου. ᾿Αλλὰ μὴν χἀχεί- 
νως γέγονε δῆλον τὸ τῆς σοφίας χαὶ τοῦ πλούτου 
διάφορον. Av ἐχεῖνον μὲν γὰρ ὁ χεχτημένος αὐτὸν 
ἐχέχαυτο" τοὔνομα δὲ τοῦ Σόλωνο; αὑτὸν ἐῤῥύσατο 
τῆς φλογὸς, χατὰ πάρεργαν ῥηθέν. Οὐ γὰρ δὴ πρὸς 
σωτηρίαν ἑδόα Kpolaoc τὸ, Σόλων, Σόλων, ἀλλ᾽ ὡς 
μάλα γε θαυμάζων τὸν ἄνδρα, ὅτ᾽ ἐπὶ τῶν ξύλων 
ἐφήπλωτο, τούτοις συγχανθησόμενος. '"Eopa γὰρ 
thv ἐν ἐχείνῳ σοφίαν xal προφητεύουσαν" ἔξεστι 
δέ σοι χαθαρώτερον γνῶναι τὰ περὶ τῶνδε, ἐάν γε 
ἧ βουλομένῳ διεξελθεῖν, εἴ τίς τε ἄλλος περὶ τού- 
τῶν ἱστόρηχε, xal τὰς  ροδότου Μούσας. Ταντὶ μὲν 
οὖν ἡμῖν ἀρχούντως ἡμῖν ἔχει, ὅσχ καὶ σοφίαν μι- 
χρὸν ὑμνῆσαι, καὶ ἐξελέγξαι τὸν πλοῦτον μηδὲν ἀλη- 
θῶς ὄντα, εἰ μὴ δι᾽ ἕτερόν τι συνάγοιτο, καὶ δι’ 
ἐχεῖνο πάλιν σχορπίζοιτο, xal τοῖν εἰρημένοιν Exá- 
τερον οὗ διὰ θυμὸν, οὐδ᾽ ὀργὴν, οὐδ᾽ ἐπιθυμίαν μὴ 
σώφρονα, ἀλλὰ λόγῳ γίγνοιτο. Δοχῶ γάρ μοι εἰρη- 
χέναι τοσοῦτον ἕνεχα τοῦ προχειμένου σχοποῦ, ὅσον 
ἐξ ὀνύχων, φασὶ, xal ix τοῦ χρασπέδου, νοῦν 
ἔχουπι λέοντα xal ὕφασμα ἀρχέσειεν ἂν εἰδέναι. 
Οἷον γάρ τις ὄρος μοι φαίνεται τουτὶ τὸ τελευταῖον 
ῥηθὲν τοῦ χαλῶς τε θησαυρίζειν, xal μή. “Ὅθεν 
ὕστατον τοῦτο φράσας περὶ τοῦ πλούτου τε ἀπλῶς, 
χαὶ τοῦ τρόπον βασιλέως Δυδῶν, τοῦ περὶ αὐτῶν 
ἀπαλλάττομαι λόγου. 


ctus in potestatem erat, idque solum aJmirabatur, do- 
nec ipsa didicit experientia, seque deceptum cogno- 
vit. Nec multum, opinor, temporis intercessit, cum 
mortuum illud aurum fecit, ut eum nullo jam cum 
fructu poeniteret tum erroris de auro sui, tum pro- 
fectorum ab. amentia verborum, quibus, castigauti 
non obtemperans, usus fuerat. Qui enim heri nu- 
diusque tertius se propter opes magnifice jactabat, 
attollens supcreilia, summisque pedum digitis ince- 
deus, et ad coelum usquecervicem porrigens, Lotus- 
que tumens adversus homines se meliores, quo tem- 
pore cum Sulone Atheniensi colloquebatur : bic ipse 
post breve tempus, υἱ arbitror, propter illos ipsos 
metallorum acervos alta voce plorare conspectus 
est, Solonis illius Atheniensis recordatus, cum ignis 
in eum insiliret, et quod in opibus fiduciam collo- 
casset , objurgaretur a Cyro, qui subditorum bexe- 
volentiam, et praesidii loco, et thessurorum, et qua- 
rumvis rerum, quibus et incolumitas et proeperítas 
regia continetur, animi magnitudinem comparaverat. 
Quin et ilia re, quodnam esset tum sapientiz, tum 
opum discrimen, apparuit. Nam propter opes is, qui 
eas possidebat, exustus fuisset : at Solonis nomen 
obiter expressum, e flammis hominem eripuit. Quippe 
non salutis impetrandz causa Solonis nomen Cr«e- 
δὺς ingeminsbat, sed quod magnopere virum adui- 
raretur, quo tempore lignis impositus jacebat, cum 
eisdÉm concremandus. Videbat/enim sapientiam So- 


C lonis etiam vaticinaadi vi prz:litam. Et li;yc quidein 


clarius cognoscere poteris, ei perlegere tum alios. 
volueris historicos, tum llerodoti Musas. Nobis igla 
sane sufficiant, quibus et sapientia paucis laudata 
sit, οἱ ostensum respse nibil esse divitias, nisi al&o- 
rius rei causa colligantur, et ob eamdem rursum dis- 
pergantur : atque horum utrumque non per iracun- 
diam, nec iram, nec cupiditatem parum lonestam,, 
sed cum ratione flat. Quippe tantum a nobis de re 
proposita dictum arbitror, quantum mente praelitig 
satis siLagnoscenduin ex unguibus, quo aiunt, et 
lacinia, tum leonem, tum pannum. Nam mihi qui- 


dem hoe postremo leeo dictum viletur esse quasi lex quzdam recta collectionis thesaurorum, vel secus 
iustitutz, Ideoque »upremum boc tam de divitiis simpliciter, quam de Lydorum regis ingenio prolocu- 


tus, amplius de eis dicere supersedeo. 


Δεῖ δὲ που τόνδε μεταγαγεῖν ἐπὶ τὴν Ξέρξου D — Traducenda vero ad ingentem Xerxis exercitum. 


στρατιὰν τὴν πολλὴν, τὴν φρίττειν παρασχευάσα- 
σαν δύναμιν, χαὶ πάντα σείσασαν πέρατα, τῇ φήμῃ 
τε xal ταῖς ἀπειλαῖς ἢ δὴ σχηπτοῦ τινὴς δίχην 
ἐπενεχθεῖσα πολλαχοῦ γῆς, ἔνθα μὴ ἣν ἀρετὴ, οἷα 
μὲν ἐδίδου θαῤῥεῖν τῷ συνειλοχότι ταύτην λομπραῖς 
ἐλπίσιν ; οἷον 0 ἔπειτα παρέσχε μετάμε)ον ἀνόνη- 
τον; Εἰχάτως. 'Ex μὲν γὰρ ἁπλῶς τῶν χατορθω- 
μάτων μείζω παρεῖχε τεχμαέρεαθαι τῶν ἤδη γεγε- 
νημένων"' ὅτι δὲ ταυτὶ τῆς τύχης, οὐχ ἀρετῆς Tv, 
τοὺς xatà ταύτης ἐπαιρομένους οὐχ ἁληθεὶς γε 
μάντεις ἀπέφηνε. Πῶς γὰρ ἂν χρατήαειξν ἀρετῖ;ς 
τύχη, ἣν μὴ τὸ θεῖον ὀργίζηται καὶ περιορᾷ ; Καὶ 
τοῦτο γέγονε δὄτιλον, οὐχ ἧττον μὲν χαὶ τοῖς προλα- 
6oàat κατορθώμασι τῶν Ἑλλήνων " μάλιστα δὲ xa- 


oratio, et δὰ illas copias, qua fama pariter ac 
minis omnes fines et trepidare compulerunt et 
conquassarunt: queque iu complura terre lova 
fulwinis in morem delats, ubi nulla virtus erat, 
quantum illi fiJucizs, qu:eso, suppeditabant, qui eas 
splendida quadam spe collegerat? quantum poeni- 
tenti deinceps inutilis attulerunt ? Et merito qui- 
dem ; nam simplicter ex rebus prospere gest s 
majora preteritis conjicere dabant. Sed quoniam 
illa fortunz, non virtutis erant, ideirco superbicn- 
tes adversus hanc, vates minime vera^ces exstie- 
terunt. Quo enim pacto fortuna virtutem vicerit, 
nisi Deus iratus sit, et connivcat? quod sane mani- 
festo paruit tum de superiorum, temporum faci- 


391 


MANUELIS PAL/£OLOGI 


392 


norihus Graecorum egregiis, tum vel maxime, quan- A τάδηλον γέγονεν, fjvíxa δὴ τοῖς ᾿Αθηναίοις προσέ- 


do univers: copie Persicze Athenienses adortse 
sunt, admodum ille quidem acriter, ut cervos leo 
solet ; sed mox in pedes sese conjicientes, quasi- 
que cervorum more leonibus terga dantes, qui ne 
latratum quidem ferre possunt. Tum vero de iis, 
qua passus est, recte rex didicit, non multitudi- 
nem, sed virtutem ubique vincere, nec cum bonis, 
etiamsi pauci sint, multos. esse comparandos, licet 
omnes orÜine [inea in ditionem redigant. Nam ct 
conjuncta cum virtute paupertas iis est honestior, 
qui absque virtute divitiis abundant, et obscuris 
nati parentibus hoc inodo longe sunt clariores il'is 
qui ob nobilit3tem sese jactitant. In. universuin 
denique conjuncta eum virtute, clara sunt: et. se- 
cus, virtutis expertis. Sed consideremus accurate, 
si placet, exercitum omni numero superiorem, si 
quis euin recensere velit; qui quoniam facile 
complures ad gentes irruere potuit, omnium po- 
$ireuo, pessimo fato suo, terram aditt alentem ho- 
mines, qui bonesto ac virtuti cuneta postponebant. 
]lz vero tales ac tante copiz, totum Asisx robur, 
vel universa potius Asia, siquidem el ipsa quoque 
Libya uon aderat, qua sibi convenire putabant, ut 
per mare pedites incederent, terrasque solidas et 
continentes navigiis trausjicerent, οἱ urbibus nu- 
merari medimnorum in morem repererunt, et inu- 
eitatis rebus usque adeo studebant, ut ;pusillum 
duccrent, si non his solis omni subjecta soli terra 
potirentur (turpissimum namque fore, si. vel bello 
essel opus adversus quoscunque mortales, aul 
adversus omues pariter): hzec ergo multitudo bar- 
barica, qua inferior omuis erat cogitatio, ἃ pau- 
cis adimodum victa militibus est, sed qui digni 
mnmltis essent premiis. Erant hi Athenienses, quos 
armorum peritia, et animi fortitudine, mulis at- 
que claria potitos coronis, tum priscis, tum pro- 
ximis temporibus, ne id quidem pralium iisdem 
spoliavit. |mo longe pulchrioribus et majoribus, 
quam ille priores fuerant, hzc eis benefaciens 
pugna caput ornavit. Par enim erat, ut quod pra- 
lion pulchrius atque majus fuisset aliis. omnibus, 
antea pugnatis, id tam sibi, quam militibus, qui 
rem przclarissime gessissent, consimilia quoque 
premia donaret: ob reverentiam partim verz 
magnanimitatis, que insigni generositate splende^ 
ret ; partim. fortitudinis eximie, qua et modes- 
tia maxima esset. ornata, et consimili prudentia 
conspicua, semperque justitia. comes, cum virtu- 
tibus eis subjectis. Nam quod particulare est, a 
nragis generali et coguato necesse est comprehen- 
datur. In bunc moduin affecti erga. omnem virtu- 
tem Athenienses, pacem pluris faciebant, quam 
multorum terra jugerum acquisitionem : simulque 
Persas, injuriarum auctores et avaros, non ἃ solo 
tantum suo patriisque sedibus; verum tota quoque 
Gr:ecia depellebant. Εἰ liec sane facere nou de- 
siere suunma cum moderatione, qua cepisset olim 
ab ipsis majoribus cum precedente bonis in rebus 


ὅαλεν ἣ Περσικὴ πᾶσα δύναμις δριμὺ μὲν σφόδρα, 
χαθάπερ λέων ἐλάφοις, ἔπειτ᾽ ἐχρῆτο τοῖς ποσὶν ὡς 
ἀπὸ λεόντων φυγοῦσα δίχτν ἐλάφων, τῶν μηδ᾽ 
ὑλαχὴν ἐνεγχεῖν δυναμένων. Ἔμαθε δὴ τότε xalox 
ἐξ ὧν ve ἐπεπόνθει βασιλεὺς, ὡς οὐ τὸ πλῆθος, ἀλλ᾽ 
ἀρετὴ τὸ νιχῶν ἐστι &avtayfj* xol οὐ χρὴ τοῖς 
ἀγαθοῖς, χἂν ὥσιν εὐαρίϑμητοι, τοὺς πολλοὺς π:- 
ραθεῖναι, εἰ δὴ καὶ πάντων ἑξῆς χρατήσαιεν τῶν 
τερμότων. Καὶ γάρ τοι καὶ πενία μετ᾽ ἀρετῆς τι- 
μιωτέρα τῶν πλούτῳ χομώντων ἐχείνης ἄνευ" xal 
οἱ ἐξ ἀσήμων παῖδες τὸν τρόπον τοῦτον διαφερόν- 
τως λαμπρότεροι τῶν δεμνυνομένων ἐπ᾽ εὐγενείᾳ" 
καὶ ὅλως τὰ σὺν ἀρετῇ xal λαμπρά * τὰ ταύτης 
δὲ μὴ μετέχοντα τοὐναντίον. ᾿Αλλὰ σχοπῶμεν ἄχρι. 


DB ρῶς, εἰ 6oxst, στρατιὰν ἥττω δειχνῦσαν ἀριθμὸν 


ἅπαντα, εἰ βούλοιτό τι; ἐχείνην ἐξαριθμεῖν, ἢ τῷ 
ἑᾳδίως εἰς ἔθνη πάμπολλα εἰσχωμάσαι δεδυνῆσθαι, 
ὕστατον πάντων ἐχώμασε χακχίστῃ polpg ξαυτῆς 
εἰς γῆν ἀνθρώποις τρέφουσαν, ὕστερα πάντα θε- 
μένους τοῦ καλοῦ xal τῆς ἀρετῆς. Αὕτη δὲ ἣ τη- 
λικαύτη χαὶ τοσαύτη δύναμις, ἡ πᾶσα τῆς ᾿Ασίας 
ἰσχὺς, μᾶλλον δὲ ᾿Ασία πᾶσα, εἰ μὴ καὶ Abos, 
προσῆν, fj πεζεύειν θάλασσαν αὑτῇ προσῆχον ἡγεῖ- 
το, καὶ πλεῖν ἡ πείρους οὐχ ἀπηξίου, πόλεσί τε ἀριθ- 
μεῖσθαι μεδίμνων δίχην ἐξεύρισχε, χαὶ τοσόνδ: τοῖς 
καινοῖς ἐφιλοτιμεῖτο, ὡς μικρὸν πάνυ νομίζειν, εἶ 
μὴ μόνοις τουτοισὶ τῆς ὑφ᾽ ἡλίῳ χρατήσειτεν (ἔσε- 
σθαι γὰρ τῶν αἰσχίστων, εἰ xal. τινος αὐτῇ πκολέ- 


» pou δεήσειε mph; οὑστινασοῦν τῶν ἁπάντων, f) καὶ 


πρὸς πάντας ἑξῆς ἀνθρώπους) * αὕτη τοίνυν f) πλη- 
θὺς fj βαρδαριχὴ, ἧς λογισμὸς ἅπας ἥττητο, ὁλί- 
γῶν πάνυ στρατιωτῶν ἥττηται, πολλῶν γε μέντοι 
γερῶν ἀξίων. ᾿Αθηναίων οὗτοι παῖδες, οὃς πολλῶν 
«ε xal λαμπρῶν τετυχηχότας στεφάνων τοῖς dix 
χρόνοις, καὶ τοῖς ἐγγὺς, ὅπλων ἐμπειρίᾳ καὶ γεν- 
ναιότητι, οὐδ᾽ ὁ τηνιχαῦτα πόλεμος Exel.coy Wie 
ρησε. Πολλῷ μὲν οὖν χαλλίοτι χαὶ μεέζοσι τῶν 
φθασάντων αὐτός γε τούτοις εὖ ποιῶν ἑἐκόσμησι 
χεφαλήν. Ἔδει γὰρ αὐτὸν χαλλίω xa! μείζω τῶν 
πρὸ αὑτοῦ γεγενημένον ἀπάντων, ἑαυτῷ τε χαὶ 
τοῖς ἀριστεύσασι παρέχειν ἄθλα χατάλληλα, al- 
δηούμενον μὲν φιλοτιμίαν τὴν ἀληθῇ͵, γενναιό- 
τὴτι λαμσπρυνομένην ἐπιειχῶς, αἰδούμενον δὲ 


Ὁ ἀνδρίαν ὑπερφυᾶ, σωφροσύνῃ μὲν μεγίστῃ κε- 


χοσμημένην, φρονήσει δὲ ὁμοίᾳ τὸ xatv' αὐτὴν ἐπι- 
δεδειγμένην, xal ἀεὶ σὺν τῷ δικαίῳ πεζενομένην 
ἅμα γε tal; ὑπ᾽ αὑτὰς ἀρ:ταῖ;. Τὸ γὰρ δὴ μεριχώ- 
τερον ἀνάγχαις πάσαις περιλυφθήσεται τῷ γενιχω- 
tipp xal συγγενεῖ. Οὕτω δὴ πρὸς πᾶσαν ἀρετὴν 
ἔχοντες ᾿Αθηναῖοι, ἐτέμων μὲν εἰρήνην, πρὸ τοῦ πλέ- 
θρα πάμπολλα γῆς χερδᾶναι" τοὺς δὲ ὑδρίξοντας 
χαὶ πλεονέχτας ἀνθρώπους οὐ μόνον τῆς σφετέρας 
αὐτῶν γῆς, χαὶ τῶν πατρίων ἠθῶν, ἀλλὰ xat παντὸς 
ἡμύνοντο τοῦ Ἑλληνιχοῦ. Καὶ ταῦτα δὴ ποιοῦντες 
διατετελέχασι μετὰ πόσης οἴει μετριότητος, πόῤῥω- 
θεν μὲν ἐργμένης ἐχ τῶν προγόνων μετὰ πάσης 
προηγησαμένης πλεονεξίας τῶν ἀγαθῶν, χατιούστ,ς 
δὲ διχαίως, ὥσξερ τις χλῆρος, χρηστοῖς ἐχγόνοις, 


393 


394 


χρηστοὺς ζηλοῦσι γονέας. "Iidscav γὰρ, ὡς ταυτησὶ A omni execllentia, meritoque velut hzreditas qua 


ph παρούση; οὐδ᾽ ἅπαν τὸ τῆς ἀρετῆς χρῆμα οἷόν 
τε συνοίσειν ἀνθρώπῳ περὶ ἧς γε μετριότητος; 
ἐροῦμέν τι προὐργιαίτερον κατὰ σχολὴν μετὰ τοῦ 
καιροῦ, συνχιρομένου τοῦ χρείττονος. Νῦν δὲ τῶν 
προχειμένων ἐχώμεθα. Ἔδει μὲν οὖν, εἰ xal πάντας 
ἐλελήθει βαρδάρους τὸ τῆς ἀρετῆς περιὸν, αὐτὸν 
γοῦν βασιλέα μὴ λεληθέναι, μηδὲ νομίζειν πλήθει 
χρατήδειν προαιρουμένων πολέμῳ πέπτειν πρὸ τοῦ 
δεδέχθαι τι τῶν αἰσχρῶν. Ἔδειξε γὰρ ὁ χρόνος τοὺς 
ἄνδρας τούσδε πολλῷ γε χρεῖττον ἀσπαζομένους τὸ 
μεθ᾽ ὅπλων ἀγωνιζομένους τεθνάναι ὑπὲρ τῶν σφίσι 
διαφερόντων, ἣ τινὲς ἀσπάζονται πανηγύρεις τρυφῇ 
xai ῥᾳθυμίᾳ προσηλωμένοι., Ὁ δὲ τῇ τῶν εὐτυχημά- 
των χραιπάλῃ, xai τῇ μανίᾳ τῶν αὐτῷ προσδοχω- 
μένων κατορθωμάτων καθάπερ χῦμα τύπτειν ἠξίον, 
εἶχον ἀνέμοις παρὰ τὸ δόξαν αὐτῷ * οὕτω κἀνταῦθα 
γενόμιχε (θρασύτητος ἀκρασία) χαπνοῦ τι μέρος ἀρ- 
χέσειν αὐτῷ τοῦ ἐν τῇ ψυχῇ πυρὸς ζέοντος, λέγω δὴ 
τοῦ παρὰ λόγον θυμοῦ, πασευδεὶ τοὺς “ἕλληνας ἀνα- 
λῶσαι. ᾿Αλλ' ἡ τῆς ἀχαίρου φιλοτιμίας ὑπερδολὴ 
οὐδὲν ἐχείνῳ τιμῆς ἀπένειμε " πρὸς δὲ τοὐναντίον 
σαφῶς αὐτῷ τὴν προσδοχίαν ἀντέστρεψεν. Ὃ γὰρ 
τῇ βροντῇ τῆς φήμης τὰ τῶν πολλῶν xuxísa; φρο- 
νήματα, xai τούτους δείξας καλινδουμένους πρὸ τῶν 
ποδῶν αὐτοῦ, φθάνοντας τὰ τοῦδε προστάγματα, 
ἀχονητὶ καὶ τὴν Ἑλλάδα προσκτήσασθαι φανταζό- 
μενος, καὶ παμπληθεὶ τὸ ᾿Ελληνικὸν καθάπερ παΐ- 
' δάς τινας ἑλεῖν, παῖδάς γε τῶν θρνπτομένων ἐπ᾽ 


dam devoluta esset ad posteros frugi, frugi paren - 


* tum semulatores, Norant enin, ài hec non adesset 


ne quidem universam v rtutis vim homini prodesse 
posse: de qua moderatione studiosius aliquid per 
otium, divino juvante. numine, suo tempore profe- 
remus. Nunc iis, que proposita nobis sunt, insi- 
stamus. Licet ergo, qux virtutis prassantia sil, 
omnes lgnorarent Barbari ; regem ipsum id saltem 
ignorare non oportuit, neque putare futurum, nt 
homiuum copiis eos in potestatem redigeret, qui 
bello cadere mallent, quam turpe quid adinit- 
tere. Quippe tempus ipsum declaravit, his viris 
longe fuisse charlus, si armati, pro rebus suis di- 
micantes, oecamberent , quam aliis, voluptati et 
ignavis deditls, grati ludorum festi dies esse so- 
leant. Xerxes vero prosperorum successuum crapula 
quasi quadam impulsus, et furore profecto de spe 
gerendarum feliciter rerum, veluti mare prius ver- 
berar| jusserat, quod vents prseter voluutatem 
susm cederet ; ita putabat hie quoque (o intempe: 
rantem audaciam) paulum fumi de igne qul ejus 
in animo flagraret, de iracundia rationis experte 
díco, Grecis funditus absumendis suffecturum. Sed. 
nimia vis absurdi studii nihil ei peperit honoris, 
sc diversum potius exitum spei dedit, Nam qui 
rumoris tonitru complurium perturbaverat aniinos, 
eoque redegerat, ut imperata ipsius anticipantes, 
ad pedes ejus sese prosternerent ; duin absque la- 


ἀγορᾶς, xal προσεχόντων ἀθύρμασι, xal μηδενὸς C bore se Greciam quoque ditioni adjecturam ima- 


γοῦν γεγευμένους προσήκοντος ἀνδράσιν ἐπιτηδεύ- 
ματος, ἀλλ' ἕν γε τοῦτο μεμαθηχότας, ὀρχεῖσθαί τε 
xai ἀχκίζεσθαι, γυναικώδεις χαὶ τὴν φύσιν, xal «hv 
γνώμην, xat τὴν παιδείαν ὑπάρχοντας * ὁ σοδαρὸς, 


καὶ ὑπερνεφῶν, καὶ γεγαυρωμένος, ὁ τοσαῦτα ἐμ» ΄ 


ὀατεύων εἰς τὰ Ελλήνων πράγματα, ὅσα χαὶ τὴν 
τῶνδε γῆν τοῖς σατράπαις διανέμειν εἰς ἀρχὴν, 
ὥτπερ ἂν εἰ ταύτην πάλαι προεΐληφεν " ὁπόσον ofxo- 


θεν σπουδῇ ἐπὶ τὴν "EXAála γῆν ἔτρεχεν, ὀνειροπο- ᾿ 


λήσας τὰς ἐχεῖ νίχαὰς, xaX τὰ ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν kyep- 
θησόμενα τούτῳ τρόπαια, τοσοῦτον ἄνω ποταμῶν 
καλινδρομῶν ἀνεδείχνυτο, οὐδὲ γοῦν αὐτὴν τὴν πρώ- 
τὴν οἷός τε γενόμενος ὑπενεγχεῖν προσδολήν. Ὁπό- 
coy γὰρ δὴ τὴν ταχίστην ἐπ᾽ ἐκείνους ἤλαννε, το- 
σόνδε τούτους αἱσιρῶς διέφευγε, σῶμα xal γνώμην 
xat ψυχὴν πρὸς τοὐναντίον ἅπαν τραπεὶς, καὶ πᾶσιν 
fv ἀφόρητος τῇ σπουδῇ. Ἐπεθύμησε γῆς Περσίδος, 
ἐπεθύμησε τοῦ ταύτης χαπνοῦ, κατὰ τὸν Ὁμήρου 


πλανώμενον Ὀδυσσέα. "Av fj τι χεῖρον xat καπνοῦ,. 


φίλον αὐτῷ δέξεσθαι, εἰ μόνον εἴη τῶν οἴχοθεν. Ὡς 
ἔγωγε οἶμαι τὸν ἄνδρα «οὔτον ὧδε μεταδαλεῖν, ὥστε 
χαίρειν ἐάσαντα στεφάνους τε καὶ θρίαμόον, xai 
τὴν ἐκ τῆ: νίκης πᾶσαν λαμπρότητα, μηδὲν θαυμά- 
ζειν ἕτερυν πλὴν φυγῆς, ἀνδραπόδοις οὐχ ἂν πρε- 
πούσης. Ὅθεν οὐδ᾽ ἀπειχὸς, εἴ τις ἔδωχεν ἐχεῖνον 
ἰδεῖν τὰς ἐν τῇ γυναικωνίτιδι κόρας, στέργειν χατὰ 
χόῤῥης τυφθήσεσθαι παρ᾽ αὐτῶν ἕνεχα τῇ; γυναι- 
χώδους αὐτοῦ φυγῆς. Tuy γὰρ αὐτίκα τετράφθαι τὴν 
ψυχὴν, καὶ τοὺς λογισμοὺς, καὶ τοδοῦτον ὀῤῥωξεῖν, 
Ραταυν Ga. CLVI 


ginatur, totamque Gracorum nationem capturum, 
ceu pueros quosdam, qui delicias in foro facerent, 
et ludicris iutentl essent , nec ullum aliquod opus 
virile degustassent, sed tantummodo saltare didi- 
cissent, ac lascivire, nec non muliebres et ingeniis 
essent, οἱ animis, et educatione : ferox, inquam 
ille, supraque nubes elatus, atque superbiens, qui 
tanto. cun fastu Graecorum in Dona pedem infe- 
rebat ut eorum terram quoque satrapis suia cum 
potestate tenendam distribueret, ac εἰ pridein illam 
occupasset ; hic ergo, quanta cum festinatione 
domo profectus, Graeciam cursu petebat, ubi vi- 
ctorias ipse sibi somniaverat, statuendaque de ho- 
sibus tropza, tanta vicissim cum properatione 
repetebat adversos amnes, cum ne primum qui- 
dem conflictam sustinere potuisset. Nam quanto- 
pere versus hos impetu celeberrimo pergebat, tan- 
topere vicissim ab illis turpi discedebat fuga ; jam 
alius.plane tam eorpore, quam judicio animoque 
factus. Omnibus ob festinationem intolerabilis erat. 
Desiderabat terram Persidem, fumum ejus exem- 
plo vsgabundi Ulyssis iilius Homerici desiderabat. 
Etiam si. quid fumo deterius, admittere gestiebat, 
modo domi versaretur. Quo fit, ut equidem arbi- 
trer, hunc virum adeo fuisse mutatum ut coro- 
nis ét triumpho, setque omni victoris splendore, 
valere justis, aliud nihil quam "ugam, ne quidem 
mancipia decentem, admirereur, Nee absimi! 


vero, siquis eum puellis gyaaeel speetardum ex 
NS 


4" 


395 


MANURLIS PAL.EOLOGI 


396 


buisset, zequi bonique facturum [uisse, si vel ab A ὅσον ἐνόμιζε φοδεῖν, ἡγεῖτό οἱ μὴ δεῖν ποδῶν προς 


eis fuge muliebiis causa colophos acciperet. 
Nam quia subito mutatus erat. auimus, una cum 
cogitationibus, jamque tantum metuebat, quan- 
tum antea se terroris incutere putabat : nop ad 
fugiendum domu:n egere se pedibus arbitrabatur , 
nec equis, vi cursus ipsos cervos superantibus , sed 
alis simpliciter, et carum quidem avium, quae levi- 
tate caeteras excedunt, Satis homini strenuo, Helles- 
* pon'um vel rate transjicere, quod natare non pos- 
set. Usque adeo de alio in aliud, et in. contrarium 
potius mutatus erat : nam qui densa navium coa- 
cia copia, et accurata. earumdem commissura, , cou 
ponte quodam tale tantumque mare constraverat, 
quod ex Asia in. Europam éadem uti transjectione 
cum czteris ante se recusaret ; majore cum animi 
dejectione, atque humilius transfugit, quam vel 
ip»» mancipia, vel calones faciant, nunquam re: 
spiciendo, cursum illum suum semper urgens. Opta- 
bat, arbitror, nequaquam amplius insequentum ma- 
nus evadere, deque czeteris omnibus leviter sollicitus 
erat. Hoc ipsum persequebatur, ut aufugeret, ut terga 
daret, ut versus orientein £olem itinere contento, nec 
intermisso pergeret ; ut non dormiret, non quiesce- 
ret, nusquam subsisteret, Nam chara illam prius 
Europam qui putss id temporis oderat ? Inter. cur- 
rendum mente domi totus erat, domum clamabat, 
domum cursu tendelat, masus in anteriores diri- 
gens, eisque vim magnam adhibens, tantum non 
pugnos ingerebat. Eosdem voce, quasi flagello, con- 
vitabat, quod nulla prorsus re coutentus acquie- 
scerct, qua noneadem ipsum bora in patriam quasi 
fundi jactu transferre posset. Unde flebat, ut cunf 
eos ob singulare in cursu studium adinirari déberet 
qui a tergo ipsummiet adeo festinantein relinquerent, 
contrarium potius ageret, eosque graviter accusaret. 
Quippe celeritatem eorum ápsius ad fugam  alacri- 
tas pro larditate quadam habebat. Semper exhor- 
tabatur coinites cursus, nec in eo se supervacaneuin 
aliquid facere animadvertebat. Non enim illi feren- 
dum ullo modo putabant, si non eumdem cum rege 
cursum conficerent, quos idem cum illo metus in 
errorem impulisset, quique prorsus ab initio fugz 
se cum eo dedisseut. Si qui nequirent consequi, eos 


C 


τὴν οἴχαδε φυγὴν, μηδ᾽ ἔππων αἰσχυνόντων ἐλάφους 
ἀρετῇ δρόμου, ἀλλὰ πτερῶν ἀτεχνῶς, καὶ τούτων 
ὀρνέων ἐχείνων, τῶν ἐπὶ χουφότητι τῶν ἄλλων πλεο- 
νεχτούντων. Ἠγάπα ἂν ὁ γεννάδας ayabia διαδῆναι 
τὸν Ἑλλήσποντον, ὡς οὐκ ἐνὸν αὐτῷ νήχεσθαι. Οὔ- 
τως ἀφ᾽ ἑτέρου πρὸς ἕτερον, μᾶλλον δὲ πρὸς τοῦναν- 
«lov. μετέδαλεν. Ὃ γὰρ νεῶν συνόδῳ πάνυ πυχνΐῇ, 
xal ἀχριδεῖ γε τούτων προσαρμογῇ τὴν τοσαύτην 
καὶ τοιαύτην θάλατταν γεφυρώσας, οὐχ ἀξιῶν τὴν ἐξ 
᾿Ασίας πρὺς τὴν Εὐρώπην διάδασιν τὴν αὐτὴν αὐτῷ 
γενέσθαι τοῖς πρὸ αὐτοῦ μικροπρεπέστερόν «& καὶ 
ταπεινότερον τῶν ἀργυρωνήτων xal σχευοφόρων δε:- 
δίδρασκεν, ἀμεταστρεπτὶ τὸν δρόμον ἀεὶ ποιούμενος. 
Ηύχετ᾽ ἂν, οἶμαι, διολισθῆσαι τῶν οὐχέτι διωχόντων 
αὐτὴν τὰς χεῖρας, xai περὶ τῶν ἄλλυν πάντων 
χούφη τις fjv ἐχείνῳ φροντίς. Αὐτό γε τοῦτο δεώχων 
fv, 15 ἀποδιδράσχειν, τὸ φεύγειν, τὸ τὴν πρὸς ἕω 
πορείαν σύντονόν τε καὶ ἅληχτον αὐτῷ γίγνετθαι, τὸ 
μὴ καθεύδειν, τὸ μὴ ἢρεμεῖν, τὸ μὴ ἴστασθαι. Τὴν 
«olv γὰρ φίλην Εὐρώπην πῶς οἴει τότε μεμίσηκεν : 
“Ὅλον οἴχοι τὸν νοῦν εἶχε θέων, ofxab' 662, olxale 
φὺν δρόμον εἰργάζετο, τείνων τὼ χεῖρε τοῖς πρόσω. 
xai μονονοὺ χονδυλίζων τουτουσὶ, χομιδῇ βιαζόμε- 
voc. "Hv αὑτοὺς xal τῇ βοῇ καθάπερ μάστιγι προσε- 
λαύνων, τῷ μηδενὶ τῶν πάντων ἀρχεῖσθαι. ὃ μὴ 
δύναμιν ἂν εἶχεν αὐθωρὸν αὑτὸν διασφενδονῆσαι 
πρὸς τὴν πατρίδα. Ὅθεν δέον τούτους θαυμάζειν 
«ἧς ἐπιμελείας τοῦ δρόμου, ὅτι δὴ xal τοῦτο. εἶχον 
κατόπιν τὸν οὕτως ἐπειγόμενον, ὁ δὲ χαὶ τοὐναντίον 
σαφῶς ἐποίει, καὶ διαφερόντω: αὑτοὺς ἐμέμφετο. 
Τὴν γὰρ αὐτῶν ταχυτῆτα βρεδυτῆτά πως ἀπέφαινεν 
1 πρὸς τὴν φυγὴν προθυμία. Διεχελεύετο μὲν ἀεὶ 
τοῖς αὐτῷ συνθέουσι, παρέλχον τι xal περιττὸν οὐχ 
αἰσθανόμενον ποιῶν. Θὐ γὰρ ἀνεχτόν γε πάντω; ai- 

τοῖς μὴ τὺν αὑτὸν ἀνύειν δρόμον τῷ βασιλεῖ, τῷ ἕῳ 

τούτῳ φόδῳ παρατραπεῖσι, καὶ παντελῶς τὴν πρώ- 

τὴν σὺν αὑτῷ σφᾶς αὑτοὺς ἐχδεδιυχόσι τῇ φυγῇ. 


᾿ Τοὺς δ᾽ οὐκ ἀρχοῦντας ἀχολυυθεῖν, τούτους δ᾽ ἐς xc- 


ρᾶχας ἀποπέμπων, ἄξιον xal οἱ προσῇ «ov πράτεειν 
ὁ γενναῖος ἐνόμιζεν. "Ὅλος γὰρ fv τῆς φυγῆς, ὅλα: 
τὰς ἡνίας ἐφεὶς, ὁρῶν εἰ: μόνον τὸν χαιρὸν, χαὶ μὴ 
πρὸς ἕτερον βλέπων, ᾿Αλλὰ μὴν ἀντὶ πεδίου τὴν 
ὀρεινὴν, ἀντὶ δὲ ψαμμώδους τὴν λίθων γέμουσαν, 


ad corvos abire jubens, sua se vir strenuus persona D ἀντὶ δὲ λείας ὁδοῦ τὴν τραχεῖαν καὶ σχολιὰν favv., 


dignum quid agere putabat : naw totus erat in 
fuga, totas laxaverat habenas, alius rei nullius, 
quam temporis rationem habebat. Quin etiam pro 
campestri, per montuosum $ pro arenoso, pcr sa- 
! xeum; pro levi, per iter asperum obliquumque ten- 
debat. Diem pro uocte ducebat, noctemque profun- 
dam pro clara luce. Át qualis vir, obsecro? qui 
calente meridie, colo sudo, campum :equabilem el 
planum, nec ulla re molestum, gradatim ac tarde, 
pre magnificentia fastuque, vix alioqui transiret. 
Atqui tnodo si comedendum esset, aliudve quid rei 
necessarig facienlum, id, siquidem urgeret, equi- 
taus, credo, faciebat. Usque adeo pra formidine 
mentem velut amiserat, nec ullam vel honesti, vel 


τὴν νύχτα piv ἡμέραν λογιζόμενος, αὐτὴν δὲ axo. 
τολήνην ἀχτῖνα μάλα ἀστράπτουσαν" xal ταῦτα, τὶ; 
ποτ᾽ ἀνδρῶν ; ὁ μεσημθρίας σταθερᾶ;, αἰθρίας: οὔ- 
σης, π:ιδίον ὁμαλόν τε καὶ λεῖον, xal μηδέν τι δυ:. 
χερὲς, σχολῇ xai βάδην ὑπὸ μεγαλοπρεπείας καὶ 
τύφου μόλις πορευόμενος. Καὶ μὴν δεῆσαν φαγεῖν, 
ἢ τι τῶν ἐπάναγχες πράττειν, ἐλαύνοντά γε οἶμαι 
τὸ χατεπεῖγον αὐτὸν ἐργάζεσθαι. Οὕτω τοι δειλίᾳ 
τὰς φρένας ὥσπερ ἀπόλωλε, χαὶ οὐδὲν αὐτῷ περὶ 
τοῦ χαλοῦ τε xal καθήχοντος ἔμελεν. Οὕτω πάντη 
λογισμῶν ἀπεπταιχὼς τηλιχῷδε σχήματι προσηχόν- 
των, πρὸ; τῷ μηδόλως αἰσχύνεσθαι οὐδ᾽ ὑπελογίζετο 
τῶν δεινῶν οὐδὲν, οὐ πῦρ, οὐ θῆρας, οὐχ ὄλισθον, 
οὐ βόρθορων, οὐ σχόπελον, οὐ χρημνὸν, o0 λιμὸν, 


497 


ORATIO I. 


3034 


οὐχ ἀδοξίαν αὑτὴν. Πάντα ἑορτὴν ἡγεῖτο τὰ δυσ- A decoii rationem habibat. Usque adeo prersus a 


χερῖ͵ " πάντα πανήγυριν τὰ δεινά. Μηδὲν πλὴν 
᾿Αθηναίων φοδερὸν, μηδὲν φευχτὸν ἄνευ αὐτῶν. 
Μόνοι; τούτοις πάντας δεῖν πρωτείων πάντως πα- 
ραχωρε:ῖν ἐπὶ τῶν ἀπάντων" xal τοὺς τοῦτο πράτ- 
τοντας μηδαμῶς αἰσχύνεσθαι. Τί χρὴ πολλὰ λέγειν; 
Σεμνὰ μὲν πάντα τὰ ἄχοσμα, χέρδος δὲ ζημίαν πᾶ- 
σαν ἐνόμιζεν, εἰ σῶς ἐπαναστρέψειεν οἴχαδε " οὔχου" 
Ἡρυθρίασεν, ἕτερος παντάπασιν ἐξ ἄλλου πάντη 


φαινύμενος. Οὐδ' ἡγεῖτο χαλεπὸν, εἰ ὁρῷτο χείρω. 


πάσχων ἐχείνων, ἃ μιχρῷ πρόσθεν ἠπείλει τοῖς, 
ὑφ᾽ ὧν ταῦτ᾽ ἔπασχε, Καίτοι τί ποτ᾽ ἂν αἴσχιον 
εἴποις τῆς οὕτω: ἐς ἄχρον μεταδολῇς, οὕτως 
ἀθρόον γεγενημένης ; Γένος βατράχων μηδενὸς δε- 
διττομένου οὐχ ἐς βυθὸν χαταδύονται, ὡς ἀφανι- 
σθῆναι τοῖς τέλμασιν. Οὗτος; δὲ ἠνέσχετο πάσχων, ὁ 
μηδενὶ τῶν πώποτε γεγενημένων ἀνθρώπων ταῖς 
παρ᾽ ἑαυτοῦ φαντασίαις ἐξισούμενος, ὅπερ" οὐδ᾽ οἱ 
πτῶχε; ποιοῦσιν" ἔφευγεν, ἔτρεχεν, οὐχ ἡρέμει, 
μηδὲ τὸν διώχοντα βλέπων, ἢ σχιὰν ὁρῶν ἐχείνου, f) 
φωνῇ; ὅλως ἀχούων. Ἴσως γε παρεμυθεῖτο τὸν 
ἄνθρωπον ταῦτα πάσχοντα, οἶμαι δὲ καὶ προὔτρεπε 
πρὸς τὴν ἀνυπέρδλητόν τε καὶ ἀπαράδλητον ἔχτρο- 
πὴν, τὸ τοὺς συναλαζονευομένους αὐτῷ πρότερον 
τότε συμφεύγοντας ὁρᾷν οὐδὲν ἐχείνου σχολαίτερον. 
Πάντων γὰρ προῦργον γέγονεν αὑτοῖς ἡ πρὸς τὸν 
οἶχον ἐπάνοδο:;. Ταύτης οὐκ ἂν ἠλλάξατο βασιλεὺς 
εὖδ' ὧν χωρὶς οὐχ ἂν ἠξίου τὸ πρὶν βιῶναι. Ταύτης 
πάντα δεύτερα ἦγε καὶ βασιλείαν αὐτὴν, χλῆρον 


δικαιότατον, bx πατρὸς αὑτῷ κατελθοῦσαν, μεγίστην (C 


οὖσαν. Ὡς γὰρ ἔοιχεν, ὁ φόδος ψυχῆς χρατήσας 
καθάπαξ δεινόν τι ταύτης ἐλάσαι πᾶν ἀγαθὴν, εἰ 
μὴ σὺν λόγῳ τοῦτο προσχτήσαιτο τῷ γιγνομένῳ xal 
πρέποντι, εἶτα xai χρόνῳ τούτῳ συγγένοιτο, ὃς ἂν 
περιόδοις xal μήχεσιν αὐτῇ γε τοῦτο προστήξας 
καὶ παγιώσας, ἀμετάδλητον ἀποφήναι. Πείθει δει- 
λία τρώσασα νοῦν, ἀχράτῳ φόδῳ κατασχεθέντα, 
ῥᾳδίως ἀνταλλάττεσθαι μεγάλων xal πάνυ λαμπρῶν 
φαῦλα καὶ γελοῖα πράγματα, xai τὰ δυσχερεία: 
μεστὰ, χαὶ μισητέα, καὶ βδελυχτὰ, ὡς τὰ τούτοις 
ἐναντία, σὺν εὐφροσύνῃ δέχεσθαι, πρὸς μόνην ἀπο- 
δλέποντα τὴν τοῦ λυποῦντος ἀπαλλαγήν. Τουτὶ πα- 
θὼν βασιλεὺς, βασιλείαν μὲν αὐτὴν παρὰ φαῦλον 
θέμενο;, τὸ προσχυνεῖσθαι μιχρὸν ἡγούμενος, μι- 


cogiiationibus , tant» majestati convenientibus , 
destitutus, preterquam quod uullius eum rei puderet 
nee periculi quidquam ad animum revocabat : non 
ignem, uon feras, non ruinam, non cenum, non 
scopulum, non praecipitem locum, non famem, non 
ipsau infamiam. Omnia molesta pro festo, dira 
pro ludorum celebritate ducebat ; nihil ei lormida- 
bile, preeter Athenienses » nihil exceptis illis, fugien- 
dum : liis solis omnes ounino debere primas, in 
rebus omnibus, concedere ; nec id facientibus ullo 
modo pudori esse posse. Quid multis opus est ? om- 
nia indecora pro honestis, omue damnum pro lucro 
ducebat ; modo salvus domum reverteretur. [taque 
non erubescebat, quod alium prorsus ex alio se fa- 
etum osteuderet ; nec grave putabat, si bominum in 
oculis etiani deteriora pateretur, quam qua paulo 
ante minabatur iis, a quibus hzc patiebatur. At vero 
quid dici turpius hac mutatione possit extrema, 
tam subito facta? Ranz, si nulla res terrorem incu» 
tíat, in altum se non demergunt, ut abditz palude 
nusquam appereant. Hic vero, qui nulli mortalium, 
qui unquam ezstiierunt, imaginationibus ex se con- 
ceptis par erat, id facere sustinuit, quod nc lepo- 
res quidem faciunt, fugiebat, currebat, non quie- 
scebat, cum nec persequentem cerneret, nec umbram 
ejus videret, aut vocem ullam audiret, Fortasse 
cunsolabatur hominem hlhgc perferentem , atque 
etiam incitabat, credo, ad summam et incompara- 
bilem banc insaniam ; quod eos, quos antea socios 
habuerat arrogantize, nunc nihilo se segniores fuge 
socios conspiceret. Nam nihi] eis erat antiquius, 
quam uti domum redirent. Cum hac reversione rex 
nec illa commultasset, absque quibus antea ne vi- 
vere quidem voluisset. liuic omnia postponebat, 
ipsumqüte adeo regnum, jure debitam ei patrimo- 
nium, quod amplissimum a patre acceperat. Nimi- 
rui metus, uti videtur, sí semel animum occupa- 
verit, adinirabilom vim babet ex eo pellendi omne 
bonum ; in consentanea decenteque rstione id ani- 
mus acquirat, eique tempus ad aliquo adsit : qued 
ubi spatiis quibusdam intercedentibus, animo bo- 
num ipsum inflxerit, solidumque fecerit , immuta- 
bile redditur. Trepidatio si inentem vulneraverit, 


xpoU xal ὑπὸ πάντων ἐδνῶν παρ᾽ οὐδέν τι λογιζό- p immodica correptam formidine, facili eam momen- 


μένος τὸ ὑπὸ τὸν ὑπ᾽ αὐτὸν μονονοὺ χαὶ [ca Θεῷ 
θεραπεύεσθαι, ἑορτῶν τε ἁλογήσας xai πανηγύ- 
ῥεων, αἷς ἔχαιρε, βασίλειά τε xol λουτρὰ, καὶ 
παραδιίπους ἐχείνους κεριιδὼν͵, ἃ xal τοῦ παντὸς 
προετίμα, οἶμαι δὲ xal νήσων ἐχείνων, ἃς τοῖς pá- 
Χαρσιν ἀπένειμαν οἱ τότε παρακαίοντες͵ ἀτοοδελῶν 
τ: λειμώνων, xal Ἡλυσίου πεδίου, καὶ τῶν τοιού- 
τῶν ἀπάντων, τὴν ἰδιώτου μοῖραν ἐπήνε!, καὶ 
στίργειν ἕτοιμος ἦν δουλείαν, καὶ πάντα φέρειν, 
μόνον εἰ σώζοιτο. Δίθων δὲ ἐχείνων τῶν πολλῶν τε 
καὶ χολῶν, καὶ μεγάλων, οἷς ἐχεχόσμητο, χαὶ πλα- 
τνοῦ τῆς χρυσῆς, xal δὴ xal τύφον παντὸς ἐπι- 
λελησμένος, ἡ᾿σπάζετό τε πενίαν, xal προὐτίθει 
σχήματος μόνον οὐχ ἀθανασίαν αὐτῷ παρέχοντος. 


to impellit, ut cum magnis et valde splendidis re- 
bus vilia ridiculaque commutet ; ac plena difficul- 
tatis, odioque et exsecratione digua, veluti si. hia 
contraria forent cum voluptate, solam molesta rei 
propulsationem spectans, suscipiat, Hoc eum huic 
quoque regi accidisset. regnum ipsum vilipendens, 
adorationem parvifaciens, qua prope cunctis a gen- 
tibus colebatur; pro nibilo ducens, quod suis a 
subditis ei cultus prope divino par exhibereitur ; 
neglectis et solemnitatibuset ludorum celebritatibus. 
quibus alioqui delectabatur, regiasque cum lavacris 
et paradisi3 aspernatus, qua cuivis rei profecre 
solebat ; itemque, mca sane opinione, illas ips 
insulas, quas eorua temporum deliri howmines be 


399 


MANUELIS PALAOLOGI 


. 100 


attribuerunt, cum herbosis illis pratis, et Elysio A Καὶ μὴν εἰκότως ἄν τις εἴποι χἀχεῖνο, ὅτι δὴ καὶ 


campo, et "}Π15 iajusmodi omnibes : privati homiuis 
sortoni laudabat ac servitutem tolerare paratus erat, 
omniaque ferre, modo salvus evaderet. G:mmarum 
vero, quibus el multis, et pulchris, et magnis or- 
natus erat, aurezique platani, et fastus omnis oblitus, 
paupertateus ampleectebatur, eique majestati ante- 
ponebat, quz ipsi tautum uou immortalitatem lar- 
giebatur. Nec abs rc quie dixerit, eum, quotempere 
nemo non ipsi ssscntando blandiebatur, futurum 
, putasse ut. immortalitatis quoque propter regnuin 
particeps fieret. ld enim semper in melius tum cura, 
tum virtute sua. provehens, loco pontis et gradus 
ad speratam immortalitatem sibi fore credebat, at- 
que banc vicissim, post longam in teriis commora- 


ταύτης ἐνόμιζεν, ἡνίκα παρὰ πάντων ἐχολαχεύετο, 
μεθέξειν διὰ τὴν βασιλείαν. “ἔσεσθαι γὰρ αὑτὴν 
ἐχείνῳ, ἐπιδιδοῦσαν αἰεὶ πρὸς ἄμεινον, ἐπιμελείας 
«ἧς αὐτοῦ καὶ ἀρετῆς e(vexa, γέφυραν καὶ χλίμαχα 
«ἧς ἐλπιζομένης ἀθανασίας " καὶ αὑτὴν γε πάλιν 
γέρας τῆς βασιλείας μετὰ μακρὰν τὴν ἐνθάδε δια» 
τριδήν. 'AXX' οὐκ ἐνῆν τραπέντα ψυχὴν τὴν γνώ» 
μὴν ἴσχειν ἀχίνητον᾽ ὥστε τὴν μὲν βασιλείαν εὖὑ- 
θὺς, xal à τί περ σεμνὸν αὐτὴν ἀποφαίνοι χρῆμα, 
ἐξέωσε τῆς μνήμης " τὰ ταύτης δὲ ἡδέα χαὶ τερ- 
πνὰ, ἅπερ ἂν ol gat τοῦτον προτιθέναι καὶ ἁμόρο- 
σίας χαὶ νέκταρος, τῶν Aoyiauov διεώσατο τελέως" 
xai ἀμωσγέπως οὐδὲ ἐμέμνητο τῆς πρὶν ἐμπλέχτου 
παραφορᾶς. Ὧ; ἔγωγε οἶμαι, εἴ τις αὑτῷ περὶ 


tionem, regni premium. Sed fleri nou poterat, ut D βατιλείσς xaX τῶν ἐχείνης ἀγαθῶν τηνιχαῦτα δια- 


*?unimo mutatus , mentem immotam  retiueret : 
itaque mox et regnum, et quidquid ejus esset gene- 
ris, ut august: rei nomen regno conciliaret, me- 
moria exclusit; quaeque regno jucuuda inessent, 
existimata ceteroquin ab ipso tam asmbrosia, quam 
Jectare potiora, prorsus e cogitationibus ejecit ; 
quodamque modo illius pristio:e stolidaque in- 
δδηια nuc quidem meminerat, ui equidem arbitrer, 
si quis de regno, deque regni bonis, ad eum id tem- 
poris. disseruisset, et molestissimum ei futurun, et 
fortasse reprehensionem quoque subiturum fuisse, 
Atqui prius, cum ab omni sobrietate prorsus alienus 
esset, et. admittebàt, et amplectebatur, et largiter 
remunerabatur , si qui eum pari cum diis coliti- 
bus et celesti gratia perfruentibus honore coluis- 
sent. Sedenim de prioribus ad contraria traductus, 
non jam pristinus ille Xerxes erat , qui hec 
tum agebat, celebris, inquam, ille, iagnus, 
audax, elatus, insolens, qui parum sberat, uii qui- 
dem apparebat, quin cum ipso Deo certamen susci- 
peret, sed alíus ab illo quondam Xerxe, planeque 
diversus. Nain ex poenitentia, quasi si grave caput 
esset, oculos in terram defigere, non illius erat 
superbia prioris, eui primis ab annis innutritus 
erat, et absque qua ne temporis quidem momento 
eouspici poterat, Itaque uiaterie Xerxes idem ma- 
nens (uam fieri naturz mutatio nequibat), forma 
extreme inutala, cunctis maximam de se praebebat 


λέγοιτο, κἂν ἐπαχθέστατος δόξαι, xal που xai ἐπι- 
«εἰμησίν «iva παρ᾽ αὐτοῦ δέξασθαι. Καίτοι χαὶ 
ἐδέχετο, xal ἠσπάζετο, χαὶ συχνοῖς ἡμείδετο ξὼ- 
ροις, ὁπότε παντελῶς ἀσωφρόνιστος fv, εἶ τινες 
ἐχεῖνον ἐτίμησαν ἴσα τοῖς ἐν οὐρανῷ πολιτευομένοις, 
καὶ τῆς αὐτόθι χάριτος ἀπολαύουσιν. 'AXA' oCy ὁ 
πρώην Ξέρξης ἦν, μετενηνεγμένος ix τῶν προτέρων 
πρὸς τἀναντία, ὁ ταῦτα τότε διαπραττόμενος, ὁ 
ᾳολὺς, ὁ μέγας, ὁ θρασὺς, ὁ ὑπερόπτης, ὁ ὑδριστὴς, 
ὁ χινδυνεύων, ὥς γς ἐφαίνετο, χαὶ πρὸς τὸ θεῖον 
ἤδη χεχρῆσθαί τισιν ἁμίλλαις, ἀλλ᾽ ἕτερός τες τοῦ 
πάλαι Ξέρξον, καὶ πάντη ξένο:;. Τὸ γὰρ δὴ πρὸς 
qhv χύπτειν μεταμελείᾳ τὴν χεφαλὴν βαρυνόμενον 
οὐκ ἦν τῆς προτέρας ὑκεροψίας, fj γε σύντροφος 
ἐχεῖνος, καὶ ἧς χωρὶς οὐδ᾽ ἐν ἀχαρεῖ τοῦ χρόνον 
τοῦτον fjv θεαθῆναι. Ὥστε τὴν ὕλην ὁ αὐτὸς Ξέρ- 
ξης μένων (οὐ γὰρ ἑνὴν τὴν φύσιν μεταδαλεἶν), τὸ 
al; ἄχρως ἀμείψας, πάντας γε παρεῖχε θαυμά- 
ζειν, οὗ φιλοσοφῶν, οὐ μετριάζων, πόθεν ; «obvav- 
τίον μὲν οὖν, ὡς μὴ γεγευμένο; φιλοσοφία;, 
μετριάζειν διδασχούσης. Ταύτης γὰρ οὗτος ἔρημος 
ὧν, οὕτως ἀχόσμως ἐχρήσατο τῇ μεταδολῇ, ὡς 
ἀποχρύψαι ταύτῃ πολύποδας, καὶ λῆρον &xavtzo 
ἀποφῆναι τοὺς χαμαιλέοντας. Καὶ γὰρ ὁ ἥρως οὗ- 
*o3l, μᾶλλον δὲ ὁ χαὶ τούτους ἀὐτὸς παριὼν τοὺς 
ἥρωας, ὥς γε ᾧετο, xal "Ipou τότε τοῦ πένητος 
ταπεινότερον ἐφρόνησεν. Οὕτως ἐξ αἰθέρο; πρὸς 
ἄδυσσον ἀποπέπτωχε, χατενεγχὼν μὲν τὴν ὀφρὺν, 


admirationem : non pliilosophando, non moderate D χατενεγχὼν δὲ ὄγχον xal φρόνημα * ῥίψας μὲν τὴν 


se gerendo, (quonam id pacto?) sed vice versa, quod 
philosophiam,  ioderationmis nagisuram, nou de- 
gustasset. Ab. ea destitutus, in vicissitudine rerum 
adeo se iuloneste gessit, ut οἱ polypos obscuraret 
et chamaleorntes, meras pri se nugas faceret, Nam 
heros iste, vel qui potius ipsos anteire se putabat 
heroas, animo tuusdejectiore quam [rusille mendi- 
cus erat. Sic ad abyssum ex silere decidit, Lam 
saperciliis, quam tumore spirituque dejectie ; cum 
ljeonina pelle, ferocia quoque deposita : tam absolute 
denijue mutatus ex alio. in alium, vitam ut ipse 
suani) odissel, amentiequc ac vauitalis pristino 
posuas ipse quoJaumodo dc seipso sumeret, quam- 
quam animo illa puro spontaneoque non faceret. 


λεοντῆν, ῥίψας δὲ ἐμδρίθειαν" xal ὅλως οὕτω μετα- 
θαλὼν ἀχριδῶς πρὸς ἕτερον ἐξ ἑτέρου, ὡς μισῆσαι 
τὸν αὐτοῦ βίον, χαὶ δίκας αὐτὸς παρ᾽ αὐτοῦ τρόπον 
δή τινα λαμθδάνειν τῆς προτέρας ἀπονοίας xat μα- 
ταιότητος, εἰ χαὶ μὴ γνώμῃ χαθαρᾷ καὶ ἐθελουσέῳ 
ταῦτ᾽ ἔπραττεν. Ὧν δὲ ἐν τῷ σχήματι, χαὶ ποιῶν 
ἃ χἂν ἡἠσχύνετο δοῦλο;, ἀλλόχοτόν τι τέρας ἐφαΐ- 
v£to. Τιμᾷν γὰρ δὴ τὸ μέτρον, ὡς δεῖ, χαὶ προα- 
ἔχειν ἑαυτῷ μηδεπώποτε μεμαθηχὺς CÓ ἀνὴρ, 
ἐξώκειλε μετατραπεὶς ἐξ ὑπερητανίας xal U6peto; 
εἰς ταπεινότητα δούλοις πρέπουσαν, ἄχραν ἐξ 
ἄκρα:, σὺν ἀκοσμίᾳ. Οὕτως ἅπαν βάσθαρον xal 
ἀπαίδευτον, εἰ μὲν εὐπραγεῖ, τοῖς ταπεινοτέροις 
ἀφόρητον " εἰ δ' ἀσθενήσειεν αὐτῷ τό ve. za ptyav 


{0 


ORATIO T. , 


« 


AC9 


ὑδρίζειν, ῥᾳδίως οἵσει xaX δούλων σχώμματα. Καὶ A Cumque regia dignitate pr:editus cesset, caqne 


δὴ καὶ οὗτος βασιλεὺς, τοιοῦτος μὲν τὸ γένος ὧν, 
χαὶ τῆς ὡς ἀληθῶ; παιδείας ἀμέτοχος, μόνης τῆς 
ἐπιθυμίας τοῦ σώζεσθαι γεγονὼς, τὰ τοιαῦτα χαλεπὰ 
νενοσήχει, xal ἐναντιώσεσιν ἄχραις ἐνεπεπτώχει. 
"Q γὰρ oüx ἦν βιωτὸν, εἰ μὴ δωροφοροῖτο xai 
προσχυνοῖτο, παρά τε τῶν ἀστυγειτόνων, χαὶ τῶν 
αὑτοῦ πάντων, τῶν τε πέριξ τῆ Περσίδος, καὶ τῶν 
ποῤῥωτάτω χαθημένων ἐθνῶν, οὗτο: αὐτὸς δὴ 
γυμνωθεὶ; τῷ πολέμῳ πάσης, ὡς εἰπεῖν, τῆς o3- 
σίας, ἔπειθ᾽ ἐχὼν ἀπεδάλετο ὅπλα τε ἐχεῖνα τὰ 
λαμπρὰ, xai βασιλιχὴν σχευὴν ἅπασαν, d; εἶναι 
καύτῃ χουφότερος, καὶ ῥᾷον δύνασθαι φέρεσθαι ἐφ᾽ 
ἵππων, μάλα χομιδῇ ταλαιπωρησάντων συντόνῳ 
δρόμῳ. Ἧ πού γε χαὶ ὄνειδος ὑπήνεγχεν εὐχερῶς 
παρὰ τῶν αὐτοῦ, εἰς od; οὐδ᾽ ἂν Elo συχνῶς ὁρᾶν, 
βεθλημένος ὑπὸ τοῦ τύφου. Οὕτω πως αὐτῷ τὰ 
πρὶν εἰς τοὐναντίον ἀντέστραπται, Τὸ γὰρ περὶ τῇ 
ψυχῇ δεδιέναι τοιοῦτον ἄνθρωπον ὄντα ἔπειθε φέρειν 
ἡδέως, ὅ τι ἂν ἐνθυμηθῇ τις ἀτδὲς, xal λυπεῖν. xal 
δάκνειν δυνάμενον. “ἔπειθεν ἐφίεσθαι Ψιλὸν ógfir- 
ναι τοῖς ofxot μένουσι, xal τοῦθ’ ἡγεῖσθαι λαμπρ΄- 
κερὴν τῶν πώποτε γεγενημένων αὐτῷ λαφύρων" 
ps0' dv γε Σούσοις ἐπανερχόμενος (πῶς ἄν τις 
εἴποι τὴν ἐπὶ τούτοις τελουμένην ᾿αὐτῷ μανίαν ;) 
οὐκ ὀλιγάκις ἐθριάμδευεν, εὐφημούντων xai xpo- 
Ξούντων τῶν ὑπαντώντων, xal κάντα 05 ποιούντων 
αὐτῷ. μιχροῦ δεῖν ἴσα Θεῷ. Τὸ γὰρ σφόδρα εὖτυ- 
χεῖν ἀρετὴ" ἰδίαν λογισάμενος, xai τῷ παρὰ τὸ 


faceret, qux vel mancipium aliquod pudore przpe- 
ditum non commisisset ; prodigiosum quoddain 
monstrum esse videbatur. Nam quod vir hic mo- 
dum, ceu par est, amplecti, suique rationem ha- 
bere, numquam didicisset : de superbia petulan- 
tisque summa summam ad abjectionem, maucipiis 
convenientem, cum dedecore exorbitavit. lta quid- 
quid barbarum et expers est doctrinz, si prospe- 
ritate fruatur, intolerabilem in modum erga hu- 
miliores se gerit, sin ille quasi fons insoleutix de- 
bilitetur, vel mancipiorum ludibria facile feret. Sic 
et iste rex, tali prognatusgenere, verzque doctrine 
ignarus, duntaxat incolumitatis studio ductis, tam 
gravibus laboravit vitiis, et ín extreme dissidentia 
incidit, Nam vivendum sibi non arbitrabatur, uisi 
dgferrentur ad eum munera, nisi adoraretur et 8. 
finitimis, et suis omnibus, tam circa Persidem un- 
dique sitís, quam remotis longissime gentibus : 
hic ipse nudatus in bello cunctis, prope dixerim, 
facultatibus, mox et arma illa splendida cum »:nni 
ornatu regio libens abjicit; ut levior esset ac faci- 
lius ab equis gestari posset, qui contento cursu 
graviter affligerentur. Nonnunquam et probra 
suorum facile tolerabat, quos antea prae fastu szpe 
ne quidem intueri diguabatur. Usque adeo pristiuus 
ei status ad longe diversum rediit.Nam quod anim 
vitequ:e sure vir talis metueret, idipsum ei persua- 
debat, ut libenter ferret, quidquid  acerbitatis 


εἰχὸς εὖ πράττειν, μηδ᾽ ὁπωστιοῦν αἰσθανόμενος C animo quis conceperit, quidquid afferre molestia 


τῆς ἑαυτοῦ μαλαχότητος, ἀλλὰ χατορχούμενος, εἴ 
τινες μὲν εἶεν χρείττηουφ αὐτοῦ, πλήθει δὲ τοσαύτης 
δυνάμεως ἕττου: γένοιντο, τελχῖνι δαΐμονι φθονερῷ 
καταχεχρημένοι͵ ὥσπερ τις γίγας, ἣ Ἡραχλῆῇς, f 
ἐξ Ὀλύμπου κατιὼν, ἐπιειχῶς τῶν ἄλλων χατα- 
φρονῶν, οὐδὲν ἦν μέγα καὶ σεμνὸν, ὃ μὴ πρέπον 
ἐνόμιζεν ἑαυτῷ. ᾿Απονοίᾳ γὰρ ἐσχάτῃ κατασχεθεὶς, 
ὑψοῦ τὴν κεφαλὴν αἴρων, ὁπόση δύναμις ἦν αὐτῷ 
xai μονονοὺ πετόμενος θέλων φαίνεσθαι, καθήμενος 
ἐπὶ τοῦ βασιλείου θρόνον, τὰς χαθημέραν τηλι- 
χάσδε «ιμὰς, ὁπὲρ τὴν ἀξίαν οὔσας, μὴτε τῶν τοῦ 
σώματος αὐτοῦ πλεονεχττ μάτων, μήτε μὴν τῶν τῆς 
Ψυχῆς τοπαράπην ἐνόμιζεν ἀπάδειν. Τὸ γὰρ δὴ 
Γνῶθι σαυτὸν λῆρον ἄντιχρυς ἡγεῖτο, ?) οὐδὲ 
ἀχήχοεν, οὐδ᾽ ἑδούλετο. Τὴν γῆν μὲν γὰρ ἤἥδει πα- 
τῶν, (πῶς γὰρ ἂν ἡγυνόει καὶ τοῦτο :) τὴν δὲ χορυφὴν 
αὑτοῦ οὐ πολὺ τῆς οὐρανίας οἶμαι δοχεῖν ἀἁψίδος 
ἀπολελεῖφθαι. Ταυτὶ γὰρ δίδωσι νοεῖν ὁ βίος τοὺδς 
, távbpó;. Εἶεν δὴ" τούτων γὰρ ἴσως ἅλις. 


et mordere potest : persuadebat, ut. audus ab | iis 
conspici cuperet, domi qui manserant, idque du- 
ceret illustrius omnibus, qux» unquam adeptus 
fuerat, spoliis : quibuseum Susa revertens (quibus 
obsecro verbis insaniam quis explicet, qua in his 
utebatur ?) non modice triumphare solebat, accla- 
mantibus et plaudentibus iis, qui occurrebant, tan- 
tumque non ei cuncta deo paria deferentibus, Quod 
enim magnam prosperitatem pro virtute sua duce- 
ret, et ob successus immodicos 'suam ipse molli- 
tiem non seutiret, sed proculcaret meliores se. 
quidem viros, tantarum tamen copiarum multitu- 
dini cedentes,et ab infesto invidoque demone illusos: 
quasi gigas quispiam, vel ITercules, vel ex Olympo 
qui descendisset, insigniter alios contemnens, vihil 
magnum, nibil augustum erat, quod se decere non 
arbitraretur. Extrema namque correptus amentia, 
quantis poterat viribus in sublime caput attolleus 
tantumque non volare videri volens, quotiens in 


regio solio consideret, qufetidianos illos ac tantos honores, qui supra dignitatem ipsius essent, omni- 
no corporis animique sui dotibus eximiis competere putabat. Quippe verbum illud, Nosce teipsum, 
pro fabula prorsus habebst : vel nec audierat, nec audire volebat. Norat ille quidem, se calcare terram, 
(1100 enim id pacto nesciret ;) sed verticem, credo, suum opinabatur ab illo coelesti fornice non multum 
ahesse, Nam ut hzc de 60 cogitemus, ipsa hominis vita (acit ; ac sit itasane, nam de his fortasse satis. 


Ὥρα δ᾽ ἂν εἴη xai «b τοῦ Γύγου χατόρθωμα 
πλρχαγαγόντας εἰς μέσον, βασάνῳ τοῦτο προσαγα- 
γεῖν. Οὗτος τοΐνυν ποιμὴν μὲν ἣν τὴν τύχην, Av- 
δῶν δὲ τύραννος γέγονε στροφῇ σφενδόνης, ὥς γέ 
φάσιν, εἴ τέως γε τὸν μῦθον μὴ ἀτιμάσαιμεν. 


Tempus autem fuerit, ut egregium illud Gygis 
facinus in medio productum, ezamini síistamus. 
Erat igitur hic fortunaet conditione quidem opilio, 
sed Lydorum tyrannus factus est, idque per inv^7 
sionem pale, ceu perhibent; siquidem fabu 


403 


MANÜELIS PAL.EOI.OGTI 


401 


Ipsam non repndialimus. ltaque merito. pale qui- A Οὐχοῶν τὴν Ex! τῇ σφενδόνῃ μηχανὴν O20pása: psv 


dem illius artem adwirabimur, si'quis hauc Lydiam 
fabulam, ccu quiddam verissimum, admittendam 
concesserit : aLeum, qui hac arte rem peregit et 
confeeit, nunquam beatum, si recte pronuntiare 
volumus, nunquam magni faciendum arbitrabimur. 
Quamobrem istuc ? Quod ipsius mschinz perfectio 
non proprie bonum. nec beatum, nec admirandum 
quid esset mente przditis. Nam quod a virtute 
non est, nec bonum est proprie : quod inanim 
quoque res universe clamabunt. Qui virtutis exsors 
est, etiamsi potitus regno, quod ipsas ultra Gades 
se porrigat, omnes opes, omnia maneipia collegerit, 
et omnia, quz in hac vita jucunda sunt ; ac his 
deinde fruendi tantum sibi concesserit temporis, 
quantum libitum foerit : nuge istzc virtute pra- 
ditis. Quidquid enim vel gestum est, vel percipitur, 
si cum virtute, bonum : sin autem, contrarium. At 
Gyges virtute non adeptus est tyrannidem, quod 
sane yel hinc poret : nihil enim virtuti com- 
mune cum tyrannide, nec tyrannide oppresso- 
rum bona cum voluntate, praeesse (tyrannus 
potest. Quinam istuc? Quia vi coactis imperat. 
Ubi autem vis, ibi voluntas abest. Quo (it, ut in- 
vento quodam οἱ arte Gyges in potestatem gentis 
unius corpora redegerit, etiam invitze ; nec homi- 
num supra vicinos fortium, nisi contrarium quoque 
dicendum est : hoc vero nec honestum, nec dura- 
bile, quod oppressi tyrannide, illam ad conditio- 
nem inviti pervenerint. Quanquam et absque his, 
quz dicta sunt, si quis accurate rem considerabit, 
minime Gyges rex hominum fuit ; siquidem volun- 
tas. animi est ; animus autem proprie est homo. 
At ille. qui tyrannus esset, tantum aberat, ut op- 
pressorum voluntates lucrifaceret, quanto magis 
consentaneum erat, eum ín odio esse omnibus, et 
insidiis eorum omnino peti. IIzc scilicet illa tyran- 
nidis bona sunt, qux cum ea simul el nascuntur, 
οἱ augescunt quovis modo ; et quando cum ea dis- 
solvuntur, in fedissimum quiddam desinunt. Enim- 
vero si orationis hujus forma atque ratio simplici- 
ter historiz texendaz potestatem nobia concederet, 
multo rectius quam modo narrationibus institutis 
probare possem ; et eum qui magnam in auro fi- 
duciam ponit, et qui se ferro ac populorum collee- 
tione magnopere jactat, et qui fretus est machinis, 
quique solis bis animum adjicit, et si quis horum 
similis est ; eum, nisi virtus adsit, falli atqve de- 
cipi. Verum quoniam hoc ab initio non instituimus, 
sed tantum uti per comparationes probaremus, iis 
principibus, qui boni esse velint, ad perficiendum, 
que cupiant, nibil sapientia melius esse : instituto 
nostro convenire duximus, si nec omnes tales in 
medium produceremus, ne theatro molesti essemus, 
ineffabilem quemdam numerum: proferendo; nec 
citra modum his eorum historiis uteremur, ne quod 
propositum a nobis est, in narrationum infinilarum 
quasi mare delatum, naufragium faceret. Ac recte 
quidem.ad exitum id, quod ah initio volebamus, 


ἂν διχαίως, εἰ δοίη τις τὸν Λύδιον τοῦτον μῦθον ὡς 
ἀληθέστατον δέξασθαι" τὸν δὲ δὴ περάναντα καὶ 
κιτωρθωχότα τῇ μηχανῇ, οὐχ ἄν ποις δίκαια ποι- 
οὔντε; εὐδαίμονα νομίσαιμεν xal ζηλωτόν τινα 
εἶναι. Διὰ τί; Ὅτι τὸ τῆς μηχανῆς ἀποτέλεσμα οὗ 
χυρίως ἀγαθὴν, οὐδὲ εὔδαιμον, οὐδὲ ζηλωτόν γε 
νοῦν ἔχουσιν. Ὃ γὰρ οὐὖκ ἐξ ἀρετῆς οὐδὰ ἀγαθὸν 
χυρίως, εἰ δὴ καὶ τὰ ἅψυχα- πέντα τοῦτο χεχράξον- 
ται. K3v ὁ ταύτης ἄμοιρος, ἄρξας εἴ τι xal Γαδεί- 
pov ἐστὶν ἐπέχεινα, ἀθροίσῃ μὲν πάντα πλοῦτον, 
ἀθροίσῃ δὲ ἀνδράποδα, χαὶ πάντα τὰ τοῦ βίου 
τερπνά εἶτα ἑαυτῷ πάντα δῷ χαρποῦσθαι χρόνο» 
ὁπόσον βούλει, λῆρος τοῖς μετέχουσιν ἀρετῆς. Τὸ 
γὰρ πεπραγμένον, ἢ μετεχόμενον, εἰ σὺν ἀρετῇ, 
xa)óv* εἰ δὲ μὴ, τοὐναντίον, Ὁ Γύγης δὲ οὐχ 
ἂρετῇ τετυράννηχε. Καὶ τοῦτο δῆλον αὐτόθεν. Οὗ 
γάρ ἐστιν οὐδὲν χοινὸν ἀρετῇ πρὸς τυραννίδα, οὐδ᾽ 
ἕνι τυραννεύοντα γνώμῃ τῶν τυραννουμένων τοῦτο 
ποιεῖν. Πῶς ; Ὅτι βιαζόμενος ἄρχει. ἵ Καὶ ἕνα Bia, 
ἄπεστι γνώμη. Ὥστε σωμάτων χεχράτηκε μνιχανῇ 
τινι χαὶ τέχνῃ ἔθνους ἑνὸς, καὶ μὴ βουλομένου" 
καὶ τούτων οὐ γενναίων ὑπὲρ τοὺς γείτονας, εἰ μή 
τις εἴποι xal τοὐναντίον. Τοῦτο δὲ οὔτε σεμνὸν». 
οὔτε μόνιμον, τῶν τυραννηθέντων ἀκόντων εἷς tou" 
ἐλθόντων. Ἄνεν δὲ τῶν εἰρημένων, εἰ &xpibio; 
θεωρήσει τις, ἀνθρώπων Γύγης οὐ βεδασίλευχεν " 
εἴπερ ἢ γνώμη μὲν ψυχῆς, κυρίως δὲ ἄνθρωπος ἡ 
ψυχή. Ἐχεῖνος δὲ τύραννο: ὧν τοσοῦτον ἀπέσχε τοῦ 


C τὰς τῶν τυραννηθέντων γνώμας xepbdvat, ὅσον καὶ 


ἀχόλουθον fiv παρὰ πάντων αὐτὸν μισεῖσθαε, xai 
ἐπιδουλεύεσθαι πάντα τρότον. Ταῦτα δὴ τὰ τυραν- 
νίδος ἀγαθὰ, καὶ τῇδε συμφυόμενά τε xal αυνεπι- 
διδόντα τὸν πάντα τρόπον, καὶ τελευτῶντα πρὸς 
αἴσχιστόν τί, σύναμα ταύτῃ διαλνόμενα. Οὐ μὴν 
ἀλλ᾽ εἰ τὸ σχῆμα τοῦ λόγου χαθαρῶς ἐπέτρεπεν 
ἱστορεῖν, εἶχον ἐλέγξαι τοῖς διηγήμασι πολλῷ χε 
βέλτιον ἢ νῦν, ὡς 6 τε χρυσίῳ πάνυ θαῤῥῶν, ὃ τι 
σιδήρῳ μέγα φρονῶν καὶ λεῶν ἀθροίσματι, ὅ τε 
μηχαναῖς ἐλπίζων, χαὶ τουτοισὶ Ψιλοῖς ἐγχειρῶν, 
καὶ εἴ τις τούτοις ἐφάμιλλος, μὴ προσούσης ἀρετῆς, 
ἐξηπάτηται. Ἐπεὶ δὲ νῦν οὐ προηγούμενον τοῦθ᾽ 
ἡμῖν, ἀλλ᾽ ἀποδεικνύναι πειρᾶσθαι ταῖς παραθέ- 
ὅεσιν, ὡς ἄρχουσιν ἐθέλουσιν ἀγαθοῖς εἶναι :άντων 
ἄμεινον ἂν εἴη σοφίά πρὸς τὸ περαίνειν, ἃ βού- 
λοιντο * ἡγήμεθα μάλα συμδαίνειν τῷ προκΞτιμένῳ 
σχοπῷ μήτε πάντας ἀγαγεῖν εἰς μέσον τούς γε 
τοιούτους, ἵνα μὴ τὸ θέατρον ἀποχναίσωμεν, ἀμύϑη- , 
τόν τινα ἀριθμὸν παρεισάγοντε:, μήτ᾽ ἀμέτρως χρῆ- 
σασθαι ταυταισὶ ταῖς xat! αὐτοὺς ἱστορίαις, μή 
ποτε πρὸς πέλαγος διηγημάτων ἀπείρων τὸ προ- 
χεΐμενον ἡμῖν ἐμπεσὸν, ναναγήσῃ. Καὶ δὴ καλῶς 
μοι δοχεῖ συμπεπεράνθαι τὸ χαταρχὰ: ἡμῖν βού- 
Anpa. Ὡς γάρ τι παράδειγμα λαδόντες ἤδη τοὺς 
ἄνδρας τούτους, [ix] τῶν ὁμοίων αὐτοῖς ἁπάντων, 
xil τὰς ἱστορίας τὰς περὶ τούτων ἱχανῶς ἀφο- 
σιωσάμενοι, πᾶσάν τε περιεργίαν παρέντες, 
κατὰ καιρὸν ἀπαλλαττόμεθα, ὡς ἐμὲ γε περὶ 
τούτου νομίσαι, Καὶ γάρ τοι μεμιμήμεθα ὀρθῶς δια - 


i05 


ORATÍO I. 


, 


A05 


πραξάμενοι τοὺς ἀργυρογνώμονας, ol; γε ἔθος Ex A deductum mihi videtur. Postquam enim viros hos- 


τοῦ μέρους τὸ πᾶν εἰδέναι. Καὶ οἶμαι χρῆναι ἀγα- 
πᾷν τῇ μεθόδ. ταύτῃ. Εἰ γὰρ οἵ τοῖς ὅλοις ἔδοξαν 
πολὺ τοὺς ἄλλους παρενεγχεῖ), τούτοις ἀτεχνῶς τὸ 
λαμπρὸν τετελευτήχει πρὸς οὐδὲν ἱερὸν, φασὶ, τισὶ δὲ 
xa: πρὸς τοὐναντίον, τῷ μὴ γνησίως μηδὲ καλῶς 
τὸ τῆ; ἀρετῆς μετιέναι χρῆμα, σχολῇ γ᾽ ἂν ἄλλοι 
τῶν ἐλασσόνων ἀληθῶς ἂν δόξαιεν εὐδαίμονες εἶναι 
τῷ πλουτεῖν, καὶ πλήθους ἄρχειν, καὶ ἐξ οἰασδήτινος 
μηχανῆς σφίσι γε αὐτοῖς δουλοῦσθαι μὴ βουλομένους 
ἀνθρώπους. Ὥστε δεῖ τῶν ἱστοριῶν ἀφέμενον, ὅτε 


xai παρόν σοι ταύτας εἰδέναι παρὰ τῶν προῦργου ^ 


τοῦτο πεποιηχότιον, πειραθῆναι τουτοισὶ τοῖς ἀν- 
δράσι παραδαλεῖν ἐχεῖνον δὴ τὸν ἄριστον ἄνδρα, ὃν 
ἐξ ὑποθέσεω; ὑπεθέμκεθα χαταρχὰς εὐθύς" λέγω 
δὴ τὸν φρόνιμον, xal ἀγαθὸν, xal σοφόν. 'O γοῦν 
τοιοῦτος βασιλεὺς, ἢ ὅλως ἄρχων τινῶν, ἐῤῥωμένως 
ἔχιον τὴν ψυχὴν, xai ὡς χρὴ φιλῶν ὧν ἄρχει, θέλων 
τε αὐτοὺ; ὁρᾷν ἐν οἷς ἂν γένυιντο τὴν γνώμην ἀμεί- 
νους, xal ζητῶν ἅπαντα τρέπον, δι' ὧν εὖ πείσονται 
παρ᾽ αὑτοῦ" ἕπειτα γαὶ τῇ δυνάμει τῶν λόγων πεί- 
θων αὐτοὺς, μήτ᾽ ἀλαζονεία; τοσύνολον μήτ᾽ εἰρω- 
νείας ἀπτόμενο: (ἄμφω γὰρ καχὼ) ὡς εἴη μὲν οἷός 
ἐστιν, ἐθέλοι δ᾽ ὅπερ ἐθέλει" ὁ δὴ τοιοῦτος οὐδένα 
λήσει τῶν ἀγαθῶν, ὡς ὧν γε τυγχάνει τὰ πρὸς αὖ- 
«οὐ; χαὶ πατὴρ, καὶ οἰκονόμος, xat φίλος, χαὶ χυδερ- 
νήτης, xal ποιμὴν, xat ἰατρὸς, καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα. 
Ἕσται μὲν γὰρ αὐτοῖς σωτὴρ, ἔσται δὲ πιντοίως 
ὠφέλιμος, ἐν ἅπασι καιροῖς τε καὶ περιστάσεσι, 


ce velut excmpla sumpsimus omnium, eis similium, 
menmorixque de ipsis prodità, satis attigimus , omis- 
Sis, quzxcunque &upervacanea forent : opportune, 
velut equidem arbitror, desistimus. Etenim recie 
fecimus, qui argenti examinatores imitati simus ; 
quibus est in more totum ex parte agnoscere : qua 
sane brevi docendi via debere nos esse contentos 
arbitror. Si enim illis, qui rebus omni'us longe 
crtrros anteire visi 511}, manifesto splendor is a1 
sacri nihil, quod aiuut, tandem rediit, ac ronnullis 
ἦν contrariam quoque partem cecidit, idque pro- 
pterea, quod non sincere, nec recte virtute secta- 
rentur : multo minus inferiores alii, propter opes, 
et populi dominatum, et in servitutem ab se, qua- 
cunque tandem arte, redactos homines invitos, 
vere beati esse videbuntur. Quapropter omissis hi- 
storiis, quas percipere de iis potes, qui eas ex pro- 
fesso traetant, conandum nobis est, ut cum hís 
viris optimum .illum virum comparemus, quem 
stalim ab initio peculariter nobis proposuimus, 
prudentem inquam, et bonum, οἱ sapientem. Talis 
ergo rex, aut princeps omnino quorumdam, forti 
et constanti. przeditus animo, quique subjectos im- 
perio suo sic diligit, uti debet, et videre cupit eos 
in illis versantes, quibus meliores eorüm animi 
reddantur ; omnique ratione quzrit, quibus rebus 
bene de ipsis mereri possit ; ac deinde verbis etiam 
eos, et eloquentiz vi flectit ; ut ah omni prorsus - 


γινώσχων μὲν τὸ πᾶσι συνοῖσον βέλτιον πάντων ἐχεί- C arrogantia, sic etiam dissimulatione alienus (ete- 


wv, θέλων δὲ αὖ τοῦτο σφίσιν, f) σφίσιν αὐτοῖς ἐχεῖ- 
vot * πρὸς δὲ τὸ περᾶναι τὸ δόξαν βέλτιον εἶναι ἐπι- 
στήμην χεχτημένος, σπουδῇ xal εὐφυΐᾳ συνειλεγμέ- 
vv, ἣν οὐ ῥᾳδίως ὑπερύδαλεϊ οὐδ᾽ ἡ τῶν ἁπάντων 
ὁμοῦ, λέγω δὴ τῶν ὑπὸ χεῖρα, ἀκριδέστατα συγχρο- 
«ηθεῖσα πρὸς ἕν τι χρῆμα. “Ὥσθ᾽ ὑποληπτέον ἡμῖν 
ἂν εἴη, ὅπερ ἀναγκαῖον νοῦν ἔχουσι. Τί τοῦτο ; 
Ὡς ἄρα τἄληθη πεπεισμένους τοὺς ἀρχομένους περὶ 
«οὔ ἄρχοντος, ὅτι χαλός τε χἀγαθός ἐστι, x8 τὰ κατ᾽ 
αὑτὸν, xal τὰ χατὰ τούσδε, οὐδὲν ἂν εἴη τὸ προσι- 
ατάμενον μεθέξτιν αὐτοὺς πολλῶν τε xol μεγίστων 
ἀγαθῶν. Ταυτὶ δὲ λέγω περὶ χρηστῶν τε xal ἐπιει- 
χεστέρων ἀνθρώπων. Τὸν γὰρ Ἰούδαν, καὶ τοὺς 
τοιούτους, οὐδ᾽ ἡ τοῦ Σωτῆρος ἀρετὴ, fi οὐρανοὺς 


nim utrumque malum est), ut sit, qualis est ; et quod 
vult, velit ς talis, inquam, bonorum latere neminem 
potest, quin quod attinet ipsos, et pater sit, et ad- 
ministrator, οἱ amicus, et gubernator, et pastor, ct 
medicus, ct ejusmodi omnia. Nam et servator eis 
erit, et utilis omnimodo, quovis tempore, quibus- 
vis casibus : quod et. profutura universis melius, 
quam ipsi omues, intelligat ; et magis hsc eis evc- 
nire cupiat, quam ipsi sibimet ipsis opteut : ad 
perficiendum autem id, quod melius esse visui 
fuerit, ea praditus sit prudentia, tum studii, tum 
ingenii vi collécta ; quam non facile vel accuratis- 
siue iu unum conflata simul omnium peritia, sub- 
ditorum iaquam, superaverit. Quapropter id nobis 


ἐχάλυψε, κατὰ τὸν προφήτην, ὠφέλησεν. Οὕτω δὴ D e&t existimandum, quod existimare menle prz- 


χωροῦν τὸ πρᾶγμα, μηδ᾽ ἑτέρῳ τοῖν πεδοῖν παραχω- 
λεῦον, οὗ βραδέως. χαταντήσει πρός τι χρηστότερον 
πέρας. Καὶ τοῦτο λέγω, οὐ μαντενόμενος, οὐδὲ προφη- 
τεύων. Τὸ μὲν γὰρ Τειρεσίου τοῦ πάλαι, τὸ δὲ Δαδὶδ 
βατιλέως. Ἐμοὶ δὲ θάτερον μὲν μὴ γένοιτο (οὐ γὰρ 
Θεῷ φίλον), θάτερον δὲ μέγιστον μὲν, ἀλλ᾽ οὐδὲ δει- 
χνύναι χρὴ, ὡς ὑπὲρ ἡμᾶς. Δῆλον γάρ. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ 
οὐδὲ τεχμαιρόμεθα τοῦτο, ὡς οἷόν τε εἶναι ἐξηπατῆ- 
σθαι. Πολλὰ γὰρ ἂν τοιαῦτα συμθαίη τοῖς διισχυρι- 
ζομένοις περὶ τοῦ πράγματο; ἀπὸ τεχμηρίων. ᾿Αλλ' 
ἀνάγχῃ λογισμῶν τοῦτο λέγομεν. Καὶ σχοπείτω τις 
ἐν δί. Δυοῖν γὰρ πάντως θατέρῳ χαχῶς πράξουσι πό- 
λει, (τῷ γὰρ δὴ κατ᾽ ἄμφω νοσῇσαι, οὐδὲ χαχῶς 
πρᾶξαι περιέσται" ἀλλὰ τὴν ταχίστην ἀπολωλένα: ) 


diti necessario debent. Quid istuc ? Si vere sint per- 
suasi de principe subditi, quod praestans sit ct 
egregius, cum suis, tum ipsorum in negotiis, nihil 
esse impedimento, quo minus et multoru n, et ma- 
ximorum bonorum compotes. fiant ; alque bxc de 
bonis et modestis bominibus pronuntio. Nam Juda, 
atque aliis talibus, ne ipsa quidem Servatoris vir- 
tus, quae coelos operuit, ut prephetz verbis utar, 
profuit. Hoc modo si res procedet, nec alterutro 
pede cisudicabit ; nequaquam lente bonum ad ἢ- 
nem perveniet : quod equidem nec ut hariolus, nec 
ut propheta dico. Nam istud illius prisci Tiresiz 
fuerit ; boc Davidis regie. Mihi vero nolim alte- 
rum illud contingere, quod acceptum D«o non sit^ 


407 


MANEELIS PAL £OLOGI ie 


alterum vero masxiau:n sane quiddam est, sed &u- Α ἃ τῷ μὴ προνοίας χρηστῆς ἀπολελαυχέναι χργ 30» 


pra nos esse positum, ne iudicari quidem debet, 
eum perspicuum sit. Nec item de conjecturis culli- 
gus, ut falli possimus. Eveuire namque talia 
queunt iis, qui de re quapiam ex conjecturis aliquid 
affirmant. Adducii vero rationibus necessariis Loc 
dicimus : 3c in hunc sane modum consideratio in- 
^tiruatur. Duz res àunt, quarum rerum  altergtra 
lufelices urbes. erunt (quippe si vitiis ambobus l»- 
lorent, ne supererit quidem cis, ut infelices sint ; 
sed eruit quamprimum perdiur) ; vel si fructum 
yrovidentize bonz, bonorum priucipum, non per- 
ccpeinint ; vel si eis. parcre non voluerint. Ac pri- 
mun quidem illul est. perdifficile : bonus ut om- 
nino princeps inveniatur. Alterum vero prope ne- 
cessarimmn quoque dixeriinus ; ut principi, qui esse 
lonns agnoscitur, subditi et ipsi boni obtempe- 
rest. Nàm δὶ erga subditos el patri«, et amicorum, 
et guhernatoris, et aliorum hujusmodi locum obti- 
net : quo pacto non eos dicto audientes habebit, 
molo hzc de ipso recte. vorint ἢ Omnino namque 
pa-toreiu, ct equarium, οἱ armentarium, quocun- 
que perrexerit, itineris ducem sequentur, quzcuu- 
que animalia ipsius providentia. curaque fruitura 
sunt. Itidem et gubernator navis, et medicus, et 
quicunque bene de aliis meretur, omnino persua- 
dendi vim ad eos liabebunt quos servant. Nimirum 
vel ca'co paret, inquit comicus ille, a quo te recens 
praceptor tuus alios ad liltos traduxit ; futurum, 
ut tales subditi, si Deus alicujus peccati causa noa 
obstit.rit, ab ejusmodi liero perbenigne tractentur 
etl verissima leatitate potiautur ; idque diuturnis tum 
&udoribus, tum laboribus nec minus periculis iliius, 
qui cum eis certamina pro eis suscipit, ac navim 
perite nioderatur.. Quippe si bonus princeps, erga 
bonoa subditos, lioc moto sit affectus : eosque vi- 
deat ἃ suo nutu pendentes ; ac principi tum cupien- 
tes, tum optauntes faustissima quaque ; quid non 
ille τοῦ przeelarz perfecerit ? quo pacto non et ipsi 
sibi, et imperio parentibus, maxiniorum bonorum 
arclor exstiterit; siquidem illum ad id quod pro- 
futurum 5:1, recta gradientem via, cuncti sequan - 
tur ? Quis non ob generosum animum, et mores, 
cum suspiciens, in pretio supra res omnes habue- 
vit, nisi valde insaniat ? evidentissime denique pa- 
ret, hos beatos esse. Arbitror autem ipse, nec quis- 
quam. inficiabitur, causam horum ad virtutem re- 
ferendam ; absque qua sit, apertuni malum erit, 
qua felicitas esse videtur. Indignis enim res pro- 
sper» nocumento sunt. Neque minus eloquentia 
siudiis liec »unt. accepta. ferendi quam virtuti. 
Nam δᾶ sunt, quz. nmiortalibus persuadent, ut. vir- 
tutis (rui bonis velint : quippe si hoc facere nolint, 
nihil ex virtute commodi percipient, bonorum ejus 
minime participes facti : quo enim hoc pacto cadat 
iu invitos ? Quamobrem bonus priuceps, et qui bo« 
nis aliquibus priest, etiam praceptis eloquentiae 
recle instructus esse debet, at suos impellere per- 
sua lendo possit ad ea quz facere praestabit : ne 


ἀηγό πον, ἢ τῷ τοῖσδα ἀπειθεῖν βεδουλεῦσθαι. Τὶ 
μὲ οὖν πρῶτυν παγχάλεπον, ἄρχοντι παντάπατιν 
ἀτ λ8}ὴ εὑριθῆνχ!" τὸ μέντοι δεύτερον :εἸΧρΟΣ xx: 
ἀνχγκαῖον ἂν εἴποιμεν, ἀγαθῷ γινωπεοςένῳ τῷ i» 
χόνξι ἀγαθοὺς ὄντας πείθεσθαι τοῖς ὑ π΄ alto τετῖν- 
μένους. Εἰ yàp πρὸς τοὺ: ὑπὸ χεῖρα πατρὸῆς, va: 
φίλων, καὶ χυδερνῆτου, χαὶ τῶν τοιούτων ἐπέχει -2- 
tw, πῶ; οὐχ ἕξει πεπεισμένου: αὐτοὺς, εἰ καλῶς 
τοῦτ᾽ εἰδεῖεν ; Καὶ γὰρ πάντως ποιμένι, xal ἰξκν- 
φορᾷ, καὶ βουχόλῳ, ἕψεται ἐξηγονμένῳ, ὅποι i: 
πορεύοιτο, τὰ παρ᾽ ἐχείνον προνοίας ἀπολαύτοντε 
Cia. Καὶ χυδερνήτης, καὶ ἰατρὸς, xa ὅλως sispri- 
tn; εὖ μάλα πάντως πείσουσιν, οἷς γε suo 
ἐφάνηταν. Δηλονοτιὴ καὶ ευφλῷ, φνσὶν ὁ χιυμιχὶ;, 
ἀφ᾽ οὗ σε νῦν ὁ σοφιστὴς ἄρτι πρὸς ἕτερα 3ιδλία 5:-- 
ενένοχεν, ὡς ἣν μὴ δι᾽ ἁμαρτίαν ἀντιχρηύσῃ τὸ 
Θεῖον, εὖ τὸ τοιοῦτον ὑπήκοον πείσονται 32i τὸῦοὸόὸ 
«ηιούτου δεσπότου. Καὶ τεύξονται! γε εὑδαιμο.ίς 
ἀληθεστάτης, μακροῖς ἱδρῶσι καὶ τόνοις, οὐχ fusca 
δὲ καὶ χινδύνοις τοῦ σὺν αὑτοῖς ὑπὲρ αὐτῶν ἄτων- 
ζομένον, καὶ σὺν ἐπιστήμῃ τὸ Uxá 207; ἄγοντος. Οὕτω 
γὰ πρὸς ἀγαθοὺς ὑπηχόους ἀγαθὸς; ἄρχων ἔχω", 
χαὶ τούτους βλέπων ἀνηρτημένους αὐτοῦ τῷ νεύματι, 
βουλομένους τε αὐτῷ xal εὐχομένους τὰ κόλλιτις, 
τί οὐκ ἂν ἐργάσαιτο τῶν χαλῶν; πῶ: ex 
xai ἑχυτῷ, καὶ τοῖς πειθομένοις αὐτῷ, μεγίστων «ἢ 
τις ἀγαθῶν ἀναγχαίως ἂν γένοιτο, τὴν ὀρθὴν 2p; 
τὸ συνοῖσον αὐτῷ χωροῦντι ἐφεπομένων ἀπάντων; 
Τίς οὐχ ἂν ἀγάμενος αὐτὸν τῆς γενναιότητος xsi τῶν 
πρόπων τοῦ γε παντὸς τιμήσαι, εἰ μὴ σφόδρα μα'- 
vott^ ; Ὥστε πρόδηγον αὑτοῖς τὸ εὐδαιμονεῖν. Δεῖ δὲ, 
οἶμαι, πρὸς τοιαῦτα, χαὶ πᾶς ἐρεξ, aivilaóz: μὲν 
ὁὀρετὴν, ἧς ἀπούσης, προῦπτον καχὸν ἡ 6oxo233 εὐη- 
μερία" tol; γὰρ οὐχ ἀξίοις τὸ εὐπραγεῖν οὐχ ὠρέλ:- - 
pov * αἰτιᾶσθαι δὲ τοὺς λόγους οὐχ X -- τον f τὴν ἀρε- 
ἦν. Ole γὰρ οἱ πείθοντες ἀπολαύειν «exa Univr; 
ἀγαθῶ. Ὥς εἴγε τοῦτο μὴ βούλοιντο, οὐ δ᾽ ügüsa- 
τῖι παρ᾽ αὑτῆς, μὴ μετασχόντες τῶν αὐτῆς kia 
πῶς [3p ἄκοντες ; Ὥστε δεῖ τὸν àv αθὸν &pyert, 
xa' ἀγαθῶν «twv προϊστάμενον. xal τὰ περὶ Hex 
&y20^v εἶναι, ἵν᾽ ἔχοι πείθειν αὐτοὺς, Ec" oT 3v8- 
τον εἴη πράττειν" ἵνα μὴ χρηστὸς μὲν etr, versis 
δὲ ἄρχῃ, ἀφηνιάζοντας δ᾽ ὅμως ἔχων αὐτοὺς xay 


Ὁ εἴχοντας οἷς γνοίη πρὸς τὴν σφετέςαν αὐ- ὧν ad 


λειαν, οὐδὲν ἐχείνους ὀνή σῃ * ἐπεὶ xai maio: ἰατρὸν 
ἔστων δὲ τὴν τέχνην ἀγαθοὶ, εἰ μὴ xat δεξιηΐ eur; 
εἶεν, καὶ εἰδεῖεν ὅπως πείσουσι τὰ παρ᾽ ἐχεΐνων ü- 
χετῦαι φάρμαχα, οὐδένα mou τῶν πάντων ὡφελέ- 
σουσι. Δεῖ γὰρ, οἶμαι, προηγεῖσθαι δόξη: μὲν χρτ στῆς 
πειθὼ, ταύτη; δὲ δύναμιν λόγων, εἰ μέλλοι τις ἀπὸ 
τινος; ἀναγχαίως ὠφελήσεσθαι, δυναμένου τοῦτο δρᾶ- 
σαι, καὶ προσέτι θέλοντος. Ὥσθ᾽ οἱ λόγοι χαὶ πειθοῦ:, 
καὶ τοῦ δοξάζειν ἀγαθὰ ἀγαθὸν ὑπήχοον περὶ 
ἀγαθῶν ἀρχόντων, αἴτιοι σαφῶς ἀναπέφανται“ χαὶ 
εἶεν ἂν χρυσίον, xai πολυχειρίας, xal μηχανῖς, ἅττα 
δὴ πρὸς σύγχρισιν ἡμῖν τοχαταρχὰς παρετέθτ, ἀμεί- 
vous πρὸς ὠφέλειαν ἄρχουσι. Καὶ ὁ νῦν ἡμῖν διαζω- 
γρεαφούρενος ἄρχων, εἰ; τὰ τῇϑ ψυχῆς α΄ τοῦ πλεο- 


409 


ORATIO II. 


410 


νεχτήματα τὰς ἀγσθὰς ἐλπίδας ἔχων ἀνηρτημένας, À bonus quidem ipse sit, οἱ bonis imperet , at nihilo 


χρείττων που πάντως ἂν εἴη τῶν ἐπὶ ταῖς ἔξω δυνά- 
p£3t ἐπερειδομένων, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἡμῖν εἴρηται. 
Καλόν σοι τοίνυν, ὦ φίλτατε, ἀρετῆς ἐπιμελούμενον, 
μηδ᾽ ὁπωστιοῦν ἀμελεῖν τῶν λόγων, ὄντων τὲ ἀπλῶς 
χρηστῶν. χαὶ πρὸς τὰ χρηστὰ συνεργούντων ὡς 
οὐδ᾽ ἂν ἕν οἶμαι τῶν πάντων. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἴπερ σοι 
τὰ εἰρημένα χαλῶς γε ἔχειν ἴσω; δοχεῖ, ἔχου τῶν 
καλῶν δεδογμένων, μηδ' ἀτιμάξειν, ἅπερ θαυμάζεις. 
'O γὰρ ἐπαινῶν τι χρῆμα, εἶτ᾽ ἀμελῶς πρὸς αὐτὸ 
διακείμενος, καὶ μὴ θηρεύειν ἐθέλων τοῦτο σπουδῇ 
τε πάῃ, xai παντὶ τρόπῳ γραφὴν ἀνοίας ἀποίσεται, 
xai ὀφλήσει γέλωτα παντὶ διχαίῳ νοῦν ἔχουσιν. 


minus contumaces experiatur, nec imperium detre- 
ctantibus in iis qux ipsorum commodis scrvitura 
prospicit, quidquam utilitatis afferat. Nai et mc- 
dici, licet arte przstantes sint, nisi sit etiam qua- 
dam in eis dexteiitas, artemque norint, qua per- 
suadcant, ut ab eis exhibita medicamenta suwan- 
tuc, ex oninibus fortasse nemini proderunt. Avbi- 
tror enim, ante bonam opinionem praecedere debe- 
re persuasionem ; hanc. vero facultatem eloqueutize 
praecedere : si quidem aliquis ab aliquo. commodi 
quidpiam necessario percipere debeat, qui ejus im- 
pertiendi tain facultatem quam voluntatem liabeat. 


Quaniobrem clare patet, ab eloquentize vi tum persuasionem, tum opinionem bonam bonorum sub- 
ditorum de bonis principibus proficisci, atque hanc et auro, et magno exercitu, et machina, quie à no 
bis instituenda? causa comparationis in medium ab initio sunt allata, principibus usu suo longe prze- 
slare. ltidem qui nunc a nobis pictura quasi quadam expressus est princeps, cum ipsius bome tpes 
ab egregiis in eo dotibus animi pendeant ; omnino prxstantioris erit qui facultatibus. extrariis inni- 
tuntur, quod ab initio diximus. [taque recte facies, charissime fili, si ita virtuti studeas, ut eloquentiae 
studia nullo inodo negligas ; quae et simpliciter utilia sunt et δι res utileg atque bonas plus adjumeuti 
quam ulla res alia, wea quidem opinione, afferunt. Nec non si, qua dicta sunt, recte. tibi dicta viden- 
tur, amplectere decreta preclara, nec quz admiraris, megligito. Num qui rem aliquam laudat, ac 
deinde negligenter eam curat, nec omnino studio atque ratione persequitur, amentie notam auferet, 
ei ἃ mente praeditis optimo jure ridebitur. 


AOTOZ Β΄. B 


Ὅτι τὸ μὲν ἀγαθὸν πᾶσι giloUpsrór ἐστι φυσι- 
κῶς " ὁ δὲ κακὸς καὶ δαυτῷ μισητός. Φιιοῦμεν 
δὲ καὶ τὸ κακὸν ὄστιν ὅτε, ἀγαθὸν κἀκεῖνο 
γομίζοντες. Καὶ περὶ εὐδαιμονίας καὶ ἀρετῆς. 
Ἐγὼ νομίζω, xai πάντας οἶμαι τῇ δόξῃ ταύτῃ 

συνθέσθαι, μὴ μόνον τὸν σπουδαῖον χαὶ ἀγαθὸν, ἀλλὰ 

xai «^v φαῦλον xal πονηοῦὃν ἄνθρωπον, μισοπόνηρον 
καὶ φιλόχαλον εἶναι αὐτῇ τῇ φύσει" x&v τις εἰς τον 
σοῦτον xaxía; ἐξενεχθῇ, ὡ; μὴ περαιτέρω προδῆναι 
δύνασθαι, ἅτε δὴ πρὸς τοὔσχατον αὐτῆς ἀφιγμένος, 
καὶ ἑαυτὴν τῆς πονηρίας βδελύττεσθαι τὸν τοιοῦτον" 


νᾶλλον δὲ καὶ τοῖς ἀλόγοις xal ἀναισθήτοις ἀγαθὴν 


εἶναι τὴν φύσιν, ἐξ ἀγαθοῦ τὸ εἶναι λαδοῦταν. Καὶ 


ORATIO II. 


Quod bonum est ab omnibus naturaliter diligi. Il omi- 
nem malum etiam ipsi aibi odio esse, Nonnunquam 
vero εἰ id, quod -nalum est, diligimus ; quia bonum 
esse. pulamus. Itemque. de [felicitate deque virtute. 


lta equidem sentio, et opinioni mex ncmincui 
non assensurum arbritror ; non virtute modo pra 
ditum et bonum, sed etiam vitiosum ac improbu:n 
hominem, ipsa natura tum improbitatem odisse, 
tum honesti studio teneri : ac licet aliquis ad eam 
vitiositatem abreptus fuerit, ut ulterius progreli 
nequeat, qnasi qui al inetam. ejus extremam per- 
venerit, tamen hominem ejusmodi seipsum ob im- 
probitatem abominari : imo vel. brutis ac sensus 


τοῦτό ἔστι τὸ θρυλλούμενον, ὡς ἄρα πάντα ἐφίεται C expertibus naturam bonam esse, qu:e substantiam 


τοῦ ἀγαθοῦ v& xa) συγγενοῦς. Εἴη δ᾽ ἂν τοῦτό γε ἡ 
πάντων μὲν ἀρχὴ καὶ ὑπεράρχιος φύσις, πάντων δὲ 
δηπιουργὸς, καὶ συνέχουσα, xal εὖ ποιοῦσᾳ δύναμις, 
ὀλχῇ τινι γνησιότητος, καὶ ὑπεροχῆς, xal ἀγαθω- 
σύνης πρὸς ἑαυτὴν ἐπισπωμένη τὸ πᾶν " ἐθέλει γὰρ 
πῷ τεφυχότι χινούμενον τὸ δτιμιουργτθέν τε x3 
ποιηθὲν μὴ μαχρὰν εὑρίοχεσθαι τοῦ δημιουργοῦ τε 
χαὶ ποιητοῦ, Τὸ γὰρ ὀθενοῦν ἐπὶ τὴν πρώτην αἰτίαν 
ἀνχτρέχειν φιλεῖ, xxl τοῦ προνοουμένου xal συνέ- 
χοντο; μηδεμῶς ἀφίστασθα: τὸ χωρὶ: αὐτοῦ μὴ δυ- 
νάμενον περιεῖναι " xal τὸ ἧττον εἶναι παρὰ τῷ 
κρείττονι, βαθμοῦ χαὶ τάξεως μείξονο; τεύξεσθαι 
προσδοχῶν " xal χοινωνεῖν τοῦ θειοτέρου τὸ ὑλιχώτε- 
pov * ὅπως ἂν τῇ μετουσίᾳ λαμπρύνοιτο. Καὶ ὅλως 
τὸ τοῖς ὅλοις ὑποδιέστερον οἴχοθεν ἐπείγεται τρέ-: 
χτιν παρὰ τὸ προσθεῖναι καὶ τολέσαι δυνάμενον. Ὥς 
γὰρ δὴ ταῖς πρὸς θεὸν ἐγγύτησί τε xal οἰχειώσεσι 
τὸ περιεῖναε xal σώζεσθαι γίνεται, χαὶ μετέχειν 
ἃ αθοῦ τὸν ἴσον τρόπον ταῖς διαστάσεσι xal τοῖς 


enam a ὕ6η0 sit. consecuia. Atque hoc illud est 
vulgo celebratum, omnia boni coguatique deside- 
rio duci. Quod sane bonum, universorum illud 
principium fuerit, et posita supra priudipium omne 
natura, potestas illa creatrix omnium, omnia con- 


tinens, beuefica ; et qua omnia quadam. illecebra 


cognationis, eminenti, bonitatis ad se rapit. Nam 
sic natura comporatum est, ut quod creatum est 
eL factum, motu suo non longe abesse ab opifice 
conditoreque velit. Etenim quavis res, unde undo 
sit, ad causam primam recurrere gaudet : nec ullo 
modo a prospiciente sibi seque continente vult abes- 
se, quoJ absque illo salvut esse nequit : et quod in- 
ferius est, esse cui przstantiori cupit, ἃ quo 
gradum et locum — amplioren se cousecutu- 
rum sperat : et particeps esse divinioris, quod e 
crassiore materia constat, ut ejus. fruitione splen- 
didius evadat. Ad summau, quidquid omnino te» 
nuius cst, ex sese currere studet ad id quod adji- 


- 


41 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


412 


ciendi et perficiendi facultatem habet. Ut enim ex A χωρισμοῖς τὸ διεφθάρθαι, καὶ μηχέτ᾽ εἶναι. Τὸ δὲ al- 


propiore ad Deum accessu et familiaritate salutem * 


et incolumitatem, cum boni participatione, conse- 
quimur, eodem modo per sejuuctionem ac diremp. 
tum interimus, et in. nihilum redigimur. Ejus rei 
causa est admirabilis quzedam harmonia rerum a 
causa profectarum et conditarum, cum ipso au- 
ctore et conditore : ineffabilis, ratione communi- 
cationis οἱ effusione bonitatis ; nunquam rumpen- 
da, propter auctorem vinculi ct unionis n:agnitu- 
dinem. Eadem jam paulum intelligitur, dum spiri- 
tui eontemplanti lutum obstat ; sed purius im:nor- 
talitate per resurrectionem donatis patefiet. Qua- 
propter amorem mereri dico, non modo bonum 
illad infinitum et fulgur illud pulchritudinis, ele- 
gantiz, gratie, quod ipsi natura inest, verum etiam 
quidquid pulchritudinis est ac boni particeps, pro- 
pter supremum illud bonum, supremamque pul- 
ehritudinem, ac nostrz: cum ea naturs» cognationem, 
Nam propter communem relationem et affectionem, 
ut ita dicam, ad primum illud, omnemque supra 
perfectionem positum bonum, omnia et bona fiunt, 
et diliguntur, mutua quadam affectione sibi devincta, 
Qus enim alicui rei simplici cognata sunt, eorum 
εἰ invicem quzdam est cognatio. Cognata vero di- 
ligi, ne verbis quidem opus est, ut probetur. Omnes 
ergo bonos, et a bono, et ad bonum conditos, anum 
ad scopem tendere dico ( nanc. enim ad institutum. 
revertor ), qui est, amare bonum, et quidquid tale 


τιον θαυμαστή τις ἁρμονία τῶν αἰτιατῶν τε xal γε- 
γονότων πρὸς τὸν αἴτιον xal πεποιηχότα, ἄῤῥητος 
μὲν τῷ τρόπῳ τῆς χοινωνίας καὶ τῇ τῆς ἀγαθωσύνης 
ἐχχύσει, ἄῤῥηχτος δὲ διὰ τὸν συνδήσαντα, xat τὸ πολὺ 
τῆς ἑνώσεως * ὀλίγον ἄρτι γινωσχομένη, τοῦ πηλοῦ 
προσισταμένου τῷ θεωροῦντι πνεύματι" φανησομένη 
δὲ χαθαρώτερον ἀπαθανατισθεῖσι διὰ τῆς ἀναστά- 
σεως. Φιλητὸν γοῦν εἶναί φημι οὐ μόνον γε τὸ ἄπειρον 
ἀγαθὸν, val τὴν ἀστρα rhv τοῦ κάλλους, xal τῆς ὥρας, ᾿ 


xai τῆς χάριτος, ἧτις ἐχείνῳ ξυμπέφυχεν, ἀλλὰ καὶ ^: 


πᾶν, ᾧ μέτεστι χαλοῦ τε xal ἀγαθοῦ, 6 αὐτὸ τὸ 
ὑπεράγαθον καὶ ὑπέρχαλον, xal τὸ πρὸς αὐτὸ τῆς 
φύσεως ἡμῶν συγγενές. Διὰ γὰρ τὴν χοινὴν ἀναφο- 


B páv τε xal σχέσιν, ὡς ἄν τις εἴποι, τὴν πρὸς τὸ 


πρῶτον καὶ ὑπερτέλειον ἀγαθὸν πάντα ἀγαθύνετα! 
χαὶ φιλεῖται, ἔχοντα πρὸς ἄλληλα σχετιχῶς. Τὰ γὰρ 
ἁπλῷ τινι συγγενῇ xal ἀλλήλοις ἄν εἴη. Τὸ δὲ φι- 
λεῖσθαι τὰ συγγενῆ οὐδὲ λόγου δεῖται δειχνύναι. 
Πάντας μὲν οὖν τοὺς ἀγαθοὺς, χαὶ ὑπ᾽ ἀγαθοῦ, καὶ 
ἐπ᾿ ἀγαθῷ δημιουργηθέντας, εἷς ἕνα λέγω τείνειν 
σχοπὸν (ἤδη γὰρ ἐπάνειμι), τὸ φιλεῖν τὸ ἀγαθὸν, καὶ 
μισεῖν τὸ μὴ τοιοῦτον" xal διώχειν τὸ καλὸν, καὶ τὸ 
ἄλλως ἔχον φεύγειν. Συμδαίνει δὲ χαὶ τοὐναντίον 
πολλάχις, Καὶ γὰρ φιλοῦμεν τὸ χαχὴν ἔστιν ὅτε, 
καὶ τὸ ἀγαθὸν ὥσπερ φεύγομεν: οὐχ ὅτι τις τὸ 
ἀγαθὸν ἐγνωχὼ; ὃν ὀγυθὸν, f ἀγαθὸν ἀποστρέ- 
φεται" ἢ φιλεῖ τὸ πονηρὸν, f] πονηρὸν, τοιοῦ- 
tov αὐτὸ ἐπιστάμενο;, πόθεν ; πολλοῦ γε χαὶ ó:t- 


non est, odisse : honestum sectari, quodque affe- C ἀλλ᾽ ὅτι τὸ χαχὸν ἀγαθὸν ἡγεῖται. Ἢ φύσις γὰρ ἡμῖν 


ctum est aliter, fugere. ΘΈΡ6 vero contrarium qued- 
que contingit : quippe nonnunquam et malum di- 
ligimus, quodque bonum est quasi fugimus, non 
quod aliquis agnitum bonum, quod bonnm sit, 
quatenus est bonum adversetur, aut. malum diligat, 
quatenus malum est, cum malum esse sciat (quo- 
nam ld pacto? minime sane), sed quia quod ma- 


lum est honum esse putat, Nataram namque pro5a- 


vimus ex bono et bonam esse, quodque cognatum 
est, qurere, quidquid alienum, fugere. Licet 
2utem vere sic coinparata ves sit, tamen homines 
plerosque videas deteriora prz melioribus eligentes 
2c facilius a bonis ad mala quam a malis ad bona 
transeuntes : quique illos et adu'irantur et beatos 
pridicant, horam sortem miserantur qui reapse 
bona non rect» degustarint, sed habitum malorum 
acquisierint. et ex eorum inebriatione continua 


. We quidem ad sobrietatem redire sincere possint ; 


imo hac ipsa quoque liberati temulentia, rursus 
ad offendendum parati sint, ob eam,qua adhuc de- 
tineantur, crapulam οἱ profectas ex gravedine ver- 
tigines. lidem et pravos homines bonos esse putant 
el-miseros felices : quippe judicio falluntur, nec 
eorum scopus cum scopo rectam ferentium sen- 
tentiam, in judicio de honesto οἱ bono consentit. 
Apud illos enim qui fuci dicuntur (eos autem in- 
telligo qui res secundas pro felicitate ducunt), 
omuium hi felicissimi ceterorumque mortalium 
prestantissimi judiean!ur esse, quibus prosperi- 


ἀποδέδειχται ἐξ ἀγαθοῦ τε xal ἀγχθὴ, καὶ τὸ συγγε- 
νὲς ζητοῦσα, xal τἀλλότριον ἅπαν φεύγουσα. Πλὴν 
χαὶ οὕτως ἐχούσης τῆς ἀληθείας, ἴδοις ἂν τοὺς πολ- 
λοὺς τῶν ἀνθρώπων τὰ χείρω τῶν κρειττόνων προ- 
αιρουμένους, χαὶ ῥῇῆον ἀπὸ τούτων εἰς τὰ χαχὰ μετα- 
δάλλοντας ἢ ἐξ ἐχείνων εἰς ταῦτα" κἀχείνους μὲν 
ζηλοῦντας, xal μαχαρίζοντας, τούτους δὲ calav ζον- 
τας, τῷ μὴ καλῶς γεγεῦσθαι τῶν ἀληθῶς ἀγαθῶν, 
ἀλλ᾽ ἐν ἕξει τῶν χαχῶν γεγενῆσθαι, χαὶ τῇ συνεχεῖ 
τούτων μέθῃ μηδὲ νῆψαι χαθαρῶς δύνασθαι " ἀλλ᾽ 
ἐπειδὰν καὶ ταυτασὶ τῆς μέθης ἀπαλλαγεῖεν, πρΊσ- 
χόπτειν αὖθι; ἑτοίμου; εἶναι διὰ τὴν ἐπιχρατοῦσαν 
ἔτι χραιπάλην, xal τοὺς Ex τῆς ἑωλοχρασίας ἰλίγγους. 
Οὗτοι καὶ τοὺς φαύλους ἀνθρώπου: ἀγαθοὺς νομίζου- 
σιν εἶναι, χαὶ τοὺς ἀθλίους εὐδαίμονας. Σφάλλονται 
μὲν γὰρ περὶ τὴν ψῆφον, οὗ συνάδοι δὲ χἀχείνων ὁ ὅχο- 
πὸς, τῷ τῶν ὀρθῶς ποιουμένων τὰς ἀποφάσεις περὶ 
τὴν τοῦ χαλοῦ τς χαὶ ἀγαθοῦ χρίσιν. Παρὰ γὰρ «ot; 
χαλουμένοις κηφῆσι, λέγω δὴ τοῖς τὴν ῥᾳστώνην τι- 
θεμένοις εὐδαιμόνίαν, οἷδε τῶν πάντων εὐδαιμονέστε:- 
pot χρίνονται, καὶ πάντων ἀνδρῶν ἄριστο: οἷς ἂν τοῖς 
ὅλοις εὗπράττουσιν εὐμαρῶς τὰ τῇδε φέροιτο πάντα " 
xa εἶεν μὲν ἀπηλλαγμένοι φροντίδων, ἐσθιουσῶν τὰς 
Ψυχὰς σητῶν οὐδὲν ἧττον, εἰ τουτοισί που συγγένοιντο 
συνεχῶς" εἶεν δὲ πραγμάτων ἐχτὲς, &roxvalew 
δυναμένων χαὶ νοῦν, xa! σῶμα" xal τοῦ μὲν πονεῖν * 
ἄγΞξυστοι" ὁ βίος δὲ αὐτοῖς τρυφῇ, καὶ πλέον οὐδέν. 
Μέγα ὃὲ χἀχεῖνο νομίζουσιν, ὅτι θαυματοποιοὺς, καὶ 
μίμους, καὶ ὀρχηστὰς, σμήνη τε. χολάχιον, xa ὅδοι- 


413 ORATIO II. HE 
στῶν θνη, xal παρασίτων ἐσμὸν, xal τοὺς ἄλλους A tate fruentibus, universe res hujus Υἱ [25 commode 
τοὺς τοιούτους εὖ ποιεῖν δύνανται ol παρ᾽ αὐτῶνθαυ- — succedunt ; quique liberi sunt et immunes a curis, 
μαζόμενοι, ἀπὸ τοῦ πλουτεῖν τὸ δύνασθαι χεχτημένοι. — non minus animos depascentibus, quam line» sole- 
ant, si frequenter eis adhzereant ; immunes a negotiis, quxz£ mentem ot corpus cruciare ,possunt ; expertes 
laborum, eaque fruentes vita, quae nihil sit aliud quam merz déliciz.Magnum et illud quidpiam esse putant, 
quol prestigiatores, et mimos et saltatores, et adulatorum examina, et flagitiosorum nationes, et para- 
sitorum gregem, et alios tales afficere beneficiis possint, qui;eis admirationi sunt, cum id przstare queant» 


quia diviüis abundant. 

Αὗται μὲν οὖν αἱ χρίσεις τῶν φαυλοτέρων περὶ 
τὸν ἀνθρώπινον βίον, χαὶ οὕτω τὴν εὐδαιμονίαν 
ὁρίξουται" ἐλεεινὸς δὲ ἄνθρωπος, xài ταλανίζεσθαι 
δίκαιος τουτοισὶ τοῖς μοχθηρίᾳ σνζῶσιν οὗτος δο- 
χεῖ, Q μὴ πράττειν ἔξεστιν, οἷς ἂν ἡσθείη διάπαν- 
τὸς, ἣ πενίας οὐ συγμωρούστς, ἣ τῆς ἤδης παρά- 
χμασάσης, ἢ τινος τῶν θύραθεν συμπτωμάτων ἀπείρ- 
γοόντος. Παρὰ δὲ τοῖς ἡμιφαύλοις, ὡς ἄν τις εἴποι, 
xal τινος φιλοτιμίας μετέχουσι, τῶν τῇ τρυφῇ καὶ 
ῥεθυμίᾳ προσηλωμένων μαχαριώτερος δήπου φαί- 
νεται ὁ διὰ χοροὺς ἀνδραπόδων, καὶ οἰχετῶν vA fn, 
χαὶ τὴν ἄλλην τῶν πραγμάτων ἀφθονίαν, χαὶ πολὺ 


ἀργύριον ἀφειδῶς ἀναλισχόμενον, τῶν ἐχθρῶν ἀνώ-. 


τερος γινόμενος, καὶ τῇ δυνάμει τουτωνὶ χατορχού- 
μενος, χατὰ ῥοῦν αὐτῷ χωρούντων τῶν βουλευμά- 
tuy, δι᾽ ἡντιναοῦν φοράν τε καὶ τύχην, f] τὸ μὴ 
γενναῖον ἴσως ἔχειν ἀντίπαλον. Οὐ γὰρ ix τῆς γνώ- 
μῆς τῶν εὑὐρυούντων, xal τοῦ γενναίου σφίσι φρο- 
víuato;, οὐδ᾽ bx τῆς πολλῆς ἀνδρίας, χαὶ τῆς to- 
σαύτης φρονήσεως, χαὶ τῆς περὶ τὰ πραχτέα σπου- 
δῆς τε xal γενναιότητος, xal συλλήδδην τῆς λοιπῆς 
ἀρετῆς" οὔχουν οὐδ᾽ ἀπὸ τῶν πράξεων, xal τοῦ 
τρόπου᾽ οὐδ' ἀπὸ τῆς ὕλης τῶν ἀνὰ χεῖρας πραγ- 
μάτων " οὐδ᾽ ἐχ τοῦ τὸν ἀνταγωνιστὴν βασανίζειν, 
ὅπως ἀρετῆς τε καὶ ἐπιστήμης, ἣ φαυλότητος xal 
ἀπαιδευσίας μετέχει" ἀλλ᾽ kx τεῆς ἐχδάσεως μόνης 
τουτοισὶ τὰ πράγματα κρίνεται, τὴν ἀρετὴν με- 
τροῦσι τοῖς εὐτυχήμασιν, ἄχροις (ὅ φασι) δαχτύλοις 
τῶν πραγμάτων ἐφαπτομένοις. Κἂν οὕτω τὴν σαυ- 
τοῦ ψυχὴν ἀσύγχριτον ἀποφήνῃς, ὡς εἶναι μὲν τῆς 
Νέστορος καὶ Σολομῶντος φρονιμωτέραν, εἶναι δὲ 
τῆς ᾿Αχιλλέως καὶ Σαμψὼν ἀνδρειοτέραν, γέμου τάν 
τε ἀρετῶν, ὧν fipxssav ἐχάστη χοσιλῆσαι τὸν χεχτη- 
᾿μένον" x1v οὕτω τὰ πραχτέα διενεργῆς, ὡς φοῦῖ.- 
σαι μὲν ἐναντίον, εὐφρᾶναι δὲ φίλον, θαυμάσαι δὲ 
πάντας" ἔπειτα τῆς τύχη: ἀντιπιπτούσης, f πε- 
νία: πειραθῇς, f| τῆς ὑπαρχούσης ἔχπέσῃς δόξης, 
ἢ τινος ἥττων ὀφθῇς (πολλὰ δὲ ἂν γένοιτο τοιαῦτα 
κερὶ τὸν εὔριπον τόνδε βίον, χαὶ γέγονέ τις πολλά- 
κι: χρείττων ἀνδρὸς σπουδαίου χαὶ νοῦν ἔχοντος, 
μηδ᾽ ἀνδριᾶσιν ἑοιχὼς ἀπεξεσμένοι; εἰς εἶδος ἀν- 
6,5; γενναίου), ὁ εὐήθης, ὁ δειλὸς, ὁ μιαρὸς, ἀχῆ- 
xoa; παρὰ τῶν ὡς ἀληθῶς τοιούτων ἀνθρώπων, οἵ 
δή τινα θαυμάζοντες χατορθοῦντα, xat τῆς γενναιό- 
τῆτος ἀγάμενοι σφόδρα, xat ἐγχώμια μαχρὰ xac 
αὑτοῦ δημιουργοῦντε:, ὀστράχου (aat) μεταπεσόν- 
τος, μεταθδαλόντε:, χαχίζουσι μεθ᾽ ὑπερδολῆς o2 
μεταδεδλημένον τὴν ἀρετὴν, ὃν μιχρὸν πρόσθεν 
ἑπήνουν, xal ὅτι μὴ καὶ οὐρανίους αὐτῷ τιμὰς 
ἀτουνέλειν ἐξὴν fjv αὐτοῖς, ἐδυσχέραινον. Πέυνθους 
δ᾽ ἄξιον τοῦτον χρίνουσιν, ὅς ἂν δύξης ἔρημος γέ- 


" Hac eorum qui ezteris sunt praviores, de vita 
humana judicia sunt, atque ita felicitatem deflniunt. 
lisdem in omni nequitia vitam exigentibus homo 
miser et miserabilis esse videtur, qui ea peragendi 
facultatem non habet, ex quibus semper volupta- 
tem caperet , vel inopia non permitteute, vel zta.is 
amisso flore, vel extrario casu quodam impediente. 


p At vero semipravis, uti. quis eos appellaverit, qui- 


que, glori: quadam cupiditate ducuntur, i3 esse vo- 
luptariis et ignavie deditis beatior existimatur, 
qui mancipiorum gregibus , et copiis servorum, et 
cztera rerum abundantia, multoque 3rgento largi- 
ter expenso, suis superior hostibus evadit, et po- 
testatem eorum proterit, consiliis prospere ceden- 
tibus casu quopiam, vel forte fortuna, vel quod a- 
versarium fortasse parum strenuum Labeat. Noo 
enim ex indole strenuitateque prosperis utentium 
successibus, nec msgna fortitudine, nec prudentia, 
nec in agendis rebus vel studio, vel industria, nec 
reliquis (ut summatim dicam) virtutibus: non 
eliam ex factis, atque moribus; nec de materie 
negotiorum quas in manibns sunt, nec de adversarii 


C exploratione, quanam in virtute ἃς scientia, vel 


socordia el inscitia sit praeditus, sed ex eventu solo 
de rebus statuunt, dum virtutem ex successibus 
metiuntur, et extremis (quod aiunt) digitis res at- 
tingunt.. Licet animum tuum adeo positum omnem 
extra comparationem probes, ut animo Nestoris 
atque Salomonis prudentior sit, et Achillis ac Sam- 
sonis auimo fortior, iisque refertus virtutibus, qua- 
rum quzlibel ornando posscesori suo sufficeret : 
licel agenda sic perficias, ut a.lversario terrorem 
incutias, voluptatem parias amico , omnes in. ad- 
mirationem tuf. rapias : sed mutata. deinde fur- 
tuna, vel in paupertatem incideris, vel partam 
gloriam amiseris, vel victus ab aliquo fueris (qua-. . 
lia multa in hac volubili vita evenire possunt, 
in qua sepius accidit, ut hominem tum virtute, 
tim mente przeditum vincat aliquis, ne statuis qui- 
dem sculpiis a.| formam strenui viri re-pondeus), 
et stultum, et tünidum, et impurum illi te appella- 
bunt homines, qui reapse tales sun!, quique res, 
preclaras gerentem aliquem admirantes, ct stre- 
nuitatem valde suspicientes, prolixasque lauJes ho- 
mini condentes, testa (quod aiunt) conversa mutiti, 
supra modum male tractant minime mutatum vir- 
tute. virum, quem palo ante laudabant, et. juod 
honoresei celestes deferre non possent, moleste 
ferebat. Iidem lugendum censent eum qui gloriam 
amittit, non illam verissimam, et durabilem, et una 
cum spiritu line migrantem, sed hanc vanain, qtte- 


A5 


MANUELIS l'ALROLOGI 


416 


que porius csse gloria videtur quam sit, ct cum Α votzo, οὐ τῆς ἀληθεστάτης δὴ, xal μονίμον, καὶ 


corpore dissolvitur, si bene duret; aut etiam uot 
raro ante lhomiuem ipsum, sic ferentibus eventis 
rerum, 2volat, vel potius infinitis modis in contra- 
vium cadit. Arhitrantnr sane virtutem sese colere, 
dum eam affectant ambitiosius, ideoque nullo modo 
fort.n:e, sed virtuti strenuitatem attribuunt. Ve- 
rum factis ipsis ostendunt, minime se bonis a viris 
ges'a virtuti. accepta ferre, sed fortune totum im- 
putare ; adeoque dum simpliciter prospero cursu 
navigationis utentem magnum ducunt, non eum 
qui perite navim morlera! ur , i^ errore versantur. 


συναπερχομένης ἐνθένδε τῷ πνεύματι" ταντησὶ δὲ 
tfe χενῆς, τῆς μᾶλλόν γε δοχούσης fj ὑπαρχούσης, 
χαὶ συλλυομένης τῷ σώματι, ὁπόταν γε καὶ εὖ 
διαρχέτῃ, f) xal προαφιπταμέντς αὑτοῦ πολλάκις 
τοῖς ἀπὺ τῶν πραγμάτων συμπτώμασι * μᾶλλον C£ 
ποὺ χαὶ *pfrouévne εἰ; τοὐναντίον μυρῶις vpó- 
ποις. Üluvtut μὲν οὖν ἀρετὴν μετέρχεσθαι τῷ φι- 
λοτιμεῖσθαι Ὅθεν τὴν τύχην οὐδαμῶς, τὴν δ᾽ &ápscky 
αἰτιῶνται rp»; γενναιότητα. Φαίνονται δὲ οἷς ποάτ- 
τουσιν, ἤχιστα μὲν τι νέμοντες ἀρετῇ τῶν πεπραγμέ- 
νων xpnacol; ἀνδράσι, τῇ τύχη δὲ τὸ πᾶν λογιζόμε- 


yo:. Καὶ τὸν ἀπλῶς εὐπλοοῦντα μέγαν ἐγούμενοι, οὐχὶ τὸν σὺν ἐπιστήμῃ τὸ σχάφος ἄγοντα, οὕτω πλανῶνται. 


Sedenim hunc in modum hi sentiunt, ac non B 


abs re quidem, ut qui nec egregii viri sint, nec 
egregie boui rationem intelligere queant propterea 
quod eorum mers ulterius quam oculi penetrare 
non possit, imo, verius ut loquar, ne quidem appa- 
rentia sincerius atque purius. inspiciaut- AL vero 
boni et cordatiores in. wniversum electioni volun- 
tatis el institutioni recte felicitatem attribuunt. 
Nam prosperis vel uti, vel non uti successibus, ne- 
quaquam princeps quasi cogitatio, veram tendens 
»d beatitatem, ab eis esse putatur: quando majo- 
re prosperitatis parte vitiosi potius quam prz- 
stantes et egregii viri fruuntur. Nimirum beatus 
2nimi respectu beatus est. Animus vero per virtu- 
tem in statu suo permanet, vel ad eum redit. Vir- 


tus autem nostra in potestate nostra electione sita C 


esi. Quemadmodum ergo qui malus esse vult, ne- 
cessario fit malus (nam per ipsum velle statim fit : 
velut in oratione proxime sequente clarius expli- 
cabitur), sie etiam qui bonus esse vult (ve- 
rum enim velle comitatur el ipsum opus), non po- 
terit non fleri bonus. Quapropter si boni viri, mea 
quidem opinione, de vita et virtute sententiam 
ferre deberent, prorsus illum hominem ne quidem 
exsistere debere dicerent, qui virtutis est. expers. 
Qui autem honus esse vult, necessario bonus eva- 
det; tametsi fortunam minime propitiam experia- 
&ur, ubique tam. ipsi quam conatibus ejus obstan- 
tem. Nam quod bonum est, non fortunz, non casus, 
eut temporis aliorumve talium fructus est, sed 
virtutis et arbitrii liberi, quod impediri re nuila 
potest, Non enim haberet electionem, nec liberta- 
«em suam, quod animum  auinet, si prepediri ab 
aliqua re posset. Sed tamen bonis quoque viris, 
gloriam acquisitain amittere, videtur esse de re- 
gum earum numero quibus abhorremus. Quippe 
dolorem offerre, quasique mordere potest eos qui 
ὁ υἷος adhuc vit:e copulati sunt, cujus przcipua di- 
gnitas in occasionibus quaerendi honesti nominis 
est sita. Gloriam. vero et honestum nomeu intelligo, 
«t Alexandri, ut Cyri, ut his similium, quorum 
women, jam olim. exstinctis corporibus , oblivioni 
non est. traditum, Etenim illa gloria, qua duravit 
hactenus, fructus quidam erat certaminum ctlabo- 
rum, Οἱ maguanimitatis in iis leclarat:» rehus, in 
quibus nceeesse crat ut sese prasstarent viros, qui 


Ἀλλ᾽ οἷδε μὲν ὧδε εἰχήτως, ἅτε μὴ γενναῖοι. 
μηδὲ γενναίως τἀγαθὸν, ὅποι ἔχει, διαχρίνειν οἷοί 
«€ ὄντες, τῷ μὴ περχιτέρω τῆς; ὄψεως τὴν aqu 
διάνοιαν διιχνεῖσθαι δύνασθαι, καὶ τό γε ἀληθέ- 
στεροῦ φάναι, μηδὲ γοῦν αὐτὰ τὰ φαινόμενα θεω- 
ροῦντες ὑγιέστερόν τε καὶ καθαρώτερον" οἱ δ᾽ ἀγαθοὶ 
xaY νουνεχέστεροι τῶν ἀνδρῶν τῷ ὅλῳ τε καὶ τῷ 
παντὶ, «fj προαιρέσει xal τῇ παιδεύσει τὴν εὖδαι- 
μονίαν λογίζονται. Τὸ γὰρ εὑροεῖν τε xal μὴ οὗ 
προηγουμένη φροντὶς πρὺς τὴν ἀληθῶς εὑδαι:1ο- 
νίαν αὑτοῖς νομίζεται" ἐπειδὴ xal τὸ πολὺ τῆς εὑ- 
ροίας χακία μᾶλλον ἢ καλοχαγαθία χαρποῦται. Ὁ 
δὲ εὐδαίμων διὰ τὴν ψυχὴν τοῦτ᾽ ἂν εἴη. Ἧ δὲ 
Ψυχὴ διὰ τὴν ἀρετὴν ἐν τῷ xa*' αὐτὴν μένει, ἢ 


᾿ ἐπανέρχεται. Ἢ δ᾽ ἀρετὴ τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν, καὶ τῆς 


προαιρέσεω:;. Καθάπερ οὖν ὁ βονλόμενος καχὸς 
εἶναι ἀναγχαίως γίνεται (αὐτῷ γὰρ τούτῳ, τῷ θέ- 
λειν, εὐθὺς γίνεται’ ὡς ἐν τῷ ἐφεξῆς λόγῳ ῥτθέ- 
σεται χαθαρώτερον), οὕτω χαὶ ὁ ἀγαθὸς βουλόμενος 
εἶναι (τῷ γὰρ ἀληθῶς θέλειν ἕπεται χαὶ τὸ ἐνερ- 
γεῖν) οὐχ ἔσθ᾽ ὅπως οὐ γενήσεται. Ὥστε εἴπυν ἂν, 
δεῆσαν (ἐμοὶ δοχεῖν) περὶ ζωῆς τε xal ἀρεεῆς γνώ- 
μὴν δοῦναι τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας, ὡς ἔδει μηδὲ τὴν 
ἀρχὴν γενέσθαι τὸν ἄνθρωπον, ὅτῳ μὴ μέτεστιν 
ἀρετῆς. Ὁ δὲ ἀγαθὸς βουλόμενος εἶναι πάσαις ἀνάγ- 
χαις γενήσεται, xàv οὐχ εὐμενοῦς πειρᾶται τῆς 
τύχης, προσισταμένης οἱ πανταχῇ, xal τοῖς ἔγχει- 
ρήμασι. Τὸ γὰρ ἀγαθὸν οὐ τύχης, οὐδέ τινος συμ- 
πτώματος, f| χαιροῦ, xai τῶν τοιούτων, χαρπός 


D ἐστιν, ἀλλ᾽ ἀρετῆς τε καὶ αὐτεξουσιότητος, ἦ γε- 


γέσθαι εἶργόν τι τῶν πάντων οὐδέν ἐστιν. Οὐδὲ 
γὰρ ἂν ἦν ταύτῃ προαίρεσις, οὐδὲ αὐτεξούσιον, 53a 
Ys εἰς th» ψυχὴν φέρει, ὄντος γε τοῦ χωλύσοντος. 
Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ col; ἀγαθοῖς ἀνδράσι τὸ τὴν παρ- 
οὖσαν δόξαν ἐζημιῶσθαι ἕν τι τῶν φευχτῶν εἶναι 
δοχεῖ. Λυπῆσαι γὰρ δυνάμενον χαὶ δαχεῖν τοὺς 
συμπεπλεγμένους τῷδε τῷ βίῳ’ οὗ τό γε σεμνότε- 
pov ἀφορμαὶ εὔχλειαν φέρουσαι. Δόξαν δὲ xal εὔ- 
Χχλειᾶν λέγω τὴν ᾿Αλεξάνδρου, τὴν Κύρου, τὴν τῶν 
τοιούτων, ὧν οὐχ ἐν λήθῃ γέγονε τοὔνομα, πάλαι 
*üv σωμάτων λυθέντων. Ἐχείνη γὰρ ἡ δόξα, ἡ 
διαρχέσασα μέχρι δεῦρο, καρπός τις ἣν ἀγωνισμά- 
των, χαὶ πόνων, χαὶ πολλοῦ φρονήματο;, ἐφ᾽ οἷς 
ἐχρῆν δεικνύναι τὸν ἄνδρα μῆτε φιλοσώματον ὄντα, 
μήτε χρήμασιν ἑπτοη μένον, μήτε ἡδοναῖς χεχηνότα, 


μῆτε uiv αὐτὸ τὸ ζῆν εὐδυξί)ς πρυτιθέντα, Ταῦτα 


AT 


ORATIO II. 


418 


δὲ κλάδοι τῆς ἀρετῆς, ἣ τοῖς μετασχοῦσιν αὐτῖς A neque corporibus parcerent, nec opes admirarer- 


γνησίως εἰχότως àv τηρήσειε τῶν ἱδρώτων τοὺς 
καρποὺς ἀθανάτους, αὑτὴ γε πρῶτον οὖσα τοιαύτη. 
Χρῆμα γὰρ ἀθάνατον. 


᾿Ανδράσι τοίνυν ἀγαθοῖς, οἷς γε ἡ ἐπιθυμία τὸ 
ζῇν εὖ, προσούσης γε σοφίας χαὶ γνώσεως, τὴν 
ἐπιθυμίαν αὐτοῖς καλῶς περᾶναι δυναμένων, εὖχε- 
ρῶς τὸ συγγενὲς καὶ τὸ μὴ τοιοῦτον γνωρίζεται. 
Τοῖς δὲ μὴ μετέχουσιν ἀγαθοῦ καὶ f, τοῦδε γνῶσις 
οὐκ εὔχκριτος. Ὅθεν ὃν αὐτοὶ μαχαρίζουσιν, ἄθλιον 
ἐχεῖνοι ἡγοῦνται" xol ὃ ζηλοῦσιν ἐκεῖνοι, φεύγουσιν 
οἵδε, Εἶεν. Πολλῶν δὲ θρήνων ἄξιος τούτοις φαΐνε- 
ται ἐχεῖνος μάλιστα πάντων, ὁ μὴτε ὧν ἀγαθὸς 


αὐτὸς, xai τοῖς πολλοῖς λυμαινόμενος, καὶ δι᾽ ἕντε- Β 


λέχειαν πράξεων μοχ᾽ηρῶν μήτ᾽ ἐθέλων χρηστὸς 
γενέσθαι, μὴτε δυνάμενος ἀμεῖψαι τῆνδε τὴν ἕξιν 
πρὸς τι τῶν ἐπαινουμένων τε καὶ καλῶν. Οὗτος χο- 
μιδῇ χαχίᾳ σύντροφος Qv, παρὰ μὲν τῶν ἑλεεῖται " 
λέγω δὴ, τῶν οὐχ ἐλέους ἀξίων, ἀλλ᾽ ἐγχωμίων * 
παρὰ δὲ τῶν μισεῖται " τῶν μισητέα διαπραττομέ- 
νων, καὶ μισούντων ἑαυτοὺς, εἰ καὶ παράδοξον 
εἰπεῖν, Ὃ γὰρ καθάπαξ πονηρὸς ἄνθρωπος πρὸς 
τῷ τοῖς εἰδόσιν αὐτὸν μισεῖσθαι χαὶ διαδάλλεσθαι 
χαὶ ἑαυτῷ μισητός ἐστι, τρόπον δὴ τινα μιτήσαντι 
τῷ συνειδότι τὴν βδελυρίαν. "Anac γὰρ ἄνθρωπος 


τὺ πονηρὸν, ὡς ἀλλότριον (fj γὰρ xaxla θύραθεν), ᾿ 


οὐ δύναται μὴ μισεῖν’ ὥσπερ καὶ τὴν ἀρετὴν, ἔπει- 


tur, nec voluptatibus inhiarent, nec vitam ipsam 
honest: famz anteponerent. Ea vero virtutis rami 
quidam sunt, que germane se potitis non abs re 
sudorem fructus immortales conservaverit, cum ipsa 
prius sit ejusmodi. Virtusenim res immortalis est. 

A bonis ergo viris qui bene vivere cupiunt, acce- 
dente sapientia et doctrina, qui recte hoc ipsorum 
desiderium ad finem optatum perducere possunt, 
facile quod cognatum est, aut secus, agnoscitur. 
At qui participes boni non sunt, iis hzc agbitio 
paruui facilis est et expedita : quo fit ut quem ipsi 
beatum praedicant, hunc illi miaerum putent ; et 
quod illi admirantur, hi fugiant. Ac sit ita sane. 
Multis autem lacrymis dignus his omnium maxime 
videtur esse, qui nec ipse bonus est, et multos cor- 
rumpit, ac propter facinorum vitiosorum assiduita- 
tem, neque fieri vult bonus, neque. iutare hune 
habituwm iu laudabilem ac preclarum potest. Hie 
vitiositati prorsus innutritus, ab his commiseratio- 
nem impetrat (de illis loquor, qui non miseratione, 
sed laudibus digni sunt), illis in odio est, qui odio 
nimirum digna peragunt, aec seipsos oderunt, licet 
hoe dictu quiddam novum sit et insolens. llomo 
namque prorsus improbus, preterquam quod tis 
quibus est netus, in odio est et reprehenditur, etiam 
ipse se modo qnodau odit, cum ejus conscientia 
sceleritatem. odio persequatur. O.unis enim homo 
quod improbum est, velut alienum. quiddam (nam 


δὰν αὐτὴν καλῶς καταμάθῃ ἀγαθὸν xal ol γνήσιον, C extraria vitiositas est), non potest non odisse : sicut 


οὐ δύναται ph φιλεῖν. 'O τοίνυν μοχθηρίᾳ auto 
ἀτόπως ἄγαν διάχειτα:, ταῖς γνώμαις δίχα τεμνό- 
μενος, xat χινδυνεύει- τὸ xav αὐτὸν αἰνίγματι ἐοι- 
χέναι, φιλεῖ τε γὰρ ἅμα αὑτὸν, τῷ μὴ τὴν φύσιν 
ἀρνήσασθαι δύνασθαι, καὶ τρόπον ἕτερον μισεῖ διὰ 
τὴν φαύλην προαίρεσιν, xal ζωὴν μετάμελον ixsl- 
vip παρεχομένην ἕλκει διηνεχῶς, Τὸ γὰρ μὴ κατὰ 
καιρὸν χάριεν λυπεῖν ἀνάγχη μετέπειτα. Λήξαντι 
γὰρ ἀκολουθεῖ τοὐναντίον, xarà Πλάτωνα. Καὶ τοῦ 
ἡδέος τὸ λυπηρὸν διαρχέστερον. Ἐχεῖνο μὲν γὰρ τῷ 
βίῳ τούτῳ συντελευτᾷ, ἣν ἐπὶ μήχιστον ἔλθῃ ypó- 
voy τὸ δὲ λυποῦν συμπαραμένει τῇ ψυχῇ. Οὕτως 
ἀσύμφορον τὸ καχὸν, λέγω δὴ τὸ «ol; καχοῖς ἡμᾶς 
αὐτοὺς ἐχδιδόναι, Εἰ μὴ γὰρ ἐμαυτὸν ἐχδοίην τοῖς 


οὐκ ὀνήσουσιν, οὖχ ἂν ἐχεῖνα δύναιτο βλάπτειν. Ὁ Q 


μέντοι χρηστὸς ἄνθρωπος φιλεῖ μὲν χαθαρῶς αὐτὸν 
τὴς περὶ τὰ πράγματα γνώμης, ἡδόμενος δὲ δια- 
πελεῖ ἡδονὴν σὺν τῷ καλῷ τοῖς τῆς εὐθύτητος τρό- 
ποις. Οὐ διαιρεῖται τοὺς λογισμοὺ;, ὥσπερ ὁ φαῦλος 
ἐχεῖνος" ἀλλ᾽ ἔστιν ὁ αὑτὸς ἀεὶ, χαὶ ἑαυτῷ, χαὶ τοῖς 
εἰδόσι σύμφωνος Gv. Οἷς γὰρ θαυμάζουσι τοῦτον, 
τὴν δόξαν αὐτῷ πιστοῦνται. Καὶ μὴν ὁ πάντα ἀγα» 
θὸς φθόνου μὲν ἀνώτερος ἔστηχε, μίσους ὃΣ ἐχτός 
ἐστι, καὶ οἷανοῦν ἀπέχθειαν παρ᾽ οὐδέσ!: xíxvr tat 
τῶν σωφρονούντωνϑ ἀνθρώπων ἀλλ᾽ ἔχει πάντας 
ἑξῆς; ἐχείνου: χαὶ βουλομένους χαὶ δὐχομένους αὑτῷ 
τὰ χάλλιστά τε καὶ τιμιώτατα διὰ τὴν τῆς ἀρετῆς: 
κελειότγτα, ἢ τε τούτῳ γίγνεται χύσμος, καὶ ὑφ᾽ 
εὖ τὸ ἴσον αὕτη λαμδάνει, Καὶ τὸ δὴ μέγιστον xal 


ei virtule, posteaquam recte cognoverit eau esse 
bonum quidpiam, sibique cognatum, non potest non 
amore prosequi. Qui ergo vitiositatis est velut in 
coptubernio, miro quodam et absurdo affectus est 
modo, cum sententiis animi. bifariam scindatur : 
adeoque parum abcst, quod ipsum attinet, qun seni- 
gmati similis sit. Nam simul seipsum et diligit, cum 
naturaui inficiari nequeat, et alio modo quodam odit, 
voluntatis pravae causa ; vitamque perpeluo peni- 
tentiam ei parientem exigit. Nam quod bonum non 
est, quo tempore: peragitur, id. deinceps dolorem 
gignat necesse est; postquam enim desiit, diver. 
sum sequitur, ut ait. Plato. Et dolor voluptate du- 
rabilior est. lkec cnim cum lac vita desinit, si ma- 
xime diuturnum tempus attingat ; at vero dolor 
cum ipso durat animo. Usque adeo noxium est quod , 
malum hoc est, vitiis nosmet addicere : quippe nisi 
meipsum addicerem non profuturis, illa me lzedere - 
uullo modo possent. Bonus autem vir et diligit sin- 
cere seipsuni, propter id de rebus judicium , quo 
praeditus est, et voluptate perpetua fruitur cum ho- 
nesto, nec sine recti ratione; non illius improbi 
more cogitationibus dividitur, sed semper idem 
esl, atque tam secum ipse quain. cum iis, quibus 
est uotus, consentit, quippe dum hominem illi ad- 
mirautur, opinionem ejus con(irmant. Quin etiam 
omnino bonus ille supra omnem positus est invi- 
diam, et odio caret, ncc inimicitias ullius probi ac 
modesti hominis experitur: sed omnes bonos erga 


419 MANUELIS PAL £OLOGI i2) 


66 sic aflectos habet, ut ei tum opuma, tum hone- A óxepouk;, φιλούμενός ἐστιν οὗτος οὐχ ἑαυτῷ μόνον, 
stissima quzque veliut et opteut, ob perfectionem καὶ τοῖς &vbpáct τοῖς ἀγαθοῖς, ἀλλὰ δὴ καὶ o; 
virtutis, qua ut illi ornamento est, sic et ipsa vi- — xaxol;. Kal τοῦτο οὐ θαυμαστόν. Καθάπερ γὰρ ὁ 
ci»sim ab eo par oruameutum accipit, Quod deni- πονηρὺς ἄνθρωπος; xal ἑαυτῷ μεσητός ἔστι διὰ τὴν 
que inaximum et insigne quiddam est, nou lic a se. xaxíav, τουτονὶ τὸν τρόπον ὁ ἀγαθὸς xal ὑπὸ τῶν 
ipso tantutu. diligitur, et bonis viris, verum etiam φαύλων φιλεῖται, φανεὶς ἐκείνοις οἷός ἔστιν. ᾿Αξύ- 
malis; nec id »ane mirum.Quemadmodam enim — vatov δὲ χρυδῆναι πόλιν, ἐπάνω ὄρους χειμέντν. 
homo pravus etiam ipsi sibi est odio propter vitio- Ὁ yàp Θεὸς τὴν ἀρετὴν οὖκ ἀνεπίδειχτον συγχωρεῖ 
sitatem, eodem modo bonus ab improbis quoque di- μένειν" αὑτὴν τε, οἶμαι, τιμῶν, xal τὸν αὐτῆς 1:9 
ligitur, cum ab eis talis esse conspicitur quaUsest. φιμον, xal πρός γε ἔτι παρακαλῶν elc «b ἀγεϑὲν 
Nequit autem fleri ut. situm supra montem oppi- ἅπαντας. ᾿Αναγχάξει γὰρ πάντα τρόπον, lv ip 
dum abscondatur. Non enim "permittit Deus ut in. πλέσῃ δαιτυμόνων αὐτῷ τὸν οἶκον, ὦ; μηδένα sc- 
occulto virtus patefacta nemini maneat, cum ut ρηθῆναι τῆς καλῆς θοίνης. Καὶ μὲν εἰ &wzü 
ipsam honore afficiat, ut equidem arbitror, et alum- — xtoq fv fj ἀρετὴ, οὔτ᾽ ἂν ὅλως ἐφιλεῖτο, οὔτ᾽ 5» 
num ejus, tum ut omnes ad bonum excitet. Cogit ἐθαυμάζετο παρ᾽ οὐτινοσοῦν τῶν ἀπάντων᾽ Deztp 
enim modis omnibus ut domum suam convivis re- P καὶ χρυσὸς λαμπρὸς, τῇ τῇ φυρόμενος ἔτι, xsl 
pleat, ne ab illo eximio quisquam epulo exclusus διαφανής τις λίθος, ἐν σχότει χείμενος. Μᾶλλον ἃ 
absit. Atqui si virtus aliis patefieret, nec diligere- οὐδ᾽ ἄν «E; εἶχεν ἐξ ἐχείνης τὸ παράπαν x:pldni 
tur a quoquam, necadmirationi esset, instarsplen- τι, μηδαμῶς ἐπιδεδειγμένης, "Apech γὰρ ἀνενέρ- 
dentis auri, quoJ alhuc terre permistum est, et γηῆτος ἀμωσγέπως jÉxocuoc. Ὅτι xal καλῶς ἄρ; 
gemmae pellucid e, iu tenebris sitae : imo potius ez σμένης λύρας οὐδὲν ὄφελο;, τοῦ τὰς χορδὲ- μετ᾽ 
ea, nequaquau in medium producta, nemo pror- ἐπιστήμης xwíjcovto; μηδαμῶς ὄντος. Καλὸν ph 
sus lucri quidquam capere posset ; quippe virtusin- γὰρ ἡ ἀρετὴ, καλὸν δὲ ὁ ταύτης ἀργάτης " δεῖται i 
eflicax omni caret ornamento, quando nelyr 4ι}}- ἀλλήλων ἑχάτερα, κατὰ τὴν τῆς ἀξίνης τε χαὶ χε» 
dem recte instructz ullus est usus, si nemo sit qui — pb; εἰχόνα. Τοῦτο δέ ἐστι χυρίως fj ἀρετὴ, τὸ &- 
chordas perite pulset. Nam egregia res virtus esti, δνεργούμενον ἀγαθὸν κατά γε γνῶσιν, xal «ρόθεδει, 
egregium quiddam virtutis cultor; sed alierum al-— καὶ ἕξιν᾽ χαὶ ἐνάρετος ἀνὴρ ὃ τὴν ἀρετὴν νομίζων 
terius indiget , ad manus atque dolabiae similitudi- πάντων ἄριστον εἶναι, xal φιλῶν τὸ ἄριστον, καὶ 
nem. Est autem proprie virtus bonum quoda sciente ποιῶν ὅ γε φιλεῖ, "xol ἡδέως τοῦτο πράττων. Οὗτος 
ac prudente cx aviui proposito et babitu perfici- c εὐδαίμων ὡς ἀληθῶς" οὗτος ζηλωτὸς εὖ φρονοῦσι᾽ 
tur; itidemque vir preditus virtute, qui virtutem τοῦτ᾽ ἀνὴρ, τοῦτο τελειότης ἢ παρ᾽ fplv, ἢ paxs- 
existimat esse rem omnium  przstantissimam, ριότης τοῦ τῇδε βίου " ὅτι σεμνὸν, ὅτι μέγα. Καὶ εἰ 
quodque praestantissimum est, diligit, etquod di- ταῦτα ἀληθῆ, πῶς οὐ μέγα ἄνθρωπο;, χατὰ viv 
ligit, facit ac libenter quidem facit. Hic revera Γραφὴν, ἀγαθοῖς ἔργοις χαίρων - Kal τοὐναντίον 
beatus est, hic recte judicantibus admirabilis. Hoc Φαῦλόν τι, ὁ τὴν xaxíav ποιούμενος ἑαυτῷ βίον’ 
cst esse virum ; hoc nostra est perfectio, hoc hujus. ὧν μὲν ἀπεχθανόμενος xal βδαλυκεὸς vii εἰδόσιν 
ce vitz: beatitas, quoniam augustum quiddam, αὑτὸν ἅπασιν, ὧν δὲ καὶ τοὺς λογισμοὺς κεχτηρένοι 
quoniam magnum. Qua si vera sunt, quo pacto ὥσπερ ἐλέγχους, xal τὸ συνειδὸς δι;άζον ἀδέχαστά 
non eximium quiddam est homo, sacrarum utLitte-.— τε xal ἀπαραίτητα. Ὅτε τοίνυν ταῦθ᾽ οὕτως ἔχιι, 
rarum verbis utar, qui bonissefaclis obleetat, ac vi- δηλονότι πέφυχε ἅπας ἄνθρωπος elvat μὲν μισοξό- 
cissin, pravum quiddam, qui vitiositatem pro ipsa νῆρος, εἶναι δὲ φιλόχαλος * xal συμφώνω; ἔχουσιν 
ducit vita, cum iuvisus sit et abominabilis omnibus, ἅπαντες, ὅτι καλὸν ἡ ἀρετὴ, xal xaxby fj πονηρία. 
qui eum noverunt , et suasmet cogitationes habeat Περὶ δὲ τὰς χρίσεις διαμαρτάνουσι, xoi διαιροῦν- 
velut indices, ipsamque conscleutiam, incorrupte τᾶι τοὺς βίους, ἐνίων ἡγουμένων τὸ χαχὸν ἀγαδὺν 
severeque judicantem 1. ILeccum ita sint, nimirum Ὁ εἶναι, τῷ tá; κακίας ταῖς ἀρεταῖς παρακπεπηγέναι, 
ἃ nalura sic omnis homo comparatus est ut. impro- — Xal τῷ τὰ φαυλότατα μετέχειν ἀγαθοῦ, ὡς θεόθε: 
bitatem oderit, e£ hongsti studio teneatur; omues- ὑπηργμένα. Ὅπερ ἀπατᾷ τοὺς πολλοὺς, xal τοὺ; 
que cousenti&nt, virtuteis esse rem bunani et impro-— μὴ προσέχοντας θέλγει, καὶ πρὸς τὴν αὐτῶν àzo- 
bitatem, nialam. In judicaudo vero felluutur, diversa-— λειαν ἕλχον, παρασύρει τε xal λωδᾶται, καθάπερ 
que vivendi genera constituunt, duin aliqui quod Δ-ς ἡμῖν εἴρτται χαταρχὰς εὐθύ-, 

lum est, bonum esse propterea putant, quod vitia virtutibus adbzereant, ac pessimae quoque res boni partici- 
pes siut, velut a Deo condita : quod saue complures decipit, animumquz non advertentes demulcet, ac pelli- 
ciens ad ipsorum interitum transversos rapit et depravat, quemadmodum ab initio statim a nobis eit 
indicatum. 


ORATIO 1i. AOTOZT'*. 

De electione , deque voluntario ;, tum quod Περὶ προαιρέσεως καὶ éxovcíov* xal Gri οὐκ 
malus non natura mec exirinsecus, δε] suamel ἐκ φύσεως, 0068 ἔξωθεν ὁ κακὸς, αὐτὲς ἀλλ' 
ipse culpa sit malus. ἑαυτῷ αἴτιος yír&tat. 

Batis, opinor, ostensum estquod propositum no-  ὀἼῴΖδδέδειχται μὲν, ὡς ἡγοῦμαι, τὸ προχείμενον ἡμῖν 


bi erat, finemque sibi convenientem assecutà ἱχανῶς, καὶ πρας ὁ λόγος Dore προτῆχον αὐτῷ" 


- 


421 


. ORATIO Ilt. 


: 429 


ἔστι δὲ λοιπὸν φάναι, διατί οἱ μὲν τοῦτο, οἱ ὃξ A oratio. ἰδίαι, ut exponamus quamobrem de qui- 


ἐχεῖνο γινόμεθα, μιᾶς τιμῆς xal φύσεως ἠξιωμέ- 
νοι. Καὶ φαμὲν, διὰ τὴν προαίρεσιν μόνην. Τῷ γὰρ 
ἀγαθῷ ἐθέλοντι εἶναι, χαὶ τἀγαθὸν διώχοντι, οὐδέν 
τι τῶν πάντων χώλυμα ἔσται, ὡς μὴ εἶναι ἀγαθῷ. 
᾿Αλλ᾽ οὐ δικαία παραίτησις τῷ μὴ σπουδαίῳ γεγενη- 
μένῳ. "Exéóv γὰρ εἶναι οὐ γίγνεται. El γὰρ καὶ 
πολλὰ ἡμῖν ἐπιφύεται τῶν δεινῶν, ὥσπερ αὐτόματα 
xai αὐτόμολα" ἀλλ᾽ ὀὐδὲν αὐτῶν ἂν εἴη οὕτω βιαιό- 
τατον xal τυραυνικώτατον, ὦ; xal τῆς θελήσεως 
ἡμῶν ἄρξαι. Εἴη γὰρ ἂν ταύτῃ γε δὴ πως ἀνῃρημέ- 


νον ἡμῖν xal τὸ αὐτεξούσιον, ὡς x&v τῷ πρὸ τοῦδε. 


ἡμῖν εἴρηται λόγῳ. Τῆς δὲ προαιρέσεως μὴ νοσού- 
σης, μηδὲ δουλωθείσης καθάπαξ, xàv ὅ τι πάθοι 


χαχὸν τὸ σῶμα, οὐδὲν ἡμῶν ἐμποδὼν ἔσται, (ott 


ἀγαθοῖς εἶνα'. Καὶ δηλοῖ τὰ τῶν ἁγίων σχάμματα 
νενιχηχότα πᾶν βίαιον. Συνίστησι δέ μοι τὸν λόγον 
χαὶ τοὐναντίον. Τὸ γὰρ ἀχουσίως χαλὸν ποιεῖν oj 
στεφανοῖ τοὺς ἐργαζομένους. Τὸ τοίνυν ἄχοντα 
ποιεῖν, ἣ πάσχειν τι μὴ βουλόμενον, οὔτε ἀγαθοὺς 
ἡμᾶς, ἀλλ' οὐδὲ φαύλους ἐργάζεται" τῷ δ᾽ ἐχουσίῳ 
θελήματι, ὅπερ ἐστὶ τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν, χαὶ οὐχ ἢργμέ- 
voy ἔξωθεν, οὐδ᾽ ἐπαγόμενον ὀθενοῦν, ἀγαθὸς xal 
μὴ τοιοῦτος ἕχαστος γίνεται. Ὥστε τὸ πᾶν ἐχ τῆς 
προαιρέσεως. Πλὴν ὁ φαῦλος θέλων εἶναι, γέγονεν 
εὐθὺς τῇ θελήσει, xX3v μηδὲν ἐργάσηται τῶν xa- 
χῶν, ᾿Αρκέσειε γὰρ ἂν εἶναι xaxbv, τῷ θέλειν 
ἀπεῖναι τοῦ ἀγαθοῦ. Καὶ τοῦτο εὔλογον οἶμαι. Καὶ 
γὰρ αὐτὸ τὸ χαχὸν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ καλοῦ ὑπάρχειν 


busdam e nobis hoc fiat, illud ex aliis, cum tamen 
unius dignitatis el natur: simus. Ác dicimus hoc 
fleri solus electionis ratione. Nam qui bonus 
esse vult, quodque bonum est sectatur, illi nihi] 
omnino esse impedimento potest quominus sit bo- 
nus. Nec ei qui non evasit in virum bonum, justa 
superat excusatio. Naim boc volenti coutingit. Quan- 
quam enim multa dira graviaque, velut ex se ultro- 
que venientia, nos adoriuntur, tamen nullum ex eis 
adeo violentum atque tyrannicum fuerit, ut etiam 
jn voluntatem nostram imperium exerceat ; nam 
ezleroqui nobis ipsa libertas voluntatis evertere- 
tur, sicut In oratione hac praecedente dictum 
est. Quod si. animi electio nullo laboret vitio, nee 
prorsus in servitutem redacta sit, quodcunque tan- 
dem malum acciderit corpori, minime nobis erit 
impedimento quominus boni simus. Argumento 
sunt virorum sauctorum scammata, qua omnem 
violentiam superarunt. Itidem quod dico, confirmat 
et id quod ei contrarium est: quippe non sponte 
quod bonum est facere, nulla facientes corona dovat. 
ltaque vel invitum facere, vel nolentem aliquid 
pati neque nos bonos neque malos efficit. Nimirum 
volu:.tate spontanea, qux nostra estin potestate, 
nec provenit extrinsecus, nec unde unde ingeritur, 
quisque bonus et non bonus efficitur ; adeoque res 
ab electione tota pendet. Sed tamen qui malus esse 
vult, statim voluntate fit malus; ctiamsi nibil mali 


πάντως δυχεῖ, καὶ οἱονεὶ συνίσταται στερήσει μόνῃ, (, peragat, quippe satis fuerit ad hoc ut sit malus quod 


οὐχ ἕξει. Ὁ δὲ ἀγαθὸς ἀνὴρ, ἐπειδὴ τὸ ἀγαθὸν 
τέλειον (ἀγαθὸς γὰρ ὁ Θεὸς, ἐν ᾧ μηδὲν ἀτελὲς), οὐ 
στήσεται μέχρι τοῦ θέλειν, ἀλλὰ καὶ περαιτέρω 
προδήσεται, χαὶ δείξει τὸν ἄνδρα αὐτοῖς ἔργοις, 
συνιστῶν τοῖς πράγμασιν, ὡς τὸ θέλειν ἀληθὲς ἐν 
αὐτῷ, μηδεμίαν κιόδηλότητα χεχτημένον. ᾿Αλλως 
γὰρ ἂν δόξειεν ἀγαθὸς, οὐχ ἔστι δὲ πάντως. Δεῖ δὴ 
τοὺς ἀγαθοὺς εἶναι σπουδάζοντας μηδαμῶς πρὸς 
τἀγαθὸν ἑλλιπῶς ἔχειν ἀλλ᾽ εἶναι μὲν ἀχμάζου- 
σαν ἐν αὑτοῖς χαὶ ὁρμὴν τὴν πρὸς αὐτὸ, καὶ προ- 
θυμίαν, χαὶ βούλησιν, εἶναι δὲ xat τρόπον δειχνύν- 
τας αὐτοῖς τοῖς ἔργοις ἀδελφὸν τῇ προαιρέσει, ἵνα 
μὴ τῷ χρείττονι χωλεύωσι μέρει. “Ὥστε τὸ βού- 
λεσθαι μόνον οὐχ ἱχανὸν ἀγαθοὺς ἀποφῆναι. ᾿Αλλ' 


ἃ bono remotus esse velit, Atque hoc rationi con- 
sentaneum puto: nam malum ipsum ex absentia 
boni omnino videlur exsistere, quasique coustat 
privatione tantummodo, non habitu. At vero vir 
bonus, cum quod bonum est perfectum sit (Deus 
enim bonus est, in quo nihil imperfecti), non velle 
modo debebit, sed ulterius quoque progredietur, et 
virum faetis ostendet, rebus ipsis comprobaus, csse 
verum in eo velle, minimeque fucatum : nam cz- 
teroqui bonus videbitur, cum omnino non sit bonus. 
Nequaquam certe, qui boni esse student, quod 
bouum est imperfecte debent amplecti; sed vegetum 
in eis et acrem ad bonum esse oportet impetum, 
et alacritatem οἱ voluntatem ; simulque factis 


εἰ μὲν ἀληθές τε xal καθαρὸν εἴη, ἀρχέσειεν ἂν εὖ D ipsis mores instituto animi germanos probare de- 


φρονοῦσιν ἀγαθοὺς ἐργάσασθαι. Καὶ τὸν ἀγαθὰν 
βουλόμενον εἶναι, τοῦτον δὲ μὴ εἶναι, ἀδύνατον. 
ἝψΨιται γὰρ xol τὸ ἐνεργεῖν. Ὁ δὲ κακὰς βουλό- 
μενος εἶναι (ὁ λόγος δὲ ἡμῖν οὐ περὶ μελαγχολών- 
των χαὶ τετυφωμένων ἀνθρώπων) αὐτῷ τῷ βεδουλεῦ - 
σθαί τε καὶ θελῆσαι αὐτίχα γέγονεν ἀτεχνῶς ἐν τῇ 
χαρδίᾳ αὑτοῦ, φησὶν ὁ Σωτήρ. Εἴη γὰρ ἂν τοῦτό 
γε, ὥσπερ ἂν εἰ τὰ χαχὰ ουτο; αὐτὸς προὐχαλεῖτο, 
xai προσερχομένοις ὑπκῆντα, xal χερσὶν ὑπτίαις 
ὑπεδέχετο. Tb γὰρ ἐμόλέψαι πρὸ; τὸ ἐπιθυμῆσαι, 
τοῦτό ἐστιν ἄντιχρυς τὸ θέλειν εἶναι χαχόν. 


bent, ne parte potiori claudicent. Unde colligitur, 
solum velle non sufficere ad hoc ut boui efliciargur, 
sed si verum sincerumque velle sit, satis habebit 
ellicacitatis, ut homines sanos ac. prudentes bonos 
efficiat : et hoc modo qui bonus esse vult, fieri non 
potest quin bonus evadat, nam et ipsa facta subsc- 
quentur. Qui autem vult esse malus (loquimur au- 
tem non de hominibus insanis et iymphaticis), ipsa 
consuliatione ac voluntate imaius statim factus est 
dubi» procul in corde suo, quemadmodum ipse Sal- 
vator ait. Etenim lioc perinde fuerit atque si mala 


ipsemet arcesscret, et accedentibus occurreret manibusque supinis ea susciperet. Nam in Loc aspi- 
cere, ut concupiscas, id vero prorsus est malum csse velle. 


᾿Αλλ οὐδὲ kxelyo ἀνέγχλητον, ἔχειν μὲν ἐν νῷ τὸ 


Nec illud queque 1:epribensione caret, Uabcre 


42) 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


uu 


quidem in animo bonum, sed adeo fragile esse, ut A ἀγαθὸν, εἶναι δὲ οὕτω σαθρὸν, ὡς τοῖς ἐπιχειρῆσου- 


hauc boni cogitationem subvertere conaturis idip- 
sum facile factu ostendatur : vel e contrario non esse 
paratum ad resistendum fortiter rei. nociturae, nec 
factus ostendere qua nostra in potestate eint et 
electione, plus habere virium quam omnia qua erz- 
triusecus intenduntur. Nam si quis bonum sinpli- 
ciler ita velit, cumque deinde faciis praestandum 
est, seguiter ac negligenter affectus sit, is. vero 
longe remotus a perfectione non amplius est in 
bono, quod sane perfectum est. Sedenim quonam 
loc pacto facile possim effugere, dicet aliquis. 
Nai res ex quz per voluptates nobis imponunt et 
Mandiuntur, oninino non. mediocre robur habent, 
uti de rebus ipsis cognoscere licet. Alius enim aliis 
capitur, quintacunque animi contentione utatur ; 
nec quisquam omnibus est superior. Ne quidem 
ipse dico, posse mala facile vitari, sed non nisi 
maximo tam studio quam tolerantia, quantum ho- 
miní fas est. ldque adeo verum est, ut licet ei 
mall quid aliquando acciderit, non propterea sit 
malus. Atenim, dicit aliquis, complura quasi quo- 
dam fuco nobis imponentia, nosque demulcendo 
fallentia, fortassis evitavero, si perpetuis me cer- 
ta minibus addixero: verum si. res admodum mor- 
daces, eL exiremum in modum violentas tamque na- 
tura formidabiles, ut animos etiam sola sui recot- 
datione concutiant, per quas urores, liberos, cha- 
rissima quaeque, vitam ipsam amittimus : liz? res 
igitur si vehemente cum impetu irruant, quonam 
eas pacto semper sustinuero, nec omnino cessero, 
quocunque duxerint, vinctorum in morem subse- 
quens ? Hujusmodi denuo uobis objiciens quispiam 
fortasse protulerit. At hac vicissima viris ex pra- 
scripto rationis etfortitudinis viventibus, audiet : 
Neque tu quidquam sentis, neque dicis, cujus vel 
per somnum oblati virum ratione preditum, et 
2uimo forti, non merito puduerit, et cujus causa 
non ponas experrectus ipse de seipso sumpserit. 
Nam qui reapse viri sunt, nibil neque potentiug 
neque formidabilius existimant eo qui revera potens 
est ac formidabilis, sicuti nec.amantibus pudice 
quidquam amabilius et. desiderabilius revera pul- 
chro et bono, Quippe dira quidem ejusmodi sunt 


cw αὐτῷ τὸν λογισμὸν περιτρέψαι εὔχολον αὑτοῖς 
ἀναδείχνυσθαι" ἣ τοὐναντίον, μὴ εἶναι ἕτοιμον &v- 
τιστῆναι γενναίως τῷ βλάψοντι, καὶ δεῖξαι τοῖς ἔρ- 
qo, ὡς ἰσχυρότερα τὰ ἐφ’ ἡμῖν χαὶ τῆς προαιρέ- 
σεως τῶν ἔξωθεν ἐπαγομένων ἑξῆς ἀπάντων. El 
γάρ τις ἐθέλει τὸ ἀγαθὸν οὐτωσὶν ἀπλῶς, ÉExska 
δεῆσαν πράττειν, ὁ δ᾽ ὀλιγώρως διάχειται καὶ ἣμε- 
λημένως, πολὺ τῆς τελειότητος ὑστερῶν, οὐκέτ᾽ ἔττιν 
ἐν τῷ ἀγαθῷ, 6 γε τέλειον. ᾿Αλλὰ πῶς ἂν εαῦτα ῥᾳ- 
δίως διαφύγοιμι ; φησί. Τοῖς γὰρ διὰ τῶν ᾿ἢδονῶν 
ἑξαπατῶσι καὶ ὑποσαίνουσι πράγμασιν οὐκ ἀγεννές 
τις πάντως ἰσχὺς, ὡς ἀπὸ τῶν᾽ πραγμάτων ἔχομεν 
γνῶναι. "Ἄλλος γὰρ ἄλλοις ἁλίσχεται, χἂν ὁπόσον 
θέλῃ φιλοσοφεῖν. Καὶ οὐδεὶς τῶν ὅλων ἀνώτερος. 


Β Οὐδὲ ἐγὼ ῥᾳδίως φημὶ, ἀλλὰ σπουδῇ καὶ καρτερίᾳ 


C 


μεγίστῃ τὰ κακὰ διαφεύγειν δύνασθαι, ὅσον ἀνθρώπῳ 
δυνατόν" xal τοσοῦτον, ὥστε εἴ που καὶ ἀλοίη πα- 
θὼν, μὴ διὰ τοῦτο χαχὸν εἶναι. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν πολλὰ, 
φησὶ, τῶν φεναχιζόντων τε xal χτλούντων διολι- 
σθήσαιμ᾽ ἂν ἴσως, ἐμαυτὸν δεδωχὼς διηνεχέσιν 
ἀγῶσι" χομιδῇ δὲ πράγματα δακχνηρὰ, Brtasótata 
μὲν ἐς ἄχρον, οὕτω δὲ φύσει φοδερὰ, ὡς καὶ δονεῖν 
τὰς ψυχὰς αὐτῇ xoi μόνῃ τῇ μνήμῃ, δι᾽ ὧν γυναξ 
x24, παῖδας, τὰ τιμιώτατα, αὐτὸ τὸ ζῇν ζημιούμεθα, 
εἰ μετὰ σφοδρᾶ: χωμάσειε ῥύμης, πῶς ἂν ὑποσταίην 
ἀειδήποτε, ἀλλὰ μὴ παντάπασιν εἴξαιμι, καὶ οὗπερ 
ἂν ἀγάγοι, δεδεμένοις παραπλήσιον ἐφεψοίμην ; ἐρεῖ 
τις ἴσως τοιαῦτα ἀνθυποφέρων. ᾿Αχούσεται δὲ παρ᾽ 
ἀνδρῶν Ev λόγῳ ζώντων xal γενναιότητι " Οὐδὲν οὔτε 
φρονεῖς, οὔτε λέγεις, ὃ μὴ κἂν ὄναρ ἰδὼν ἀνὴρ μετ- 
ἐχων λόγου καὶ γενναιότητος, ἡσχύνθῃ τε πάνυ &- 
χαίως, καὶ δίχην γε τὴν γιγνομένην ἃ ξεγεερόμενος 
παρ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ εἴληφε. Τοῖς γὰρ ὡς ἀληθῶς dv- 
δράσιν οὐδέν τι δυνατώτερόν τε καὶ φοδερώτερον τοῦ 
ὄντως δυνατοῦ τε xal φοδεροῦ" ὥσπερ οὐδ τοῖς 
ἐρῶσι σωφρόνως ἐρασμιώτερόν τε xal ποϑεινότεριν 
τοῦ ὄντως γε καλοῦ τε χαὶ ἀγαθοῦ. Δεινὰ μὲν γὰρ, 
χαὶ πέρα δεινῶν τὰ τοιαῦτα " ἔστων δὲ χαὶ κατα- 
πλῆξαι xol κατασεῖσαι σφόδρα δυνάμενα τοὺς πολ- 
λοὺς, καὶ ζημιῶσαι, «πάνθ᾽ ἑξῆς μετὰ τοῦ Cv τὰ 
παρόντα τοὺς αὐτοῖς ἀνθισταμένους, ἵνα σον τῶν 
ὑπερδολῶν μηδεμίαν ἀφελώμεθα - οὐ μὴν τοιαῦτά 
γε ὄντα (ἔστων δὲ χαὶ πλείω, εἰ βούλει), ἀντάξια δή- 


et plus quam dira, Quin etiain demus, ut territare ac Ὦ πουθεν ψυχῆς xal δόξης ἀληθεστάτης, δι᾽ ἃ γε καὶ 


vulgus hominum percellere vehementer possint, et 
omnia plane bona praesentia cum ipsa vita resisten- 
tib.s adimere, tuas ut tibi superlationes illas om- 
nes concedamus, non tamen, etiamsi lala sint 
(quanquam plura quoque, si voles deinus), aqui- 
paranda cum animo verissimaque gloria veniunt, 
quorum causa vel ipsam vitsm, qui sapit, inulta 
cum alacritate profuderit. Par enim | istud res alias 
universas nimium quantum excellit et superat. At 
illa gravia, que tu commemorans exhorrescere vi- 
debaris, etiamsi quis irruere confertim extrema 
, cum acerbitate concesserit, tamen nec animo de- 
timentum afferuut, si quidem ei non etia:n vehe- 
wenter.conducunt, πος infamjam conciliant, si 


0 al t os : 


τὸ ζῇν αὑτὸ δοίη τις ἂν εὖ φρονῶν μετὰ πολλῖς 
προθυμίας. Αὕτη γὰρ ἡ ξυνωρὶς τοῦ παντὸς ὑπέρ- 
χειται μετὰ μαχρᾶς τῆς ὑπερδολῆς. 'Exalva δὲ τὰ 
δυσχερῆ, ἃ σύ γε λέγων ἐδόχεις φρίττειν, χᾶν ἀθρόα 
δοίη τις εἰσχωμάσαι μετὰ δριμύτητος ἄχρας, οὔτε 
βλάπτε: τὴν Ψυχὴν, εἰ μὴ καὶ σφόδρα ὀνίνησιν, οὔτ᾽ 
ἀδοξίαν προξενεῖ, εἰ μὴ καὶ λαμπρῷς στεφανοῖ. 
Ὅλως δὲ τὰ λυπηρὰ εἰς ἑχυτὰ στρεφόμενα, ὡς τὰ 
πολυφλοίσδοιο θαλάττης χύματα, διαλύεται, Εἰ δὲ 
χαθάψαιτο χαὶ μαχρὸν μεθ᾽ ὅσης ἄν τις εἴποι σφο- 
δρύτητος χαὶ πλεονεξίας, ἀλλὰ πᾶσα ἡ παροῦσα e 
μία τῆς ἤδη τρεχούσης ἐστὶν ἡμέρας, el δὲ βούλει 
γε στιγμῆς " χαὶ ἐν ἀχαρεῖ γίνεται, ἣν ἀχριξῶς τὶς 
σχυπήσῃ τὰ περὶ τῶνζε. Καὶ συλλαμδάνονταί po 


. “ 


M5 


ORATIO IIT. 


46 


ταυτησὶ τῆς ἐννοίας, οἵ τε σοφοὶ τῶν παλαιοτέρων, À quidem non splendida potius coroua denant. Ipsa 


χαὶ τῶν xa0' ἡμᾶς ispol τινες ἄνδρες. 'Axfjxoa δέ 
1t xal παρ᾽ ἡμῶν περὶ τούτων σαφέστερον slpr.x$- 
των ἐν τῷ ἐξηχοστῷ δευτέρω τῶν πρὸς σέ μοι χε- 
φαλαίων. Ἢ δὲ τούτων δὴ τῶν λύπηρῶν δύναμις ἣ 
τὸ φούτισαι προσδοχίαι: ἐστὶν, 7| τὸ παρόντα δαχεῖν' 
καὶ τὸ μέγιστον χαχὸν ἀφελέσθαι χαὶ τὸ ζῇν. Καὶ 
ὅταν τοῦτο γένηταε, τότε πλέον οὐδέν τι δέδοαχεν, 
ἣ ὃ πάντως ἔπεισιν αὐτέματόν τε χαὶ ἀπαοαίτητον. 
Δεῖ γὰρ γυμνοὺς γεννηθέντας γυμνοὺς Χαὶ ἀπιέναι, 
χατὰ τὴν Ἰὼδ ἐκείνου φωνὴν, τὴν ἄχρι νῦν ὄμνου- 
μένην. Μᾶλλον δὲ οὐδ᾽ αὐτὸ συμπεριφέρειν τὸ σῶμα 
δυνάμεθα, ἐνθένδε μεταστάντες " ἀλλὰ xai τοῦτο 
λοιπὸν ἀνάγχη, ἄχρι: οὗ χαιρὸς ἐπαναλαθεῖν, ἀπο- 
δυῦνα: vf, τῇ αητρί. Οἷς οὖν ófbpópo; σύντονος ἔπει- 


γόμενος εἰς φθορὰν, καὶ ταύτην ἴσως αὐτίχα μάλα 9 


γε, ησομένην, τούτοις τέ μόνιμον, τῇ σταθηρὴν, τί 
πάγιον ; Πῶς ἂν f, τι τῶν λυπηρῶν εὖ φρονοῦσι μέγα 
δόξειεν, ἢ τι τῶν ἡδέων προὐργιαίτερον ψυχῆς xal 
δόξης, ἀθάνατα διαμενούσης ἐξ ἀγαθῶν ἔργων ; 
KaY τοίνυν xatà τῶν ἀνθρώπων ἐχείνων' οἷστιι 
γνῶσις χαὶ φρόνημα, παιδαρίοις παραπλήσια (τοῖς 
τῶν ἀντιλεγόντων δ᾽ ἐντεῦθεν χρήσομαι λόγοις), οὐχ 
ἀγευνής τις πάντω: ἰσχὺς, ὡς ἀπὸ τῶν πραγμάτων 
ἔχομεν γνῶναι. "A)Àoz γὰρ ἄλλοις ἁλίσκεται. "0507 
ὁ τὰ τοιαῦτα λέγων ἔχεε με συνάδοντά τε καὶ συ!- 
φωνοῦντα ὅσα γε πρὸ; τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους " 
οὗ μὴν x2Y πρὸς τοὺς βουλομένους ἀγαθοὺς εἶναι. 
Τοῖς vào μὴ ῥλδίως ἀλίσχεσθαι προαιρουμένοις, 


- vero tristia, plane in seipsa conversa, instar flu. 


etuam turbulenti maris, dissipantur. Quod si dia 
puugendo mordeant, tanta cum ingentis impetus 
vehementia, quanta verbis a quoquam exponi potest, 
tamen illa tota calamitas praesens diei modo cur- 
rentis est : vel si navis, puncti temporis; adeoque 
Inomento accidit, si quis accurate res. ipsas consi- 
deraverit, Atque hanc sententiam. meam compro- 
bant tum illi prisci sapientes, tum. de. nostris san- 
tti quidam viri, Preterea de his aliquid. audivisti 
clarius expositum a nobis quoque sexagesimo se. 
cundo illorun capitum quae ad te perseripsimus. 
Vis autem lorum tristium in eo sita est, ut exspe- 
ctatione terreant, vel ut przesentia mordeant, ma«xi- 
mumqae malum est, si vitam adimant: quod qui- 
dem ubi factum est, nihil rei m»jeris effecere quauw 
qu: Um sponte sua, tum inexorabiliter omnino tau- 
dem supervenire solet ; quippe nudos in lucem edites 
eliam nuios migrare necesse est, secundum illud 
Jobi verbam quod hactenus celebratur. ]nio vero 
ne corpus quidem ipsum cum hinc discedimus, uua 
nobiscum abducere possunius, sed illud quoque ne- 
cessé est terrae matri tradamus, usque dum resu- 
mendi tempus appetat. ltaque qui contento cursu ad 
interitum properant, eumque confestim fortasse se- 
cuturum, quid babent durabite, queso, quid stabilis, 
quid solidze rei? Quo pacto vel triste quidpiam men:e 
praeditis magnum videri possit, vel jucundum ali- 


μηδ᾽ εὐχερῶς ἐθέλουσι καταπίπτειν, μηδὲ τὸ χρεῖτ- c quid videri prius atque potius animo et gloria bonis 


tov tf; ψυχῆ; xal ὑψηλότερον μέρος τῇ σνξυγίᾳ τῇ 
κατωτέρῳ καταδουλοῦσθαι (τὸ ἐπιθυμητιχόν τε λέγω 
xai θυμιχὸν, ἃ προσῆχεν ὑποχεῖσθαι καὶ ἡνιοχεῖ- 
σθαι τῷ λόγῳ), παιδιά τις ἄντιχρυς xal γέλως ἔσχα- 
πος ὅλως, ἅπαν δεινὸν δεδιττόμενον, xal ὅ τι παρεχ- 
τρέπει μορμολυττόμενον ὁδοῦ καὶ ψήφου τῆς ἀλη- 
θοῦς. Tot; γὰρ δὴ κατ᾽ ἄνδρας ἀμύνεσθαι βουλομέ- 
vot;, χαὶ πάντων αἴσχιστον οἰομένοις, μὴ τοὺς ὑπὲρ 
τοῦ καλοῦ xoi τῆς ἀοετῆς ἱξρῶτάς τε xal πόνους 
ὑφρίστασθα:, ὥστε μὴ προδοῦναι χαταπατεῖσθαι τὴν 
τῆς ψυχῆς εὐγένειαν, εἰκόνος οὔσης τοῦ πλάσαντος, 
πῶς οὐκ ἕσται πάντων περιγενέσθαι, τὸν Θεὸν συλ- 
Af opa χεχτη μένοι: ; 


ex factis :eternum durante ? lgitur adversus illos ho- 
miues qui tali sunt intelligentia pre diti ct animu 
qualis puerulorum est (ntar autem verbis eorum qui 
nobis contradicunt), non omnino debile rubur horum 
est, ut ipsis ex rebus cognoscere licet. Alius enim 
alis capitur. Qui liec dicit, me sibi plaue eonsen- 
tientem habet, quod ejusmodi quideu homines at- 
tinet, verum non illorum quoque respectu qui boni 
esse volunt. Nam qui nolle δ6 facile capi suis cum 
animis consiituunt, nec ad labendum proclives esso 
velunt, neque partem animi przestantiorem et sull . 
miorem geminis illis inferioribus in servitutem add:- 
cere (de vi tum concupiscendi, tum irascendi, lo- 


quor, quas esse rationi subjectas et ab eadem gubernari convenit), iis extremus plane ludus atque jocus:s , 
quidquid rei dirz terrorem infert, quasique larva quadam formidinem incutiens, ab itinere ju:icioque vero 
abducit. Eteiim qui virilem in modum se propugnare volunt, omniumque turpissimum ducunt, non honesti vir- 
tutisque causa sudores atque labores sustinere, ne culpa sua proteri pedibus animi nobilita:em pauantur, qui 
Conditoris ipsius est simulacrum, quo pacto non illi superiores omnibus evaeerint, cuim Deum auzxiliatorem 


babeant ? 


᾿Αλλὰ τούτων μὲν ἅλις, φησί" δυνεπεράνθη γὰρ f — Sed de his jam satis, dixerit aliquis. Est. cria 


à; ἐχρῆν, οἶμαι" τὸ δὲ xav! ἄγνοιαν καθαρὰν, 1 


ἀπάτην θύραθεν ἐπιγιγνομένην, ἣ τὸ βιασθέντα εἷ-. 


ξχι πολλῇ x2 ἀχαταμαχέτῳ δυνάμει εἴη ἂν ἀχού- 
σιον ἀτεχνῶς, xal ποιεῖ τὸ ἁμάρτημα παντελῶς 
ἀνέγχλητον. Τοῦτ᾽ ἂν ἴσως εἴποι τις πρὸς τὰ εἰρη- 
μένα. Καὶ ἀκολούθως οἶμαι ῥηθὲν, ἀναγχάζει πάντως 
ἡἷν τὸν λόγον διελεῖν, xal παραδοῦνα: σαφέστερον, 
οὐ περὶ τῆς προαιρέσεως μόνον, ἀλλὰ xzY τί ποτ᾽ 
ἐστὶ) ἐχεῖνο τὸ χαθαρῶς ἐχούσιον, χαὶ -ἰ τὲ ἐνδν- 
lArnoL. Gg. CLVI 


ita conclusum quemadmodum oportebat, opinor. 
Αἵ vcro quod ex iguorantía. mera fit, aut per acce- 
dentem extrinsecus fraudem ; vel 4i quís vi coactus 
magnas ac inexpugnabiii potestati cesserit, id sane 
dubio procul involuntariuni fuerit, ipsumque deli- 
ctum omni culpa liberaverit, Hoc fortasse quispiam 
dixerit ad ea que fedicata sunt. Cumque mea 
sane opinione convenienter dictum sit, omnino τος 
cogit ut orationem partianur, et miss. perspieuc 
1 


127 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


ià 


jisseramus, non de electione tantum, verum etiam a tlov, καὶ ποῖον αὖθις ἐπίμικτον χαὶ ἀμφιῤῥεπὲς, xal 


quid tandem illud pure voluntarium sit, quidve huic 
€ontrarium; el rursus quodnam  mistum ac in 
utramque partem propendens: el quibua hzc wo- 
dis fisnt, et quodnam horum agentes, quid uerea- 
mur, quibrs rebus aómirationem, quibus odium 
nobis conciliemus, qui: commiserationem | impe- 
trent, ἃ nobis quoquo modo facta. Verum si hoc 
insütuamus, in infinitum provecta oratio faciet, ut 
affecta (sat scio) molestia quadam juventus lizreat. 
Nam particulatim exponere velle. quecunque mul- 
tiformi sceniosmque huic vitae contingere possunt, 
et quaecunque uobis eadem ostendit, dum larvam 
(frequenter immutat, tantumque nou fabulam quasi 
quamdam exhibet, alias aliis incidentibus, diversa- 
rum occasionum el personarum causa; cum ipso- 
rum quoque temporum adeo varie siot vicissitu- 
dines, ut eadem perpetuo nos de rebus iisdem co- 
gitare nullo modo permittant : id vero, mea quidem 
sententia, prorsus huc non quadraverit. Etenim 
ambitiose potius philosophari velle videbimur quam 
te ad virtutem instruere. Nam ipsa quidem oratio- 
uis series multas ostendere divisiones et subdivi- 
siones cogit, gradusque plures facere, quasique 
scalam quamdam horum exhibere: sed deterret 
copia, magnuinque pelagus eorum quz necessario 
dicenda veniunt. Quamobrem de his prolise dis. 
serere, quidquid est operse pretium, Aristotelis et 
Platonis et aliorum talium esse statuens, eos ipsos 
de rebus hujusmodi philosophari sinam, quaudo 
fieri nequit ut quisquam de his rectius. atque me- 
lius eis disserat. Nos vero duntaxat obiter, prout 
fieri licebit, bis quasi delibatis, ad ulteriora deinde 
progrediemur. Nam οἱ ipsa hzc docendi ratio, et 


εἰσι ταῦτα γίγνεται τρόποις, xal τί τούτων ποιοῦν- 
τες, τίνων ἐσμὲν ἄξιοι, xal τίσ: θαυμαζόμεθα, x 
τίσι μιτούμεθα, καὶ τίσιν ἐλεούμεθα, τῶν ὁπωαδή- 
ποτε παρ᾽ ἡμῶν γινομένων. ἰϊλὴν εἰ τοῦτο ποιή- 
σαιμι, εἰς ἄπειρον ὁ λόγος ἐξενεχθεὶς, εὖ οὐδ᾽ ὅτι 
τὴν νεότητα ἀποχναίσας, ἰλιγγιᾷ» προξενέσει. T5 
γὰρ κατὰ μέρος πειρᾶσθαι φράζειν, ὅταπερ ἐνδέ- 
χεται συμπεσεῖν τῷ πολυμόρφψ καὶ σχηνικῷ τῷδε 
βίῳ, καὶ ὅσαπερ ἡμῖν αὐτὸς δείχνυσι, πυκνὰ τὸ 
προσωπεῖον ὑπκαλλάττων, καὶ μονονουχὶ ὄραματο- 
«ποιῶν, ἄλλοτε ἄλλων παρεμπιπτόντων. διαφόρων 
ἀφορμῶν χαὶ προσώπων ἕνεχα, xal προσέτι τῶν 
χαιρὼν παντοδαπῶ; μεταδαλλομένων, ὥστε uri 
συγχωρεῖν ταυτὰ νοεῖν διηνεχῶς περὶ τὰ αὐτὰ πράγ- 
ματα, παντελῶς ἂν εἴη ἔξω τοῦ προσήκοντος, οἶμα'. 
Δόξομεν γὰρ φιλοσοφεῖν φιλοτιμεῖσθαι μᾶλλον, ἣ σὲ 
πρὸς ἦθος παιδεύειν' ἢ μὲν γὰρ ἀχολουθία τοῦ λό- 
you καταναγχάζει διαιρέσεις τε πολλὰς xal Üre 
διαιρέσεις δειχνύναι, καὶ βαθμοὺς πολλοὺς ποιεῖν, 
καὶ οἷονεί τινα τούτων χλίμακα ἀποφῆναι " φούεϊΐ 
δὲ μάλα τὸ πλῆθος καὶ τὸ πολὺ τῶν ἀναγχαίων ci- 
ρἶσθαι πέλαγος. Ὅθεν δὴ τὸ mpobpyou λέγειν πιρὶ 
τῶν τοιούτων εἰς μῆκος ᾿Δριστοτέλους, καὶ ἤλάτω- 
vo; xal τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων εἶναι νομίσας, 
τούτους αὖ πάλιν ἐάσιυ τά γε τοιαῦτα» φιλοσοφεῖν, 
ὅτ᾽ οὐδὲν ἔστιν εἰπεῖν ὁντινοῦν ἐχεένων ἄμεινον. 
Ἡμεῖς δὲ μόνον ὡς ἕνεστιν ἀφοσιωσάμενοι τὰ περὶ 
τῶνδε, εἶτ᾽ ἐπὶ τὰ πρόσω χωρήσομεν. Καὶ γὰρ καὶ 
τὸ σχῆμα τῆς ὁμιλίας, καὶ ἡ τοῦ λόγου χαταρχ᾽ς 
ὁρμὴ, εἴργει τοσοῦτον ὑπερεχτείνεσθαι, πάσαις ἐπό- 
μενον ταῖς παρεχδρομαῖΐ;, xiv ἀναγχαῖαε τὸ xa:' 

αὐτὰ; λέγεσθαι. ᾿Αρχτέον δὴ χαὶ πειρατέον, ὡ; 

οἷόν τε, διὰ βρὰχέων ἀποδοῦναι τὸν λόγον. 


princeps orationis institutum, tantopere nos evagari non sinit, ut omnibus obliquis velut excursio- 


nibus insistamus, quamvis ipse per se necessari: 
pro viribus ut res tota brevibus exponatur. 

Delicta partim ex ignoratione perfecta prolici- 
s:untur, eaque sane fuerint ἃ qua vis tum poena, 
tum reprehensione immunia ; partim a scientibus et 
pru.leutibus admittuntur, et accurata voluntate ; quae 
probationis haud egent, qua ostendatur, esse prorsus 
ea voluntaria, cun a pura electione ánimi proflci- 
scautur. Nam ejusmodi manifesto voluntaria sunt ; 


nec quidquam prohibet quo nsinus et vice versa dica- D 


tur, quidquid voluntarium sit, ad clectionem perti- 


pere. Non enim ubique requirendum est id. quod ex - 


altera parte respondet, nam qua latius patent, una 
cuni parlibus suis et ipsa tum considerantur, tum 
sesc offerunt : at in partibus non itidem, quod uni- 
versalius est. Tale vero quiddam esse tam volunta- 


rium quam electionem, visum est exercitatis in hoc 
gcuere viris, iisque tum plaue bonis, tum virtuteppra- - 


ditis. Aiunt enim, electionem | non esse idem quod 
voluntarium, sed pártem ejus. At in voluntaria sub- 
tiliter existimabuntur, quzeecunque putat aliquis nc- 
minem,sanum prorsus debere velle ; quam quidem ob 
causam nec amat ea, nec facerecupil, imo vero pro 


jnsigni lucro ducit quod. nibil sibi: cum eis unquam 


sint explicatu. Incipiendum igitur, opersque danda 


Tov ἁμαρτημάτων τὰ μὲν ἔστι xat" ἄγνοιαν πᾶν- 
τελῆ, καὶ εἶεν ἂν ἐλεύθερα δίχης ἧστινοποῦν xal 
μέμψεως * τὰ ὃὲ ἐν γνώσει γινόμενα καὶ κατὰ βού- 
λησιν ἀκριδῇ, ἅτινα οὐ δεῖται δειχνύναι χατασχευῆς, 
ὡς ἄρ᾽ ἐχούσια παντελῶς, ἅτε προχιρέσεως ἄκρα:- 
φνοὺς ὄντα, Τὰ γὰρ δὴ τοιαῦτα σαφῶς ἑχούσι“ * xot 
οὐδὲν χωλύει τὸ μὴ χαὶ τὸ ἔμπαλιν εἶναι " λέγω τὸ 
χαὶ πᾶν ἐχούσιον τῆς προαιρέσεως γίνεσθαι. Οὐ γὰρ 
πανταχοῦ τὸ ἀντιστρέφον ἀπαιτητέον. Τὰ γὰρ ἐπ:- 
πλέον χαὶ συνθεωρεῖται χαὶ συνεισφέρετχε τῷ σςῶν 
αὑτῶν μέρει" τὰ μέρη δὲ οὐκέτι τῷ χαθολιχωτέρω, 
τοιοῦτον δὲ τὸ ἐχούσιον χαὶ dj προαίρεσις ἔδοξε τοῖς 
περὶ τὰ τοιαῦτα ἐσχολαχόσιν, ἀνδράσι πάντα ἀγαθοῖς 
καὶ σπουδαίοις. Εἶναι μὲν γὰρ τὴν προαίρεσιν o) 
ταυτὸν τῷ ἑχουσίῳ, Exelvou δέ τι μέρος. ᾿Αλλ’ ἀκρι- 
6c μὲν ἀχούσια νομισθήσεται, ὅσα δῇ «iQ οὐχ 
ἡγεῖται θελητὰ τοπαράπαν εἶναι τοῖς εὖ φρονοῦσι" 
χαὶ διὰ τοῦτο οὔτε φιλεῖ, οὔτε πράττειν αὐτὰ βού- 
λεται" ἀλλὰ xal πολύ τι χέρδος νομίζει τὸ μηδὲ συγ- 
γεγονέναι τουτοισὶ μηδαμῶς μηδέποτε, μηδὲ χαθ᾽ 
ἡντιναοῦν φαντασίαν, j| γοῦν ἐπίνοιαν λογισμῶν. 
Ἣν δέ τι πράττειν ἀναγχασθῇ μηδὲν ὅλως βουλόμε- 


429 


ORATIO 11I. 


£30 


vos πολλῇ περιουσίᾳ δυνάμειυ;, σφόδρα βιαζομένον A ullo modo commercii fuerit, ne per imaginationem 


τοῦ πράγματος: ἣ προσώπου, λυπεῖται μὲν, χωροῦν- 
τος τοῦ δεινοῦ, ζητεῖ δὲ τρόπον ἅπαντα λύσιν τοῦ 
χαλεποῦ * καὶ πάντα λίθον (φασὶ) χινεῖξ, χαὶ μηχᾶ- 
νὰς ἐπὶ μηχαναῖς, χαὶ ἀνιᾶται μηδὲν ἀνύων᾽ χαὶ 
διόρθωσιν λαδόντος τοῦ τνραννοῦντος ἤδη xaxov, 
πῶς οἴει, πόσον ἔδεται; πόσον χαίρει ; σχιρτῶν 
φαιδρῷ τῷ προσώπῳ, χαὶ σαφῶς τοῖς ὅλοις αὑτὸν 
δειχνὺ;, ὡς ὅτι μὴ καὶ θᾶττον ἀπήλλαχται, δυτ,ε- 
ραΐίνει " χαὶ τοῦ καντὸς ἂν εἴη τιμῶν τὴν γε πρὸς 
τοῦτο φέρουσαν ταχυτῆτα " ὡς ἄν τι τούτων ἀπῇ, 
οὐχ ἔστιν ἀμέμπτους ἀναφανῆναι, οὔμενουν κἂν εἴ 
τι προδάλλοιντο, ἀνθ᾽ ὧν οὐχ ἄρτιον παρ᾽ αὑτῶν τὸ 
-προπῆχον γίγνεται. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ &xov- 
σίον" περὶ δὲ «οὔ ἐχουσίου φαμὲν, ὡς οὐ μόνον & 
ποιοῦμεν εὐφραινόμενοι, bxousia , ἀλλὰ xal ἐχεῖνα 
πάντω;, ἃ οὐ θέλομεν ποιεῖν, δι᾿ ἄλλην δὲ ἡδονὴν 
ἡμῖν αὐτοῖς ἐπάγομεν. Καὶ γὰρ τὸ πράττειν τινὰς 
ἐχεῖνα, ἔστω δὲ, βίᾳ μεγίστῃ χαὶ τυραννίδι, ἅπερ 
ἂν αὐτῆς ἀπούσης οὐχ ἂν ἔπραττον, οὐχ ἔστιν ὅμως 
ἄχοντας πράττειν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἑκόντας mep:- 
φανῶς, εἴπερ ἐχόντες ἑαυτοὺς εἰς ταυτηνὶ «hv. βίαν 
εἰσήγαγον, τὴν ἀρχὴν τοῦ βιασθῆναι οἴχοθεν αὐτοὶ 
παρεισαγαγόντες. Καὶ γένοιτ᾽ ἂν ἐχεῖθεν καταφα- 
viz. Ὁ γὰρ τυράννῳ μισθοῦ δουλεύων, εἰδὼς ὡς 
ἔστιν ἀνάγχη πράττειν τὸ τούτῳ δόξαν, ἣ μετ᾽ al- 
σχύνης xal πληγῶν ἀφαιρεθῆναι τὸ ζῇν᾽ ἔπειτ᾽ ἀνε- 
λεῖν ἀθώου:;, λωποδυτεῖν, ἱεροσυλεῖν, πᾶν ἀνόσιον 
“ποιεῖν, ὑπ᾽ ἐχείνον βιαζόμενος τοσοῦτον, ὡς xal τὸ 
ξίφος ἐπισειόμενον αὐτῷ χαθορᾷν δυοῖν ἕνεχα, fi 


quidem quancunque vel cogitationum  ment;sque 
conceptionem. Quod si quid omnino non volens fa- 
cere coactus fuerit, nimia vi potestatis adductus, vel 
re, vel persona quapiam acriter cogente, dolor equi- 
dem afficitur ob mali progressum, sed quovis modo 
rei molestz flnem querit, omueimque lapidem (quod 
aiunt) movet, ac molitiones molitionibus cumulat 
sed nihil proficere dolet : postquam denique malum 
illud vim afferens jam emendatumj est, quantum 
putas voluptatis percipit * quantum  lzetitize ? dum 
fronte hilari exsuliat, et plane rebus omnibus dc- 
elarat, permolestum sibi accidere, quod citius nou 
liberatus sit, magnoque supra res omnes in pretio 
celeritatem eo perducentem habet ; quippe si 
horum aliquid absit, reprehensione carere nequeunt 
bomines, eliamsi causas proferant ob quas oft- 
cium perfecte non faciant. Et hzc quidem de in- 
voluntario. De voluntario vero dicimus, nou ea 
modo qus cum letitia facimus esse voluntaria, 
sed omnino et illa que facere non volumus, scd 
alterius voluptatis causa nobis ipsi arcessimus. 
Et enim aliquos ea facere coavtos (ut id sane 
demus) vi tyrannideque maxima, quz si vis abes- 


. δεῖ, non faceret ; non id profecto invitos est facere, 


sod vice versa volentes baud dubie : siquidem volen- 
tes in hanc se vim przcipitarunt, cum ipsimet ex 
sese principio coactionis occasionem  przberent : 
quod quidem vel hinc apertissime patuerit. Qui 
tyranno mercedis causa servit, cum norit necessa- 


τοῦ ταῖν χεροῖν ἀποσφάξαι τοὺς ἀδίχως τῷ τυράννῳ QC rio sibi. faciundum quod ipsi visum fuerit, vcl cam 


μισουμένους, xal πάντα πράττειν τὰ ἄθεσμα, f) τοῦ 
«τοῖς αὐτοῦ μολυνθῆναι 18 ξίφος αἵμασιν * ὁ δὲ μισεῖ 
μὲν μάλα τὸν φόνον (δεδόσθω γὰρ), πράξει δ᾽ οὖν 
ὅμως τὸν φόνον, καὶ τὸ ἄγος ταῖν χεροῖν ἐνεργήσει" 
πῶς οὐχ ἑἐχών γε δήμιος ὁ τοιοῦτος γέγονα ; Καὶ 
μὴν xa ἕτερον ἔγωγε ἡκχηχόειν, ὅγε μὴ πάνυ διέ- 


στηχε τοῦ πρὶν ἡμῖν εἰρημένου, εἰ μὴ τῷ πολλῷ. 


χεῖρον εἶναι ἐχείνου * καὶ δόξει μὲν, εὖ οἶδα, χαινὼν 
τὸ πρᾶγμα, ἀληθὲς δὲ ἰσχυρίζετο εἶναι ὁ τοῦτο λέ- 
γων. "ἔλεγε γὰρ ἐκπιθυμῆσαΐ τινα ἀπὸ θυμοῦ" to- 
πρῶτον ἀρξάμενον, εἰς τὸν αὑτοῦ μείζονα ἐξυδρίσαι" 
χαὶ δεδιὼς τὸ ὑπερέχον τἀνδρὸς, οὐχ ἐτόλμα. ᾿Εξεῦρε 
δ᾽ ὅπως ἐξοίσει cl; παραφορὰν ἑαυτὸν xal θρασύτητα 
ἀχκάθεχτον. Ἐμφορηθεὶς γὰρ ἀκχράτου πολλοῦ, ἐπὶ 
τῷ τὰς φρένας διαφθαρῆναι, xal ταύτῃ γε θράσος 


λαδεῖν, xaX τὸν μὲν προὔχοντα τιμῇ ταῖς ὕδρεσιν. 


ἀποπλῦναι, ἔχειν δὲ ἀναχώρησιν, τὴν εἴτ᾽ ἀναισθη- 
σίαν, εἴτε βαχχείαν φίλον τινὶ λέγειν, πράττει μὲν 
τὸ δόξαν ἀδεῶς, παρήνεγχε δὲ πολλῷ πάντα Ep6póv- 
τῆτον xal τετυφωμένον. Δίχας δ᾽ εἰσπραττόμενος 
τἧς ἀναισχυντίας μετὰ τὴ» μέθην xal τὴν χραιπά- 
λην, χλαίων xal οἱμώττων ἠσθάνετο κακῶς μὲν ὄν- 
τως βεδουλευμένος, χαχῶς δὲ μάλα τολμήσεις. Ὁ 
γοῦν τοιοῦτος ἄνθρωπος οὐχ ἄν σο: δόξῃ πάροινος 
εἶναι, τοῦτ᾽ αὐτὸ βουλῇ xa: γνώμῃ γεγενημένος ; 
Πάνν μοι δοχῶ, καὶ πάντας οἶμαι συνθέσθαι τῇ δόξῃ 
ταύτῃ. Οὐχ οὗτος δὲ μόνον, οἶμαι, ὁ προὔργου τὸ προ- 
πηλακπίσαι ποιησάμενος, εἶτ᾽ ἐπὶ τῷδε μεθνσθῆναι 


iguominia et verberibus amittendam vitam, sideiude 
innocentes occidere,grassari, sacrilegia cowmittere, 
nihil non impii peragere tyranni jussu usque adeo 
cogatur, ut etjam gladium obvibrari sibi duas ob 
causas videat , vel ut injuste tyranno exosos suis 
ipse manibus jugulet, ouniaque nefaria faciat, vel 
ut ipsiusmet sanguine gladius inuinetur, interin 
ipse vehementera cade (concedatur enim hoc sanc) 
abborreat, ac nihilo ininus czdein commiuat, et ma-. 
nibus suis piaculum tale peragat, quo pacio non 
is sponte sua. caruilex factus est? Equidem et aliud 
exemplum audire memini, quod ab exp sito non 
multim distat, extraquam | quod illo longe pejus 
est. At res quidem ipsa, satscio, nova et insolens 
esse videbitur ; sed qui eam narrabat, veram csse 
constanter aiebat. Quemdam enim commemorabat, 
exorsum ab ira, cupivisse contumelia majorem se 
virum afücere, cumque viri formidaret eminen:iam, 
non id ausum facere, taudem ínvenisse rationem 
qua raperetur ad insaniam etindomitam quamdam 
ferociam. Multo enim mero repleius, ul meni 
vim perderet, atque lioc modo sibi couciliaret au- 
daciam, quo tum eminenti honore viro contumelias 
aspergeret, tum effugii loco haberet suum illum sive 
stuporem sive *acchationem quis dicere mavult ; 
peregit intrepide quod decreverat, cum quidem 
longe quemvis insanum atque lyinphaticum supe- 
rare]. lost illam temulentiam οἱ crapulam, cum 


431 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


ponas impudentize lueret, plorans ct ululans sen- A θελήσας " ἀλλ᾽ ὁ καὶ μὴ τοῦτο βουλόμενος, πολλάκις 


tiebat malum se revcra consilium inisse nec miuus 
improbe ferociisse. Talis igitur homo non in. vino 
Vbi videbiiur immodestus esse, cum voleus nc sciens 
id factus sit ? Mihi quidem prorsus ita videtur, et 
huic opinioni meae neminem non assensurum arbi- 
tror. Neque tantum je, mea quidem senteutia, 
qui studio voluit injuriam inferre alteri, atque hoc 
animi proposito sibiget ebritatem sua sponte arces- 
siil, verum etiam qui boc quidem non vult, sepius 
tamen inebriatus, atque post ebrietatem illatis in- 
juris, mox rurses, itidem ut ante, semet inebriat, 
et immodeste vinolentus est et insolens. Quamvis 
enim ea hora qua injuriam intulit, prope de potes- 
tate exierat, meute viní diluvio quasi quodam obruta 
submersaque, tamen per occasionem injuriam, vo- 
lens ad vinum accurrit, et craterem alque pateram 
implevit ipse, :nanibusque admovit ori, ac bibit, 
uon valde sitiens, nec quantum saliato sedandz siti 


δ᾽ οὖν μεθυσθεὶς, xaX μετὰ τὴν μέθην ὑδρίσας, εἶτα 
πάλιν χρώμενος τῇ μέθῃ χαθάπερ πρὸ τοῦ, πάροι- 
voc ἂν εἴη χαὶ ὑύριστής. El γὰρ καὶ xa6* ἣν προε- 
πηλάχιζον ὥραν, μιχροῦ δεῖν ἔξω φρενῶν ὑπῆρχε, 
καταχλυσθέντος τε xa* ὑποδρυχίου γεγενημένου τοῦ 
νοῦ τῷ οἴνῳ " ἀλλὰ τῇ προφάσει τῆς ὕδρεως ἔχὼν 
προσέδραμε πάντως, καὶ τὸν χρατῆρα xaX τὴν φ'ά- 
)ὴν αὑτὸς ivixinse, καὶ τῷ στόματε προσενῆνοχε 
salv χεροῖν, χαὶ ἔπιεν, οὐ μάλα διψῶν, οἱ δ᾽ ὅσον 
κορεσθέντα παῦσαι τὴν δίψαν, ἀλλ᾽ ὅσον εἰς μανίαν 
τε καὶ παραφορὰν, ἱκανὸν ἔδοξεν. Ὥστε τὸ πᾶν cip- 
vásato γνώμῃ. Καὶ ὁ τὸ σπέρμα παρασχὼν, αὐτὸς 
«τῶν φύντων αἴτιο;, Πάντων γὰρ ὁμοῦ τῶν τελῶν, 
καὶ τῶν ἐχδάπεων ἀπχσῶν, xal ἀπλῶ-: τῶν ὅλων 
περάτων, τὰς ἀρχὰς xai τὰς ὑποθέσεις αἰτιατέον 


B ἂν εἴη. Εἰ γοῦν ἐπὶ τῶν ἁπάντνιον ὁ λόγος οὗτο:, 


πολλῷ γε μᾶλλον ἐπὶ τῶν λόγῳ τετιμημένων. Καὶ 
ταῦτα μὲν περὶ τῶν σαφῶς ἑκουσίων xal ἀχηυσίων, 


sufliceret, sed quantum ad iusaniam et mentis alienationem satis esse videretur ; de quo colligiter, ex 
animi sententia rem peraciam. Sic qui semem suppeditat, auctor est rerum nascentiom,. Nam causz 
finium pariter omnium, et. omnium eventuum, omniumque simpliciter extremitatam, ad principia et 
occasiones sunt referendze,. Quamobrem si omnibus in rebus hzc obtinet ratio, multo «agis in ornatis 
ratione locum babet. Et hze quidem dicta sunto de iis qum manifesto voluntaria sunt et Involuntaria. 


Caterum de non. voluntariis (ita loquitur Aristo- 
teles, qui sic appellavit in. utramque propendentis 
partem, ei qua non omnino pure vel voluntaria vel 
jnvoluntaria sunt) hoc dico. Mentionemn vero faciam 
rei chjusJam prius exposita,ad fundamentum eorum 


Περὶ δὲ τῶν οὐχ ἐχουσίων (᾿Αριστοτέλους δὲ τοῦτο 
φωνή" οὕτω γὰρ ἐχάλεσε τὰ ἀμφιῤῥεπὴῇ καὶ μὴ 
παντελῶς χαθαρεύοντα τοῦ τε ἐχονσίου xai ἀχοὺ- 
σίου) ἐχεῖνο λέγω. Μνησθήσομαι δέ ttvoc τῶν προε:- 
ρημένων εἰς ὑπόθεσιν τῶν ῥηθησομένων. Ἔ πεὶ yip 


quz dicentur. Nam quia prius dixi, quzdam | nobis C ἔφθην εἰπὼν, ὡς χατὰ γνῶσιν καὶ βούλησιν ἀχριδτ, 


ex animi Sententia voluntateque accurata fleri, 
quadam plaue βοὴ ita, disuncte de his quoque dis- 
serendum est. lloc enim modo clarior erit oratio. 
Sunt ergo non pauca, nec honesta, nec bona, qua 
voluntarie quidem fiunt, sed cum qualia essent nen 
iitelligeretur ; alia vero fiunt illa quidem a seiente 
prudente, non. tamen ex animi per se noti ut ila 
dicam, proposito ; atque rursus li:c bifariam di- 
viduntur. Aut enim a nobis ipsis fiunt, liberam 
potestatem ea vel peragendi vel non peragendi 
babentibus (de quibus dici nor convenit, quod jein 
ante declarata satis arbitrer), aut. extrinsecus im- 
pouuutur a quocunque, par voluntati robur haben- 
t2; ac deinde perpetrantur ἃ nobis, haud perpe- 


τινὰ παρ᾽ fuv γίγνεται, xal ἕτερα πάντως οὐχ 
οὕτως, δεῖ καὶ ταυτὶ διελεῖν. Ταύτῃ γὰρ συμδῆσε- 
sat χαθαρώτερον εἰπεῖν, “Ἔστι τοίνυν oüx ὀλίγα τῶν 
οὐ χαλῶν οὐδὲ ἀγαθῶν χατὰ βούλησιν μὲν πεπραγ- 
μένα, ὁποῖα δ᾽ ὄντα τυγχάνει, μὴ Ὑινωσχόμενα. 

Ἕτερα δὲ γινόμενα μὲν ἐν γνώσει, οὐ μὴν χατὰ 

προαίρεσιν αὐθόρμητον εἴποι τις ἄν. Καὶ dau, τπόλο 

«ἐμνεται δίχα. Ἢ γὰρ παρ᾽ ἡμῶν αὐτῶν τίνεται, 
χυρίων ὄντων ταῦτα ποιῆσαι, καὶ ph, περὶ ἂν οὗ 
γιγνόμενον λέγειν (ἀποδέδοται γὰρ ἱκανῶς, οἶμαι)" 
ἣ θύραθεν ἐπάγεται ὑφ᾽ ὁτονοῦν, τὴν ἰσχὺν ἐφά εὑ» 
λον ἔχοντος τῇ βουλήσει, εἶτα παρ᾽ ἡμῶν πράττεται͵ 
οὐχ ἂν πραττόντων, οὐχ οὔσης βίας μεγίστης. Tav 
δ᾽ ἂν εἴη μιξοεχούσια, εἰ δίδωσέ τις χἀμὲ Ó70;10.10« 


traturis si vis maxiina non adhiberetur. Hxc vero D ποιὸν elvat, si δὲ βούλε: ye, χαινοτομῇ ταί «t σμι- 


sint sane mista voluntaria, si quis nobis quoque 
licentiam fiagendi vocabula permittit, vel potlus 
paulum quid in hisce vocabulis innovandi. Nam 
qux vi nobis imponuntur, et a nobia deinde pera- 
guntur, mistasane fuerint, ac non voluntaria, sicut 
est dictum, cum non in alterutram omnino psrtem, 
sed in utramque propendeant. Quotquot ergo ne- 
quaquain ex se aliquid attulere, de quo necessitas vel 
ad patiendum, vel faciendum aliquod imalum cegens, 
sequeretur; si deinde malum ultro quodpiam irruerit, 
idque violentissimum prorsus omnemque tyranui- 
dem superans, et quod calamitatem non vonteimnen- 
dam miaetur, ac vitam, plane non permittenteu, ut 
qptabilis videri vita possit ; alque ipsi causam afferre 


xobv δυνηθῆναι περὶ τὰ ὀνόματα ταῦτα. "Oca γὰρ 
πρὸ; βίαν ἡ μἷν ἐπάγεται, εἶτα παρ᾽ ἡμῶν πράττε- 
ται, μικτὰ ἂν εἴη χαὶ οὐχ ἐχούσια, ὥτπερ εἴρηται, 
μὴ πρὸς θάτερον ὁλοσχερῶς τῶν μερῶν, ἀλλὰ πρὸς 
ἑχάτερον τὴν ῥοπὴν ἔχοντα, “Ὅσοι τοένυν οὐδαμὼ; 
εἰσήνεγχάν τι παρ᾽ ἑαντῶν πρὸς τὸ τὴν &vdyxrv 
ἐλθεῖν, τὴν ἣ παθεῖν αὐτοὺ;, ἣ πρᾶξαί τι xax 
ἀναγχάζουσαν, ἔπειτ᾽ σὐτόχλητόν τι δεινὸν ἐπέλθοι, 
βιαιότατον ὅλως ὃν xal τυραννιχώτατον,. συμφοράν 
τε ἀπειλοῦν οὐχ ὑπεροπτέαν δοχοῦσαν, ἣ βίον, ὅλως 
οὐχ ἐπιτρέποντα, τὸ ζὴν εὐχτέον ἡγεῖσθαι, ἔχοντες 
xai πρόφασιν προδαλέσθαι διόρθωσιν οὐχ ἔχουσαν, 
συγγνώμης γε τῆς γιγνομένης ἐπιτεύξονται, ἔστι 
δ᾽ ὅτε xat ἐλέους ἀξιοῦτῆα,. δ'χα!:ο: λέγω, ἐπειδὰν 


433 


ORATIO;IIT. 


[EU 


τὸ ὑπὲρ τούτων παραιτούμενον μέγα ἧ, καὶ μονον- A habeant cur nulla sit emendatio, veniam saue 


ουχὶ χοινῶς ἀπάντων ἑξῆς χρατῇ. Τὸ γὰρ ἕνα που, 
καὶ δύο, ὑπὲρ ἅπαντας φανῆναι, οὐ ποιεῖ τούτους 
μεμπτέους. Οὐ γὰρ ὁ φυγὼν μυρίους τῶν πολεμίων 
ξειλὸς εὐθὴς κριθήσεται, εἴ τις δὴ τεθνάναι χέχριχε 
πρὸ τοῦ τῇ φυγῇ χρήσασθαι. Δείχνυσι δὲ χἀκεῖνο, 
Τοῖς γὰρ πενίᾳ πιεζομένοι-, ἢ τινε νόσιν τετρυχω- 
μένοις, ὥστε μηδαμῶς δύνασθαι τὰς γοῦν ἐφημέρους 
τρηφὰς πορίζεσθαι, ἅτε xbv βίον μὴ δυναμένοις ἀπὸ 
τῶν χειρῶν ποιεῖσθα!, ἂν μετὰ λιμόν τινα ὀλίγου 
δεῖν ἀφόρητον ἐπχιτεῖν ἐπιχειρῶσι, νεμεσήσει μὲν 
οὐδεὶς τῶν σωφρονούντων ἀνθρώπων, συναλγήσει 
δὲ καὶ πᾶς τις, ὅς γε τὴν φύσιν ἐπίσταται καὶ τὴν 
τύχην κοινὴν οὖσαν ἀνθρώποις, μτδὲ ἐχεῖνο ἀγνοῶν 

ὡς ἔστι γε τὸ μέλλον ἀτέχμαρτον, καὶ τοῦτο μόνον 
αὐτοῦ σαφὲ-, τὸ πάντα μέλλειν αὐτὸ χυχᾷν, καὶ 
στρέφειν ἄνω χαὶ χάτω, τροχοῦ τινος δίχην. Οὐ μὴν 
ἀλλὰ καὶ τὸν dv νυχτομαχίᾳ τὸν υἱὸν ἀποχεείναντα 
οὐχ ὅπως ἄν τις μισήσειεν εὖ φρονῶν, ἀλλὰ καὶ πολ- 
λοῦ ἐλέους ἄξιον ἀγήσαιτ᾽ ἂν, οἶμαι. Καὶ εἰ δεῖ 
συντόμως εἰπεῖν περὶ τουτωνὶ τῶν ἀμφισδητησίμων 
ἁμαρτημάτων, ὥσπερ αἰσχύνης χαὶ μέμψεως ἑλευ- 
θεροῦν πέφυχε τὰ ἔναγχος ἡμῖν εἰρημένα περὶ τοῦ 
ἀχουσίου, οὕτω xal τὰ ἐναντία τὸ ἐναντίον ποιεῖν 
εἴωθε, χαὶ τὸν ἐργαζόμενον ταῦτα πολλῶν χαχῶν 
ὑπεύθυνον ἀποφαίνει, Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐπειδὰν χἀχεῖνο 
συμδῇ, ἀπεῖναί τι τῶν ἀθωοῦν πεφυχότων, ὀλίγου 
δεῖν τὸ βίαιον ὡσπερεὶ θελήσεως νομισθήσεται" το- 
σοῦτόν γετῆς πλάστιγγος πρὸς τὸ ἐχούσιον, οἶμαι, 


convenientem impetrabunt, et nonnunquam com- 
miseratione quoque digni censebuntur : tum, in- 
quam, eum quod eos excusat, magnum  quidilam 
est, tantumque non universos superat. Nam unum 
[orte, vel alterum quempiam, czteros antecelluisse : 
id vero non faeit ut hi repreliensionem mereantur; 
non enim i$, qui hostes in(initos prope fugit, idcirco 
mox timidus habebitur, quod alius quis mori malu- 
erit, quam fuga sibi consulere, Probat idem. hoc 
quoque, Paupertate pressis, aut morbo quopiam sie 
afflictis, ut alimenta quotidianas nullo modo conse- 
qui possint, veluti qui victum manibus suis parare 
nequeant, si post famem propemodum intolerabi- 
lem mendicare conentur, succensebit nemo, qui 
molestus esse volet, sed nemo non potius condolehbit, 
cui quidem ipsa natura cognita sit, et communis illa 
sors mortalium ; qu'que nec illud ignoret, csse 
futurorum eventus obscuros, idque solum in eis 
perspicuum et manifestum, futurura ut. omnia 
misceantur, et instar rotze sursum deorsum volvan- 
tur. Quin etiam si quis in przlio nocturno filium 
suum interfecerit, eum tantum abest ut odio per- 
sequatur homo mente preedilus, ut etiam, mra 
quidem sententia, dignum magna commiseratione 
censeat. Quod si breviter aliquid de ambiguis hisce 
delictis est dicendum, sieut ab ignominia et repre- 
bensione liberare solent, 4085 paulo aute de invo- 
luntario dicta supt a nobis, ita contraria quoque 


ῥεπούσης, ὁπόσον τι τῆς γνώσεως ἣ τῆς mpozwt- (Σ contrarium facere consueverunt, οἱ perpelrantem 


σεως μίέξομεν τοῖς ἐφ᾽ ἡμῖν πράγμασιν. Ἐφ᾽ ὅσον 
γὰρ ἂν τὸ θέλειν xaX τὸ γνῶναι ἡμῖν παρείη, ἐπὶ 
«οσοῦτον παρέσται τὸ ἀπολύον αἰτέας. Συμθαίνει δὴ 
(χαλὸν γὰρ οἶμαι συναγλγεῖν) τὸ μὲν ἐν Ὑνώμῃ. χαὶ 
βουλῇ, καὶ προαιρέσει γιγνόμενον, οὗ καὶ ἡ ἀρχὴ 
καρ᾽ tuv δξκςσι, χαὶ τῆς ἡμετέρας δυνάμεώς τε xol 
ἐξουσίας, τοῦτο εἶναι τὸ παρ᾽ ἡμῖν ἐχούσιον ἀχρ'- 
6i; τὸ δὲ xav' ἄγνοιαν παντελῆ, τοῦθ᾽ ὑπάρχειν 
ἀκούσιον καθαρῶς" χαὶ τὸ μὲν χαλό" τε χαὶ ἀγαθὸν 
ἐχουσίως γιγνόμενον, τοῦτο εἶναι τὴν ἀρετὴν τὸ δ᾽ 
ἐναντίον παντάπααι tip καλῷ ἑκουσίως γιγνόμενον, 
«οὔτο εἶναι τὴν χαχίαν. Καὶ καθόσον μὲν τῆς γνώ- 
une τὸ πεπραγμένον αὖχ ἔστι, τοσοῦτον μηδ᾽ εἶναι 
ἁμάρτημα" ὁπόσον δέ γε ταύτης ἐστὶ, τοσοῦτον χαὶ 
χολάσεως ἄξιον. Τὸ γὰρ δὴ σμιχρὸν χαχὸν, γνώμῃ 
διαπραττόμενον, μέγα ἅν, δικαίως παρ:νέγχαι τῇ 
χαθαυτὸ πο'ότητι, καὶ τὰ πολλῷ μεγέθει τοῦτο πῦρ. 
ἐνεγχόντα, ἐπειδὰν ἀχούσια ταῦτ᾽ ἐπέλθῃ. Καὶ 
γίνεταί πως εἰς μέμψεως λόγον τὸ βοαχὺ τῇ προαι- 
ρέτει γιγνόμενον χαχὺν μεῖζον μεθ᾽ ὅτης ὑπερῦο- 
λῆς, τοῦ ἀχουσίως ἡμῖν συμδαίνοντο:, xàv ὅτι μέ- 
γίστον εἶναι τοῦτο δοχΐ. 


ea multis malis obnoxium reddere. Nec non 8] et 
illud usuvenerit, ut aliquid eorum absit qux» 
hominem culpa liberare solent, propemodum id 
quod vi factum est quasi voluntati tribuetur, tan- 
tamdem lance, ut arbitror, ad voluntarium incli- 
nante quantum sane tum scientie, cum electionis 
animi rebus in nostra potestate positis admiscebi- 
mus, Quatenus enim voluntas οἱ animi sententia 
nobis adfuerit, eatenus et liberatio a culpa aderit. 
Sequitur ergo (nam recie facturos nos arbitror, si 
tandem quasi coliigamus ), quod ex animi sententia, 
et voluntate, et electione (lt, cujus etiam princi- 
pium ia nobis est, nostraque tum facultatis, tum 
potestatis, id uti sit nostrum illud aecurate volun- 
tarium ; quod autem per ignorationem prorsius, id 
uti pure sit involuntarium : itidem quidquid bo- 
nesti et boni sponte (lat, íd uti. virtus sit; quod 
autem spente fiat lionesto modis omnibus conitra- 
rium, id uti si&. vitium. Quatenus etiam id quoi 
peractum est ab animi sententia profectum non sit 
ut eatenus ne pro delicto quiJeni ljabeatur ; qua- 
tenus autem Inde profectum, ut eatenus et. pena 


sit dignum. Quippe malum aliquo! exiguum, quod ex animi sententia peragitur, satis magnum fuerit 
u! qualitate sua superet etiam multo se majora delicta que preter volunt4tem eveniunt. Adcoque 
vituperii ratione, pusillum malum per electionem animi admissum, insigniter inajus efficitur eo quod 
preter voluntatem — nobis accidit, etiamsi hoc ipsum esse. masimum videatur. 


Ὥστε τὸ πᾶν Ex τῆς προαιρέσεως, χαθάπερ ἑξαρ- 
χἧ: ἡμῖν εἴρηται" χαὶ ὁ xaxb; οὔτε ix φύσ:ως, 
οὔτ: ἔξωθεν, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ αἴτιος. Δυοῖν γὰρ θάτερον 


Quamobrem tota res ab electione ac instituto 
animi pendet, velut a nobis ab initio dictum est: 


quique malus est, nec natut* "^^ exürinsecus es: 


435 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


436 


malus, sed culpa sua. Nam e duobus alterutrum A ἀναγχαῖον, ἣ οἴχοθεν, ὥσπερ ἔφημεν, ἢ μηδαμῶς 


necessarium est, vel ut ex se, ceu diximus, vel ne- 
quaquam quisquam omnium sit malus. Et quonam 
pacto, dicet aliquis, ipse sibi malorum auctor ex- 
sliterit. homo qui sapere videtur? Quia bonum 
tantopere non diligit quantopere diligi: meretur, 
sed malis gaudet. Atque hoc nemini mirum esto. 
Non enim bomines eligendo malum quatenus ma- 
lum, prz bono; vel prae puleberrimo turpissimum, 
quatenus turpissimum ; vel etiam noxium, pre 
conducibili; de bonis mali efficimur. Quo enim 
jd pzcto? Nequaquam vel stultissimos omnium, 
qui unquam exstüitere, mortalium arbitror ea labo- 
rasse ezcitate. Nimirum ex impostura et errore 


malum boc originem suam trahit, cumque loco ra- . 


dicis εἰ irrigationis iuscitiom et vecordiam habeat, 
postquam diuturnitate temporia alitur, et longius 
porrigitur, itque solidatur ut retundere quod me- 
lius est possit, tum deinde difficultler ab iis qui 
semel occupati sunt, profligari fotest. Nibil enim 
ncque deterius, neque difficilius emendatu, quam 
sí ab aliquo vitio juvenum presertim animi sint 
preoceupati. Nam ut occupati persistant in malis, 
jucundum est ἃς facile; sed ut eadem exuant, ac 
niutentur, id vero laboriosum ac diffleile, vixque 
opus animi generosissimi fuerit, Atque boc. modo 
fleri equidem arbitror, ut major pejorum quam 
bonorum vis sit ; et qui ab initio bonus, non sem- 
per ejusmodi reperiatur, sed ad malum transeat, 


ípsa nalura semper in eodem siatü permanente. (C 


Quz cum ita sint, mauifesto patet, quemque sibi- 
met auctorem malorum esse. Quod quidem ita 
consideremus. Qui scire quod bonum est potest, 
verum scire non vult : aut. vult ille quidein, sed 
non tantum quantum sufficeret : aut adgnoscit bo- 
num, et preclare quilem, 564 inalum non fugit : 
aul recie faciens, fugit, at non duobus (quod 
aiunt ) pedibus, ncc continuo, sed interdum victor, 
. juterduin victus conspicitur, modo levioribus vitiis 
superior, modo inferior (quippe de vehlementiori- 
, bus οἱ potentioribus malis, fortasse ne dicendum 
qu' dein erit ),quo pacto non hic ipse procul dubio 
reum se malorum facit, dum affectione sua pro- 
pende) ad ea quz nocere possunt, omnibusque 


modis se captu facilem eis prebet ; cumque in D 


promptu esset ut ea vitaret, nullum adhibendo stu- 
dium capitur, existimaus esse facile quiddam ἃς 
leve, bono se subtraliere pravisque rebus adbzerere 3 
Quin ctiam hoe quodam modo mihi rem inspicito. 
Si quis malum, quod  levissimum esse putetur, in 
agimum  subdole primum — irrepens, — admi- 
serit οὐ speciem boni quam  preselert,' teu - 
tum non emissa voce promittens, facile futurum, 
ut qui periculum ejus facere voluerit, rursus illo 
liberetur; deinde semel deceptus hic homo quasi 
[uco quodam, paulatim progrediens seipsum rebua 
pessimis dediderit, quorum in numerum, obsecro, 
veferetur ? Non eorum qui ex animi instituto mali 
ες fiunt ? Ita sentire convenit, opinor : nam alioquin 


εἶναι x1xhy μηδ᾽ ἂν ἕνα τῶν πάντων. Kal πῶς ἂν 
Ὑένοιτο, φησὶν, αἴτιος ἑαντῷ τῶν καχῶν δοχῶν γε 
δὴ πως σωφρονεῖν ἄνθρωπος ; Τῷ μὴ φιλεῖν τὸ ἀγα- 
65v, ὅσον ἄξιον, ἀλλὰ τοῖς χακοῖς χαίρειν. Kat τοῦτο 
μηδεὶς θαυμαζέτω᾽ οὐ γὰρ τῷ αἱρεῖσθαι τὸ χαχὸν 
f| xaxbv πρὸ τοῦ ἀγαθοῦ τοὺς ἀνθρώπους, f) πρὸ τοῦ 
χαλλίστου τὸ αἴσχιστον ἧπερ αἴσχιστον, καὶ μέντοι 
καὶ τὸ βλάπτον πρὸ τοῦ συνοίσοντος, ἐξ: ἀγαθῶν 
γινόμεθα τοὐναντίον. Πῶς γάρ; Οὔ μοι δοχοῦσιν 
οὐδ᾽ οἱ πάντων εὐηθέσταροι τῶν κώποτε γεγενημένων 
ἀνθρώπων τοῦτ᾽ ἂν νοσῆσαι τὸ νόσημα. ᾿Αλλ᾽ ἐξα- 
κάτῃ τε xal διαμαρτίψ τουτὶ τὸ χαχὸν φύεται " ῥί- 
(av δὲ xal ἁρδείαν ἔχον τὴν ἀπαιδευσίαν καὶ ῥᾳθυ- 
μίαν, τῷ χρόνῳ δήπου τρεφόμενον, καὶ ἔπεχτει- 
νόμενον, xal κηγνύμενον πρὸς ἀντιτυπίαν τοῦ xpsit- 
τονος, δυσαπάλλαχτον τοῦ λοιποῦ γένεται τοῖς ἤϑη 
χεχρατημένοις. Τοῦ γὰρ προειλῆφθαι Ψυχὰς, καὶ 
μάλιστα τὰς νέων, ὑπό του πάθους, ὀὐδὲν ἂν γένοιτο 
χεῖρον, οὐδὲ χαλεπώτερον εἰς διόρθωσιν. Ἐμμεῖναι 
μὲν γὰρ tol; xaxol; τοὺς προειλημμῆξνους ἠδύ τε 
καὶ εὐχερές" τὸ ἀπαλλάξαι τῶν χαχῶν xci pets 
δαλεῖν ἐπίπονόν τε xal δυσχερὲς, χαὶ μόλις ἂν γὲέ- 
votto γενναιοτάτης ψυχῆς ἔργον. Καὶ τοῦτον οἶμαι 
τὸν τρόπον τῶν ἀμεινόνων τὰ χείρω πλεονεχτεῖν, 
καὶ τὸν ἀπ᾽ ἀρχῆς ἀγαθὸν οὐκ ἀεὶ τοιοῦτον εδρίσκε- 
αθαι, ἀλλὰ xal εἰς xaxbv μεταδάλλειν, διαμενούσης 
ἀεὶ τῆς φύσεως ἐν ταντῷ. Kat el ταῦθ᾽ οὕτως ἔχει, 
πρόδηλον ὡς αἴτιος τῶν xaxov ἕχαστος ἑἕαντῷ γί- 
νεται. Σχοπῶμεν δέ. Ὧ γε ἔξεστιν εἰδέναι τἀγαδϑὸν, 
ὁ δ᾽ οὐ βούλεται" ἣ βούλεται μὲν, οὐχ ὅσον δὲ ἰχανόν" 
ἣ γινώσχει μὲν αὐτὸ, ἔστω δὲ πάνυ χαλῶς, οὐ φεύ- 
γει δὲ τὸ xaxóv: f| φεύγει μὲν εὖ ποιῶν, οὐ μὴν δὲ 
χαὶ 6u7i ποσὶν, 6 φασιν, οὐδὲ συνεχῶς, ἄλλ᾽ ἄλλοτε 
μὲν ὁρᾶται χρατῶν, ἄλλοτε δὲ κρατούμενο; * xal 
κοτὲ μὲν χρείττων νῶν νουφοτέρων παθῶν, κοτὲ δὲ 
ἥττων (περὶ γὰο τῶν ἑμδριθεστέρων καὶ εἴαχφι- 
τεστέρων καχῶν ἴσως οὐδὲ χρὴ λέγειν) " πῶς o1 
ὑπεύθυνος οὗτος ἑαυτῷ τῶν χαχῶν ἀτεχνῶς γίνεται, 
ῥέπων τῇ παρ᾽ ἑαυτοῦ διαθέσει πρὸς τὰ δυνάμενα 
βλάπτειν, xal πᾶσι τρόποις ἑαυτὸν εὐάλωτον ἐχεί- 
νοις παρασχευάξων, xal παρὸν διαφυγεῖν, 6 δὲ τῷ 
μὴ σπουδάζειν ἁλίσχεται, εὐχερὲς xal χοῦφον fj vo3- 
μενος καθυφεῖναι τοῦ γχαλοῦ, καὶ προσηλῶσθαι 
πράγμασι φαύλοις ; ᾿Αλλ᾽ ἄθρει δή μοι xa τῇδε. 
Ἐάν τις τὸ χονφότατον χαχὸν εἶναι νομιζόμενον, 
ὑπούλως καταρχὰς εἰσχωμάσαν εἰς τὴν ψυχὴν, δέ- 
ξηται, ἅτε χαλὸ» φαινόμενον, xat μονονονχὶ φωνὴν 
ἀτιὰν, ὑπισχνούμενον ὡς ἀπαλλάξεται ῥᾳδίως ὁ τού- 
του πεῖραν λαδεῖν ἐθελήσας, ἔπειθ᾽ οὗτος ἄνθρωπος 
φεναχισθεὶς, ὁδῷ βαδίζων ἑαυτὸν ἐχδῷ ταῖς yeie - 
στοις, τίσιν ἐγγεγράψεται; Οὐ τοῖς μετὰ προλιρέ- 
σεως καχοῖς γεγονόσιν ; Οὕτω μοι δοχεῖ πρέπειν. 
ἤλλλω; γὰρ πάντα ποιοῦντες τὰ χαχὰ, πάντες ἂν 
ἦμεν ἀνεύθυνοι. Ἐπεὶ οὐδεὶς ἐργάζεται τὸ χαχὸν 
ἄρτιον ἐξαρχῆς" ἀλλ᾽ ἀπὸ opixpov xat φαύλων ἀρ- 
χόμεθα, σμιχρὰν xal φαύλην ζημίαν νομίζοντες 


ὑποστήσεσθαι, καὶ χαρπώσεσθαι ἡδονὴν, καὶ ἐπαν- 


ἐξεῖν τανέως- εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν. Εἶτα 


m 


ORATIO IT. 


£38 


à (0xóusDa, εἰς προῦπτον, ὥς εἰπεῖν, χίνδυνον ἡμᾶς À omnes omnia mala perpetrantes, ab onmi culpa, 


αὐτοὺς ἐχδιδόντες, ἐχεῖνα δήπουθεν πράττοντες, 
ἅπερ εἰ fjusv ἐλεύθεροι τῶν ἤδη χρατούντων πα- 
θῶν, ἡσχυνόμεθα ἂν ἀχοῦσαι, Τὰ γὰρ κουφότερα 
δοχοῦντα τῶν φαύλων ἔργων εὐχερῶς πράττομεν, 
ἐξαπατώπης τινὸς ἐλπίδος, δειχνύσης τὴν διόοθωσιν 
ἐν χεροῖν εἶναι, καθάπερ ἤδη προείρηται. Οὐχ ἔστι 
δὲ τοῦτο, οὐχ ἔστιν" ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαν ἐστί. 
Μετὰ γὰρ τὸ σμιχρὸν ὑπενδοῦναι, ὀλιγωρήσαντες 
κοῦ χαθέχουτος, 915 τῶνδε τῶν δεινῶν χηλούμενοί 
τὲ χαὶ τυραννούμενοι συνεχῶς, τῶν σωζόντων λο- 
γισμῶν ἐχτοεπόμεθα, οὐδὲ γοῦν τῶν ἄχρως ὑπερ- 
ζολῶν φειδόμενοι" ἵνα δὲ χαὶ τὴν ὑπερδολὴν τῶν 
χαχῶν εἴπω, τῷ τοῖς ἀνοσίοις χρῆσθαι φιλοτιμού- 
μι.3θα, καὶ ἐφ᾽ οἷς ἐχρῆν αἰσχύνεσθαι, ἡμεῖς: δὲ πάν- 
τως χαὶ σεμνυνόμεθα, χατὰ τοὺς μελαγχολίᾳ xs- 
χρατημένους. Εἰχύτως. Τὸν γὰρ τοῦ προσήχοντος 
ἐχτραπέντα, xai πράγμασι λυμαινομένοις σφόδρα 
τὸν νοῦν χαθάπαξ ἑαυτὸν ἐχδεδωχότα, οὐχ ἀπειχὸς 
τετυφλωμένους ἔχοντα τοὺς λογισμοὺς παραπαίειν, 
ὅπουπερ ἂν πορεύοιτο χαὶ βαδίζοι. *Ap' οὕτως Éyov- 
τες ἄνθρωποι λίαν ὀλιγώρως περὶ τὰ δέοντα, εἶτά τι 
πάσχοντες f| ποιοῦντες, ὅπερ ἐν μοίρᾳ τῶν οὐ χα- 
λῶν, ἄχοντές σοι δόξομεν ὑπὸ εὐθύνας εἶναι ; Οὐ- 
δαμῶς" οὐδὲ γὰρ συμδαΐγον τῇ φρονήσει, χἂν οὕπω 
γε εἰς ἄνδρας τελῇς. Εἰ γὰρ δὴ xal ἔρχεται πρὸς 
ἡμᾶ; τὰ πάθη μετὰ πολλῆς, ὡς ἄν τις εἴποι, τῆς 
σχηνῆς xal τῆς ὑποχρίσεως, ἀλλ᾽ αὐτό γε τοῦτο 
ἡμᾶς οὐ λέληθε πάντως, ὡς ὁπούλως ἔρχεται, xal 


immunes essemus ; quippe nemo malum facit quod 
ab luitio perfectum sit et integrum, aed ab exiguis 
et quz parvi momenti. sunt ordimur, exiguu:n ac 
leve damnum facturos nos existimantes, volupta- 
temque percepturos, et celeriter ad pristinam con- 
ditionem reversuros. Deinde. capimur in pravisum* 
ut ita dicam, periculum nosmet ipsos dantes, eaque 
committentes qua, si a vitiis illis essemus immu. 
nes quz jam rerum in nobis potiuntur, vel auire 
pudori nobis esset. Nam vitiosa facta, qux:e levio'a 
videntur, facile perpetramus, decipiente nos spe 
quadam qua correctionem esse in manibus ostea- 
dit, quemadmodum jam anite dietum 'est. Verum 
minime res ita comparata est, sed plane contrarium 
in modum. Posteaquam enim pusillum remisimus 
neglecto officio, malis illis continuo nos demulcen- 
tibus, et in potestatem ac servitutem redigentibus, 
8 cogitationibus saluti consulentibus ita deflectiinus, 
ut ne ab lis quidem, qux estreme niinia sunt, 506. 
tineamus. Atque uti malorum exsuperantiam indi- 
cem, usum scelestorum in laude ponimus, et ob ea 
quorum nos pudere debebat, plane gloriabundi noa- 
met ostendamus, eorum more qui melancholia la- 
borant. Nec abs re. Nom qui ab officio deflexit, re» 
busque mentem valde corrumpontibus seipsum se- 
mel addixit, eum conseutaneum est in illa czcitate 
cogitationum, quocunque tandem pergat iterque 
dirigat, ἃ. recta via deflectere. Num ergo nos liomi- 


εἰς τὰς ψυχὰς χαταμιχρὸν ὑπεισδύεται, Καὶ τὴν (, nes usque adeo negligentes in omni officio, si quid 


ἀρχὴν εἰσδύντα δουλοπρεπῶς, ἔπειτα χατάρχει 
δεπποτιχῶς * xal 6 τὸ «£o; εἰδὼς, xai τὴν ἀρχὴν 
οὐχ ὑποσοδῶν, διχαίως. ἂν εὐθύνοιτο, xal πεῤὶ τοῦ 
τέλους. 


deinde vel pauamur vel faciamus alienum ab hone- 
sto, inviti culpam sustinere tibi videbimur ? Nequa- 
quam. Non enim apud prudentem hoc liabere lo- 
cuim potest, ettamsi virilem necdum zlatem attige- 


(is. Nam quanquain accedunt ad nos mala. multo, ut sic loquar, cum apparatu scenico et simulatiore, 
tamen ipsi nequaquam jgnoramus ea subdole ac fraudulenter: accedere, paulatimque nostros is 
animos irrepere: cumque servilem in modum initio irrepsere, deinceps heriliter imperium exer- 
eeut. Jam qui finem perspectum habens, principium non.arcet, is etiam merito culpam finis przesti- 


terit. 

Ἄληθὶς οὖν, οἶμαι, φανεῖται πᾶσιν ἀνθρώποις, 
ὡς τὰ δοχοῦντα χαχὰ, εἰ μὲν ἔστιν ἀληθῶς, ix τῆς 
προαιρέσεως τὴν ἀρχὴν ἔχει" εἰ δὲ οὐχ ἔστιν ἐχ 
προαιρέσεως, οὐδὲ ὑπάρχει τοσύνολον. ᾿Αλλὰ μὴν 
τὰ καχὰ τὸν θνητὸν περιπολοῦντα φαίνεται χόσμον, 


itaque manifesto verum esse paret, opinor, ho- 
minibus universis, qua mala putantur, si vere. 
mala sint, ab animi electione primam originem dp. 
cere : sin ab electione nón proficiseantur, prorsus 
ea ne quidem exsistere. Αἱ vero mala mortalom 


κατὰ τὸν Πλάτωνα, Ὥστε ἀναγκαῖον εἰ; ταῦτα ai- D hunc obire mundum palam est, quemadmodum 


130a. τὴν προαίρεσιν μόνην, οὐ τῷ αἱρεῖσθαι τὸ 
χαχὸν πρὴ τοῦ ἀγαθοῦ τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλ᾽ ἀπάτῃ 
τε xai διαμαρτίᾳ, ὡς δὴ διὰ πλειόνων ἐν tol; πρό- 
αθεν εἴρτται παρ᾽ ἡμῶν, καὶ νῦν αὖθι; εἰρήσεται. 
ΓΑγνοια δή τις, ἄγνοια τὸ χαχὸν, εἰ δεῖ συντόμως: 
εἰπεῖν, Χρὴ δὲ τουτὶ τὸ κατ᾽ ἄγνοιαν aagáctepov 
ἀποδοῦναι" μή ποτε δόξωμέν τισιν. ἡμῖν αὐτοῖς 
πιριπίπτειν, ἀνθ᾽ ὧν ἀπεφηνάμεθα τὰ xaxà τῆς 
προαιρέσεως μόνης εἶναι, ἔπειτ᾽ αὖθις λέγομεν, 
"Avvoxa τὸ xaxóv. Οὐχ ἔστι δὲ τοῦτο πάθος, οὐχ 
ἔστιν ἐνταυθοῖ, κἂν δοχῇ, εἰ μὴ παντάπασιν ἄγρο:- 
xo; ἐγώ, Καὶ δὴ συμδιδαστέον ὧδὶ τὸν λόγον, οὐδὲ 
πρὶν ἀτύμθδατου ὄντα τοῖς γε χα)ῶς θεωρήσασι. 
Φημὶ γοῦν τὸ 3a1' ἄγνοιαν ἁμαρτεῖν διττόν.γε δή- 


Plato scripsit. Quapropter necessarium est. ut co- 
rum causam ad animi solam electionem referamus, 
non quod malum prz bono mortales eligant, sed 
quod impostura et error interveniaunt, quemadmo- 
dum pluribus. antehac a nobis est indicatum, jam- 
que rursus exponetur. lgoorantia saue malum, 
ignorantia quaedam est, si paucis explicari res de- 
bet ; atque hoc verbum ignorantia nostrum dilu- 
cidjus declarsndum est, ne quibus ipsi nos evcr- 
tere vileamur, quasi proca quod mala solius 
animi electionis ease pronuntiavimus, nunc dica- 
mus, malum esse ignorantiam. Non est autem δ΄ 
vitium, non est hic, tametsi videatur, nis! 

sus ego rudis ac imperitus sum, Et com 


439 . 


MANUELIS PAL. EOLOGTI 


, H0 


sane oratio est hoc quodam modo, nec. ante. sibi A πουῆεν εἶναι. Καὶ θάτερον μὲν συμδαίνει, tip ὑπερ 


repugnans, si. qui recte; rem. considerarint. Aio 
lyitur peccatum ex. ignorantia duplex esse, quo- 
rum utrumque contingit ex eo quod res ignorata 
«uperent vel. communiter humanam naturam et 
scientiam, et dexteritatem, νοΐ particulatim fa- 
cultatem alirujus qui hoc illudve didicerit aut co- 
gnoverit. Verbi gratía, ignoramus pariter om- 
1 es coeli naturam et. magnitudinem, et quae supra 
calum sunt et que sub terra. Rursus quidam sic 
comparatus non est ut orator esse possit, vel in 
extenso fune saltar« oc uli« obligatis linteo, quem ' 
admodum facere nonnullos videmus, Ex his qu:e- 
ennque supra non posita sunt , de iis ut dicamus 
minime necesse cst. Quippe vel cz:co. manifestum 
est, uti proverbio fertur, ea nec esse nostra in po- 
testate, nec ignorantiz: nomine nos teneri, Quz- 
cunque vero ab aliquibus ignorantur, aliquibus 
notà sunt, ea paretesse nostra in potestate. Tn 
quibus omnibus haud equidem arbitror com- 
niunem naturam et notitiam, et scientiam, et 
dexteritatem ullo modo culpandam, sed quorum- 
dam inscitiam el contemptum cjus quod pr:e- 
clarum et bonum est. Quippe mec iustructum 
esse doctrina nee rerum egregisrum studiosum, 
sed profutura ignorare, illa, inquam, qu: no- 
stri similibus ignota non sun!, id vero plerum- 
que facit ut quis in excolen/lis bonis moribus et 
causis cognitionis negligens sit : de consilio loquor 
et doctrina, qua predesse se prediis potest; C 
jtemque de tali studio, quale sat idoneum sit ad 
efficiendum uieliorem animum nostrum, dum rebus 
ex omnibus optima colligit, Jam si de imperitia 
weglectique. collectionis eorum quie potiora sunt, 
optimorum ignoratio provenit: ex hac autem igno- 
ratione delerioris electio : ipsum vero judicium, 
si animi electionis est : si electionem denique pro- 
batum est, partem esse voluntarii : sequitur id 
quo;! malum est oriri ex ignoratione, oriri ex insci- 
tia. negligentiaque, oriri ex inconsulta quadam 
amentia et instituto animi, atque esse voluntarium. 
Quippe siexorsi ab ignoratioue, quz verticis instar 
est, ad. resolutionem accedamus, per intermedia 
quasi progrediendo, ad animi dubio procul electio- 
pem atque voluntarium perveniemus, qu:& vere 
sunt radix malorum. Nos autem ab initio non de 
lominibus mente alienatis instituimus dicere, sed 
de iis duntaxat quibus animi salva est electio, et 
incorrupta prudentiz vis restat. Neque vero culpe 
ac reprehensioni subjectus erit, qui non omnia no- 
vit, tametsi sapit ; nec poena dignis ascribetur, si 
non aliís omnino viribus par sit : uti nec is qui pa- 
yeimn cum iis cognitionem non liabet, qui cognitio- 
pis causa sunt admirationi. Nam qui peritiam Π6- 
quit 2xlremam assequi, quz viris eximiis duntaxat 
obtigerit, quotquot bonorum ad verticem molis 
emnibus soli conscendunt, nullius idcirco criminis 
etit. Quippe crimini nobis datur, non quod natu- 
Xam Matram excedit, nec quecunque p^r vitae no- 


6ilvety τὰ ἀγνοούμενα d) χοινῇ τὴν àvOprozstav 
φύσιν, καὶ ἐπιστήμην, καὶ δεξιότητα" P τὴν τινός 
vov δύναμιν μεριχῶς, πρὸς τὸ τοῦτο f] ἐχεῖνο μα- 
θεῖν ἢ γνῶναι. Ὡς; ὁμοῦ μὲν πάντες οὐχ ἴσμεν o5- 
ρανηῦ τε φύσιν xal μέγεθος, τά τε ὑπὲρ τόνδε, xol 
ὑπὸ viv. Ὃ δεῖνα δὲ οὐ πέφυχεν εἶναι ῥητοριχὸς, 
ἣ ὀρχεῖσθαι ἐπὶ σχοίνου τεταμένης, ὀθόνῃ δεδεμένος 
τοὺς ὀφθυλμοὺς, ὥς τινας ἐρῶμεν ποιοῦντας. Kai 
ὅσα μὲν ὑπὲρ ἡμᾶς, ἀλλ᾽ οὐδὲ λέγειν περὶ τούτων 
ἀνάγχη, xo τυφλῷ γὰρ δῆλον, qaslv, ὡς οὔτ᾽ ἐστὶ 
709 ἐφ᾽ ἡμῖν, οὔτε λόγον τῆς ἀγνοία; ὄφεξλομεν" 
ὅτα δ' ὑπὸ τῶν ἀγνοεῖται, καὶ ὑπὸ τῶν γινώσχεται, 
δῆλον ὡς ἔστι τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν. El; ἃ δὴ πάντα τὴν 


B χοινὴν φύσιν, xai γνῶσιν, xol ἐπιστήμην, xal δε- 


ξιότητα, οὐδ' ὁπωστιοῦν μοι δοχῶ τὴν δὲ τινῶν 
ἀπαιδευσίαν xal χαταφρόνησιν πρὸς τὸ χαλόν τε 
χαὶ ἀγαθὸν αἰτιατέον ἡμῖν ἐστι. Τὸ γὰρ μήτε c 
“παιδευμένον εἶναι, fies σπουδαῖον, ἀλλ᾽ ἀγνοεῖν τὰ 
συνοίσοντα. λέγω δὴ τὰ τοῖς ὁμοίοις οὐχ &vvoov- 
μενα, Ex τοῦ ὁλιγώρως ἔχειν πρὸς τὰ χρηστότερα 
τῶν ἠθῶν, xal τὰ τῆς γνώσεως αἴτια, ὡς ἐπιτοπολὺ 
γίνεται " βουλήν τε λέγω, xal μάθησιν, ὡφελῖ, σαι 
δυναμένην τοὺς χεχτυημένους, xal δὴ xal τηλιχαύ- 
τὴν σπγυδὴῆν, ὁπόση τὴν ψυχὴν ἡμῖν πέφυχε βελτίω 
ποιεῖν, συλλέγουσαν τὰ βέλτιστα πανταχόθεν " xai 
εἰ ix τοῦ μὴ μανθάνειν τε xol συλλέγειν τὰ γρηῃ- 
ατότερα τὸ ἀγνοεῖν τὰ βέλτιστα γίγνεται" τῷ δὲ 
καῦτα ἀγνοεῖν τὸ χεῖρον ἑλέσθαι συμδαίνει " ἡ δὲ 
χρίσις προαιρέσεως τὸ Gb προαιρεῖσθαι τοῦ Exos- 
σίου δέξειχται μέρος" τὸ χαχὸν ἔστι μὲν δι᾽ ἄγνοιαν, 
ἔστι δὲ δι᾽ ἀπαιδευσίαν τε xal ὀλιγωρέαν, ἔστι δὲ 
6r ὀδουλίαν τε xai προαίρεσιν, ἔστι δὲ ἑἐχούσιον. 
El γὰρ ἐπὶ τὸ ἀναλύειν ἔλθοιμεν, ἐχ τῆς ἀγνοίας 
ἀρξάμενοι, ὃπ:ρ t; χορυφὴ, διὰ τῶν μέσων ὀδεύου- 

τες, εἰς τὴν προαίρεσιν σαφῶς xal τὸ ἐχούδιον xas- 

αντήπομεν" ἃ δὴ ῥίξα τῶν χαχῶν ἐστιν ἀτεχνῶς. 

ὋὉ λόγος δὲ ἡμῖν ἐξαρχῆς οὐ περὶ παραφρονούντων 

ἀνθρώπων, ἀλλὰ περὶ τῶνδε μόνον, οἷς τὸ mpoa:pt- 
τιχὸν ἐν ὑγείᾳ, ἀλωδήτου τοῦ φρονεῖν μένοντος. Ot 
μὴν 5; ἂν μὴ πάντα γνῷ, cl χαὶ σωφρονεῖ, 675 αἰτίαν 
xai μέμψιν ἔσται, xal τοῖς γε δίχην ὄφλουσιν ἐγγε- 
γράψεται, fj» μὴ πάντ᾽ ἐχείνοις T) τὴν ἰσχὺν ἐφάμι)- 
Aog. Θὔχουν οὐδ᾽ ὁ μὴ γινώτχων ἐν ἴσῳ τοῖς θαὺυ- 
μαζομένοις ἐν vast. Ὃ γὰρ μὴ δυνάμενος ἔφι- 
χέσθαι πρὺς ἐμπειρία: ἀκρότητα, ἥτις ἂν ἐξηρη- 
μένοις ἀνδράσι γένοιτο, μόνοις ἀνηγμένοις el; τὴν 
τῶν χαλῶν χορυφὴν πᾶσι τρόποις, οὐχ εἰς ἐνοχὴν 
καταστήσεται. Ἔγχλημα γὰρ ἡμῖν οὐχ ὅπερ ὕπεο- 
βαῖνε: τὸ πεφυχὸς τὸ ἡμέτερον, οὐδ᾽ ὅσα γε μὴ 5:- 
Soxtv ἡμῖν ὁ βίος μαθεῖν, οὐδ᾽ ἅπερ οὐκ ἐπέτρεψε: 
χαιρὺς, ἢ σύμπτωμά τ' xal τύχη’ ἀλλὰ δι᾽ ἐχεῖνα 
μόνον ἀποδώσονλεν εὐθύνας ἑξῆς ἅπαντες͵ ὅσαπερ 
ἐξὸν ἡμῖν εἰδέναι ἢ μαθεῖν, τῇ τε οἴχοθεν σπουδῇ, 

χαὶ τῇ παρ᾽ ἑτέρων διδασκαλίᾳ, ἡμεῖς δὲ μῆτε εἰ- 

δένα, σπουδάπομεν πόνοις ἡμετέροις, μῆτε μιθεῖν 

ἐθελήσομεν παρὰ τῶν εἰδότων. Τοὺς γὰρ τοιούτους 

οὐ πυραιτήσεται τὸ ἀμαρτεῖν κατ᾽ ἄγνοιαν. “Ἔστι 

γὰρ οὐ φύσεως, οὐδέ τινος; τῶν θύραθεν συμπτωμά- 


ki 


ORATIO IV. ! (| 43. 


- 


των, ἀλλλ προχιρέσξως ἔγκλημα, Ἢ μὲν γὰρ φύπτις A sir:e. rattionom discere nobis haud licuit, aut quie 


ἐν ὄρνις μένει, xal παραιτήσεται πρὸς Θεὸν xai 
ποὺς ἀνθρώπους, xai τὴν ἐχάστου συνείδησιν, ἐὰν 
μὴ ἐνῇ ποιεῖν τὰ χαὶ τά" dj δὲ πρηαίρεσις δύναιτ᾽ ἂν 
μεταδεόλῃσθαι χαὶ πεποιχίλθαι, Ad τοὺς μὲν ἀγ- 
"o YO, τοὺς δὲ δγἔέμοσιν αὐτοῖς ἐγγεγράφθαι ποιεῖ" 
xal διὰ 16010 τὰ αὐτὰ παρὰ μὲν τῶν ἐνεργεῖται, 
καρὰ δὲ τῶν οὐδαμῶς. Καὶ δὴ καὶ παρὰ τῶν αὐτῶν 
τοτὲ μὲν ἄγαν θαυμάζεται, τοτὲ δὲ τοὐναντίον. Καὶ 
ταῦτ᾽ ἀνδρείας οἶμαι ψυχῆς, 3| γυναικώδους καὶ 
μαλαχῆς, μὴ πονεῖν πρηοαιρουμένης, ἐφ᾽ οἷς προσῖ- 
χεν. Ἢ φύσις δὲ τᾶτι χοινὴ, καὶ τὰ ταύτης ἡμῖν 
χοινά" xal ὑπὲρ αὐτῆς οὐδεὶς οὔτε στεφανῴσεται, 
οὗτε φεύξεταί τινα δίχην. Λέγω Ob φύσιν νῦν τὴν 
ἐν τῷ χαθόλου εἴδει θεωρουμένην, τὺν καθόλαυ ἄν- 
6puzov, τὴν ἀνθρωπότητα πᾶσαν. Αἱ γὰρ ἐν Exá- 
στοις διαφοραὶ o5 πρὸς τὴν φύσιν ἀναφέρονται, ἀλλὰ 
γνώμῃ γίνονται πάντως πολλαῖς τε χαὶ πολυειδέσιν 
αἰτίαις. Ὥστε ὥνπερ χύριος ἔχαστος χαλῶς τε χαὶ 
μὴ διχθεῖναι, περὶ τούτων δὴ xal μόνον ὀφλήσει 
δίχην διχαίως, οἶμαι, μὴ διατεθεὶς τυχὸν, ὥσπερ 
ἐχρῆν “ες χαὶ ἔδει. Εἶεν. Δεῖ δὲ, οἶμαι, τὸ πᾶν εἰ- 
πόντας συντεταγμένως τε χαὶ συντόμως, ἐνταῦθα 
στήσαι τὸν λόγον" xal φαμὲν Ov ἄγνοιαν μὲν τὸ 
xaxbv γίνεσθαι, ἑκούσιον δ᾽ ὅμως εἶναι, xal προλι- 
ρετιχῆς τινο; γνώμης καὶ οἰχείας διαθέσεως. Ὥστε 
δὴ χαχῷ γεγονότι γνώμῃ τὰ τῶν χαλουμένοινν περι- 
στάσεων ἅπαν ἄθροισμα, χαὶ πᾶσα τούτῳ πρόφασις, 
xai παραίτησις, xal πάντα τὰ κοιαῦτα, Ψιλὴ τις 
σχῆψις" xal οὐδὲν ἱερὸν, οὐδὲ ὑγιὲς, οὐδὲ πειθοῦς 

£v, Μόγις; γὰρ τῷ μαινομένῳ καὶ παραπαίοντι 
συγχωρτ, τέον, τῷ χαθαρῷς ἀχούσιον ἁμαρτάνοντι. 
Ka εἰ μὴ εἰκῇ δοχοῦμεν λογίζεσθαι xat χατασχευά- 
ζειν, τῆς ἀληθείας ὁ λόγος ἔχεται, καὶ οὐδ᾽ ἑαυτῷ 
περιπέπτων;. Ταῦτα δὲ ἡμῖν ἔδει δειχθῆναι, xat 
γέγονε κατὰ τὴν ἡμετέραν ἰσχύν. . 


tempor:s opportunitas haud concessit, vel casus et 
sors aliqua : sed omnes prorsus de iis tantummodo 
rationem reddituri sumus, qua cum scire vel di- 
scere liceat, tam studio proprio quam aliorum in- 
structione, nos neque laboribus nostris cognoscere 
studueriimus, neque discere voluerimus ab iis qui 
ea norunt, Tales namque nullam exeo sunt habituri 
excusationem, quod per ignorantiam deliquerint. 
Est enim hoc non naturz, nec alicujus extrinsecus 
accidentis rei, sed electionis animi crimen. Quippe 
natura quidem suos intra limites manet, ac nos erga 
Deum, et homines, et suam cujusque conscientiam 
purgabit, si hiec, vel illa, facere non poterimus : 
auimi vero electio mutari variarique posset. Eam 
ob causam facit ut alii ceetibus angelorum, alii ma- 
lis geniis aggregentur. Eadem de causa res e:edewm 
ob his efficiuntur, ab illis non efficiuntur. Quin 
etiam eisdem modo sunt adinirationi , modo secus. 
Atque hxc vel ah animo forti, vel a muliebri et 
molli proficisci puto, qui laborem in iisin quibus 
debebat, suscipere rceusat, Natura. vero communis 
est universis, et qua illius suut, itidem nobis com- 
munia : nec ejus nomine quisquam vel coronam 
adipiscetur, vel tanquam reus accusabitur, Et na- 
turam nuuc appello, qu:e ib universa specie con- 
sideratur, hominem universalem, totum genus hu- 
manum; nam qua discrimina sunt in singulis, ea 
ail naturam referuntur, sed omnino de animi sen- 


C tentia proficiseuntur, et. multis ae multiformihus 


causis. Quapropter in quibus libera cuique facl- 
las est recte vel secus sese gcrendi, corum dunta- 
xat nomine, mea quidem opinione, merito damnabi- 
tur, si forte nop affectus ita fuerit uti par erat. Ac 
sit ita sane, Cietlerum cum res tua composite via- 
que compendiaria sit exposita, inhibendum lic 


cursum oratiopis arbitror; adeoque dicinuus, per ignorantiam quidew fieri quod malum cst, sed ni- 
lile minus esse voluntarium, et ab electionem.habente animi sententia propriaque affectione profi 
cisci. Quo fit ut qui de auimi sui sententia malus factus est, ei circumstantiarmn, quas vocant, con- 
peries omnis, omnis tum occasio, tum excusatio, cum omuibus aliis talibus, nudus modo  pr:etextu; 
fit, nec quidquam sacri, nec sani, nec cui fides adhiberi debeat. Vix enim furioso ac delirauti es' 
ignoscendum, qui pure prxter animi voluntatem delinquit. Ac si quidem noa frustra ratiocinari εἰ 
arguipentari videmur, veritati congentanea cst oratio, nec ipsa semet evertit, Eraut autem ᾿ς nobis 


demonstranda, resque pro viribus a nobis est confecta. ' . 


AOTOSZ A. . 
Περὶ ἡδονῆς * ὅτι κρεῖττον ἂν ἦν μηδὲ τὴν dp- 
χὴν συμπαρεῖναι τῷ βίῳ τούτῳ. 

᾿Αλλὰ γὰρ γιγυόμενόν ἔστι καὶ προσῆχον, μηδὲ 
τὴν ἐνίων περὶ τῆς ἡδονῆς δόξαν οὐτωτὶ παραδρα- 
μεῖν ἐθελῆσαι. Νομίζω γὰρ τούτους τε ἐξαμαρτάνειν 
τοῦ γε ὀρθοῦ λογισμοῦ, xai ἡμῖν ἀνάγχην εἶναι, τά 
γε δοχοῦντα περὶ ταυτησὶ λέγειν, σὴν νε χάριν xal 
ὠφελείας ἕνεχεν τῶν ἐντευξομένων ἴσως τῷ λόγῳ. 
Δοχοῦσι τοίνυν ἕνιοι τῶν ἀνθρώπων, οἶμαι δ' ὅτι xai 
τῆς μοίρα; τῶν δοχούντων οὐ φαύλων εἶναι, οὕτω γε 
τυραννιχὴν καὶ βασιλεύουσαν εἶναι τὴν ἡδονὴν, ὡς 
ὑπ᾽ ἐχείνης ἅπαντας ἄγεσθαι αἰχμαλώτων οὐδὲν 
ἄμεινον. Εἶτα διισχυρίζονται οὐχ ἀγαθὸν, οὐδ᾽ ὠφϑέ- 
λδιμαν ταύτην εἶναι τῷδε τῷ βίῳ τοὐγαντίαν αἷν 


ORATIDO IV. 


De voluptate : quod eam prasiaret αὖ hac 
vita prorsus abesse. 


Sedenim equam ac rationi consentaneum est, 
nec opinionem quormndam de voluptate. silentio 
pesteriri. Nam equidem arbitror et los a recta 
sententia aberrare, et ἃ nobis necessario requiri ut 
quid nobis de hae videatur, cum tua causa, tum 
utilitatis eorum qui fortassis hanc orationem pel- 
lecturi sunt, exponamus. Opinantur ergo qui aut 
homines, et eorum quidem e numero qui minle 
viles et contemnendi videntur, usque adeo tyran- 
nicam el imperiosam esse voluptatem ut ab ea cap- 
tivorum in morem universi trahbantur, Deinde con- 
lanter asserunt, eam vite iortaliuw mec. botian, 


"Ο 


48 - 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


κί 


tc utilem essc, sed. e contraiio malum quoddam, Α οὖν μεθ᾽ ὑπερδολῆς καχόν τι μέγα, καὶ λυμαινόμε- 


niwium quantum, quodque prorsus universis nocu- 
mento sit, ἃς si qui eos interrogent, quamobrem 
istuc? Quoniam, inquient statim, et mores corram- 
pit, et multos ob virtutem admirabiles de bonis, 
interveniente mutatione, malos efficit. Quanquam 
convenire potius arbitror, ut qux» adversus eam 
proferuntur , plnribus exponamus. Audent ergo 
dicere, quod ad ipsum quoque Deum se porrigit, 
melius res habitaras, sí voluptas plane nulla foret, 
uec huic adesset vitse, nec prorsus ex-isteret. Quippe 
vitám htmanam, inquiunt, perturbatione doloreque 
non exiguo replet, magnamque nostris animis acer- 
bitatem-offundit : nam voluptatis causa. multarum 
iagnarumque rerum consequendarum libidine du- 
cimur, iisque nos confestim. potituros speramus, 
Eienim. ex cupiditatis vehementia nobis in mani- 
bus esse putatur, quod ex diametro szpenumero 
consistit. Et quodlibet horum ad voluptatem maxi- 
mam suffecturum. existimatur. Interim paucis et 
exiguis, et. vix quidein, potimnr, qu: ipsa quoque 
lauguide nos et pusillo spatio temporis exhilarant. 
Nec minima nos afficit molestia, quod talia se nobis 
exhibeant. Qua quidem omnia merito sic eveniunt : 
ram concupiscere facilius est. omnibus in rebus 
quam adipisci ; et ipsae res cum jam adsunt, spebus 
iuferiores atque viliores apparent. Itidem multum 
spe sua frustrari atque decipi, molestum est. Quae 
s»ne quanquam) nobis accidant, non tamen nos 


extiricamus, sed voluptatem quzrentes studio quan- (C 


to dici maximo potest quotidie, singulis horis, qui- 
Lusvis molitionibus, modis omnibus ; mox ubi plu- 
rimum a scopo aberramus, ringi nos omnino ne- 
cesse est. Atque lioc malum, cum continuo nobis 
arcidat, quod si quis servitutem appellaverit, recte 
sane loquetur : lieet optanda libertas sit, et. exps- 
tenda studiose immunítas, nos tarfien rei demul. 
centis investigatione detinemur, et priori studio 
studium aliud ardentius. semper adjungimus. Ac 
videtur quidem cerle dirum hoc nobis esse malum, 
ianavamque vitam omnes vituperamus, ac volupta- 
tibus esse deditum, meram vocamus iusaniam : sed 
interim non facile sanam ad mentem redimus, nec 
sponte nostra desistimus ab hac insania quz vo- 
luntaria jure nuncupatur. Quo enim pacto non il- 
lec manifesta fuerit insania, si mali nouwine nosmet 
j'etemus, ejusque vestigiis insistendo nobismet 
placeamus, cum potius erubescentes vultu quaai 
tecto retrocedere deceret ? Jam quod maxime om- 
nium reprehendi ineretur, ne damno quidem affecti 
sapimus, quod tamen οἱ stultis Hesiodus attribuit 
cum ait, stultum aliquid perpessuin sapere. Quod 
sane verbum cum prudenter esse prolatum visum 
fuissel, ac saepius usurparetur; tandem confirma- 


ἢ paulatimque progrediendo in proverbiur abiit. 


.Aiqui rem plane non perficiendam molimur, si li- 


idinem et cupiditatem animi cohibere cogitemus ; 


quod sane nemini omnium ignotum esse arbitror. 
Tgirum ut crudelis alicujus et inexorabilis heri, 


vov ἑξῆς: ἅπασι. Καὶ εἴ τινες αὑτοὺς ἔροιντο, δια- 
4! Ὅτι, φήσουσιν εὐθὺς, τά τε ἔθη διαφθείρει, καὶ 
πολλοὺ; θαυκαζομένους ἐπ᾽ ἀρετῇ ἐξ ἀγαθῶν sl; 
φαύλους μεταδάλλει. Μᾶλλον δὲ προσήχειν ἡγοῦμαι 
διὰ πλειόνων ἐχθέσθαι τὰ xa*' αὐτῆς λεγόμενα. ToÀ- 
μῶσι τοίνυν εἰπεῖν, 9 xal εἰς Θεὸν ἀνατρέχει, ὡς Tv 
ἂν χρεῖττον μηδόλως εἶναι, μηδὲ παρεῖναι τῷδε τῷ 
βίῳ, μηδὲ τὴν ἀρχὴν ὀφεστάναι τὴν ἡδονήν. Τὸν γὰρ 
ἀνθρώπινον βίον ταραχῆς καὶ ἀθυμίας πολλῆς ἐμπί- 
πλησι, xal πολλὴν τὴν ἀηδίαν τῶν ψυχῶν ἡμῶν χατ- 
ἐχει. Διὰ γὰρ τὴν ἐδονὴν πολλῶν μὲν καὶ μεγάλων 
ἐπιθυποῦμεν τυχεῖν " αὐτίκα δὲ μάλα ἐλπίζομεν αὖ- 
τῶν τεύξεσθαι. "Amt γὰρ τοῦ σφόδ,α ἐθέλειν, Ev 
χεροῖν εἶναι νομίζεται τὸ ἐχ διαμέτρου πολλάκις ὄν, 
xai τούτων ἔχαστον εἰς μεγίστην ἐπαρχέσειν ὑπο- 
Χαμθδάνεται τέρψιν. Ὀλίγων δὲ, καὶ σμιχρῶν, xai 
μόλις ἐπιτυγχάνομεν" καὶ τούτων αὖ πάλιν ἀδρανές 
τι xal πρὸς ὀλίγον ἡμᾶ; εὐφραινόντων. Οὐχ ἥχιστα 
δέ γε λυπεῖ χαὶ τὸ φανῆναι «τοιαῦτα. Εἱχότως δὲ ταῦ- 
τα πάντα. Τὸ γὰρ ἐφίεσθαι τοῦ τυχεῖν εὐχερέαξε- 
pov ἐπὶ τῶν ἁπάντων" xal τῶν ἐλπίδων αὐτὰ τὰ 
πράγματα ἐλάττω καὶ φαυλότερα ξαραγενόμενα φα!- 
νεται. Καὶ τὸ πολὺ διαμαρτεῖν τῆς ἐλπίδος &viapóv. 
Καὶ ταῦτα δὴ πάσχοντες, οὐδαμῶς: ἀπαλλαττόμεθα" 
&XAX ζητοῦντες ἤδεσθαι ὁπόσῃ τις ἂν εἴποι σπουδῇ, 


“ὁσημέραι, ὅσαι ὧραι, πάδαις μηχαναῖς, πᾶτι τρί» 


ποις, ἔπειτα πάλιν τοῦ σχοποῦ τοπλεῖστον διαμαρ- 
τάνοντες, πάσαις ἀνάγχαις ἀσχάλλομεν, Καὶ συνε- 
χῶς ἡμῖν τούτου τοῦ δεινοῦ γιγνομένου, B δουλεῖεν 
τις εἰπών, ὀρθῶς γε πάντως ἐρεῖ, δέον ὃν ἐλευθερίως 
ἐρίεσθαι, xal ᾿ἀπαλλαξείοντας εἶναι“ ἡμεῖς δὲ τῇ 
ζητήσει τοῦ τότε θέλγοντος χατεχόμεθα, χαὶ τῇ zpo- 
τέρι σπουδῇ ἑτέραν θερμοτέραν ἀεὶ προστίθεμεν. 

Δοχεῖ μὲν οὖν δεινὸν τὸ πάθος, καὶ χαχῶς τὸν ῥᾷ- 

θυμὸν πάντες λέγομεν βίον, καὶ σαφῇ μανίαν ἀπο- 

χαλοῦμεν τὸ ταῖς ἡδοναῖς ἐχδεδόσθαι" οὐχ ἄν d- 

χόλως σωφρονισθείημεν, οὐδ᾽ ἂν ἐχόντες παυσαίμεθα 
ταυτησὶ τῆς ἐχουσίου μανίας διχαίως ἂν χεχλημέ- 
νης. Πῶς γὰρ οὐ μανία σαφὴς, ὅταν σεμνυνώμεθα 
τῷ χαχῷ, καὶ τῷ κατόπιν αὐτῆς ἱέναι φιλοτιμώμεθα, 
πρέπον ὃν ἐρυθριῶντας καλύπτεσθαι xal ὑποχωρεῖν: 
Τὸ δὲ πάντων σχετλιώτατον, οὐδὲ γοῦν παθόντες γι- 
νύσχομεν, ὃ xa* νηπίοις δέδωχεν ᾿Ησίοδος - Παθὼν 
γάρ τε νήπιος. ἔγνω. Καὶ τὸ ἔπος ὑγιὲς δόξαν, xal 
συνεχῶς λεγόμενον, ἔπειτα χρόνῳ παγὲν, ὁδῷ Baài- 
ζον, εἰ; παροιμίαν ἐξελήλνθε. Καίτοι παντελῶς ἀνή- 
vota πονοῦμεν, στῆσαι τὴν ἐπιθυμίαν ζητοῦντες. 
Καὶ τοῦτο οἶμαι μηδένα λεληθέναι τῶν πάντων. 
Ὥσπερ δὲ τινος μοῦ τε ἀπαραιτήτου δεσπότου, 
ξίφος ἐπισείοντος, χαὶ τὰ xal τὰ ἐπιτάττοντος, οὐκ 
ἕνεστιν ἀπειθεῖν" οὕτως εἴκειν πάντας ἀνάγκη xal 
τρέχειν, ὅποι ἂν f) ἡδονὴ νεύσειεν. ᾿Εφεστῶτος γὰλ 
τοῦ πάθους, χαὶ διαχελευομένου τῷ ὑφορμῶντε τοῦ 
παρ᾽ ἡμῖν πεφυχότο; πρός τινος ἀπόλαυοίν we χαὶ 

μετοχὴν τῶν δοχούντων ἐφετῶν εἶναι, xat πρὸς kau- 

τὰ μ-θελχόντων, ἔτι 0b. προταπειλοῦντος λυπήσειν, 

εἰ μὴ χατανεύειν ἐθέλοιμεν, οὐδὲν ἂν εἴη λοιπὸν 6ur- 

πράξχαθαι, ?, ἐφέπεαθαΐ τε xal ἄγεσθαι, χατὰ τοὺς 


445 


δλουμένους τινὶ ξύλῳ, Πρὸς γὰρ δὴ δάχνον fj5n πα- 
p^» (δάχνεται γὰρ ὁ ἐπιθυμῶν αὐτῷ τῷ ἐπιθυμεῖν), 
xai πρὸς ἀπειλὴν καχῶν (ἀπε'λεῖ γὰρ τὸ ποθούμε- 
νον ἀποπνίξειν, εἰ δὴ παντελῶς ἀποσταίη), καὶ πρὺς 
βίαν ἡδονῆς (τί γὰρ ταυτησὶ βιαιότερον ;), χαὶ πρὸς 
παράχλησιν χαλῶν φαινομένων (ὥσπερ γὰρ αὐτόμα- 
τα πάντα εἴχει τῇ τῶν χαλῶν θέᾳ), xa συνελόντα 
εἰπεῖν, πρὸς ὁρμὴν τῆς φύσεως ὑπὸ τοσούτων ἐφελ- 
χομένην, τίς οὕτω σιδηροῦς, τίς ἀδάμας, ὡς μέλ- 
λειν ἑδραῖος φανήσεσθαι, ἀλλὰ μὴ χχαταπεσεῖσθαι, xat 
διαπαντὸς χεῖσθαι βουλήσεσθαι, τὴν διόρθωσιν παν- 
τάπασιν ἀπογνούς ; 'ÀX)* ὃ δὴ χαλεπώτερον xal πα- 
ρῥαμυθίας ἀνώτερον, καὶ ἀνίατον χαχὸν, τί μὴ λέγω ; 
Ἐπειδὰν γὰρ xal τύχωμεν τῶν ἡδέων, καὶ τὴν ἀγα- 
θὴν νομίσωμεν τύχην find, ἐπιδεδη ληχέναι, μόγις 
δὲ͵ xaX διὰ χρόνου, ταχέω; ἄγαν ἀφίπταται, xal λυ- 
πεῖ τῷ ἀφεστάναι πολλῷ γε μᾶλλον, f| εὐφραίνει τῷ 
παρεῖναι. Εἰ δ᾽ ἐπιμήχιστον διαρχέσει χρόνον, λυπεῖ 
τῷ χύρῳ. Πλησμονὴ γὰρ, ἔφη τις, τῶν γε τοιούτων 
ἁπάντων. Εἰχὸς δ᾽ ἂν εἴη, τῆς δόξης μετατραπείσης 
εἰς τοὐναντίον, ἀπὸ τῆς πείρας, μείζω τὴν λύπην 


εἶναι τῆς εὐφροτύνης " καὶ τῆς φθασάσης ἡδονῆς τὸν, 


ἐπιγεγονότα χρατῆσαι μετάμελον, xal πλεονεχτηθῇ- 
vat καὶ ἡττηθῆναι ταύτην ἐχείνου. Τὸ γὰρ ἡδὺ μετὰ 
«ὃν χόρον ἀνιαρὸν, ὡς elpfxapsv* χαὶ ἀλγύνει μᾶλ- 
λον τὸ ὑπερδάλλον τῆς πλησμονῇς, 7) παραμυθεῖται 
τὸ μέτριον τῆς τρυφῆς xai λυπεῖ τὸ διαρχέστερον 
«ἧς ἀπουσίας, f) χαρίζεται fj παρουσία, ὡς τάχιστα 
ἡμᾶ; παρατρέχουπα. "Ὥστε τὸ τέρπον, ἑνί τῳ μέρει 
χαριζόμενον τῷ παρεῖναι, διττῶς ἡμᾶς ἀνιᾷ, τῷ 
μὴ παραγεγονέναι ταχέως, xal τῷ χόρον ἐμποιεῖν, 
ἐπειδὰν ἐλθὸν ἐπιμείνῃ εἰ δὲ μὴ, τῷ ταχέως ἀπαλ- 
λαγῆναι καὶ ἀφεστάναι" καὶ ἐν ἐχάστῳ δὲ τούτων 
πλέον τὸ δάχνον f| ἐν τῷ τέρπειν τὸ χαριζόμενον. 


lorem ketitia majorem esse, ac voluptate qux praecessit, subsecutam poenitentiam esse 


ORATIO IV 


ἀπὸ τοῦ χείλους δεδεμένους τῶν ἵππων, xal στρε- A qui gladium vibrat, et hzc atque ifla facere Jubet, 


(46 


imperium recusare non licet, ità cedere cunctos et 
currere necesse est quocunque voluptas innuerit. 
Quippe cum malum ipsum nos urget, et appetentem 
naturze nostre partem exhortatur ad fruitionem ac 
participationem alicujus eorumque videntur expe- 
tenia, ct ad se pertrahunt. ac invitant, et przter- 
ea dolorem allaturum se minatur ni velimus ad- 
nuere, nihil quod agamus aliud restat quam ut se- 
quamur, et. ducamur illorum cquorum more qti 
labro constringuntur et ligno quodam torquentur. 
Wam ad id quod jam prazsens mordet (quippe mor- 
sui quemdam sentit is, qui appetit, eo ipso quod 
appetit) et ad ipsas malorum minas (nam enecatu- 
rum se iminatur id quod expetitur, si omnino non 
impetretur) et ad voluptatis vim (quid enim illa 
violentins) et ad. iuvitationem eorum qu:e speciem 
bonorum habent (omnia namque sponte sua cedunt 
lis qua pulchra videntur), ut summatim denique di- 
cam, ad impetum naturas, qnem tot res impellunt, 
quis adeo ferreus fuerit quisve tam adamantinus, 
ut stabilem se declaraturus sit, ac non collabi po- 
tius, et perpetuo jacere velit, omni prorsus emen- 
datione jlesperata ? Jam quod etiam gravius, et om- 
nem extra correctionem positum, malumque pror- 
sus insanabile, cur non proferam ? nam cum rebus 
jucundis potiti sunius, jamque putamus honam ad 
nos accessisse fortunam, vix id quidem et longo 
temporis intervallo, celeriter admodum avola!, et 


C, discessu suo longe majori nos dalore afficit qu21m 


przsens exhilaret. Quod si longissimo temporis spa- 
tio duret, ipsa sui satietate molesta est. Nam uti 
quidam" dixit, hujusmedi rerum omnium $s3tietas 
est. Consentaneum autein fuerit, opinione diversam 
in partem mutata, ex ipsa quidem experientia, do- 
superiorem, 


et ab bac illam longo ex intervallo vínci. Quod enim est volupe, post satietatein, ceu. diximus, wolestum 
ac tzdiosum esse solet, majoremque dolorem affert illa nimia saturitas quam voluptas modica delectel : 
absentiz denique diuturnitas plus tristitia nobis ingerit quam bonl presentia largitur, celerrime 
nos praetervecta. Quo fit, ut quod delectat, uniea tantum re grati quid nobis faciens, dum adest, mo- 
lestia vicissim duplici afficiat, tum quod citius non accesserit, tum quod sui satietatem gignat, ubi de- 
latum ad nos, diutius durat : siu autem, citius saltem abscedendo. Atque in quolibet horum plus est 
quod imordeat quam in delectatione quod gratum sit. 


Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν ἐλπιζομένων ἡμῖν ἡδέων, D Εἰ hzc quidem dg iis rebus jueundis qua in ex- 


ἣ τῶν ph πάντη βεδαίων, εἰ χαὶ παρεῖεν * περὶ δὲ 
τῶν ἤδη παρόντων συχνόν γε δήπουθεν χρόνον, καὶ 
διὰ τοῦτο νομιζομένων μηδέποτε μεταδήσεσθαι, ἀλλ᾽ 
ἔσεσθαί γε ἐδραίων τῇ παρεκτάσει παντὸς βίου, τί 
ἄν τις εἴποι; Εἰ γάρ τι τούτων ἀκοδαλεῖν τοὺς χεχτη- 
μένους συμδαίη (συμδαίνει δὲ συνεχῶ-), βαδαὶ ὅσον 
ἀφόρητον, χαὶ πεῖθον, τὴν ζημίαν μὴ φέροντας, 
ξιχφθαρῖναι τῇ λύπῃ! Ἴστε τὸ τῆς ἡδονῆς χρῆμα 
εἰς τοὐναντίον ἡμῖν περιίσταται, καὶ δι᾽ αὐτὴν ὡς τὰ 
m2)ÀÀ τὸ λελυπεῖσθαι συμθαίνει. Οὐ μὴν ἀλλὰ xal 
τὸ φθονεῖν ἡδιχηχόσιν οὐδὲν, πλὴν ὅτ: μᾶλλον ἡμῶν 
τρυφᾷν δύνανται, εἴγε βούλοιντο, τοῖς ἰδίοις ἀγαθοῖς 
καταχρώμενοι, σχτῶς ἐχεῖθεν ἡμῖν ἐπιγίγνεται, 
Σφόδρα γὰρ ζηλότυπον τὸ φιλήδονον, xai νομίζει ζι- 
μιοῦθαι ταῖς ἑτέρων ἀπολαύσεοι, Τουτὶ δὲ τὸ πάθος 


spectatione positze sunt, vel de non omnino certis, 
licct adsint. At vero de iis quz longo jam tempore 
nobis adsunt, ideoque nunquam abscessura putat 
tur, sed stabilia futura, quousque se vita porrexe- 
rit, quidnam aliquis dicat ? quippe si contingat, ut 
horum alíquid amittant, qui possident ; (et coutin- 


git boc sane frequenter) babe quam ea res ipsis 


intolerabilis accidit, quamque graviter hortatur, ut 
eam jacturam non lerentes, interitum sibi dolende 
arcessant. Quo fit ut voluptas in contrarium nobis 
cadat, et per eam plerumque contingit ut tristitiam 
e»periamur. Quin etiain. ipsum invidere mortalis 
bus, qui nulla re nos lzserunt, nisi quod inajorem 
quam nos deliciis utendi facultatem habent si ve- 
lint, bonis suis abutendo. manifesto nobis ex eodem 


441 


voluptarii sunt, aliorumque delicias pro detri- 
mento suo ducunt, lloc autem vitium vehementi af- 
ficere dolore solet, si quem miserum hominem oc- 
cupaverit. E(ficit enim dupliciter ut ploret, nec res 
aliorum secundas quo animo ferens, et suas de- 
flens zrumnas, Multi etiam sanguinem illorum li- 
benter hauscerint, quibus invident, nec ipsas natu- 
rz leges reveriti, nec ubique gentium latas ; quae 
communiter unicum quiddam praecipiunt, amorem 
scilicet. proximorum, licet aliis quibusdam non 
paucis rebus inter se discrepent. Quin ctiam si quis 
amore molus, cupiditati ac libidini nostras non ad- 
modum hone:stz obstiterit, ei cum maxime siut 
habendz gratie, nos maledictis molesti sumus, et 
hominem discerpere volumus, adeoque parum abest 
quin devorare cupiamus vere diligentem, et eam ob 
ciusam multa erga nos libertate utentem, diver- 
sum, quam par erat, agentes. Consimiliter et illi 
qui libere nos admonet, amore impnlsus, et qui ti- 
midinsenle hoc idem facit, irascimur, quoi admo- 
vitones fortasse non libenter admittamus, Imo si 
quis uobis duntaxat suspectus sit, quasi. libidini 
nostre resistat, quid non ille miser a nobis mali fe- 
ret, modo id perficere possimus, maximumque tam 
ipsi quam rebus ejus domuum dare ? Perfacile vero 
suspectus habetur etiam is qui nequaquam talis 
est, nec ejusmodi rei sibi conscius, ob quam volu- 
ptas illa suspicax apud nos eum criminaltur et tra- 


MANDELIS PAL EOLOGI 
fonte proficiscitur. Nam gravi laborant invidia, qui Α σφόδρα γε λυποῦν ἔστιν, ὃν ἂν σχέτλιον ἔχοι. Οἰμώτ- 
τειν γὰρ διπλῇ προξενεῖ, τάς τε τῶν ἄλλων εὐτυχίας 
οὐ φέροντα, χαὶ τὰς οἰχείας ὀδυρόμενον δυστυχίας. 


ua 


Πολ)οὶ χαὶ τῶν αἱμάτων τῶν ὑπ᾽ αὑτῶν φθονουμένων 
ἡδέως ἂν πίοιεν, οὔτε τοὺς τῆς φύσεως αἰσχυνόμενοι 
νόμους, οὔτε τοὺς ἀκανταχοῦ γῆς χειμένους, Ev τι 
κοινῶς ἑἐπιτάττοντας, τὴν τῶν πλησίον ἀγάπην, κἂν 
πολλοῖς τισιν ἑτέροις πρὸς ἀλλήλους διαφέρωνται. 
Ka* μὲν εἴτις φίλτρῳ κινούμενος, ἐμποδὼν ἢ μἷν γέ- 
γοιτο τῆς ἐπιθυμίας, οὐ πάνν τοι χαλῇς οὔσης, δέον 
αὐτῷ μεγίστην εἰδέναι τὴν χάριν "ἡμεῖς δὲ τοῦτον 
καχίζομεν, xai διαῤῥῆξαι ζητοῦμεν, μιχροῦ xal 
χατεσθίειν ἐπιθυμοῦμεν τὸν ὡς ἀληθῶς φιλοῦντα, 
χαὶ διὰ τοῦτο χρώμενον πολλῇ τῇ πρὸς ἡμᾶς παῤ- 
ῥησίᾳ, τοὐναντίον ἣ προσῆχεν ἡμῖν ποιοῦντες. 'Op- 
υἱζόμεθα δὲ ὁμοίως χαὶ τῷ παῤῥησίᾳ πολὺ ᾧ τῷ φῇ- 
τρῳ, xat τῷ μεθ’ ὑποστολῇ; παραινοῦντι " ἴσως τῷ 
μὴ δέχεσθαι τὰς παραινέσεις ἡμᾶ: ἡδέως. Kal μὴν 
εἰ μόνον ὑποπτευθείη προσίστασθαί τις τῶν πάντων 
τῆς ἐπιθυμίας ἡμῖν, τί οὖχ ἂν ὁ δυστνχὴς -αρ᾽ 
ἡμῶν πάθοι, ἐνὸν ἡμῖν τοῦτο πρᾶξαι, καὶ χομιδῆ 
χαχῶς αὑτὸν γαὶ τὰ αὐτοῦ διαθεῖναι; Eüyepox δὲ 
ὑποπτεύεται xal ὁ urba; ὧν τοιοῦτο;, μηδὲ συνει- 
δὼς αὑτῷ τι τοιοῦτον, ὁποῖον τὸ τῆς ἡδονῆς ὕποπτον 
αὐτὸν ἡ μῖν διαδάλλει. Τῷ γὰρ πρὸς τὰς ἡδονὰς χε- 
χηνότι εὐδιάδολος χαὶ φίλος, xat εἴ τις πάντα ἀγα- 
θὸς ἐχείνῳ νομίζοιτο. Τυφλοῖ γὰρ μάλα τὸ πάθος, 
καὶ οὐχ ἐᾷ τὸν λογισμὸν ὀρθὴν ἐξενεγκεῖν ψῆφον. 
Καὶ μὲν δὴ καὶ χρυσίον ἀθροίζειν χαταδεχόμεθα, 


ducit. Nam qui voluptatibus inhiat, apud eum pu- (C ἀδίκως τε καὶ ἀγεννῶς ἔστιν ὅτε, ὡς δυνηθῆναι κτὴ- 


lari debet et amicum, et optimum plane virum peti 
calumwuiis facile posse ; quippe morbus hic homi- 
"em magnopere excacat, neque permitib ut ratio 
reclam sententiam ferat. Priterea. nonnunquam 
uobis minime grave est, aurum et injuste et extra 
virtutis prescriptum colligere, quo parare voluptati 
accomodata possimus, Nam qui voluptatum manci- 
pium. est, necessario pecuniis indiget ; et cui col- 
lectio pecuniarum in primis est curz, omnia cupi- 
ditati ditescendi postponit ; ποι equidem infinito- 
rum malorum originein esse arbitror. Quin et illud 
malum nobis accidit, Pleraque mancipiis conve- 
nientia facinms. corum obtinendorum causa qua: 
jucunda Sunt; iidemque mordacia quxdam perfe- 
rimus. Sieplus et impudenter adversus eos agimus, 
quos ne q"idem intueri conveuieb't, nec uuquam 
id ausi fuissemus facere prius quam iste uos mor- 
bus in servitutem redegisset. Jam. et illud. omuino 
cOustat, iracundiam ex fírustratione cupiditatum 
. nasci. Atque uti rixaudi materiem. nemini pr:ebea- 
mus, lioc tantum dicere suilicil, vel iracundiam in 
universum, vel majori ex parle propter voluptates 
exsistere. Ec hiec quidem oinnia perniciosa esse $ri- 
ibus omnes, illisque consentanea qua pr:ecesserunt. 
Etenim quibus voluptas pro. fine ducitur, iis. illa 
facile persuadet, ut abiurda quavis audentes, om- 
nia molesta graviaque perferaut, tametsi valde no- 
1i3 siut et opinionem famamque non bonam conci- 
aient. Quod si equum est, potiorem ubique vin 


σασθαι τὰ πρὸς ἡδονὴν ἐπιτήδεια. "O τε γὰρ δοῦλο; 
τῶν ἡδονῶν ἀναγχαίως δεῖται χρημάτων, xai ὁ τὸ 
χρηματίζέσθαι πρυῦύργου θέμενος πάντα δεύτερζ vo- 
μίζει τοῦ πλουτεῖν * ὅπερ αἴτιόν ἐστιν ἀπείρων, οἷ- 
pau xaxov. 05 μὴν ἀλλὰ χἀχεῖνο πάσχομεν τὸ δει- 

νόν. Πυχνὰ τὰ δούλοις πρέποντα πράττομιν, xa! 

δάχνοντά τινα φέρομεν τῶν ἡδέων ἕνεκα. Ka: iun 

σχυντοῦμεν πολλάκις, εἰς o0; οὐδ᾽ ἀναδλέψαι προ3- 

&xtv, οὐδ᾽ ἂν οὐδέποτε ἐτολμῶμεν πρὸ τοῦ δουϊω- 
θῆναι τῷ πάθει. Καὶ μὴν πάντη που δῆλον τὸν θυμὸν 
Ex τῆς ἀποτυχίας τῶν ἐπιθυμιῶν φύεσθαι. Καὶ Ua 
μὴ τισι δῶμεν ὕλην φιλονειχεῖν, ἀρχεξ τοσοῦτον εἰ- 
πεῖν, ὡς ἣ τὸ πᾶν τοῦ θυμοῦ, ἣ τὺ πλέον, διὰ τὰ; 
ἡδονὰς γίγνεται. Καὶ ταυτὶ μὲν ἅπαντα ἀσύμφορι 


D πάντες ἵτμεν, ἀχόλουθα δ᾽ οὖν τοῖς ἡγησαμένοις. 


Οἷς γὰρ δὴ τέλος fj ἐδονὴ, ῥχδίως γε τούτους mei- 
θει, πάντα τολμῶντας τὰ ἄτοπα, πάντα τὰ δυσ (ερῆ 
φέρτιν, χἂν ὧτι λίαν ἐπιθλαθῇ, xal δόξης οὐκ ὁγα- 
θῇς πρόξενα. Καὶ μὴν εἰ δίχαιόν ἔστι κανταχοῦ τὰ- 
ληῦὲς χρατεῖν, οὐδὲ ἐχεῖνο σιωπητέον, Τὸ γοῦν ἐδύ 
τε xal χάριεν ἐν ταῖς δὰ ππίσιν ἔχομεν. Τοῦτο γὰρ 
ὡς τὰ πολλὰ γίγνεται. Τὰς δὲ διὰ τὰς ἧδονα ; λύπας 
αὑτοῖς χαρπούμεϑα xol; πράγμασι. Συμόδλένει δὲ 
χαὶ τοῦτο πολλάκις. Μᾶλλον γὰρ εὐφραινόμεθα «3l; 
ἐλπίσιν, ἣ ἐπὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἐλθόντες. Ὡς 


«εἴ τις εἴποι ματαιότητα xal λογισμὸν οὑτωσὶν εἶναι 


τοῦτο δὴ τὸ παρ᾽ ἡμῶν διωχόμενον, οὗ παντάπαα: 
τῆς ἀχριδείας ἐκπέπτωχε. Τὸ δὲ ἐναντίον οὐχ οὕτω. 
Th μὲν γὰρ ἡδύ πον παραγενόμενον ὀψὲ xal χρόνου 


19 


ORAT'IO 1V. 


450 


μύχεσι, xai περιόδοις ἐχτεταιλένα'ις, μονονοὺ προσ- À veritatis esse, ne id quidem silentio pretereundum 


αγορεῦσαν, ὥσπερ ἀπέπτη. Καὶ «b προσδοχώμενον 
σόένυται, πρὸ τοῦ φανῆναι τελέως. Οὕτω ταχὺ πρὸς 
ἀπαλλαγὴν, καὶ οὐδὲν ἱερὸν, φατί. Τὸ δὲ ἀλγύνον τε 
καὶ λυποῦν νιφάδων μὲν ὕει δίχην, σύνεστι δὲ διαρ- 
κέστερον, εἰσδύεται ὃὲ βαρύτερον, προσίτχεται δὲ 
ἀχρ'δέστερον, χαὶ τοσοῦτον ἔπειτα μετὰ δριμύτητος 
v ἑαυτοῦ ἐπιδείχνυται, χαὶ τὸ ἑαυτοῦ ποιεῖ, ὁπόσον 
οὐδεπώποτε τὸ πάντων ἥδιστον ἐχαρίσατο. Οὐ μὴν 
ἀλλ᾽ εἰ μὴ παράξοξον λέγειν, x&v αὐτῷ τῷ ἥδεσθαι 
αὐτοῦ γε πάλιν ἕνεχα τοῦ ἡδέος ἀνίχς ὅσης μετέχο- 
μεν, ἣν ἀχριθῶς θεωρήσωμεν ; Οὐδὲ γὰρ οἶμαι λε- 
ληθέναι τὴν ψυχῆν, ὡς τῷ ἡδεῖ xb λυπηρὸν ἀναγ- 
χκαίως ἀχολουθεῖ, χατὰ τὸν ᾿Αρίστωνος ]λάτωνχ. 
Οὕτω τοῖς ὅλοις πλεονεχτεῖ τῶν τῆς ἡδονῆς τὰ 


τῆς λύπης. Καὶ φεναχιζόμενοι πάντες οἱ ῥαθυ- B 


μότερον ζἧν αἱρούμενοι, ἄλλα μὲν διώχομεν, ἄλλοις 
δὲ ἁλισχόμεθα " ὅπερ ὁρῶμεν πάσχοντας τοὺς ἄγαν 
λίχνους τῶν θηρευομένων ἰχθύων. Εὐφρᾶναι γὰρ 
ἐθέλουσι τῇ τρυφῇ τὸ στόμα χαὶ τὸν λαιμὸν, ἀντὶ δὲ 
τούτου περιπείρουσιν αὐτὰ τῷ σιδήρῳ. Τοσοῦτον 
ἡμῖν περιίσταται πρὸς τοὐναντίον ἡ ἡδονή. Οὕτως 
διὰ πάντων fiulv λυμαίνεται τὸ πρὸς τὴν τρυφὴν 
κεχηνέναι. Καὶ ἵνα τὸ πᾶν εἴποιμι, ὑπὲρ συχνῆς 
fióovfs χαὶ παθεῖν πᾶν ὁτιοῦν, καὶ πάνθ᾽ ὁμοῦ δ'α- 
πράξασθαι πρόθυμοι πάντες ἐσμὲν, μηδὲ τὸ τυχὸν 
ὑπὲρ τῶν δεόντων καταδεχόμενοι φέρειν. Καὶ τέλος, 
εἰ διὰ τοσούτων ἀνιαρῶν καὶ τηλιχούτων χαχῶν χρό- 
vtp xaX μόγις αὐτὴν χτησαίμεθα, λαμπράς γε δὴ τὰς 
ἀποιδὰς εὐθὺς ἡμῖν ἀποδίδωσι. Γίγνεται γὰρ rapal- 
τιος καὶ φθόνου παρὰ τῶν ἄλλων, καὶ νοσημάτων 
ἡμῖν πολλάχις, χαὶ τὰ μυρία δεινά. Οὐ γὰρ πρὸς 
τὸ βέλτιστον ἀφορᾷᾶν ἡμᾶς συνωθεῖ, ἀλλὰ πρὸς τὸ 
θέλγον ἁπλῶς. Τοταῦτά τε χαὶ πλείω τυχὸν παρὰ 
τῶν πολλοῖς τισι βέλεσι βεδλημένων ὑφ᾽ ἡδονῆς δια- 
ξαλλόντων αὐτὴν ἔστιν ἀχούει" * οἱ τοὺς ἐναντίους 
ἀχούωοντες λόγους, παντοδαπὰς ἐπάγουσιν ἀντιθέσεις, 
“υραννιχώτατον πάθος αὐτὴν χαλοῦντες. xai παν- 
τοδαπὸν θηρίον, xai ἅμα ὕφαλον, ὡς οὐδ᾽ ἂν ἕν τῶν 
ἁπάντων. Δόλοις γὰρ αἰεὶ χαίρει, ἐν οἷς καὶ μᾶλλον 
πᾶσι λυμαίνεται " ὡσπερεὶ γὰρ διαζωγραφοῦντες 
αὐτὴν, Ὑποδύεται, φασὶ, τὸ προσωπεῖον πάνν 
πυχνὰ τοῦ χαλοῦ «ε χαὶ συνοίσοντος. Καὶ τί ἂν 
ποῶτον εἴποιμεν ; τί δὲ ὕστατον ; τέ δὲ μέσον τῶν 


venit. Quidquid jucundum οἱ gratum est, in spe 
tantum habemus ; nam hoc plerumque solet usu- 
venire : dolores antem, quos veluptatom causa 
toleramus, reipsa percipimus. Szpenumero et illud 
accidit; plus enim ex spe gaudii capimus, quam 
cum ad ipsas res pervenimus. Quamobrem si quis 
dixerit, et vanitalem et nudam lioc modo cogita- 
tionem esse, quod tantopere persequimur, noi 
omnino ab accurata rei discussione aberraverit. 
Quod autem huic e contrario respondet, ita non 
liabet. Nam quod volupe est, eum sero tandem, et 
post longa temporis spatia, quosdamque dí pro- 
tfactos ambitus,, accessit, nobis tantum non quasi 
compellatis, avolat: etquod exspectatur, prius 
exstinguitur quam perfecte conspiciatur. Tanta ejus 
in abscedendo celeritas, adeo nihil est sacri, quod 
aiunt, Àt quidquid dolorem affert atque molestiam, 
et nimborum instar pluit, οἱ adest diuturnius, et 
pravius penetrat, et adhzeret accuratius, tantaque 
deinceps cum acerbitate vim suam declarat οἱ offi- 
cium facit, quantum ne jucundissima quidem res 
unquam delectationis obtulit. lino, si. quideu πο 
hoc insolens est prolatu, in ipsa delectatione quan 
tam ruesus ipsius jucundze rei causa. molestiam 
percipimus, si. aceurata. consideratione utamur? 
Nec enim, opinor, ignotum est animo, necessario 
voluptatis comitem esse dolorem, secandum Pla- 
tonew, Arjstonis fllium. Usque adeo voluptatem 


C rebus omnibus superat dolor. Neenon universi, qui 


molliorem vitam eligimus, impostura quadam lu- 
dificati, alia quidem persequimeur, at aliis capimur, 
id quod accidere videmus in piscatione gulosis et 
avidis quibusdam piscibus : etenim cibo «delicato 
et os et gulam oblectare volunt, sed vice versa gu- 
lam aífigunt hamo. Tantopere nobis diversam in 
partem voluptas recidit. Sic per omuia noxium 
nobis est, deliciis inhiare. Atque uii rem totam 
aperiam, plerarumque causa voluptatum. ad per- 
petiendum quidvis, omniaque suscipienda, promp'i 
et alacres sumus omnes, eum pro iis quz recta. «t 
aequa sunt ne tantillum quidem perferre sustinea- 
mus. Denique si tantis molestiis tantisque malis 
tandem, et vix quidem eam acquisiverimns, prz- 


ἐκείνῃ πρὸς ἡμᾶς γιγνομένων; Πῶς ἄν τις ὅλος D claras scilicet vices confestim nobis reddit. Nam et 


γλῶσσα γενόμενος, τοὺς ἐχείνης τρόπους, τὰς μηχα- 
νὰ, τὰς πλοχάς, τὰς ποιχιλίας ἐξεέποι ; Πειρᾷ μὲν 
ἅπασι τρόποις ἡ δυόμενὴς ( ὡς γὰρ ἔμψυχον αὑτὴν 
νῦν πως εἰς μέσον ἐξοίσομεν )* γοητεύει δὲ πῶς olet; 
Δελεάζει δὲ χαχοηθείᾳ ἐσχάτῃ * xal πᾶτι γίνετάι 
πάντα, πρὸς ἀνατροπὴν τῶν χρηστοτέρων ἠθῶν. 
Σύμδουλος αὐτόχλητος ἔπεισι, xal τὴν ῥᾳστώνην 
θαυμάξηυσα, καχίζει πάνϑ' ἃ δίδωσιν ἀγῶνα σώμα- 
c; xal ψυχαΐῖ;, νοτοποιὰ ταυτὶ χαλοῦσα. Τῇ τε γὰρ 


σαρχὶ, τῷ τε πνεύματι, συχνήν τινα ζάλην καὶ sa- . 


ραχὴν ἐμποιεῖν αὐτὰ λέγει, xal μυρίαν τριχυμίαν 
ἐπάγειν, χαὶ διηνεχῆῇ μαρασμὸν ἐργάζεσθαι. Δοχεῖ 
ὃς πάνν πιθανὴ, ἀπὸ τοῦ τὰ εὐχερῆ παραινεῖν τὴν 
ὐχὺν ἔχουσα. Κολαχεύει μάλα δουλοπρεπῶς. Διαχε- 


invidiam nobis aliorum concilia!, et morbos quo. 


'que nonnunquam, et infinita quzdam mala. Non 


enrim ad id quod optimum est respicere nos com- 
pellit, sed simpliciter ad id quod delectat. Tam 
inulta sane atque plura licet ab iis audire, qui mul- 
tis a voluptate petiti Izsique telis, eam €riminan- 
tur. lidem si rationes contrarias audiant, varias 
vicissim objectiones inferunt, dum eam  violeutis- 
simum morbum appellant, variamque belluam, et 
ita subdolam, ut aliarum omnium nulla. Nam sen 
per fraudibus-et imposturis gaudet, quibus in pri- 
mis esse noxia cunctis solet, Eteniin. eam — pictu- 
)a quasi quadam exprimentes, frequenter admo- 
dam, inquiunt, honesti atque utilis larvam induit; 


5] - 


MANUELIS PAL/EOLOGI . 4:3 


et quid primum, quid ultimam, quid medium profe- A λεύεται φιλικῶ;. Δεσποτικῶς ἐπιτάττειν οὖχ ἔπαι- 


remus ΟΣ iis quz» nobia ab ea proveniunt? Qvonaw 
aliquis pacto, totus in linguam mutatus, οἱ artes 
ejus, et molitiones, et dolos, et versutias exposue- 
rit* Modis omnibus Infesta bellua sollicita (lubet 
enim illam velut aniiatam in medium proferre), 
eademque quibus mon przsiigiis utitur? Maliiia 
quad;m extrema inescat. Fit omnibus omnia, mo- 
res ut bonos evertat. Sponte sua, vocante nemine, se 
consiliariam offert ; admirataque mollitiem, probris 
incessit omnia qux corporibus et animis certamen 
aliquod imponunt, dum ea morbifera nuncupat. Ait 
enim illa tam carni quam spiritui crebram quamdam 
tempestatem ac perturbationem suscitare, peneque 
vim infinitam fluctuum inferre, perpetueque tabis 
causam essc. Simul ad persuadendum esse aptissima 
videtur, cui ex eo robur habeat quod ad facilia 
factu cohortetar.. Admodum servilem in. modum 
adulatur, mouet amice, quo minus lheriliter impe- 
ret, pudore nullo prapeditur. Nibil est impedimen- 
ti, nihil quod arceat, nihil quod obstet , quo. minus 
ad diversi-sima fa-ile traunsiliat. Erubescere non 
novit, verecundia ne quidem meminit : quid enim 
impudentie commune cum verecuudia ? Quiescere 
nequit, nec euim hoc ejus natura fert. Nullam nee 
quietem, nec otium, nec trauquillitatem, nec aliud 
tale o»gnoscit : nihil enim omnino didicit. Crocodi- 
los, leones, quidquid irz& non moderatur, vel furore 
detinetur , omnem, sanguinariam belluam, smulo 


σχύνεται. Οὐδὲν αὑτῇ χώλυμα, οὐκ εἶργον, οὐ xp;e- 
ἱστάμενον, ὡς μὴ ῥᾳδίως ἐς τὰ ἐναντιώτατα μετα- 
πκηδᾷν. Οὐχ οἷδεν ἐρυθριᾷν. Αἰσχύνης οὐδὲ μέμνηται - 
τί γὰρ ἀναιδείᾳ πρὴς αἰσχύνην κοινόν : ᾿Ατρεμεῖν. 
o0y οἵα τε * οὐδὲ γὰρ πέφυκεν. "Hpsptav, fevyiev, 
γαλήνην, εἴ τι τοιοῦτον, οὐδαμῶς ἐπίσταται " οὐδὲν 
γὰρ ὅλως μεμάθηκε, Κρογοδείλους, λέοντας, πᾶν 
θυμῷ χραπτούμενον, fj λύττῃ χατεχόμενον, πᾶν oi- 
μοδόρον, ἅπαν χεντρότωπον, ἰοδόλον, δάπνον ἀνία- 
τα, τῇ θηριωδίᾳ καρήνεγχεν. ᾿Ατίθασόν ἔστι, καὶ 
ἀνήμερον, καὶ κατσλλαγὰς ἀποσείεται " οὐ γὰρ &ye- 
πᾷ τὸ ἴσον ἔχουσα σπείσασθαι. ᾿Ανθ᾽ ὧν βιαζομΐνη 
κατὰ t3v:) καὶ ἑξαπατῶσα, πολλοὺς εἶναί τι δ.» 
χοῦντας μέγα εἰ; γενναιότητα, xal παρὰ πάντων 
θαυμαζομένους ἐπ' ἀρετῇ, χατήνεγχεν αὐτῇ xposto- 
Mj χαὶ ἐξήλεγξε. Κἂν οὐ καταστρέψῃ τῇ πρώτη 
πείρᾳ, καὶ παρασύρῃ χειμάῤῥου δίκην, ἀλλ᾽ αὑτὴ 
χαὶ καρτερίαν πολλὴν ἐνδείχνυται, καὶ τῷ πονεῖν 
ἄγαν τέρπεται. Καὶ ὅλως γε δοχεῖ τις εἶναι ἀκάμο- 
τος εἰς τὰ χαθ᾽ ἡμῶν. Τὸ γὰρ δὴ σφόδρα ἐϑέλειν 
οὐ δίδωσι τῶν πόνων αἰσθάνεσθαι. Μόγις που καὶ 
διὰ χρόνου τοῖς γενναιοτάτοις τῶν ἀθλητῶν ὑπενὲϊ- 
δωσιν. Ἑώραχέ τις αὐτὴν πρωτείων πύκχταις παρ΄ - 
χωρήσασαν, πύχταις ἐχείνοις, οἷς ἱδρῶτές τε xol 
πόνοι παρ᾽ οὐδὲν νομίζονται διηγωνισμένοις " eb 
τῷ ταύτην αἰδεσθῆναι τὴν ἀνδρίαν τῶν xpatnoá:- 
τῶν ( τί yàp δὴ χοινὸν αἰδοῖ πρὸς ἀπηρυθριαχός 
τι χαὶ ἀναίσχυνιον ; ), τῷ δὲ παρασχεῖν Xa: pby 


pungentem, venenosam, insanabili morsu ledentem αὐτοῖς ῥᾳθυμίας, ὅσον ἀμελέστερον τὰ xax* αὐτοὺ; 


feritate superat. Nec imansuefleri, nec cicurari po- 
test, et reconciliationes aversatur. Non enim paci- 
eci conditionibus zquis amat, Quapropter dum si- 
mul ei vi et fraudibus utitur, multos qui magni 
^s8e propter animi generositatem videntur, et eb 
virtutem omnibus adinirationi sunt, impeta primo 
dejecit ac vicit. Quod si noneverterit conatu primo 
nex in morem torrentis. abripuerit, magnam ipsa 
tolerautiaim praestat, et singulari diligenti nisu 
p urinum delectatur; adeoque in iis 40:6 contra 
no moligir. indefessau se gerere videlur. Nam 
ipsum illud vehementer velle non. permittit, ullos 
nti labores sentiat. Vix. tandem, et elapso multo 
tempore, fortissimis atliletis cedit. Vidit aliquando 
quis eam primas concessisse pugilibus, et illis qui- 
dem pugilibus qui sudores et labores in certamini- 
bus susceptos nihili penderent : non quod ipsa for- 
tudinem — victoria potitorum reverentia quadem 
prosequeretur (quid enim commune pudori cum 
eo quod ruboris eL pudoris expers est ?), sed ut eis 
occasionem ignavis praeberet, ad reddendum ne- 
gligentiores in constituendis rebus suis, quasi jum 
ill* prius molestz res essent e medio sublatzs, Qui- 
. bus ita peractis, mox de improviso irruens, mentis 
$us cogitata facilius perlicit. 1d ex ipsa manifestum 
est experieutia : quippe post illas inciucias belli tli- 
bet autem imagini semel. institutae adhuc inh:erero, 
8i visum ej sit opportunum esse tempus ad faciun- 
duin impetum remque. teniandám, statim ex. im- 


διαθεῖναι παρασχευάσαι, ἅτε δὴ τῶν ἐνοχλούντων 
ἠφανισμένων. “Ὦθεν ταυτὶ διαπραττομένῃ, ἕκειτ᾽ 
ἐξ ἀφανοῦ; εἰσδάλλουσα, ῥᾷον ἀνύει τὰ κατὰ νοῦν. 
Δήλον δὲ ἀπὸ τῆς πείρας. Μετὰ γὰρ τὴν ἀναγωχὶν 
τοῦ πολέμου ( ἀνθέξομαι δὲ τῆς εἰχόνος ἔτι ), 445v 

εὔκαιρον προσδαλεῖν xal ἀκπκοπειράσασθαι͵ ἐτρό- 

vto; εὐθὺς ἐφίσταται " καὶ ἐπεισπεσοῦσα δριλῦτε- 

ρόν πως καὶ μανιχώτερον, τό γε εἰς ἐχείνην Tz», 
πάντ' ἐργάζεται τὰ δεινά " ἐχείνη γὰρ, ὡς ἔοιχεν. 
οὐ δέδοιχε τοὺς πολλάχι: αὐτῆς χρατήσαντας. Οὺχ 
ὀῤῥωδεϊ τοὺς νενιχηχότας, οὐ τοὺς μαχράν τινε 
δίχην ταύτην εἰσπράξαντας τῆς εἰς ἐχείνους ταύ- 
τῆς μανίας * ἀλλὰ τὸ πίπτειν συνεχῶς παιδιὰν λο- 
γιζομένη, ὀρθὴ ταχέως εὑρισχομένη, τοῖς οὗτοῖ: 
χαὶ πάλιν ἐπιχειρεῖ, ὥσπερ μηδαμῶς ἡττηθεῖσ:. 
Καὶ χαϑάπερ ἐπὶ τῶν ἀθυρμάτων οἱ παῖδες, el ὧθι- 
σμῷ τῶν συναθυρόντων χαταθληθεῖεν, πρὸς πάλεν 
αὖθις ἀνίστανται, καὶ ἑτοίμως ἔχουσι συμπλαχῆναι 
τοῖς χατενεγχοῦσι πολλάχις * xal ἧδε οὐδὰν xopévv.- 
^at xa1a6t 6n μένη, ἀλλ᾽ αἰεὶ τοῖς συμπλοκαὶς 
ἐπαγάλλεται τῶν συνεχῶς χαταπαλαιόντων. "D; 
ὀφελόν γε xai ἡμεῖς τὸν ἴσον τρόπον ἣνύομεν τους 
πρὸς ἐχείνην ἀγῶνας. Οὕτω γὰρ φιλονειχεὶξ πρὸ; 
τὰ καθ᾽ ἡμῶν, ὡς μυιδὲ βιωτὸν ἡγεῖσθαι, ἐὰν μὴ 
ἐξῇ xal τοὺς χρείττους ἄγειν περιςξανῶς ὥσκιο 
ἀνδράποδα. Κἂν ὑπενδῷ τις μιχρὸν πρὸς τὰ- üxsi- 
νης ὁρμὰ;, ἣ veusai τι πρὸς καταλλαγὰς δόξῃ, του- 
τὶ τὸ μιχρὸν ἀρπάσχσα, τὸ πᾶν εὐθὺς ὀνειροτοολεῖ, 
χαὶ μελετᾷ τινα δόλον πρὸς τὴν τῶν ἡ μεληχότων 


453 


ORATIO IV. 


45 


χαθαίρεσιν, xai τῶν ἐν σπονδαῖς γεγονότων χρατῇ- A proviso advenit, et acrius ac. furiosius | irruendo, 


σαι θέλει. Kal περὶ τοῦ πῶς, ὁ λόγος αὑτῇ βραχύς. 
Ὅθεν πάντα δὴ χάλων, ἅπαντα λίθον * χαὶ τοιαύ- 
τὴν ἅπασαν παροιμίαν εἴποι τις ἂν οἶμαι διχαίως 
περ. τῶν ἐχείνης μηχανημάτων. Παρήνεγκε γὰρ 
ἀτεχνῶς, ὅτου ἄν τις ἔχοι μνησθῆναι δυστρόπον τε 
xal εὐμηχάνου πρὸς χαχσυργίαν. ᾿Αχήρυχτον μὲν 
ἡμῖν ἐπάγει τὸν πόλεμον, τρῶοαι βουλομένη πρὸ τοῦ 
φανῆναι * νυχτομαχίαν δὲ φιλεῖ, ὡς χαταδαρθάνου- 
σιν ἐπιστῆναι, ὡς φθάσαι τὸν πολέμιον πρὸ τοῦ γυ- 
μνῶσαι τὸ ξίφος. Πῶς γὰρ ἂν ἐχείνην διέλαθε, πό- 
σου τιμᾷν ἄξιον τὸ χαταλαθεΐν αἰφνιδίω; ; Καὶ γάρ 
ἔστι τοῦτο δεινὸν χαὶ γενναιοτάτων ψυχὰς χλονῆῇσαι. 
Κἂν fj τι χοῦφον τὸ προσπεσὸν, μᾶλλον ἂν ἰσχύσειε 
θροῦ,νσαι xal τοὺς οὐχ ἂν ῥᾳδίως τοῦτο παθόντας t$ 
τι γινωσκόμενον τοὺς ἀγεννεστέρους. Τὸ γὰρ παρὰ 
προσδοχίαν μιχρὸν ἐχπληχτιχώτερον μεγάλου προσ- 
δοχωμένου. 'Epd τοῦ σχότους, νυχτὸς αὐτῆς ἀσε- 
λήνου. Ὁμίχλῃ χαίρει παχείᾳ, ἀόρατον ὁράσεσι τὸ 
ὁρατόν γε ποιούσῃ. Συνόδοις οἵμαι ταύτην ἀγάλλε- 
σθαι τουτωνὶ τῶν λαμπροτάτων ἀστέρων, ὡς ταύτῃ 
Ys τοῦ σώματος τῆς σελήνης, τῶν ὀφθαλμῶν καὶ 
«00 ἡλίου μεσολαδοῦντος, μὴ δύνασθαι τὸ ἴδιον τὰς 
ἀχτῖνας πρὸς ἡμᾶς ἐργάζεσθαι. Συλλήόδην, ὅπερ 
αἴτιον τοῦ λελγθότως δύνασθαι βλάδην ἡμῖν ἐμποιῇ» 
σαι τὸν ἡδονὴν, φέλον αὐτῇ. Εἰωθὸς γὰρ μάλα xai 
σύντροφον ἀφεῖναι μὲν λάθρα βέλος, ἀφεῖναι δὲ πᾶν 
τὸ πλῆξον " ἀφεῖναι δὲ, ὃ δίδωσιν ἐλπίζειν μάλα δυ- 
νήσεσθαι χαιρίαν τρῶσαι πληγήν. Καὶ ὅλως πάντ᾽ 
ἐργάζεται χρύφα τὰ χαθ᾽ ἡμῶν, ἐπειδὰν ἐξῇ ποιεῖν, 
xai οὐδὲν προσίσταται. Ἂν δὲ φωραθῇ πρὸ τοῦ 
πρᾶξαι, πρὸς τοὐναντίον αὐτίχα τρέπεται, xal ával- 
δην πάντα ποιεῖ, xal ἀναισχυντεῖ φανερῶς, καὶ 
ἀναισχυντοῦσα παῤῥησιάζεται, ἣ εἴ τις ἐπὶ πράγ - 
μασι πολλὴν ἔχουσι φιλοτιμίαν. Καὶ λοιπὸν χινεὶ τὸ 
δόρυ παρὰ πάντων ὁρωμένη, καὶ χοντὸν ἀφίησιν ἐπὶ 
στόμα, χαὶ λίθους ταῖν χεροῖν ἀμφοτέραιν, xoi τὴν 
"HgaxXMéoug ἐπισείει χορύνην. “Ἔστι δ᾽ ὅπου ταύτην 
xai χαταφέρει χεφαλῆς παντάπασιν ἀφυλάχεου. EÍ- 
τά “οὐ χαὶ τὰς ἡνίας ἐφεῖσα, θρασέω: ἄγαν ἐπιπη- 
63, καὶ πειρᾶται φθάσαι τὴν συμπλοχὴν, χαὶ Daly 
αὐτοέοεί, Οὕτω v&' τρόπων οὐχ ἀπορεῖ, πρὸς τὸν 
σχοπὸν αὐτῆς συντεινόντων. Κοὶ τὸ δὴ φοδερώτερον 
πάντων, χαὶ μονονοὺ ταῖς ψυχαῖς ἀπόγνωσιν ἐμποι- 
οὖν " νῶτα γὰρ δτῦσά ποτε, ἀπράχτων τῶν ἐγχειρη- 
μάτων αὐτῇ φανέντων ἑξῆς ἀπάντων ( μόνον γὰρ ἂν 
εἴη θεοῦ τὸ παντελῶς ἀήττητον ), οὐ χαταπίπτει, 
οὐκ ἀμελεῖ, οὐχ ἀπαγορεύει, οὐδὲ μαχρὰν ἁφίστα- 
ταὶ, ἀλλὰ περινοστεῖ, xol ἐπιδουλεύει, πῶς οἴει - 
πόσῃ σπουδῇ ; οὐ δὴ λήγει ῥάπτουσα δόλους, οὐδὲ λή- 
ξει γέ ποτε, οὔμενουν οὐδ᾽ ὁπωστιοῦν, Οὐδὲ γὰρ ἀπο- 
γινώσχει, xv. 6 τι πάθοι " οὐδ᾽ ἰλιγγιᾷ ταῖς ἀποτυ- 
χίαις, χλν ἀριθμοῦ χρείττους γένοιντο. Παρατηρεῖ δὲ 
7004 καιροὺς, χαὶ͵ ὅταν θύραθέν τι δεινὸν ἐπέλθοι, τό- 
τε xai ἧδε χινεῖται, ἕρμαιον ἡγησαμένη τὸ συμπεσόν. 
Ἐπεὶ χαὶ μῦες, xal αἴλουροι, χαὶ πᾶν τοιοῦτον χλε- 
πτίστατον, λύχοι τε xal ἅπαν ἁρπαχτιχὸν, ταραχῇ xat 
ζάλῃ χαίρει, xal ῥαγδαΐοις ὑετοῖς, xaX ἀστραπαῖς, xal 
δρονταῖς ἑξαισίοις, καὶ ὅτα τριχυμίλν ψυχαὶς ἐντί - 


quod ipsam attinet, omnia dira perpetrat, Non enim 
illa metuit eos, uti quidem videtur, qui szepius eam 
superarunt. Non victores reformidat, non eos qui 
de ipsa diuturnum sumpsere supplicium furoris in 
se prius exercit, sed ipsum illud continuo succum- 
bere pro ludo ducens, statim erecta rursus eosdem 
adoritur, quasi si nequaquam victa fuisset, Ac ve- 
lut in ludicris pueri, si. colludentium impulsu pro- 
sternantur humi, rursus ad luclam resurgunt, pa- 
ratique sunt cum iis manum conserere, qui szpius 
eos quoque prostrarunt : sic. etísta minime pro- 
sirata satiatur, sed eorum congressibus qui eam 
continna colluctatione superant, semper oblecta- 
tar. Utiuam quidem nos queque consimilem i» - 
moduní adversus ipsamsuscepta certamina períl- 
ceremus, Nam ea contentione contra nos utitur, 
ut ne vivendum quidem statuat, si non etlam pr:e- 
stantiores aliis mancipiorum in morem trahere pa- 
lam possit. Quod si quis ad ejus assultus vel pau- 


. lum cesserit, aut nonnibil adnuere visus sit pscifi- 


cationi; boc ipso pusillo arrep:o, statim summam 
yel somniat, et fraudem aliquam meditatur ad ever- 
sioncm negligenter se gerentium ; quique cum ea 
pacti sunt inducias, eos ipsos in potestatem redi- 
gere cogitat. Nee magni putat referre qno id pa- 
cto fiat. Unde nullum non rudentem, nullum non 
lapidem movet : cujus quidem generis ompia pro- 
verbia recie quis, opinor, de molitionibus ipsius 


C protulerit. Superat enim proeul dubio quidquid iu 


mentem alicui venire perversum possit et ad ma- 
litiam iugeniosum. Sine denuntiatione bellum no- 


: bis infert, vulnerare prius volens quam conspicia- 


tur. Przelium nocturnum amat, ut sopitos aggre- 
diatur, ut hostem, prius quam gladius nudatus sit, 
antevertat,. Quo enim illa pacto ignoraverit quanti 
sestimari debeat anticipatio repente facta? Nam 
ejus admiranda vis est in. percellendis etiam for- 
tissimorum animis. Tametsi leve quiddam accidat, 
plus tamen habebit virium ad illos quoque terren- 
dos qui non facile terreri solent, quam quod pre- 
visum est, recordes turbet. Nain. parvum quiddam 
preter exspectationem — formidabilius est magno 
quod exspeetatur. Tenebras amat, illunemque uo- 
ctem. Caligine crassa delectatur, qu» oculis in- 
spectabile reddit quod aspectabile est. Equidem 
illam delectari congressibus siderum clarissimorum 
arbitror, ut hoc módo corpore lun: inter oculos 
et solem semet interjicieute, radii vim stam. erga 
nos exercere nequeant, Ad áuumam, cliarum / est 
voluptati quidquid in causa est ut. claim nos. afli- 
cere detrimento possit. Admodum enim ei familiare 
est, quasique cum illa hoc adolevit, ut clam telum 
emittat ac. quidquid sauciaturum sit, id quidein 
ewittat, quo letale se vulnus iufligere posse speret. 
Clam deuique coutra nos onmino facit omnia, 
cum facere potest, nec aliquod impedimentum est. 
At iu facinore si. deprehendatur antequam rem 
peregerit, mox in contrarium sese vertit, et palau 


435 MANUELIS: PAL.EOLOUL 11 


impu:lenter ac improbe [οἷ ownia, qua. quidem A χει, ὡς τυνιχοῦτα ῥᾳδίως δυνάμενα κακουργεῖν͵ 
impudentia majorem sibi licentiam libert4temque, ἄτε δὴ 5λεπόντων εἰς ἕτερα τῶν τὰ αὑτῶν φυλαττό».- 
sutiit, quam alius iu rehus lioneatissimis faceret; των. "Iza uótn: iv ταῖς ἄρκτοις καὶ τοῖς τοιούτοις, 
διὸ ἰὼ deinde in omnium conspectu hastam Τί ob ἡ ἀποφρὰς αὕτη ; Ὀξυθυμία παρὰ τοῖς τίγρι- 
quatit, et iu 0s jaculum dirigit, ambabusque manis c σι, xal eU τι τούτοις ἐφάμιλλον. "Ev ταύτῃ 6k τί; 
bus saxa projicit, et clavam llerculis vibrat, non- πραότης ; "Y ovd τινα θηρία * ταυτὶ δὲ λέγω τὰ εὑ- 
"unquam hanc etiam in caput omnino non mu-  «ce3íazcepz, κερδὼ, xal πίθηκοι, xal τὰ τοιαῦτα, 
nitum. demittit, Secundum hzc laxatis hab-nis, Ι]υλλῷ γε ταῦτα Uxtorxóvttaty ἡ ἡδονῇ πρὲς τὸ ὕφα- 
audacter admodum insilit, εἰ antevertere congress — joy, Χαμαιλέων γίνεται, Πρωτεὺς ἄλλος. Ζηλοῖ πᾶν 
sum nititur, hostemque primo impetu capere. Usque τὴ χαχόηθες χαὶ μεταδάλλειν αὐτίκα δυνάμενον. 
adeo non desunt οἱ rationes, ad destinatum ἱροὶ Καταγελᾷ πρὸς th ἀπατᾷν τῶν σοφωτέρων εἰς τοῦτα, 
finem scopumque pertinentes. Quod. deulque pra ἐναλίων θ᾽ ἅμα, καὶ πτηνῶν xa] τετραπόδων ἁπάντων. 
czleris forwidabilius est, animosque modo non ad pt. τῶν ὅλως αἰσθητιχῶν ἐπὶ τὴν ὑφήλιον ἐξύμνηται 
desperationem. adigit, interdum licet terga. dede- καὶ. πονηρίαν καὶ χαχοήθειαν, λῆρος ἐχείνῃ νομίζεται 
ril, omnesque conatus ejus irriti fuisse visi fuerint εἰς ἑχυτὴν ἀποῦλεπούσῃ. Μόνον yàp τοῦτο θαυμάξει͵, 
(quippe solius Dei fuerit, prorsus invictum esse) " a δὴ λογικὴν ψυχὴν ἀπατῆσαι δύναται τὴν ταχίστην. 
* non tamen corruil, non curam abjicit, non animum — Τὰν ὄφιν ἴσως αἰσχύνεται ὡς τάλαι τοῦτο δεδυνημό. 
despondet, non procul abscedit, sed obambulat οἱ νον. Πλὴν καὶ 102102 μοι δοχεῖ ἰσχυροτέρα ἡ ἐδονή. 
insidiatur ; quo putas pacto? quo studio? fraudes Δυοῖν γὰρ ὄντοιν, Bv ἃ πεπτώχασιν οἱ προπάτορες. 
uertere non desiuit, nec unquam nec ulla ratione — .,, Fav λέγω, xal τὸν καρπὸν, πρῶτόν τε αἴτιον ὁ 
desinet, Non enin desperat, quidquid ei tandem καρτὸς xal μεῖζον, ὥς γέ μοι φαίνεται. Τοῦ καρπρῶ 
accidat. Nec ob repulsas et spei frustrationes h:e- γὰρ μὴ παρόντος, μηδὲ τὰς ὄψεις EgtAxopévoo πρὸς 
ret, tametsi veniant prope innumerabiles. Momenta τὴν ἑαυτοῦ θέαν καὶ κατανόησιν, τί ποτ᾽ ἂν εἶχεν 
temporum ohservat, ct eum extrinsecus. dirum b Uis δρᾶν: τί καὶ παραινεῖν ; τί καὶ συμδουλεύειν; 
aliquid accesserit, tunc el lpsa sese commovet, Τούτου δὲ ἀποστάντος, εὐχερῶς ἂν εἶχον κλαπῆναι 
eumque casum pro insperato lucro ducit. Nain el τῇ ὡραιότητι τοῦ καρποῦ οἱ τῷ θηρίῳ πιστεύσαντες, 
mures, et feles, et quidquid ejus est generis fura- σαθρά τινα παραινέσαντι. Οὔτε yàp φϑονεῖν tih; 
cissimum, itemque lupi et quodvis rapax animal, ἣν τὸν πεποιηχότα τῷ πλάσματι, xal τὸ Θεὸν γενέ- 
pertui batione tempestateque gaudent, et vehemenu- σθαι τὸν Ex πηλοῦ καρποῦ τινος μεταλέψει. Παντε- 
tibus pluviis, et fulgoribus atque tonitruis | Imma- C λῶς ἀπίθανον. Ὡραῖος δὲ ἦν καρπὸς, καὶ γοητεύειν 
uibus, et aliis, quibus animi Buctuant, quod id μάλα δυνάμενος, καὶ χρηστὰς ἐπαγγελίας προτεί- 
temporis exereere maleficia sua facilius possit, ad νων τοῖς αὐτοῦ μεταληγομένοις. Ὡς γὰρ εὐφρανεῖ 
alia respicientibus illis qui ceteroquin ab eis sibi - "ME ὌΝ - 
. "EN . τῷ στόματι προσφερόμενος, καὶ ὅλως ἔσται τῶ» 
cavent. Trueulentia quadam in ursis est aliisque ὡραίων πάντων ἐδίων. Καὶ οὐδὲν ὑπέσχετο ξένον, 
vilibus, at quid de istà detestabili d icemus? Acris οὐξὲ χαινὸν, οὐδ᾽ ἀπίθανον, ἀλλ᾽ olxctov ἔργον τελέ- 
est in tigribus, et si quid his par, iracundia ; at in ὁ εὐγερὲ ἥμενοι. TÀ δὴ χαλὴν 
liic. quaenam est mansuetudo 1 Bestia quedam sub- — ?**» χα. εὐχερὲς, Xa Twp "a. : γὰρ "A 
dole sunt, de vilioribus istis loquor, ut vulpes sunt, εἰς ὄψιν οὐ θαυμαστὸν, εἰ ὑποληφθείη φανῇ 
ut siio, ut aliz tales. Quod fallacias attinet, longe βέλτιον τῶν ἄλλων εἰς γευσιν. ὥστε πρὸς τὰ rama 
quidem has voluptas superat. Chawzleontem in- xévat τῦὺς ἐς ἀρχῆς οὐκ ὀλίγα συνεθάλετο xai ἡ 
duit, alius quidam Proteus est, Quidquid perver- ἀπὸ τοῦ καρποῦ ἐλπισθεῖσα ἡδονή. 
gum est, subitoque formam aliam asciscere potest, 2imulatur. Quidquid in fallendo vafrum est inter 
animalia marina pariter et volueria, quadrupedaque universa, irridet. Quidquid omnino sensus particepi 
iu orbe soli subjecto pravitatis et mollitie nomine nobilitatum est, ab ipsa seipsam respiclente pro r: 
uauci ducitur. Hoc. enim solum admiratur, quod anlnam ratione preditam celerrime fallere potest. 
Serpentem fortasse reveretur, qux olim lioc potuit. Imo vel hoc ipso valeutior mihi voluptas esse  vide- 
tur : nam. eum du: res sint quas ob res. parentes illi primi fuere lapsi, serpens, iuquam, et  fructns, 
160 quidem judicio, princeps majorque causa lapsus in fructu fuit; quippe si fructus non. ad(uis- 
set, nec oculos ad se spectandum | invitassel, quidnam, obsecro, serpens  cfliceie potuisset? ad quil 
hortari, quid consulere? Vicissim tamen venustate fructus illecti fuissent, qui use t»m imbecilli co- 
horiatione bellus crediderunt, Nec euimvero consentaneum — erat, Opiflcein. fizmento. suo invidere, 
et formatum e luto, percepto fiuctu quodam Deum evasuruin, plane fidem nou tmerebatar, Αἱ fructos 
ille venustus erat, ac valde blandiri "poterat, et eximia quadam illis polliceri, qui eum percepto! 
essent ; pula, si admoveretur ori, futurum ut. voluptatea) afferret, planeque venusta cuncta dulce- 
dine superaret. Neque quiddam. alienum, aut. insolens aut. abhorrens a. vero; sed :d praestiturum 
se pollicebatur, quod sibi proprium esset, et facile et consentaneum. Quod enim aspectu pulchrum esi, 
id supra res cicteras si gustalui quoque placiturum quis. opinetur, minime mirum. Quapropter 3d 
dapsum primorum parentum non parum. mormenti. de fructt quoque sperata voluptas attulit, 

Nerum loc etiam. modo voluptatem tibi cousi- Ἀλλ᾽ δύρτε μοι xai τῇδε viv ἡδονὴν, xal πόση 


k51 

τις ἡ ταύτης ἰτχὺς x15! ἡμῶν ἐστ 
τᾶν, εἰς τὸ πείθειν, εἰς τὸ βιάζεσθαι. Πολλῷ γὰρ 
εἶνα: χαλεπωτέραν φημὶ πρὸς ἡμᾶς ἔδη ἣ πρὸς 
τοὺς προπάτορας πάλαι. Ἢ γὰρ τοσοῦτον εἰργά- 
σατο πρὸς τοὺς μηδαμῶς μηδεπώποτε ὑπ᾽ ἐχείνης 
κρατηθέντας, ὡς δῇ xal σχεῖν ἡττηθέντα; αὑτοὺς, 
ὥσπερ ἡμεῖς τὰ ἀνδράποδα, τί ποτ᾽ ἂν καὶ δράσειε 
πρὸς ἡμᾶς, τοὺς ὑπὸ τῶν αὐτῆς, ὡς εἰπεῖν, αἰχμα - 
λώτων φύντας, καὶ πρὸς τὸ χείριστον ἐληλαχότας τῇ 
παρὰ τῶν φυσάντων διαδοχῇ; Ὥσθ᾽ ἡ ταύτης δύ- 
ναμις, καὶ ἡ τῶν παθῶν, ἐξαρχῆς χρατήσασα τῶν 
πρώτως γεγονότων ἀνθρώπων, ἔπειτα διὰ τῶν μέ- 
σων χατιοῦσα πρὸς τοὺς ἐσχάτους, ῥᾷον ἔχει τού- 
τοῖς ἐμπαίζειν T] tolg πρὸ αὑτῶν γεγονόσι. Τὰ γὰρ 
ἀνθρώπεια πάθη πολεμίων σώζουσι σχῆμα; οἷς τὸ 
χρατῖσαι χαταρχὰς τῶν ἀνθισταμένων μετὰ μεγί- 
ὅτων γίνεται τῶν χινδύνων. El δ᾽ οὖν ἅπαξ γένοιτο 
τῶν ἀντιπάλων περιγενέσθα!:, οὐχέτι φαίνεται ya- 
λεπὸν τοὺς αὐτοὺς φοθεῖν, xat τρέπειν, χαὶ δειχνύ- 
ναι νῶτα διδόντας, καὶ τὴν δειλίαν ταυτηνὶ μετὰ 
προσθήχης παραπέμπεσθαι τοῖς ἐχγόνοις. Ὥσθ᾽ ἡ 
ταύτης xa0' ἡμῶν δύναμις μείζων ἐστὶ καὶ δρα- 
στιχωτέρα ἣ πρὸς τοὺς ἡμετέρους προγόνους, xal 
Ezt πρὸς τοὺς ἐχείνῶν, ἕως ἂν εἰς τοὺς προπάτορας 
ἐ κανέλθοις. ᾿Αλλὰ μὴν ἐχείνη γε πρὸς τοῖς εἰρημέ- 
νοῖς, λέγω δὲ τὴν ἡδονὴν (καὶ ἔτι γὰρ ἀντέχομαι 
«ἧς εἰκόνος), τοὺς τῶν ἰατρῶν ὑποχρίγεται παῖδας. 
Παραινεῖ τὰ πρὸς ὑγίειαν, ἵνα δῷ τῷ σώματι σφρι- 
γᾷν, xa τὸν τῆς ψυχῆς παραλύσῃ τόνον. Κἂν ἀπο- 


συδηθῇ, x&v ἀποχρουσθῇ, xàv ῥάδδον δέξηται χατὰ C 


χορυφῦς, χαὶ ταυτὶ, xal τὰ τοιαῦτα λῆρος αὐτῇ" 
xàv διαπτύσης αὑτὴν, xal τοῦτο μυρ!άχις, συχνοῖς 
τισι πάττεις ἐόδοις. Ὅλως ὁσάχις ὑδρισθῇ, τοσαυ- 
τάχις αὑτὴ προσδάλγει. Φιλοτιμεῖται τὴν ὕδραν 
παρενεγκχεῖν" καὶ τοῦτό γε μεθ᾽ ὅσης ὑπερδο)ῇς ; 
"Av τμηθῇ τὴν χεφαλὴν, πολυχέφαλος εὐθὺ; ἀνα- 
φαίνεται, Kav ἡττηθῇ χαταχράτος, χαὶ τρόπαιόν τι 
ἐξ αὐτῆς ἐγείρῃ μάλα λαμπρὸν (εἰρήσθω γάρ μοι 
χαὶ τοῦτο τὸ ὑπερδάλλον), ἐχείνη δὲ τὸ χαθ᾽ αὑτὴν 
χαλεπωτέρα πειρᾶται φαίνεσθαι. Κἂν ἀλήτης vévr- 
-1ι χαὶ φυγὰς, x1v πρὸς ἀνύδρους πορευθῇ τόπους, 
πάλιν ἐπανέρχεται ἑαυτῆς πολλαπλασίων, χατὰ τὴν 
εἰχόνα ἐχείνην τοῦ ἀχαθάρτου πνεύματος. Οὔχουν 
γε διαλιμπάνει ταυτὶ ποιοῦσα, χαὶ ἔτι χείρω. Οὕτως 
' &vadbk;, xal ἀναίσχυντον, χαὶ μανικὸν, xal χαχόη- 
ῦ:ς. Πάντα πράττει σὺν ἱταμότητι, Κυνὸς ὄμματ᾽ 
ἔχει, χραδίην δ᾽ οὐχ ἐλάφοιο, ἀλλ᾽ οἷς πολὺς ὁ χό- 
τος ἑνὶ στήθεσσι πέλει. Πρὸς ἕν τι βλέπει, πρὸς 
ἕν ὁρᾷ, τὸ χαταπαλαῖσαι τοὺς ταυτησὶ φανέντας 
ἀμείνους. Φιλονειχεῖ τὴν ἧτταν ἀναχαλέσασθαι, xol 
πολλῷ τῷ περιόντι γενέσθαι χρεΐττων ἐχείνων, οἵ 
Y: χρείσσους ταύτης ἐγένοντο. Τούτων δεύτερα 
“ἄντα τίδησι, χαὶ εἰ χατορθώσεις μόνον, οὐδὲν ὕπο- 
λογίζεται τῶν δεινῶν, οὐ τῶν φοδερῶν, οὐ τῶν λυ- 
πη ρῶν, 05 τῶν αἰσχίστων πάντων ὁμοῦ. Καίτοι τί 
)έγω αἰσχίστων ; ὅπου γε καὶ τούτοις ἐγχαλλωπί- 
ζεται, καὶ μᾶλλον χαίρει δι᾽ αὐτῶν ἣ τούτων  &vtu 
κρατῖσαι, ΓΛξιον δὲ χἀχεῖνο λεχθῆναι" τηνιχαῦτα 
λύπην ἐντίθησι ταῖς ψυχαῖς, ὁπηνίχα γε ἐχρῆν 
l'ATnot. Gn. CLVI. 


ORATIO IV. 
ιν εἰς τὸ áza- A dera, quodque sit liujus adversum nos in decipiendo 


£43 


persuadendo, cogendo robur. Quippe nobis il!'am esse 


"infestiorem aio quam olim majoribus illis nostris. 


Nam qua tantum efficere potuit a.lversus eos. qui 
ab ipsa necdum unquam victi fuerant, ut eos iidem 
in potestatem redactos haberet, nti nostra nos | 
mncipía, quid non designet in nos, qni ex ipsius 
(nt ità dixerim) captivis nati. sumus, et pessimam 
ad conditjonem, ex eorum qui nos progenuerunl, 
snccessione redacti? Quo fit, ut tam ipsius quam 
vitiorum vis, ab initio superatis hominibus illis 
primum conditis, deinde per intermedios ad extre- 
mos descendendo progressa, facilius his illudere 
possit quam ipsorum mojoribus. Humana namque 
vitia speciem quamdam hostium przseferunt, (quo - 
rum de adversariis victoria non nisi maximis pe- 
riculis constat. Verum si semel usuveniat ut supe- 


Tiores inimicis evadant, non jam difficile videtur 


amplius eosdem et terrilare, et avertere, et cogere 
terga dare, atque hanc formidinem ad posicros 
etiam cum accessione quadam transmittere. Q.iam- 
obrem vis illius adversus ros wsjor est et. effica- 
cior, quam adversus nostros proavos, et illorum 


jtidei majores, donec ail ipsos generis primos au- 


cioreà ascendendo pervenias. Enimvero przter 
ea qua dicta sunt, medicos illa, voluptas inquam 
(adiuc enim imagini nostre. inhzrco), iwitatur. 
Operam valetudini dandam monct, ut corpori oc- 
casionem lasciviendi przbeat animique contentio- 
nem relazet, Quamvis abigatur, "quamvis. repella - 
tur, quamvis in caput fustis impingatur, tamen et 
h:ec et alia talia. nihili facit. Quamvis cam con- . 
spuas, et millies quidem, nihil agis aliud quam 
quod rosas in eam crebras spargis, Quoties contu- 
meliis affecta fuerit, toties impetum in nos ipsa 
facit. llydram ipsam vincere nititur, οἱ quanta 
quaso cum exsuperantia ? Si caput οἱ precidatur, 
confestim multiceps conspicitur. Si maxima vi 
superata fuerit, ac tropzum de ea valde splendi- 
dum statuatur. (liceat enim hoc quoque mihi per 
superlationem effari) , tamen quod ipsam attinet, 
infestiorem se declarare conatur. Licet vagabunda 
fat εἰ fugitiva, licet ad inaquosa loca pergat, 
tamen i!a revertitur, ut se. ipsam numero vincat, 


D secundum illam immundi spiritus imaginem.Neque 


tamen et hzc et deteriora quoque facere desinit, 
adeo quiddam ioverecundum et impudens, et fu- 
riosum, et malignum est. [nsolenter omnia facit. 
Caninos quidem oculos habet, a1 cor non cervi- . 
num, sed eorum quibus irz vis ingens est in pecto- 
re. Unum boc intuetur, unum hoc respicit, ut se 
fortiores ac superiores prosternat. Damnum acce- 
ptum redintegrare coutendit, et illis longe supe- 
rior evadere qui prius eam devicerunt. His omnia 
postponit, quae si duntaxat feliciter obtincat, nibil 
omnino dirum reputat, nihil formidabile, nihil 
triste, nihil vel fadissimum veretur. Et. quid ego 
de fodissimis loquor ? quando in cis Ipsa sibi pla- 
cet, magisque per ea quam absaue eis potiri 
19 


459 

victoria gaudet. 
Tunc animis d.lerem indit, cum nos coruuatos 
tripadiare par crat. Cuni euim. ipsa superata et 
ovare nos :equuni sit, et cum letitia exsultare, ncs 
e diverso tristes sumus; adeoque novum et insolens 
quiddam nobis usuvenit, qui maerorem ceu fru- 
ctum quemdam victorie reportemus. Vel potius 
novi nihil uobis accidit. Corrigendum est cnim 
quod dizimus, Quippe non propterea dolemus 
quod victoria potiti sinius (nam hoc modo notis 
plane monstrosum quidJam contingeret) , sed fu- 
rorem hujus contra nos, et atrocem iram, et in- 
comparabilem simultatem intuentes, quodque fieri 
de se quidvis, quidvis facile pati vellet, dum no- 
strum spectat iuteritum, non tam leli sumus quam 
jure ringimur. Scimus enim, scimus eam finem 
pugne contra nos minime facturam. Nimirum 
semper illa bello nos petet, et aperte atque acrius 
manum victa conseret, Itaque pra formidine su- 
spectarum rerum, quas mbis illam perpetuo sci- 


MANUELIS PAL/EOLOGI 
Illud eüam meretur indieari. A ἐστεφανωμένου; fui; χορεύειν. Ἢ -:τηθεΐίστς γὰρ 


κοῦ 


αὐτῆς, παιᾶνας ἄδειν πρησῆχον, καὶ σχιρτᾷν μετὰ 
φαιδρότητος. 'Ha:t; δὲ τέως λυπούμεθα, καὶ üto- 
πὸν τι πάσχομεν πάθος, λύπην ἀπὸ νίχης καρπού- 
μενοι. Μᾶλλον δὲ οὗχ ἄτοπον πάσχομεν. Δεῖ γ8ρ 
διορθώδασθαι τὸ ῥ' θέν, Οὗ γὰρ διὰ τὸ νιχῆσαι λυ- 
πούμεθα (fv γὰρ ἂν ταύτῃ τὸ πάδος περιφανῶς ἀλ. 
λόχοτον), ἀλλ᾽ εἰς τὴν ταύτης λύτταν thv xcV 
ἡμῶν, χαὶ τὸν ἀνείχχστον θυμὸν, καὶ «hv ἀπα οά- 
piov ἔριν ὁρῶντες, xal ὡς πάντα ἂν γένοιτο, 
xai πάντα πάθοι ῥχδίω;, πρὸς τὴν ἡμετέραν xas- 
θχίρεσιν ἀφιρῶσα, οὐ μᾶλλον εὐφραινόμεθα, ἧ &. 
χαίως ἀσχάλλομεν. Ἴσμεν γὰρ, ἴσμεν αὐτὴν μηδα- 
μῶς γε λέξουταν μάχης τῆς πρὸς ἐμᾶς. "Asi γὰρ 
δέ που καὶ πολεμήσει, xol συμπλαχήσεται φανερῶ; 
μετὰ τὴν ἧτταν δεινότερην. ᾿Αλγοῦμεν τοίνυν τῷ 
δέει τῶν ὑφορωμένων πραγμάτων, ἃ δὴ ταύτην ἔγ- 
νωλεν παρεξομένην διηνεχῶς, ὃ χαίρομεν τῷ νενι- 
xnxivat, Πάντες γὰρ τοῖς φθάσασι τὸ μέλλον v: 
διχαίως τεχμαίρονται. 


mus exhibituram, iu dolore majori versamur quain ketitia $t ex. victoria parta. Nam nemo non jure 
de iis qux? prius. evenere quod futurum est conjicit. 


liactenus de voluptate dictum esto, quaudoqui- 
dem ulterius progredi non oportet. Nam mihi qui- 
dem videtur, nec eum qui de bac. verba faciat, 
facile hoc assequi posse, ut accurate reui perficiat; 
nec prolixitatem vitare volentem, quiz de hac. di- 
venda veuiunt, explicare dilucide posse, Saltem 
hoc unum ceteris adjiciendum est. Muliiforme 
quoddam (ἰ monstrum, variis vultibus nimium 
quantum fallens ac nocens : atque uti minora prz- 


termittam, invenias voluptatem, si. ab. origine na- C 


turam ejus exploraveris, interitus procuraudi causa 
varie transformatam. Hac nimbis igneis olim So- 
domitis pluit; hzec telluris abyssos aperuit, ipsum- 
que eclum, ut etiam natura rationis expers inun- 
daretur aquarum diluvio, quamvis, ut natura nostra, 
rea non esset, Expeude mihi, quaso, Judaxos illos 
quiin solitudine prostrati occubuerunt ; ubique 
facinorum ejus vestigia videre licet, ne rursus his 
recensendis immoremur. lloc autem in ea pessimum 
quo:, cum hzc nota nobis sint, tamen eam relin- 
quere non possimus, licet id valde velimus; vel 
e contrario, cum fortasse possimus, nolumus. 
Quapropter ea natura voluptatis est, ut in. utram- 
qve partem malum sit et detrumentum certissimum, 
il'is inquam, qui non przditi sunt animo firmo ac 
stabili et variarum rerum experientia, et iustitu- 
tione przclara, et mente. vitiis haud inquinata, et 
indole gloria cnpida, et volunta!e scipsam exci- 
t3ute, ac semper 2d pulcherrima quavis ct opti- 
wma proclivi, quaeque satis omniao virium habeat 
ad intelligendum quacunque divinam ad virtutem 
ceu principes cause nos deducunt; nec miuus 
cupiditatis, ad perseverandum in iis quz pulcherri- 
"18 esse alquo. optima cognoverunt, Quinam ergo 
tanti viri fuerint, ut quz nimia sunt, recto voluptatis 
usu vitare potuerint? Perpaucos liujusmodi nos in- 
venturos arbitror, qui quidem ipsi ezteros longo post 


Ἕως ὧδε τὰ περὶ τῆς ἡδονῆς ἔσται, ἐπεὶ μὴ δεῖ 
περαιτέρω. Οὔτε γὰρ à; τἀχριδὲς ἐλθεῖν μοι Boxit 
ῥᾷάδιον εἶναι τὸν περὶ ταύτης λέγοντα, οὔτε τὸ μῇ- 
xo; θέλοντα φεύγειν, τὰ xax! αὐτὴν καθαρῶς εἰπεῖν 
δυνηθῆναι. Πλὴν ἐχεῖνό γε μόνον ἐπιλεχτέον" κο- 
λύμορφόν τι γίγνεται τέρας, πιντοδλκαῖς ἰδέαις 
παράγουσα, xal λυμαινομένη πόσον δοχεῖς - Καὶ 
ἵνα τὰ ἐλάσσω rapi», εὕροις ἂν τὴν ἀδονὴν, τὸ κατ' 
αὐτὴν ἄνωθεν ἐξετάτα;, ἀπωλείας ἕνεχα παντοδα- 
πὴν γεγονυῖαν, Αὕτη τὰς νιφάδας τοῦ πυρὸς Del 
ποτε Xoóoulra:;, ἀδύσσους γῆς &véqEs, καὶ εὖ- 
τὸν τὸν οὐρανὸν, ὡς χαταχλυσθῆναι καὶ φύσιν ἄλο- 
γόν, οὐχ ἐνεχομένην, ὥσπερ ἡ ἡμετέρα. Σὺ δέ μοι 
λογίζου τοὺς ἐν ἐρήμῳ πεσόντας τῶν Ἰουδαίων. 
Τὰ ταύτης πανταχοῦ χατορθώματα, ἵνα yh ναὶ 
αὖθις διατρίδωμεν χαταλέγοντες, Τὸ δὲ taut 
χείριστον, ὅτι ταῦτα γινώσχοντες οἱ ἄνθρωποι, οὖκ 
ἀπαλλαγῆναι δυνάμεθα, σφόδρα θέλοντες * 1 τοὺ- 
ναντίον ἴσως δυνάμενοι, οὐ βουλόμεθα. “Ὧσ8᾽ ἔχα- 
τέρωθεν καχὸν, χαὶ ἀπαραίτητον βλαδερὺν fj ἡδονὴ 
πέφυχεν εἶναι " λέγω δὲ πάντως kxelvotg, τοῖς μὴ 
βεδηχός τε xal πάγιον χεχτημένοις φρόνημα, xai 
πεῖραν πραγμάτων παντοδαπῶν, xal παιδεῖαν ἀγα- 
θὴν, xal νοῦν ἀθόλωτον πάϑεσι, xal τρόπον δόξης 
ἐρῶντα, xal ὅλως γε θέλησιν αὐτοκίνητον, χαὶ ἀεὶ 
τὴν ῥοπὴν χεχτημένην πρὸς ὅ τι χἀλλιστόν τε χαὶ 
βέλτιστον, εὖ μὲν δυνάμειυς ἔχουσαν γνῶναι, ὅσ 
αἰτιώτατα πρὸς τὴν θείαν ἀρετὴν ὄντα τυγχάνει, 
εὖ δὲ βουλήσεως μένειν ἐφ᾽ οἷς καλλίστοις xe! 
ἀρίστοις ἔγνωσαν οὖσι. Τίνες οὖν ἂν εἶεν τοσοῦτοι, 
ὡς διαφυγεῖν τῆς ἡδονῆς τὰς ὑπερθολὰς δυνν θῆναι 
τῇ γιγνομένῃ γε ταύτης χρήσει ; Ὀλίγοι μοι δο- 
χοῦσιν εὑρεθήσεσθαι, καὶ οὗτοί γε παρενεγκόντες 
τοὺς ἄλλους πολλῷ τῷ μέσῳ. Ὅτε γὰρ τὸν ὄφϑαλμὲν 
τῆς ψυχῆς τυφλοῖ, xaX μαλαχίζξει τὸν ταύτῃς τόνον 
ἡ τῆς ἡδονῆς ἴνγξ, πῶς οὐ τὸ ταύτης ἐπαγωτγόν τε 
xai θέλγον μονογοὺ xai φύσεως ἰσχυρότερον; xa. 


10] 


ORATIO V. 


462 


εἰ ταῖς ὑπερδολαῖς τῶν ἡδίστων χάχιστο: γινόμεθα A sec intervallo reliquerunt. Nam cum illecebra volu- 


πάντες ἄνθρωποι (οὐ γὰρ ἔστιν, οὐχ ἔστιν αὑταῖς 
χρωμένους, ἀγαθοὺς εἶναι), τὸ δὲ μέτριον p ezov 
πανταχοῦ, τοσοῦτον δὲ χαλεπὸν, xal μάλιστά γε 
ἐνταῦθα, ὁπόσον ἄρτι δεδήλωχεν ἡμῖν ὁ λόγο" πῶς 
οὐκ ἄντεχρυς xaxbv τῷ βίῳ fj ἡδονὴ, δι᾽ ἣν παρα- 
χαλούμεθά τε xal βιαζόμεθα πρὸς τὰς ἐχείνης ὑπερ- 
δειλὰς, δι' ἄς γε δήπου τῶν χαλῶν καὶ τῶν ἀγαθῶν, 
τῶν τε νῦν, τῶν τε μελλόντων ἐχπίπτομεν ἅπαν- 
τε: ; "Hv ἄρα χρεῖττον τοιαύτην οὖσαν τὴν fjbovhv. 
ὑποίαν γε ἡμῖν διαγράψας ὁ λόγος ἔδειξεν, οὐχ 
ἀχριθῶς μὲν οἶμαι παντάπασιν, ὡς δ᾽ οὖν οἷόν τε 
ὑπῆρξεν ἐχείντιν διατυπώσασθαι, μηδαμῶς ταύτην 
εἶναι, μηδὲ παρεῖναι τῷδε τῷ βίῳ, μηδὲ τὴν ἀρχὴν 
ὑφεστάναι, χαθαπερεὶ χαταρχὰς εἴρηται. Οὕτω τι- 
vk; τῶν σοδαρῶν μὲν ἄλλως χαὶ ὑπερόγχων, πρὸς 
δὲ τὴν ἄχοαμον τρυφῖν πάντων ἑξῆς ἐπιλανθανό- 
p£vo:, ἑαυτούς γε χρύπτειν ἐθέλοντες, μηδὲ xpl- 
vit) ἐπιστάμενοι πρεπόντως οἶμαι τὰ πρέποντα, 
τὴν ἡδονὴν διαδάλλουσι, λόγους τε προτείνοντες, 
χαὶ εἰχόνας πλάττοντες, τἄλλα μὲν ἴσως οὐχ ἀγεν- 


“νῶς, πρὸς ἕν τι δὲ βλαδερῶς, ὡς ἂν ἔγωγε φαίην." 


Τῆς γὰρ σφῶν αὑτῶν χαχίας αἰτιῶνται μὲν αὐτοὺς 
οὐδαμῶς, f| μικρόν τι, σοφὸν ποιοῦντες, τὴν δὲ 
ἡδονὴν χατὰ πάντα, μηδὲ Θεοῦ φειδόμενοι, ὡς προϊὼν 
ὁ λόγος δηλώσει, Τοῦτό μοι δοχεῖ χάκχιστον εἶναι 
τῶν αὐτοῖς εἰρημένων. Οὕτω πάντες μὲν σοφοὶ 
“πρὸς τὴν ἡμετέραν αὐτῶν ἀπώλειαν, ὅσοι δὴ τὴν 
ῥᾳθυμίαν, ὅσοι τὴν ῥᾳστώνην αὐτὴν τοῦ χαλοῦ προς 
κρίνομεν, καὶ τὸ αὐτίχα ἄλυπον τῶν ἐσύστερον με- 
γίστων ἀγαθῶν προτιμῶμεν *. ol δὲ πολλοὶ τῶν 
«οιούτων οὐδὲ πείθειν ἑαυτοὺς δύνανται, ὡς ὥφθη 
γέ τις ἀνθρώπων, χρείττων τῶν ἡδονῶν. "Amb γὰρ 
τῶν ἡμετέρων ὡ; ἐπιτοπολὺ τἀλλότριον κρίνομεν, χαὶ 
τὸ ὑπὲρ τὴν ἡμῶν ἀνδρίαν ἀναφανὲν ὑπὲρ τὴν τῶν 
ὅλων εἶναι νομίζομεν. 


ptatis oculum animi excacat, ejusque contentio- 
nem molliendo frangit, qui fleri potest ut. insignis 
ejus in pelliciendo demulcendoque vis nonu ipsa 
prope natura sit fortior * Ac si pessimi evadimus 
universi moriales per ea qua jucundissimis in rebus 
nimia sunt (nequit enim, nequit omnino fieri ut 
qui lise sectantur boni sint), et si quod medium 
est, optiinum id quidem est ubique, sed tauta cum 
difficultate conjunctum, prazsertim in re proposita, 
quanta non ita pridem a nobis est indicata, quo 
pacto non vere noxía vite voluptas est, per quam 
el invitamur et cogimur ad ea qux iu hac nimia 
sunt, ob qua quidem ipsa tam przsentis quam fu- 
Lurz vita bona' omnes amittimus ? Nimirum volu- 
ptatem, qua talis sit qualem nobis eam quasi píctu- 
ra quadam hzc exhibuit oratio, non omnino quidem 
accurate, arbitrer, quatenus tamen illam expri- 
mere licuit, plane non esse prastabat, nec huic 
adesse vitze, nec prorsus exsistere, quemadmodum 
ab initio dictum fuit. lloc molo nonnulli, seveci 
quidem alias et inflati, sed cum ad inhonestam 
voluptatem ventum est, omuium obliviscentes , 
dum occultare sese cupiunt, nec rectum ferre 
judicium norunt, voluptatem eriminantur, et ratio- 
nes yrsetexendo,ct imagines quasi quasdam fingendo: 
idque cxteroqui fortasse ΠΟῚ instrenue , verum 
Unius rci respect! nocenter, ut eqnidem sentio : 
quippe seipsos vitiositatis su:e nomine nequaquain 


C vel paulum saltem culpent, astute id quidem : ad 


voluptatem vero referunt omnia, ne Deo quidem 
parcentes, uti progressa ulterius oratio docebit. Hoc 
mili! pessimum esse videtur ex omnibus quz ab ips's 
prolata sunt. In hunc inodum omnes nostram ad 
perniciem arguti sumus, quotquot ignaviam, quot- 
quot ipsam desidiam honesto anteponimus, et mo- 


mentaneam doloris vacuitatem potiorem quam secutura deinceps maxima bona ducimus. Ex eorum. 
dem numero complures ne persuadere quidem sibi possunt, ullam unquam hominem conspectum 
fuisse, qui voluptatum vim pervicerit. Nam de nostris aliena plerwmque  judicamus, quodque su- 
pra forütudinem nostram exsistit, omuium superare fortitudinem putamus. 


AOTOZ k. 
Περὶ ἡδονῆς " ἀνείθεσις sic τὸν πρὸ τοῦδε 
εόγον. 

Ταυτὶ μὲν οὖν τὰ παρὰ τῶν μεμφομένων τὴν fjbo- 
νὴῆν᾽ ἐγὼ δὲ ταύτῃ πειράσομαι βοηθεῖν, δίχαια vo- 
μίζων ποιεῖν" καὶ ὅπως, ἤδη φανεῖται. ᾿Επειδὴ γὰρ 
περὶ τῆς ἡδονῆς οἱ μὲν οὕτως ἔχουσι γνώμης, οἱ δὲ 
ἄλλως “ καὶ τινὲς τελέως ἐχτρέπονται τῆς ὀρθῶς 
ἐπὶ τἀληθὲς φερούσης, xaxóv τι καὶ ἀσύμφορον ταύ- 
τὴν εἶναι νομίζογξες * οὗτοι δὲ ἡ πάτηνται, ὡς ἔγωγ᾽ 
ἂν ἰσχυριπαίμην πάνυ θαῤῥούντως " πῶς οὐκ εἰσα- 
χτέον αὑτοῖς βοήθειαν, ὅτη δυνχτή ; Εἰ γὰρ τὸ πλα- 
νᾶσθαι λίαν xaxbv, τὸ δὲ πλανωμένους ὀρθοῦν πει- 
ρᾶσθαι, βοηθεϊν αὐτοῖς ἐστι, xol τὸ βοηθεῖν «col; 
ἐμογενέσιν εἰς δύναμιν ἅπασι χρέος χοινόν" χαλὰ 

"καὶ δίχαια ποιεῖ ὁ τὰ εἰχότα ἀμύνων τῇ ἡδονῇ, 
xaÜ' à γε μέρος οὐχ ἔδει πολεμουμένη. Ὃ γὰρ ταύ- 
τῇ βοηθῶν βοηθεῖ τοῖς πλανωμένοις, καὶ ἀποδίζξωσι 
χριο; πᾶσι τοῖς ἀνθρώποις ὀφειλόμενον. Ὥστ᾽ ἐμοὶ 


ORATIO V. 
De voluptate; qua praecedens. oratio re[ellitur. 


nec ergo sunt qua in medium a voluptatem vi- 


D tuperantibus afferuntur. Ego vero opem ei ferre 


conabor, quod jure me id facere putem, cujus qui- 
dem instiiuli ratio mox apparebit. Cum enim de 
voluptate horum sit hzc sententia, illorum alia , 
cumque de recto ad veritatem itinere nonnulli plaue ' 
deflectant, dum esm esse maium quoddam et rem 
noxiam arbitrantur, quos equidem in errore versari 
confidenter admodum aflirmaverim, cur non eis 
süccurramus, quantis sane viribus licebit ? Nam 
si valde malum est hállucipnari, et ballucinantium 
correctionem | moliri, opem eis est ferre ; preque 
viribus opem ferre generis conjunctione devinctis, si 
debitum quoddam est, praestandum communiter 
universis, nimirum honeste ac [0516 facit, qui con- 
sentancis rationibus eatenus voloptate:s. defendit 


461 


MANUELIS PAL.EOLOGI 


il 


quateiua eppugnari non debebat. Nam qui huic f: rt Α τοῦτο προσῆχει o) μόνον ὥσπερ τοῖς ἄλλοι;, ἀλλὲ 


opem hallucinantibus succurrit, εἰ τὰ alienum 
mortali;us universis debitum dissolvit. Quapropter 
hoc mex personz convenit, non ita. duntaxat ut 
aliis, verum etiam duplici eum accessione : partim 
ratione dignitatis, partim tua quoque cau, propter 
quem in lioc cerlamen descendi, leet. ipsa temporis 
ratio prorsus id mihi :0n concederet ; nisi quis 
dicere velit, nullum nos tempus a suscipiendis uti» 
litatis tui causa laboribus arcere merito posse. 
Libet autem nounnllos. errore quodam ita liberare, 
ut jam quasi prjmuanire. auditores studeamus, ne 
alium in errorem incidant, cum ex iis que paulo 
ante protelimus, tum qure dietari modo sumus. 
Nam lortasse qui.lam, non recte. quidem | ill:, sed 
eogitaverint. tamen, quasi voluptote superiorem os- 
tentare meipsum volens ac negüiter. insolescere, 
tractandum. hoc. argumentum susceperim.. ldem 
si quie simplieiter a. nohis dicnntur iniqua eum 
susceptione. acceperint, una opinione non recta su- 
peraliam cumulata, nobis illi quidem nihil. damni 
dabuut, (quid euim 3) 981 ipsl magis nocere sibi 
nüllu modo poterunt. Quippe non. modo nou sana- 
huntur, verum etiam morbo graviore proeuldul:io 
corripientur ; quod ipsum emendatu diflicile fuerit 
Haque rationem ipsius decori lioc primum ἃ vohis 
poscere putavi, viam uti nobls. repurgaremns ipsi, 
qua deinceps incederemus. Singulos igitur et uni- 
versos qui orationes hasce lecturi sunt, scire vulu- 
mus, nou ostentandi causa nos hec proferre, nec 
studio declaraodi, nos esse strenuos et. voluptatis 
contemptores, lias orationes. instituisse. Cer enim 
istuc, uisi forte mens mihi perierit, οἱ ipse mei 
prorsus oblitus sim ? Nemo enim me magis, opinor, 
expertus est. intemperanti;e tela ; nec. 9deo vulue- 


καὶ μετὰ διπλῆ: τῆ; πρησθήχηῃς “ τοῦτο piv διὰ τὸ 
σχῖμα, τοῦτο δὲ xal 8:ἃ σὲ, δι᾽ ὅν γε δή πουδεν 
ἐμαυτὸν εἰς τοντονὶ τὸν ἀγῶνα καθῆ χα, μηδὲ τοῦ 
καιροῦ παυτάπασιν ἐπιτρέπκοντος * εἰ μὴ τις ἂν 
τοῦτο ταῖπ, ὡς οὐδεὶς ἂν εἴρξῃ καιρὸς διχοίως τοὺς 
ἐπ᾽ ὠφελείᾳ 00 γιγνομένους ἐμῖν ἀγῶνας. Bodis- 
μαι δέ τινος πλάνης ἐλευθεουῦν ἐυΐους, ἤξη “-ειρὼ- 
μενος προαπφαλίσασθαι τοὺς ἀχοοατὰς, ὡς μὲ 
πειραθεῖεν ἑτέρας πλάνης, ἔχ τε τῶν ἄρτι λεχθέν: 
των, χὰχ τῶν ἤδη ῥηθησομένων. Ἴτως vp ἄν τν 
vt; οὐ καλῶς μὲν, ἐνθυμηθεῖεν δ᾽ οὖν ὅμω;, ὡς 
ὑπὲρ ἐχείνην δεῖξαι βουλόμενος ἐμαυτὸν, xal wx 
xofjfiu; ἀλσζονεύσασθϑαι, toutov τὸν λόγον ἕνεδτη- 
σάμην. Καὶ εἰ τὰ παρ᾽ ἡμῶν ἁπλῶς λεγόμενα prt 
ὑποψίας ἀδίχον λάδοιεν. δόξαν τινὰ οὖχκ ὀρθὴν ἐφ᾽ 
ἑτέραν δεξάμενοι ᾿ ἡμᾶς μὲν οὐδὲν παραδλάγουτ, 
τὶ γάρ ἢ) aud; δὲ οὐτοὺς, οἶμαι, οὐδὲν ἂν ἔχοιεν 
ὃ τι μεῖζον ἀδικέσαιεν. Οὔτε γὰρ ἰαθήσονται, às ᾿ 
xil προσνοσέσευτιν ἀτεχνῶς, ὃ δὴ χαλεπὸν εἰς 
διόρθωσιν. [Πρέπειν οὖν πρῶτον ᾧήθτν τὴν Uv 
ἡυῖν χλοθᾶραι, ἔπειτ᾽ ἐπ᾽ ἐχείνῃς βαξίσαι. ἴστω 
«οἶνυν ἕγαστος, χαὶ πάντες ἐμοῦ, ὅτο: τοῖς 26705; 
ἐντεύξονται, ὡς οὐ xat! ἐπίδειξιν λέγομεν, οὐδ᾽ 
ἡμᾶς αὐτοὺς γενναίους ἀποφῆναι βουλόμενοι, χαὶ 
τὴν ἐδηνὴν διαπτύοντας, τουτωνὶ τῶν λόγων ἡψά' 
μεθα. {θεν ; εἰ μὴ καὶ τὰ; φρένας ἀπολωλέεειν, 
χαὶ ἐμαυτοῦ παντάπταοι γῆθτν ἔλαθον. Οὐδεὶς τὰϑ 
οἶμαι μᾶλλον ἐμοῦ τῶν τς ἀχρσσίας πεκπείρατει 
θελῶν, οὐδὲ τραᾶῦ ατίας, ὡς; ἐγὼ, ἐκεῖθεν ἀπελή)ν- 
θεν. ἝἜγωγε καλῶς ἐμαυτὸν ἐπίσταμαι, ἃς o 
ἑπίοταμαί γε χαλῶς, ὅσον ἐνδέω τοῦ τιμᾷν ἐν ἄ τεει 


. κὴν συμμετρίαν. Ὥστ᾽ οὐχ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ, ἀλλ' 


ὅπω; ἂν δυνάμεως ἔχοιμι, ὑπὲρ ὠφελείως ἀπ)ῶ; 
ἐρῶ. 


ribus, ut ego, confectus ab ca discessit, Recto meipsum equidem novi, ϑίου! α diverso recte we tewe 
quantopere a cultu medócralionis omnibus in rebus absim. Quare nou mea, sel pro ratieee vEwaA 


mearum, simpliciter utilitatis causa disseram. 

Aio igitur voluptatem esse. bonum quiddam iis 
qui boni esse velint, et recte ac honeste ea utenti- 
lus, rein plane bonam ac honestam, viteque con- 
servatriceni, nec ullius couciliatricem mali, siquidem 
nos ita velimus, Ac. oportebat illam profecto et ex- 
sistere, et vit: mortalium adesse, οἱ cum auima- 


Φηυὶ οὖν εἶναι τὴν ἡδονὴν ἀγαθὸν τοῖς ἀγανοῖς 
ἐθέλουσιν εἶναι, xal τοῖς χαλῶς τε xal σεμνῶς χρυ» 
μένοις αὐτῇ χαλόν τι xal σεμνὴν ἄντικρυς, τῷ τί 
βίῳ συστατιχὺν ἡμῖν, χαὶ μηδενός γε τερόξενον τῶν 
χαχῶν, εἴγε ἐμεῖς βουλόμεθα. Ka ἔδει γε αὐτὴν 
ὑφεστάναι xai παρεῖναι τῷ βίῳ τούτῳ, καὶ συμπὸ- 


torum Υἱ τᾶν sp:tio poirrigi. Nam orationi proxime banc D ρεχταθῆνα: τῇ τῶν Euyoyov ζω. Τὰ γὰρ ἐναντία 


prxzcedenti, que contra voluptatem est babita, 
plane jom contraria pronuntio : qua δὶ vera sunt 
(et sunt saue vera, quemadimodum mox nobis hac 
compenéio quodau ostendet oratio, sí divinum 
nacta. favorem. fuerit), arguinentum omne con- 
fectum erit, probatuimque, voluptatem esse rem bho- 
nestam et optimam. Atque adeo vel unum quiddam 
brevissimum, mea quidem sententia, sulffecerit. 
Quippe si consideraveriimus, eum qui reapse bonus 
est, hanc animatorum natur insevisse ; quodque 
cujus auctor ipse est, id neque malum, neqne 
rejiculum csse queat, sed potius e contrario valde 
sit bonum ét expetendum, parebit. omnino, volu- 
ptatem per se. rem bonam et honestam esse , quod 


φημὶ τῷ πρὸ τοῦδε xas' αὑτῆς εἴρη μένῳ λόγῳ. Kel 
εἰ ταῦτα ἀληθῆ (ἔστι δὲ, ὡς ἡμῖν ὁ λόγος διὰ βρᾶ- 
χέων αὐτίχα δείξει, εἰ τῆς θείας ῥοπῆς ἀπολαύοι), 
τὸ πᾶν τῆς ὑποθέδεως εἴργασται, xal καλὸν xsi 
βέλτιστον τὸ τῆς ἡδονῆς ἡμῖν ἀποδέδεικται χρῆμα. 
Ἕν δὴ τι πάνυ βραχύτατον ἀρχέσειεν ἂν, οἶμαι. Εἰ 
γὰρ δὴ τοῦτο σχοπήσαιμεν, ὡς ὁ τῷ ὄντι ἀγαθὸς τῇ 
τῶν ἐμψύχων φύσει ταύτην ἐνέσκειρε, καὶ οὗπερ 
ἐχεῖνος αἴτιος, οὐχ ἄν ποτ᾽ εἴη τοῦτο κακὸν, οὐδ᾽ 
ἀπόθλητον, ἀλλὰ τοὐναντίον δαφῶς χαλόν «s σψφό- 
603 xai αἱρετόν" φανεῖται πάντως dj ἡδονὴ ἀγαθόν 
τι xal χαλὸν x30' αὐτὴν οὖσα, κατὰ τὴν ἐ παγγελίαν 
τοῦ λόγου. Ὅτι δὲ θεόθεν ἡ ἡδονῇ, οὐδενὸς οἶμαι 
δεήσεσθαι λόγον, Ἐπειδὴ γὰρ τὰ πάντα ἡμῖν ix 


405 


ORATIO Y. 


408 


Θεοῦ, ὡς δὲ χαὶ πᾶσι τοῖς ob3t, xat τοῦτό γε δόγμα A quidem de liac nostra pollicebatur oratio. Esse 


χοινόν * χοιγὸν xal τοῦτο γένοιτ᾽ ἂν, οἷμαι, δόγμα, 

ὡς ἡ f5ovh χαλὺν, xal δῆλον αὐτόθεν, "Ἢ γὰρ οὐχ 
ἔστι τὸ τῆς ἡδονῆς χρῆμα, fj παρ᾽ οὗ τὰ πάντα, 
χἀχείνη. ᾿Αλλ᾽ ἔστι γε πάντων ἡ ἡδονή. Θεόθεν ἄρα. 
Καὶ τἀχεῖθεν ἀγαθά. ᾿Αγαθὴ ἄρα, Οὐ τοίνυν σοι 
πλειόνων οἶμαι δεήσει, πρὸς τὴν τῆς ὑποσχέσειος 
ἔχτισιν. OO γὰρ ἔστιν, οὐχ ἔστιν ἄνδρα πιστὸν bud - 
pa: ἀτόμα τολμῆσαι πρὸς τοὐναντίον. Οἶμαι δὲ μηδ᾽ 
ἄπιστον, ἔχοντά γε νοῦν διακρίνειν, καὶ λογιζό- 
μενον, τὰς ὑπερθολὰς xal τὰς παραχρήσεις τοῖς o0 
καγῶς χρωμένοις εἶναι " τῆς δὲ ἡδονῆς τὴν σύστασιν 
αὖϑις εἶνα: τῇ συμμετρίᾳ τῆς μεταλέψεως. Ὥστε 
ἔξεστιν εἰπεῖν, Πρὺ τοῦ βαδίσαι ἔφθασας " ὅ τινι 
᾿ τῶν θείων ἀνδρῶν εἴρηται, ὑπερδολὴν εἰς ταχυ- 
τὴτα θέλοντι δεῖξαι, Οἶμαι δέ τινας τῶν παρόντων 
σαφέστερον ἐθέλειν ἀκοῦσαι, καὶ χρῆναι τούτοις πᾶ- 
ριμυθήσασθαΐ μοι δοχεῖ, ὅσον ἱχανόν. Ὅθεν δὴ διὰ 
πλειόνων ἐκθέμενος τὸν λόγον, ὀρθῶς γε ἔχον δείξω 
τὸ δόγμα, ἀνάγχαις, οἶμαι, πρεπούσαις,. Καίτοι 
δοχὼ μοι λίαν σαφὲς χατασχευάζειν ἐπιχειρεῖν. Κα- 
λὸν δὲ ὅμως εἰπεῖν xal τὸ καθ᾽ αὐτὸ συνιττάμενον 
ἀπὸ τῶν ἤδη ῥηθέντων διὰ χοινῆῇς (ὡς εἰπεῖν) ἐν- 
νοίας χαὶ ἀξιώμχτος, ἔτι χαὶ μᾶλλον συστῆσαι xal 
τῇ τῶν λόγων ἀκολουθίᾳ ἐν διαφόροις ἐπιχειρή- 
μαπι. Τὸ γὰρ δυοῖν συνιστάμενον, δύο δὴ τινας (ὡς 
εἰπ:ϊν) ὄχον πίδας, ἑδραιότερόν που τηῦ δι᾽ ἑνὸς ὡς; 
ἐξ ἑμισείας πως βεθηχότος, ὥσπερ ἐφ᾽ Ev ποδί. 
Ei δὲ χαὶ πλείοσιν ἐπερείδεται, πολύ γε τοῦτ’ ἄμει- 
νον. Καὶ δὴ σχοπῶμεν ὡδί. ᾿Αρξόμεθα δ᾽ αὖθις ἐχ 


τῶν προτέρων. Θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐξεὶς δύναται΄ 


θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ἔφη Παῦλος. Καὶ ὁδῷ 
βαδίζων ὁ λόγος, Θεοῦ συναιρομένου, συντόμως τὸ 
Υἱγνόμενον ἀπυδώσει, ἀποδείξα: μὲν ἐχεῖνα, ὧν μὴ 
δειχθέντων, οὐκ ἂν ἀρχούντως ἔχειν τὰ ῥηθησόμενα 
δόξαι" σ ὠπήσας δὲ πολλὰ, ἃ καὶ μὴ λεχθέντα φυγῇ 
τοῦ χόρον, οὐχ ἂν ἐνέγπάᾶι ζημίαν, οἶμαι, τῷ προ- 
χειμένω σχοπῷ. 


sane nostra hoc quodam modo instituatur. Ordiamur autem rursus ex antecedentibus ; 


d. mentam aliud poni nequit quam quod jactum est, 


vero voluptatem a Deo, nullius egere probationis 
arbitror. Nam cum omnia nobis, sicut et rebus uni- 
versis, a. Deo tributa sint, quod quidem communi 
receptum est sententia, sequitur, et hoc communo 
quasi quoddam esse placitum, voluptatem esse rem 
bonam, idque vcl hinc perspicuum est : vel eniin 
nulla voluptas est, vel ἃ quo cuneta sunt, ab eodem 
et ipsa. At vero voluptas est omnium : a Oeo igitur. 
Quis autem a Deo, bona sunt: bona igitur. Non 
ergo tibi pluribus, opinor, opus erit ad persolutio- 
nem rei promissz*. Non enim licet, non licet homi. 
ni fideli diversam ut in partem audeat o$ aperire ; 
imo nec infideli, mea quidein opinione; modo men- 
te, qua judicium ferre possit, praeditus sit ; et 
cogitet, qus nimia sint, una. cum abusibus, ad cos 
esse referenda qui non recte utantur ; voluptatis 
autem 'ipsius quasi furidamentum, in perceptionis 
moderamine consistere. Quo fit ut dicere mihi li- 
ceat : Ántequam iter occiperes, pervenisti ; quod 
divinus quidam vir dixit, nimiam quamdam celeri. 
latem volens ostendere. Arbitror autem. quosdam 
hic presentes dilucidius hzc sudire cupere ; quibus 
equidem gratificandum, dum satis eis flat, puto. 
Quamobrem pluribus omnem rationem explicans 
recte comparatum esse sententiam , necessariis et 
convenientibus, ut arbitror, argumentis probalo- 
Quanquam rem valde perspicuam astruere mili 
velle videor, nibilominus bonum est hzc explicare, 
quodque per se consistit ex iis qua jam dicta suut, 
per communem, ut ita dixerim, notioneu atque 
sententiam, magis etiam consentaneia rationibus 
probare, diversa per argumenta. Nam quod rebus 
daabus constat, duos quosdam, nt ita dicam, pedes 
habens, quodammodo siabilius cst eo quod pec 
unum aliquid, velut ex semisse, quasique pede dun- 
taxat uno consistit. Quod si etiam pluribus fulci- 
tur, louge id quoque melius est. Et consideratio 
quippe fun- 


ut Pauli verbis utar. Et ipsa oratio via quadam 
rationeque progredlente, opitulante Deo, coimpendiarie quod rectum erit cxponet : 
illis, quibus non probatis, baud satis bene consttuta qus dicentur videri 


demonstrati* 


queaut, niultisque — silen- 


tio prateritis, qua tametsi vitandi trdii causa prolata non fueriut, nullum tamen proposito scopo 


detrimentum, opinor, attulerint. 


Εἰ γοῦν ἡ φύσις τῶν ὄντων παρὰ 8:62, xai ἡ Ὁ Si ergo natura rerum a Deo est, et appetitus 


ἐπιθυμία πᾶσι τοῖς ζώοις ἐνέσπαρται, χαθάπερ xal 
προείρηται, xaY οὐχ ἔστιν ἔξωθεν τὸ ἐπιθυμεῖν, 
οὐδὲ ὑττερογενὲς, οὐδ᾽ ἐπίχτητον, ἀλλ᾽ ἔμφυτός τις 
δύναμις τῆς Ψυχῆς, xal ἀχώριστος, xal μέρος γέ 
τ' ταύτη: (εἰ βούλει λέγειν) τῆς τριμεροῦς τε καὶ 
ἀμεροῦς (λέγω δὲ νῦν περὶ τῆς λογικῆς τε xat fjue- 
τέρας), δηλονότι ἀγαθὸν fj ἐπιθυμία, ἅτε δὴ παρὰ 
Θ:οῦ τῇ Ψυχῇ δεδομένη οὐχ ἧττον ἣ τὰ ἀδελφὰ 
αὐτῆς μέρη, τὸ λογικόν τε xal θυμιχόν. Καὶ εἰ 
τοῦτο δοίη τις, ἀγαθὸν εἶναι τὴν ἐπιθυμίαν (δώσει 
δὲ γε πᾶς τις, o gat, οὐχ ὧν αὐθάδης τε χαὶ ἀλλό- 
κότος), ἀγαθὸν χαὶ fj ἡδονῇ φαίνεται, δι᾽ fiv τε ἔστιν 
ἐπιθυμεῖν, καὶ ἧς χωρὶς οὐδὲ τὴν ἐπιθυμίαν αὐτὴν 
εἰχὺ; f» δέ πον τῇ ψυχῇ ξυμπεφυχένα: τὴν πρώτην, 


cunctis animantibus insitus, sicut et ante dictum 
est, nec appetendi vis aut extrinsecus alicunde pro- 
venit, aut urta posterius est, aut ascititia, sed in- 
nata quedam et ínseparabilis animi facultas οἱ 
pars quzdam ejus, si quidem ita loqui voles, que 
tripartita pariter et partium expers est (loquor 
au:em 100d0 de anima rationis participe ac nostra), 
sequitur, appetitum esse rem bonam, veluti qui a 
Deo non minus aniio tributus sit, ac partes ipsius 
gerinang, ratiocinatriz et irascens. Ac si quidem 
aliquis dederit, appetitum esse rem bonam (dabit 
autem quilibet, opinor, qui neque contumax, ne- 
que insolens erit), parcebit et voluptatem esse rem 
bonam, propter quam aenetimus, ct absque qua 


467 


MANUELIS PAL/EOLOG! ie 


me ipsum quidem appetitum ab initio nataram Α Μάτην yàp ἂν παρὰ τὴν ἀρχὴν τὸ ἔπιθυμεῖν ime 


animo indituram fuisse, consentancum est. Frustra 
enim ab initio tributus nobis fuisset appetitus, si 
nonet illud exstitisset, in quo animus liae etiam 
jn parte posset in nobis efficax esse. At frustra fa- 
etum aliquid esse a Deo, tam dictu quam cogitatiu, 
nefarium fuerit. Sequitur ergo, vel animum a Deo 
mon esse factum, (quis autem οἱ animo przditus, 
et mentis particeps, hoc dixerit 3) vel esse creden- 
dum, voluptatem animo divinitus tributam, Cum 
enim prol atum 911, ne appetitum quidem esse de- 
buisse, si plane nihil exsisteret, in quo *ppetitus 
se id esse quod cst recte declarare posset, perspi- 
cuum prorsus est omnibus, nulla si voluptas esset, 
nec appetitum omnino exsistere debuisse, quippe 
manifestum est, oappetitam lx»titiz voluptatisque 
causa moveri, Nec enim est aliud quidplam, eujus 
hic cansa. moveri possit, Quapropter appetitu in 
hunc modum abolito, deque medio sublato, nec 
animus ipse remanserit. Etenim fleri nequit, vt 
animus aliqua re sus spoliatus, in 680 permanere 
statu, quo conditus fuit, possit ; quod sane de con- 
trario paret. Nau neque consentaneum e8!, neque 
fieri potest, ut animus aliquid extrinsecus as:u- 
mat, quo magis sit animus. Ideoque nec alterum 
fleri potest, ut aliquid scilicet amittat, Namutrum- 
que consimiliter absurdum est. Etenim animi erga 
δὲ invicem, quod ipsam attinet substantiae et 
ertum primum, :xqualiter et codem affecti sunt 
modo. Nequit igitur animus animo, vel etiam se 
ipso, naturam quod attinet, aut. deterior, aut me- 
lior fleri ; ideoque nee assumere quidpiam extrin- 
secus, nec suum aliquid amittere potest. Nam si 
reote affectus erit per se animus, ubi vel suum ali- 
quid amiserit, vcl quiddam extrinsecus assumpses 
rii, perspicuum est, cum rccte. affectum non csse, 
δὶ $uo in 8tatu maneat. At vero dum in eo manct, 
in quo conditus ab initio fuit, in summo bono ma- 
net. Ergo manifestum est omnibus, futurum, ut 
tunc magis male sit affectus (loquor autem ex. hy- 
polliesi), cum aliquid extrinsecus assnmpserit aut 
suum amiserit. Nam assumendo nimius evadet ; 
deficiendo quamdam quasi mutilationem sustine- 
bit. Atqui si animus integer ac bonus inveniri 
posset, appetitu destitutus, supeifluus el turpis 
^ t.*et ex appetitus accessione; sin illum nunc 
pulchrum.et integrum videmus, perspicue maui- 
festum erit, turpissimum cL imperfectum fore, 
"partis ademptione facta. Quippe contraria contra- 
riis non minus demonstrantur quam similia simi- 
libus. Neutrum igitur horum contrariorum cum 
bono congruet, de amissione loquor οἱ assum- 
píione, lmo potius perspicue necessarium est, 
utrumque animo infestum esse, tam accessionem 
scilicet quam detractionem, ut neque superfluum 
aliquid assumat, neque mutiletur quod integrum 
est. Quamobrem hoc explicato, fleri scilicet liaud 
posse ut animus incolumis sit absque appetitu, ea- 


dem ralione probatum arbitror, nec appetitum - 


γόνει, οὐχ ὄντος ἐχείνου, ἐν ὕπερ ἂν εἶχεν d 
ψυχὴ χαὶ χατὰ τόδε τὸ μέρος ἐνεργὸς ἣμὲν εἶναι. 
Μάτην δέ τι παρὰ Θεοῦ γεγονέναι βλάσφημον εἰπεῖν 
ἣ νοῦσαι. Συμβαίνει δὲ ὃ μηδὲ τὴν Ψυχὴν ix Θεοῦ 
γεγονέναι, (ὃ τί; ἂν εἴποι, ψυχήν τε ἔχων, καὶ ve 
μετέχων :) ὃ καὶ τὴν ἡδονὴν τῇ ψυχῇ θεόθεν εἶνει 
πιστεύειν. Ἐπειδὴ γὰρ δέδεικται, ὡς οὐδὲ τὶν 
ἐπιθυμίαν ἐχρῆν elvat, οὐδενό: τινος ὅλως ὄντος, 
ἐφ᾽ ᾧπερ ἂν χαλῶς ἐπκεδείχνυτο αὐτό γε τοῦτο o$71 
ἐπιθυμία, δῆλον ἂν εἴη πᾶσιν ἑξῆς, ὧς xal τὸ; 
ἡδονῆ: μηδαμῶς οὔσης, οὐδὲ τὴν ἐπιθυμίαν γε 
ἔδει τοπαράπεν συνεστηχέναι. Πρόδηλον γ8ρ ὡς 
fj ἐπιθυμία δι᾽ εὐφροσύνην καὶ ἡδονὴν ἔχει τὴν x- 
νησιν. Οὐ γὰρ ἔστιν ἕτιρόν τι τῶν πᾶντων, δεὲβ 
οὗ δέπουθεν αὕτη ἂν χινηθείη: Θὕτω δὲ τῆς ἐπκ-:- 
θυμίας ἀρθείτης, καὶ παντελῶς ix μέσου γὙεγενη- 
μέντς, οὐδὲ τὸ τῆς Ψυχῆς χρῆμα παρέμεινεν ἄν. 
Οὐ γὰρ ἔστι τὴν ψυχὴν ἀφαιρεθεῖσάν τι τῶν αὑτῆς, 
ἐν f, γέγονε χαταστάδει μεῖναι. Δῆλον δὶ ix τοῦ 


ἐναντίου. Οὐδὲ γὰρ εἰχὸς, οὐδὲ ἐνδεχόμενον, προῦ- 


λαθεῖν τι θύραθεν τὴν ψυχὴν, ὥστα καὶ μᾶλλον ᾧ»» 
yt» γενέσθαι. Οὐχοῦν οὐδὲ θάτερον δυνατόν ἔστι, 
€) ἀποδαλεῖν φημι. Ὁμοίως γὰρ ἕκάτερον ἄτοπον. 
Αἱ γὰρ ψυχαὶ καὶ πρὸς ἀλλήλας, χαὶ πρὸς αὐτὰς, 
ἴσως ἀειδήποτε xal ὡσαύτως ἔχουσιν ὅσα κατὲ τὴν 
οὐσίαν αὐτὴν, xal τὸ ἐξσαρχῆς εἶναι. Οὔκουν γε 
Ψυχῆς ἣ χείκων, f, βελτίων, οὐδὲ ἑαυτῆς ποτε, χατὸ ᾿ 
τὴν φύσιν γενέσθαι οἷός τε, o2 tolvuv οὐδὲ δέξασϑαΐ 
τι τῶν θύραθεν, οὐδ᾽ ἀποδαλεῖν τῶν οἰκείων. Εἰ 
γὰρ ὑγιῶς ἕξει γε τὸ χαθ᾽ αὑτὴν ἡ ψυχὴ, f ἀξυδε- 
λοῦσά τι τῶν αὐτῆς, ἣ xai ἔξωθεν προσλαδοῦσε * 
δῆλον, ὡς οὐχ ὑγιῶς ἂν εἶχεν, kv τῷ καθ᾽ αὐτὴν 
μένουσα, ᾿Αλλὰ vov γε μένουσα &o* ᾧπερ τὴν ἀρ- 
χὴν ἐγεγόνει, ἐν τῷ ἄχρῳ τοῦ χαλοῦ μένει. Ὥστε 
πᾶσι φανερὸν, ὡς τότε μᾶλλον κακῶς ἕξει [ἐξ ὑτο- 
θέσεως δὲ λέγω), ὅταν τι τῶν θύραθεν ἐπϑέξχιοι, 
ἣ τῶν ἰδίων ἀποδάλῃ. Τῇ μὲν γὰρ προσλήψει ὑπερ᾽ 
δαλεῖ " τῇ δὲ ἐλλείψει ὡσπερεί τινα πήρωσιν ὑπὸ» 
στήσεται. Καὶ μὴν, εἰ ἣν τὴν ψυχὴν &xepalay κεὶ 
καλὴν εὑρεθῆναι, τῆς ἐπιθυμίας ἀπούσης, περιττὴ 
κως χαὶ αἰσχρὰ γένοιτ᾽ ἂν τῇ τῆς ἐπιθυμίας προσ-᾿ 
θήχῃ. El δὲ νῦν αὐτὴν καλὴν καὶ ὁλόκληρον ὁρῶ" 
μεν, εὔδηλον ἂν εἴη σαφῶς, ὡς ἣν ἂν αἰσχίστη καὶ 


D ἐλλιπὴς τῇ τοῦ μέρους ἀφαιρέσει. Τὰ γὰρ ἕναντί 


τῶν ἐναντίων ἀπόδειξις οὐχ ἧττον ἣ τὰ Buowa τῶν 


᾿ ὁμοίων. Τοιγαροῦν τῶν ἐναντίων οὐδέτερον τῷ χαλῷ 


συμδήσεται ᾿ τὴν ἀποδολήν φημι xal τὴν πρότλη- 
qw. Μᾶλλον δ' ἀναγχαῖΐον σαφῶς ἐστι xal πολι- 
μίως ἔχειν ἑκάτερον τῇ ψυχῇ, δηλαδὴ xal τὴν προ:- 
θήχην, καὶ τὴν ἀφαίρεσιν" ἵνα μῆτε περιττόν τι 
προσλάθῃ, pts πηρωθῇ τὸ ὁλόχληρον. Οὐχοῦν ὡς 
τοῦτο γέγονε δῆλον, μὴ οἷόν τε εἶναι τὴν ψυχὴν 
διαμένειν ἐπιθυμίας χωρὶς, τὸν ἴσον, οἶμαι, δέδει- 
χται τρόπον, μηδὲ τὴν ἐπιθυμίαν συνίστασθαι δυνά» 
κὸν εἶναι, τῆς ἡδονῆς μηδαμῶς οὔσης. "av" οἱ δὲ 
ταύτης ἀπούσης οἷόν τέ ἐστι διασώζεαθαι τὸ τῆς 
ψυχῆς χρῆμα, εἴπερ τῇ μὲν ἡδονῇ τὴ» ἐπιθυμίαν, 
ταύτῃ δὲ τὴν ψυχὴν ὁ λόγος γε ἡμῖν ἔδειξε συναν 





403 


Qv fj τουτὶ φανερὸν, ὡς ἄρ᾽ ἐμπέφυκε τῇ Ψυχῇ διὰ 
«οὐ ἐπιθυμητιχοῦ μέρους f) ἡδονὴ, οὖσά γὲ τις 50- 
ναμις αἱτοῦ οὐσιώδης καὶ ἀχώριστος παντελῶς. 
Ὥστ᾽ ὅπερ ὑπισχνούμεθα δείξειν, ἀγαθὸν εἴληφε 
«ἔλος, Θεοῦ συναιρομένον, βραχέσι λόγοις. Εἰ δὲ xal 
πλειόνων fjv χρεία, ἐξῆν γε δήπου xol τοῦτο μετὰ 
πολλῆς τῆς ῥᾳστώνης γενέσθαι. Πέφυκε γὰρ τἀλη- 
θὲς οἴχοθεν πηγάζειν τὰς ἀφορμὰς τῆς ἑαυτοῦ συ- 
στάσεως. Ἐπεὶ δὲ ἅλις ἔχει τὰ περὶ τούτου, καὶ δέ- 
δειχται ἡ ἡδονὴ ξυμπεφυχυῖα μὲν τῇ Ψυχῇ, θεόθεν 
δὲ αὐτὴ δεδομένη, ἀγαθὴ δὲ ἀναγζχαίως (τὰ γὰρ ix 
-. Θεοῦ τοιαῦτα)" φέρε καλὴν αὐτὴν ἀποδείξωμεν καὶ 
ἀπὸ τῶν πραγμάτων αὐτῶν. μετὰ λογισμῶν, ἣν οἷοί 
«ε γενώμεθα τοῦτο ποιῆσαι. 


ORATIO V. 
ρουμένην. Tav: δὲ εἴρηταί μοι καὶ χατεσχεύασται, À consistere posse, si nulla voluptas sit; 


A0 
ideoque si 
ea nulla sit, ncc animus ipse salvus esse poterit, 
quandoquidem appetitum cum voluptate, cum ap- 
petitu animum quoque tolli e medio probavin:us. 
Ilec autem a me dicta sunt et constituta, ut ma- 
nifestum sit, innatam esse voluptatem aninio. per 
ejus partem appetentem, qu: substantialis et. in- 
separabilis omnino facultas illius sit. Adeoque bo- 
num àd finem perductum est, adjuvante Deo, 
paucis sane verbis, quod ostensuros nos polliceba- 
mur. Quod si pluribus opus esset, etiam id perquam 
facile prestare possemus. Ea namque veritatis est 
natura, ut occasiones et causas stabiliendi seipsam 
ex se quasi fonte quodam profundat. Sed quia res 
satis est explicata, probatumque, voluptatem ani- 


mo ἃ natura inditam ac divinitus nobis cqncessam, adeoque necessario bonam esse (sunt enim 61:8 - 


modi 


que a Deo proficiscuntur), age, de ipsis etiam rebus eam bonam demonstremus, Won 


sine ratiocinationibus, si quidem id facere poterimus. 
Πολλαχόθεν μὲν οὖν ἔσται x2:aqavic, ὡς δύναται B. De multis ergo parebit, posse voluptatem iuve- 


ἡ ἡδονὴ χαθαρεύουσα xaxov εὑρεθῆναι, εἴ clc γε 
ἐχείνῃ χρῷτο, ὡς δέον χρῆσθαι. Τὸ γὰρ, οἶμαι, ἐφίε- 
σθαι xal ἐπιθυμεῖν τῶν ὡς ἀληθῶς ἐφετῶν xal ἐπι- 
θυμεῖσθαι διχαίων, καὶ ταῖς ἀπὸ τούτων αὖθις ἦδο- 
ναῖς ἐπαγάλλεσθαι, οὐδεμίαν γε δικαίαν δέξαιτ᾽ ἂν 
μέμψιν, ὅπου γε xaX τοὐναντίον πολλοὺς ἐπαίνους. 
ὙΦ᾽ ἡμῶν γὰρ ζητουμένη fj ἐπισυμδαίνουσα τοῖς 
ζητουμένο'ς δι᾽ ἐχεῖνό γε χαὶ μόνον, ὃ τῇ φύσει δέ- 
δοται ζητεῖν ἐξαρχῆς εὐθὺς, δηλονότι τὸν Θεὸν, τὴν 
ἀρΞτὴν, τὴν ἑαυτῆς σύστασιν, πῶς οὐχ ἂν εἴη δικαία 
ἡ ἐδονὴ ἀγαθὴ νομίζεσθαι, καὶ καλοὺς ἐργαζομένη 
τοὺς αὑτῆς: σωφρόνως μετέχοντας ; Αὐτίχα γοῦν ἐν 
τιῖς ἐπουρανίαις δυνάμεσιν, ἐν αἷσπερ οὐκ ἐνδέχεν 
«αἱ τι τῶν οὐχ ἀγλθῶν εἶναι, εὕροι; ἂν ἀμφότερα" 


καὶ τὴν ἐπιθυμίαν φημὶ, xal τὴν ἡδονὴν * Εἰς ἃ C 


ἐπιθυμοῦσι, φησὶν, ἄγγελοι παραχύψαι. Καὶ ἀπέ- 
φαυτος, καὶ ἄληχτος καλεῖται ἡ ἡδονὴ, ἢ τοῖς ἀσω- 
μάτγις ἀεὶ σύνεστιν. Αὕτη παρὰ τῶν ἁγίων ἀνδρῶν 
xaY τρυφὴ, καὶ εὐφροσύνη προσαγορεύεται, καὶ εἴ 
τι τοιοῦτον. Αὕτη xal δικαίων ψυχαῖς συνέστα: διηῆνε- 
χῶ;, ἐντεῦθεν λαδούσαις τῆς ἡδονῆς τῆς ἐχεῖ τὸν 
χαλὸν ἀῤῥαδῶνα. El δέ τις μέγα νομίζει τὸ τὴν αὖ- 
τὴν tol; ἀσωμάτοις τρυφὴν ἡμᾶς ἔχειν, χαὶ ἀπο- 
λαύειν τῶν ἐχείνοις ἀπολαυστῶν μετὰ τῆν ἐνθένδε 
ζωὴν, ἀχουσάτω γε χἀχεῖνο, ὡς χαὶ ἐνταῦθ᾽ ἡμῖν 
ἕξεστι τούτου μετέχειν τοῦ ἀγαθοῦ. Τοῖς γὰρ εἰσά- 
παξ καθαροῖς, ἣ χεχαθαρμένοις, χάρις ἐχεῖθεν ἐπι- 
φοιτᾷ, fi γε μέλλουσι συνεῖναι τὸν πάντα χρόνον, εἰ 
xal ἀδρανέστερίν πως καὶ ἀμυδρότερον ἐνταυθοῖ 
τοῦτο γίνεται. Διὰ γὰρ τὸ ἐπιπροσθυῦν ἤδη σῶμα 
τῇ τῆς ψυχῆς θεωρίξ xa τὰ ἀπὸ τοῦδε πάθη, χαὶ 
tX; διὰ ταῦτα φροντίδας, οὐδὶν ἂν δῆπον χαθαρῶς 
τῶν θεωρητῶν θεωρήσαιμεν, ἣ τῶν ἐφετῶν ἀπολαύ- 
σαιμεν. Τοῖς γε μὴν ἀϊδίοις μηδενὸς τοιούτου tap- 
ενοχλοῦντος χαθαρώτερον ἐφεῖται ἐπιθυμεῖν xal 
εὐφραίνεσθαι τὰ ἐπιθυμητά γε χαὶ εὐφραντὰ, ταυτὸ 
δ᾽ εἰπεῖν τὰ ἡδέα. “Ὅθεν ἀεὶ μὲν θεωροῦσιν ὡς ἕνεστι 
τὸ βασιλιχὸν χάλλος, καὶ τῆς ἐχεῖθεν ἀστραπῇ χοι- 
νωνοὶ γίνονται, xal τῆς θαυμαστὴς ἀπολαύουσιν 
ὥρας. Κόρον δὲ οὔτε ἔλαθον, οὔτε λήψουται. Maxá- 


niri, quxe immunis sita vitiis, sl quis ea sic utatur 
quemadmodum uti oportet. Nam, ut equidem arbi- 
tror, ea tum appetere, tum concupiscere, qua vere 
sunt optabilia meritoque coneupiscenda, quaque 
de his voluptates exsistunt, iis delccetari, nullam i 
quidem justam reprehensionem meretur, si non e 
diverso multas potius laudes. Quippe si voluptas a 
nobis ea quiratur 4:8 rebus investigandis ultro 
accedit, et propter hoc solum quod statim ab ini- 
tio nature datum est, ut quxratur, ρα Deuni, 
viriutem, suimet conservationem : quonam pacto 
non ietxe jure bona ducatur esse voluptas, qux»quae 
bonos efficiat, quotquot eam rite percipiunt? Pri- 
mum in ipsis copiis ccelestibus, in quibus fleri ne- 
quit ut aliquid non bonum exsistat, utraque licct 
invenire, tam concupiscentiam dico quam volupta- 
tem, nam perscriptum legimus : Quz inspectare 
angeli cupiunt. Hidem finis expers dicitur ea vo- 
luptas qu istis corporum expertibus semper adest. 
Iluic sancti viri et deliciarum, et latitiz, aliaque 
nomina tribuuut. Ilxc et justorum animis z:eternum 
aderit, eum in altera vita praeclarum voluptatis 
coelestis arrhabonem acceperint. At si quis ma- 
gnum aliquid esse ducit, quod easdem cum incor- 
poreis delicias habituri nos simus, et post haué 
vitam iis fruituri, quibus illi fruuntur, is velim da 
nobis audiat, ia hac quoque vita nos ejus, . boni 
participes esse posse. Nam semel puris aut répur- 
gatis ea contingit grati, qua omni sunt vo frui- 
turi, quamvis hoc et imbecillius- quodam modo et 
imperfeciius in hac vita fiat. Eterim propter cor. 
pus illud nostrum, quod jam in contemplatione 
animi quasí luminibus obstruit, et. propter ortos 
inde morbos sequentesque deiiide sollicitudines, 
nec res contemplandas pure contemplari, nec expe- 
tendis frui possumus; zternis autem cum nihil 
tale molestum sit, purius et expetenda expetere 

et. leiitiam parientibus, hoc est. jucundis, oblectari 
permittitur. Ideoque semper regiam illam venn- 
statem pro viribus iptyentur, ac profecti indidem 


em . 


A1 


MANUELIS PAL.EOLOGI li 


fulguris participes efficiuntur, admirandaque pul- A £tov οὖν ἂν εἴη ταύτην ἡμᾶς ἐθέλειν xapzovsie 


chrtudine fruuntur... Eosdem. nec. ulla. cepit un- 
quam, nec capiet satietas, [Itaque beati erimus si 
voluptatis hujus fructum percipere velimus, totis- 
que viribus ca persequi, quzecunque nos ad illam 
solam cucuni,. Quo! »i alia quoque voluptas esse 
mo'erata visa fuerit, ea moderatis itidem frui 
licebit ; naui cuti n:oderata si!, 2 moderatis mode- 
tale pe:cipielur. Ac. quicunque sic facere licet, ul 
nulla nos obligent culpa, &ed lzutiam afferant. et 
utilitatem, nec. impedimentum aliquod. vituperio 
dignum habeant, ea vero et honesta, et bona et 
laudabilia mente. prezditi. ducunt. Nam ejusmodi 
quiddam voluptas est : quotquot ea moderate $0- 


τὴν ἠδονῖν, χαὶ διώχειν ὁπόση δύναμις, ὅσα tÀ 
ixt/vrv μένην ἐνάγει. Καὶ εἴ τις δ᾽ ἂν ἑτέρα copa 
φανείς, μεθεχτὴ ἂν εἴη τοῖς σώφροσι. Σωφρόνε 
γὰρ τοῖς σώφροσιν ἡ σώφρων μεταληφθήσετα:. Ex 
δοαπερ ἔξεστι ποιεῖν τῶν οὖκ εἰς εὐθύνας ἡμᾶς áp 
των, ἀλλ᾽ εἶεν plv εὐφοόσυνα, εἶεν δὰ ὠφέλιμα, κὲ 
οὐδὲν αὐτοῖς προδίσταται τῶν ἐν αἰτίᾳ καὶ pipis. 
καλά τε δὴ rov, xal ἀγαθὰ, καὶ ἐπαινετὰ τοῖς τι 
νοῦν ἔχουσι. [Τοιοῦτον γὰρ τὸ χρῆμα τῆς dbert; 
οἷς ἂν μεμετρημένως συγγένοιτο xai σωφρόνως, 
πρὸς τῷ unbayuo; ἐκείνους λυπῆσαι, f) κατά τι (t- 
μιῶσαι, ἐχαρίσατό τε xal ὥνησεν ἣ ἐνταῦθα, ἢ 
bat, ἢ xat ἐν ἀμφοτέραιν ταῖν ζωαῖν. 


brieque usi fuerint, praeterquam quod illos nulla molestia, nullo detrimento |afficit, etiam aliquid gram 
stque u:ilis rei vel in hac, vel in altera, vel in utraque vita praestat. 


Quamolrem voluptas, uti nos probaturos afíir- B 


mabamus, bona res est. Quod δὶ alicui noxia fue- 
rit, ad ipsius hoc abusu: referatur, qui modum 
non àervet aut. servare nolit. Debent enim illi qui 
ex priscripto rationis vivere cupiunt, omni abusu 
repudiato, tantum voluptatis per sensus omnes per- 
cipere, quantua implenda necessitati atis est, nec 
ulterius progredi. Quippe si male quis wtatur 
(malum autem, quidquid nimium), non quod. recte 
mobis utendum datum est, eed intemperantia pari- 
er, et is qui male utitur, culpandus venit. Jtaque 
si me quis uti consiliario velit, vitia sibi propria 
voluptati attribuat nemo, Nam equidem magno re- 
dimerem, si voluptatis causa nulla mihi sustinenda 
eulpa foret; quippe mibi pra cateris omnibus hoc 
axpediret. Nunc ita minime res babet, sed contra- 
rium potius ln modum. Etenim si. voluptati culpam 
ascribere liceret, quoties peccamus, atque [18 nos 
omni liberari ncgotio, ne unus quidem ex iis qui 
punientur omnino plecteretur. [mo vero si vel 
hoc locum haberet, ut ii merito excusarentur qui 
per intemperantiam — peccaut, tamen ne sic qui- 
dem malum hoc leve foret, Nam malum aliquod de- 
signauti, hoc ipsum malum est, tametsi nullas det 
ponas, uec €0. nomine teneatur, Enimvero mibi 
conduxer:t ad tribunal judicis haud sisti, ut causam 
male gestorum dicam. Cum enim Davidem ipsum 
audiamus obsecrare Judicem illuin, ne secum e1- 
periri judicio velit, quis, quaeso, tam audax cst ut 
non ad ipsam duntaxat judicii mentíonem contre- 
miscat ? Optandum esset illis voluptatis mancipiis 
(adversarium modo meum compello) ut ita res esset 
affecta, quemadmodum tu dicebas, nimirum ut ea 
vis voluptatis foret, ut illos omnino deliros esse 
probaret, qui ejus excessus vitare cupiant. Sed ad- 
modum vercor ne alia veritatis sit ratio quam qui- 
dam arbitrantur ; nam esse rem plane diversa ra- 
tione comparatam aio, quippe vis ejus illa tyran- 
nica merum est delirium, *odo quis ita velit. 
Atque hoc illud est quamobrem. justus ille judex 
poenas a nobis exigat, quoties illam mandatis ipsius 
anteponimus. Etenim si vis ejus invicta foret, cum 
in animos irrumpit, nec supplicium de nebis Deus 


Ὥστε χαλὴ ἡ ἡδονὴ, ὡς ἰδχυριζόμαθα δείξειν. 
δὲ καχή τινι γένοιτο, τῇ ἐχείνου ἂν γένοιτο παβα- 
χρήσει, καὶ τῷ μὴ τιμᾷν τὸ μέτρον, f) μὴ βούλε- 
σθαι. Δεῖ γὰρ τοὺς λύγῳ ζῇν αἱρουμένους, π253.ν 
πιράχρτοαιν δια πτύσαντας, τοσοῦτον χαρποῦσθαι τῆ; 
ἡδονῖς διὰ πχτῶν τῶν αἰσθέσεων, δδον τὸ ἐνδέον 
ἀναπληροῦν, xal μὴ περαιτέρω χωρεῖν, Ἐπεὶ εἰ 
χρῶτό τὶς xaxo; (καχὲν δὲ ἡ ὑπερξἝολἢγ), οὐχὶ τοῦ 
κα) ὥς πρὺς χρῖ τιν ἡ μῖν δεδομένου, τῆς δ᾽ àzpacla; 
xai τοῦ χρωμένου γίνεται σαφῶς τοῦγχλτμα, Μη- 
δεὶς; οὖν τὰ υἰχεῖα χαχά, ἐμοὶ συμιδούλῳ χρώμενο;, 
ἀνατιθέτιυ τῇ ἠξυνῇ. Πριαΐμην γὰρ ἔγωγε πολλοῦ 
τὸ υἡἢ μέλλειν εὐθυνεῖσθαι τῆ: ἄδυνζξις ἕνεχ:. Ἐμοὶ 
γὰρ μᾶλλον τῶν πάντων συνήνεγκεν ἂν τοῦτο. Νυνὶ 
δὲ τοῦτο οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ τοὐναντίον bstlv. El y3p 
ἦν τὴν ἐδονὴν αἰτιᾶσθαι, ὅταν ἀμοαρτάνωμεν, χεὶ 
ταύτῃ γε πραγμάτων ἡμᾶς ἀπηλλάχθαι, οὐδ᾽ ἂν εἷς 
δίχην εἰσεπράττετη τῶν εἰσπραχθὴ σομένων γε Ξάν- 
«ως. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ xal τοῦτό γε fv, ssparttisfa! 
γε δικαίως τοὺς δι᾽ ἀχρασίαν ἀμα, τάνοντας Xy gl 
ἂν οὐδ' οὕτω χοῦφον τὸ δυσχερές * τῷ vip Witwe 
μένῳ τὸ πονηρὸν αὐτό γε τοῦτο κακὸν, xàv μὴ Ue 
τινὰ δίχην, x3y οὐ καταστῇ πρὸς εὐθύνην" τὴ} 
ἐμοὶ συνήνεγχεν ἂν τὸ μὴ τῷ βήματι τοῦ xovvo 
T302817, vat, ὥστε δίχην ὑποσχεῖν τῶν οὐ χκαλὼς T* 
πραγμένων. Ὅτε γὰρ ἔστιν ἀχούειν αὐτοῦ Δαδὶδ, 
τὸν κριτὴν παρχιτουμένου, ὡς ἂν μὴ πρὸς εὐθύνας 
ἐχείνῳ γένοιτο" τίς οὕτω τολμηρός ἐστιν, ὡς μὴ xal 
τῇ μνέμῃ τῆς δίχης μόνῃ χλονεῖσθαι; Ἔρμαιον ἂν 


D ἦν τοῖς τῆς ἡδονῆς δούλοις (ὁ λόγος Ok πρὸς ἀντι" 


λέγοντα), εἰ τὰ ταύτης, ὡς σύ γε φὴς, εἶχε" λέω 
δὴ τὸ δύναμιν ἔχειν τοιαύτην τὴν ἡδονὴν, ὥστε καὶ 
τοὺς βουλομένους διαϑυγεῖν τὰς ἐχείνης ὑ περέολὰς, 
ἀπ΄ δεικνύναι λτροῦντας. "H πὸν ὃὲ μέγα δέδοιχ:, 
μὴ οὐχ, ὥς τισι νομίζεται, τἀληθὲς εἴη. Ἕναλλὰξ 
γὰρ ἔχειν τὸ περὶ ταύτης ἐγώ φημι. Τὸ γὰρ τυραν» 
νῦν αὐτῆς λῆρος, εἰ βούλοιτό τις. Καὶ τοῦτ᾽ ἔστι 
τὸ ποιοῦν τὸν δίχαιον χριτὴν εἰσπράττειν γε ἡμᾶς 
δίχην, ἐπειδὰν ἐχείνην θῶμεν πρὸ τῶν αὑτοῦ Ἰξροσ- 
ταγμάτων. Ἐπεὶ, εἰ ἣν τὸ ταύτης ἰσχυρὸν ἀήττητον, 
εἰ: τὰς Ψυχὰς εἰσχωμάπαν, οὔτ᾽ ἂν δίκην ἀφ᾽ ἡμῶν 
ἐλάμθανεν ὁ κρίνων Θεὸς, εἰ δι᾿ ἡδονὴν παρευδοχι- 
μεῖτο τὸ ἐχείνου θέλημα, οὔτ᾽ ἂν τὴν ἀρχὴν ἡμᾶς 








453 


ORATIO Y. 


V 


xaz' ἐκείνης ὥπλιζε ταῖς θαυμασταΐς τε ἐντολαῖς xaX À ille judex noster sumeret, voluntatem ipsius volu- 


παραινέσεσι. 


Σύμφημι δέ γε τῷ 'λόγῳ τῷ xatapyde, ὡς ἄρ" 
ἔστιν ἡ ἡδονὴ τυραννιχώτατον πάθος, xal τὴν περὶ 
ταύτης εἰχόνα οὐδαμῶς μέμφομαι. Οὐδὲ γὰρ ἀπά- 
δει τοῦ ταύτης τρόπου. Οὐ "μὴν [δὲ χατὰ πάντων 
ἑξῆς ἀνθρώπων τοσαύτην χέχτηται δύναμιν, ὁπότης 
ὁ λέγων ἐδούλετο" μόνην δὲ τῶν οὐ γενναίως ἀνθι- 
σταμέ.ων ταῖς αὐτῆς ἐφόδοις xal προσθοηλαῖς. Δῇ- 
λον δέ" ἀνδράσι γὰρ προσπεσοῦσα φορᾷ δριμεῖΐ, 
χῦμά τι πρόδολον ἔπαισς μεγίστοις λίθοις εἰς ἕν τι 
χαθηρμουμένον ἀρίστῃ τέχνῃ, χαὶ διελύθη, μηδὲν 


ptatis causa reprobantibus, nec ab initio nos adver- 
$us illam admirabilibus mandatis et adinonitionibus 
armasscet. 

Assentior equidem priori orationis parti, volu- 
ptatem esse vium longe violentissimuim, nec ex- 
pressam illius imaginem reprehendo : non. enim 
abhorret ab illius ratione ac more. Verum non ad- 
versus omnes pariter homines tantam illa vim. 60» 
tinet, quantam orator iste statuit, sed. duntaxat in 
eos qui fortiter ejus impressionibus haud resistunt. 
Quod sane vel hinc paret : quoties enfim acri cum 
impetu viros adoritar, instar fluctus alicujus ob- 
jectam molem, de tiaximis lapidibus arte singu- 


loyósav* ἐχείνων δὲ τὰς ψυχὰς τῇ ποιχιλίᾳ τῶν p lari. compactam, ferit, irritoque conatu dissipatur. 


ὁρεχτῶν χαθάπαξ ἀνῃρημένη, ὡς μηδὲν εἶναι 3ot- 
πὸν, ἣ τὴν μὲν ἐπιτάττειν, τὰς δ᾽ εἴχειν, εἰς ὅ τι 
χείριστον αὐτὰς παραπέμποι, χαὶ οἱονεὶ πρὸς τὸ 
πέλαγο; τὸ ᾿Ατλαντιχὺν, τὸ πέρα Γαδείρων, τὸ ἄπλε- 
τον. Καὶ γάρ τοι ταύτας τὰς ψυχὰς καὶ παρασύρει, 
xal ἀπηπνίγει, χειμάῤῥων δίχην, ἐξ ὑετοῦ καταφε- 
ρομένων πάνυ ῥαγδαίου σφοδρᾷ τινι ῥύμῃ xol φο- 
6epi, δούπῳ χαὶ μόνῳ ποιούντων φρίττειν. Δῆλον 
γὰρ εἰς οἷον ἐμπίπτομεν βάραθρον, ὅταν τὰ; ἡνίσς 
δ)λα: ἀφῶμεν τοῦ ἐπιθυμητικοῦ τῆς ψυχῆς μέρους. 


Πλὴν ἀλλὰ τῶν ἀρετῇ καὶ λόγῳ καθωπλισμένων οὐδ᾽ - 


ἂν οὐδένα τρώσεις τὸ ἐκείνης ὁπωσοῦν βέλος. Ὡς 
ot γε ἄνδρες, εὖ [501, τὴν δώφρανα xal ἀναγχαίαν 
ἡδονὴν σὺν τῷ χαιρῷ χαρπούμενοι, ταντησὶ τῆς 
ἀχολάστου, τῆς ὑπὲρ χρείαν, χαταγελῶσιν, ὡς οὐ- 
δὲν ἱερὸν οὔσης, ἐπειδὰν παντοδαπῇ μὲν γένηται, 
προτείνῃ δὲ σὺν μηχανῇ τε χαὶ ποιχιλίᾳ πᾶν ὁτιοῦν 
χἀλλιστόν τε xal ἥδιστον ταῖς τοῦ σώματος αἰσθή- 
σεσι, δι᾽ ὧν ἰσχύει xal περιγίγνεται, εἰ μὴ κοσμίως 
αἱἰσθάνοιντο τουτωνὶ τῶν αἰσθητῶν, καὶ τοῖς ἡδίστοις 
ἐδύνοιυτο μετὰ λογισμοῦ, Ὥστε τὸ πᾶν τῆς ὑπερ- 
(λῆς, καὶ τοῦ πολλοῦ, καὶ τῆς ἀμετρίας. Kol ταῦθ᾽ 
ἡμέτερον ἔγχλημα, χαθάπερ xal προ:ίρηται, οὐχ 
ὡς αὑτῷ σοι δοχεῖ, Σὺ μὲν γὰρ, ὦ τὰν, ὡς ἔοιχε, 
σαυτὸν αἰτίας ἐλευθεροῖς, χαὶ τὴν ἀκρασίαν οὐδὲν 
λογίζῃ. καὶ τὴν ἐθελούσιον χίνησιν παρ’ οὐδὲν τί- 
θης * μόνην δὲ τὴν ἡδονὴν ἄνω καὶ χάτω στρέφεις, 
αἰτιώμενος ἁπλῶ; πρὸς ἅπερ ἄν ποτὲ σοι πραχθείη 
εἰς αὐθάδειαν xal τέρψιν. Καὶ παραινῶ σοι φείδε- 
cxt τῶν τοιούτων χρίδεων, καὶ μαχρὰν ἀπέχεσθαι 
τουτωνὶ τῶν λογισμῶν, πόῤῥω που καὶ τούτων ὄν- 
τῶν τῆς ἀληθείας. Ποιεῖν γὰρ παραπλήσιον, ὥσπερ 
ἂν εἰ φάρμακον ἔδει σε πεπωχέναι, ὑπὸ ἰατρῶν 
ἀρίστων ἐσχενασμένον, εἶτ᾽ ἀκαίρως αὐτὸς χρησά- 
μένος τῷ φαρμάκῳ, πρὸς τοὐναντίον ἐχόάντος σοι 
τοῦ βουλήματος, ἀφεὶς σαντὸν ἐπιπλήττειν, σὺ δὲ 
διαδάλλεις τὸ φάρμακον, χαὶ τοὺς ἐκεῖνο σοφῶς χε- 
ράπαντας. Οὐ μόγον δὲ τὰ παρὰ τῶν ἰατρῶν, ἀλλὰ 
χαὶ πάνθ᾽ οἷς χρώμεθα, εἰ χρῷτό τις οὐ χαλῶς, οὐδὲ 
μετὰ τοῦ προσέχοντος μέτρου, βλαδερὰ ἂν γένοιτο 
πάντα τρόπον ἣ αὐτίχα, $ μετέπειτα, ἢ χαὶ ἀπ᾽ 
ἀρχῆς ἄχρι πέλους, Τοῦτο δὲ οὐχ ἔστιν, ἐφ᾽ ὅτῳ οὐχ 
ἔστιν. Οὐχ ἄρ᾽ ἡ ἡδονὴ τὸ xax^v, ἀλλ᾽ ἢ παράχρησις 
ἐπὶ τῶν ἀπάντων. ᾿Επεὶ καὶ πῦρ τῇ παραχρήσει 


Alterorum vero animos ubi semel expetendarum 
rerum varietate cepit, nihil restat aliud quam ut 
ipsa imperet, illi pàreon!t, ad quodcunque vel 
turpissimum ablegaverit, quasi quoddam ad pela- 
gus Atlanticum, ultra Gades situm, planeque im- 
mensum. Nam illos animos et trahit οἱ suffocat, 
torrentium in morem, qui veliemente pluvia cum 
impelluntur, ob acrem et formidabilem impetum 
vcl solo strepitu horrorem incutiunt, Satis enim 
manifestum est in quale barathrum incidamus quo- 
ties illi animi parti qua vis appetens continetur, 
frena plane laxamus. At illorum qui virtutis et 
rationis armis muniti sunt, neminem ullo pacto 
telum ipsius vulneravcrit. Nam qui viri sunt, cos 
scire debes moderatam ac necessariam voluptatem 
opportune percipientes, Ístam effrenem οἱ non 
necessariam ridere, quod nihil in eo sacri sit, 
quoties et varietatem induit, et arte quadam ver- 
sutiaque corporis sensibus quidquid et pulcherri- 
mum et jucundissiimum est, objicit, atque borum 
adjumento corroboratur , οἱ snperior evadit, nisi 
ros istas. sensiles rite percipiant, et jucundissimis 
cuia ratione semet oblectent. Quo fi4 ut tota res 
in nimio posita sit, et copia modique neglectu, 
qua sane nostrum sunt crimen, uli supra. q'oque 
dictum est, non uti tibi videtur. Nam tu. qnidem, 
o bone vir, teipsum culpa liberare videris, εἰ in- 
temperantiam extenuas, ac motum voluntarium pro 


p nihilo ducis : voluptatem vero solam sursum deor- 


sum v»lutans, simpliciter ad eam refers, qutecunque 
contumaciz ac libidinis explendze causa unquam alis 
te gesta sunt. Quibus a judiciis ut abstineas, longe- 
que cogitationes hujusmodi repellas, moneo, quan!o 
et ipse longe a veritsie absunt. Nam perinde (acis 
ac si, cure hauriendum tibi pharmacum esset, opti- 
mis ἃ medicia paratum, tu intempestive pharmaco 
usus, eventu voluntati tux» coutrario subsequeute, 
objurgatione tuimet ipsius omissa, pharmacum ac- 
cuses et eos qui docte id miscuerant. Neque tau- 
tum pharmaca medicorum, sed ctiain omnia quibus 
utimur, si quis haud recte utatur, neque cuim 
modo conveniente, quin noxia futura sint, vel sta- 
tim, vel in posterum, vel etiam ἃ principio usqiue- 
ad fluem, fleri nulla ratione petest. Nee ulla e:t res, 


415 MANUELIS PAL EOLOGI "n 
in qua non ilem hoc usu veniat. Non ergo voluptas A X2x^v, xal ἅπαν χρῆμα. Αὑτὰ γὰρ ταῦτα τὲ kwr- 


malum qnid est, sed 2lusus in rebus universis, 
qnanloquidem et ignis abusu inalus est, et aqua, 
et res omnino quilibet. Hec eniin ipsa caxteroqui 
necessaria, et asque quibus nemo salvus οἱ inco- 
lumis fuerit, perinde ac uoxim natura γος, interi- 
munt si nltra quam par sit fluant magna cum abun- 
dantia. Die, obsecro, mihi, quid luee, quid aere 
melius? Si tamen et his abutamur, magnum quod- 
dain fit malum , itemque nobis accidit quod iis qui 
horum minime participes sunt; nam utrisque cala- 
mitas intoleranda contingit, tam nobis qvam illis. 
Et quonam id pacto, dicam. Radius, res omnium 
jurundissima, prebet oculis ut acuit. videndi vim 
lisbeant, et rebus aspectabilibus przbet ut conspi- 
ciantur id esse quod sunt. Nam et quas pulchra 
sunt, et ipse oculus, potestate duntaxat id esseat 
qnod natura sunt, pulelira nimirum , et oculus, si 
beneficium suuni radius ipse non przstaret ; sed si 
quis hunc totun oculis immediate exceperit , facile 
vivendi facultatem amittet. Atqui si longo tempore 
radius oculis nullus illuxerit, nihil inde detrimenti 
eis acciderit; verum si supra modum in eos irrue- 
rit, mox inopinatum quiddam accidit, quando quod 
jucundi-simum nobis est, in dolorem desinit, et per 
quem videre possumus, per cumdem videndi usum 
amittimus. Jam absque aeris usu ne brevissimo qui- 
dem tenipore durare possu:nus, ut interim non di- 
cam, mox interitura universa, ni circumfusus aer 


essel. Verum si et ille gravius nos afflaverit, et in- C 


gente cum impetu sic interna peuctraverit per au- 
res, per nares, per os, ut eum omnino nec emittere, 
uaturali viscerum calore fervefactum, nec recen- 
tem , qui calorem insitum refrigeret, attrabere at- 
que intromittere possiinus, facile omnes perieriuus. 
Sic omnia bona sunt que rite liunt, nec absque hoc 
quidquam, Nam οἱ membra corporis, et quixcun- 
que usibus liorum serviunt, per se bona sunt et ad 
bonum facta. Quin etiam conditionem suam mode- 
ratione servant ; nam solo excessu, vel defectu illius, 
quoJ fleri par erat, tam ipsa membra quz agunt, 
quam qua per ea efficiuntur, esse mala putantur, 
cum nequaquam sint. Etenim quod nimium est, 
quodque parum, ubique nocet, uti jam ante dictum 
est, At illa per istaec instrumenta nonnunquam fiunt, 
nonnunquam ratione, materie, qua instrumerstis, 
hoc est membris, agendi vim suppeditat; nonnun- 
4131} ex ipsius animi sententia. Non tamen illa 
quis jure vituperaverit, opinor, in ulla re : nec 
enim materies, qu: expers est animi, culpanda ve. 
nit, uec membra, sed movens istzc animus, qui ar- 
hitratu suo movetur, ad ieliora quidem cum 8 ra- 
tione gubernatur, ad deteriora vero cuim brutas ad 
partes magis propeudet. Quamobrem de duobus al- 
terum sequetur, vel nt iniuitno sit accusanda volu- 
plas, quoties modus ἃ nobis negligitur, progressis 
ulterius quam par fuerat : vel ut idem eolenr modo 
de creatis universis fiat; imo polius, creatis omi«- 
εἰς, Creatorein ipsum cavillemur. Nam qui nosio- 


xala, καὶ ὧν χωρὶς οὐδ᾽ ἂν οὐδεὶς διασώζοιτο, ὥστει 
τὰ φύσει βλάπτοντα διχφθείρει, fjv ὑπὲρ τὸ δὲν 
συνεπι ἐῥεύσῃ μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερδολῆῃς. Τί μὲν, 
εἰπέ μοι, φωτὸς, τί δ᾽ ἀέρος βέλτιον ; ἀλλὰ ἂν χΣ 
S,[-l« παραχρηδώμεθα, μέγα τι γίγνεται varh, 
καὶ ταυτὸν τοῖς oj μετέχουσι τούτων πάσχομεν 
'Ag'pr,tov γὰρ ἀμφοῖν τὸ δεινὸν ἡμῖν τε χἀχεῖνοι:, 
Kai πὸ; ἐγὼ λέγω. ᾿Αχτὶ;, ὃ πάντων T5, 
παρέχει μὲν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐνεργείᾳ τὸ ὁρᾶν ἔχειν, 
παρέχει δὲ τοῖς ὁρατοῖς αὑτὸ τοῦτ᾽ εἶναι xal φείν- 
σθαι. Mov, vàp ἂν ὧν δυνάμει tk κχαλὰ χαὶ ὁ 
ὀφθαλμὸς, αὐτὸ τοῦθ᾽ ὃ πεφτύχασι, καλὰ καὶ ὁςθεὶ- 
μὸς, μηδαμῶς ou τῆς ἀγεῖνος τὸ ἑαυτῆς χορηγιὺ 
σης. ᾿Αλλ᾽ εἴ τις ταύτην ἁμέτωος ὅλην τοῖς óglia- 
pol; δέξατο, ῥχδίως ἂν τὴν ὄπετιχῶν “ἀπολέσα 
δύναμιν. Καίτοι συχνόν τινα χρόνο» τοῖς ὄγθαλμι;ς 
μὴ φανείση;, οὐδὲν ἂν τούτοις βλάπτον ἐπεγένετο. 
Ὑπὲρ δὲ τὸ μέτρον συγγεγονυίας, αὐτίκα καὶ v 
γνεται παράδοξον, εἰ τὸ ἔδιστον ἣ μῖν τελευτήσειεν 
εἰς λύπην, xa: δι᾿ ἣν ὁρᾷν ἔσει, δι" αὑτὴν καὶ 3 
ὁρᾷν kmokisatusv. ᾿Αέρο; μέντοι χωρὶς οὐδὲ γοῖν 
βραχύτατον χρόνον ἔνεστιν $3; διχρκχέσαι * ἐῶ pio 
τέως εἰπεῖν, ὡς xal πάντα 3» εὐθέως ἀπόλωλε, gà 
περιχυθέντος ἐχείνου. ᾿Αλλ᾽ àv. καὶ οὗτο; ςφορτιχώ- 
τερον ἡμῖν ἐπιπνεύσῃ, καὶ μετὰ ῥύμης ὅτι πολὶλῖς 
ἐπιδιαδράμῃ τἄνδον διὰ τῶν ὥτων, διὰ τῶν μυχτή- 
ρων, διὰ τοῦ στόματος. 6; μὴ δυνηθῆναι τοτύνιλον 
ἐκπέμψαι μὲν αὑτὸν, ὑπερζέσαντα τῇ φυσικῇ τῶν 
σπλάγχνων θερμότητι, σπᾶπται δὲ καὶ ἀντεισαγαγεῖν 
νεαρώτερον, ψύξοντα τὴν ἔμφυτον θέρμην, εὐχερῖς 
ἂν ἅπαντες ἀπολώλαμεν. Οὕτω πάντα &va03, μετὰ 
Xa1:po9 πεπραγμένα, χαὶ οὐδὲν ἄνεω τούτου. Καὶ 
μέλη γὰρ τοῦ σώματος, xal ὅσοις χροῖτα: ταυτὶ, 
ἀγαθὰ τὸ χαθ’ αὐτὰ, xal ἐπ᾿ ἀγαθῷ vipyme. Καὶ 
μέντοι γε χαὶ σώζει τὴν τάξιν τῇ cupa pasta. Wi 
γὰρ πλεονεξίᾳ ἢ ἐνδείᾳ τοῦ χαθήχοντο- τὰ uiu 
γοῦντα μέλη, καὶ τὰ δι' αὐτῶν ἐνεργούμενα, ν»μἷ- 
ζεται xaxi elvat, μηδαμῆ μηδαμῶς ὄντα. Τὸ dip 
πλεονάζον, καὶ τὸ ἐλλεῖπον, τοῦτ᾽ ἔπττε τὸ βλάπτον 
ἀπανταχοῦ, ὡς ἔφθη γε τοῦτο ῥηθέν, Ταῦτα δ᾽ ἔστι 
μὲν διὰ τῶν ὀργάνων τούτων ἑνίοτε γιγνόμενα, ἔτιι 
δὲ διὰ τὴν ὕλην, ἢ παρέχει τοῖς ὀργάνοις, τουτέστι 
τοῖς μέλεσιν, ἐνεργεῖν * ἔστι δὲ διὰ τὴν ἐν τῇ Ψυχῇ 
γνώμην. Οὐ μὴν ἐκείνοις μέμφαιτ᾽ ἄν τις, οἶμαι, 
διχαίως Er! οὐδενὶ τῶν ἀπάντων. Οὔτε γὰρ τὴν ὕλτν 
ἄψυχον οὗπαν, οὔτε τὰ μέλη, ἀλλὰ τὴν χινοῦσαν 
ταῦτα ψυχήν" fj χινεῖται προαιρέσει ἐπὶ τὰ βελτίω 
μὲν, λόγῳ χυδερνωμένη, ἐπὶ τὰ χεΐρω δὲ, πρὸς τὸ 
ἀλογώτερον τὴν ὁρμὴν ἔχουτα. Ὥστε δυοῖν θάτε- 
p^» “ἢ μηδὲ τὴν ἡδονὴν διχδλητέον ἂν εἴτ, παρ᾽ 
ἡμῶν ἀτιμασθέντος τοῦ μέτηου, ὡς περαιτέρω τοῦ 
γιγνομένου προδεδηχότων, ἣ xii πᾶταν ἑξῆς τὴν 
χτίσιν τὸν ἴσον τρύπον. MXAAov δὲ ταύτην ἀφέντε:, 
τὴν ποιητὴν διασύρωμεν. Ὁ γὰρ τῶν βλαπτόντων 
δημιουργὸς αἴτιος ἄντιχρυς τῶν xaxov, ἅπερ ἀναγ- 
χαίως; ἂν παρ᾽ ἐχείνων γένοιντο. Καίτοι εἰ διὰ τὰ 
βλάπτουτα αὐτὸν αἰτιχπόνεθα, δίχαιόν ἔστι παμ- 
nini. χαὶ δι᾽ αὐτὰ τὰ βλαπτόμενα ἔχεῖνον αὖ gi. 


A1 


ORATIO V. 


178 


e 
κιᾶσθαι, τοιαῦτα παρ᾽ αὑτοῦ γεγονότα, ὡς μὴ τὸ A rum conditor est, haud dubie malorum est auctor, 


βλάπτον τε xal xaxbv οἷά «e elvat ἐχχρούσασθαι. El 
δὲ τοῦτο ἄτοπόν σοι boxet, xal οὐχ ἂν δέξαιο λέγειν 
(καλὰ γὰρ ἅπαντα φήσεις τὰ kx Θεοῦ), ἄτοπον xol 
τὸ τὴν ἡδονὴν διασύρειν, ὑπὲρ ἀγαθοῦ σοφῶς ἡμῖν 


δεδομένην Οὐδὲν γὰρ ταύτης ἀπούσης εἶχεν ἂν συν-᾿ 


ἰστασθαι τῶν ἐν αἰσθήτει τε καὶ ζωῇ. Πάντα γὰρ 
ἐπίπονα, τὰ τῇ ζωῇ βοηθοῦντα * χἂν ἀφέλῃς τὸ $55, 
οὐδὲν ἐχείνων ἐφάψεται οὑτινοσοῦν, πόνον ἔχοντος. 
Συνίστησι δέ μου τὸν λόγον τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς πράγματα. 
"Huet; γὰρ οὔτ᾽ ἐπθίομεν, οὔτε πίνομεν, τῆς ἐδονῆῇς 
μὴ προτρεπομένης. Καὶ τὸ θαυμάσαι δίχαιον, ἔπει- 
δὰν ὑπερχορεῖς τῶν τροφῶν γενώμεθα, χαὶ τὰ ἦδι- 
στα πάντα ἀποστρεφόμεθα, χαὶ μᾶλλον ἂν ἑλοίμεθα 
πληγὰς τῷ σώματι δέξασθαι f] τῷ στόματι τροφήν. 
Εἰ δὲ xal τὸ παρ᾽ ἡμῖν ὁρεχτικόν τε καὶ ἐλχτιχὴν 


τοῦ πεφυχότος παρεχτοαπήσεται, παραινούντων plv: 


ἰατρῶν, παρακαλούντων δὲ φίλων, πάντα ποιούντων 
τῶν συγγενῶν, οὐδεμία μηχανὴ γένοιτ᾽ dv. ἱχανὴ, 
οὐδὲ φόδος, ὡς ἀναπεῖσαι δυνηθῆναι sal; τῶν χη- 
δομένων παραινέσεσιν εἶξαι. ᾿Αλλ᾽ εἰδότες ὡς τε- 
θνηξόμεθα, εἰ μὴ λάδοιμεν τροφὴν, ἡμεῖς δὲ θγή- 
σχόμεν μὴ λαθόντες. 


quie necessario scilicet ab illis flunt. Atqul si eum 
propter noxia culpabimus, plenissime justum est, 
eumdem et lesorum nomine culpari, qui talia con- 
diderit, ut quidquid noxium atque malum est re- 
pellere nequeant. Sin istud absurdum tibi videtur, 
qui tale quid proferre non sustineas (nam omnia 
facta divinitus bona esse fateberis), etiam absur- 
dum est voluptatem criminari, plane boni causa 
nobis concessam. Etenim absque hac, nihil sensu, 
nihil vita przditum constare posset. Sant enim om- 
nia laboriosa quae vitze opitulantur, ac si quidem 
voluptatem abstuleris, laboriosum omnino nihil at- 
tingent. Atque hanc orationem meam res ipsz mor- 
talium confirmant. Nos enim neque comedimus, ne- 


B quc bibimus, nisi voluptas ineitet. Et quod admira- 


tionem meretur, cum ciborum nos ceperit satietas , 
etiam jucundissima quielibet aversamur, ac verbera 
corpore mallemos excipere quam ore nutrimentum. 
Quod si etiam vis in nobis appetens et attrabens a 
nativo statu deflexerit, monentibus medicis, hor- 
tantibus amicis, cognatis omnia facientibus, tamen 
nec ars suffecerit ulla, nec metus, ut zgro persua- 


deri possit, monitionibus illorum , qui curam ejns gerant, cedendum esse. Imo tametsi nobis morien- 
dum norimusg nisi cibum sumpserimus, tamen eo Tepudiato potius morteqi oppetimus. 


Ὅταν τοίνυν οὕτως ἔχῃ τὰ τῶν λογικῶν πράγ- 
ματα, ὁ ἰχθὺς, xaX τὸ πτηνὸν, xaX ὁ ἵππο: πῶς ἄν 
€t δέδραχε μοχθηρὸν ἣ ἐργῶδες, μὴ τῆς ἡδονῆς εἰς 
τοῦτ. παραχαλούσης ; Ἐπθίει γὰρ τὸ ἄλογον οὐχὶ 
τοῦ ζῇν ἕνεχα (πόθεν ; πολλοῦ γε καὶ δεῖ), ἀλλ᾽ 

τίπερ τρεφόμενον ἥδεται, ἡδὺ ποιοῦντὸς τοῦ λαι- 


Cum igitur ratione pr:editorum res ita comparata 
sint, quonam pacto piscis, et avis, et equus, laborio- 
sym vel operosum aliquid fecerit, non incitante ad 
boc voluptate? Comedit enim, quod rationis expers 
est , non ut vivat ( undeuam istuc? minime quidem 
certe), 86. quia de nutrimento voluptatem perci- 


μοῦ φυτικῇ τινι διαθέσει τὸ δι᾽ αὐτοῦ πρὸς τὴν γα- C pit, dum gula naturali quadam affectione suave reddit 


στέρα χαταπεμπόμενον. Ἐπισυμδαίνει δὲ αὐτῶν τὸ 
ζὴν ἀπὸ τῆς τροφῆς. Καὶ τὸν ἴσον πάλιν μίγνυται 
τρόπον. Οὐ γὰρ ἵνα μὴ τὸ γένος ἐχλείψῃ, ἀλλ᾽ ὡς 
χηλούμενον ὑπὸ τῆς fjbovr;, ἐπειδὰν ἡγήσηται μὲν 
ἔνδεια, οὐ φθάσῃ δὲ πλησμονή. Ὥστε ἔξεστιν εἰπεῖν 
εἶναι τὴν τῆς ἠδονῆς σύστασιν ἐν τῷ μέσῳ ἐνδείας 
καὶ πλησμονῆς χρόνῳ ἐπὶ παντὸς ἐφεξῆς πράγμα- 
τος. Καὶ μὴν οὐ μόνον διὰ τὴν ἐμὴν ἡδονὴν εὖ ἔχει 
«b γένος ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐνυπάρχουσαν τοῖς 
ἀλόγοις. Ἐπεὶ γὰρ ταῦτα δι᾽ ἡμᾶς γέγονε, διὰ δὲ 
τὴν ἡδονὴν αὑτὰ διασώζεται, φαίνεται σαφῶς xal 
ἣ τῶν ἀλόγων ἐΐς ἀγαθὸν ἐχδεόηχυΐα τῷ ἡμετέρῳ 
βίῳ. Τὰ γὰρ ἔξωθεν ἡμῖν συνεργοῦντα ἐχεῖθεν βέλ- 
«iura. ἔχει. Τίς ἂν εἴποι τὰς παρ᾽ ἐχείνων ἡμῖν 
«τροφάς, τὰς περιθολάς : τἄλλ᾽ ὅσ᾽ ἀμέσως ἐχείνοις 
χρώμεθα, στελλόμενοΐ τε μιχρὰς ὁδοὺς, καὶ ἐμπο- 
ρευόμενοι, πολεμοῦντες, καὶ θηρεύοντες, χαὶ γεωρ- 
γοῦντες ; xal τὰ lx τῆς γεωργίας συλλέγοντες, τά 
τε ἄ)λα, καὶ ὧν χωρὶς οὐκ ἔστι καλῶς fud; πράτ- 
τειν; οἰκίας Avo, νεὼς, λιμένας, πόλεις αὐτάς. 
Ὥστε χαλῶς ἡμῖν εἴρηται καὶ τὸ περὶ τῆς ἡδονῆς 
τῆς ἐν τοῖς ἀλόγοι:;. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν αὐτάρχη xai 
ἀπέριττον ζωὴν ἀπωλέσαμεν, καὶ διὰ τοῦτο πολλῶν 
δεόμεθα, τούτων δὲ τὸ πλεῖστον μέρος ὑπηρετεῖ τε 
χαὶ δίδωτιν ἡμῖν παρ΄ ἑαυτῶν τὰ ζῶα, αὐτὰ δὲ 
ταῦτα τῇ ἡδονῇ διασώζεται, χομιδῇ σαφὲς γίνεται, 
ὡς χαὶ τῇ τούτων ἡδονῇ ὁ Bloc ἡμῖν συγίσταται χαὶ 


id quod per eam in alvum demittitur. Simul ex eo- 
dem boc nutrimento id quoque consequitur, ut vivat. 
Consimili modo et Venere utitur. Non euim lioc eo 
facit nc genus ipsum deliciat, sed quia voluptate de- 
muleetur, quoties inopla quidem pracesseiit, ad 
satietatem vero necdum perventum fuerit. Quam- 
obrem dicere licet, in omnibus omnino rebus, con- 
sistere voluptatem in eo tempore quod inter inopiam 
et satietatem velut intermedium est. Neque tantum 
voluptatis nostr? causa recte afféctuy est genus 
humanum , verum etiam illius causa voluptatis quae 
brutis animantibus iuest. Quoniam enim illa pro- 


D pter nos facta sunt, et propter voluptatem conser- 


vantur, ápparet manifesto, brutorum quoque volu- 
ptatem vitze nostr: bono esse. Nam quze extriusecus 
nobis opem ferunt et conducunt, ex voluptate quan 
optime sunt affe.ta. Quis explicare diceado possit, 
qua ab illis alimenta, quos amictus habeamus, alia- 
que in quibus eis immediate utimur, dum itinera 
longa facimus, et mereaturas exercemus, ct bella 
gerimus , et venamur, et agros colimus , ct fructus 
agriculturz colligimus, cum cseteris, absque quibus 
bene nobis esse neqait, :«omos dico, templa, por- 
tus, ipsa oppida? Quamehcem lioc quoque de volu- 
ptate quze brutis inest, recte a nobis est pronuntiatum. 
Nam quia vitam illam copiose sibi ipsi sufficientem 
ct simplicem amisimus. ideoque pluribus indigemus 


A9 


MANUELIS PAL.EOLOGI W 


quorum maximam partem ex sese nobis suppeditant A xospatzav* ἧς ἀναιρεθείσης καθάπαξ, ἀναιρεῖτα 


animalia, qus ipsa quoque voluptate conservantur, 
sane quam perspicuum cellicitur, etiam ipsorum vo- 
luptate vitam nostram conservari atque ornari : 
qua prorsus ahoEta, nihil dubium est, aboleri quae 
hruta sunt, unaque cuim. eis aboleri quz ratione 
yralitorum vitz? supt necessaria, nec aliud superat 
bisi ut a'rumnosam lubricamque vitam agamus. Et 
quid ego dico? DBrutorum omnino vita vita nostra 
*imilis essel, 8i ea de medio sublata forent ; juo, si 
cicere liccat, multo miserius quam ipsa sine ipsis 
Viverenmus ; uam ipsorum bene vivere nibil est aliud 
quom iia vivere Sicuti uunc vivunt. Αἱ vita nostra 
mole. “ἴοι (Δ foret si vivendi ratio nostra belluinae 
responderet, &uhlatis e medio scilicet iis qua no- 


stra causa facta sunt... Nec. id tacendum : cum i 


duplex sit voluptas, ab utraque commodum aliquod 
percipere licet. Nam et i!a voluptas (loquor autem 
de inhonesta et turpissima, quae a bonis male audit, 
qua»i caput quoddam vitioruu), si quidem nos ve- 
liuius, delicias nobis alternas et sobrias cum gloria 
conciliaverit, Quo fit ut in utramque parteut vo- 
lupias iis qui volunt emolumento sit, Si bona est, 
lioc ipso prodest ; siu tnal :, et insidiatriv, quod eum 
talis sit, nihil perfecerit. Nam si hastam in nos illa 
contorserit, qua nos accurate recteque munitos at- 
tentione tolerantiaque conveniente reperiat, pra- 
terquam quod nihil ullo modo nocuerit, etiam ma- 
xime profuerit iis quibus insidias struebat, Quippe 
cum emissum ab ea telum iu soliditatem thoracis 
et scuti, quorum artifex virtus est, impactum fue. 
rit, impetuque suo rcflexsum ad eam qua eimiserat, 
vulnus ipsa quidem accipit letali verbere, nobis 
autem invita. soppeditat, ut marcesceute nunquam 
corona exornati, deliciis nullum finem habituris 
fruamur. Et merito id quidem. Nam si cornu con- 
wr nos voluptas extulit, et stimulum muortis acqui- 
sivit, propter gulositatem nostram, quam ev illa 
prima intemperantia velut lizreditate consecuti su - 
mus, sequitur eo« qui per continentiam semet in 
munes ab iusatiahili libidine declaraverint, inerito 
coronuandos vitaque fruituros iinmortali cuui deliciis 
tali vitis. congruentibus. Nec abs re Deus lioc fa- 
ciet : nam si peenas ab. iis exigit. qui vixerunt in- 
teimnperanter, multo magis οἱ convenit, justa bonis 
priimia dare, qui necessitatibus modum constituere 
norunt, et a re quavis has superante semet absti- 
neut, cum delicias hi nullas admirentur, haud affe- 
cii erga quidvis promiscue quod ultra necessitatem 
loni speciem liabet, Denique secundum expositas 
ha: tenus rationes, existimare convenit, voluptatem 
his bonam esse, illis e contrario malam. Nam qui 
malo feruntur. impetu, uavium in morem, instru- 
mento suo carentium, utcunque libidinem appetitus 
afllare contigerit, iia. haud dubie formidabilis ho- 
$1is est, et audax pariter atque subdolus, et infinitis 
arüi'ius eos tentaus quibuscum pedem conserit, 
&deoque simyliciter illorum omnium formam reti- 
. WO, quueurqee ssinulaerum illud voluptatis illa- 


plv σαφῶς τὸ τῶν ἀλόγων γένος, συναναιρεῖταει ἃ 
αὐτοῖς τὰ πρὸς τὸν λογιχὸν βίον ἧ εἶν ἐπιτήδειε" 
καὶ ὃ λοιπὸν, ἐπίμοχϑόν τινα βίον καὶ αἀφαλερὸν 
ἕλκει τὸ γένος ἡμῖν. Καίτοι τί λέγω ; Τῷ τῶν ࣠
γων ἄντιχρυς βίῳ ὁ καθ᾽ ἡμᾶς ἂν ἑῴκει, αὐτῶν t 
μέσου γεγενημένων" ἐὰν δὲ ἐξῇ μοι καὶ τοῦτ᾽ da 
πεῖν, πολλῷ κἀκείνων ἐλεεινότερον ἂν ἔζῶμεν in 
ἐχείνων ὅτι τὸ μὲν ἐχείνων εὖ ζῇν τοῦτ᾽ Er, τ 
ζᾷν ὡς νῦν ἡμῖν δὲ ἂν εἶχε χαχῶς ὁ βίος, Ürpia; 
ἑοιχόσι τῇ πολιτείᾳ τε καὶ τῇ διαγω ἢ. ἅτε δὴ τῶν 
δι᾽ ἐμᾶς γεγενημένων ᾿φενισμένκων. ᾿Αλὴὰ μὴν υἱῶ 
ἐχεῖνο σιωπῆς ἄξιον " διπλῆς ὙΧΡ οὔ της τῆς ἐδονῖο 
ἔττι χαὶ παρ᾽ ἑκατέρας ὠφεληθῆναι. Kat vip xx 
αὕτη͵ ἡ toov (λέγω δὲ νῦν τὴν ἄσεμνον, τὴν αἰδι» 
στὴν, ἢ παρὰ ziv χρηστοτέρων xaxa; ἄχοῦει, ὡς 
ὃ τι περ χεφάλαιόν ἐστι τῶν κακῶν), εἶγε ἡμεῖ; δα.» 
)s(usO2, γένοιτ᾽ ἃ.) ἡμῖν πρόξενος αἰωνίων xz: σω- 
φρόνων μετὰ δόξης ἀπολαύσεων, "Ὥστε χαθ᾽ ἐχώ» 
τερον μέρος ἡ ἱδονὴ λυσιτελεῖ τοῖς βουλομένοις. Εἰ 
uiv ἀγαθή ἔστιν, αὐτῷ γε τούτῳ ^ εἰ δὲ xaxh καὶ 
ἐπ᾽θηυλος, ὅτι 0924 γε τοιαύτη, οὐδὲν ἔνυϑεν. Εἰ 
vio ix:lym χαθ᾿ ἑχῶν ἀχοντίσει τὸ δόρυ, εὗρο' ü 
ἑυιᾶς τὸ ξόρν ἀχριθῶς τε χαὶ καλῶς πες ρατμένος 
προσοχἣ x11 xapzep!a τῇ γιγνομένῃ, πρὸς τῷ με’ 
ὡαμῶς proi) πυραῦλάται, ἡ δὲ χαὶ ὥνησεν ἐς τὸ 
μάλιστα, οἷς γε ἐπεζοίλευεν. Ὅταν γὰρ τὸ ταῦτος 
ὅτλον φεῦλν ἀντιχοο σὺ ἢ στεῤῥήτητί τε Ümpaxs 
xal λαπίδος, ὧν ἔστι «κεχνίττς ἡ ἀρετὴ. καὶ τῷ ἐσυ- 
τοῦ φορᾷ ἀντεπιστρέψῃ πρὶς τὴν ἐκπέμψασαν, ἐχεῖ- 
vr, μὲν ἐργάζεται τραυματίαν πληγῇ καιρίᾳ, ἐκὶν 
ὃὲ ἄκουσα χηυρηγεῖ, ἀ᾿ f.p στεφάνῳ χεχοσμη μένας, 
ἀγήρω τρυφῆς ἀπολαύειν. Εἰχότως, El γὰρ τὸ χέρας 
ἔτχηχεον ἡ ἡδονὴ xaf' ἡμῶν, xal θανάτου τροτεκτς 
σατο χέντρον, διὰ τὸ λιχνῶδες τὸ παρ᾽ ἡμῖν, ix τῆς 
ἀοχῖθεν ἀκρασία; κληρ΄δοχούμενον - οὗ δὲ τι" 
τείας ἐλεύθεροι τῆς ἀπληστίας ἀνας,ανέσι; ὃ» 
χαίως στεφανώσωντα', χαὶ quf; μελέξουτιν üliade 
τυ, χαὶ τρυφῆς οὐχ ἀπηδούτης τῇ qe. δΔίχειος 
ἂν εἴη Θεὸς τοῦτο πρᾶξαι. El γὰρ δίχην γε cia-piz 
ει τοὺ: ἀχρυσίᾳ συξζήσαντας, ποληῷ γε μᾶλλον 
αὐτῷ προτήχει τοὺς γιγνομένους μισθοὺς διδόναι 
τοῖς ἀγαθοῖς, εἰδότι μέτρα θεῖναι ταῖς pela, καὶ 


D παντὸς τοῦ ὑπὲρ ταύτας ἀποπηδῶδιν" ὡς οἷδε οὐχ 


ἐπτόηνται περὶ τὴν τρυφὴν, διαχεχυμένως ἔχοντες, 
πρὸς 5 τι ἄν πὸν τῶν ὑπὲρ τὴν χρεῖχν χα) ὧν φ1- 
ver. Κατὰ δὲ τοὺς ἤδη ῥηθέντας λόγους ποιτήγει 
νομίζειν τὴν ἡδονὴν τοῖς μὲν ἀγαθὴν εἶναι, τοῖς δὲ 
τοὐναντίον. Τοῖς μὲν γὰρ χαχῶς φερομένοις χατὰ 
τὰ ἀνερμάτιστα πλοῖα, ὡς ἄν ποτε τύχῃ πνεῦσδι 
τὴν ἔφεσιν, ἄντιχρις πολέμιός ἐστι φοδερὸς, θρα- 
σύς τὸ ἅμα xal ὕφαλο;, μυρίαις τε πειρώμενος μὴ- 
χαναῖς ol; συμπλέχεται, χαὶ ἁπλῶς ἐχεένων πάντων 
διασώζων τὸν τύπον, ὅσαπερ fj ταύτης εἰχὼν ὑπὸ 
τῶν γραψάντων αὑτὴν ἡμῖν ἔδειξεν. Ἐξ ὧν δὴ πάν- 
τῶν συνάγεται, (oz τὸ νιχῆῇσαι πρόδηλον ἔχει τῆς 
εἰχόνος πρωτότυπος, ἀνθ᾽ ὧν γε πρὸ; ἀντίπαλον 
ἀποδύεται εὐεπιχείρητον καὶ νωθρόν " τοῖς ὃξ λόγον 
ποιουμένοις τῆς ὡς ἀληθῶ; ζωῇ :, xal μόνης προσ 


- 


AR] . 


ORATIO V. 


482 


ηχούσιςς ἀνθρώποις, ζῶσί τε πρηϑήχοντι σχήματι, A Tum opera nobis ostendit, quibus plctura quasi 


xai λογισμῷ τὰ xa*' αὐτοὺς ἰθύνουσι πράγματα, 
ἀγαθήν τε elvat χαθ᾽ αὐτὴν, xal αὐτοῖς πρόξενον 
ἀγαθῶν μεγίστων, τὸν τῇδε βίον ἀμείψασι, προσέτι 
δὲ xal ἡδονῦῖς ἀλτθεστάτης τε xal μονίμου μετὰ 
δόξης γιγνομένης τῷ τότε βίῳ. Ὧ; τά γε παρόντα 
ἀγαθὰ, χαὶ λαμπρότης ἄπασα, χαὶ ἡ ἡδονὴ, καὶ ἡ 
δόξα, ψευδώνυμά τινά ἔστι xol μιχρὰ, xal μόγις 
που τῇ χρείᾳ συμπαραμένοντα. Καὶ πάντα ὃὲ 
ἐχεῖνα, ὅσα ζητητέα ἡ μῖν ἐστιν, οὐ μᾶλλόν γε αὑτῶν 
ἕνεχα f| ἑτέρων τοιαῦτ᾽ ἂν εἴη. Οἷς γε σύστοιχόν 
ἐστι χαὶ τὸ τῆς ἡδονῆς χρῖμα. Νομίζομεν 65 χα)ὸν 
εἶναι, ἐνταῦθα τὸν λόγον χεφαλαιώσαντας, ὥσπερ ἐν 
συμπεράσματι ἀποδοῦναι. 

vix ad usum necessitatemque durant, omniaque 
$Ua3 causa quam aliorunr, talia sunt, quorum serie 
ros arbitror, si capitibus oratiouis ad summam hoc 
mus. 

Εἶναι μὲν οὖν φημι τὴν ψυχὴν, καὶ κάντα τὰ αὖ- 
«τς μέλη, ὡς ἄν τις εἴποι, καὶ τὰς δυνάμεις, παρὰ 
Θεοῦ, Πῶς γὰρ οὔ ; εἶναι δὲ χαλὰ καὶ ἀγαθὰ, ὡς 
ἀπὸ Θεοῦ. Τοῦτο γὰρ πάσαις ἀνάγκαις. Καὶ τὴν 
ἐπιλυμίαν αὖ πάλιν, ἅτε τὴν Ψυχὴν τελειοῦσαν τῷ 
παρ᾽ ἑαυτῆς μέρει, καὶ κατὰ τοῦτο ἀγαθὴν" «b vào 
ἀτελὲς, οὐ χαλόν. Ὡς δὲ καὶ τὴν ἡδονὴν ἔχειν, fj τε 
τὸν βίον ἡμῖν συνίστησι, καὶ δι᾽ ἣν τὸ ἐπιθυμν,τι- 
χὺν ἐνεργόν ἔττιν ἐν ἡμῖν, καὶ οὐχ ὡς νεχρὸν οὗ- 
τωσὶ χείμενον, δυνάμει μόνον τὸ ἑαυτοῦ χεχτημέ- 
νον. Καὶ ἐπειδήπερ ταῦτ᾽ οὕτως ἔχει, καὶ τὰ τῆς 
ζητήσεως τέλος ἴσχει, xal ἀγαθὸν τὸ τῆς ἐδονῆς 
ἡμῖν ἀποδέδειχται χρῆμα τῶν vs ὄλλων ἕνεχα, xal 
ὡς; ἀπὸ Θεοῦ δεδομένον τῇ τε λογιχῇ χαὶ αἰσθητιχῇ 
φύσει" τί δὴ qd; ὁ τὴν ἡδονῖν ἀκλῶς διαδάλλων ; 
Εἰ γὰρ σιωπᾷς, αὐτὸς ἐρῶ σοι τελευταῖον ἐγὼ, ὅπερ 
ἄν ἡδέως ἀκούσαις, οἶμαι. Ἐγώ σου τοὺς λόγους 
ἐπιχυρώσας, δι᾽ (v σὺ τὴν εἰχόνα τῆς ἡδονῆς μι- 
χροῦ συντόμως ἀνεζωγράφψησας, ἕν γέ τι μόνον 
ἀποχυρῶ, τὸ κατὰ πάντων τοσοῦτον νομίζειν αὐτὴν 
δύνασθαι, ὡς μικροῦ μάταιον εἶναι πᾶσαν ἀνθρω- 
πίνην σπουδὴν, ἐθελόντων πρὸς ἔχείνην ἀγωνίζεσθαι. 
Ei γοὺν χαὶ αὐτῷ σοι ταῦτα δοχεῖ, xal τὴν ἡδονὴν 
νομίζεις τὴν ὑπὲρ χρείαν, τὴν ἄχυσμον, τὴν πάντα 
ἐπιδλαδῆ, δυνατὴν μὲν ἀσθενοῦσι τὴν προαίρεσιν, 
&o0:vr δὲ δυναμένοις ὀρθὰ λογίζεσθαι, χαὶ ποιεῖν 
ἐθέλουσιν, ἃ λογίζονται" εὔγνωμον, οἶμαι, ποιήσεις, 
ἵν ἧς ἐχ μέρους ἐπιειχὴς, ἐμὲ πρὸς τοῦτο μιμούμενος, 
οὔτε πάντε σοι τὸν λόγον ἐπαινοῦντα, xal οὐ πρὸς 
πάντα μεμφόμενον. Καὶ μὴν, εἰ ἔγωγε τοῖς σοῖς 
cuugalr, ἐξ ἡμισείας, xa! σὺ ταυτό γε πράξαις 
πρὸς τἀμὰ, φυνάδοντες ἀλλήλοις εὑρεθησόμεθα" 
καλλίστην μὲν, xol ἀγαθὴν, χαὶ ὠφέλιμον, τὴν 
ἀναγκαίαν χαὶ χοσμίαν ἡδονὴν ἀναχημύττοντές τε 
χεὶ ἀποφαίνοντες" τὴν δὲ πλεονάζουσάν τε χαὶ ἄχο- 
ὅμον τοὐναντίον οὐ χαλὴν, οὐδὲ ἀγαθὴν, οὐδ᾽ ὠφέλι- 
μὴν" xal τοὺς αὐτῇ γε χρωυένους οὐχ ἐν χαιρῷ, 
οὐδ᾽ ἐν μέτρῳ, μὴ παρ᾽ αὐτῆς, ἀλλ' οἴχοθεν τὴν 
βλάδην δεχομένους, ὡς σφᾶς αὐτοὺς ἐχδεδωχότας 
ταῖς παραχρήσεσιν. Ἐπεὶ χαὶ πάντα τοῦ βίου τὰ 


ἀγαθὰ εἰς καχὸν ἂν, ὡς εἰπεῖν, μεταδάλοι, εἶ τις γε 


quadam exprimebatur, Ex quibus omnibus sane 
colligitur, ipsam voluptatem, cujus imago reprz- 
sentabatur, manifesto victricem esse propterea quod 
cum adversario superatu facili et ignavo in certa- 
men descendat : cum aliis, qui verze vitm, quaeque 
hominibus sola competit, rationem habent, et con- 
venienti cum diznitale vivunt, resque suas ratiore 
moderantur, bona per se sit, et maxima bona con- 
ciliet, uhi de hac vita migrarunt, pr:etereaque vo- 
luptatem verissimam ac durabilem, cum gloria vi- 
U$ secuture convenienti, pariat. Nimirum pre- 
sentia bona, splendor universus, voluptas, gloria, 
vana quedam nomina sunt et rcs exiles, quaque 


adeo, queecunque nobis quzrenda sunt, non tam 
voluptas quoque coutinetur. [tecte vero nos factu- 
loco revocatis, velut iu conclusione rem  cxplice. 


B Aio igitur et animum et omnes ejus partes, uti 


C 


quis eas. appellaverit, omnesque facultates, ἃ Deo 
esae. Cur enim non sint ? Itidem cum a Dco sint, 
esse res egregias et bonas : nam hoc omnino neces- 
sarium est. Rursus appetitum quoque cum adje- 
ctione partis sux perfectum constituat. animum, 
hac ipsa de causa bonum esse; nam quod inmper- 
fectum, bonum esse nequit. Eamdem esse rationem 
voluptatis, quz vitam nostram fulcit, et per quam 
vis appetens in nobis est efficax, nec quasi si mor- 
tua jaceret, potestate duntaxat vim suam obtinet, 
Quz cum ita sint, et ad finem perducta quastione 
jam sit demonstratum, voluptatem esse rem bonam, 
cum alias ob causas, tum quod a Deo tam rationis 
quam sensus participi nature sit concessa, quid 
tu tandem ais, qui voluptatem simpliciter crimina- 
ris? Nam si quidem ipse siles, dicam ego tibi po- 
stremum quod lubenter audies. Confirmatis equi- 
dem suffragio meo rationibus tnis, quibus iünsgineu 
voluptatis breviter expressisti, unum hoc duntaxat 
abrogo quod sdversus omnes eam tantum posse ar- 


bitrarís, ut vanum prope sit omne studium imorta- 


lium qui certamen adversus eam sespicere velint. 
Saltem si hxc tibi quoque videntur, etsi putas vo- 
luptatem superfluam, inhonestam, omnino noxiam, 
valentem quidem 6586 in iis quorum in eligendo vis 
animi debilis est, at invalidam in illis qui recte res 
vstimore possunt, et quz ducunt esse bona facere 
volunt, :sSquum te geres, opinor, at ex parte scili- 


Ὁ cet moderatus sis, ezxemplum meum itnitatus, qui 


nec omnem orationem tuem laudo, nec in omnibus 
reprehendo. Aiqui si tuis ego assenliar ex semisse, 
tuque vicissim in meis idem feceris, alter alteri 
consentire deprehendemur, qui pulcherrimam, οἱ 
bonam, et utilem predicemus ac pronuntiemus eam 
voluptatem qua necessaria, qua: decens ac honesta 
sit; viceque versa non honestam, nec bonam, nec 
utilem, quz& modum excedat et expers sit decori : 
qui denique voluptate non opportune nec moderate 
utantur, cos nou a voluptate, scd seipsis detrimen- 
tum accipere, cum seipsos abesibus dedant, quaz- 


, A35 


ORATIO VI. 


486 


ὀργῶν xal φλεγμαῖνον. Καὶ ἁπλῶς δὲ πᾶσιν ἑξῆς A hseserit.. linponcndum autem vulneri. conveniens 


οὔτω γε βοηθητέον «al; γνησίοις βοηθείαις, xal oix 
ἀπ;:δούπαις τοῦ χρήνωντο; τῆς παρ᾽ ἡμῶν cv pa- 
αἴας. "AX; γὰρ ἂν εἴη μηδὲ ἐγχειρεῖν ἄμεινον’ 
βλάψαι γὰρ àv, οὐκ ὀνήσχι τοὺς ὑφ᾽ ἡμῶν γε δῆ- 
θεν βιηΠουμένους. Οὐ χαλεπὸν δὲ οἶμαι εὑρεῖν τὸ 
κατάλληλον τοῦτο φάρμαχον. Χορηγεῖ γὰρ οἴχοθεν 
αὐτὸ ἡ τοῦ Σωτῆρος φιλανθρωπία, tj μόνη πάντων 
lacph; τῶν γε τοιούτων ἀῤῥωστημάτων" ἧς τὰ 
ἁμαρτήματα τῶν ἀνθρώπων τοσοῦτον ἔλαττον ἔχει, 
ὅπον οὐδ᾽ ἔστιν ἐυθυμηθῆναι. Ὥστ᾽ ἀπὸ βαλόῖδος, 
φασὶ, τὸ ζητούμενον ἡμῖν εὕρηται. 


medicamentum puto, siquidem id sedare velimus 
ac sanare, non per se tumens et astuans 1265 
etiam contrariis exacerbare. Simpliciter autem cun- 
ctis hoc modo succurrendum uativis remediis, et a 
quibus ille non abhorreat, auxilio qui nostro indi- 
get. Nam esteroqui pezstiterit, niliil nos omnino 
moliri, quippe detrimentum, non emolumentum ac- 
ciperent quibus adhibere remedium velletnus, Nec 
inventu difficile conveniens illud medicamentum 
arbitror. Etenim id ex sese suppeditat ipsa Salva- 
toris erga nos clementia, quz sola cunctis hujus- 


modi morbis »nedetur, et qua tanto sunt inferiora mortalium delicta, quantum ne cogitando quidem con - 
αἷρὶ potest. Quapropter ab ipso limine, quod aiunt, inventum nobis est quod quzrebamus. 


'AXM ὁ δεῖνά γε, φησὶν, ὕψους ἀπεῤῥάγη, καὶ 


Αἱ enim ille, dicet aliquis, avulsus est de sulli- 


κατηνέχθη, καὶ γέγονέ τ! πτῶμα δεινὸν ἅπασι τοῖς B mi, deorsumque lapsus, ac ruina spectaculum 


τοῦτον ὁρῶσι. Καὶ τί ταυτὶ πρὸς τὸ ἀπογνῶναι; 
βουληθῆναι δεῖ μόνον, χαὶ πρὸς τῷ ἀπονίψασθαι 
«ὰ χαχὰ xal πτηνῶν ἂν τάχιον ἐπ᾽ αὐτὴν τὴν τῶν 
καλῶν ἀνέλθοι χορυφήν. Λέγω δὲ βούλησιν νῦν τὴν 
διὰ τῶν ἔργων μαρτυρουμένην οὐ γὰρ ἔστιν, οὐχ 
ἔστιν ὡς ἀλη)ῶς, θελήσαντας, ἀποτυχεῖν τοῦ σχο- 
ποῦ. "Ex γὰρ τοῦ μὴ βούλεσθαε ἰαθῆναι τὰ τῆς 
Ψυχῆς παθήματα ἑπιμένειν εἴωθεν ἡμῖν" ὦ; ἂν 
ἀντιστῶμεν γενναίως, οὐδὲ τὴν ἀρχὴν εἰσχωμάζει. 
Τό τε γὰρ γεγονέναι, τό τε διαμεμενηχέναι χαχοὺς, 
xai αὖ τὸ ἀγαθοὺς εἶναι, xal διαρχέσαι, οἴχοθεν 
σαφῶς τοῖς ἀνθρώποις. Οὐ γὰρ ἔστι, χαλοὺς ἐθέλον- 
«ας εἶναι, τινὶ τῶν θύραθεν βιασθῆναι χαχοὺς 
γενέσθαι * οὐδὲ φαύλους γεγονότας. διὰ χαχίστην 
“προαίρεσιν, εἶτα μὴ διορθωθῆναι, τοῦτω θελήσαντας. 
Ka εἰ τοῦτό γε ἀληθὲς, εὕρηται τὸ φάρμαχον, xai 
ἡ τῆς ἀπογνώσεως ὑπεχώρησε νόσος. Ναὶ, φησίν " 
ἀλλ᾽ οὗτ'ς γε ὁ σχέτλιος τραυματίας γέγονε πάντων 
ἑξῆς τῶν παθῶν" xal molldxi; ἰαθεὶ;, πολλάχις 
πάλιν τέτρωται. Κι αὶ πῶς ἂν ἔχοι διορθωθῆναι ; Mh 
ἀπογνῶμεν τὸν ἄνθρωπον. "Av γὰρ f) καιρία μὴ 
«παυρχγένηται, τὴν ἀπόγνωσιν λέγω. ἰάσιμόν γε τὸ 
Toe τοῖς βουλοιένοις τὴν ἰατρείαν ἀσιλένως δέξα- 
σῆαι. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτον τὸν τρόπον εἶχε τὰ χαθ᾽ 
ἡμᾶς, οὐδ᾽ ἂν εἷς πάντως; ἐσώθη. Ὡς γὰρ οὐδεὶς 
ἀγαθὸς, κατὰ τὸν θεῖον χρησιὖν, οὐδ᾽ ἀμαρτίας 
ὄντως ἐλεύθερος, xÀv ὑπερδάλλῃ πολλῷ τοὺς ἄλλους 
εἰς ἀρετήν. Δεήσει τοίνυν ἄπασι τοῦ φαρμάχου του- 


triste factus universis. Quid istzec ad desperationen? 
Voluntate duntaxat opus esta:simi, qua flet, ut 
ablutus a vitiis etiam supra volucrum celeritatem 
3d ipsum bonorum culmen ascendat. Voluntatem 
vero nuue eam dico quie testimouia factorum ha» 
bet; quippe fieri nequit, nequit omnino fleri, ut 
qui voluerint, scopum non attidgaut. Nam quis sa- 
nari nolumus, idcirco in nobis animi vitia durare 
consueverunt: quippe si resistamus fortiter, pror- 
sus in animos ea non pervadunt. Etenim ut fiant et 
maneant mali, itidemque ut boni sint ac perseverent 
in bono, dubio procul ex sese mortales habent. Nags 
fleri nequit ut qui boni esse volunt, ab extranea re 
quapiam cogantur evadere mali, nec uL ii qui electio- 
ne aniini pessima mali facti sunt, deinde non. emen- 
dentur, si quidem id voluerint. Atque lioc sane si ve» 
rum est, inventum est medicamentum, jamque nor- 
bus ille desperationis victus abscessit. Sane vero, 


|nquiet allquis: at miser iste factus est omnibus 


plane vitiis obnoxius, s:piusque sanatus, multo- 
ties eadem expertus est vulnera ; quonam igitur fleri 
pacto possit ut emendetur? Nequaquaui de homine 
desperemus. Quippe si letale vulnus haud adsit 
(desperationem autem intelligo), sanabilis morbus 
est in iis qui medicinam lubenter adinittere volunt ; 
quippe si non in honc modum comparata res no- 
strae forent, nec unus omaino salvus evasissel. Ut 
enim nemo bonus est, secundum illud diviuum ora« 


«out * χαὶ τούτου χαταλλήλου τετυχηχόσι, vb εὐεχτεῖν p culum, ita nec reapse quis immunis 4 peccato, ta- 


εὐθὺς ἔπεισι. Κἄν τις ἀνθρώπων ὑπερελάσῃ πολλῷ 
* ^i) μέτρῳ ὁμοῦ τοὺς ὄντας χαὶ γεγονότας ἐπὶ χαχίᾳ 
βεθοημένους, θρήνων μὲν ὅτι πολλῶν ὁ τοιοῦτος 
^ ἄξιος ὡς; ἀληθῶς γέγονεν, ὅτι καλὸς καὶ ἐπ᾽ ἀγαθοῖς 
δημιουργήθεϊς, ὁ δὲ πολλῶν ἑκὼν χαχῶν τὴν ἑαυ- 
τοῦ Ψυχὴν ἐνέπλησεν, ὡς οὐδεὶς ἕτερο;. Πλὴν χαὶ 
οὗτός γε αὐτὸς, ἂν ἐραστὴς μανικώτατος τῇς ἰδίας 
διορθώσεως γένηται, εἰ μὲν ἀπογνῷ, εὐήθης, μᾶλ- 
λον δὲ ἀνόητος, τὴν φιλανθρωπίαν τὴν ἄπειρον, 
ἁμαρτίας πέρας ἐχούσης, ἥττω νομίσας. Εἰ δὲ Θεῷ 
θαῤῥῆσας οὑτοσὶ, τῶν μὲν χαχῶν ἀποσταίη, ἀνθέ- 
ξεται δὲ τῶν χαλῶν ὅση δύναμι;, οὐδὲν χωλύσει 
τοῦτον ἐπανιόντα, τὴν προτέραν χατάστασιν ἐπανλ- 
λαθεῖν, Y καὶ πολλῷ παρελθεῖν " εἰ δὴ xal ὑπερδολή 


metsi longe ceteris virtute praestet. Quapropter 
universis hoc medicamento, penitentia inquam, 
opus erit: quod si qui tale nacti fuerint quale 
debel esse, mox recta valetudo  recuperatur. 
Etiamsi quis muliis modis et eos qui nunc suut, et 
qui fuerunt ex vitiositate celebres, superaverit, 
multis ille quidem lacrymis revera dignus, quod 
cum et bonus et ad bona conditus, sponte sua plu- 
ribus animum vitiis, quam alius quisquam, impleve- 
rit: sed nibilominus idem, modo studio quodam 
insano correctionem suam sitiverit, si quilem de- 
speret, stolidus est, vel amens potius, qui divinam 
illam benignitatem infinitam peccaio finem liabente 
putet inferiorem : sin collecata in Deum liducia 


-— 


AAT 


MANUELIS PAL EOLOGI 


138 


resilierit à mal:s, ct bonis adhsscrit omnibus viri- A τισι δύξει τὸ εἰρημένον, "Av. ἁμαρτίας παρατηρή- 


bus, nihil erit impedimento quin reversus pristi- 
num statum recuperet, vel etiam longo superet in- 
tervallo ; utut hoc. prolatum a nobis nonnulli ni- 
mium putabunt. Si delicta observaveris, quis. susti- 
nebit ? inquit ille *. Peccata quis intelliget* ? item, Si 
πος peccasse megaverimws, ipsum mendacem faci- 
mus δ: item, Nemo bonus, nisi solus Deus *. Et per 
universas Litteras sacras, δὶ quzsieris, ejusmodi 
multa reperies. Venit, αὐ vitam habeamus, et su- 
perfiuum habeamus. ltem, Si confiteamur. peccata 
nostra, fiduset jusius est, ut peccala nobis remittat *. 
Naq dedit eum Pater ad ignominiam, et cruciatum, el 
mortem, proiis quí obuoxii perpetiendis illis erant, 
ut quisquis in eum credit, non pereat * ; item, San- 
guis ipsius expiat. nos ab omni peccato τ Quamob- 
rem uolies nos ipsos et quae nostra sunl aspici- 
mus, justum est, omnes. desperare, quando perscri- 
ptum legimus : Ne intres in judicium cum servo (uo, 
quoniam justus in conspeciu tuo mon deprehendetur 
eorum quisquam qui vivunt *; δί cum Deum ejusque 
clementiam intuemur, nemini desperandum aio, 
qui salvus fleri. saltem velit. Nam- Deus et diligit 
eum quem manibus propriis deluto finxit, quod ipsum 
quoque prius e nibilo produxerat ; et omnes salvos 
fieri vult propter bonitatem suam ; quam ob cau- 
sam et boino factus est, et pro nobis passus, cum pa- 
riter ot nostri similis essel el passionis expers. Et 
quidem ejusmodi fuere cruciatus, ut vel sola recor- 
datione sui cunctorum in animis nimium quantum 
pavoris et horroris excitare queant. ltaquesi vult 
omnes fleri salvos, qui poenitentiam egerint ; quae- 
cunque vero vult, potest : nihil ergo deest iis qui 
constituti sunt in peccatis, ad lioc ut. salvi flant, 
quam ut resipiscere velint et poenitentiam faetis 
ostendere. Quonam igitur pacto non menie desti- 
tutus est, qui de illorum salule desperat, qui pro- 
pter se quidem factaque sua. desperarunt, at nibilo- 
minus in bona spe vivunt propter ipsum Salvatorem 
eteos cruciatus quos ille perpessus est, in. crucem 
pro nobis actus *? Quamobrem nemo, qui sperat in 
ipsum, sua de salute desperet.. Non enim ipse 
nostro more facta nostra judicabit, nec in judicio 
suo humana justitia benignitatisque, sed propriae 
rationem babebit, nibil nunc aliud 8 nobis postulans 
nisi rectam penitentiam ; quam ipsam respiciendo 
nostram utilitatem non propter se requirit, nam 
qua proficiscuntur ab iuutilibus, ipsi minime fue- 
rint utilia. Nos vero prorsus in nil?lum statim re- 
digeremur omnes, sj quis opam mutuam e medio 
tolleret. Quo fit ut, si quis accurate justitiam et ele- 
mentiam nostram consideraverit, et cum justitia 
clementiaque Salvatoris comparaverit, equidem ar- 
bitrer, illum nostris ne justitie quidem et clemen- 
ti: nomen concessurum, Quod sane in hune mo- 
dum contemplemur. Nobis hzc amplissimc clemen- 


* Psal. cxxix, 9. /* Peal, xvin, 132, 
*13oan. 1, 1. 5 Psal. csi, 2, 


€ Qc, τίς ὑποστήσεται; φητί. Ka", ᾿Αμαρτήματα 
τίς συνήσει; xat, Ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι οὐχ ἡμαρ- 
τήκαμεν, ψεύστην ποιοῦμεν αὑτόν. Kat, Οὐδεὶς 
ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἷς ὃ Θεός. Καὶ ἀνὰ πᾶσαν «hv 
Γραφὴν εὕροις ἂν πολλὰ τοιαῦτα ζητήσας. ᾿Αλλ᾽ 
ἦλθεν, ἵνα ζωὴν ἔχωμεν, καὶ περισσὸν ἔχωμεν. 
Καὶ, Ἐὰν ὁμοιογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, 
πιστός ἐστι καὶ δίκαιος, Tra. ἀρῇ ἡμῖν τὰς 
duaprí/ac. Δέδωχε γὰρ αὑτὲν ὁ. Πατὴρ elc o^pir 
te καὶ πάθος, καὶ θάνατο», ἀντὶ τῶν ὑπόχρεων 
καῦτα παθεῖν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὑτὸν μὴ 
ἀπόληται. Καὶ, Τὸ αἷμα αὑτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς 
ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας. "Ὧσ0᾽ ὅταν εἰ; ἡμᾶς a2t0j; 
καὶ τὰ χαθ᾽ ᾿ἡμᾶς βλέπωμεν, δίχχιον πάντας ἀπο- 
γινώσχειν (Μὴ γὰρ εἰσέλθῃς εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ 
δυύιϊιου σευ, ὅτι οὗ διχαιωθήσεται ἐνώπιόν σου 
«ἂς ζῶν)" ὅταν δὲ εἰς τὸν Θιὸν xal τὴν ἐχεῖνου 
φιλανθρωπίαν, μηδένα λέγω τῶν θελόντων σωθῆναι. 
Φιλεῖ τε γὰρ ὃν ἔπλασε χερσὶν ἰδίαις ἀπὸ -Ξηλοὺ, 
προῦποστῆπας καὶ τοῦτον ἐξ οὐδενὸς, xal πάντως 
θέλει σωθῆναι δι᾽ οἰχείαν ἀγαθότητα, ἐφ᾽ ᾧ καὶ γέ- 
γόνεν ἄνθρωπος, καὶ πέπονθεν ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ xa 
ἡμᾶς τε, καὶ ἀπαθής. Καίτοι τοιαῦτα τὰ πάθῃ, οἷα 
xai μνημονευόμενα μένον, ἔχστασιν xal φρίχη» 
μυρίαν ταῖς τῶν ἁπάντων» ψυχαῖς ἐντήχειν. El τοί- 
vuv θέλει πάντα; αιυθῆναι μετανοήσαντας, δύναται 
δ᾽ ὅσαπερ θέλει“ οὐδέν τι δήπου λείπεται τοῖς ἐν 
ἁμαρτίαις πρὸς τὸ σωθῆναι, f| τὸ θελῆσαε μετα- 
νοῆσαι, καὶ ἔργα δεῖξαι τῆ: μετανοίας. Πῶς οὖν 
οὐχ ἕξω φρενῶν ἐστιν, ὁ τὴν σωτηρίαν ἀπογινώ- 
σχων, τῶν ἀπεγνωχότων μὲν δι᾽ ἑαυτοὺς xal tà; 
πράξεις, χρηοταῖς δ᾽ οὖν ὅπως ζώντων ἐλπίσι 07 
αὐτόν γε τὸν Σωτῆρα, xal ἅπερ οὗτος πέπονθεν 
ὑπὲρ ἡμῶν σταυρωθείς : Μηδεὶς οὖν sl; ἐκεῖνον 

ἐλπίζων, ἀπογνῷ τῇ» ἑαυτοῦ σωτηρίαν. Οὐδὲ γὰρ 

ὁμοίως ἡμῖν ἐκεῖνο: χρινεῖ τὰ ἡμέτερα, οὐδὲ ἀνῦρω- 

κείᾳ δικαιοσύνῃ τε xal φιλανθρωπίᾳ " ἀλλὰ τῇ ἰδίᾳ 
κρινεῖ, μηδέν τι παρ᾽ ἡμῶν ἀπαιτῶν νῦν f) τὴ" 
γιγνομένην μετάνοιαν, «ph; τὸ ἡμῖν λυσιτελὲς 
ἀφορῶν * o0 δι᾽ ἑαυτὸν χαὶ ταύτην ἐπιζητῶν. Οὐδὲ 
γὰρ τὰ τῶν ἀχρείων γένοιτ᾽ ἂν abt χρήσιμα. 
Ἡμεῖς ὃὲ πάντες ἑξῆς φροῦδοι ἂν εὐθὺς ἐγενό- 


Ὁ μεθα, εἶ τις ἂν ἀφείλετο τὴν παρ᾽ ἀλλήλων βοΐ- 


0:tev.. Ὥστ᾽ εἴ τι ἀχριδῶς θεωρήσεις τὴν ἡμετέραν 
διχχιοσύνην τε xal φιλανθρωπίαν, xai παραθείη 
ταῖς τοῦ Σωτῆρο:, μηδ᾽ ἂν οἶμαι τοῦτον ἐθέλειν 
διχαιοσύνην τὸ καὶ φιλανθρωπίαν ταύτας δὴ ἡμετέ- 
ρας ἀποχαλεῖν. Σχοπῶμεν δέ. Ἡμἷν τις νόμος φι- 
λανθρωπία μεγίστῃ χείμενος, ἀποδεδωυχόσι τἀδίχημα 
συγγινώσχειν. Κἂν μὴ δυνηθῇ τις ἐχτίται, πληγαὶ 
xa πέδαι, xa δεσμωτήριον, xal πάντα τὰ τοιαῦτα. 
Kal ποὺ χαὶ θάνατος ἔπεισι, τῷ τὰ δεινῶς πιέζοντα 
τὴν τῶν πιεζομένων νιχᾷν δύναμιν. Καὶ σιωπῶ τὸς 
ὕδρεις, τὰς λοιδορίας, πᾶν ὅ τι φέρον αἱσχύνην, 
πολλῇ περιουσίχ θυμοῦ γιγνόμενον " ἃ τοῖς ταλαι- 


1 Joan. 1, 10. * Marc. x, 18 * DJoan. 1, 9, * Joan. μι, 16. 


439 


ORATIO VI. 


"A 


493 


$ootz ἔχεῖνοι: πολύ τι δαχνηρήότερα φαίνεται A tiae lex est ut eis qui satisfecerint. injuriam. condo- 
πωρο ῷ ce "» M 


cay; αὑτῇ: xay θανάτου * εἰ μὴ τινες εἶεν ἐκεί- 
νων" τῶ» χάτω χύπτειν μεμαθηκότων, ἐπειδὰν χαὶ 
ῥάπισμα κατὰ κόῤῥης δέξαιντο. 05:0 τὰ ἡμέτερα 
φιλάνθρωπα καὶ δίκαια, 036534 0) μέγ οὐ χαῦα- 
ρόν " ἀλλὰ μιχρά τινα, καὶ συγκεχυμένα, xat ποὺς 
τὸ ἡμῶν αὑτῶν συνοῖτον ἀφορῶντα μᾶλλον ἣ τὸ 
πρὸς ob; γίγνεται. Θεοῦ δὲ γένοιτ᾽ ἂν, οἶμαι, δι- 
χαιοτύνη τε xal φιλανθρωπία τὸ μεταμελομένους 
ἡμᾶς ὡς δεῖ, ἐφ᾽ οἷς ys ἐξυδρίσαμεν εἰς "ὸν αὐτοῦ 
νόμον τῇ παραθάσει τῶν ἐντολῶν, εὐθὺς αὐτὸν δέ- 
γεσθα:, χαὶ μὴ ζητεῖν τιμωρήσατθαι, εἰ μὴ τῆν 
ἰσόῤῥοπον ἐχείνῳ τιμὴν ἀντεισενεγχεῖν δυνηθείημεν" 
ἐπεὶ xal ἄλλως τοῦτο ἀδύνατον. Τὸ μὲ» γὰρ εἰς 
Θεὸν ὑδρίσαι εὐχερές τιμῆσαι δὲ γε τοῦτον ἁμῆ- 
χανον. Διατί; Ὅτι χαὶ τὸ τιμῆσαι τοῦτον ἔχεῖθεν 
ἐμῖν. Ὥστε καὶ τὸ δυνηθῆνα!: ποιῆσαί τι τῶν δόξεν 
Θεῷ νομιζομένων προσφέρειν γένοιτ᾽ ἅν εἰκότως 
ἡμῖν οὐχ ἐκχοπή τινος χρέους, ἀλλὰ προσθήχη. 
“θλως δὲ τὰ τῶν ἐλαχίστων πρὸς τοὺς μεχίάτους, 
εἰ μὲν ἀτιμίαν εἰσφέρει, Esto) δὲ μιχρά τὶς αὕτη 
xaX φαυλοτάτῃ, δόξειεν ἃ) μεγίστη xal περιφανε- 
στάτη᾽ ἣν δὲ xal πᾶσαν elsevíyxo: τιμὴν μεθ᾽ ὅσης 
ἄν τις βούλοιτο τῆς ὑπερδολῆ;, οὐ δύναταί τι 
προσθεῖναι δόξης. Ὁ δὲ Θεὸς ὧν ἀγαθὸς, δέχεται τὸ 
προθυμεῖσθαι ταύτην εἰσφέρξιν, ὥσπερ ἂν εἰ ἐδυνά- 
μεθα τοῦτο πρᾶξαι. Προθυμουμένων γὰρ ἡμῶν τὸ 
χρέος ἅπαν ἐχεῖσα:, εἰ ὑπερνιχῴη τὸ ὀφειλόμενον 
τὴν ἡμετέραν ἰπσχὺν, οὐδὲν τοῦτο λογίζεται. Οὐδὲ 
γὰρ δεῖται map! ἡ λῶν οὐδενὸς, ἢ ὧν ἐσμεν χύριοι. 
Πῶς οὖν εἰχὸ; κολατθήσεσθαι τοὺς σφᾶς αὑτοὺς 
ἐπιῤῥίψαντας εἰς τὴν ἐκείνου φιλανθρωπίαν διὰ 
γαθαρᾶς μετανοίας ; χαίτοι παρέλχον εἰπεῖν, xabz- 
ρὰν μετάνοιαν, Οὐ γὰρ ἔστι μετάνοιαν εἶναι τὴν 
μὴ παντάπασι καθαρὰν οὗδαν" ὅτι δι᾽ αὐτῆς χα- 
θαιρόμεθα. Καὶ πῶ; ἂν εἴη χαθαίρεσθαι τῷ μὴ 
καθαρῷ: Ἔστι μὲν οὖν μετάνοια τὸ μεταγνόντας 
ἐπὶ τοῖς πεπραγμένοις, xai δειχνόντας τὴν μετά- 
νοιᾶν ἔργοις, καρὰ τὸν δυνάμενον σώζειν τρέχειν 
ἐξ δλης τῆς καρδίας σον, καὶ ἐξ GAnc τῆς ψυ- 
χῆς σου, καὶ ἐξ δίης τῆς ἰσχύος σου, φησὶν ὃ 
παλαιὸς νόμο;. Ὃ δὲ Θεὸς οὕτως ἐστὶν ἀγαθὸς, ὡς 
καὶ τὴν ὁπωσοῦν μεταμέλειαν ἐπιειχῶς δέχεσθαι. 
Ei; γὰρ τὸ θέλειν ἀφορξ, χαὶ τὸ δυνατὸν, ὁ φιλάν- 


€ maque haberi solet : 


nemus, Quod si quis persolvere nequiverit, adsunt 
verbera, compedes, carcer, oumiaque hujusmodi 
alia : honnunguam οἱ mors. sequitur, cumque di- 
riter premunt, oppressorum vires superent. Taceo 
coulumelias, convicia, quidquid ignominiam afleit, 
multa cum iracuudi vehementia factum : qw res 
wiseris illis ipsa ce ac. morte louge mordaciores 
videntur, nisi lc. numero sin! eorum qui vultum 
demittere. didicerunt, etiam. cum alapas accepe- 
rint. Sie nimirum cleentia justitiaque nostra. ni- 
hil ueguc magnum neque purum e-t, sed exile quid- 
dám e£ confusuin, potiusque nostrum ad commo- 
dum spectaus quam. illorum quibus exbibetur. At 
Dei justitia clenentiaque fuerit, opinor, ejusino.li , 
"0X Uli nos resipiscentes, ceu decet, ob admissa 
nequiter in ipsius legem per ipsau mandatorum 
viola:ionem, recipiat, minimeque paeuis afficere 
velit, si paren ac respondenteim ipsi lienorem 
cissim exhibere non possiaus : q 
etiam boc fieri nullo modo potest. Nam | facile. qui- 
dem est, Deum ollendere, à&ed eumdem lionore aff- 
cere nullo modo possumus. Quamobrem ? Quod ab 
ipsotnet. nobis conceditur, ut eum honore sfficia- 
mus, quo fit ut ipsum illud po$se quid facere, quod 
ad Dei gloriam cedere putetur, hauJ abs re nou pro 
dissolutione debiti , sed accessione sit liabendum., 
Iu universutu vero, quz a minimis erga marinos 
fiunt, si. quidem infamiam adferunt sane quam pus 
sillam et minimi momenti, pro ma£ínia splendidissi- 
δίῃ omnis oblatus fuerit ho- 
nos, eiiam cum qualibet exsuperantia, uihil loe 
adjicere glori: potest. Deus vero, qui bonus cst, 
etiam cupiditatem exhibendi honoris ita probat et 
admittit, atque si rem ipsám praestare possemus, 
Quippe cum nos zs alienum omne dissolvere cupi- 
mus, si maxime quod debetur facultates nostras 
superet, pro re momenti nullius id ipse ducit ; ncc 
enim a nobis quidquam desiderat, uisi quod nostra 
sit in poteslate positum. Quinaui ergo consentaneum 
sit, illos panas daturos qui seipsos per puram ρα: 
nitentiam totos in eum rejeeerint ? Atqui. superva- 
caneum est puram dicere poenitentiam ; nam fleri 
nequit ut sit paenitentia, quz oinnino pura non sit: 


vi- 
uippe exteroquin 


θρωπος, ὡς προείρηται. Πρόσεστι δὲ κἀκεῖνο τὸ Ὁ Pel hauc enim purifieamur, et. quo pacto fleri puri- 


ἀγαθόν. Ἑ πειδὰν γὰρ ἡμεῖς ὀλίγον τι προεῖσε- 
νέγχωμεν τῇ; ἀγαθῆς θελήσεως, αὐτίχα πως fiutv 
παραγίγνεται ἢ τοῦ Θεοῦ ᾿ ῥοπὴ, χαὶ τὸ τελέως 0:- 
λῦσαι παρ΄ αὐτῆς δίδοται. Καὶ τί λέγω, ἐπειδὰν 
προεισενέγχωμεν; ὅπου γε χαὶ μὴ βουλομένους 
ἐνάγει πρὺς τἀγαθὸν ὁ δημιουργὸς ἅπασι τρόποις, 
ἄνευ μέντοι τοῦ βιάσασθαι, ὡς οὗ προσῆχον ταύτῃ 
γενέσθαι. Ἢ γὰρ τῆς ψυχῆς θεραπεία ἰατροῦ μὲν 
δεῖται μόνον Θεοῦ * ἔστι δὲ xol τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν. Δεῖ 
γὰρ τέως αἰσθέσθαι τῆς ἀῤῥωστίας, χαὶ τὸν ἰατρὸν 
εἰδέναι, xal πρὸς ἐχεῖνον ἐθελῆσαι δραμεῖν, τούς γε 
ὑγείας ἐφιεμένους. Ὥστε οἱ πειραθησόμενοι τῶν 
χολάσεων (ὁ λόγος δὲ νῦν οὗ περὶ τῶν πιστῶν 
μόνον) αἴτιοι σφίσιν αὐτοῖς αὐτοί γε κάντως, οὐχ δ 
P iTRoL. Gg. CLVI 


fivatio per rem non puram possit * Euimvero pee- 
niteutia est, resipiscentes de a.!missis et factis pce- 
nitentiam ostendentes, ad eum eurrerc qui servaro 
potest, idque toto corde tuo, toto aníwo totisque 
viribus tuis, uti lez prisca loquitur. Dei vero ea bo- 
nitas est, ut etiam qaalem qualem paenitentiam be- 
nigue recipiat. Nam cum clemens sit, ipsum" velle 
respicit et quod nostris est positum in viribus, ceu 
diximus. Preterea bonum iilud etiom accedit : nam 
cum nos primi vel paulum bonz voluntatis attulerl. 
mus, confestim Dei nobis adest impulsio, per quam 
perfectum velle nobis tribuitur. Et quid ego dico, 
cuum primi nos attuleiimus ? quando etiain nom 
lentes op:fex ille rerum modis omnibus ad bg 


16 


191 


MANUELIS PAL EO;.0Gl 


{3 


impellit , absque coactione tamen et violentia, quod A Θεός. Συγχωρεῖ δὲ τοῦτο γενέδθαι οὐ διὰ τὸ Ci- 


ita rem fieri minime conveniat. Animi namque s$a- 
nalio medico quidem indigel solo Deo; sed interim 
rerum ex earum est numero qua 8 nostra vo- 


χαιον μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι xaX συμφέρον t: λανθ νον μ'γν» 
ται ταῖς χολάσεσιν. Ἦ γὰρ δὴ περὶ ἡμᾶς; ἐχεῖνηυ 


χρηστότης πανταχόθεν ἀναγχάζει ταυτὶ πιστείειι. 


luniate pendent, Oportet euim prinium habere sensum imbecillita is suz, deinde nosse medicum, οἱ 
ad eum currere velle, si qui valetudinem integram desiderant. Quapropter illi qui paenis affic'eudi 
sunt (neque nauncde fidelibus tantum loquor), ipsimet omnino sibi poenarum auctores sunt, non Deus, 
«ui sane peruiittit hoc fieri, non justilize suzv causa tantum, sed etiam quo aliqui! tacit: utilitatis δι" 
"εἶ πὸ sit ipsis poenis. Nam hoc uti credamus, omnino nos ipsius erga nos bonitas cogit. 


Quare si becita se habere videntur (videntur 
auiem omnino), quonam pacto fassit ut de homine 
vel pravissimo atque pessimo in hac vita quis de- 
speret, cum medelam is in manibus liabeat, saluta- 
rem illam paenitentiam, sicut et supra dictum ano- 
bis est ? Et quando. Salvator ipse nobis promittit, 
se mox invocantibus adfutarum, a:dcoque Inaspecta- 
biliter adest, et manifesto ad salutarem hanc volun- 
tatem juvat. οὐδ qui boc ab eo flagitant, quis 
obsecro, nisi veliementer. insaniat, recte vel de ja- 
οὐδε in ipso walorum gurgite desperaverit un- 
quam, si soli miscricordiz potestatique fideutes illius 
qui gratis servat, resipiscant ? Quamobrem de nul- 
lis omnino. desperandum, nisi qui magna quadam 
insania de seipsis desperarunt. Nam propter acer- 
ταν multiplicium peccatorum desperare, stultum 
ownino fuerit, donec vitam hanc praseutem non 
deposuerimus. Nam velle Deum misericordia n:o- 
tum uii potesiate sua pro iig qui eum invocant, sa- 
tis, opii.or, consentaneum est: idem si quid facere 
voluerit, iu eo perficiundo viribus ut destituatur, fi. 
eri nullo modo potest, Nibil igitur iis. qui lsereut in 
peccatis, ad lioc deest, ut salvi tiant, quam ut ger- 
manam agere poenitentiam velint : quippe qui Jonam 
e ventre bellu:e atque imo moris eripuit, idem bos 
quoque dc ventre hostis et imo vitiositatis fuudo 
extahere potest, Atqui. Jong couservatio. prodi- 
giun quoddam erat, neque necessario requirebatur 
ut Deus. id faceret ; non. enim certe flagitabimus 
ab co, quxcunque potest, cadem ut omnia facia!, 
verum uti prostratis ἂν peccato, qui deiude corrigi 
velnt, manum ipse porrigat, haud dubie necessa- 
rium est. Quamobrem ? Quoniam istucipse facturum 
se promisit, dum ad petendum, et quarendum, ei 
pulsandum hortatur universos. Non enim ut illa qui- 


E! οὖν δὴ ταῦτα δοχεῖ (δόξειε δ᾽ ἂν πντως}), πον 
xatphv ἔχον ἐττὶ, τὸν ἐνταυθοῖ φανλότατον xal χεΐ- 
ριστὸν ἀπογνῶναι, ἐν χεροῖν τὸ φάρμαχον ἔχοντα, 
τὴν σώξουσαν μετάνοιαν, ὡς xàv τοῖς πο’ολαδοῦσιν 
ἡμῖν εἴρηται; Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ Σωτὴρ ἡμῖν ὑ πισχνεῖ- 
ται, ἐπιχαλουμένοις εὐθὺ; πιρέσεσθαι, καὶ πάρεστιν 
ix τοῦ ἀφανοῦς, χαὶ βοτθεῖ φανερῶς πρὸς τὴν σιοτή- 
ριον ταύτην βούλησιν πᾶσι τοῖς αὐτὸν ἐκχξητοῦσι' 
τίς, εἰ μὴ σφόδρα μαίνοιτο δίχαιος ἂν εἴη ποτὲ χαὶ 
τοὺς ἐν αὑτῷ τῷ βυθῷ τῶν xaxov χειμένους ázo- 
γινώσχϑεν, ἐλέῳ μόνῳ θαῤῥοῦντας, καὶ τῇ δυνάμει 
τοῦ προῖχα σώζοντος μεταμελομένους ;- ὩὯστ᾽ οὐδένας 
γε τῶν πάντων ἀπογνωστέον ἡ zl» ἃ. εἴη, εἰ μὴ τοὺς 
σφᾶς γε αὐτοὺς ἀπεγνωχότας πολ᾽ ἢ μανίᾳ. Δ: ὃ γὰρ 
σωρὸν ἁμαρτημάτων παντοδαπῶν εὔηθες --αντάτα- 
σιν ἀπογνῶναι, ἕω; ἂν μὴ τῆν παροῦσαν ζωὴν ἀπο- 
θώμεηα. θελῖσαι μὲν γάρ᾽ τὸν Θεὲν ὑπὸ ἐλέου; 
χινούμενον τῇ δυνάμει χρέσασθαι ὑπὲρ τῶν αὐτὸν 
ἐπιχαλου μένων ἐπιειχῶς εἶχός ἐστιν, οἶμα:" &zors2i 
δὲ ποτε θελήσαντά τι. διαπράξασθαι παντάσασιν 
ἀδύνατον. Οὐδὲν ἄρα λείπεται τοῖς ἐν ἁμαρτίαις 
πρὺς τὸ σωθῆναι, ἣ τὸ θελῖαχι γνησέως μετανοῦσαι, 
Ὃ τοίνυν xax τὸν Ἰωνᾶν θηρὸς γαστρὸς ἀναρπάσας, 
χαὶ θαλαττίου βυθοῦ, δύνατα: xal τουτουσὶν ἀν:)- 
χύσαι τῆς τε γαστρὸς τοῦ ἐχθροῦ, καὶ τοῦ τῆς xzxía; 
βυθοῦ. Καίτοι τὸ τοῦ Ἰωνᾶ θαῦμα ἣν, καὶ οὐχ ἦν 
ἀνάγχη τοῦτο ποιῆσαι. Οὐ γὰρ ἀπαιτήσομεν αὐτὸν, 
ὅσα δὴ καὶ δύναται, ταῦτα ποιεῖν ἅπαντα. ἴὸ ὃ 
tel; χαταδληθεῖσιν ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, ἔπειτα θελὴ- 
σατιν ἐπανορθωθῆνα:, χεῖρα ὀρΐγειν σαφὴς ἀνάγχῃ. 
llà ; Ὅτι τοῦτ᾽ αὐτὸς ἐπηγγείλατο, ἐν οἷς αἱτεῖν 
τε xal ζητεῖν, xal χρούειν ἅπασι παραινεῖ, Οὐ γὸὺρ 
δὴ πρὸς ταῦτα μὲν παραχέχληχε, τὸ δὲ ἀπὸ τούτων 
ἐχδησόμενον σεσίγηχεν, ἐν ἀδηλίᾳ τοὺς λογισμοὺς 
ἀφείς" ἀλλὰ xal τοῦτο ἡ μῖν ἔδειξε, προσθεὶς «ἢ μὲν 


dem faciamus. n0s adhortatus est, at quid. inde sil ἢ αἰτήσει τὴν δόσιν, τῇ δὲ ζητήσει τὴν εὖ ρεσι», χαὶ 


eventurum tacuit, cogitationibus nostris in ambiguo 
relíctis, sed illud ipsum quoque nobis ostendit, cuin 
petitioni adjieit impetrationem, quasitioni inventio- 
nem, quodque fores aperiendae sint ad illorum qui 
pulsant ictus, Htaque promissum hoc grátia est, cu- 
jus certior persolutio quam omnium inter bomines 
debitorum, Nam tos sane quod attinet, qui multis 
2ffixi sumus vitiis, ac non raro quidem reslpisci- 
uwys, verum plerumque justam ad persolutionem 
nimis ünbecilles sumus, consentaneum est, neque 
gratiam, neque debitum exsolvi, quando malum 
hoc etiam accedit. Quippe cum nonnunquam 
id prestare possemus quod decebat, priesta- 
Θ non volumus. Αἱ ista locum in Deo non habent: 


τὸ τὰς θύρας ἀνοιγήσεσθαι μέλλειν tol; τῶν χοπτόν- 
των χρούμασι. Χάρις μὲν οὖν τὸ ἐπάγγελμα, πάν»- 
τῶν δὲ τῶν ἐν ἀνθρώποις ὀφλημάτων ἀσφαλεστέραν 
τὴν ἀπόδοσιν ἔχει. "Eg! ἡμῶν μὲν γὰρ τῶν προστ- 
λωμένων πολλοῖς πάθεσι, xal μεταμελομένων μὲν 
οὐχ ὀλιγάχις, πρὸς δὲ δικαίαν ἔχτισιν ἀδυνατούντων 
πολλάχις, εἰκός ἐστι xal χάριν καὶ ὄφλημα μὴ ἀπο- 
δοθῆναι, Ἐπεὶ χαὶ τοῦτο γίγνεται τὸ δεινόν. Δυνά- 
μενοι γὰρ ἔστιν ὅτε τὸ πρέπον ἐργάσασθαι, οὐ Bov- 
λόμεθα. Ἐπὶ δὲ Θεοῦ τὰ τοιαῦτα χώραν οὐχ ἔχει. 
Ὅπου γὰρ Θεὺς ὁ ἐπαγγελλόμενος, οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως 
οὐκ ἐχτελέσει, val δῷ val; ὑποσχέσεσι τέλος ἴσχειν" 
ὥστ᾽ οὐδεὶς ἐν ἀπογνώσει, εἰ μὴ ὁ ἀπογινώσχειν 
νομίζων ἄξιο; εἶναι. Moe; οὖν ταῦτα γινώσχων 


i» 

καὶ σιυφρονῶν, ἐμοὶ πειθόμενος, 3 
τουφάτω ταῖς ἀγαθαῖ; ἐλπίσι ζῶν, ἐν ἀγαθαῖς ἀεὶ 
ποάξεσιν, ἣ περὶ τὴν ἑνδεκάτην ἐλθὼν εἰς τὸν xa- 
Xv ἀμπελῶνα, ἐκδεχέσθω προῖκα λαθεῖν, ὅσον 
δικαίως δέδοται τοῖς βαστάσατι τὸ βάρος τῆς ἣμέ- 
ρας, καὶ τὸν χαύσονα. Ἐγὼ τοὺς πάντας ὑπερελάσας 
ἐπὶ χαχοῖς, οὖκ ἐμαυτὸν ἀπογνώσομαι᾽ χαὶ διὰ 
τοῦτο, οὐδ᾽ ὀντινοῦν τῶν ἁπάντων" ὡς ὄφελόν γε xal 
σὲ τὸν ἄπταιστον, ἵνα μὴ χρίνων τοὺς ἄλλους, αὐτὸς 
χριθῇς, xai καταδικάζων ἀπαραίτητα, αὐτό γε 
τοῦτο πάθῃς ὑπὸ Θεοῦ, χατὰ τὸν ἐχείνου χρησμόν. 
Εἰ γὰρ ἑαυτὸν οὗ δίχαιον ἀπογνῶναι, οὕμενουν 02- 
δένα τῶν πάντων, οὐδ᾽ ἂν ὑπὸ πάντων ἀπογινώ“" 
oxnzat πῶς ἄν τις δικαίω; τοὺς ἄλλους, μήτε τὰ 
ἐχείνων πλημμελήματα ἀχριδῶς εἰδὼς, ὡς τὰ 
οἰχεῖα xax&, μὴτε τὴν τότε διάθεσιν τῆς ἐν ἑχάστῳ 
ψυχῆς, ἣ τἄνδον, ἢ τὰ θύῤαθεν αὐτοῖς ἐπισυμόδαϊ- 
νουτὰ πράγματα; Καὶ διὰ ταῦτὰ οἱ τῶν ἀνδρῶν 
ἄριστοι οὔτ᾽ ἀπογινώσχουσ: τοὺς οὐχ ἀπογνόντας, 
οὔτ᾽ εὐχερῶς καταχρίνουτι. "Tooto γὰρ κεκχρίχαδιν 
εὔλογον εἶνα!, σφᾶς; μὲν αὐτοὺς χαταχρίνειν, ἐπειδάν 
πον τοῦ προπήχοντος παρεξέλθωσι, μαχρὰν ἑλαυνο- 
μένης ἄπασι τρόποις τῆς; καθ᾽ ἡμῶν λυττώπτης ἀπο- 
γνώσεως" τοὺς δὲ ἑτέρους χρένειν ἐᾷν τὸν Δημιουρ- 
Yv, ᾧ μηδὲν τῆς χτίδεως ἄδατον. Κριξικὸς γὰρ 
ἐγθυμήσεων καὶ ἐγγοιῶν καρδίας, ὃ μαχάριος 
ἔφη Παῦλος. Mi) χρίγδτε, φησὶν ὁ Σωτὴρ, xal οὗ 
μὴ κχριθῆτε. Μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ xata- 
διχασθῆτε. Τούτων τοῖνυν τῶν φωνῶν διχπαντὸς 


ORATIO VI. 


ἀπογνῷ" ἀλλ᾽ ἢ A nam ubi Deus est qui promittit, fieri non potest quin 


49i 


idem per(iciat et ad inem promissa perducat. ltaqve 

de nemine desperandum, nisi se dignum arbitretur 
de quo desperetur ; caque decausa nemo, qui novit 
bzecet sapit, mibi si parere velit, désperet, sed vel bo- 
na spe fretus gestiat, bonis in operibus vitam semper 
exigens, vel inegregiamjliam vineam veniens ad un- 
decimam horom, gratis exspectet accipere quantum 
jure datam est iis qui et onus*et zestum diei tulerunt, 
Ego qui vitiis on:nes antegressus sum, de meipse 
nou desperabo ; el eamdem ob causani, nec de quo- 
quam omnium. Quod utinam tu. quoque, qui lapsus 
es expers, facias, ne judicans alios, ipse juiliceris, 
et ingxorabiliter damnans, quod est in oraculo, 
itidem ἃ Deo damneris. Nam si de seipso quemquath 
desperare haud parest, nec etiam de quoquam om- 
nino, non si maxime de eo desperent universi, quo- 
nàm pacto dealiis jure quis desperaverit, quorum nec 
accurate delicta sic novit, ut mala propria, nec ejus 
temporis animi affectionem in quolibet, aut res vel 
intus vel exirinsecus eis accidentes ἢ ideoque viri 
praestantissimi nec desperant de iis quj non despe- 
rarunt, nec facile condemnant : nam Loc. rationi 
consentaneum esse judicant, seipsos quidem uti 
damnent, sicubi przler officium fecerint, longb 
interim remota modis omnibus furente contra nos 
desperatione, at vero judicinm de allis ut. opifici 
rerum permittant, cui nihjl in. rebus creatis est 
incognitum, quippe facultatem | judicandi de cogi- 


μεμνημένοι, οὐδ᾽ ὁντινοῦν xavaxpivoudtv, οὐδὲ μισοῦ- C tationibus et conceptis cordis habet, ut beatus ille 


σιν. Ἄπαγε | οὐδὲ γὰρ τοσοῦτον ὁμόσε χωρήσουσι 
χατὰ τῆς χοινῆ; φύσεως, xàv ὃ τι πάθῃ διὰ προαί- 
p:3:v* ἀλλὰ τὴν μὲν μοχθηρίαν βδελύξονται, τοὺς δὲ 
ἁμαρτάνοντα: δαχρύσουδιν ὃ ποιεῖν εἰώθαμεν, 
μέλους ἡμῖν σὴ πομένου πονήρῳ ἕλχει, ἢ ἡνίχα τις 
νοσεῖ τῶν μάλιστα συνήθων xàl συγγενῶν. Εἰδότες 
δὲ χαὶ τὸν Χριστὸν ὑπὲρ τῶν Grappusávtuv εὐξά- 
μενον, καὶ διὰ πάντων ἐνάγονέα πρὸς μετάνοιαν τὸν 
ὀλίγοις ἀργυρίοις αὐτὸν πεπραχότα, τὸν προδεδω- 
χότα, τὸν quía: παραδεδωχότα, τὸν, xàv ὅ τι 
γένηται, διαμενοῦντα xakóy* ταῦτα δὴ xal τὰ τοι- 
αῦτα πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες, xai κήδονται τῶν 
ἡμαρτηχότων, xal πειρῶνται θεραπεύειν τὸ λυποῦν, 
χαὶ γίνονται, χαὶ πράττουσιν ἅπαντα πρὸς τὴν τοῦ 
χαχοῦ λύσιν, xai χαΐρουσιν ἀνύοντες, xal ἀν'ῶνται 
μηδὲν περαίνοντες" εἰχότως, El γὰρ μετὰ τὴν πολ 
λὴν ἐπιμέλειαν, xat τἀλεξιτήρια φάρμαχα, τὸ δ:ενο- 
χλοῦν χωρεῖ, δέος ἐστὶν οὐ μιχρὸν, μὴ ὑπερνιχᾷσαν 
κῷ χρόνῳ, εἷς τοὺ; τῆς ἀπογνώσεως βωθοὺς cà; τῶν 
ἑαλωχότων ψυχὰς παραπέμψῃ, πρὸς οὖς οὐδείς πω 
κατελθὼν ἐπανῆχεν. Οὕτως ol ἀχίδδηλον τὴν ἀρετὴν 
χεχτημένοι, ᾿Αλλ᾽ οἷς γε ταύτης μέτεστι μὲν, vevo- 
θευμένης δ᾽ οὖν ὅμως, τοὺς ἐν ἁμαρτίαις χατε!ληυ- 
μένους οὗχ ὡς ὀχετλίους δαχρύουσιν, οὐδ᾽ ὡς νοσοῦσι 
τούτοις ἀμύνουσιν, οὐδὲ παρερχόμενοι τὰ συνοίσοντα 
διδάσχουσι, xal περινοστοῦντες ζητοῦσιν ὀθενοῦν 
βοήθειαν τούτοις εἰσχγαγεῖν" ἀλλ᾽ ὡς ἐχραγὲν τι 


* Μλιι}). v, 1. 


D qui prodiderat, 


Paulus inquit. Non judicate, ait Salvator; ei non 
judicabimini *. Quapropter horum dictorum semper 
menores, nemiuen condemnant, nec odio prosé- 
quuntur. Ábsit ut hoc faciant. Non enim. tantopere 
conira naturam communem quasi pede collato pu. 
ghabunt, licet ei quidvis accidit ex ipsius animi 
proposito, sed vitium quidem ipsum abominabuntur, 
peccantes vero deflebunt: quale quiddam facere 
consuevimus, eum ulcere malo mewbruim | aliquod 
nostrum putrescit, vel quls maxime familiaris .aut 
propinquus zegrotat. lidem cum norint Christum e. 
tiam pro iis deprecatum, qui eum in crucem egerunt, 
et omnibus illum modis ad resipiscendum invitan- 
teu, qui paucis ipsum nummis argenteis vendiderat, - 
qui osculo tradiderat, qui deuni- 
que, quidquid tandem fieret, olus 13men permausu- 
rus erat : hiec igitur, οἱ hujusmodi cum ante oculus 
habeant, et solíiciti sunt de iis qui deliqueruu!, et 
egritludinem sanare conantur, omníaque (iunt et 
agunt mali levandi catisa, atque uti re succedeute 
gaudent, ita si nihil perficiant, doleut. Ac mcrito qui- 
dem : nam si post adhibitam curam diuturnam salu- 
briaque remedia, malutm ulterius serpat, uou parum 
verendum est, ne cum paulatim przvaluerit, in despe- 
rationis vortices correptorum auimos de(urbet, iu 
quos przcipitatus nemo unquam eimersit, lta se 
gerunt illi qui germanam winiuicque viliatam vire 


455 MANUELIS PAL.EOLOG i 
tutem possident : at qui. participes quidem illius A pé^o; τοῦ ὅλου σώματος, xal vwzxpbv, καὶ fu): 
suut, sed adultera!» corruptzeque, deprehensos in. γεγενημένον, ἀπαγορεύουσί τε xal ἀποῤῥίπτουτι, 
peccatis non ul iniseros deflent, nec ut zgris sub- σπάραγμα χυσί τε xal χόραξιν- fj τό γε οἰχειότερον 
veniunt, nec pratereuntes. profutura. docent, δι φάναι, βρῶμα δαίμοσιν" 

obvagantes opem undecunque conquirunt, quam cis ferant, sed veluti membrum quoddam a corpore 
toto avulsum, et emortuum  marcidamque jam factum, abdicant atque rejiciunt, canibus et corris 
dilacerandum, vel uti magis proprie loquar, malis geniis devorandam. l"oeta quidem dieeret, 

. . Αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν, 
cluroic( ts πᾶσιν. . ... 

εἶπεν ἂν ὁ ποιητής. Kal ταῦτα, τίνας; οὖ: xh 
ἐχθρὸς ἠλέησεν ἄνθρωπος, καὶ χεῖρά ya κειμένοις 
ὥρεξεν ἄ,. Καίτοι χαὶ νεχροὺς ἀνθρώπων ἔθος τιμᾶν, 
xaY πολλὰ τὰ νομιζόμενα ἐπ᾽ αὐτοὺς dvd xn τελεῖν 
χαὶ μέλος δὲ αὐτοῖς τμηθὲν, καὶ ἀποθανὸν xa0* οἷον- 
δήτινα τρόπον, xal ἐλέους, xal ταφῆς, xai rap 
ἐχείνων αὐτῶν ἔστιν ὅτε τῶν ἀποτεμόντων abd 
τυγχάνει. Καὶ ἔδει γε μεμνῆσθαι τῶν νόμλων τούτων 
πολλῷ γε μᾶλλον ἐπὶ τῶν ζώντων τε καὶ νοσούν- 
των, ἣ τῶν μηδαμῶ; αἰσθανομένων ἡστινοσοῦν βηη- 
θείας. Οἱ δὲ ἐνταῦθα τῶν χαλῶν ἕπιλανθάνοντει 
νόμων, ἔνθα πάντων μάλιστ᾽ ἐχρῆν μεμνῆσθαι, xf 
εἰ πάντων ὁμοῦ τῶν ἄλλων ἐπιλανθάνοιντο“ οὐ μόνον 
ὅτι ζώντων ἐπιμελήσονται xat ἰασίμων ὡς ταπολλὰ, 
ἀλλ᾽ ὅτιπερ καὶ νόσον οὗτοι νοσοῦσιν, ἀπειλοῦσαν 
οὐ τῷ σώματι θάνατον, ὃς καὶ ἀναγκαῖος ἧἣμῖν lom, 
καὶ ἔπεισιν αὐτόματος, xal ποτε λυθήσεται τῇ ἀνα- 
mur, accedentem sponte sua, perque resurrectio- σέάσει" ἀλλὰ τῇ ψυχῇ, ἧς ἀθάνατος ὁ θάνατός ἐστιν 
nem aholendam, sed auimo, cujus :terua mors αἰώνιος γάρ. Ῥυχῆς γὰρ θάνατον δεῖ νοεῖν τὸ χεχω- 
est, cum et ipse sit zternus ; animi namque mOr- c pís0at Θεοῦ. Kol εἰ ὁ Θεός ἔστιν ἢ ἀληθινὴ Col; 
iom ΩΝ debemus esse diremptum ἃ Deo. αἱ τὸν Θεὸν καθάπαξ ζημιωθεῖσαι Ψυχαὶ τὴν ἀλη- 
Quod si Deus vera vita est, qui prorsus Deo. $po- θιυὰν ζιυὴν ἀπέδαλον' εἰς ἕν γε πάλιν ἐπανελθεῖν 
liati sunt animi, veram vitam amiserunt, ad 4081 ἀμέχανον παντελῶς. Χωρὶς δὲ τούτων ἀποθανόντι 
reditus omnino nullus esse potest. Caeteroqui. vero μὲν τῷ σώματι οὐχ ἕνεστι συναποθανεῖν αὐτῷ τὴν 
corpus ubi mortuum fucrit, ut cum eo moriatur ψυχήν' τῆς δὲ ψυχῆς τεθνηκυίας τὸν οἴχτιστον ἐχεῖ- 
animus fleri non potest. At ubi tristissimam illam — yoy θάνατον, χαὶ τὸ σῶμα μετὰ τὸ ἀνα στῖναι ὑστερ- 
mortem oppetierit animus, etiam corpus ipsum post εἰ τεθνεὸς καὶ ἄθλιον παντάπασιν ἔσται, Ws xo 
resurrectionem quasi mortuum ct miserum modis — o6; τοῦ ζωογονοῦντος αὐτὸ, τὸ χυρίως ζῆν, ete 
omnibus erit : nam quo pacto res aliter habere se δὴ τὸν Θεὸν, ἀπολωλεχότος. Οὕτω καὶ ol δαίμονες. 


... Jpsos autem. canibusque. avibusque . 
cunciis obtulit in predam. 


At quos homines, obsecro ? quorum vel hostis 
misertus fuciit, humique jacentibus manum  por- 
reverit,. lino. mortuos. ctiam. homines honoribus 
afficere consuevimus, et multa eis justa necessario 
persolvimus : ab eisdem membrum quoque ahbcis- 
$u:, ac quocunque modo mortuum,  nonnanquam 
ab illis ipsis qui resecucrun!, et commixerationem, 
el sepulturam consequitur: quarum sane legum 
meminisse multo magis oportebat in iis qui et. vivi 
sunt et ;rgri, quam in. illis qui omnis opis sensu 
carent. Atisti preclararum in hac parte leguin 
obliviscuntur, ubi multo maxime illarum meminisse 
debebant, etiamsi exterarum omnium oblivisceren- 
tur; non eo duntaxat. quod ita rationem habituri 
vivorum essent. ac plerumque sanabilium, verum 
etiam propterea. quod hi morbo laborent minante 
non corpori mortem, quam obire necessario Cogi- 


possit, enm id quod ipsum corpus ;vivificat, veram 
vitam, qux Deus est, amiserit? Eadem estet dz- 
monum ratio; nam eos, qui veram vitam amise- 
runt, non fas est mutatis animis ad eam redire: 


Τὴν γὰρ ἀληθινὴν ζωὴν ἀπολέσαντας, οὐχ ἔνεστιν 
ἐπανελθεῖν εἰς αὐτὴν μεταγνόντας. Ὥς εἰ καὶ τοῦτο 
περιῆν, ἣν ἂν ὁμοίως διορθωθέντας, καὶ τῆς Quis 
ἐχείνης τετυχνχέναι, 


quod quidem illis si superesset, consiwiliter fieri 
posset, ut emendati. vita Illa quoque potirentur. D 
Quamobrem mors animi res est omnium maxime 
formidabilis, et qui morbo laborant ad malum 
hoe tendente, non. mente prwditis esse odio de- 
Lent, sed misericordiam potius inereri. ἃς. par 
quidem erat dabio procul, ut qui et virtutem 
οἱ vidositatem, quasique ambo ἰδίας  promi- 
scue possidení, adversus cxteros sese non elfer- 
rent ob unam illam partem ieliorem, nec vitiosi- 
tatis causa vultum in terram defigerent. At isti con- 
trario, quam, par erat, modo se gerunt. Nam prop- 
ter virtutis portionem, tantum ,nou ipsum coelum 
fomniaules, graves ac intolerabiles sunt, czteros 
' pro nihilo ducentes, ipsam vero vitiositatem, quae in 
εἰς Cot, nec recte aguoscunt, cum ab ea mens ipso- 
ΤΙΝ corrupta sit, 6᾽ agnitam oro re lev ducunt, 


"O τῆ; ψυχῆς ἄρα θάνατος τὸ φοδερώτατέν ἐστιν 
ἁπάντων' xai οἱ νόσον γε νοσοῦντες εἷς τοῦτο φέρου- 
σαν τὸ δεινὸν οὗ μισητέοι νοῦν Éycustv, ἀλλ᾽ ἐλέους 
ἄξιοι. "Hv μὲν οὖν, οἶμαι, προστῆχον ἐπιεικῶς τοὺς 
χεχτημένους μὲν ἀρετὴν, χεχτημένους δὲ χαχίαν, 
καὶ οἷον ἀναμὶξ ἄμφω, μὴ τῶν ἄλλων κατεπαίρεσθαι 
διὰ τὸ χρηστότερον μέρος" τῆς δὲ χαχίας ἕνεκα χάτω 
χύπτειν, οἱ δ᾽ ἐναλλὰξ ἐργάζονται τὸ προσῆχον. Διὰ 
γὰρ τὸ μέρος τῆς ἀρετῆς, μονονοὺ τὸν οὐρανὸν ὄνει- 
ροπολοῦντες, βαρεῖς εἶσι καὶ ἀφόρητοι, μηδὲν τοὺς 
ἄλλους clva: νομίζοντες" αὐτὴν δὲ τὴν κακίαν τὴν 
ἐν αὐτοῖς οὔτε χαλῶς γινώσχουσιν, ὑπ᾽ ἐχείνης γε 
τὰς φρένας βεδλαμμένοι, χαὶ παρὰ φαῦλον ἄγουσιν 
ἐγνωσμένην. Καὶ οὐδὲ αἰσθάνονται ταῦτα πάσχοντες. 
"Hy δὲ «ot; αὐτοῖς ἐχείνοις ἁλῷ τις ἕτεοος πάθεσι, 


49] 


ORATIO YT. 


493 


χαὶ αὖθι; val; 3:31; ἀρεταῖς φανῇ χεχρημένο:, at A Imo re quidem sentiunt hzc sihi accidere. Sia ali- 


μὲν ἀρεταὶ ἐν λήθῃ ψῆφος δέ τις xaz' αὐτῶν μετὰ 
σκωμμάτων ἐξενήνεχται. Καί τοι, τί πολλά φημι 
πάθη; ἂν γὰρ ἐλεγχθῇ τις δουλεύων ἑνὶ τῷ πάθει 
χαὶ πόνῳ, χαὶ τούτῳ γε τῶν χουφοτέρων εἶναι δο- 
χούντων, εὐθὺς àxfxos παρ᾽ αὑτῶν, 'O σχέτλιος, ὁ 
τάλας, πολλὰ ἕτερα. Καὶ ὦ σὺ, ποίαις χολάτεσιν ὧν 
ὑπεύθυνος, οὐ χαταποντίξεις σεαυτόν: Οὐ τοίνυν 
ἀπαλλάττονται, πρὸ τοῦ τὸν ἄνθρωπον δεῖξαι μυρίων 
ὄντα χολάσεων ἄξιον, ῥητορεία θαυμαστῇ πρὸς τοῦτο 
χρώμενοι. Εἴτε γὰρ νωθεία τίς ἐστι τὸ διαδαλλόμ:- 
νον, εἴτ᾽ ὀλιγωρία πρὸς τἀγαθὸν, ἡ ὅ τί περ ἂν τῶν 
ὁπιυσοῦν 0) χαλῶν, ἐξαίρουσιν αὐτὸ μεθ᾽ ὑπερθο- 
Anz: τὰς δ᾽ ἐνυπαρχούσας αὐτῷ ἀρετὰς, xX1v τῶν 
ἄγαν δυσπορίστων, χαὶ δυσχατορθώτων ὦσιν ἀνθρώ- 
ποις, νενοθευμένας οἵδε καλοῦσι διὰ τὴν τῆς xaxía; 
ἐπιμιξίαν. Εἶτα πῶς ἐχεῖνος μὲν καχὸς, 5 ἀμφιῤῥεπὴς, 
σὺ δ᾽ ἐχείνῳ πάντα ὧν καὶ τὴν ὀρετῖν, καὶ τὴν πονὴ- 
ρίαν ἐφάμε"λος, ϑέλτιστος ἂν εἴῆς, καὶ ἀγαθός - Ἢ γὰρ 
χάχεζνος ἀγαθὸς, ὅμοιός σοι" ἣ xol σὺ πάντως χαχὸς, 
ἴσης ὧν ἐκείνῳ τῷ παρὰ σοὶ χαταδίχῳ, Καὶ μὴν, x&v 
τούτῳ πλεονεχτεῖς εἷς τὸ πονηρὸν, ὅτι μισεῖς οὐ μι- 
σηύμενης, χαὶ χαταχρίνε:ς ἐχείνους, ὑφ᾽ ὧν οὐ πάσχε:ς 
αὐτὸς τὰ ἴσα. 'Δλλ᾽, ὡς ἔοικεν, εὐχερέστερον mph; τὰ 
χαχὰ ῥέπομεν, ἢ πρὸς ᾿τἀναντία τούτοις. Τὰ μὲν 
γὰρ τῶν ἄλλων ὀξέως ὁρῶμεν" πρὸς δὲ τὰ οἰχεῖα 
χαχὰ οὔτε ὀφθαλμὸν ἔχομεν, οὔτε οὕς, οὔτε γνῶσιν" 
οὔτε μὴν ἐθέλομεν ἔχειν. Οὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ ἕτερον 
ἔστιν ἰδεῖν ἐν ἡμῖν γινόμενον, οὐδὲν ἄπεινον τοῦ 
προτέρον, εἰ μὴ χαὶ πολλῷ χεῖρον. Τὰ μὲν γὰρ τῶν 
ἄλλων πλεονεχτήματα ὡς ἑπιτοπλεῖστοὐ οὐδὲ γινώ- 
σχημεν, Πολλὰ δ᾽, ὧν ἀφεπτήχαμεν, ὅτῳ χαὶ τῶν 
Ἡραχλείων στηλῶν τὰ ὑπερδόρεια μέρη, ἡ αἵν αὐ- 
τοῖς ἀνατίθεμεν * xal τὴν ὀφρὺν ὡς μάλιστα àva- 
σπῶντες, χρατεῖν δοχοῦμεν χαὶ οὐδὲ μετὰ τῶν 
ἀνηρώπων εἶναι νομίξομεν, ἀλλ᾽ ἐν οὐρανοῦ τινι 
poípa* xaX ὃ δὴ χείριστον πάντων, αὐτὴν δὴ τὴν 
x17[v, τὴν ἕν ἡμῖν, ὑπὲρ τὰ; τῶν ἄλλων ἴσως ὑπάρ- 
χουσαν, ἀρ:τὴν προσαγορεύομεν xal που xal πει- 
ριμεθα ταύτην ὑπὲρ τὰς τῶν πάντω" ἀποδειχνύναι, 
Οὐ μήν γε μέχρι τούτου ἱστάμεθα, ἀλλὰ καὶ φθο- 
νοῦμεν τοῖ; ἀγαθοῖς ἀνδράσι, xal τὸς ἐχείνων ápz- 
τὰ; καχία; ἀποχαλοῦμεν. Πρόπεστι δὲ τι χαὶ βδελυ- 
Z*shw, τὸ μηδὲ ἐρυθριᾷν, ἀλλὰ καὶ ἀναίδην οὕτω 
χωρεῖν, ἐφ᾽ οἷς ἐχρῆν ἐγχαλύπτεσδῆαι, ὥσπερ ἂν εἴ 
τὶς ἀνὴρ ποιῶν ἐχεῖνα παῤῥησιάζοιτο, δι᾽ ὧν ἃ" 
ἔμελλε στεφανωθήσεσθχι" καὶ ἐοίχαμεν σοφοῖς εἷς τὸ 
χαταχρίνειν τοὺς ἄλλους " τὰ δὲ wa0' ἡμῶν αὐτῶν 
ἐπιμελῶς πράττοντες, οὐδαμῶς αἰσθανόμεθα οὗ τί 
ποτ᾿ ἃ) χεῖρην φανείη ; Ὅπου γὰρ ἀσύμφορόν τε χαὶ 
β᾽ αθερὸν ἐν ἴσῳ τὰ ἡμῶν αὑτῶν, xal τὰ τῶν ἄλλων 
ἁμαρτήματα χρίνειν (οὐδεὶς γὰρ οἵδε τὰ τοῦ ἑτέρον" 
χαὶ, ἕκαστος τὸ ἴδιον φορτίον βαστάσει), ὅταν 
τοῖς μὲν ἄλλοις βαρέοις ἐπιχεώμεθα, καὶ ὦμεν ἀπαρ- 
αἰτῆτοι δικασταὶ μιχρὰ τοῦ γιγνομένου παρεξελ- 
θοῦσι, τὰ δ᾽ ἠκέτερα xaxà, οὐδὲ φορητὰ τυχὴν 5yza, 
Ρετεγχεντρίζωμεν εἰς πλεηυνεχτήματα, πῶς οὐχ 
ὥτπερ ἐξεπίτηδες τὰ χαϑ᾽ ἡμῶν αὐτῶν πράττομεν ; 
! Galt. vit, 5. 


e d 


us quispiam in eadem inciderit vitia, et vicissim 
virtutibus lisdem semet exercuerit, ipse virtutes 
oblivioni traduntur, et adversus eos scntertia plena 
cavillis profertur. Et quid ego plura dico vitia? Nam 
si quis convictus fuerit uni tantummodo servire 
vitio, quodque levius etiam esse videatur, statim 
ab illis audit, Miser ille, infelix ille, aliaque plura 
talia; item, O tu, qualium reus suppliciorum non 
teipsum de:nergis ? itaque non desinunt prius quam 
ostenderint, hominem sexcenta meritum supplicia. 
Quam ad rem ailinirabili facundia quadam utuntur; 
nam sive ignavia cst qux? crimini datur, sive seg ii- 
ties ad bonum, vel quidvis aliul quocunque mo;/o 
non bonum, nimium quantum rem illam extolfunt 
οἱ amplificant; qu:e vero sunt in eis virtutes, quam 
vis admodum sint acquisitu difficiles, quamvis cas 
homines assequi vix possint, tamen vitiatas hi vo- 
cant propter vitiositatis admistionem, Et. quonam 
ille pacto malus est, in utramque quasi partem 
propendens : tu, qui ei per omnia par es, sive vir- 
tutem, sive pravitatem spectemus, egregius sis at- 
que bonus? Aut enim et ipse bonus, qui tui simi- 
lis, aut tu quoque malus ounimodo qui abs te 
condemnato par es. Quin etiam in liac parte superas 
illum alterum pravitate, quod odio prosequaris, eum 
ipse non sis illi odio, quodque damnues cos qui ti- 
bi par pro pari non referunt. Sed, uti videtur, fa- 
cilius ad mala quam bona proclives sumus. Nam 
acute aliorum vitia cernimus, in nostris nec actu- 
lum habemus, nec aurem, nec ullam intelligentiam, 
ac ne quidem habere volumus. WYmo videre est et 
aliud. quiddam nobis accidere, nihilo melius iMo 
priore, si non inulto quoque deterius est, Nam qu 
in aliis eximia sunt, plerumque non. agnoscimus : 
δὶ inulla, longius ἃ quibus absumus quam o parti- 
hus Hyperborcis lcrculez columua, nobis ipsi vin- 
dicamus, elatoque maxime supercilio, nos aliis sn- 
periores esse putamus, ac ne quidem inter homines 
esse nos arbitramur, scd qualdamiu parte co- 
li : quodque omnium pessimum est, fpsam vitiosita- 
tem quas in nobis est, vincentem al'orum fortasse 
vitia, virtutem appellamus, ae nonnunquam pro- 
bare conamur hanc supra virtutes omnium positam 
esse, Ne hic quidem ?usistimus, sed bonis etiam 
viris invidemus, eorumque virtutibus nomina vitia- 
rum indimus, Simul abominabile quiddam admi- 
stum est, quod ne quidem erubescamus, sed impn- 
denter adeo progredinmur in iis quorum nos pu- 
dere debebat, quasi si quispiam sese licentius ge- 
rot, ea designans ob qu: corona n sit promeriturus: 
adeoque similes sapientibus sumus, in coudemnans 
dis aliis, at interim nou persentiscimus, ἃ nobis ea 
studiose fleri qua: contra. nos ipsos sint. Quo sane 
quid videri deterius possit? Nam cum malum sit 
atque. noxium, nostra et aliorum peceata paria fa. 
cere (nam aliena nemo novit ; ite, Onus. quisque 
suum portabii*), quoties aliis graves sumus,ct inex- 


M. 


47) 


MANUELIS PAL EOLOGI 


50 


orabües nosmel judices in eos gerimns, qui paul- À Δοχοῦσι δή pol τινες ἀνθρώπων δεινδ) τε πάσχειν, 


jum ab officio deflexerunt, nostra vero vitia, for- 
tasse ne toleranda quidem, factis eximiis inserimus, 
qui non data velut opera facimus ea qna contra 
nos ipsos sunt ? Nimirum nonnullis mortalibus ac- 
cidere mihi triste quiddam videtur, qui zeli. vitio 
laborent, non secundum scientiam'. Nam cru- 
delitate commoveri videntur, et inhumanitate odii 
plena, dum vitiis obnoxios oderuntet aversantur 
quos et m'serari debebant, et uti corrigerentur 
operam dare : quippe, meo quidem judicio, po- 
tiore in parte claudícant, qui dum odere malos, 
recte facinnt, at. dum odere ncegliguntque quod e- 
jusdem est naturm, contrariam in partem peccant, 
Aiqui oportebat eos, propriorum delictorum me- 
mores (70. fortasse multa magnaque fuerint) prz- 
tercaque temperamenti bujus essentiam communem 
intuentes, neque novum quid ducere, si quis lapsus 
sit,neque voluptatem quasi quamdam capere de ma- 
lo quod cogna!o acciderit, Nam nullo modo sc pra - 
bere mitem in eos qui cum ejusdem natura sin!, 
miseri facti sunt, virtutis esse nequit. Atque equi- 
dem scire nequeo, sitne durities ista nimia rcligio- 
sn aliquid, ac noa contrarium potius ; imo po- 
tius recte novi, non esse in hic religiosi quidquam, 
sed plac contrarium potius. Quippe morsum ali- 
quem sentire delinquentium causa, justum est et 
consentaneum, quodamque modo delictis eorum 
eruditos, modestiores effici non exsultare, non,ova- 


re, non g»ulere, qnasi si alia natura foret quz lap- C 


sa sit. Eninvero arbitror equidem his contra 
quam par erat agentibus, lioc etiam absurdi accide- 
re : rogitare nimirum eos, aliis labentibus, pudore 
suffusis, dira quadam incurrentibus, se meliorcs 
ac splendidiores liabitos iri tam apud Deum quam 
mente przeditos judices. Atqui plane contrarium 
quilvis hic de eis est existimandum : fieri scilicct 
tales multo se ipsis deteriores. Quippa cum insidet 
animo invilia, nop adwirationem ejusmodi vitium 
meretur, imo quale sit iis barathrum invidia, qui 
gunt in hoc vitium przcipita(i, cuivis perspicuum est. 
Nimirum oportebat eos , suis edoctos malís, ígno- 
s'ere prono δὰ lapsum luto atque masse, que 
quidem exsistit, ex — compositione — pugnaque 
quatuor elementoruin. quie invicem sibi seternum 
repugnant : ideoque Poulus etiam ea mihi tantum 
non tragice descripsisse videtur, cum elementa di- 
xit :erumnosa. Hi vero tam puri sunt, ut etiam pre- 
clarum Elíiz zelum malo quodam studio vinccre ge- 
stiant, cum meliore non liceat. Sedenim uti sane vo- 
luerint, affecti sint, nos eos haudquaquam judicemus ; 
nou enim grassando Christi tribunal invademus. 
Quo« si nostram in hac parte sententiam admittcre 
dignabuntur, saltem neminem omnium condermnent, 


" quandoquidem veniam dare-nolunt. Non enim usque 


adeo lerociant, ut ab illis se vitiis immunes putent, 
uibus servire vident eodem ortos luto atque teinpe- 


emn. 5, 2. 


νοσοῦντες ζῆλον, o) 'κατ᾿ ἐπίγνωσιν. Kal vip ὧμό- 
t5t: χεχινῆσθαι, xat ἀπανθρωπίᾳ γεμούσῃ uso, 
ἐν οἷς μισοῦσι τοὺς φαύλους ὄντας, καὶ &zoscpl- 
qovtat,. δέον αὐτοὺς ἐλεεῖν, καὶ 8105005002: πειρᾶ- 
6θα!. Οἶμαι γὰρ χωλεύειν αὑτοὺς τῷ κρείττονι μέρει, 
εἰ τὸ μὲν εἶναι μισοπόνηροι, χαλῶς τε καὶ εὖ ποι- 
οὔσι" τῷ δὲ μισεῖν τε xol παρορᾷν τὸ ὁμοφυὲς, 
«ἀναντία. Καίτοι περ ἐχρὴν αὐτοὺς τῶν ἰδίων με- 
pvnufvqu; παραπτωμάτων (εἶεν δ᾽ ἂν ἔσως πολλὰ 
xal μεγάλα), εἶτα xo εἰ; τὴν χοινὴν οὐσίαν δρῶντας 
τουτουὶ τοῦ χράματος, μὴτε τι ξένον νομέζειν, εἰ 


πέπτωχέ τις, μήτε ὥσπερ ἔδεσθαι τῷ δεινόν τι zs- 


π᾿νθέναι τὸ μάλα γνήσιον. Τὸ γὰρ μηδ᾽ ὁπωστιοῦν 
ἐπιχάμπεσθα: ἀθλίοις γεγογόσιν ὁμοτυέπσι ut οὐχ 
ἀρετῆς ἧ. Ταύτην ἐγὼ τὴν ὑπερδολὴν e$ δύναμαι 
χαλῶς συνιδεῖν, εἰ θεοφιλές τις 0902 τυγχάνει, ἀλλὲ 
μὴ πᾶν τοὐναντίον. Μᾶλλον δὲ οἶδα χαλῶς, ὡς οὐ 
θεοφιλής τις οὖσα τυγχάνει, ἀλλὰ χαὶ σαφῶ: τοῦ» 
γαντίον. Δάχνεσθαι μὲν γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀ:πἬεαρτανόντων 
Υιγνόμενόν ἐστι χαὶ mpocfxov, χαὶ Ὑγνεσθαΐί πω; 
σωφρονεστέρους, τοῖς ἐχείνων παρα πτώμασι παι- 
δευομένους * οὗ σχιρτᾷν, οὐ παιαγίζειν, οὐχ Ἦδεσθ:ι, 
ὥσπερ ἄλλης φύσεως οὗτης τῆς πεπτωχυίας, ἀλλ᾽ 
οἶμαι τούτους τοὐναντίον ὃ προσῖχε τοοιοῦντας, x2: 
κοῦτο πάσχειν τὸ ἄτοπον. Δογίζεαθαι γὰρ, τῶν 
ἄλλων ἐκπιπτόντων, αἰσχυνομένων, δεινὰ πασχόν- 
των, ἀμείνους δόξειν xal λαμπροτέρους παρὰ θεῷ 
τὸ xoi χριταῖς νοῦ μετέχουσι. Καΐτοε τοὐναντίον 
ἅπαν ἐστὶ περὶ αὑτῶν ἐνταῦθα λογίσασθαι. [ἵνε- 
σθαι γὰρ καὶ ἑχυτῶν πολλῷ χείρους τούς γε τοιού- 
τοὺς. φθόνου γὰρ ἐγχαθημένου ταῖς ψυχαῖς, οὐ 
ζέλου τὸ τοιοῦτον xaxóv* καὶ οἷον βάραθρόν ἔστι 
τὸ φθονεῖν τοῖς εἰς ἐχεῖνο χατενεχθεῖσ: παντί 77» 
δῆλον ἂν εἴη. Ἐχρῆν μὲν οὖν αὐτοὺς συγχνώϑκειν 
ix τῶν ἰδίων χακῶν, ὀλισθηρῷ πηλῷ xal gopigzs 
ἔχοντι τὴν ὕπαρξιν συνθέτει τε χαὶ διαμάχῃ owe 
χείων τεττάρων, ἀντιχειμένων ἀθάνατα. Διὸ καὶ 
Παῦλός μοι δοχεῖ μονονουχὶ ταυτὶ τραγῳδεῖν, ταλαῖ- 
πωρα φήσας στοιχεῖα. Οἱ δὲ τοσοῦτόν εἶσι χαθαροὶ, 
ὡς καὶ τὸν χαλὸν Ἠλιοὺ ζῆλον χαχῷ τινε φιλοειμεῖ- 
σθαι παρενεγχεῖν, ὡς οὐχ ἐνὸν ἐν βελτίονι, "AX" 
οὗτοι μὲν, ὡς ἄν ποτε βούλοιντο, διαχείσγων " ἡ μεῖς 
δὲ αὐτοὺς οὐχ ἄν ποτε χρίνοιμεν. Οὐ γὰρ τὸ Χριστοῦ 
χαθαρπάσομεν βῆμα" εἰ δ᾽ ἀξιώσαιεν δέξασθαι τὴν 


ἡμετέραν εἰς τοῦτο γνώμην, μηδένχ γε τῶν πάν- 


τῶν χαταχρινέτωσαν, ὁπόταν γε μὴ βούλωνται coy. 
γινῴτχειν, Μὴ γὰρ θρασυνέσθωσαν ἐς τοσοῦτον, ὦ; 
νομίζειν ξαυτοὺς ἐλευθέρους παθῶν ἐχείνων, o*; 
δουλεύοντας ὁρῶσι τοὺς ix τοῦ αὐτοῦ πηλοῦ χαὶ 
χράματος, εἶπεν ἄν τις θεῖος ἀνήρ. ᾿Αλλὰ γὰρ χσὶ 
τοῦτο δεδόσθω, xal εἴησαν μηδοτιοῦν πεπλημμε)η- 
χύτες, μήτε μεῖζον, μήτε ἐλάχιστον. Τίνι xal θα ῤῥή- 
σουσιν, ὧς ἄρα χὰπὶ τοῦ μέλλοντος φυλάξουπί τε τὰ 
ἤθη, καὶ διαμενοῦσιν Ev tol; χαλοῖς ; Τίς μάντεων: 
τίς προφήτης συμπαραμενεῖν αὑτοῖς ἄχρι τέλους " 
τὴν ἀρίστην πολιτείαν ἐμήνυσε; Καὶ μὴν οἱ θαυ- 


50} , 


ORATIO VF 


503 


μαζόμενοι δι᾿ ἀρετὴν σχεδὸν ἄπαντε; οὐχ ἅπαντα A ramento, divini ut hominis cujusd:un verhis utar. Se 


διέφυγον, ἃ φυγεῖν ἔδει. Οἱ μὲν γὰρ τούτου, ol δὲ 
ἐχείνου, ὁμοῦ δὲ πάντες 
μέρει, o; γυοῖεν ἅπαντες σφᾶ; αὐτοὺς, ἄνθρωποί 
τινες ὅντε, [Ὥστε παιδός ἐστι χαὶ παραφρονοῦντος 
διισχυρίζ:σθαΐ τινα ἐχεῖνα διαφυγεῖν, ὧν οἱ πάντες 
ἑάλωσαν, Εἰ γὰρ ὁ θειότατος Παῦλος οὐδὲν μὲν ἑχυ- 
τῷ συνέδει, ἐδεδίει δὲ τὴν ἄγνοιαν, καὶ ἔλεγεν" Οὐκ 
ἐν τούτῳ δεδικαίωμαι" πῶς οὐ τρέμειν ἅπαντας 
γρὴ. δεδιότας, μὴ τ' xal λελήθασι σφᾶς αὑτοὺς, xal 
ἐν ᾧ δοκοῦσιν ἑστάναι, κεῖνται ; τοῖς γὰρ αὐτοῦ 
πάλιν γρήπομαι. Ἐκεῖνος; εἰς τρίτον μὲν οὐρανὸν 
ἀναδέῤηγεν" ἣν δ᾽ οὖν ὅμως ὑπωπιάζων αὐτοῦ τὸ σῶ- 
μα, καὶ δουλαγωγῶν, f| φησι, μήπως ἄλλοις κηρύ-. 
ξας, αὐτὸς ἀδόκιυο; γέντται, Τίς οὖν οὕτω θρατύς 


πάντων ἐπειράθησαν ἐν 


cnim hoc etiam eis cance/latur, Sint expertes omnis 
omnino delicti, tam majoris quam minimi. Quanam 


ΤΟ freti. putabunt se in posterum quoque morcs ecs- 


dem conservaturos et in bonis perseveraturos ? quis 
aruspex, quis vates perduraturam cium eis optimam 
illam vivendi rationem ad finem usque signiflcavit ? 
Atqui propemodum universi qui propter virtutem in 
admiratione sunt, non abstinuerunt ab omnibus qua 
vitare debebant. flis enim hoe, istis illu:l, omnibus 
autem omnino aliquid accidit, ut universi agnosce- 
rent sese homines esse.Quare pueri est. atque deliri 
hominis, affirmare quemquam, ea se vitaturum, qui- 
bus obnoxii fuerunt omnes, Nam si divinissimus illo 
Paulus nullius. quidem rei sibi conscius erat, sed 


ἐστι: τί; εὐήθης, ὡς περὶ τῶν ἀδήλων ἀλαζονεύ- B nihilominus ignorantiz su: metuebat, ideoque dice- 


ca;0at xal θαῤῥῆσαι πάγιος μένειν παντὶ γαιρῷ 
χαὶ συμπτώματι; Ὁ βίος οὗτος ὁδός ἔστι " xal ἔχει 
μὲν ὀλίσθους ὅτι πολλοὺς, ἔχε: δὲ προσχόμματα " xal 
πλάνχι τούτῳ φύονται συχναὶ, πολλὰ τὰ προοσιστά- 
μενα χεχτημένα":. Καὶ εἴη dv. σοι xaÀhv, οἶμαι, τὸ 
μηδὲν σαυτῷ συνειδότι μετὰ τοῦ Παύλου φθέγξα- 
cüxv* Obx ἐν τούτῳ δεδιχαίωμαι" χυὶ τῶν μὲν 
ὄπισθεν ἐπιλανθάνεσθαι, τοῖς δ᾽ ἔμ ποοτῆεν ἐπιχεεῖς 
νεσθαι" χαὶ vati τῶν ἀδελφῶν μὴ ἡρλσύνεαθλι, μηδὲ 
x τεπαΐίρεσθα!, μηδὲ ἀπογιυώσχειν αὐτούς " ἀλλ' 
ἐᾷν χαὶ τὰ σαυτοῦ, xal τὰ ἑτέρων χρίνειν bxslvov, 
ᾧ τὴν χρίσιν πᾶταν δέδωχεν ὁ Πατήρ. 'H γὰρ ἐναυ- 


bat, Non ἐπ hoc sum justificatus ', qno. pacto non 
eontrem!scendum universis, veritis ne quid jpsis 
ignotum sit, et in eo jaceant in quose stare putant ? 
Itrsus enim Paulinis verbis utar; ín tertium |il!a 
ccelum ascenderat, nihilominus corpussuum sug»il- 
labat inque serv.tutem redigebat, ut ipsemet loqui- 
tur *, ne qui aliis priedicasset, ipse rejiculus fiere!. 
Quis igitur audax adeo, quis adeo stolidus, nt gl» 
riari de incertis velit, otque fiducia concepta putare 
stabilem se mansurum quovis tempore a'que casu ? 
llc vita quoddam est iter in quo co nplures et lubricí 
lapsus et offendienla sunt, itidergque frequentes. ia 


tla τούτοις ὁδὸς, μὴ οὐχ αὕτη T] ὀρθὴ πρὸς ἀρετὴν, C eo exsistunt errores qui mulla continent. impedi- 
εἶπεν ἂν Πλάτων. menta, Atque adeo bonum tibi fuerit, opinor, nt ip- 
se tibi nullius rei conscius, cum Paulo dicas, Non in hoc sum justificalus, utquo, praeteritorum οὐ της, 
in lis qux 2nte p»des sunt en'tarís, et adversusfratres neque ferocias, neque temet efferas, neque de iiS 
desperes, scd tam de tuis quam alienisillum ferre judicium sinas, cui Pater omne judicium dedit, Nam 


si quod est 

'AX.X τί ταῦτὰό φημι; ὅλου xal εἰχῆ τοῖς ἀδελ- 
ςοἷς ὀργιζόμεθα πολλάκις, καὶ οὐδα κῶς αὐτοῖς προ- 
πείνολεν δεξιὰν κάτω χειμένοι;, χαὶ δεομένοι: τῆς 
πα ἡμῶν βοηθείας. Φοδερὸ; ὁ λόγος οὗτος" ᾿Απὸ 
τοῦ στόματός σου κρινῶ σα. πονηρὲ Oov.ls. 
Ἐπειδὰν γὺρ χἀχεῖνοι γένωνται ἐχείνων τῶν xaxov 
ἥττους, ἃ δὴ τοῖς ἄλλοις προφέρουτι (γενήσονται δὲ 
ἴσωφ, σάρχα περικείμενοι, χαὶ τὸν χόσμον τοῦτον 
οἰκοῦντες), τί ἂν πράξχιεν ; τί ὃν φχῖεν, λόγου εἰσ- 
πριττόμενοι τῆς ἑαυτῶν πονηρίας ; Νὴ τὸν Σωτῆρα, 
ουγγνώμτν αἰτήσονται. Οὐχ ἕνι τοῦτο, οὐχ ἔν: " ἀλλ᾽ 
ὧν» τοῖ; ἄλλοις ἐτίμησαν, τούτων καὶ αὐτοὶ πειοα- 
0529vt1t* εἰ δὲ μὴ, ποῦ τις ἄν θείη τὸ δίχαιον μέ- 
τροῦ ἐχεῖνο, τὸ πεπιεσμένον τε xal σεδσδαλευμένον, 
χαὶ ὑπεοεχ, υνόμενον, ὅπερ ἀποδώτουσιν εἰς τὸν x2)- 
mo» μῶν; Πᾶς τις ἀχριδῶς γινωσχέτω. Αὐτὸς γὰρ 
ὁ xcvi; ἀπεφήνατο, ὡς Ἐὰν μὴ dpi] τις οὐκ ἀφε- 
θήσεται αὑτῷ" xa* τὴν δικαίαν δίχην οὐ φεύξεται. 
Καί τὸι τί μέμνημαι τῆς δικαίας ἐνταῦ7α δίχης; 
αὐτὸς γὰρ ἑχυτὸν χαταχρινεῖ ὁ τοῖς ὁμοίοις; ὁμόσε 
χωρῶν. Καὶ fj γὰρ συνείδητις ἔλεγχος γίνεται ταῖς 
ψυχαῖς, χαὶ οὐδὲ ῥαδίως, οἶμαι, παραιτεῖσθαι ταυ- 
ταισὶ συγχωρ:ΐϊ, Ἐπεὶ xal πᾶσαν ἔφθησαν πρόφασιν 


iter his contrarium, id videndum, ue non reetnm sit ad υἱγίη σιν, uti Plato sane loqueretur. 


Ateni n quid istec ego profero, quando etiam te- 
mere fratribus sz:»penumero irascimur, nec humi 
jacentibus opemque nostram requirentibus ullo mo- 
do dexiram porriginus ? Terribile verbum istuc : 
Ex ore judico te, serve improbe *. Nam cum aliqui 
malis etiam illis suecumbunt, quazaliis objiciunt (et 
succumbent sane, cum carne vestiti siut atque hoc 
in munJo degant ), quid agent, obsecro, quid diceut, 
improbiiatis proprie. rationem reddere jussi ? Per 
ipsum Swlvatorem veniam poscent. Non poterit au- 
tem lioc fleri, non poterit : sed prout cestigiaverunt 
alios, itidem et ipsis accidet : nam absque co sij, 
quonam rcferenda juata istaec censura, depressa, 
quassata, superiufundendo abundans, quam nobis 
in sinum reddent ἢ Quilibetanimum accurate a Iver- 
tat. Nam judex ipse pronuntiavit, nisi quis 16mise- 
ril, ulurum ut. ei non. remitjatur *, utque justam 
poenam uon effugiat. ΕΔ quid ego 51 peen:e men- 
tionem hie facio ? nam ipse seipsum condeimnabit 
qui sui siniiles oppugnat ; etenim animos ipsa coar- 
gnit conscieutia, ucc facile, meo. quide judicio, 
ullam iis excusationem concedit, quando priu3 om- 
nem pratextum aimisere, qui ipsos purgare posset : 


ΛΈ Cor. iv, ἔ. 31 Cor. m 97. ? Luc. xix, 32 * Matth. Xx v1.1, 75, 


301 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


o 


quippe pronuntiatz adversus psres sententizs, quo- A ἀποδεδληχνῖαι, τὴν ὑπὲρ σρῶν παραττησομένην. M 


rum judices ipsi non sunt, crudelitatis, et opinor, 
plenz, omne perfugium ad przetextus eis. adimunt, 
proiatumque decretum ab ipsis adversus alios os eis 
obstruit, Nam dum judicas alium, teipsum, inquit Apo- 
stolus, condemnas!. Admittis enim eadem Ipse, qui ju- 
dicas. At qui scrvum illom alienum nullo unquam mo- 
do judicare debebas, si speres, extraquam in his in 
quibus potestatem ab iis, quibus conveniebat, aecepi- 
δι], nimirum a Deo et Ecclesia. Qul fit autem ut ipse 
tibl persuadeas, non resurrecturum aliquando mise- 
ram illum quilopsus est? Nam et uti resurgat a lapsu, 
ct uti non amplius cadat, non. 1088 facultatis est ac 
potestatis, sed omnium rerum opificis, et ejus qui 
jacet, arbitrii. Neque vero non consentaneum est, il- 
Jum resurzecturum et immunem a malis futurum, 
eum perpetiendo diJicerit qu: fugienda, qux nou. 
Moc etiam mihi crede tibi dicenti, qui alios temere 
condemnas. Ne tua quidem ipsius scire potes, nedum 
ea quz universoram sunt hominum. Quamobrein 
pr.estaret, in nostra nos niala potius quam proxi- 
morum [ntentos esse. Quamvis enim detur, scire 
nos accurate boni malive quippiam a nobis factum, 
tamen nec ipsius taeti qualitatem, cujusmo:li 3it, nec 
magnitudiueoi omnino perspicimus; unde fit, ut ex 
parte jam cognoseamus. Cum autem oppetierit ipsa 
perfectio, tunc particulare illud abolebitur, nti Pau- 
lus, divinum illud capot, loentus est *. Imo ne nostra 
quidem nobis nota facultas est, et quoiam pacto alic- 


γὰρ χατὰ τῶν ὁμοίων ἀποφάσεις, ὧν οὐδὲ xpi 
χαθεστᾶσιν, ὠμότητος οὖσαι πλήρεις, thv ἐπὶ τὸς 
προφάτεις ἀνα: οοὔσι καταφυγήν" καὶ ἢ παρ᾽ αὐτῶν 
Yt Vr9o; κατὰ τῶν ἄλλων ἐχφεροκένη, ἐμφράττει 
τούτοις τὸ στόμα, ἂν p γὰρ κιίνεις τὸν ἕτερον, σειν- 
τὸν (φησὶ) χατακχρίγεις. Τὰ γὰρ αὐτὰ πράσσει: ὁ 
χρίνων. Tiv. γοῦν ἀλλότριον οἰχέτην Exsivov μηξ:- 
μῶς μηδέποτε xplve:v, εἰ σωφρονοίΐηῃς, εἰ nh πρὸς 
δπερ εἴληφας ἐξουσίαν, ἀφ᾽ ὧν pus xe, δηλονότι τοῦ 
Θεοῦ, xal τῆς Ἐχχλησίας. D4Dev ὃὲ xai σεαντὺν 
πείθεις, ὡς οὐχ ἀναπτέσεταί ποτε πεπτωχὼς ὁ syt- 
σλιος οὐτησί; Τό τἮ Ὑὰρ τῆς πτώσεως αὐτὸν ἀνα- 
στῆναι, τό τε μηχέτι πεσεῖν, οὗ τῆ: δυνάμεως τῆς 
efc, χαὶ τῆς ἐξουσίας, τῖςς 85 τοῦ τ ἄντοων» δὴ, μιουρ- 
γοῦ, xal τῆς προαιρέσεως τοῦ χειμένου. Οὺχ ἀπεν 
xb, δὲ τοῦτον καὶ ἀναστῆτεσθει͵ χαὶ μν ἔτι πειρα- 
θήσεσθα: τῶν δεινῶν, τῷ πεπονδέναι μεμαθηχότι, 
ἅττα δὴ φευχτέλ χαὶ pf. Πείθρου μοι χἄχεξϊνό so! 
λέγοντι, τῷ τοὺς ἄλλους εὐχερῶς καταχρίνοντι' 
οὐδὲ τὰ σιυτοῦ γινώσχειν οἷός τε εἴ, μέτοι ve τὰ 
πάντων ἀνθρώπω». Ὥστε βέλτιυν Bv. ἕν, εἰ τοῖς 
lbiot; udo» r.poa:lyopss, f| τοῖς τῶν πέλας χαχοῖς. 
Ὁπόταν γὰρ χαὶ γιοίγμεν ἀχριδῶς 3 x 335» τι €pi- 
ξαντες, ἢ τοὐναντίον " ἀλλ᾽ οὗτε τὴν τοῦ Epio) ποιό- 
τῆτο, οἵχ τί: ἐστι, παυτάπασιν ἴσμεν, οὔτε τὸ μέ- 
γεθος. Ὥστε ix. μίρους γινώσκομεν. Ὅταν δὲ ἔλθῃ 
«ὃ τέλειον, τότε τὸ ix Dip; χαταργτθήσετεαι, 
εἶπεν ἂν ἡ θεία γεφαλὴ Παῦλος. Οὐ μὲν ἀλλ᾽ οὐδὲ 


nam recte cognitam habere possimus ? Nam quisque C τὴν ἡμῶν αὐτῶν δύναμιν ἐπιστάμεθα, Καὶ κῶς $v 


suum portabit onus, ut eumdem Apostolum dixisse 
scimus. Hocautein est ostendentis, quod secundam 
cujusque doctrinam, et prudentiam, οἱ vitam, et 
institutum, et ipsius temporis cursus atque ca- 
sus, omniaque pariter ea qui extrinsecus accidunt 
rerum Opifex atque Dominus siugulis impoue! onus, 
el judicabit, el ad ista respiciens vite rationem accu- 
Yatam exiget. Noam cui multum. datum est, αὖ eo 
suultiun eliam. exigetur* ,. inquit vicus ille sermo, 
et efficax, εἰ omni aculior ancipiti gladio, ct pene- 
trans usque ad divisionem animilet spiritus, commis. 
suraram εἰ medullatum? . Nam judex est. cogitatio- 
nwm menlisque conceptorum, cui mulla ercalorim 
pars est ignota, sed omnia nuda supinaque * , sacris 
uti cum Litteris loquamur. His adductus equidem 
mihi persuadeo, licet universi mortales orti ab 
Adamo, ad mundi usque finem, in iisdem sive bo- 


nis sive malis versentur, non tamen eadem conso-* 


euturos, sed cuique tam praemium quam suppli- 
eium tale continget, ut aliorum nulli respo:deat. 
Atque lioc scilicet plures isi:e mansiones su.t, de 
quibus Salvator locutus est* . Quapropter lioc. im- 
p'ectendum potius, ut; dimissa curiosiiate inquis 
rendi in delicta fratrum, veluti qua supra perce- 
, ptionem humanam posila sint, propria examineuius 
mala, nosti aque cum nobis ipsis comparenmus, non 
«um nostris aliena : quod sane si faceremus, a ve- 


Rom 5», 4... * EQor. xin, 9... * Galat, vi, 5. 


^ Luc. sii, 48, 


τὴν τῶν ἑτέρων χαλῶς δυναίμεθ. γνῶναι ; " Exncroc 
yxp τὸ ἴδιον φορτίον" βαστάσει, τὸν αὐτὸν ᾿Ατό- 
toov ἴσμεν λέγοντα, Τοῦτο δέ ἐστι δειχυνύντος, ὅτι 
xità τὴν ἑχάττου παιδείαν, χαὶ φρόνησιν, xa! βίον, 
xai ἐπιτήδευμα, καὶ τὰς τοῦ χαιρυοῦ φορὰς τε χαὶ t 
γας, καὶ μὲν δὴ xg: τὰ θίραϑεν Ec gupÜeiwri 
πάντα ἐπιθύσε! τὸ φοοτίον ὁ Δηλιουργὸς χαὶ Mix 
τὺς, χαὶ χρινεῖ, χαὶ ἀπαιτήσει rpg ταῦτα βλέξων, 
τῶν βεδιωμένων τὴν ἀχρίδειαν. Ὦ γὰρ ἐδόθη πολὺ, 
πολὺ x«l ζητηθήσεται, φτιοὶν ὃ Cox. τε 40 ,oq καὶ 
&repyiic, καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν» μάχαιραν δὶ" 
στομος, καὶ διιγεούμενοῦν ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς τὰ 
καὶ πγεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μνελῶν. Κριτικὸς 
sàáp ἐνθυμήσεων καὶ ἐνγοιῶν χαρδίας ὦ μη- 


Ὁ δὲν τῆς κτίσεως üCacov, ἀϊλὰ γυμνὰ καὶ c&- 


τραχηισμέγα τὰ πάντα, χατὰ τὴν Γρατφὴν φάναι, 
'Anb δὴ τούτων ἐναγόμενος, ἐμαυτὸν πείθω, ὡς 
εἰ χαὶ πάντες οἱ ἐξ ᾿Αδὰμ ἄχρι τέλους τοῖς αὐτοῖς, 
εἴτ᾽ ἀγαθοῖς, εἴ τε φαύλοι; χοήσαιυτο, οὗ τῶν αὐτῶν 
ἐπιτ:ύξονται" ἀλλ᾽ ἐχάστω χαὶ τὸ γέρας, xal τοὺ - 
ναντίον, τοιοῦτον δήπουθεν ἔσται, ὡς μηξενὶ τῶν 
ἄλγων ἀρ ὄττειν, Καὶ τοῦτό ἐστιν αἱ z0.4. lal μιοναὶς 
ἃ: ὁ Σωτὶ ρ εἴρηχεν. Ὥστ᾽ ἀγαπητὸν ἂν εἴη, τὰ τῶ» 
ὁφελῳῶν ἀφέντας πολυπροαγμον-:ἶν ἁμαρτήματα, ὡς 
ὑπλο ἀνθρωπίνην χατάληψιν, τὰ οἰχεῖα βατχανέζειν 
κικι, xat ἡμῖν αὐτοῖς τὰ ἡμέτερα παρατιθέναι, o) 
τοῖς ἡμετέροις τὰ τῶν ἐτ ρων. Καὶ εἴη γε τοῦτο 


κ Hebr. αν, 19. * ibid. 13. " Joan 


505 
«0:9)50:, μὴ πολὺ τῆς 
᾽Αλλ᾽ ἡμεῖς γε τοὐναντίον, Ἐπὶ γὰρ τῶν ἀλλοτρίων 
ὀξυδορχοῦμεν, ἐπὶ δὲ τῶν ἡμετέρων κχχχῶν àu- 
Ο)υώττομεν. Ol γὰρ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, φησὶν ἡ 
χρυσὴ Γλῶττα, τῶν μὲν ἰδίων ἀμάρτνη μάτων συνήγο" 
ρηι γίνονται, τῶν δ᾽ ἀλλοτρίων χιτήγοροι. Καὶ διὰ 
τοῦτο £v ἡμῖν ποι1.ιοὶ ἀσθεγεῖς, xal ὄῤῥωστοι, xai 
κοιμῶνται Ixavol, ὡς 1j τοῦ Παύλου φωνή " ὃς δὴ χαὶ 
τοῦτό φῆσιν ὑψηλότερόν τι χατασχευάξων " Εἰ éav- 
τοὺς διεχρίγομεν',, οὐκ ἂν àxpivópe0a. Kpwópneroi 
δὲ ὑπὸ τοῦ Κυρίου, παιδευόμεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ 
κόσμῳ καταχριθῶμεν. Ὁρᾷς, ὁπόσον ἀγαθόν ἔστιν 
ἡ αὐτομεμψία; Tiv χκαταδίχης ἄξιον αἰτίας ἐλευ- 
θεροζ. Οὐ γὰρ ἂν ἐχριγόμεθα, φησί. 

Μὴ τοίνυν, ὦ φίλτατε (πρὸς σὲ γὰρ αὖθις ἐπκανα- 


στρέφω), εἴ τῷ τι πέπραχται τῶν χαχῶν", πολυπρλγ- Ρ 


μονῶμεν, ὥσπερ αἱ τὰ θηρία ῥινηλατοῦσαι Λάχαιναι 
χύνες (εὔρινας ταύτας; εἶπεν ἂν Σοφοχλῆς), μήθ᾽ 
ἡμᾶς αὐτοὺς διχχιῶμεν, ὀρθῶς δοχοῦντες βεδιωχέ- 
vat* ἵνα μὴ σὺν τῷ χόσμῳ καταχριθῶμεν, ἣ τῆς 
(469.0 πειραθῶμεν τοῦ Θεοῦ, ὁπόταν δὴ xa* τύχω- 
pe» εὐμενεστάτης τῆς θείας δίχης. Τότε γὰρ ὥσπερ 
υἱέσιν ὁ Θεὸς τοῖς ἁμαρτάνουσι χρῆται, ὅταν παι- 
δευτὴς αὐτὸς τοιούτοις γίγνηται. Καλὸν μὲν οὖν πε- 
πλημμεληχότας τοῦ τῆς παιδείας τυχεῖν φαρμάχου " 
ἄριστον δὲ μὴ πταίσαντα;, ἐχκείνον μὴ δεηθῆναι. 
Καὶ διὰ ταῦτα χαλὸν dud; ἡμῖν αὐτοῖς xai μόνοις 
πρησέχειν, ὡς ἡ Γραφὴ παραινεῖ, xa μὴ πλήημμε- 
λούντων τῶν ἀδελφῶν χατεπαΐρεσθαι" μὴ δὴ χάρφος 
ὁρῶμεν ἐν τοῖς τῶν πέλας ὀφθαλμοῖς, φέροντες τὴν 
boxiv ἐν τοῖς ἡμετέροις * μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὸ κάρφος 
οἷόν τε βλέπειν ἐστὶ προπσθοῦσαν ἔχοντας τοῖς ὁφ- 
θαλμοῖς τὴν δοκόν. Χωρὶς δὲ τούτων χριτὴς ὁ πλά- 
φὰς, οὐχ ἡμεῖ; " καὶ καιρὸς τῆς κρίδεως οὐχ ὁ πα- 
σὺν, ἀλλ᾽ ὁ μέλλων. Μὴ γοῦν τἀλλόξριον ἁρπάζωμεν, 
μᾶλλον δὲ τὺ τοῦ Θεοῦ, εἰ θέλομεν ἔχειν τὸ ἴδιον " 
ντῦξ πρὸ τοῦ τέλους τούς γε δοχοῦντας εἶναι χκαχοὺς 
παλα ἰζωμεν, ἡμᾶς δ᾽ αὐτοὺς μαχαρίζωμεν, xàv 
ὧμεν ἐφ᾽ οἷς οἱ μακάριοι. "Etc γὰρ ἄν τις ζῴη, οὐκ 
οἶδεν ὅπη λήξεται τὰ κατ᾽ αὐτόν. Ὁ δὲ μαχάριος ἀνὴρ, 
οὐχ ἐχ τῆς ἀρχῆς, οὐδ᾽ ἀπὸ τῶν μέσων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ 
τὴν ὁδὸν χαλῶς διανῦσαι χαθίσταται. ἤολυ πλασιάσω 
τὸν λόγον, πολὺ τὸ πάθος κρατοῦν ὁρῶν. Δεῖ γὰρ 
χαρτερώτερον διαμάχεσθαι xol; τῶν ἐχθίστων ἐσχυ- 
ροτέροις. Οἵ γὰρ τὰ οἰχεῖα οὐκ ἴσμεν, καὶ πολλῷ γε 
μᾶλλον τὰ τῶν ἑτέρων ἡμεῖ; xal χαταχρίνομεν, καὶ 
ἀπογινώσχομιν, xai εὐχερῶς μισοῦμεν τοὺς ἀδελ- 
φοὺς, ἐπειδὰν ἁμάρτωσι, γεῖρον αὐτῶν πολλάχι; 
διχχείμενο!. Ὁ δὲ Θεὸς αὑτοὺς οὗ μιτεῖ. Κἂν πᾶτάν 
τι; τὴν ἁμαρτίαν ὑπερελάσῃ τῶν πώποτε γεγενημέ- 
νω, ἀνθρώπων, προσθήσω δ᾽ ἔτι xal πάντων τῶν 
ἄχοι τέλους γενησομένων, οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως μισούμενον 
ἐχείνῳ γένοιτο. Ἐν γὰρ τῷ τῶν ὅλων Θεῷ, πόῤῥω 
«09 παθῶν ἑστηχότι πάντων ἑἁξῆς, πῶς ἂν μῖσος εῦ- 
ἔοι τις, ὃ δὴ χράτιοτόν ἐστιν ἐν τοῖς τῶν παθῶν χεί- 
291; Σχοπῶμεν δὲ xal φυσιχῷ τινι τοῦτο λόγῳ. 


! | Cor xi, ὅθ. *ibiJ. 51,52. 
(1) lloc est, Chrysostomus. 


ORATIO YT. 
ἀληθείας διαμαρτάνει". A r'tate non. procul aberraremus, Nos vero conira- 


C 


500 


rium $eqnimur. Nam in alienis acutum cernimus, 
3d nostra. vitia cmeutimus. Etenim plerique mor- 
tales, inquit aurea ist.ec. (1) lingua, suorum pecca- 
torunt patroni, alienorum accusatores fiunt, eaque 
propter muli «unt inter nos. iufirmi et. eegroli, plu- 
resque consopiti dormiunt, uti Paulus ait'; qui 
quidem et hoc adjecit, sublimius quiddam astruens : 
Si nos ipsos dijudicaremus, non judicaremur. Cum 
aulem judicamur a Domino, castig«mur in eum finem 
ue cum mundo condemnemur?*. Viden' quantum 
bonum sit sui ipsius accusatio* condemnatioDis 
τοῦ culpa liberat. Non enim judicaremur, ait. 


Non ergo, mi charissime (nam ad te modo re- 
vertor), curiose pervestigemus an quid ab aliquo 
mali factum sit, Laconicarum canum instar, quz 
narium odoratu feras indagaut, et sagacis idcireo 
naris a Sophocle appellantur ; neque nos ípsos 
pro justis habeamus, quos recte vixisse putemus, 
no cum mundo condemnemur, aut Dei virgam 
experiamur, si maxime mite supplicium divinitus 
impetremus. Tunc enim Deus erga peccantes ve- 
uti filios sese gerit, cum ipsemet castigatoris in 
eos munere fungitur. Itaque Lonum est illos qui 
deliquerunt, castigationis medicinam consequi, se 
optimum, non lapsos illa non indigere; caque- 
prepter expedit iu nos:net ipsos duntaxal attentos 
nos esse, quemadmodum Litlere sacer? hortantur, 
nec adversus fratres delinquentes efferei, ue festu- 
cam in oculis proximorum cernamus, cuin trabem 
ín nostris ipsi gestemus : vel potius ne festucam 
quidem cernere possumus, dum trabem luminibus 
oculorum officientem gerimus. Prater hzc vero 
judex est is qui condidit, non nos; et judicii tem- 
pus, non lioc prasens, sed futurum. Alienum ergo 
ne rapiamus, vel quod ipsius Dei potius est, si 
quidem obtinere quod nostrum est, volumus; ncc 
eos qui esse mali videntur, ante finem vilae pro 
miseris habeawmus, nos ipsos interim beatos du4 
centes, licet beatorum loco res nostra sil sint. 
Quam enin diu quis vivit, quem res ipsius exitum 
sint babiturt? nescit. Virum vero beatum non ex 
principio nec de mediis, sed ex itinere tolo rectà 
coufecto et absoluto, constituimus. Lubet uti ora- 
tione prolixiore, cum |. jpsius morbi magnas esse 
vires videamus. Acrius enim pugnandum adversus 
eos qui robustioreg sunt inter hostes. Nos enim, 
qui ne propria quidem novimus, multoque minus 
aliena, et condemnamus fratres, et de iisdem de 
speramus, et odiis eos facile prosequimur, ubj 
peccant, cum sapius ipsi pejus affecti simus. At 
Deus illos nequaquam odit. Etiamsi quis omne 
peccatum supera verit, bominum qui unquam exsti- 


Aerunt, addam etiam. omnium qui ad finem usqua 


mundi faturi. sunt ; fleri tamen. nequit. illius ut 


501 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


501 


quippe pronuntialz: adversus pares sententie, quo- A ἀποδεδληχνῖαι, τὴν ὑπὲρ σφῶν παραιτησομένην. À! 


rum judices ipsi non sunt, crudelitatis, nt opinor, 
plene, omne perfugium ad prztextus eis adimunt, 
proiatumque decretum ab ipsis adversus alios os eis 
obstroit. Nam dum judicas alium,teipsum, inquit Apo- 
stolus, condemnas!. Admittis enim eadem Ipse, qui ju- 
dicas. At qui scrvum illum alienum nullo unquam mo- 
do judicare debebas, si saperes, extraquam in bis in 
quibus potestatem ab iis, quibus conveniebat, accepi- 
δι}, nimiruma Deo et Ecclesia. Qul fit autem ut ipse 
tibi persuadeas, non resurrecturum aliquando mise- 
ram illum quilapsus est? Nam et nti resurgat a lapsn, 
ct utí non amplius cadat, non. tuz facultatis est ac 
potestatis, sed omnium rerum opificis, et ejus qui 
jacet, arbitrii. Neque vero non consentaneum est, il- 
Jum resurzectorum et immunem a malis fnturam, 
eum perpetiendo diJicerit qu:e fugienda, qux non. 
loc etiam mihi crede tibi dicenti, qui alios temere 
condemnas. Ne tuaquidemipsius scire potes, nedum 
ea qua universorum sunt hominum. Quamobrem 
pr.rstaret, in nostra nos niala. potius quam proxi- 
morum [ntentos esse. Quamvis enim detur, scire 
nos accurate boni malive quippiam a nobis factum, 
tamen nec ipsius 1861} qualitatem, cujusmo:i ait, nec 
magnitudinem omnino perspicimus; unde fit, ut ex 
parte jam cognoseamus. Cum autem appetierit ipsa 
perfectio, tunc particulare illud abolebitur, ati Pau- 
lus, divinum illud capot, loentus est *. Imo ne nostra 
quidem nobis nota facultas est, et quoiam pacto alic- 


γὰρ χατὰ τῶν ὁμοίων ἀποφάσεις, ὧν οὐδὲ χριταὶ 
χαθεστᾶσιν, ὠμότητος οὖσαι πλέρεις, τὴν ἐπὶ τὰς 
προφάσεις àva:0003t χαταφυγήν" xal ἡ παρ᾽ αὐτῶν 
Yt ψῆφος χατὰ τῶν ἄλλων ἐχφερομένη, ἐμφράττει 
τούτοις τὸ στόμα, ἐν» p γὰρ x( (verc τὸν ἕτερον, σκαν- 
τὸν (φησὶ) χαταχρίγεις. TX Tàp αὑτὰ πράσσεις ὁ 
χρίνων. Τὸν γοῦν ἀλλότριον οἰχέτην ἐκεῖνον μηδα- 
μῶς μηδέποτε χρίνειν, εἰ σωφρονοίτις, εἰ μὴ πρὺς 
ἅπερ εἴληφας ἐξουσίαν, ἀφ᾽ ὧν κρυσῖχε, δηλονότι τοῦ 
Θεοῦ, χαὶ τῆς Ἐχχλησίας. Πήϑθεν 0b xai σεαυτὸν 
πείθεις, ὡς οὐχ ἀναστέσεταί ποτε πεπτωχὼς ὁ σχέ- 
&Àto; οὐτοσί, Τό τι Τὰρ τῖς πτώσεως αὐτὸν ἄνα- 
στῖναι, τό τε μνυχέτι πεσεῖν, οὐ τῆ: δυνάμεως τῆς 
cfc, xa τῆς ἐξουσίας, «t; ὃξ τοῦ πάντων δγ μιουρ- 
γοῦ, xal τῆς προαιρέσεως τοῦ χειμένου. ΟΘὺχ ἀπει- 
xb, δὲ τοῦτον χαὶ δναστήτε:σθει͵ χαὶ μηκέτι πειρα- 
θήσεσῆα!: τῶν δεινῶν, τῷ πεπουϑέναι μεμαθηχότα» 
ὅττα δὴ φευχτέα χαὶ pf. Πείρου pot x&xttvó co! 
λέγοντι, τῷ τοὺς ἄλλους εὐχερῶς χαταχοίνοντι" 
οὐδὲ τὰ στυτοῦ γινώσχειν οἷός τὲ εἷ, μέτοι γε τὰ 
πάντων ἀνθρώπω". Ὥστε θέλτιον ἂν ὧν, εἰ τοῖς 
ἰδίοι: μᾶλλον προσιΐχομεν, f τοῖς τῶν πδλᾶς xaxol;. 
Ὁπόταν γὰρ χαὶ γιοίγυεν ἀχριδῶς ἣ x 322» τι πρᾶ- 
ξαντες, ἣ τοὐναντίον * ἀλλ᾽ οὔτε τὴν τοῦ ἔργο. ποιό- 
«ττὸ, οἵχ τίς ἐστι. παυτάπασιν ἴσμεν, οὔτε τὸ μέ- 
γεθος. Ὥττε ἐχ μέρους γινώσκομεν. Ὅταν δὲ ἔλθῃ 
«ὃ τέλειον, τότε τὸ ix ioso; χαιταηγηθήσεται, 
εἶπεν δν ἡ θεῖα γεφαλὴ Παῦλος. Οὐ μὲν ἀλλ᾽ οὐδὲ 


nam recte cognitam habere possimus ? Nam quisque c τὴν ἡμῶν αὐτῶν δύναμιν ἐπιστάμεθα. αὶ πῶς ἂν 


suum portabit onus, ut eumdem Apostolum dixisse ἢ 
scimus. Hocautem est ostendentis, quod seeundam 
tujusque doctrinam, et prudentiam, οἱ vitam, et 
institutum, οἱ ipsius temporis carsgs a!que ca- 
sus, omniaque pariter ea quz extrinsecus acciderit 
reruni Opifex atque Dominus sivgulis impoue! onus, 
et jtidicabit, et ad ista respiciens vitz? rationem accu- 
Fyatam exigat, Nom cui multum. datum est, ab. eo 
genitum etiam exigetur* ,. inquit vicus ille sermo, 
εἰ eficax, et omni acutior ancipiti gladio, et pene- 
trans usque ad divisionem animi/el spiritus, commis. 
suraram εἰ medullasum" . Nam judex est. cogitatio- 
πὸ mentisque conceptrorum, cui mulla creatorkm 
pars est ignota, sed omnia nuda supinaque * , sacris 


uti cum Litteris loquamur. His adductus equidem D 


mihi persoadeo, licet universi mortales orti 8} 
Adsmo, ad mundi usque inem, in iisdem sive bo- 


pis sive malis versentur, non tamen eadem conse- ^ 


euturos, sed cuique tam premium quam suppli- 
cium tale coutinget, ut. aliorum nulli respo:dvat. 
Atque lioc seilicet plures isi: mansiones su..t, de 
quibus Salvator locutus est * .. Quapropter hoc am- 


, pleeteadum potiss, ut; dimissa curiositate. inqui- 


rendi i» delicate feossee lat] qum Supía percc- 
enria examinenius 

PwMS, DON 

| $e» 


τὴν τῶν ἑτέρων χαλῶς δυναίμεγ γνῶναι ; ΓΕ χαστος 
yxp τὸ ἴδιον φορτίον" βαστάζει, κὸν αὑτὸν "Azó- 
στόλον ἴσμεν λέγοντα, Τοῦτο δέ ἐστι δειχνύῦντος, ὅτι 
χατὰ τὴν ἑχάττου παιδείαν, χαὶ φρόνησιν, καὶ βίον, 

χαὶ ἐπιτήδευμα, καὶ τὰς τοῦ χαιροῦ φορᾶς τε xal τὸ- 

γᾶς, καὶ μὲν δὴ xq: τὰ θύραθεν ἐπισυμβαίνοντα 

πάντα ἐπιθέσει τὸ φοοτίον ὁ Ar λιουργὸς καὶ AMozi- 

τς, χαὶ χρινεῖ, xoi ἀπαιτήσει πρ᾽ς ταῦτα βλέπων, 

τῶν βεδιωμένων τὴν ἀχρίδειαν. Ὦ γὰρ ἐδόθη πολὺ, 
πελὺ xal ζητηθήσεται, croi ὁ ζῶν τε «ζό ος καὶ 
£repyljc, xa) τομώτερος ὑπὲρ aacar μάχαιραν δί- 
στομες, καὶ διιχρούμενον ἄχρι μερις μοῦ ψυχῆς ta 
καὶ πγεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μνειῶν. Κριτικὸς 
“ἀρ ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν χαρδίας ὦ μη- 
δὲν τῆς κτίσεως ἄζατον, à.l.là γυμνὰ xal τε- 
τραχη.λισμένα τὰ πάντα, χατὰ τῆν Γραφὴν φάναι. 
Ἀπὸ δὴ τούτων ivavóusvo;, ἐμαυτὸν πείθω, ὡς 
εἰ xal πάντες οἱ ἐξ ᾿Αδὰμ ἄχρι τέλους tol; αὗτοϊς ; 
εἴτ᾽ ἀγαθοῖς, εἴ τε φαύλοι; 42122115, οὐ τῶν αὐτῶν 
ἐπιτιύξονται " ἀλλ᾽ ἐχάστω xai τὸ γέρας, xal τοὺ - 
ναντίον, τοιοῦτον δήπουθεν És:xt, ὡς μηξενὶ τῶν 
ἄλλων ἀρ :ὄττειν. Καὶ τοῦτό ἐστιν αἱ πολιαὶ μοναὶς 
ἃ: ὁ Σωτὶ p εἴοηχεν. Ὥστ᾽ ἀγαπττὸν ἂν εἴη, τὰ τῶν 
ἀδελφῶν ἀφέντες πολυπριγμον:ἢ) ἁμαρτήματα, ὡς 
ὅπλο ἀνθρωπίνην χατάληνιν, τὰ οἰχεῖα βατχνίζειν 
z1x4, χαὶ ἡμῖν αὐτοῖς τὰ ἡμέτερα παρατιθέναι, οὐ 
volg ἡμετέροις τὰ τῶν ἔτ ρων». αὶ εἴς vs τοῦτο 


Luc. ad, ἐδ. * Hicbr. 0, 3.10}. 15. " Joan 


505 


ORATIO VI. 


506 


vmo107) 4a: , μὴ πολὺ τῆς ἀληθείας διαμαρτάνειν. αὶ r'tate non. procul ἈΙΟΓΓΔΓΘΉΙΠ8. Nos vero conira- 


᾿Αλλ᾽ ἡμεῖς ve τοὐναντίον. Ἐπὶ γὰρ τῶν ἀλλοτρίων 
ὀξυδορχοῦμεν, ἐπὶ δὲ τῶν ἡμετέρων xxxiv ἀπ" 
ὁ) υώττομεν. Οἱ γὰρ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, qna v fy 


χρυσῇ Γλῶττα, τῶν μὲν ἰδίων ἀμάρτη μάτων auvi vo 


pot γἵνηονται, τῶν δ᾽ ἀλλοτρίων χατήγοροι. Καὶ διὰ 
τοῦτο ἐν ἡμῖν ποι1.1οἱ ἀσθεγεῖς, xal ὄῤῥωστοι, καὶ 
κοιμῶνται ἱχανοὶ, ὡς ἣ τοῦ Παύλου φωνή " ὃς δὴ xz 
10915 φησιν ὑψηλότερόν τι χατασχευνάξων * Εἰ ἑαυ- 
τοὺς διεχρίγομεν, οὐκ ἂν ἐχριγόμοθα. Rpuóperos 
δὲ ὑπὸ τοῦ Κυρίου, παιδευόμεθα, tra μὴ σὺν τῷ 
κόσμῳ καταχριθῶμεν. ᾿θρᾷς, ὁπόσον ἀγαθόν ἐστιν 
ἡ αὐτομεμψία; Τὺν χκαταδίχης ἄξιον αἰτίας ἐλενυ- 
θεροζ. Οὗ γὰρ ἂν ἐκρινόμεθα, φησί. 

Μὴ τοίνυν, ὦ φίλτατε (πρὸς σὲ γὰρ αὖθις ἐπανα- 


στρέφω), εἴ τῷ τι πέπραχται τῶν χαχῶν, πολυπρλγ- Ρ 


μονῶμεν, ὥσπερ αἱ τὰ θηρία ῥινηλατοῦσαι Λάχαιναι 
χύνες (εὔρινας ταύτας εἶπεν ἂν Σοφοχλῇς), μήθ᾽ 
ἡμᾶς: αὐτοὺς διχχιῶμεν, ὁρηῶς δοχοῦντες βεδιωχέ- 
να!" iva μὴ σὺν τῷ χόσμῳ καταχριθῶμεν, ἣ τῆς 
ῥάρδιυ πειραθῶμεν τοῦ Θεοῦ, ὁπόταν δὴ xa: τύχω- 
μεν εὐμενεστάτης τῆς θείας δίχης. Τότε γὰρ ὥσπερ 
υἱέσιν ὁ Θεὸς τοῖς ἁμαρτάνουσι χρῆται, ὅταν παι- 
δευτὴς αὐτὸς τοιούτοις γίγνηται. Καλὸν μὲν οὖν πε- 
πλημμεληχότας τοῦ τῆς παιδεία; τυχεῖν φαρμάχον " 


ἄριστον δὲ μὴ πταίσαντα;, ἐκείνου μὴ δεηθῆνιω... 


Καὶ διὰ ταῦτα χαλὸν ἡμᾶς ἡμῖν αὐτοῖς xai μόνοις 
προσέχειν, ὡς ἣ Γραφὴ παραινεῖ, χαὶ μὴ πλημμε- 
λούντων τῶν ἀδελφῶν χατεπαΐρεσθαι " μὴ δὴ χάρφος 
ὁρῶμεν ἐν τοῖς τῶν πέλας ὀφθαλμοῖς, φέροντες τὴν 
δυχὼν ἐν τοῖς, ἡμετέροις * μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὸ κάρφος 
οἷόν te βλέπειν ἐστὶ προπθοῦσαν ἔχοντας τοῖς ὁφ- 
θαλμοῖς τὴν δοχόν. Χωρὶς δὲ τούτων χριτὴς ὁ πλά- 
σφας, οὐχ ἡμεῖ; " καὶ καιρὸς τῆς χρίσεως οὐχ ὁ πα- 
o, ἀλλ᾽ ὁ μέλλων. Μὴ γοῦν τἀλλότριον ἀρπάζωμεν, 
Εὔλλον δὲ τὸ τοῦ Θεοῦ, εἰ θέλομεν ἔχειν τὸ ἴδιον " 
prot πρὸ τοῦ τέλους τούς γε δοχοῦντας εἶναι καχοὺς 
“αλδανίζξωμεν, ἡμᾶς δ᾽ αὐτοὺς μαχαρίζωμεν, xàv 
ὦμεν ἐφ᾽ οἷς οἱ μαχάριοι. ξως γὰρ ἄν τις ζῴη, οὐκ 
οἶδεν ὅπη λήξεται τὰ κατ᾽ αὐτόν. Ὁ δὲ μαχάριος ἀνὴρ, 
οὐχ ἐχ τῆς ἀρχῆς, οὐδ᾽ ἀπὸ τῶν μέσων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ 
τὴν ὁδὺν χαλῶς διανῦσαι καθίσταται. ΠΠολυπλασιάσω 
τὸν λόγον, πολὺ τὸ πάθος κρατοῦν ὁρῶν. Δεῖ γὰρ 
χαρτερώτερον διαμάχεσθαι sol; τῶν ἐχθίστων ἐἰσχυ- 
ρηπέροις. Οἵ γὰρ τὰ οἰχεῖα οὐκ ἴσμεν, καὶ πολλῷ γε 
μᾶλλον τὰ τῶν ἑτέρων ἡ μεῖς xal χαταχρίνομεν, καὶ 
ἀπογινώσχομιν, xai εὐχερῶς μισοῦμεν τοὺς ἀδελ- 
φοὺς, ἐπειδὰν ἀμάρτωσι, χεῖρον αὐτῶν πολλάχε; 
διχχείμενοι. Ὁ δὲ Θεὸς αὑτοὺς οὐ gel. Κἂν πᾶτάν 
τίς τὴν ἁμαρτίαν ὑπερελάσῃ τῶν πώποτε Yayevna£- 
vt) ἀνθρώπων, προσθήσω δ᾽ ἔτι xal πάντων τῶν 
ἄχρι τέλους γενησομένων, οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως μισούμενον 
ἐχείνῳ γένοιτο. Ἐν γὰρ τῷ τῶν ὅλων Θεῷ, πόῤῥω 
που παθὼν» ἑστηχότι πάντων ἑἁξῆς, πῶς ἂν μῖσος εὖ- 
ἔοι τις, ὃ δὴ χράτιοτόν ἐστιν ἐν τοῖς τῶν πκθῶν χεί- 
poot; Σχοπῶμεν δὲ xal φυσιχῷ τινι τοῦτο λόγῳ. 


! | Cor xi, ὅθ. *ibiJ. *1,22. 
(1) lloc ext, Chrysostomus. 


C 


γι sequimur. Nam in alienis acutum cernimus, 
ad nostra. vitia cmeolimus. Etenim plerique mor- 
tales, inquit aurea istec. (1) lingua, suorum pecca- 
torunt patroni, alienorum accusatores fiunt, eaque 
propter multi eunt inter nos. iufirmi et. eegroti, plu- 
resque consopiti dormiunt, uti Paulus ait' ; qui 
quidem et hoc a/ljecit, sublimius quiddam astruens : 
Si nos ipsos dijudicaremus, non judicaremur. Cum 
aulem judicamur a Domino, castiqumur in eum finem 
4e cum mundo condemnemur?*. Viden' quantum 
bonum sit sui ipsius aceusatio?* condemnatioDis 
τεῦ culpa liberat. Non enim judicaremur, ait. 


Non ergo, mi charissime (nam ad te modo re- 
vertor), curiose pervestigemus an quid ab aliquo 
mali factum sit, Laconicarum canum instar, que 
narium odoratu feras indagant, et sagacis idcirco 
naris ἃ Sophocle appellantur; neque nos ipsos 
pro justig habeamus, quos recte vixisse putemus, 
ne cum muudo condemnemur, aut Dei virgam 
experiamur, si maxime mite supplicium divinitus 
iinpetremus. Tunc enim Deus erga peccantes ve- 
uti filios sese gerit, cun ipsemet castigatoris in 
eos munere fungitur. Itaque Lonum est illos qui 
deliquerunt, castigationis medicinam consequi, se: 
optimum, non lapsos illa non indigere; caque- 
propter expedit iu nos:net ipsos duntaxat attentos 
nos esse, quemadmodum Litlere sacr: bortantur, 
nec adversus fratres delinquer.tes effcrii, ne festu- 
cam in oculis proximorum cernamus, cuin trabem 
in nostris ipsi gestemus : vel potius ne festucam 
quidem ceruere possumus, dum trabem luminibus 
oculorum officientem gerimus. Prater hzc vero 
judex est is qui condidit, non nos; et judicii tem- 
pus, non lioc przsens, sed futurum. Alienum ergo 
"6 rapiamus, vel quod ipsius Dei potius est, si 
quidem obtinere quod nostrum est, volumus; ncc 
eos qui esse mali videntur, ante finem vitae pro 
miseris habeamus, nos ipsos interun beatos du4 
centes, licet beatorum loco res nostre sila sint. 
Quaui enim diu quis vivit, quem res ipsius exitum 
sint habiturz nescit. Virum vero bcatum non ex 
principio nec de mediis, sed ex itinere toto rectq 
confecto el absoluto, coustituimus. Lubet uti ora- 
tione prolixiore, cum ipsius morbi magnas esse 
vires videamus. Acrius enim pugnandum adversus 
eos qui robustiores sunt inter hostes. Nos enim, 
qui ne propria quidem novimus, multoque minus 
aliena, et condemnamus fratres, et de iisdem de. 
speramus, et odiis eos facile prosequimur, ubi 
peccant, cum sapius ipsi pejus affecti simus. At 
Deus illos nequaquam odit. Etiamsi quis omne 
peccatum superaverit, hominum qui uuquam exsti- 


Aerunt, addam etiam omnium qui ad finem usque 


fundi faturi sunt; (eri tamen nequit. illius ut 


! 67] 


MANUELIS fPAL;/EOLOGCI 


508 


edi incurrat, Nam. in universitatis hujusce Deo, A Ἐπειδὴ γὰρ ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστὶ, xasà τὸν φίλον 


q'i proz«us ab omnibus immunis est animi mar- 
his e^ aTectibus, quo pacto. quis odium invenerit, 
quod inter pejores animi morbos excellit? Atque 
lor sane naturali etiam. todo quodam considere- 
mns. Quippe cum Deus sit dilectio, secuudum cha- 
rum illum apostolum, quid esse Deo commuae cum 
odio possit ? Neque vero mihi arguta vclim ist:ec 
ohjicias, quod scil'ect ab initio malos vel. hominem 
miserari consentaneum sit, at eos qui virtutis ex 
prescripto vixerint, deine vero ad vitia cursu 
quasi quodam 80 contulerint, ne ipsum quidem 
Deum. Etenim. verum est hos i!lis deteriores esse ; 
Ȉm illi ne norunt quidem accurate viam ducen- 
tem ad id quod optimum, nec bonorum aliquem & 
"δῖ — perceperunt, quo adducti ea. magnopere 
appetant, Qu:e sane non contemnendam eis excusa- 
lionem pariunt. Át hi bonis in operibus ἃ puerís 
exerciti sunt, et ad senectam usque virtutis in 
exercitiis Vitam exegerunt : deinde bonis, quibus- 
eum vixerant, que pro deliciis habuerant, iustar 
alicu:us piaculi rejectis, nihili turpitudinem facien- 
tes, nihili vitium quodque damnum ex eo provenit, 
servitutem erga voluptates divina cum gratia com- 
mutarunt, ideoque multo pejores illis facti sunt, 
qui ab initio boni non fuerant. Verum non ob hasce 
causas benigno quoque Deo snut in odio, Scdenim 
persuaderi mihi non patior, inquict adversarius, 
non hos abominabiles esse Deo, qui mala odit, cum 


pessimo consilio de bouis in malos mutati sint. α 


Quaigloqui.lem enim hi miseri non odio tantum, 
sed abominationi qnoque sunt et cognatis, et amicis 
el parentibus (opinor Jipsis et liberis, οἱ homini- 
lus deinceps universis, propter vit'ositatem solum 
et pravitatem, multo sane magis increntur ut iuvisi 
Deo sint, omnium causa ; nam ei qui in. luto. vol- 
vitur, quodnam consortium quavo societas cum Deo 
fuerit? Etenim non. puro, ceu vir quidam eximius 
ait, pirum attingere, nequaquam fas fuerit. Ino vel 
hoc ctiam modo perspieuum est, quod. dictum fuit : 

nam qui hostiliter affectus est adversus aliquem sum- 
mopere dilectum, itidem et erga diligentem affectus 
erit. Quud ipsum e contrario patet: qui enim ami- 
eum tnum amat, etiam tbi sit aurícus necesse est. δ΄ ὁ 


igitur ct isti virlutem odio prosequentes, acceptam D 


l'eo, sponteque sua cursu ad malum del.ti, non jam 
amplius grati sunt Deo, sed «dubio procul invisi, 
Non recte, vir optime, conclusisti ; nam propositio- 
nes quidem ipse verme, sed conclu:io divinis in 
rebus, aJ propositiones minime quadrare. depre- 
lendetur. Nostris enim de rebus recte tala dicun- 
tur. Qu:e vero Deum spectant, de iis sane nobis 
ei loquendum et cogitaudum ex ipsius dignitate, 
Fuerit autem ex Dei dignitate, nullam ut unquam 
oderit, que:n ipse suam ad imaginein manibus pro- 
priis formarit. Non enim instituto animi mutato, 
naturam quoque suam mutavit, ut maxime lapsus 
sit. Quin et illi hoinines qui pravitatem oderunt, 
vodem modo mihi se gerere videntur. AU. quorum 


᾿Απόστολον, τί ποτ᾽ ἂν γένοιτο κοινὸν τῷ Θεῷ πρὸς 
τὸ μῖσος Καὶ μὴ po: τὰ σοφὰ ταῦτα, ὅτι τοὺς μὲν 
ἐξαρχῆς φαύλους χἂν v; ἐλεήσειε τῶν ἀνθρώπων * 
«οὑς δ᾽ ἀρετῇ συζήσαντας, εἶτα τοῖς χαχοῖς προ» 
δραμόντας, οὐδ᾽ ὁ Θεός. Ἔστι μὲν γὰρ ἀληθὲς, ὡς 
οὗτο! χείρους ἐχείνων. Ἐχεῖνοι γὰρ οὐδ᾽ ἴσασιν Xxp:- 
δῶ; τὴν ἐπὶ τὸ βέλτιστον φέρουσαν, οὐδὲ ἐγεύσαντο 
τῶν χαχῶν, ὥστε xal διαφερόντως τούτιυν ἐρᾷν. 
Καὶ τάττα τούτοις γίνεται οὐ παντελῶς τις cadi 
παραίτησις. Οἱ δ᾽ ix παίδων ἐπειράθησαν τῶν ἀγα.- 
θῶν ἔργων, xaX μέχρι γήρως σὺν ἀρετῇ τὸν βίον 
διήνυταν. Ἔπειτα τὰ ἀγαθὰ, οἷς aup6s6uoxesav, 
οἷς ἐτρύφων, ὥσπερ τι ῥίψαντες ἄἅγο:, παρ᾽ οὐδὲν 
μὲν θέμενοι τὴν αἰσχύνην, παρ᾽ οὐδὲν ὃὲ τὸ χαχὸν, 
Β χαὶ τὴν ἀπὸ τοῦδε βλάδην,͵ τὴν πρὸς τὰς ἡδονὰς δνυ- 
λείαν τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτο; ἠλλάξαντο. Καὶ ξιὰ 
ταῦτα πολύ τι χείρους γεγόνασι τῶν οὐχ ἀγαθῶν 
ἐξαρχῆς γεγονότων, Οὐ μὴν γε τούτων ἔνεχα xax τῷ 
φιλανθρώπῳ Θεῷ μισητοὶ χαθεστᾶσιν. ᾿Αλλ᾽ οὐ πεΐ- 
θομαι, φησὶ, μὴ εἶναι τούτους βδελυχτοὺς τῷ μι58- 
πονήρῳ Θεῷ, ἐξ ἀγαθῶν εἰς πονηροὺς μεταδεύλη »ἐ- 
νους χαχίστῃ γνώμῃ" 6zóvav γὰρ οἱ χαχοδαΐμονες 
οὗτοι μισητοὶ xat βδελυχτοὶ γίνωνται xat συγγενέσι, 
xaX φίλοις, οἶμαι δ᾽ ὅτι xal γονεῦσι, καὶ παισὶ, χαὶ 
πκᾶτιν ἑξῆς ἀνθρώποις, διὰ μόνην τὴν φαυλότητα 
καὶ τὴν ποντρίαν * πολλῷ γε δικαιότεροι, μεπεῖσθαι 
τῷ Θεῷ πάντων ἕνεχα. Τῷ γὰρ βορδόρῳ καλινδον- 
μένῳ, τίς ἂν εἴη μετοχὴ f) χοινωνία πρὸς Θεόν; Τῷ 
γὰρ μὴ χαθαρῷ, φησί τις μάλα ἀνὴρ, ἐφάπτεσθαι 
tou χαθχρηῦ μὴ οὐ θεμιτὸν εἴη. Οὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ 
κατὰ τόνδε τὸν τρόπον δῆλον ἂν εἴη τὸ δὲρημένον. 
Ὃ γοῦν ἐχθρῶς διαχείμενος τῷ τινι διαφερόντω; 
φιλουμένῳ xal τῷ φιλοῦντι πάντως ἂν elm - xal δὲ - 
λον £x τοῦ ἐναντίου. Ὁ γὰρ φιλῶν co: τὸν φίλον xa! 
αὐτῷ σο! φίλο; σαφῆ; Ortu γίνεται. Kol οὗτοι τοῖ- 
νυν μισοῦντε; τὴν ἀρετὴν, φίλην οὖσαν τῷ Θεῷ, xx 
τῷ χαχῷ προσδεδρχμηχότες ἐχόντες, οὐχέτι oli 
τῷ Θεῷ, ἀλλὰ σαφῶς ἐχθροί οὐχ ὑγιῶς, ὦ βέλτιστε, 
συνεπέρανας. Αἱ γὰρ προτάσεις ἀληθεῖς " τὸ δὲ συμ- 
πέρασμα ταῖς προτάσεσιν ἐπὶ τῶν τοῦ Θεοῦ πραγμά- 
των οὗ συνᾷδον εὑρεθήσεται. Εἰς μὲν vào τὰ καθ᾽ 
ἡμᾶς πράγματα ὀρθῶς ἂν ἔχοι τοιαῦτα λέγειν " ὅτ 
δὲ εἰς τὸν Θεὸν ἤχει, ὀξίως δήπουθεν αὐτοῦ xat λε- 

τέον ἡ μἶν ἂν εἴη, χαὶ νοητέον, ἄξιον δ' ἂν εἴη 8:5 
τὸ μηδέποτε μισεῖν, ὃν xav' εἰχόνα ἑαυτοῦ ταῖς ἰδίαι: 
χερϑὶν ἔπλασεν. Οὐ γὰ δὴ μεταφαλὼν τὴν zpoaipt- 
σιν, καὶ αὐτὸ «b εἶναι μετέθαλεν, ὡς; μάλιστα ἡ μαρ- 
τηχώς, Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ οἱ μισοπόνηροι τῶν ἀνθρώ- 
πων οὕτω μοι δοκοῦτι ποιεῖν, Ὅσοι δὲ τὴν ἐναντίαν 
ἔχουσι γνώμην, χαὶ τὴν χαχίαν μὲν οὐδαμῶς, τοὺς 
δ᾽ ὑπὸ ταύτης χεχρατημένον;: σφόδρα μισοῦσι, δέον 
γε αὐτοὺς ἐλεεῖν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ἄπαντα;, πὴ 
μᾶλλον μισεῖσθαι δίχαιοι, ἣ o0; ἀδίχως οἵδε μιποῦ- 
σιν; ᾿Αντὶ γὰρ τοῦ τὴν αἰτίαν μισεῖν τῆς ἔχείνων 
ἐχτροπῆς, καὶ ζητεῖν ἐπιμελῶς, τὴν -μὲν πρόφατιν 
τῶν καχῶν ἀνελεῖν, τὴν δὲ ῥίζαν ἀνασπᾶσαι τῶν 
voto) toy παθημάτων, xal τοῦ νοσοῦντος φείδεσθαι, 
ὁπωσδήποτε νενόσηχεν, ol δὲ πρὸς τἀναντία ὡς τα- 


50) 


ORATIO VI 


51 


πουλλὰ ῥέπουσι. Τούτων uii) γὰρ οὐδένα λόγον, ἣ ogx- Α diversa sententia est, quique non vium, sed in- 


xpbv ἴσως ποιοῦνται" xal δηλοῖ τὰ τουτοισὶν eipya- 
σμένα * τὸν δὲ ταῖς ὕδρ:σι πλύνουσι, καὶ χωρῳδοῦσι, 
πῶ: οἴει; 60» xx σχέτλιοι γίνονται οἱ τούτους Ya 
μισεῖν χρίναντες δι᾽ ἡντινοῦν αἰτίαν f| πρήφασιν. 
Ὑοσοῦτην γὰρ οἶμαι ἐνδιῖν τὰ παρὰ σοῦ εἰρημένα 
τούτους ἀπορῖναι διχαίους μισεῖσ)αι, ὅσον xa δει- 
χνύειν σαφῶς τοῦ ἐλεεῖσθαι ἐξίους ὄντας. kl γὰρ 
ἐχόντες, ὡς σὺ φὴς, τὴν ἀπὸ τῆς ἀῤετῆς εὐδαιμονίαν 
διέπτυταν, val τοῖς πεπυρωμένοις τοῦ πονηροῦ 8£- 
λετιν ἑαυτοὺς περιέπειραν, δι᾽ ὧν ὁ τῆς ψυχῆς ἐπεισ - 
ἐρχιται θάνχτοϊ, πῶς οὗ πάντα πάντων ἐλεεινότεροι, 
χαηάπιρ καὶ τῶν ἄλλω: φονευθέντων» οἱ αὐτόχειρες ; 
χαὶ τούτων αὖθις, οἱ δῆθεν σώφρονες Τὸ μὲν δὴ 
ποιαῦτα πάσχειν ἄκρω; δυστυχεῖν ἔστι " τοὺς δὲ 
τοιούτους δαχρύομεν. "Αξιά Ye τὰ τούτων χαχὰ, 
ὄντα δυστυχίας μεστὰ, οὐ μόνον γε οὐ μισητέου; 
αὑτοὺς δεικνύναι, ἀλλὰ xdi προγένεστερα μίτη 
λύειν, εἰ δὴ xal πολλά τινα πρὸς αὐτούς ποτε ταῦτα 
ἦν. El δὲ χαὶ ὑπὸ ἐνίων μισοῖντο οἱ τὸν βίον ἀναλί- 
ὄχοντες ἐν οὐκ ἀγαθοῖς ἔργοις (εἶδον γὰρ ἐγώ τινας 
γαὶ γονεῦσι pisoupívou;, ὡς φαύλους ὄντας), μὴ 
διὰ τοῦτο γαχῶς νομίσῃς, ὡς ἄρχ δεῖ καὶ x5» Θεὸν 
πολλῷ γε μᾶλλον αὐτοὺς μισεῖν, ἅτε μισοπόνηρον 
ἔυτα. Ὃ γὰρ θεὸς τῇν πονηρίαν μισῶν, εὕρεμα οὗ - 
σὰν τοῦ πονηροῦ, εἰ δὲ βούλει, βδελυττόμενος, xal 
«5» ἀρετὴν φιλῶν, οἰκείαν οὖσαν αὐτῷ, τὸ μὲν Evá- 
ps0" φιλεῖ, τὸν δὲ πρὸς αὐτὸν πεπτωχύτα τὴν τῆς 
κακίας βυθὸν οὐ μισεῖ, ἀλλ᾽ ἐλεεῖ" xal οὐχ ἀποστρέ- 


φετσι, ἀλλὰ τὴν αὑτοῦ πραγματεύεται σωτηρίαν C 


ἅπασι τρόποις. Τοσούτῳ δ᾽ οὐ προσῆχε νολέξειν, ὡς 
χαὶ τῷ Θεῶ μισητοὶ χαθεστᾶσιν, ὅτοι διὰ τὴν ἐν 
σφίσι xaxíav , ἐν ἀνθρώποις ἔχουσι μῖσος, ὅσπερ 
χαὶ τοὐναντίον εὔλογον elva: * λένω δὴ τὸ τυγχάνειν 
αὐτοὺς ἐλέους. Τὸ γὰρ δὴ στόδρα τούτους μ:πτεῖσθαι 
παρ᾽ ὧν Txcs' ἐχρῆν, τοῦτ᾽ ἔστι τὸ τὸν Θιὸν παρχ- 
σχευάζον πρὺς αὐτοὺς εὐμενέστερον βλέπε:ν. Ὥσθ᾽ 
fj τῶν γνησίων ἀποστροφὴ ἐλέους τούτοις πρόξενος 
γίνεται τοῦ παρὰ θεοῦ, αὐτῇ Ys τούτι», τῷ μὴ 6o- 
χεῖν διχαίοις τούτου τυχεῖν. 'O γὰρ 10002107 ἀφε- 
στηχὼ; τῶν αὐτῷ προσηχόντων, ὁ ἐλεεινὴς xal 
με δχμῶς ἐλεούμενος, ἀλλὰ τοὐναντίον μισούμενό; 
τε χαὶ ἀπογινυσχόμενος, ὦ: μηδ τῆς: ἀνωτά: ὦ 
φιλανθρωπίας ἄξιος Χρυίνεσθαι παρ᾽ αὐτῶν, T5 
cox ἔστι δίχατος ἐλέους τυχεῖν παρὰ Θεῷ xpi; 
ὥς φησὶν ὁ Θεὸς διὰ 'Hasatou τοῦ προφήτου πρὸς 
Ἱερουσαλὴμ" Ὅτι διὰ τὸ εἶναί σε ἐγχατα,λε.λει{ι- 
μένην, καὶ μεμισημένγην, καὶ oóx ἦν ὁ βοηθῶν 
Cot, Ei δὲ δὴ xaY δίχην αὐτοὺς ἀποτιννύναι mpos- 
χε, μάλα Ὑς πολλὴν οἷδε ἔτισαν τουτοισὶ τοῖς 
ἐπαχλέσι χρ'ταῖς, Καὶ τὸ ποιοῦν τὴν ὑπερθολὴν, 
ὅτι καὶ oi παρ᾽ ἀὐτῶν λαμθδάνοντες ταύτην ἀδι- 
χοῦντε; λαμδάνουτιν, οὐδαμόθεν ὃν αὐτοῖς; προχῆχον 
αὑτοὺς χαταχρῖίνειν. Θεοῦ γὰρ μόνον τοῦτό γε. 
Μᾶλλον δ᾽ εἴ τις ἀκριδῶς ἐθέλει σχοπεῖν, ἣ σφῶν 
αὐτῶν συνείδησις xai τότ: σφᾶ; γε χοινεῖ, Οὐ μὴν 
γε ὑπὸ πάντων ἑξῆς μία τούτοις ἐξενήνεχται Ψψῆ- 
qos. Οἱ γχο τὴν ὀρθὴν βαδίζουτε; πρὸς τὸν εὐδαὶ- 
μόνα βίον τούτους δὴ τοὺς παρὰ τῶν πολλῶν μισου- 


fectos vitio veliementer odere, cum eorum supra 
c»teros omnes misereri deberent, an non magis Li 
digui sunt odio quam quos. iujuste Ipsi oderunt? 
nam pro eo quod causam exorbitationis illorum 
odisse debebant, et diligenter operam. dare, malo- 
rum ut occasionem tollerent, et morborum hujus- 
modi radicem evellerent, laborantique parcerent, 
quicunque tandem morbus esset, 1n contrarium hi 
plerumque tendunt, Nam nullam. quidem , horum 
rationem vel exiguam lortassis habent, quo ipso- 
rum sane facta declarant : at hominem ipsum qui- 


bus, obsecro, contumeliis afficiunt et. iusectantur? 


Quapropter et ipsi eulpabile« fiunt qui quacunque 


p de causa vel prztextu, illos odio sibi persequendos 


statuerint, Tantum enim abesse puto, ut. quie. abs 
te prolata sunt, hos odio dignos esse. demonstra- 
rint, ut etiam perspicue probent, eos commisera- 
tionem mereri. Nam si volentes, ut tu quidem ais, 
proven:entem ex virtute felicitatem respuerunt, 
ac semet ignitis illius maligni telis transfixerunt, 
per quie animi mors ingreditur, quo pacto nou 
omnino miserlores sunt omnibus, sicut et. alio quo- 
dam inodo necatis ii qui manus ipsi sibi afferunt? 
et rursus his qui mente sani sic. pereunt ? Nimirum 
fia pati, extrema infelicitas est, et hujusmodi : 
sane lacrymis deflemus. Nam mala ipsorum, plena 
miseriz, now modo efficere possunt, nullis ut odiis 
persequendi censeantur, verum etiam odia priora, 
et multa quidem, olim in eos suscepta, queunt 
exstinguere. Quodsi niaxime quibusdam odio sunt 
qui vitam in operibus nou bonis exigunt (nam vidi 
quosdam ego, quos ipst parentes o.lissent,tanquam 
malos) non propterea parwu recte — pautaveris, 
wulto magis esse necesse, Deus ut ipsos oderit, 
qui pravitatem odit. Quippe Deus dum pravitatem 
odit, qux maligni illius inventum est, vel potius 
abominatur, οἱ virtutem diligit, qux ipsi peculiaris 
est : virtute quidem praeditum amat, 564 interim 
eum qui ad imum vitiositatis gurgitem decidi:, 
non odit, sed miseratur,non adversatur, sed in ejus 
salute procuranda modis omnibus occupatur. Usque 
adeo vero pntandum non est, Deo quoque illos odio 
esse, quicunque propter vitiositatem suam hominnm 
odia experiuntur, ut etiam contrarium rationi sit 
consentaneum, misericordiam videlicct cos impe- 
trare : nam quia vehementer exosi sunl iis qui- 
bus minime debebant; hoec "ipsum est, quod 
Deum provocat, ut clementius cos  resyi- 
ciat. Quapropter cognatorum odium εἰ a- 
versatio Dei misericordiam ipsis coneiliat, et eo 
quidem ipso quod indigni videantur qui eam impe- 
trent, Nam qui ab officio tantopere discessit, mi- 
ser pariter ac nulli miserabilis, sed e contrario p»- 
lius exosus et pro deplorato liabitus, ut ne suprema 
quidem illa clementia dignus ab eis judicetus, eum 
quo pacto non &quum est apud Deum judicem wmi- 
sericordiam consequi ? quemadmodum Deus ipse per 
[saiam vatem 11} alloquitur : rop erea 


511 


MANUELIUS PAL .EOTL.OGT 


512 


quo.! deserta sis οἱ exosa, nec habeas qui tibi opitu- Α μένους διὰ τὴν οὐκ ἀγαθὴ" πολιτείαν ἐλεοῦσί τε, 


letur. Quod si etiam poenam eos iuere par erat, sane 
quam amplam gravibus hisce judicibus luerunt. 
Quodque niminm quantum rem auget qui poenas ab eis 
exigunt, per injuriam exigunt, cum nequaquam ipsis 
co»veniat ut eos condemnent, nam id soli Deo com- 
petit. Vel potius, si quis accurate rem spectare veli, 
ipsorum hominum conscientia judicii quoque tempo- 
re de ipsis sententiam feret. Neque vero ab omnibus 


una prorsus in hos sententia lata dici potest : nam 


qui beatam ad vitam recta gradiuntur via, illi erga hos 
multis evosos propter rationem vit non bonam, 
ei insigni miseratione tanguntnr, et maximam eis 
caram impendunt, dum eorum ad. emendationem 
respiciunt, ct altius sublimiusque longe quam alii 
rem considerant. Quare, ceu dictum a nobis, digni 
sunt qui favorem atque curam Dei judicis impetrent, 
non moo propter illos immaniores qui non juste ju- 


, dicant, verum etiam propter eos qui hac humanitate 


aque clementia utuntur ; quando nen par est, ab 
ipsorum bonitate superari positam illam extra finem 
omnem bonitatem ; atque huic rationi contradicet 
nemo. Qu ppe si optimi liomines omnia gravia fa- 
cile perferunt, modo istos emendare liceat, quid 
illam infinitam bonitatem atque clementiam de his 
slatuere ac velle putas? An homo purus et labíg 
expers, éamne bonis quidem viris paria facere con- 
cedis ? Nimirum vis eam fortassis, imitautem quo- 
ruaidam pravitatem (non enim tuam dico), crudeli- 


πῶς οἴει ; vaY gusylozrg ἀξιοῦσι χηδεμονίας, moto 
τὴν αὐτῶν διόρθωτιν ἀποδλέποντες, βαθύτερόν τε 
ἅμα xai ὑψηλότερον πολὺ τῶν ἄλλων διανοού μενοι, 
"Ὥσθ᾽ ὅπερ ἔφην, ἄξιοι φειδοῦ: τυχεῖν xal κηδεμο- 
νίας παρὰ Θεῷ χρίνοντι οὐ μόνον γε διὰ τοὺς ὧμο- 
τέρ᾽υς ἐχείνους, τοὺς οὐχ ἐν δίχῃ διχάζοντας, ἀλλὰ — 
χαὶ διὰ τοὺς τῇ φιλανθρωπίᾳ χρωᾳέξνους * ὡς οὐ 
προσῆχον παρελθεῖν τὴν αὐτῶν χρηστότητα, τὴν 
ἐπέχεινα παντὸς πέρατος. Καὶ πρὺς τοῦτό γε οὐδεὶς 
ἀντερεῖ. El γὰρ οἱ βέλτιστοι τῶν ἀνθρώπων πάντα 
ἂν ῥᾳδίως ὑποσταῖεν τὰ δεινὰ, εἴ γε ἐξῆν ἐχείνους 
ἐπανορθώσασθαι" ἡ ἄπειρος χρηστότης τε χαὶ φι- 


- λανθρωπία τί σοι δοχεῖ περὶ τουτωνὶ διαγνῶναΐ τε 
Β χαὶ θελῆσαι; Ἧ πού γε ὁ καθαρός τε καὶ ἀναμάρ- 


τῆτος, οὐδὲ γοῦν bv ἴσῳ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν δια- 
πράξασθαι ταύτην δίδως : Ἴσως γε ταύτην ἐθέλεις, 
τὴν τινῶν μιμησαμένην φαυλότητα (οὐδὲ vXp λέγω 
τὴν σὴν), ὠμότητί τινι χρήσασθαι“ χαὶ τηὐνσντίον 
ἣ χέχληται, παρὰ τὸ εἰχὺς αὐτῇ πράττειν. ᾿Αλλ᾽ 
οὐχ ἐχείνη γε, ἀλλὰ πολλαχόθεν, εὖ ἴσθι, καὶ Bon. 
θήσει τούτοισι, xal παρέξ:ι συνδρομὴν ἅπασαν, τό 
γε εἰς ἐχείνην ἦχον ἀποχληροῦσλ. Κἂν ἐπιμένωτιν 
&xslvot τοῖς xaxol:, πολλῷ γε μᾶλλον ὁ Θεὸς ἐν τῷ 
χρηττὸς εἶναι, ᾿Αρνήσασθαι γὰρ ἑαυτὸν οὐ δύνα- 
ται. Ὁ γοῦν ἀληθῶς χηδεμών τε xal ἀγαθὸς οὐ 
mph: τοὺς μὲν, χαὶ ποτὲ, πρὸς δὲ τοὺς οὐδέποτε, 
ἀλλ᾽ ἀεὶ, xai πρὸς τοὺς πάντα, τὰ αὐτοῦ διατε- 
λέσει ποιῶν" xal ἔσται διὰ πάντων ἑξῆς αὖτό γε 


tate quadam uti, et contra quam appellatur, id (? τοῦθ᾽ ὃ πέφυχεν εἶναι, ἀγαθὸς xal χηδεμὼν ἅπασι. 


agere quod ei minime convenit. Átenim hoc in ipsain 
non cadit, sed noris eam liis opem undecunque 
ioturan, omneque prostituram  adjumentum, im- 
plentein id quod ad ipsam spectat. Quod si perse- 
verabunt ipsi in malis, multo magis Deus in bonitate 
clemeutiaque sua persistet; inficiari naque seipsum 
non potest. Quapropter is qui vere curam nostri 
gerit, et vere bonusest, non erga hos, et aliquando, 
erga illos vero, nunquam : sed Bee»per, et erga 
omnes, quod suum est facere nou desinet, eritque 
per omnia prorsus hoc ipsum quod a natura est, 
bonus et curam gerens omnium. Servat omues, quod 
in ipso est, eo perducens omnibus modis, ut resi- 
»iscant et serventur , absque violentia tamen 
et coactione, quod et supra dietum est, Quippe nunc 
quidem venit, non ul judicet, sed ut servet mundum, 
Quod si non jam ipse judicat, sed judicii tempus 
exapeciat, cum oninia nostra magis quam nos ipsi, 
norit, tu, qui et tempus anticipas, et officium judicis 
usurpas, cum nec tua recte agnoscas niala, nec illo- 
rum quos$ daninas, quo pacto non facinus invisum 
Deo perficis? Quorum te quis in numerum referet ? 


* non omnino stolidorum ? quippe si judicandi facul- 


tatem nactus a Deo, judicandos ipse oppugnares,ne sic 
quidem ea faceres ob qua admirationi esses illi qui 
judicandi potestatem fecisset. I enim beniguus etpro- 
pitius est erga ingratos et malos. Αἱ cum abs te ipso 
potestatem hancsumpseris, siquidem ei uonnihil ad- 
misceres humanitatis atque clemeptiz, tamen nec ita 


Καὶ τὸ ἐχείνου μέρος ἅπαντας σώζει, διὰ πάντων 
αὐτοὺς ἐνάγων ἐπὶ τὸ μετανοῆσαί τε καὶ σωθῆναι, 
ἄνευ μέντοι τοῦ βιάζεσθαι, ὅ μοι καὶ πρότερον εἴ- 
ρῆται, Ὡς vov γε ἧχεν, οὐχ ἵνα χρίνῃ, ἀλλ᾽ [va 
σώσῃ τὸν κόσμον. Εἰ δὲ ἐχεῖνος οὐχέτι χρίνει, ἀλλὰ 
τὸν χαιρὺν ἀναμένει, πάντα τὰ ἡμέτερα μᾶλλον 
ἡμῶν ἐπιστάμενος * σὺ xal τὸν καιρὸν προαρπάζων, 
xai τοῦ χριτοῦ σφετεριζόμενος σχῆμα, μήτε τὰ 
σαυτοῦ χαλῶς ἐπιγινώσχων χαχὰ, μῆτε τἀχείνων, 
00; χαταχρίνεις, πῶς οὐχ ἔργον θεομισὲς ἐχπλη- 
ροῖς; Τίνος δὲ xal θήσει σέ τις μερίδος ; οὐ τῶν 
παντάπασιν ἀνοήτων; E! γὰρ χαὶ παρὰ Θεοῦ τὸ 
χρίνειν εἰληφὼς, αὐτὸς ὁμόσε ἔἐχώρτις τοῖς xptvo- 
μένοις, οὐδ' οὕτω πάντως ἔπραττες ἄν, δι᾿ ὧν ἂν 
εἶχες θαυμάξεσθαι παρὰ τοῦ δόντος τὴ κρίνειν, 
ἐχεῖνος γὰρ χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους 
xai πονηρούς. Ἐπεὶ δὲ χαὶ παρὰ σαυτοῦ τοῦτο 
εἴληφας, εἰ μὲν ἐχίρνας τούτῳ φιλανθρωπίαν, Xv 
μὲν οὐδ' οὕτως ὅσιον, οὐδ᾽ ἀγαθόν aot τὸ τόλμημχ᾽" 
πόθεν ; πολλοῦ γε χαὶ δεῖ * οὐ γὰρ δεῖ ληΐξεσθαι τὰ 
τοῦ Θεοῦ τοὺς ἀνθρώπους ἐπ᾽ οὐδεμιᾷ προφάσει 
φιλαυθρωπίας " εἶχες δ᾽ οὖν τι παραιτεῖσθαε πρὸς 
τὸν οἰχτίρμονα καὶ φιλάνθρωπον. ἅτε δὴ ποιῶν 
ἐχεῖνα, οἷς αὐτὸ; εἴωθε χαίρειν. Νυνὶ δὲ μὴ τε παρὰ 
Θεοῦ τὸ χρίνειν λαδὼν, xal ópóss χωρῶν, κατ᾽ 
ἄμφω τἀναντία φαίνῃ ποιῶν. Εἶτα σὺ μὲν τῆς οὐ- 
σίας διαρπαγείσης, ἣ xal πολλοστοῦ τινος ταύτης ^ 
μέρους, ἔστω δὲ χαὶ ὑπὸ τῶν φιλτάτων αὐτῶν, οὐχ 
ἂν ἐνέγχαις, ἀλλ᾽ ἐθόησας εὐθὺς, Τὸν πατραλοίαν, 


513 


ORATIO Vf. 


$14 


τὸν ἄπτωτον * bx δὲ τῶν τοῦ Θεοῦ οὐδὲ γοῦν τὰ ἴσα AÀ facinus aliquod pium aut bouu.n faceres. Q:0 enim 


δίδως, ἀλλὰ χαχῶς διαχείμενος xai τὰ πρὸς αὑτὸν, 
χαὶ τὰ πρὸς ἀνθρώπους, τίνα ἂν ἔλοιο ψῆφον παρὰ τοῦ 
Θεοῦ δέξασθαι, ἣ καὶ παρὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ; Οὐ 
a5» συμπαθῆ ; οὐ τὴν ἥμερον ; οὐ τὴν πολλῶν olxttp- 
μῶν γέμουσαν ; ᾿Αλλὰ σὺ μὲν ἴσως xal σεαυτὸν 
αἱσέσεις * παρὰ δὲ τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ οὐχ Evi σὲ 
τοῦτοπαθεῖν" οὔχουν οὐδὲ παρὰ τῶν ἐπιειχεστέρων. 
ἀνθρώπων. Δεινὸν γὰρ ὄντως, δεινὸν, εἰ & σοι νῦν προ- 
Qicousty ἕτεροι, πανταχῆ τὸ αὐστηρὸν ἐπαινοῦντι, 
αὐτά γε ταῦτα πάλοιεν ἐχεῖνοι, ἐπὶ τὸ σοὶ δικάζειν 
ξγθόντες. Ὃ τοίνυν ἐν ἀνθρώποις ὁρῶν φιλανθρωπίας 
ἴχνος xal τὸ βραχύτατον οὐ τὰ εἰκότα φρονήσει 
περὶ τῆς ἀνεξερευνήτου μεγαλειότητος, εἰ μὴ παρα- 
πλήξ τις εἴη, xal τῶν τὰς φρένα; ἀπολωλεχότων ; 


pacto ? multum quidem abest, Non enim hominibus 
ea rapere fasest, quz? Dei sunt, ullo tum pretextu cle- 
menti. Nihilominus aliquid erga misericordem 
illum et clementem Deum excusationis haberes, 
velut ea faciens quibus ipse delectari consuevit. 
Nunc cum nec a Deo jadicium acceperis, et alios op- 
pugnes utrorumque ratione, contraria te facere 
declaras. Deinde tu quidem, direptis facultatibus 
tuis, aut earum exigua parte, atque adeo vel ab 
amicissimis tibi nequaquam id tuleris, sed coufe- 
stim parricidam et perditum hominem clamas : at 
n iis, 3d Deum quz pertinent, ne paria. quide 
concedis, sed male tam erga ipsum quam liomines 
temet gerens, quamnam obsecro, ferre. sententiam 


a Deo vel ipsis hominibus velis? Non humanam, non mitem, non  misericordi plenam? Enim vero tu 
qnidem fortassis ipsi *ibi eris odio, verum a benigno et clementi Deo nequit hoc tibi contingere, atque 
adeo nec ab hominibus paulo modestioribus, Nefarium namque, nefariuin reapse foret, si qux tibi nun^ 


objiciunt alii, severitatem 


jin omniL us laudanti, ea vicissim οἱ ipsis acciderent tecum disceptautibus, 


Qui ergo vel minutissiinum clementiae vestigium in hominibus perspicit, an non eonscentanea ratione 
de illa inscrutabili majestate sentiet, nisi vesanus sit, et eorum e numero qui mentem amiserunt? 
᾿Αλλ᾽ ἡμεῖς, ὦ qÜtasz, πᾶσι τοῖς τοιούτοις χαί- Β Sedenim nos, o charissime, omnibus liujusmodi 


ρεῖιν εἰπόντες, τὸ») προχείμενον ἡμῖν ἐξεργαζώμεθα 
λόγον. Οὐδεὶς ἀπόδλητος τῷ δημιουργῷ * οὐδεὶς ἐν 
λήθῃ τοῦ προνοοῦντος πάντων ἑξῆς" οὐδεὶς ἐν μίσει 
τοῦ ἀπαθοῦς, οὐχ iv ἀμελείᾳ τινὶ, οὐχ ἐν οὐδενὶ 
τῶν τοιούτων. Πᾶς ἐν φροντίδι τοῦ χηδεμόνος " πᾶς 
iy ἀγάπῃ τοῦ τοῦτ᾽ αὐτὸ χαλουμένου * εὐπρόσδεχτος 
πᾶ: δατισοῦν, μεταμεληθείς ποτε τῶν xaxov. Εἰ δὲ 
χαὶ τοὺς πάντας παρένεγχέ τις ἐπὶ xaxol;, τὸν δὴ 
τοίῦτον εἰχότως χρησίμην ὕλην εἴποι τις ἂν γε- 
γενῆσθαι τῇ τοῦ Θεοῦ χρηστότητι xa φιλανθρωπίᾳ 
vob; ἑαυτῇ: ἐπίδειξιν. Οὕτω χαὶ παῖδες ἰατρῶν, 
xai πάντες οἷς ἐπιστήμη, δυνάμει μὲν ἀγαθοί - ἣν 
δὲ xal $ ὕλη παρῇ, τότε λοιπὸν xai ἐνεργείχ τὴν 
ἐπιστήμην δειχνύντες, τοῦθ᾽ ὅπερ εἰσὶν, ἀγαθοὶ 


πᾶσι φαίνονται" xai ἡ ὑπερθδολὴ τοῦ θαύματος παρ᾽ C 


αὐτοῖς, οἵ διορθοῦνται τὸ χαλεπώτερον. Τοῦτ᾽ ἄρ᾽ fj 
μείζων ἐπίδειξις τῆς ἀνειχάστου φιλανθρωπίας, τὸ 
τὸν σχεῦος χρηματίσαντα τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος, 
εἶτα σχεῦος γεγονότα τῆς ἐν:ργείας τοῦ πονηροῦ 
διὰ καχίστην προαίρεσιν, ἄγγος πλῆρες ἀναδεῖξαι 
τῆς φιλανθρωπίας ἐκείνης, ἧς ἡ πρὸ; πάντας ἔχχυ- 
σις, τὴν ὠχεανοῦ πρατρέχει, ὅσον οὐχ fbs χει- 
μάῤῥου;. Ἰολμήσειε δ᾽ ἄν τις, οἶμαι, τοῦτον εἰπεῖν 


καὶ ἐχλογῆ; εἶναι σχεῦος, χαλῶς γε διαστέλλων ἀπὸ. 


τοῦ Παύλου. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ τοῦτο ἐκλήθη, δι᾽ 
ἣν ἐδέξχτο χάριν ὑπὲρ τοῦ τῆ: πίστεως χηρύγμα- 
πος Tov γὰρ βαστάσαι, φησὶ, τὸ ὄνομά μου 
ἐνώπιον ἐθνῶν, καὶ βασι.λέων, υἱῶν τα "IopanA: 


valere [υ8ε}5, orationem institutam perficiaimus. Ne- 


minem rerum opifex ille rejicit, neminis oblivisci- 
tut qui omnibus prospicit ; nemo exosus est animi, 
perturbationum experti, nec ab eo negligitur, nec 
aliud quid ejusmodi experitur : nemo non eius cura 
continetur, qui curam omnium gerit, nemo uon 
ejus dilectione continetur, qui hoc ipsum nomen 
habet. Acceptabilis illi quivis, a vitiis aliquando 
quí resipuerit. Quod si quis omnes etiam vitiis su- 
perarit, eum non ab re factum qnis dixerit idoneam 
materiam bonitati clementi:eque divinz, ut in. co 
sese declaret. Sic etiajn medici, et omnes scientia 
praditi, boui quidem esse possunt, verum si et nia- 
teries adsit, actu quoque seientiam probantes, id 
quod suut, omnibus esse boni videntur. Et. δά ει - 
rationem illi longe maximam merentur, qui diffl. 
cilius aliquid egregie perficiunt. Atque hzc sane 
maxima declaratio inzstimabilis est et infinit;e 
illius elementi, quod eum, qui divinz instrumen- 
tum esse debebat gratiz, posteaque instrumentum 
efficacitatis maligni illius instituto pessimo factus 
est, vas plenum ejus clementie declarat, cujus in 
omues effusio majore vincit copia fluxum oceani 
quam Lujus unde torrentes superant. Et quidem 
hujusmodi hominem recte quis, opinor, ausit diccre 
vas eliam electionis 6386, si cum a Paulo recte 
distinguat. Paulus enim boc nomine vocatus esi 
obseam gratiam quam pradicandie causa fidei acce- 


οὗτος δὲ τὴν χλῇσιν ταύτην δίχαιος àv εἴη χληθῇ- p Perat. Ui gestes, inquit Deus, nomen meum corum 


vat, ὡς μηδενὸς ὄντος ἑτέρου ἐπιτηδειοτέρου τὸν, 
ἕλεον δέξασθαι τοῦ Θεοῦ. Πο.11ὰ μὲν γὰρ τὰ σκεύη 
ἐν τῇ μεγάλῃ οἰκίᾳ, φησὶ τὸ σχεῦος τῆς ἐχλογῆς, 
οὐ πάντα δὲ πρὸς τὴν αὐτὴν, dAA' étepd γε 
πρὸς ἄλλας χρείας ἡτοίμαστό τὸ xal xacs- 
σκεύαστο. Καὶ πρὸς μὲν μύρου δοχὴν ἀλάδαστρά 
“ε καὶ τὰ τοιαῦτα, χαὶ ix τουτωνὶ τῶν περιμαχή- 


11 Tim. n, 30. 


gentibus, et regibus, et filiis Israelis. Hic vero ap- 
pellationem hanc merito cousequitur , cum. nemo. sii . 
alius magis idoneus ad ezcipiendam | Dei misericor- 
diam. Nam vasa quidem multa sunt in ampla domo, 
ii quit vas illud electionis, non omnia vero ad eundem, 
sed ad alios usus alia. parata sunt atque confectat, 
Unguenti pro receptaculo, alabastra, et hujus ge 


—- 


515 


neris 3lia, deque imetallis exiiniis alia facta : rer- A τσν ττάλλων Ezipac 


843 a usus inferiores, vasa illis ipsis congruchtia. 
Sant autem et alia 3492 quadam ad ignominiam, 
bibilu materie inferiora dignioribus illis. Atque 
hzc omnia funt illies justo jedicio, qui va$3 pos- 
si.le:. Et sit sane vir bonos, electus a. Deo, qnes! 
pre;iosum quoddam vas, ad ezciplendam ipsius 
gratiam. Qui vero malus faetus est, ac deinde per 
resipiscentiam eo retersus quo debebat, aliis o:n- 
pibus est capacior illius wisericordis, qux a cle- 
mentia provenit. lgnomiuiosa denique vasa fuerint, 
opinor, illi qui et vitam in infidelitate maibque 
dogmatibus exezerunt, οἱ qui»us unum boc perpe- 
tuo €oidi erat, ul. vitiose viverent, non etiam, ut 
resipiscerent, quan.lo qui pessima peregerunt, ac 
de;tde cum paenitentia de bac vita migrarunt, non ig 
ignominiasunt apud Deum, sed maxiwo etiam pretio, 
ut apparzat,ait Dlaulus, principatibus atqwe potesta- 
bas muliip'iciter raria Dei sapientia !. Et adjecis. 
get omnino cleientiaim quoque, si epusid facto fuisset 

Aique Lic quidem in bunc modum exposita 
$1510. Nobis autem sane prazstat, altcrius. lustra- 
lions non egere, sed iutra priinam conusistere. 
Queimad:nodu:n Grezorius ille Theologus ait, quan- 
do et perpe:uo sanos manere przestat, quam inorbo 
correptos sanari. Nau εἰ boc valde malam est, ul 
idem ille pronuntiavit, pro peccato emendationem 
remetiri, Enimvero fervidis opus est. lacryinis, οἱ 
totis enitendum viribus, ut worbus  vitiositatig 
exuatur ; cum incertum omnino sit an finis emen- 


dationem sit laturus. Dona tameu ia spe siut, etiam C σοῦντε- 


qui quastumvis gravi quodam morbo l3borant, 
scip:is in Deum, qui omuium medicus est, rejectis, 
et allata sanationis cupiditate. Atque hac conli- 
deoter aio, respiciens ad inexsuperabilem illam 
bonitatem, ad cjus erga nos dilectionem, qua su- 
pra iwoduim et. menten, οἱ ratiosem, et. oumei 
cogitationem stupore complet, ad Jivinz denique 
voluntatis atque naturas iunuutabilitatem. Nam 
Beri nequit ut ex boc in. illud immobilis nature 
inutetur amor, utque duz res accidant Deo, pani- 
tentia et motus ; quippe divinum illud numen im- 
mobile est, et qua ab eo flunt, onis expertia sunt 
paenitentia. Non igitur ipsa illa bonitas, et clementia, 
elipsa charitas, odio prosequelur unquam, et a- 
versabitur £ibi lanto dilectum opere, quantam nc 
cogitari quidem potest. Non. affectionem | aliquain 
experietur, qui affectionis omnis expers est, et 
apud quem nulla mutatio vel mutationis adumbra- 
Ho est, uti divus ilie Jacobus loquitur, cujus et illa 
vox e»t : Deus malorum expers. est, et ipse nemi- 
nein tentat *, llumanum hoc malum 651, immutari 
scilicet et odisse prius dilectos. Etenim plerique 
bomines testa, quod aiunt, inversa, confestim mo- 
vemur, et quorum causa facile vel mortem oppe: 
tiissemus, pro iis poscente necessitate nec obolum 
solvimus, Noam mitto dicere, quosdam esse, qui 
vel sanguinem eorum lubenter baurirent. Causa 


* Ephes., 11, 10, * Jac. 1, 15. 


MANUELIS PALEOLOGI εἰς 


tA. δὲ τὰς χοεῖα- τς xa- 
πωτέρω τὰ ταῦυταιτὶ χατάλλτλὰ πε χαὶ συ πότ, 36. 
μενα. "Esc ὃξ x3. Ea σχεῦτ, πρὸς ἀττιεῖαν͵ οὔἶξν 
χατὰ τῶν ὕλην ἐμάττω τῶν τιμιωτέρω» ἔχεξνων. 
Καὶ ταῦτα γίνετλς π-ῶντᾶ, χρίζει διχ Δία 92 x£xt;- 
μένου τὰ σκεύτ. Efn δ᾽ 1» ὁ gi» ἀν θὺς ἃ ἣζξρ ἔχλε- 
ἡευ μένος τῷ Θεῷ, ὥτπεο τι σκεῦ:ς vig» τοὺς τὸ 
τὴν αὑτοῦ yiotw 8:112903:1- ὁ δὲ χαχὸς Ὑεόμεος, 
εἶτ᾽ ἐκανευθὼν Óii μετανοίας ἔτ᾽ ὅπερ ἔξει, τῶν 
ἄλλω» πά των χωξττιχώτερος τοῦ τῆς ςιλανθρω xix; 
ξλέους. Τὰ δὲ ἀτιμότερα σχεῦτ, εἶεν ἅν, οἶμαι, 
ἐχεῖνοι, οὗὨ τε τὸν fiov διήένυτζαν ἐν ἀπεστ'ᾳ καὶ 
δόγμασι» οὐ καλοῖς, χαὶ οἷς τὸ ζἦν ἐν τοῖς χαχοῖς 
ἔργον Ev ξιηνεχὲς, τὸ δὲ μεταμελέθξζναε οὖχ ἔτι" 
ὡς οἱ τὰ χείριστα μὲν διαπραξάμενοι, εἶτα μετα- 


p "οἷς συναπελθόντες, οὐχ ἕν ἀτιμίᾳ παρὰ Θεῷ, ἀλλὰ 


χαὶ ἐν χρείᾳ μεγίστῃ" Ἵνα zurg,. φι,πὶ Παῦλος, 
ταῖς ἀρχαῖς xal ταῖς ἐξουσίαις ἡ ποιδυ ποίκειος 
σορία τοῦ Θεοῦ. Εἶπε δ' ἃ» πάντως, χαὶ & φιλαν 
θρωπία, δεῆσαν &lzsiv. 

Καὶ ταῦτα μὲν τἧδε" ἡμῖν δὲ ἄρα βέλτιον μὴ 
δευτέρας δεηθῆναι χαθάρσεως, ἀλλὰ σεΐζναι μέχρι 
τῆς πρώτης, κατὰ τὴν τοῦ Θεολόγου φωνέν. E: δὴ 
χἀχεῖνο βέλτιον, μένειν ἐν ὑγείᾳ διηνεχῶς, ἣ tab: 
ναι νοσήσαντας. Kai γὰρ χάχεϊῖνο πάνυ ξεινὸν, ὡς 
ὁ αὐτὸς ἀπεφήνατο, ἀντιμετρεῖν ἀμαρτ-ἰᾳ,διόρθωσιν. 
Δεῖ μὲν οὖν δαχρύόειν θερμῶς, xal τὴν τῆς χαχίας 
ἀγωνίζεσθαι vósov, 635 δύναμις, ἀποδύσασθαι" ὡς 
ὄν γε πάντως ἄδηλον, εἰ μενεῖ τὴν θεραπείαν τὸ 
τέλος. Πλὴν ἐν ἀγαθαῖς ἐλπίσι xal ol δεινόν τι vo- 

ες, ὁπότον βούλει, Θεῷ τῷ πάντων ἱατρῷ 
σφᾶς γε αὑτοὺς ἐπιῤῥίψαντες, xai τὸ προθυμεῖσθαι 
θ:ραπενβῆναι εἰσενεγχόντες, Καὶ ταῦτα λέγω 025. 
ῥούνπως, εἰς τὴν ἀνυπέρδλητον ὁρῶν ἀγαθέτητ2, 
εἷς τὴν πρὸς ἡμᾶς ἐχείνη; ἀγάπην, ὑπερεχπλύτ- 
toucav χαὶ νοῦν xai λόγον, χαὶ πᾶσαν ἔννοιαν, εἰς 
τὸ τῆς θείας βουλῆς xal φύσεως ἀμετάτρεπτον. Οὐ 
γὰρ ix τούτου πρὸς ἐχεῖνο ὁ τῆς: ἀχινήτου οὐσεὺς 
ἔρως μετατεθήσεται, xal πάθοι δύο ταυτὶ Θεὸς, 
μετάμελόν τε χαὶ χίνησιν. Τὸ Θεῖον γὰρ ἀχίνηζον, 
χαὶ τὰ αὐτόθεν ἀμεταμέλητα. Οὐ τοίνυν ἡ abtoz- 
γαθότης τε καὶ φιλανθρωπία, xal αὐτοαγάπη, μι» 
σήσει γέ ποτε xal ἀποστραφήσεται τὸν αὐτῇ το- 
σοῦτον πεφιλη μένον, ὅσον οὐδ᾽ ἐνθυμηθῆνα: οἷόν τε. 


p θὺ πειραθήσεταί τινος πάθους ὁ ἀπαθὴς, παρ᾽ ᾧ 


οὐχ Ew παραλλαγὴ, fj spon; ἀποσχίασμα, κατὰ 
τὸν θεῖον Ἰάχωθον, ὃς δήπου xal τοῦτό φησιν" 
Ὁ Θεὸς ἀπείραστός ἐστι κακῶν. Πειράξει δὲ αὖ- 
τὸς οὐδένα. ᾿Ανθρώπινον τουτὶ τὸ χαχὺν ussabs- 
δλῆσθα!ΐ τε xat μισεῖν τοὺ; πρὸ τοῦ πεφιλημένους. 
Ol γὰρ moÀM τῶν ἀνθρώπων, ὀστράχου (φασὶ) 
βεταπεσόντος, εὐθὺς χινούμεθα " xal δι᾽ c0; ῥᾳδίως 
ἂν ἐτεθνήχειμεν, οὐδ᾽ ὁδολὸν ὑπὲρ αὐτῶν χρείας 
χαλαύσης χαταδαλλόμεθα. ᾿Εῶ γὰρ λέγειν χἀχεῖνο, 
ὡς X3i τοῦ αἵματος αὑτῶν ἡδέως ἄν τινε; πίοιεν, Καὶ 
τὸ αἴτιον πάνν cagé;. Οὐ γὰρ δι᾽ αὐτοὺς ἐχείνους, 
οὖς γε φιλοῦμεν, οὐδὲ διὰ τὸν Χριστὸν καὶ τὰς ἐν- 
τολὰς αὐτοῦ, καὶ tb ἀγσθὸν αὐτὸ, ἀλλ᾽ εἰς τὸ δοχοῦν 


4 2. --— s c 


511 


ONKATIO VI. 


618 


λυσιτελὲς ἀφορῶντες, xal τὸ ἡδὺ, πάντα πράττομεν. A quidem ipsa Valde perspicua est. Nod enim pro- 


Ὅθεν δὴ xai τῆς ἀγάπη;, ὡς fotxev, οὐχ ἀληθενού- 
ev, εἰ xal τι λήψονται παρ᾽ ἡμῶν οἱ δεόμενοι τῶν 
tuv, f| προτέρων ἕνεχα δωρεῶν τοῦτο γίνεται, ἣ 
ἐλπιζομένων ἑτέρων. Ταῦτα δὴ τὰ τὴν φιλίαν ἡ μῶν 
συνιστῶντα, εἴ γε χκαὶ φιλίαν ταύτην χαλεῖν χρὴ, 
ἀλλὰ μὴ χαπήλοις τισὶ πρέπουσαν ἐμπορίαν. Τὰ 
γοὺν χαθ᾽ fud:;, χαὶ ἡμέτερα, τοιαῦτα xal οὕτως 
ἔχουτα, Ὃ δέ γε πλάσα;: ἡμᾶς Θεὸς χαΐρε: τῷ O:- 
δύνα, μᾶλλον, ἣ ἡμεῖς λαμδάνοντες. Καὶ οὐδὲ λή- 
ψεταί ποτε χόρον εὐεργετῶν, ἀγάθότητι χινούμενος. 
Q5 γὰρ, ἵν᾽ ἐχείνῳ προσγένηταί τι ἀπὸ τῶν αὐτοῦ 
δυμιουργηλάτων, οὐδὲ ὡς ὑπαρξάντων ἐχείνων 
ἡ στινοσοῦν yáottoz * πῶς γάρ; διχ δὴ ταῦτα οὐξὲ 
τὴν ἀγάπην ἐχείνευ τὴν πρὸς ἡμᾶς τῶν ξυδεχομέ- 
νων ἔστι χινηθῆναι, Ἐπειδὴ γὰρ εἰς τὸ ἀγαπᾶν τε 
70. εὖ ποιεῖν τὸ χινοῦν οὐδέν ἔστιν ἕτερον 1] ἡ ἄπει- 
Q0; ἐχείνου χοηστότης τε χαὶ ἀγαθωσύνη " ταύτλν 
δὲ πᾶτλ ἀνάγχη ὡσαύτω: ἔχειν, xal τὴν αὑτὴν 
εἶνα! " φανερὸν ἅπασι γίγνεται, d; ἔσται χαὶ τὰ 
πρὸς ἡλᾶς ἐξ ἐχείνου, ὁποῖόν τί is. κἀχεῖνο τὸ 
χενοῦν. Καὶ τοῦτο παντί που δῆλον, Ἐχ περιουσία; 
δὲ νῦν ἐρῶ, Ὅταν γὰρ τὰ τὴν ἀγάπην ἡμῖν κινοῦν- 
τα, μηδ᾽ ὁπωστιοῦν χινηθῇ, τότε καὶ ἡμεῖς δηλονότ: 
“παντάπασι παγίως ἱστάμεθα ἐν τῷ ἀγαπᾷν. Καὶ εἰ 
ἐφ᾽ ἡμῶν τοῦτο γίγνεται πολλῷ γε μᾶλλον ἐπὶ 
Θεοῦ. Ἐπεὶ δὲ ἣ τοῦ Θεοῦ πρὸς fud; ἀγάπη oix 
ἔξωθέν ποθέν ἐστι πάντω;, ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἑαυτῆς χινεῖ- 
τῶι * ἀνάγχη ταύτην ὡταύτως ἔχειν τὸν πάντα χρό- 


pter illes ipsos quos diligimus, neque propter Chr: 

stum et ejus mándat:, neque ipsius boni causa, 
sed id quod expedire videtur; et voluptatem intueu- 
tes, omnia facimus. Quapropter et ipsa. charitas, 
uti videtur, cum vera nou sil, etiamsi quid ἃ mo- 
bis egentes amici accipiant, tamen hoc vel. prece- 
dentium vel positorum in spe munerum  cau-it fit. 
lec suut illa scilicet amicitiam que nostram. sta- 
biliunt, si quidem appellanda est hiec amicitia, ac 
uon potius decens capones quaestus. In. hunc wo- 
dum res aostra comparatz sunt. At ipse, qui nos 
finxit, Deus, largiendo magis delectatur qnam nos 
acciplendu. Nee unquam benefaciendi satietas enim 
capiet, qui ad lioc bonitate sua impellitur. Non enint 
hoc idco facit, ut ei suis ἃ creatis aliquid accedat, 
nec quod illa prius aliquod in eum beneflcium con- 
tulerint : quo enim id pacto? quibus saue de causis, 
nec ipsius erga nos awor ut loco moveatur ait 
inutetur, confleri. potest, Nam cum nulla res. alia 
sit quz ipsum ad amandum et benefacietilum im- 
pellat quam influita beniguitas ejus atque boaitas, 
cam vero plane necesse sit. eodem affectam inodo 
et eamdem cesse : mauifesto patet ou.uibus, et. illa 
que in nos ab ipso proficiscuntur, talia fere, quale 
quiddam est id quod euim impellit, atque boe pers;i- 
cuum eaüivis est. Dicam au em aliquid ex. superia- 
cuo. Quippe cum ea quas aiorem in nobis excitaut 
pl.ne non amplius impulsa motaque fuerint, tune 


vov, xal τὰ πρὸς ἡμᾶς ££ ἐχείνης τῷ ταύτης ὕψει C eliam nos scilicet in amore velut immoti subsi:tí- 


μᾶλλον' συμδαΐίνειν ἣ τῇ ἡμετέρᾳ φανλότητι. Διὰ 
^U:0 xai προτείνει πᾶσιν ἑξῆς nhe tol; ἄλλοις 
ἀναδοῖς ὁ Σιυτὴρ χἀχεῖνον ἀφθόνως τὸν θησχυρὶν, 
ὃ» ἐχεῖνος ἀφἶῖχτο φέρων ἐξ οὐρανοῦ. Καὶ τὸ εἷς 
ἐχεῖνον ἦχον, οὐδείς πω τῶν ἀνθρώπων ἐστέρητχι 
τῆς τηλιχύτης εὐεργεσία: * ἀλλὰ ῥεῖ τὸ ὁγαθὸὺν, xal 
ἐχχεῖται πανταγηῦ τῆς οἰχουμένης ἀπάτης, xol 
ἔξεστι τοὺς πάντα; προῖχα πλουτεῖν, xai ἀχον!:τὶ 
τῶν ἀγαθῶν ἐμφορεῖσθαι. ἔδωχ: γὰρ αὐτοῖς, φησὶ», 
ἐζουτίαν τίχνα θεοῦ γενέσθαι. Εἰ 5Σ τἀγαθόν τις 


ὁρῴη ἐπ᾿ αὐτὸν ὥσπερ αὐτομολοῦν, εἶτα διαπτύει. 


τοῦτο χαὶ. ἀποστρέφεται, o5 λογιστέον τοὔγχλημα τῷ 
Ys διδόντι τὴν χάριν, ἀλλὰ τοῖς μηδὲ τὴν ἀρχὴν 
δεξαμένοις, | xaX μετὰ τὸ λχδεῖν ἀτιμάσααι xal 
πυρωταμένοις, οὕτω μὲν ὃν ἀγαθὸν, οὕτω δὲ μέγα, 
xa: προσέτι μόνιμον, xai ῥᾳδίως ἐπιδιδοῦν, εἴ τις 
τοῦτο βούλοιτο. 


pius. Quod quidem iu vobis si usuvenit, multo ma- 
gls in Deo, Verum quoniam Dei erga nos amor non 
estrinsecus alicunde proticiscitur, sed a seipsu mo. 
velur, necesse est euim semper eodem affectum esse 
nouo, ei quic in nos. ab eo. proficiscuntur, magis 
ipsius convenire sublimitati quan; vilitati nostr. 
Ideoque Salvator ille noster, prxter alia bona, curi- 
ciis et illum thesauruai jugiter offert quem ipse de 
culo Jescendeus secum. attulit. Et. quidem | quod 
ipsum attinet, nulli hominum unquam tantutm. be- 
ncficium denegatum fuit, seJ fluit hoc lionum, et 
ubique terrarum effund:tur; oanibusque gratis di- 
tescere licet ac absque labore Louis satiari. Dedit 
euim eis, inquit, potestatein evadeudi iu filios Dei. 
Jaw si quis bonum ipsum cerneus ad :e spouto 
quasi sua venire, mox illud respuat et aversetur, 
uon imputauda illi culpa, qui beuclicium dedit, sea 


jis qui prorsus id non acceperuut, aut postquam accepissent, cum iguomiuia repulerunt, rei adco 
bonitm, adeo magnam, et przterea durabilem et augesceuntem facile, sí quis hoc velit. 


Καὶ τοίνυν ὁ τοιοῦτος Δεσπότης, χαὶ τὸν τὴν με- 
γάλην δυχὸν ἐχεῖνον, xai τὸ xápgo; ἔχοντα τὸ μι- 
xp» (τῶν γὰρ ἐξαρχῆς μνησθήσομαι λόγων) οὐ 
περιήψεταί ποτε, ἀλλὰ πάντα πράξει xal πραγμα- 
τεύσεται ὑπὲρ τῇ: αὐτῶν σωτηρίας. Γίγνετα. (à 
παυτοδαπὺς ἐπίχουρο; ἱξμῖν, καὶ νῦν μὲν τοῦτο τὸ 
φάρμαχον, νῦν δὲ ἐκεῖνο προσάγει. Καὶ τοῖς μὲν 
φλεγμαίνουτι τῶν τραυμάτων τὰ τῆς παραμυθίας 
προσάγει" τὰς δὲ or, πεδόνας ἐχχόπιει, τὴν ἐπὶ τὰ 
χείρω νομὴν συστέλλων. Οὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ μέμψεταὶ 


Talis ergo Dominus nec illum magna cum 
trabe, nec alterum eaifl cum. fesiuca. (oe eai 
ante dicta. repetere)  aspertabitur unquam, sed 
on nia pro. ipsorum salute faciet. atque molietur, 
Variis enini modis ac rationibus nobis opitulatur, 
&c modo quidem lioc. imedieameutum, mudo. illud 
adhil.et. Si quie vulnera suppurantia tument, ca 
nitigal : putrediues exscindit, ut quo minus in pe- 
jus serpaut, imp ^^ eliam sapius objurga- 
bit αὐτοῖο, € 9i sit opus, coere: 


* 


519 


MANUELIS PAL.EOLOGÍ 


530 


bit. Nonnunquam et severioribus remediis. utelur, Α γε πολλάκις τοῖς ἀῤῥωστοῦσι, xal ἐπιπλήξει τούτους 


cum bonitate clementiaque sibi fainiliari. Non vo- 
let illis esse male, quos de nihilo condidit, inapi- 
busque propriis formavit, sed eis perpetuo beuefa- 
ciet, ac per omnia, dextira inquam et sipistra, ut 
divus ille Apostolus loquitur, sive recte vivant, sive 
$ecus, Quemadmodum scilicet et pluviam οἱ solem 
eis suppeditat, rursus etiam jpsorum utilitatem 
spectans, ad teinpus aliquod. eadem inhibet. Ad 
sumuam, non ura via, sed multis ac diversis, per- 
que res coniraria$ nonnunquam, ad unum nos 
linem perducit, ut recte vivere possimus. Εἰ quo 
pacto cousen'aucum esset, aliter eum 2gere, qui 
pro universis est mortuus, crucem sustinuit ac 
nuditatem, rem waleficis destinatam, quique de- 


δξῃσαν. Kal xou xal τοῖς αὐστηροτέροις Bon 0f past 
χρῆπεται μετὰ τῆς συνήθογυ; αὑτῷ χρηστότητος xal 
φιλανθρωπίας, Οὐ δὴ θελήσει χαχῶς ἔχειν, οὖς ἐξ 
οὐχ ὄντων παρήγαγε, xat ταῖς ἐχυτοῦ χερσὶν ἔτιλα- 
δεν" ἀλλ᾽ εὖ ποιήσει τούτους διηνεχῶς διὰ πάντων, 
τῶν τὲ δεξιῶν φημι xal ἀριστερῶν, κατὰ xb» θεῖον 
᾿Απόστολον, ὀρθῶς βιοῦντα; xal μὴ * ὥσπερ ἀμέλει 
xaX jet)v xal ἔλιον τούτοις παρέχει. Καὶ αὖθίς vz 
πρὺς τὸ συμφέρον αὐτῶν ὁρῶν, ἐπὶ χαιρόν τιν 
ταῦτα ἐπέχει. Καὶ ὅδως οὐ διὰ μιᾶς ἐδοῦ, ἀλλὰ m, 

λῶν τε χαὶ διαφόρων, χαὶ πραγμάτων ἐναντίων ἔστιν 
οὗ, πρὸ; ἕν τι τέλος ἡλᾶς ἐνάγει, τὸ ζῇν ὁρθῶς 
δυνηθῆναι. Kal πῶς ἂν ἄλλως εἰχὺς ἣν πράττειν, 
ὃς ὑπὲρ πάντων ἀπέθανξ, σταυρὺν μὲν ὑπομείνας 


decus et ignominiam omnino non curavit, infini- B χαὶ γύμνωσιν, πρᾶγμα χκαχούργοις διωρισμένον, 


taque sustinuit, ad infinitam inventa contumelia, 
illis solis competentem, qui ea ipsum  affecerunt ὃ 
Hzc ergo cum cognoscamus, auditores, quotquot 
adestis, illum omnium stolidissimum judicemus, 
qui facile condemnat, oblitus supremz illius cle- 
mente, bonitatis incomparabilis, inexsuperabilis 
benignitatis, et ejus, qui peccatum ómne sustulit, 
et mortis ab eo pro nobis Οὔ δ, probrorum , cru. 
ciatuum, injuriarum, ct quecunque tunc. coimilala 
sunt absurdam iracundiam sceleratorum, ex invi- 
dia cedem ipsius sitientium, ut cavilli, atroces 
[njuriz, inaledicla, sputa, alap:ie, nulla nou. illu- 
sionum species, atque e:iau corona contumeli», 
caputque feriens calamus. Nimirum destillabattüne 
e beatalfacie divini capitis, vulnerati, mea quidein 
sententia, tam a calamo quam a spinis, de quibus 
salutaris illa nobis corona mauibus homicidarum 
contexia fuiL Baba, quanta fecit! quanta susti- 
nuit! et quidem pro inimicis, pro condemnatis 


hominibus : propter quos et lomo factus est, e, 


muliere naius, et carnem ac paupertatem nostram 
suscepit, quo pati posset : uL nos liberaret a cru- 
ciatu et malis zelernis animi pariter atque corpo- 
ris, qu'bus universum genus hominum obnozii, 
multorum magnorumque causa delictorum eraumuà. 
llac autem omnia démonstrani ipsius erga nos 
amorem quemdam ineffahilem, et sapra meniis 
intelligentiam : positum. Poterat enim ccelum inco- 


αἰσχύνη; δὲ παντάπασιν ἀλογήσας, xoi μυρία πρά- 
Ypa:a ὑποστὰς πρὸς ὕόριν μυρίαν ἐξευρην ἑνα, p4- 
vot; ἐχείγοις πρέποντα τοῖς ἐξυδρίσασιν εἰς &üxdJ, 
Ταῦτ᾽ οὖν γινώσχοντες, ὦ παρόντες, πάντων εὐη- 
θέστερον τοῦτον χρίνωμεν, τὸν εὐχερῶς χατακχρένον- 
τα, ἐπιλανθανόμενον τῆ: ἀνωτάτω φιλανθρωπίας, 
τῆς ἀνειχάστου ἀγαθωσύνης, τῆς ἀνυπερδλήτου χρη- 
στότητος, τοῦ τε ἀναιρέτου τῆς ἁμαρτίας ἀπάπης, 
xa τοῦ δι᾽ ἡμᾶς ἐχείνου θανάτου, τῶν ὀνειδῶν, τῶν 
παθημάτων, τῶν ὕῤρεων, xal ὅσα τότε παρηχολοῦ- 
θησε τῷ παραλόγῳ θυμῷ τῶν φονώντων ἐχ τοῦ φθό- 
νον χαθαρμάτων, σχώμματα, προπηλαχισμοὶ, βλαά- 
φημίχι, ἐμπτυσμοὶ, ῥαπίσματα, ἅπαν ἐμπαιγμῶν 
εἶδος " χαὶ δὴ xoi στέφανος ὕδρεως, xol κάλαμος 
κατὰ χορυφῆῇς παίων, Ἦ που κατέσταξε τοῦ pa1a- 
píou τότε προσώπου τὸ τῆς θεϊχῆς χεφαλῖῆς αἷμα, 
τρωθείσης,οἶβαι, καὶ τῷ καλάμῳ, χαὶ ταῖς ἀχάνθαις, 
αἷς ὁ σωτήριος ἡμῖν χερτὶ τῶν ἀλαστόρων ἐπλάχη 

στέφανος. βαύαὶ, ὅτ᾽ ἔπραξεν 1 ὅτ᾽ ὑπέστη ! ὑπὲρ 

ἐχθρῶν, ὑπὲρ xasaxplzuv ἀνθρώπων - δὲ o3; xal 

γέγονεν ἄνθρωπος, kx γυναιχὸς vévvr Oetc, e3pks 

xai πενίαν τὴν ἡμετέραν χκαταδεξάμενος, ὑπὲρ τοῦ 

παθεῖν δυνηθῆναι" ἵν᾽ ἡμᾶς ἐλευθερώσῃ (πάθους, xa 
δεινῶν ἀθανάτων ὁμοῦ ψυχῆς τε xal σώματος, ὧν 
τὸ γένος ἅπαν ὑπόχρεῳ ἦμεν, ἀντὶ πολλῶν καὶ με- 
γάλων ἀμαρτημάτων. Ταῦτα δὲ πάντα δείκνυσι τὴν 
εἰς ἡμᾶς ἀγάπην αὐτοῦ, ἄῤῥητόν τινα καὶ ἀχατανδη- 
τον οὖσαν, ᾿Εδύνατο μὲν γὰρ, τὸν οὐρανόν τε οἰχῶν, 


lens, nequaquam assumpta natura nostra, verbo D xai μηδαμῶς ἀναλαθόμενος τὸ ἡμέτερον, χαὶ λόγῳ 


duntaxat ac putu liberare genus nostrum e diaboli 
viuculis ac 1yrannide, nosque per oninia beneficiis 
ufficere. Itidem pati non potuisset, non factus ejus- 
cem nobiscum substantie particeps. Verum ut 
amorem erga nos, proh quantuuil. ostenderet, non 
contentus uno, nimirum ut nobis benefaceret, etium 
ulterutu adjecit, cruciatus. vilelicet propter nos 
$uos, quos carne passus est, Nam tale quiddam est 
verus amor ; facit ut amans continere se non pos - 
sit, quin propter dilectum patiatur. Atque hoc mihi 
capnt deuissionis et societatis erga nos Salvatoris 
nostri videtur esse, Nam $i liunc. amorem — in ho- 
minious etam invenire licet, neque Dei tautum 
cauis, sed bomigum quoque, mortuos scinus ali- 


μόνῳ, xaY νεύματι, τῶν τοῦ διαδόλου δεσμῶν, xal 
τῆς τυραννίδος, λύσασθαι τὸ γένος ἡμῖν, χαὶ διὰ 
πάντων εὐεργετεῖν" παθεῖν δὲ οὐχ ἂν εἶχε, μὴ τῆς 
αὑτῦς ἡμῖν χοινωνήσας οὐσίας, Τὸ δ' οὖν εἰς ἡμᾶς 
ἐπιδειχνύμενος φίλτρον ὅσον; Οὐχ ἠρχέσθη γι 
θατέρῳ, λέγω δὴ τῷ εὖ ποιεῖν, ἀλλὰ χαὶ θάτε- 
pov προσέθηχε, τὰ δι᾽ dud; ἐχείνου παθήματα 
διὰ τῆς σαρχός. Τοιοῦτον γὰρ ὃ ἀληθὴς ἔρως. Οὐχ 
ἀνέχεσθαι ποιεῖ τὸν ἐρῶντα, εἰ μὴ διὰ τὸν ἐρώμενον 
πάθο:. Καὶ τοῦτό μοι δοχεῖ τὸ χεφάλαιον εἶνα: τῆς 
πρὸ: pud; τοῦ Σωτῆρος συγχαταδάσεώς τε xal xot- 
γωνίας. Εἰ vào ἐν ἁνηρώποις ἔστιν εὑρεῖν τουτονὶ 
τὸν ἔρωτα, χαὶ οὐχ ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ μόνον, ἀλλὰ χαὶ 
ὑπὲο ἀνθρώπων χαἰροντὲς τιγες τεθγᾶσι πολλὰ £a- 


^s 


$31 


ORATIO YT. 


522 


θόντες, πῶς obx ἂν ἁρμόσειε τοῦτο τῷ τῆς ἄχρας A quos cum voluptate, multa prius perpessos, quo 


ἀγαθότητο; ἔρωτι; Διὰ πολλῶν μὲν γὰρ καὶ ἄλλων 
ἠδύνατο τρόπων σῶσαι τὸν ἄνθρωπον ὁ Σωτὴρ, ἔσω- 
σε δ' οὖν σαοχωθεὶς, πρέπον ὃν οὕτω γενέσθαι, πολ- 
λῶν μὲν ἕνεκα xal μεγάλων, μάλιστα δὲ τῆς pos 
ἡμᾶς ἀγάπης αὑτοῦ, ὑπερφυοῦς οὔσης. Καὶ ταῦτ᾽ 
εἰδὼς πᾶ; ὁστισοῦν τῶν προδάτων ἐχείνων, ἃ δὴ τῆς 
αὐλῆς ἐστι τῆς δεσποτικῆς, σκιρτάτω χαίρων καὶ 
φαιδρυνόμενος. Ἂν μὲν γὰρ f] τῇ μάνδρᾳ συνδια:ι- 
τώμενος, καὶ πληρῶν τὸν ἀριθμὸν τῆς θρυλλουμέ- 
νης ἑκατοντάδος (εὖ γὰρ ποιῶν ὁ λόγος ἡμᾶς ἑνή- 
γαγεν ἐπὶ τὴν παραδολὴν ἤδη ταύτην), ὑπ᾽ αὐτοῦ 
ποιμένος ἀχθήσεται, τοῦ χαλοῦ τε, χαὶ τὰ πρόδατα 
κτησαμένου πολλῷ τιμήματι. Καὶ γὰρ αὐτὸς ὑπὲρ 
αὐτῶν τὴν Ψυχὴν τέθεικε, καὶ τὸ ἴδιον ἐξέχεεν αἷμα, 
xai ἑαυτοῦ τὸν τρόπον τοῦτον πεποίηχεν, σὐδέποτε 
xai πρινὄντα ξένα. Τί γὰρ καὶ παραδραμεῖται τὴν 
αὐτοῦ δεσποτείαν ; τριπλῆ γὰρ πάντων δεσπότης οὖ- 
τός ἐστι τῷ παραγαγεῖν καὶ δημιουργῆσαι, τῷ προ- 
νοεῖν τε χαὶ εὖ ποιεῖν, τῷ δύνασθαι καὶ νεύματι δια- 
φθεῖραι. Τὸ δὲ μυστήριον γέγονε τὸ φριχτὸν, ἵν᾽ fj 
τὸ φύσει προσὸν αὑτῷ xal γνώμῃ βασιλευόμενον. 
El; τοῦτο γὰρ οἶμαι φέρειν τὸ, Ὁ Κύριος ἐδασί- 
Aevcs. Τὸ γὰρ βασιλευόμενον μὲν, ἄχον δὲ, δι' 
ἄγνοιαν τοῦ δημιουργοῦ, νυνὶ τῆς ἐπιγνώσεως ἐπι- 
λαμψάσης τῷ κόσμῳ, αὐτομολεῖ τε, καὶ ζητεῖ τὸ 
βασιλεύεσθαι παρ᾽ αὐτοῦ. Ὅστις μὲν οὖν τὴν τοῦ 
ποιμένος φωνὴν οἶδε, xal ἀχολουθεῖ χατ᾽ ἴχνος mo- 
ρενομένῳ, ἐν χλοερᾷ τῇ πόᾳ κατασχηνώσει, καὶ ἐπὶ 
ὕδατο; ἀναπαύσεως ἐχτραφήσεξαι" xoi o5 φοδηθή- 
σεται χαχὰ, οὐδ᾽ ἂν τύχῃ πορευόμενο: ἐν μέσῳ σχιᾶς 
θανάτου. Ἐὰν δὲ πλάνης πειραθῇ, xai ἀπολωλός 
ποτε γένηται (ἀνθέξομαι γὰρ «Tic παραβολῆς), οὐδ' 
οὕτω τέως ἀμεληθήσεται " ἀλλὰ σπουδῇ ζητηθήσεται, 
xaY εὑρεθὲν ἐπὶ τῶν ὥμων ἀχθήσεται, χαὶ τοῖς μὴ 
πεπλαυη λένοις ὁμοταγὲς ἔσται. Καίτοι καὶ μειζόνως 
χαίρει τῷ ἑνὶ τούτῳ ἣ τοῖς πολλοῖς ἐκείνοις, τοῖς ἐν 
«ἢ μάνδρᾳ, τοῖς ἀεὶ σὺν αὐτῷ μένουσιν. Αὐτὸς τοῦ- 
«0 εἴρηχε. Συνίστησι δὲ τὸν λόγον xai αὐτοῖς πράγ- 
ματι. Τοσοῦτον γὰρ ἐπεδείξατο φίλτρον πρὸς τὸ 
πλανώμενον, ὡς ἀφεῖναι μὲν ἐκεῖνα τὰ πολλὰ, ἐπὶ 
δὲ τὴν τοῦ ἑνὸς ζήτησιν ἐξελθεῖν " οὕτω τὴν αὐτοῦ 
σωτηρίαν τοῦ παντὸς ἡγεῖται ἀξίαν εἶναι. Καὶ δηλοῖ 
τὸ μηδενὶ τὸ πρᾶγμα τοῦτο πιστεῦσαι. -Οὐ γὰρ πολ- 
λοὺς μισθωσάμενος ἔπεμψεν, οὐδὲ ἀνέθηχέ τισι τὴν 
᾿φοὺῦ ἔργου ἐπιμέλειαν, οὐ δούλοις, οὐ φίλοις, οὐ τοῖς 
ἀγγέλοις αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ γε μόνῳ τὸ πᾶν ἐθάῤῥη- 
σε" παιδεύων ἡμᾶς, οἶμαι, οὐ μόνον πράττειν ἃ χρὴ, 
ἀλλὰ χαὶ τῷ βελτίονι τρόπῳ * xai μήτε δόξαν τὴν 
φθειρομένην, μῆτε τρνφὴν, μήτ᾽ ἀσφάλειαν, τοῦ xa- 
λοῦ χαὶ πρέποντος προτιθέναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ τὴν 
ὑπερδολὴν τῆς ἀγάπης ταύτῃ δειχνὺς, ἣν πρὸς ἔχα- 
στὸν ἡμῶν οὗτος ἕκει, τὴν εἰς ἀλλήλους σφόδρα ἀνά- 
πτει. Τοσοῦτον γὰρ ἤχμαζεν ἐν αὐτῷ τὸ τοῦ ἑνὸς 
φίλτρον, ὡς; ἅπαν ὄρος, πᾶν ἄλπος, πᾶν ἄδατον, βά- 
σιμὴν αὑτῷ φαίνεσθαι, χαὶ μάλα χοῦφον νομίζειν 
ἀχθοφορεῖν, ἵν᾿ αὐτὸ τὸ πλανηθὲν τοῖς πλείοσι συν- 
αριθμηθῇ. Elrot τις ἂν, οἶμαι, θαυμάτας τοῦτο τὸ 
, ἔργον, ὡς fj μὲν ζήτησις ἀναγχσία, χαὶ τὰ ἐν αὐτῇ 
PATROL. GR. CL VI. 


pacto non idem hioc illius suprema bonitatis amori 
competierit? Quippe multis aliis etiam modis ho- 
minis saluti consulere Salvator poterat, et tamen 
eum servavit, assumpta carne, quod ita rem con- 
fieri deceret, cum plures et magnas ob causas, 
tum imprimis ob ipsius erga nos amorem eximium. 
Atque loc cum norit quilibet carum ex ovium 
numero quz? hujus ad. heri stabulum pertinent, lz- 
tus et hilaris exsultet. Nam si caula non relicta, 
notum illum centenarium namerum implet (recte 
jam enim sd eam similitudinem ipsa nos invitat 
oratio), ab ipso pastore ducetur, illo, inquam, pa- 
store bono, quique magno suas oves pretio com- 
paravit. Etením ipse pro eis animam suam posutt, 
et proprium sanguinem effudit, atque lioc modo 
suas fecit, quxe ne prius quidem unquam erant 
alienz. Quid enim ipsius effugere dominium possii? 
Triplici namque ratione Dominus est omnium : quod 
in ortum produxerit οἱ condiderit,, quod curam 
gerat et bencfaciat, quod ctiam nutu perdere pos- 
sit. Incarnationis vero tremendum mysterium con- 
tigit, ut quod natura ipsius erat, sponte se regno 
ejusdem subjiceret. Tuc. enim illa spectare verba 
puto : Dominus regnavit. Nam quod recto subjectum 
erat, invite tamen, propter ignorationem ipsius 
Opificis, nunc postquam ejus agnitio toti mundo 
illuxit, sua sponte accedit et regno ejus contineri 
cupit. Quisquis erro vocem pastoris novit, et vesti- 
giis precuntis insistit, in viridi gramine commo: 
rabilur et ad. requietis aquam pascctur : nullis a 
malis sibi metuet, ne quidem si eum in medio le- 
talis umbr:ze contingat iter facere, Quod si aber- 
rando deflexerit, ovisque perdita factus fuerit (in- 
hzrebo namque siwmilitudini propositr), ne sic 
quidem negligetur, scd studiose perquiretum, ct 
humeris imposita perferetur, ac. cseteris, qux» non 
aberraverint, aggregabitur. Imo inajorem ex hae 
una voluptatem pastor percipit quam de pluribus 
illis in caula commorantibus et semper apud cum 
manentibus. Hoc ipsemet dixit et orationem suam 
factis comprobat. Tantum enim amorem erga ovem, 
qui erat perdita, demonstravit, ut illis" pluribus 
amissis, ad hanc unam inquirendam exiret, adeo. 


D salutem hujus pretii quantivis ducit ; estque hoc 


ipsum indicio quod nemini rem "hanc commiserit. 
Quippe non plures pretio conductos ablegavit, nec 
curam operjs hujus aliquibus imposuit : non ser- 
vis, non amicis, non angelis suis, sed sibi soli to- 
tam rem credidit, nos, ut equidem opinor, cru- 
diens, non tantum ut ea faciamus qua vuportet, 
Sed etiam meliorem in modum, utque ncc evane- 
scentem: gloriam, nec voluptatem, nee securitatem, 
honesio atque decoro anteponainus. Przterca, cum 
hac ratione suum in nos singulos amorem, nimium 
quantum, demonstrat, vehementer amorem erga . 
nos mutuum accendit. Nam in ipso tantus unius 

erat ovis amor. 
εἰ quidquid] 


'ntem, saltum omnem 
rvio ducerct, ips.m- 
{1 


523 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


que gestationem oneris minime gravem puloret, ἃ χαλεπὰ ἀχολούθως ἕπεισι, xal δεῖ πως φέρειν τόν 


modo deperdfta per errorem ovis ad czteras redi- 
ret. Fortasse quis, opinor, dixerit, factum hoc 
admiratus, ovem necessariu quasitam, et in. quz- 
rendo molestias non abs re obitas, quodamque 
modo tolerandas quarenti fuisse. Verum quie res 
' ursit. ut inventa ovicula nun more vulgari ducere- 
tur, sed in humeris portaretur, quanquam sela ce- 
teras inter oves. negotii tantum exhibuisset ? Ni- 
mirum boc ipso demonsirari videtur, pastorem 
hunc plurimi securitatem nostram facere. Pre- 
terea licet hinc etiam illud zstimare, quod scili- 
cet errabunda ovis inventa, de ipsis obvagationis 
iucommodis afflicta graviter fuerit et eum in. mo- 
dum affecta, ut non facile reverti posset, sed auxi- 
ljo boni pastoris ad boc indigeret. Fortasse nec 
alacris, uti debebat, optimam ad reditionem erat, 
nam czteroqui pedibus usa pro virili fuisset. Ideo- 
que cuim cognoscamus, eam ne paulum quidein 
progressam, non abs re videri possit, cogitationes 
ejus adhuc quasi bifariam fuisse divisas. Nam 


γε ζητοῦντα * τί δὲ ἣν τὸ χατεπεῖγον, μετὰ τὸ eüpr- 
θῆναι τὸ πρόδατον, οὐχ ἄγεσθαι κατὰ τὰ πολλά, 
ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ὥμων χομίζεσθαι, χαίπερ τοταῦτα π:- 
ρεσχηχὸς πράγματα μόνον τῶν ἄλλων προδάτων ; 
Καὶ δοχεΐῖ τοῦτο δειχνύναι, ὅσον κερὶ πλεέστου ποιεῖ- 
ται τὴν ἡμετέραν ἀσφάλειαν. Προσέτι δὲ xáxcivo 
μαθεῖν ἔξεστιν ἀπὸ τούτου, ὅτι τὸ πλανώμενον εὗρε- 
θὲν πολὺ τετριχωμένον ὑπῆρχεν ἐχ τῶν τῆς πλάνης, 
οἶμαι, καχῶν " καὶ ἦν οἷον μὴ δύνασθαι ῥᾳδίως ἐπα- 
νέρχεσθαι, ἀλλὰ τῆς τοῦ ἀγαθοῦ ποιμένος δεόμενον 
ἐπιχουρίας εἰς τοῦτο. Ἴσως οὐδὲ πρόθυμον fjv τοσοῦ- 
τὸν πρὸς τὴν ἀρίστην ἐπάνοδον ' fj γὰρ ἂν ἐχρῆτο 
τοῖς ποσὶν, ὅσον οἷόν τε. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο μανθάνομεν 
οὐδὲ γοῦν σμιχρέν τι βαδίσαν. δόξειαν ἂν εἰκότως 
ἔτι πως τοὺς λογισμοὺς δίχα τεμνόμενον εἶναι. Ἡ 
Ὑὰρ συνήθεια τὸ χαχὸν πολλάχις ἡδὺ ποιεῖ, καὶ 6i 
ταῦτα ὁ θέλων τοῦτο σωθῆναι, ἐπὶ τῶν ὥμων χομί- 
ζων, τοῖς ποσὶν ὑπὲρ ἐχείνου προθύμως χέχρηται. Καὶ 


ἁπλῶς πρὸς ἅπαντα, ἅπερ ἐχρῆν μὲν ἐχεῖνο, οὖκ ἣν δὲ 


δύναμις ταῦτα πράττειν, οἴχοθεν αὐτὸς συνειστέρει, 


consuetudo malum szpe jucundum reddit, ac propterea qui oviculam servare volebat, in humeris 
illam portans, pedibus ipse suis alacriter usus pro ea fuit : ad omnia denique simpliciter, qua illa 
quidem prastare debebat, sed minime poterat, operam ipse suam confert. 


Quilibet ergo resipiscentia fretus, ampla cum 
gpe bonum ad hunc pastorem accedat, qui et drach- 
mam illam perditam quzsivit, ejusque reperiun- 
ἀπ causa valde laboravit, et cum eam recuperasset, 
tanti dedit indicia gaudii, quantum ne illi quidem 
percipiunt qui bona quadam fortuna thesauros inter 
fodiendum reperiunt, licet auri magna copia sit, et 
pauperes hi quidem, at gravi avaritiae morbo laho- 
rantes; accedat, inquam, ad euim qui ferre non 
potuit, ut filius ille prodigus domum veniret, quando 
adventantem autem acceperat, sed ad conspectum 
illius et occursum prodiit, eumque multo cum ho- 
nore excepit, et frequenti complexuum — iteratione 
quemdam admirabilem in illum amorem ac deside- 
rium declaravit, et ob. ejus salutem, celebritatem 
quamdain. communem instituit: ad eum accedat, 
qui nequaquam abcminatus est scortum illud nobile, 
quod ipsum et ospiciebat et contrectabat, purosque 
pedes ejus exosculabatur, et multis eosdem rigabat 
lacrymis, ac vicissim magno pietatis studio capitis 
sui capillis eas abstergebat. Et tamen per istzec 
omnia, quibus tune castum illuni amorem recte de- 
clarabat, cum prius libidine flagraret, multos per- 
diderat, et fortasse qui aliquid esse viderentur. Ni- 
lilomieus hanc ipse non repulit , nec impudentem 
ac procacem appellavit, sed illi quoque Phariszo 
pretulit qui inagna in opinione virtutis erat, ac 
laudes denique quasdam ei tribuit, Idem et publi- 
coni humilitatem, si quidem ita erat appellanda 
propriorum malorum agnitio, pluribus ipsius delictis 
opponens, magis eum justificatum e templo deduxit, 
quai alterum, qui recte quidem vixerat, sed acte 
preclare vite causa superbiebat, Ezechize lacrymas 
admiuit, et conversionem filii ejus, consimili 
modo factam, velut aliorum opera eximia libenter 


C 


Πᾶς τις οὖν τῇ μεταγνώσει θαῤῥῆσας, προσιέτω 
μετὰ λαμπρῶν τῶν ἐλπίδων τῷ καλῷ τούτῳ ποι- 
μένι, τῷ καὶ τὴν ἀπολλυμένην δραχμὴν ζητήσαντι, 
xal χομιδῇ μογήσαντι πρὸς τὴν εὕρεσιν ἐκείνης xol 
χαρὰν ἐνδειξαμένῳ τοσαύτην, ἡνίχα ταύτην Exave- 
χτήσατο, ὅσην οὐδ᾽ οἱ θησαυροὺς ἐν τῷ ὀρύττειν εὖ» 
ρίσχοντες ἐξ ἀγαθῆς τινο; τύχης, ὁπόταν ἧ καὶ 
χρυσίον ἁδρὸν, καὶ οἵδε τῶν πενήτων μὲν, μαχρὰν 
δὲ πάνυ φιλαργυρίαν νοσούντων " τῷ μηδ᾽ ἀγαμεί- 
νᾶντι τὸν ἄσωτον οἴχαδ᾽ ἐλθεῖν, ἐπειδήπερ ἔγνω 
«οὔτον ἐρχόμενον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἐχείνου θέαν τε 
χαὶ συνάντησιν ἐξελθόντι, χαὶ ὑποδεξαμένῳ τοῦτον 
πολλῇ τιμῇ, χαὶ ταῖς συχναῖς περιπλοχαῖς θαυμα- 
στὸν ἐνδειξαμένῳ τὸν πρὸ; ἐχεῖνον ἔρωτὰ τε wo 
πόθον, καὶ χοινὴν πανήγυριν τὴν &xelvou δωτηρίαν 
ποιησαμένῳ * τῷ μηδαμῶς βδελυξαμένῳ τὴν ὀνομα- 
στὴν τότε πόρνην, ὁρῶτάν τε αὐτὸν, καὶ ἀπτομένην 
αὐτοῦ, χαὶ τοὺς ἀχράντους πόδας χαταφιλοῦσαν, xal 
συχνὸν τὸ δάχρυον αὐτῶν χαταχεύουσαν, καὶ ταῖς 
θριξὶ τῆς χεφαλῆς ἐξ αὐτῶν ἐκμάττουσαν τοῦτο ὑπὸ 


D πολλῆς εὐλαδείας. Καίτοι διὰ πάντων ἐκείνων, οἷς 


τὃν σώφρονα ἐχεῖνον ἔρωτα χαλῶς ἐπεδείχνυτο, ἀχο- 
λασταίνουσα τοπρὶν, τοὺς πολλοὺς ἀπώλεσεν, ἴσως 
δ᾽ ἂν χαὶ τῶν δοχούντων εἶναί τι. Ὁ δ᾽ οὐχ ἀπεσείσατο 
ταύτην, οὐδὲ ἀναιδῇ προσεῖπε xat ἱταμόν " ἀλλὰ xol 
ποὺ Φαρισαίου προύθηχε, τοῦ πολλοῦ νομιζομένου 
τὴν ἀρετὴν, καὶ xa*' αὐτῆς ἐγχώμιά τινα εἴρηχεν. 
Οὗτος δὲ χαὶ τοῦ τελώνου τὴν ταπείνωσιν, εἴγ᾽ ἐχρῆν 
οὕτω χαλεῖν τὴν τῶν ἰδίων χαχῶν ἐπίγνωσιν, ἀντι- 
τιθεὶς τοῖς πολλοῖς ἐχείνου πλημμελήμασε, χατήγα- 
γεν αὑτὸν ἐχ τοῦ ἱεροῦ δεδιχαιωμένον ὑπὲρ τὸν xa- 
λῶς μὲν βεδιωχότα, μεγάλα δὲ φρονήσαντα τῷ χα- 
λῶς βιοῦν. Δέχεται τοῦ ᾿Εζεχίον τὰ δάχρυα, καὶ τοῦ 
παιδὸς αὐτοῦ τὴν ἐπιστροφὴν ὁμοίῳ τρόπῳ γεγενη- 
μένην ὡς ἄλλων ἀριστείας ᾿ομενίσατο. Τὴν γὰρ 


920 


ORATIO VI. 


626 


ἰσόῤῥοπον ἔχτισιν ζητεῖ τῶν ἁμαρτημάτων ἐχ τῇς A accepit : quippe luitionem delictorum velut zquili- 


προαιρέσεως τῶν μετανοούντων" τὰ δὲ ἔργα κατὰ 
δύναμιν, ὡς: χὰἀν τοῖς q04323tv» εἴρηται. Ὡς ἂν μη- 
δαιλῶς ἐξῇ συνεισενεγχεῖν xal ταῦτα, ἀρχέσει τού- 
τῷ xai γνώμη μόνη. Οὕτω τοι χαὶ τὸν λῃστὴν αὖ- 
θημερὸν ἐδέξατο, μᾶλλον δὲ xax αὐθωρὸν, εἰ δὲ βού- 
λει γε, καὶ ἐν ἀχαρεῖ, ὁμολογίᾳ στόματος μόνῃ, 6v 
ἣν οὐδὲν ὑπέστη δεινὸν, οὐδ᾽ ἦν εἰκὸς φοδηθῆναι. 
Τί γὰρ καὶ πλέον ὧν ἔπασχε, καὶ αὐτῆς τῆς ἀποφά- 
σεως τοῦ θανάτου ; ᾿Αλλ' ἐπειδὴ φωνῆς fjv Κύριος 
τότε μόνης, ταύτην πιστῶς εἰσενηνοχὼς, αὐτὸν ἐχέρ- 
δανε τὸν παράδεισον, ἄθλον μαχαρίοις ἀφωρισμέ- 
νον" ὄν γε οἱ προπάτορες ἀπώλεσαν, οὐχ ὄτιπερ 
ἐξήμαρτον εἰς τὸν εὐεργέτην, ἀλλ᾽ ὅτιπερ ἀπέγνω- 
σαν τῆς σφῶν αὐτῶν σωτηρίας. El γὰρ μὴ τοῦτο ἦν, 


brem requirit, ex instfiuto animi resipiscentium ; 
opera vero, pro viribus, uli supra quoque dictum 
est; 4 sane δὶ nequaquam simul afferre liceat, 
ipsa duntaxat voluntas ei sufficiet. Sic et latrouem 
illum eodem die recepit, vel potius eadem boi, vel 
δὲ mavis, in momento temporis, per solam confes- 
sionem oris, propter quam nihil perpessus est mali, 
uec formidari quidquam par erat. Quid euim illi 
metuere majus poterat quam qua tune perpetiebatur 
el ipsa mortis sentenlia ? sed quia vocis tunc sol:us 
domiuus erat, ea fideliter collata, paradisum ipsum 
lucratus est, praemium beatis destinatum: quen 
parentes illi primi amisere, non quod adversus be- 
nefactorem suum deliquisseut, sed quod de salute 


οὐχ ἂν ᾿Αδὰμ ἐπὶ τὴν γυναῖκα, ἐχείνη δὲ ἐπὶ τὸν B sua desperassent. Nam absque hoc fuissel, nou 


ἔφιν, τὴν τῆς παραδάσεως αἰτίαν ἀνετίθεσαν " ἀλλ᾽ 
ὡμολόγουν μὲν τὸ xaxbv, προσήγγελλον δὲ ἑαυτοὺς, 
καὶ ἀπήτουν τὴν διόρθωσιν ἀπὸ παντὸς τρόπου. 


᾿Αλλ᾽ Uva. μὴ τῇ χρείᾳ τῶν λόγων ὃ χρόνος οὖχ ἐξ- 
αρχέσῃ, τὰς ἀδύσσους τῶν τοιούτων ἐρευνῶν, τὰ 
μὲν πολλὰ τῶν ἐπὶ τοῦτο φερόντων παρίημι, ὅτε καὶ 
τοῖς εἰρημένοις αὐτοῖς ἀρχούντω; οἶμαι δεδεῖχθαι, 
ἅ μοι σχοπὸς ἦν ἐξαρχῆς * ἐχεῖνο δ᾽ ἂν τοῖς ἅπασι 
συμθουλεύσαιμι, καὶ πρὸ πάγτων ἐμαυτῷ, προσ- 
δραμεῖν ἐν μετανοίᾳ xal δάχρυσι τῷ xaAoUvt: τοὺς 
ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν, τοὺς διψῶντας ἐπὶ τὸ ζῶν 
ὕδωρ, ἐπὶ τὸν χρηστὸν ζυγὸν xat τὸ φορτίον τὸ ἐλα- 
φρὸν τοὺς χοπιῶντας χαὶ πεφορτισμένους πόνῳ χαὶ 


ἄχθει τῆς ἁμαρτία: * τῷ ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς παρ- C 


ἐχομένῳ τἀλεξιτήρια τῶν xaxüv οὗ μόνον προῖκα 
καὶ ἀμισθὶ, ἀλλὰ χαὶ χάριν γινώσχοντι, εἴ τινες 
αὐτὰ δέξαιντο" ὃς οὐχ ἐξεδέχετο μένων οἴχοι τοὺς 
ἀφιξομένους ὡς αὐτὸν ὑπὲρ θεραπείας, ?) γοῦν τὸν 
χαλέσοντα καὶ μεταπεμγψόμενον κατὰ τοὺς τῶν ἰα- 
τρῶν νόμους, τουτωνὶ τῶν δυναμένων ἀμύνειν " ἀλλ᾽ 
αὐτὸ; ἀεὶ παρερχόμενος, τοὺς χρείαν ἔχοντας αὐτοῦ 
προὐχαλεῖτο, παρεχάλει, μετεδίδου παντὸς ἀγαθοῦ, 
καὶ εὖ ποιῶν γε πάντας ἑξῆς, εὐθὺς αὐτῶν ἀπηλ- 
λάττετο, ἵνα μὴ μεαθὸν ἄχων λάδοι. Τίνα δὴ τοῦτον; 
Τὴν ἐχείνων εὐφημίαν μετὰ χρότων γιγνομένην. 
λαίρομεν τοίνυν ὁμοῦ πάντες. Τῶν γὰρ εἰς ἐκεῖνον 
πεπιστευχότων οὐ «1ογίζοται τὰ ἁμωρτήματα, ὃ 
ἀπόστολος αὔλος εἶπε. Ταύτην δὲ δήπου τὴν χάριν 
δίδωσι μὲν ἅπαξ τὸ βάπτισμα, δίδωσι δὲ ἡ μετάνοια, 
ἐχείνῳ γε βοηθουμένη τῷ λουτρῷ, ὁσάχις ἄν τις 
γνησίως ἐκείνῃ χρήσαιτο. “Ὥστε ἐχεῖνος ἀγαθὸς xal 
τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ τοῖς μὴ τοιούτοις. Kal πῶς οὐ 
πάντας χαίρειν δεῖ, τοιοῦτον ἔχοντας δεσπότην, οἷον 
ὁ λόγος ἡμῖν ἔδειξε ; Μᾶλλον δὲ οἷον οὐδ' ἂν εἷς 
ἔδειξε λόγος, οὐδ᾽ ἂν συνῆλθον ὁμοῦ xal τῶν ἀγγέ- 
λων, καὶ τῶν ἀνθρώπων αἱ γλῶσται. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ 
ἔστιν ἕν τε xal λυπεῖν ἄξιον τοὺς ἐξ ἁμαρτία: μετα- 
νοΐήσαντας, xal τῆς ἀπείρου φιλανθρωπίας τετυχη- 
κότας. Τί τοῦτο ; Τὸ μεμνῆσθαι, εἰς olov ὄντα πρὸς 
αὐτοὺς ἐξυδρίχασι, Καὶ τί ἂν ἦσαν, μὴ τοῦτο πρά- 


! omn. v, 13, 


Adamus in uxorem, illa rursus in serpentem, traus- 
gressionis culpam contulissent, sed confessi dili- 
cium, seipsos reos fecissent omnique modo emen- 
dationem flagitasseut. 

Verum ne oratienis usui tempus ipsum haud sut- 
ficiat, dum hujusmodi rerum abyssos investigo, 
complura, quz huc speclant omitto, quando per 
hactenüs indicata satis ostensa puto qu:e ab initio 
proposita nobis erant. Hoc quidem universis cousu- 
" etimprimis mihiumet ipsi, ut iu resipisceutia 

δὲ lacrymis ad eum curramus, qui peccatores ad 
resipiscendum invitat ; sitientes ad aquam vivam ; 
fessos et oneratos dolore pondereque peccati, ad 
commodum jugum et onus leve; ad eum qui ani- 
mis nostris malorum remedia non modo gratis et 
4bsque pretio suppeditat, veruu etiam si qui ea 
recipiant, gratiam babet; qui non domi "anens, 
exspectabàl opis impetranda) eausa venturos, aut 
saltem aliquem se vocaturum et arcessiturum,eorum 
medicorum mcre qui succurrere laboraniibus pos- 
Sunt, sed ipsemeL semper prodiens, in trausitu eos 
qui ope ipsius indigerent, invitabat, hortabatur, 
participes omnis boni reddebat ; e! postquam omni- 
bus benefecisset, mox ab eis di:cedebat, ne pramiumn 
invitus acciperet. Quoduam illud? Ipsorum cum 
plausu faustam acclamatiouem. ltaque lxti pariter 
omnes simus. Nam illis qui creuiderunt in eum, pec- 
cata non imputaniur *, inquit apostolus Paulus. l[anc 
vero graliam semel quidem nobis ipse baptismus 
tribuit, sed tribuit et resipiscentia succurrens illi 
lavacro, quoties ea germane qui usus fucrit. Itaque 
bonus est ipse tam bonis quam non bonis. Et quo 
pacto nou omnes lazos esse convenit, qui talem Do- 
minum habeamus qualem ostendit oratio, vel potius 
qualeu nulla possit ostendere oratio, ne quidetn si 
coeant in unum omnes ei angelorum et liominum 
lingue? Sed tamen unum aliquid est quod non abs 
re dolorem illis affert, qui ex peccato resipueruut, 
et illius infinite clementi participes facti sunt. 
Quid istuc? Quod recordantur in qualem erga se 
lagit;ose se gesserint. Et quid essent, obsecro, si 


[91 


MANUELIS PAL/ZOLOGI 8 


hoc non fecissent? Nam qui. non pie vixerunt, ac A ξαντες ; Ot γὰρ οὐχ ὁσίως βεδιώχεσαν, ἔπειτα τῇ 


deinde resipiscentes ex istis facinoribus, ipsa pro- 
pensione ad bonum propitium experti sunt Deum ab 
'se l:sum, tantumque boni ab eo consecuti, quau- 
ium optarant, quem impetrassent honorem, obse- 
. ero, si plane polluti non fuissent? Quod si fleri po- 
test ut in altera quoque vita eorum animi dolorem 
ullum omnino sentiant, hoc eos mea quidem opi- 
nione pungel, quod vehementer amanti molestiam 
peccando crearint seque vitis ipsi polluerint. Qua- 
propter universos equidem monuerim et ante om- 
nes meum ipsius animum, ne committere velimus, 
propter qux» multas profusuri simus lacrymas atque 
gemitus, ubi viam ad optimam reversi fuerimus, 
sed ut illis inhxreamus, de quibus pura. percipi vo- 
luptas possit, pure nimirum vivendo, sperandoque 
nos potituros xternis illis voluptatibus : quie scilicet 
oculus neminis aspexit, nec auris audivit, inque 
cor hominis non penetrarunt, ut divus ille Aposto- 
Jus loquitur *. Cum autem hic orationi nostrze finem 
imponendum censeam, dicam aliquid de summa 
ila clementia, breve quidem illud admodum, sed 
recte tamen omnein rei $copum, mea sane sententia, 
commonstraturum. 

Aio Dei nostrum erga genus elementis, qu: 
prorsus est infinita, non posse quidquam :equiparari 
vel cum ea comparari, nedum lapsus hominum, 
qui omnino fines suos habent. Quod cum ita sit, 
nequaquam divine clementix suffecerit, ad ac- 


μεταγνώσει τῶν ἔργων, xal τῇ πρὸς τὸ ἀγαθὸν νεύ- 
σει, λεώ τε πεπείρανται τοῦ ὑπ᾽ αὐτῶν ὑδρισθέντος, 
xai τοσοῦτον εὖ πεπόνθασι παρ᾽ αὐτοῦ, ὁπότον ἂν 
εὔξαιντο, πόσης ἂν ἠξίωντο τιμῆς, μὴ μολυνθέντες 
τὴν πρώτην ; Εἰ δ᾽ ἔνεστι χἀχεῖ τὰς τούτων ψυχὰς 
λύπην ἡντινοῦν ὅλως ἴσχειν, τοῦτ᾽ ἂν οἶμαι τὸ πλῖι.τ- 
«ov, ὅτι τὸν σφόδρα φιλήσαντα ἐλύπουν ἁμαρτάνου- 
σαι, καὶ τοῖς χαχοῖς μολύνουσαι ἑαυτάς. Καὶ διὰ 
ταῦτα τοῖ; πᾶσιν ἂν παραινέσαιμι, καὶ πρὸ γε πάν- 
των τῇ ἐμαυτοῦ ψυχῇ, μὴ ταῦτα πράττειν ἡμᾶς 
ἐθέλειν, δι᾽ ἃ δεήσει πολλῶν δαχρύων xal στευαγ- 
μῶν, ἐπὶ τὴν ἀρίστην ὁδὸν ἐπιστρέψασιν ἀλλ᾽ 
ἐχείνων ἔχεσθαι, οἷς ἂν εἴη χαθαρῶς Ἦδετθαι, τῷ 
«e χαθαρῶς βιοῦν, τῷ τε ἐλπίζειν τεύξεσθαι aio- 
νίων ἀπολαύσεων, d ὀφρθαιϊμὸς οὐκ οἷδε, καὶ obc 
οὐχ ἤκουσε, καὶ ὀπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀν- 
ἐδη, κατὰ τὸν θεῖον ᾿Απόστολον. Ἐνταῦθα δέ μοι 
τὸν λόγων οἰομένῳ δεῖν χαταλῦσαι, εἰρήσεταί τι περὶ 
«ἧς ἀνωτάτω φιλανθρωπίας, βραχὺ μὲν πάνυ, κα- 
λῶς ξ᾽ οὖν ὅμως τὸ πᾶν δειχνύον, ὡς ἔμοιγε παρί- 
στατα!, τοῦ σχοποῦ. 


Λέγω δὴ τῇ τοῦ Θεοῦ περὶ τὸ γενος φιλανθρωπίᾳ, 
ἀπείρῳ γε παντάπασιν οὔσῃ, μὴ δύνασθαί τι τῶν 
πάντων ἐξισωθῆναι, ἢ γοῦν ἐχείνῃ παραδληθῇῷνα:, 
μῆτοι γε τὰ πταίσματα τῶν ἀνθρώπων, ὧν ἔστι πε- 
περασμένα τὰ πάντα. Καὶ ὅτε τοῦθ᾽ οὕτως ἔχει, οὐ- 


curatissim um sui specimen, abolevisse delicta uni- C δαμῶς ἀρχέσειεν ἂν αὐτῇ πρὸς τὴν ἑαυτῆς &xpi6s- 


versorum liominum, qui videlicet in Deum revera 
spem suam collocarunt : nullo, iuquam, modo, non 
$i contingere posset, ut illa millies majora seipsis 
fierent, Non pertingit hominis mens ad aliquid 
eorum, de Deo qua considerantur, nec propinquo 
ab illis intervallo abest. Quidquid ergo magnum est 
et augustum, sive nomen, sive res, aut quidcunque 
tandem fuerit, quod mentis potestate naturaque for- 
mari et percipi possit, id ostensum est infra per- 
ceptionem accuratam elementis Salvatoris esse 
positum. Ipsi gloria, cum Patre sanctoque Spiritu, 
in secula tribuatur. Ainen, 


ORATIO VII. 
De humilitate , atque etiam ex parte, de dilectione. 


Postremum caput ex iis qux tibi a nobis ad exco- 
Jendum mores laudabiles tradita sunt, de humili- 
tate disserebat. Itaque non abs re postrema quoque 
sic a nobis instituatur oratio, ut in ejusdem virtutis 
pradicatione cum illo consentiat. Quin etiam illa in 
oratione, qua te ad eloquentiae stadia cohortabar, 
obiter quasi quiddam de moderatione disserebam , 
jpso nos orationis impetu secum abripiente. lntelli- 
gere vero potui, fuisse tunc arrectas illoru:n 2ures, 
qui aderant, velut. exisiiinantium se illo de bono 
prolixius aliquid audituros. At ego tunc quidem eis 
: ion gratilicabar, ne temere quasi transversus age- 


! ] Cor. τι, 9. 


στάτην ἐπίδειξιν τὸ τὴν ἁμαρτίαν ἀνῃρηχέναι 
πάντιυνὰ νθρώπων, δηλαδὴ τῶν εἰς Θεὸν ὡς ἀληθῶς 
Ἡλπιχότων " οὔμενουν οὐδαμῶς, οὐδ᾽ εἰ δυνατὸν ἦν 
αὐτὴν μυριάχις ἑαυτῆς μείζω γενέσθαι. Οὗ νοῦ; ἀν- 
θρώπινος ἐφιχνεῖται πρός τι τῶν περὶ Θεὸν νοουμέ- 
voy, οὐδ᾽ ἐγγύς. Πᾶς οὖν ὃ μέγα τε xa σεμνὸν εἴτε 

πρᾶγμα, εἴτε s' ὄνομα, ἣ ὅ τι ποτ᾽ ἂν χαὶ εἴη, νοῦ 

xai ἐξουσίᾳ καὶ πεφυχότι πλασθῆναΐ τε xal νοηθῆναι 
δυνάμενον, εἴσω πίπτον δείχνυται πρὸς &xpi6n xa- 
τάληψιν εἧς τοῦ Σωτῆρος φιλανθρωπία: Αὐτῷ f δόξα 
ἅμα τῷ Πατρὶ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς vob; αἰῶνας. 
᾿Αμὴν. 

AOTOZ Ζ'. 


D Περὶ ταπεινοφροσύνης" ἐκ μέρους δὲ xal περὶ 


ἀγάπης. 

Τῶν χεφαλαίων τὺ ὕστατον, & σοι παρ᾽ ἡμῶν ἀπο- 
δέδοται εἰς ἡθῶν σπουδαίων ἐπιμέλειαν, περὶ ταπει- 
νοφροσύνης διελέγετο. Εἰχότως ἂν οὖν γένοιτο xal 
ὁ τελευταῖος ἡμῖν λόγος οὗτος, ἐκείνῳ συμφθεγγό- 
μενος, τῷ τὴν αὐτὴν ἐχείνῳ ἀρετὴν ἐξυμνεῖν. Οὐ 
μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ πρὸς λόγους σε προτρέποντι 
λόγῳ εἶπόν τι ὡς ἐν παρέργῳ περὶ μετριότητος, βίᾳ 
τοῦ λόγου παρενεχθείς. Συνῆχα δ᾽ οὖν ποιήσα; μετ- 
ἑωρον τὴν ἀχοὴν τῶν παρόντων, ὡς νομιζόντων ἀχού- 
σεσθαί τι μαχρότερον περὶ τουτονῖ τοῦ χαλοῦ, ᾿Εγὼ 
δὲ τότε μὲν αὐτοῖς οὐχ ἐχαρισάμην, ὡς μὴ ἐχφεροί- 
βὴν ὅποι ἂν τύχοι" ἀλλ᾽ ἐχώρουν, ἐφ' ὅπερ ἔδει, τοῦ 


529 


ORATIO VH. 


520 


προχειμένου μόνου ἐχόμενος, καὶ ὑπισχνούμενος ἐρεῖν A rer; sed pergebam, quo res ipsa vocabat, ἰηϑ: 0 


μετὰ τοῦ χαιροῦ. Kal δὴ μοι τελεσθέντος τοῦ πρὶν 
διαύλου, ὥρα χἀχείνοις χαρίζεσθαι, καὶ σοὶ τὸ δέον 
ἀποπληροῦν * τὸ ób ὕστατον εἰπεῖν περὶ τῆς πάντα 
ἀγαθῆς ταπεινοφροσύνης οὐ χατὰ τύχην γέγονεν, 
ἀλλ᾽ οἴτω δόξαν ἀχόλουθον εἶναι. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν 
«ol; χεφαλαίοις ἐχείνοις, xat ἕν τοῖς πρὸ τοῦδε λό- 
vot, ἔπλαττον μέν σου τὴν φύσιν, ὡς ἄν τις εἴποι, 
ἐπήλειφον δὲ τὴν γνώμην πρὸς τὰ βελτίω, καὶ τὸν 
ἔρωτα τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἐνετύπουν διὰ πάντων ἐν 
ταῖς τῆς Ψυχῆς σου δυνάμεσιν * ὁ δὲ τὰ καλὰ χτησά- 
μενος πάντα οὐδὲν ἑαυτὸν ὥνησεν, c! μὴ χαὶ τὴν τα- 
πεινοφροσύνην προσεχτήσατο, ὡς οὖσάν γε ταύτην 
μόνην μάλιστα πασῶν ἀρετῶν λαμπτῆρά τε, xal φύ- 
λαχα τῶν ἀγαθῶν πάντων. Ὅτε τοίνυν ταῦθ᾽ οὕτως 
ἔχει, ἔδει με δήπου περὶ τῶν ἄλλων εἰπόντα, οἷς ἂν 
γένοιο ἀνήρ τε χαὶ βασιλεὺς ἀγαθὺς, τελεντῶν χαὶ 
περὶ τῆς χαλλίστης τῶν ἀρετῶν ταυτησὶ διελθεῖν. 
Ἕπεί tot xol σαφῷς ἐστι χατὰ πολὺ χαλεπιύτερον 
τό γε φυλάξαι τἀγαθὰ χαὶ διασώσασθαι μέχρι τέλους 
τοῦ τὴν ἀρχὴν ταῦτα χτήσασθαι., Καὶ ταύτην τὴν 
γνώμην εἶπε μέν τις τῶν πάλαι θαυμαζομένων ἐπὶ 
σοφίᾳ (Δημοσθένης οὗτός ἔστιν, οὗ μετὰ μνήμης 
ἁγαθῆς ὁ 56:3 μέσου πᾶς χρόνος διατετήρηχε τοῦ- 
νο λα)" ἐφάνη δὲ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀληθεστάτη, 
xai οὐδ᾽ ἂν εἷς ἔχοι πρὺ; αὑτὴν ἀντερεῖν. Οὐ χρὴ δὲ 
οἶμαι θαυμάζειν, εἰ χαθῆχα ἐμαυτὸν εἰς ὃν ἐχρῆν 
ἀποδιδράσχειν ἀγῶνα. Οὐ γὰρ ἐξ ἀπονοίας χατενε- 
χθέντες τὰς φρένα; ἀπολωλεχότες ἐσμὲν, ὡς xal 


nostro duntarat intisrens, ac promittens ea de re 
δυο ie tempore dicturum. Nunc absoluto priere 
curriculo, tempus ipsum flagitat, et illis uti grati- 
ficer, et ex officio tibi quoque satisfaciam. Quod 
autem de humilitate, re prorsus optima, postremo 
loco dicamus, non fortuito factum est, sed quod ita 
consentaneum nobis visum esset. Cum enim in istis 
capitibus, et in orationibus hanc praecedentibus, 
naturam tuam finxerim , ut ita loquar, ac volunta- 
tem ad meliora velut athletam ungens excitaverim, 
omnibusque modis in animi tui facultatibus amo- 
rem bonorum operum impresserim; at ille bonis 
omnibus acquisitis, eum nihil sibi fructus attulerit , 
si non et bumilitatem compararit, uti quz? sola po- 
tissimum sit lumen virtutum universarum, bono- 
rumque custos omnium : hc ergo cum ita sint, 
5ane par erat ul qui de ceteris disseruissem , per 
quae tam ín virum quam regem bonum evaderes, 
po-tremnum etiam de hac pulcherrima virtute per- 
vractarem. Quippe dubio procul difficilius est sepe- 
numero, custodisse bona et ad finem usque conser- 
vasse quam eadem ab initio acquisivisse. Quam 
sane sententiam protulit quidam , qui olim sapieu- 
tie nomine in admiratione erat ( Demosthenes, in- 
quam, cujus nomen honesta cum recordatione con- 
servavit tempus id omne quod inter ipsum ztatemque 
nostram intercessit ), deque rebus ipsis apparuit, 
eam esse verissimam, cui nemo contradicere possit. 


tol; ἀδυνάτοις ἐπιχειρεῖν, xaX οἴεσθαί γε γλῶτταν ; Neque vero mirandum, opinor, in id me descendisse 


χαμαίζηλον δύνασθαί τι περὶ Exelvng προσῆχον sl- 
πεῖν, τῆς ὑψοῦ μὲν πετομένης, ὑψοῦ δὲ ἐπαιρούσης 
ἐχείνους, οἱ τἀγαθὸν ἐργαζόμενοι, οὐχ ἴσασιν &mal- 
ρε:θαι. Οὐ τοίνυν f] τὸ μέγεθος cr; νῦν ἐγχειρήσεως, 
$ ἐμαυτὸν ἀγνοῶν, ἐνταῦθα τόλμης ἐξελήλυθα, 
025: γὰρ Φαῖδρον ἀγνοῶ, sl μὴ xoi ἐμαυτοῦ 
ἐπιλέλησμαι, χατὰ τὸν ᾿Αρίστωνος Πλάτωνα. Σὺ 
δὲ po: πάντως, ὦ φίλτατε; καὶ τὸ περὶ σὲ 
μέγα φίλτρον, ὑπόθεσίς μοι τοῦ τολμήματος ἤδη 
πωΐξ γέγονε, Σὲ μὲν γὰρ εἰ μὴ ἴδοιμι πάντα ὀγαθὸν 
ἄνδρα, οὐδὲν τῶν ἐν τῷ βίῳ τερπνῶν ἡγησαίμην ἄν 
ποτε τῶν τερπνῶν εἶναι. Τὸ φίλτρον δέ γε τοσοῦτον, 
ὅσον με xal παροτρῦναι πράγμασι παντάπασι 
μείζοσιν ἢ xarà τὴν ἡμετέραν ἰσχὺν ἐγχειρεῖν. 


certamen quod fugere debebam. Quippe non im- 
pulsi temeritate, mentem amisimus, ut ea conemur 
qua praestari nequeant, humilenique linguam pute- 
mus aliquid illa virtute dignum proferre posse, qu:e 
in sublimi volat, et iu altum attollit eos qui quod 
rectum eat cum peragant, animis tamen efferri ne- — 
sciunt. Non, inquam, vel conatus ipsius inagnitugi- 
nem, vel meipsum ignorans, huc audaciz progres- 
sus sum. Nec enim ignoro Ph:drum , nisi meimet 
ipsius oblitus sim, secundum filium Aristonis Pla- 
tonem. Nimirum tu, charissime fili, et eximias erga 
te meus amor, audacis hujusce facinoris causam 
mihi praobuit. Nam nisi te per omnia virum egre- 
gium videam , nihil in vita jucundum volupe tihi 


Τοῦτό μοι τὸ φίλτρον εἰργάσατο τούς τε λόγου; του- D unquam fuerit, Aimnor vero tantus est, ut ad ten- 


τουσὶ τοὺς πολλοὺς, xal τὰ πρὸς σὲ χεφάλαια σὺν 
ἐπιστολαῖς. Τοῦτο xa0' ὑπερδολὴῆν, μεθ᾽ ἑαυτῆς τὸ 
εὔ:ογον ἔχουσαν, βιαζόμενον, εἰς τοῦτό με πραγ- 
μάτων ἐξήνεγχεν, ἐν καιροῖς οὐ συγχωροῦσι τὸν ἐπὶ 
τῶν οἱάχων χαθήμενον, ἄλλοσέ ποι τοὺς ὀφθαλμοὺς 
τρέπειν ἢ πρὸς μόνας τὰς τῶν χυμάτων ἐπιφοράς. 


'Q γὰρ «λαοί v ἐπιτειρά;ξαται, καὶ τόσσα μέ- 
[μη.16, 
εἶπεν ἂν ὁ ποιητῆς, οὐ ῥᾳδίως δύναται οἷς ἂν ἐθε- 


λήσςιε χρῆσθαι. Αἱ γὰρ ὑπὲρ τῶν χοινῶν ἀσχολίας, 
πρὸ; ἑαυτὰς τὸν νοῦν ἐπιστρέφουδσαι, ὥσπερ τινὰ 
δευμώτην πεδοῦσαι τοῦτον, ἀσφαλῶς διαχατέχουσι. 


tandum res omnino viribus nostris majores impel- 
lere potuerit. Hic amor et complures hasce oratio- 
nes, et illa mihi capita, cum ep'stolis, elaboravit : 
hic ie nimia vi quadam urgens, cum qua conjun- 
cta probabilis esset ratio, ad bas abripuit commen- 
tationes, et illis quidem temporibus quie minime 
permittunt ut qui sedet ad clavum alio convertat 
oculos quam solos ad impetus procellarum. Nam is, 


Cui populi commissi, et talia tantaque cure, 


quemadmodum poeta loqueretur, non facile quibus 
vult uti potest. Etenim occupationes pro republica 
mentem ejus ad se retrahentes, quasique viuctum 
aliquem pedicis constringentes, accurale delinent, 


δ᾽ 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


43 


Et pedicas atque vincula merito quis existimaverit, A Πέδας δ᾽ àv οἶμα! xat δεσμὰ διχαίως πᾶς τις νομί- 


. eminor, urgentes illas perpetuo rerum difficultates. 
Cum autem plures et magni viri, tam priscis quam 
mostris temporibus, orationes ante nos de humili- 
tate habuerint, neme tamen unquam omnia dixit, 
Atqui suis illam orationibus quai egregie putas 
ornarunt ? Tamen cum angelís ea degens, nimio- 
pere supra laudes omnes qu: ipsi tribuuntur sita 
est. Seimus igitur illos preclare locutos, si quis 
et ipsorum hominum et orationum vim spectet, sed 
iidem scimus et hanc. virtutem eos qui aliquid de 
ea dicere conantur, cupiditati sux ininime pares 
declarare. Quamobrem manifesto patet, neminem 
jd assecuturum, ut ex djgnitate de hac disserat. 
Quippe virtutem per se tam egregiam, tam splendi- 
dam, tam omnino bonam et excellentem, quxnam 
sequare possit oratio * Nec tamen idcirco silendum 
universis, sed prorsus e contrario dicenda confe- 
rendaque in medium, quxcunque proferri possunt. 
Fortasse quispiam non celebris orator dc ea quid 
dixerit ab ejus eminentia non alienum, etalius rur- 
sum, similiter, iterumque fortassis et alius. Nam a 
ratione non abhorret, aliquem una in parte magis 
illam ornaturum quam alios illo przstantiores. Vidi 
equidem hoc.rebus in omnibus evenire, nec non 
cum feram nactum, qui non admodum arte sagit- 
tandi excelleret, ac felicius quidem vel ipso Teucro 
et Ida prisco, et si quis alius arcu maximam ade- 
ptus est gloriam. (Quapropter omnes conferre debent 


ὅειε τὰς ἀεὶ χατεπειγούσας ἀνάγκας. Πολλῶν δὲ ὄν- 
τῶν χαὶ μεγάλων τῶν περὶ ταπεινοφροσύνης προεῖ- 
pnxórov xaY ἐν τοῖς πάλαι, καὶ ἐν τοῖς νῦν, οὐδεὶς 
οὐδέπω τὸ πᾶν εἴρηχε. Καίτοι τοῖς παρ’ ἑαυτῶν λό- 
qot; πῶς οἴει ταύτην ἐχόσμησαν ; ᾿Αλλ Ἦξε τοῖς 
ἀγγέλο'ς συνδιαιτωμένη, μετὰ πολλῆς τῆς ὑπερόο- 
λῆς ὑπέρχειται τῶν xav αὐτῆς ἐγχωμίων. ἴσμεν 
τοίνυν ἐχείνους μὲν χαλῶς εἰπόντας, εἴ τις εἷς τὴν 
τῶν ἀνθφώπων χαὶ τὴν τῶν λόγων ἰσχὺν &nibot " 
ἴσμεν δὲ καὶ ταύτην τὴν ἀρετὴν πολὺ χατόπιν τῆς 
προθυμίας ἀποδειχνῦσαν τούς γε περὶ αὑτῆς τι λέ- 
γεῖν ἐπιχειροῦντας. Ὥστε φανερὸν ἡμῖν γίγνεται, 
μὴδ᾽ ὁντινοῦν δυνήσεσθαι τὸν xav ἀξίαν εἰπεῖν. 
᾿Αρετῇ γὰρ οὔσῃ καθ᾽ αὑτὴν οὕτω χαλῇ, οὕτω λαμ- 
πρᾷ, οὕτω πάντα ἀγαθῇ χαὶ βελτέστῃ, τίς ἂν ἐξισω- 
θείη ποτὲ λόγος: Οὐ μὴν γε διὰ τοῦτο προσήχει 
σιγὴν τοὺς ἅπαντας ἄγειν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἅ παν 
λέγειντε xol συνεισφέρειν τὸ κατὰ δύναμιν. Τάχα 
τις περὶ αὐτῆς καὶ τῶν οὐχ εἰς λόγους εὐδοκιμούν- 
των ἐρεῖ μὴ πάμπαν ἀπᾷδον τοῦ ταύτης ὕψους " xal 
ἄλλο: αὖθις ὁμοίως * xal πάλιν ἕτερος ἴσως. Οὐ γὰρ 
ἀπειχὸς τὸν δεῖνα ἑνί τῳ μέρει ταύτην χοτμῆσαι 
ὑπὲρ τοὺς μείζους. Εἶδον τουτὶ γιγνόμενον ἐπὶ τῶν 
ἀπάντων, καὶ τετυχηχότα θηρίου μὴ πάνυ θαυμαζό- 
μενον ἐπὶ τοξιχῇ, ἄμεινον οἶμαι χαὶ Τεύχρου, καὶ 
Ἴδα τοῦ παλαιοῦ, χαὶ εἴ τις ἄλλος ἐπὶ τοῖς τόξοις 
μεγίστην χέχτηται δόξαν, Ὥστε δεῖ τοὺς ἅπαντας 
συνεισφέρειν, ὅταν τὸ πᾶν ἐνδείξασθαι τὰ τῶν μει- 


eum declarandz rei toti majorum orationes non C ζόνων οὐκ ἐξαρχῇ * χἂν προσθῶτιν ἔχαστος τὰ παρ᾽ 


sufficiunt, ac siquidem sua quisque adjecerit, et 
congesta fuerint omuium dicto, quasi per collectam 
quamdam, ipsorumque oratorum ora visa fuerint os 
unum esse, fortasse proflius accesserint, de ea qui 
disserunt, ad boc, ut omnino quiddam ea dignum 
dicere videantur. Et quidem usuvenit, ut znigmati 
consimile sit, hanc circa virtutem quod accidit. Non 
enim illam ex dignitate admirando, maximam esse 
declarant, sed dum pariter omnes, eam convenien- 
ter laudare nequeunt, nullam orationem posse su- 
blimitatem hujus assequi, ostendunt. Quo fit ut 
omnino sint hxc :nigmati similia, siquidem per 
non convenientes laudes convenienti corona se re- 
dimit. Ideoque rogatos auditores volumus, ne quid 


ἑαυτῶν, καὶ συνενεχθῇ τὰ πάντων ὡς EE ἐράνον, xal 
ἕν γε δόξῃ στόμα τὰ τῶν εἰπόντων, ἔλθοιεν ἂν ἐγγὺς οἱ 
περὶ ἐχείνης εἱπόντης τοῦ λέγειν ὅλως ἄξιον περὶ 
ταυτησὶ δόξαι, Συμδαίνει δὴ τι δοχεῖν αἴνιγμα τὸ περὶ 
τήνδε γιγνόμενον. Οὐ γὰρ τῷ ἀξίως θαυμάσαι, μεγί- 

στὴν ταύτην οὖσαν ἐμφαΐνουσιν, ἀλλ᾽ οἷς γε πάντες 

ὁμοῦ τοῦ προσήχοντος ἐπαίνου διαπίπτουσι, πὸ μὴ 

δένα δύνασθαι λόγον ἐφιχέσθαι τοῦ ταύτης ὕψους 
δειχνύουσιν. Ὥστε σαφῶς αἰνίγματι ταῦτα ἔοιχεν, 
εἰ δὴ τοῖς μὴ γιγνομένοις ἐπαίνοις τὸν γιγνόμενον 
στέφανον ἑαυτῇ περιτίθησι, Καὶ τοίνυν παραιτού- 
μεθα τοὺς ἀχροχτὰς, μηδὲν δυτχεοὲς ἐντεθυμῆσθαι 
περὶ ἡμῶν, μηδὲ προπετείας γραφὴν ἡμᾶς γράψα- 
σθαι, οἵ προὐθυμήθημεν εἰπεῖν περὶ τοσούτου πράγ- 


acerbius de nobis cogitent, neve temeritatis nos D ματος, οἱ τὴν ἰσχὺν ἀδρανῆ κεχτημένοι, Παραιτεῖς- 


accusent, qui tanta de re disserendum cogitaveri- 
mus, cum vires in nobis sanc tenues sint ; nam 
recte nos excusant qu» prius diximus. Et czetero 
qui jure facta a nobis lianc excusationem arbitror. 
Etenim primum id quod compulit nos ut in hoc 
pelagus nosinet immittcremus, acres ad persuaden- 
dum vires habet, ut audacter rem aggrederemur, 
et omnem laborem atque periculum pro levi ac to- 
lerabili duceremus. Fecit enim hoc amor filii, tum 
virlute prastantis, tum sceptrum in manibus geren- 
tis. Deinde considerandum hoc quoque venit. Non 
enim ostentationis causa certamen hoc suscepimus, 
nec eo spectabamus ab initio, quod admirationi no- 
bis essct lumilitas (non enim ea nostris laudlatio- 


ται γὰρ χαλῶς τὰ προειρημένα. Kal ἄλλως δὲ σὺν 
τῷ διχαίῳ τὴν νυνὶ παραίτησιν γεγενῆσθαϊ μοι gal- 
νεται. Πρῶτον μὲν yàp: τὸ συνελάσαν ἡμᾶς εἰ: 
τοῦτ᾽ ἀφεῖναι τὸ πέλαγος δεινόν τι πείθειν τολμᾷν, 
καὶ πάντα πόνον xai χίνδυνον χοῦφον ἡγεῖσθαι xol 
φορητόν * παιδὸς γὰρ φίλτρον, καὶ ἀγαθοῦ, xal 
σχῆπτρον ἔχοντος ἐν χεροῖν " ἔπειτα xa) τοῦτο σχο- 
πεῖν δεῖ, Οὐ γὰρ δὴ xax! ἐπίδειξιν πρὸς τουτονὶ τὸν 
ἄθλον ἀπεδυσάμεθα, οὐδὲ τὸ θαυμάσαι τὴν ταπει- 
νοφροσύνην οὕτως ἁπλῶς ὁ τχοπὸς ἡμῖν ἐξαρχῆς ὧν 
(οὐδὲ γὰρ δεῖται τῶν παρ᾽ ἡμῶν ἐπαίνων Exslvm γε)" 
ἀλλ᾽ ὅπως αὔτη γένοιτο τῷ παιδὶ φίλη, χαλλίστή 
τούτῳ φανεῖσα * χαὶ ζητηθῇ, διὰ τὸ φιλεῖσθαι * xal 
εὑρεθῇ ποῦ πάντως αὑτῷ, σπουδαίως ταύτην ἰχνεῦ- 


533 


ORATIO VII. 


534 


οὐτι * xal ἡ χττσίς γε αὐτῆς χαρίεσσά τις. γένηται A nibus indiget), sed ut filio chara tiat, visa 61 pul» 


xai ἡδίστη διὰ τὴν μετὰ σπουδῆς ζήτησιν xal φυ- 
λαχθῇ φιλοπόνως τῶν εἰρημένων ἕνεχα πάντων. Τοῦ 
γὰρ ὡς ἔτυχεν εὑρεθέντος οὐδὲ πολύ τι δάχνον ἣ 
λυπηρὸν ἡ στέρησις καθίσταται, εἰ καὶ ταχὺ μετα- 
σταίν, ὅγε xal συχνῶς φιλεῖ γίγνεσθαι. Κἂν ἢ τὸ 
χτῆμα πνευματιχὸν, πτηνοῦ τινος δίχτην πολλάχις 
ἀφίπταται τῆς Ψυχῆς, καὶ οὐδὲ αἰσθάνεται ὁ μὴ σὺν 
πόθῳ χτησάμενος, δεινόν τι πεπονθώς. Εἴη δέ σοι 
τῷ φιλτάτῳ χατὰ τὰς ἐλπίδας ἐχδῆναι τὰ nap! ἡμῶν 
εἰρημένα. Καὶ c! δόξαιμεν ἣμεῖς μὴτε τὰ δέοντα εὖ- 
ρηχέναι περὶ ταυτησὶ τῆς ὕλης εἰπεῖν, μήτε μὴν 
τὰ εὑρεθέντα χαλῶ; &puóca: πρὸς ἄλληλα, μήτε 
εἰρηχέναι ταῦτα τὸν χόσμῳ, ὥστε ἑῤδωμένως ἔχειν 
ἐφ᾽ οἷς πόλλ᾽ ἐμόγησα, ᾿Ομηριχῶς εἰπεῖν * οὐ μόνον 
πράως οἴσομεν, ἀλλὰ χαὶ χάριν ἀνοίσομεν τῷ τοιαύ- 
τὴν δεδωχότι σοι χάριν, ὧς; ὠφελεῖσθαι δύνασθα! 
πανταχόθεν, χαὶ οἷς οὐχ ἂν ἕτερος. Ἡμῖν δ᾽ ἐνταῦθα 
γενομένοις τοῦ λόγου ὄχνος τις ἐπέρχεται θαυμα- 
οτὸς, xal ἀποπηδᾶν παραινεῖ εἰς τὴν ἡμετέραν αὖ- 
τῶν δύναμιν ἀφορῶσι, χαὶ τὸ τοῦ πράγματος μέγε- 
θος. Ἐνταῦθα γὰρ τὸ δυσχερὲς οὕτω νιχῶν ἔστι 
μεθ᾽ ὑπερδολῖς,. ὡς οὐδὲν ἕτερον. Λύει τε yàp τόνον 
ψυχῆς, καὶ yauvot τοὺς λογισμοὺς, καὶ τὴν διάνοιαν 
ἔχλυτον ἀποφαίνει. Τίς γὰρ οὕτω mal; ἐστιν, ἢ 
πόῤῥω Tou τοῦ δέοντος ὑπὸ Opdcou; ἀχαθέχτου 
παρασυρεὶς, ὡς οἴεσθαι γλῶτταν γήϊνον εἰς ὕψος 
ἀναδήσεσθαι τῆς ταπεινοφροσύνης ; Τί δὲ χαὶ εἰπὼν 
περὶ ταύτης οὕτω μεγαλοπρεποῦς οὔσης, ἐγγύς που 


cherrita ; οἱ queratur, quoniam chara sit ; et oin- 
nino inveniatur ab eo, studiose hanc Índagante ; et 
acquisito ejus grata sit et jucundissima, propter in- 
dagationem studiosam ; et diligenter custodiatur, 
propter omnia nunc indicata. Nam ejus quod inven- 
tum est fortuito, non admodum mordax est aut 
molesta privatio, tametsi celeriter amittatur quod 
sane frequenter fleri solet. Ac slquidem res spiri- 
tualis fuerit, avis instar ex animo sxpius avolat ; 
quique non eam cum qesiderio comparavit, ne sen- 
tit quideuy aliquid grave sibi accidisse. Opto autem 
ut tibi longe mihi charissimo, ex aniini voto eve- 
niant quie a nobis dicta sunt. Nos quidew si nce 
invenisse videbimur qua de hac roatería dici par 
erat, nec inventa recte coagmentasse, nec ea cum 
dignitate concinnitateque exposuisse, robur ut ali- 
quid habeant scilicet, in quibus equidem mnltum 
laboravi, ut lloierico verbo utamur : non solum 
id commode feremus, verum etiam illi gratiam ha- 
bebimus, qui talem tibi concessit gratiam, ut emo- 
laumentum rebus ex omnibus capere possis, et iia 
quidem unde nihil alii fructus accesserit. Caeteruih 
progressis nobis ad hanc orationis partem, formido 
quadam admirabilis se offert, quasique resilien!um 
ab iustituto monet, siquidem et vires nostras et rei 
magnitudinem spectare velimus. Quippe tanta diffi- 
cultas hic nimiopere regnat quanta vix alia fuerit. 
Nam el animi contentionem laxat, et cogilationes 


τοῦ προτήχοντος εἰρηχέναι δόξει ; Οὐδὲν γὰρ οἶμαι C frangit, et mentem languidam reddit. Quis enim 


σειλνὸν, ἣ μέγα, ἣ λαμπρὸν, μεθ᾽ ὅσης δύναταί τις 
ὑπερδολῖς εἰπεῖν͵ ὃ μὴ ἂν πρὸς τοὐναντίον περιστῇ 
τῷ βουλομένῳ ταύτην κοσμεῖν, τὴν ἀέριον, τὴν cifi£- 
ρίον, τὴν οὐράνιον, τὴν ὑπερουράνιον, τὴν ἕν τοῖς 
χκό)ποις τοῦ Πχτρὸς νῦν οἰχοῦσαν, εἴπερ ὁ Σωτὴρ 
ἡμῖν, ὁ θησαυρὸς ἐκείνης ἁπάσης, ὑπερουράνιο:; 
ἀληθῶς, xaY ἐν τοῖς τοῦ Πατρός ἔστι χόλποις. Ἔστι 
γὰρ πᾶσα ἀνάγχη, ὅπουπερ ἂν ὁ Χριστὸς εἴη, ἐχεῖ 
xa ταύτην εἶνάι διηνεχῶς. Καὶ ἦν ἀμέλει ἐν αὐτῷ 
ὁ ταύτης Épo; ὑπερφυῶς xaX πρὸ τοῦ χαθ᾽ ἡμᾶς 
ἐχεῖνον γενέσθαι. Εἰ μὴ γὰρ τοῦτο ἁληϑὲς, οὐκ ἂν 
αὐτὸς ἡμῖν ἐπεδήμησε μετὰ τῆς σαρχὸς, χλίνα: μὲν 
τοὺς οὐρανοὺς, κατὰ τὸν προφήτην, μηδαμῶς δὲ 
χωρισθεὶς τῶν πατριχῶν χόλπων * οὐδ᾽ ἂν ὑπήνεγ- 
χεν ὑπὲρ ἡμῶν ἅπαντα, ἃ xaX τοῖς δούλοις οὐ φο- 
ρητά. "030' ὅπερ εἶπον, ὑπερουράνιον ἀποδέίδειχται 
τὸ χρῖμα τῆς ταπεινοφροσύνης. Δῆλον δὲ xal χατ᾽ 
ἐχεῖνον τὸν τρόπον. Ὑπὲρ γὰρ τοὺς οὐρανοὺς ἀνα- 
6:6v,xvfa, τὸν ὑπερουράνιον ὡς ἡμᾶς κατήγαγε" 
μᾶλλον δὲ αὐτῷ συμπαρομαρτοῦσα, ὅπουπερ ἐχεῖ- 
νος, χἀχείνη. Εἴτις μὲν οὖν σχοπέσειεν ἀχριδῶς, 
καὶ ἀπὸ τῶν προοιμίων αὐτῶν εὑρήσει ταύτην ἥτις 
ἐστὶ, καὶ εἰς οἵαν γέ τινα τὴν ὑπεροχὴν ἀναδί δηχεν" 
ἡμεῖς δὲ μαχρότερον περὶ αὐτῆς ἔδη λέγωμεν, ἵνα 
χαὶ διὰ πλειόνων αὑτὴν χοσμήσαιμεν. Τὸ γὰρ πλείοσι 
φανὲν μᾶλλον φιλεῖσθαι δίχα: οὐ μᾶλλον χαὶ quet:a. 


adeo puer est, vel effreni quadain audacia tam procul 
extra decori limites abreptus, ut linguam terrenam 
ad liumilitatis sublimitatem conscensuram putet ? 
quidnam de hac in medium proferens, qux sane tam 
magnifica e:t,ex dignitate dixisse videbitur ? Nam ni- 
bil, opiuor, tam augustum, vel magnum, vel splen- 
didum abs quoquam dici potest, quod in contra- 
rium Qon cadat ei qui hanc ornare velit, aeriam, 
elheriam, celestem, ulurace estem, in sinu Patris 
nunc habitantem : siquidem omnis humilitatis the- 
saurus, Servator ille noster, revera ultracelestis 
est, etin sinu Patris commoratur. Quippe necesse 
est omnino ut ubicunque Christus est, ibidem et 
᾿ς perpetuo sit. Et erat dubio procul in ipso hu- 
jus amor eximius etiam priusquam nostri similis 
fieret. Nam si absque boc fuisset, ad nos cum carue 
non venisset, inclinatis quidem coelis, uti vates lo- 
quitur, at nullo inodo patris a sinu avulsus, neque 
pro nobis omnia pertulisset, nec mancipiis tolerau- 
da. Quo fit ut humilitatem, ceu dictum esi, rem 
celestem esse, sit demonstratum ; quod sane vel 
lioc etíam modo perspicuum est, Nam coelos ipsos 
supergressa, ultra coelestem illum ad nos deduxit , 
vel potius comitans enm, ubicunque scilicet ipse 
est, ibidem et ipsa. Quod si quis accurate rem specta- 
verit, de ipsis exordiis, quenam hzc sit, inveniet, 


et qualem ad eminentiam ascenderit. Nos au!em prolixius de ea nunc disseram»s, ut. pluribus «eam 
ornemus ; quod enim pluribus apparet merito diligendum, magis etiam diligitur. 


Τὸ θεῖον τοίνυν χαὶ πολυύμνυν του ΡΥ μα ἣ ταπει- 
1*9? χ βῆ, 


llumilitas ergc *"niddam imuliisque celo- 


e 


939 


MANUELIS PAL EOLOGI 


536 


bratum laudibus, nu!la non parte venusta οἱ incom- ἃ νοφροσύνη, πολλαχόθεν οὗτα χοσμία, xol σὺν ἅμη- 


parahili cum pulchritudine cireumiens, omnes ad se 
pertrabit, et in amorem sui pellicit prudente qua- 
dam cum insania, licet ista duo vocabula, prorsus 
invicem sibi contraria, coire non posse videantur ; 
qued equidem opinor minime mirum videri debere, 
nam omnino complura in hac, quz repugnare sibi 
videntur, coeunt, sicut ct in illo vitio quod huic ad- 
versum est, nimirum in elatione, Quippe vocabulo 
quidem tenus lic sublimis est, cum nihil ea sit hu- 
milius nec magis affixum humo, quandoquidem et 
illorum quibus adest animos *dejicit et ad. infimum 
usque barathrum blegat. Indicio suut ea qux Plia- 
riseum illum deturbavere, perpauca sane verba, 
gratiarum quidem actionem erga Deum contineutia, 
propter eam viriutem qua praditus esset, sed. ili- 
dem et superbi quidpiam comp'ectentia, quod taci- 
te mistum ( uti quis dixerit ) gratiarum illis actio- 
uibus xquis et justis esset. Modestie vero inest 
quidem ipsum nomen humilitatis, qua appellatione 
quid esse demissius potest ? sed in sublimi habitans, 
suscitat de terra inopem, deque stercore pauperem 
erigit. Atque luic orationi nez testimonio est, quod 
publicauo divinitus contigit. Quare vel insanissi- 
mus amor in hac ut summa cum prudentia coeat, 
fieri potest, Nam qux in ea sunt omnia, quasi nova 
et. hominum ab opinione abhorrentia videntur. Quin 
et hoc novum quidilam esse arbitror. Cum enim haec 
in iis qnibns chara est, si quidem velint, exsistere 
soleat, contrarium illi vitium nolentes occupat, quot- 


quot eo laborant. Quippe tantum abest ut id nobis 


inesse velimus, ut etiam extrema nos aífici puteuius 
injuria, si quis superbie nos deditos dicat. Cete- 
rum volenti mihi de proprietatibus hujus etiam 
prolixius disserere, quod istac quoque convenire 
dicenti de humilitate videretur, iuterim alia qua&- 
dam ad animum accidit cogitatio, quie potior esse 
visa fuit. Quippe cogitabam, non instituenda esse 
de hoc vitio longiorem orationem, cum paucis officio 
satisfacere liceat. Etenim dum laudationem humili- 
tatis conteximus, elationis quoque vituperalionem 
perficimus. Nam cum ha sibi repugnent invicem, 
eiiain repugnantia sunt de iis qua dicuntur. Ünam 
enim ornare, probris est alteram afficere. Similiter 
et vice versa, viluperium unius certa laus est alte- 
Tius. : 
llunilitas ergo, quam ornare decrevimus, ani- 
mis exigit vitia, saneque mirabilia quzdam cfficit 
cum fidelibus adest, et malis geniis ut exitialis, sic 
eorumdem expultrix est. Copias illas ccelestes, quae 
eirca Deum sunt, in statu suo conservat : non enim 
in ista luce permansissent, si ab eis ipsa recessissel. 
Argumento est quod lapsus sit Lucifer, ob splendo- 
rem nimium animo supra dignitatis conditionem ela- 
to. Hoc ipse telo vulneratus, iden adversus nos quo- 
que continuo torquet, conira quosvis id servituruimn 
sibi putans : quam quidem opinionem suis ex 
wális haurit, Etest sane telum lioc alio quovis no- 
eius, uisi objecta huic modestia, viu cjus irri- 


χάνῳ χάλλει περιιοῦσα, πρὸς ἑαυτὴν ἐφέλκεται 
πάντας, καὶ ποιεῖται ἑαυτῆς ἐραστὰς μετὰ μανίας 
σώφρονος, εἰ xai τὼ ὀνόματε τούτω, ὄντε ἐναντίω 
χαθάπαξ, δοχεῖ μὴ δύνα:θαι συνελθεῖν. Καὶ τοῦτο, 
οἶμαι, οὐ χρὴ θαυμάζειν. Πολλὰ γὰρ πάντως ix 
αὐτῇ τὰ ἀντιχεῖσθαι δοχοῦντα συνέρχεται - ὥσπερ 
xa τῇ πρὸς αὐτὴν ἐναντίως, διακειμένῃ καχίᾳ, τὴν 
ἔπαρσιν λέγω. δε μὲν γὰρ àx τῆς χλήσεως ὑψηλῇ, 
ἧς οὐδὲν ἂν γένοιτο ταπεινότερον, οὐδὲ χαμερπέστε- 
ρον, ὅπου xa! οἷς γε σύνεστι, χαταδάλλεε τὰς τού- 
πων Ψυχὰς, xai παραπέμπει πρὸς τὸ κατώτατον 
βάραθρον * καὶ δηλοῖ τὰ Φαρισαῖον ἐχεῖνον χατε- 
νεγχόντα βραχέα ῥήματα, εὐχαριστίαν μὲν ἔχοντα 
πρὸς Θεὸν διὰ τὴν αὐτῷ συνοῦσαν ἀρετὴν, ἔχοντα 
δὲ τι χαὶ ὑπερήφανον, μεμιγμένον εἴποι τις ἂν λε- 
ληθότως ταῖς γιγνομέναις εὐχαριστία:ς * τῇ δὲ με- 
τριότητι πρόσεστι μὲν τὸ τῆς ταπεινώσεω; ὄνομα, 
καὶ ταυτησὶ τῆς χλήσεως τί xal ἂν γένοιτο κατω- 
τέρω ; ἀλλ᾽ ὑψοῦ τὴν οἴχησιν χεχτημένη, ἐγείρει 
μὲν ἀπὸ γῆς τὸν πένητα, ἀπὸ δὲ χοπρίας ἀνίστησι 
τὸ" πτωχόν. Καὶ μαρτυρεῖ μοι τῷ λόγῳ τὸ παρὰ 
Θεοῦ πρὸς tbv τελώνην γεγενημένον. Ὥστε xol τὸν 
μανιχώτατον ἔρωτα μετὰ σωφροσύντης ἀχροτάτῃης 
ἐπὶ ταύτης συνελθ:ῖν o2x ἀδύνατον. Aoxet γὰρ εἶναι 
£X αὐτῆς ὡσπερεὶ παράδοξα πάντα. Καὶ μὴν xal 
τοῦτό γε χαινὸν οἶμαι. Ταύτης γὰρ ἐπιδημούσης 
τοῖς φίλοις, ἂν ἐθέλωσιν, ἡ ἐξ ἐναντίας χαχία μὴ 
βουλομένοις τοῖς ταύτην ἔχουσιν ἐπεισέρχεται. To- 


C σοῦτον γὰρ ἀπέχομεν ταύτην ἐθέλειν ἡμῖν παρεῖ- 


vat, ὅσον χαὶ τὰ ἔσχατα προπτηλαχίζεσθαι νομίξζο- 
μεν, εἰ ὑπερηφανίᾳ χεχρατημένους ἡμᾶς τις εἶποι. 
Βουλομένῳ δέ μοι μαχρότερον λέγειν καὶ περὶ τῶν 
ταύτης ἰδιωμάτων (ἐδόχει γὰρ xal τοῦτο ποοσύχειν 
τῷ περὶ ταπεινοφροσύνης λέγοντι) ἐπῆλθεν ἕτερος 

λογισμὸς ἐν τῷ μεταξὺ, xal ἔδοξεν ἐπικχριτέστερος 

εἶναι. Ὃ δὲ λογισμὸς μὴ δεῖν ἐπεχτείνεσθαι περὶ 

ἐχείνης λέγοντας, παρὸν συνεσταλμένως εἰπόντας, 
τὸ δέον ἀποπληρῶσαι, Δι᾿ ὧν γὰρ δήπου τὸν ὑπὲρ 
«ἧς ταπεινοφροτύνης ἐξυφαίνομεν ἔπαινον, χαὶ τὸν 
xatà τῆς ἐπάρσεως ἐξεργαζόμεθα ψόγον. Ἐπειδὴ 
γὰρ αὗται ἀντίχεινται, χαὶ τὰ περὶ αὐτῶν λεγόμενα: 
διλονότι. Τὸ γὰρ τὴν ἑτέραν χοσμῆσαι καταισχῦναι 
τὴν ἑτέραν ἐστίν, Ὡσαύτως δὲ χαὶ τὸ ἔμπαλιν. Ὃ 


Ὁ γὰρ τῆς ἑτέρα: ψόγος τῇ ἑτέρᾳ σλφὴς ἕπαινος γί- 


νεται. 

Ἢ τοίνυν ἡμῖν προκειμένη χοσμεῖοθαι τὰ μὲν 
πάθη τῶν ψυχῶν ἐξελαύνει, θαυματουργεῖ δὲ xo- 
μιδῇ πιστοῖς ἀνδράσι συνοῦσα " xal γίνεται τοῖς 
δαίμοσιν ὀλέθριός τις xal ἀποτρόπαιος. Τὰς περὶ 
Θεὸν δυνάμε'ς ἐν τῷ χαθεστηχότι τηρεῖ, Οὐ γὰρ 
ἂν διέμενον ἐν τῷ φωτισμῷ, αὑτῆς ἐχείνων διιστα- 
μένης. Καὶ δείχνυσι τὸ πεπτωχέναι τὸν ἑωσφόρον 
ἀπὸ τῆς ἄγαν λαμπρότητο;, ὑπὲρ τὸ σχῆμα φρονή- 
σαντα. Τούτῳ τῷ βέλει τρωθεὶς αὐτὸς, χαὶ καθ᾽ 
ἡμῶν ἀφίησιν αὐτὸ συνεχῶς, νομίζων ἔσεσθαξ ol 
χατὰ παυτὸς, EX τῶν ἑαυτυῦ χαχῶν τὴν δόξαν ταύ- 
τῆς λαμδάνων. Καὶ μέντο: γε xal βλάπτον ἐστὶν 
ὡς οὐδὲν ἕτερον, ἐὰν μὴ τὸ μέτριον προδληθὲν 


ΤΩ 


ORATIO VII. 


538 


ἄπραχτον αὐτὸ δείξῃ. Ὥστε ἡ μὲν ἔπαρσις xai τοὺς A tam reddat. Quamobrem elatio ipsos etiam angelos 


ἀγγέλους ἀπόλλυσι * τὸ δὲ ταύτης ἐναντίον τὸ μέ- 
τριον ἀναγκαίως τἀναντία διαπράξεται, xat ἐπανα- 
σώτε: τοὺς ἀνθρώπους τῷ πλάσαντι, ὧν τοὺς mpo- 
γόνους ἀπώλεσεν dj ἐξεναντία; τῇ ταπεινοφροσύνῃ 
xaxía, Ἰπσοθεῖαν γὰρ φαντασθέντες, ἐχπίπτουσι μὲν 
ἐχεῖνοι τοῦ παραδείσου χαὶ τοῦ Θεοῦ, τὸ δέ γε τού- 
sot; συμδὰν ἀχολούθως χαὶ τοῖς ἐξ αὑτῶν ἐπιστυμ» 
6alvec παισίν. ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ νύσσαν τὸν πῶλον. ᾿Ἢ τοί- 
νυν ταπεινοφροσύνη xal τῆς Αἴαντος ἀσπίδος ἀμεί- 
νων προδεδλη μένη. "Hv μὲν γὰρ χἀχείνη τοιαύτῃ, 
βύρσαις ἑπτὰ χατεσχευασμένη, οἷα τὰ τῶν πολε- 
μίων βέλη μηδὲν ὄντα δεῖξαι. Οὐ μὴν χἀχεϊνο παρ- 
εἴχςε θαῤῥεῖν, ὡς ἄρ᾽ οὐδὲν ἔσται μηχάνημα, τὸ 
δυνησόμενόν ποτε ταύτην βλάψαι. Ἢ δὲ ταπεινοφρο- 
σύνη, μονοειδής τις οὖσα χαὶ ἁπλῇ τῇ ψυχῇ δύνα- 
pts, εἴτ᾽ οὖν ἕξις, διασώζει τοὺς αὐτὴν χεχτημέ- 
νους, ἀφ᾽ ὅσων ἂν φοδερῶν ἐνθυμηθῆναι οἷόν τε. 
4 μόνον ὃὲ τοῖς εἰς αὐτήν γε τεθαῤῥηχόσι πάντ᾽ 
ἂν γένοιτο τὰ προειρημένα, ἀλλὰ χαὶ πάντες ἑξῆς 
οἱ χαοποὶ, οὖς; οἱ τῆς ἀρετῆς φέρουσι πόνοι, εἰ σὺν 
αὐτῇ xa! xa)ol, ἄνευ δὲ ταύτης οὐχέτι " ὅτε xal λυ- 
μήνασ'αι δύνανται: τοῖς μὴ μετὰ τῆς πρεπούσης 
μετριοφροσύνης αὐτοὺς τρυγῶσιν. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ 
ἐστὶ xal μοχλὸς αὔτη, παντάπασιν ἀνεπιχείρητος 
ἀλέπταις. Τοὺς δ᾽ ἐπιδουλεύουντας πάντα “τρόπον 
ἀναγχάζει σωφρονεῖν χαὶ μῇῃς-βουλομένους, ἀπόγνω- 
σιν αὐτοῖς ἐμποιοῦσα. “Αρπαξί τε xal λῃσταῖς, καὶ 
πᾶσι τοῖς τοιούτοις ἀναιδεστάτοις, οὐξὲ πειρᾶσθαι 
δίδωσιν ἀφελέσθαι τὸ μετὰ μετριοφροσύνης τινὶ 
χτηθέν. Λῆρον ἄντιχρυς δαφῇ xa γέλωτα ἀποφαίνει 
πᾶπταν μηχανὴν χατ᾽ αὐτῆς εὑρημένην τὸν πάντα 
χρόνον. Σήμαντρον μὲν ἀχριδές ἐστι, σφραγὶς δὲ 
πάνυ θαυμαστὴ, ἐγχεχολαμμένη καλῶς ἐς βάθο:. 
θλως δὲ τῶν εἰρημένων ἁπάντων διασώζουσα τύ- 
πον, ἀσφαλίζεται τοὺς θησαυροὺς τοὺς ἐξ ἀγαθῶν 
ουλλεγέντας ἔργων, ἀποσοδοῦσα τοὺς χαχουργεῖν 
ἔργον ἔχοντας ἅπασι τρόποις, Καὶ μὴν χἀχείνως ἄν 
τις ἔχοι θαυμάσαι. "Ἔστι γὰρ οὐ μόνον τούτων, οἷς 
ἐξαπφαλίσαιτ᾽ ἄν τις αὑτὸν χαὶ τὰ ἑαυτοῦ πάντα, 
εἰχών τις μάλα ἐμφερεστάτη, ἀλλὰ δὴ χαὶ τῶν ἀν- 
θρώπκων ἐχείνων, οὗ περὶ τοὺς τυραννεύοντας 
ἵστανται χαταπεφραγμένοι, ἅπαν ὅπλου ἔχοντες ἐν 
χεροῖν, ὡς ἂν γενναίως ἀμύνεσθαι δύναιντο, εἴ τινές 
πότε xa*' αὐτῶν ἔλθοιεν, Καὶ ἧδε yàp τοῖς δαίμο- 
σιν, ἐπειδὰν ἐπέλθωσι καθ᾽ ἡμῶν, ἀντεπερχομένη, 
οὐκ ἐᾷ τούτους ληΐσασθαι τὰ ἐξ ἀρετῆς ἡμῖν περι- 
γενόμενα χέρδη. Ἣν χαλῶς εὑρεθῇ ταντὶ συμπεφο- 
ρη μένα ἐν ταῖς καλαῖς ἀποθήχαις τῆς μετριότητο:, 
^T,po; αἱ ἐκείνων προσθολαὶ καὶ μέθοδο!. ᾿Απέχρυψε 
μὲν ὑπασπιστὰς ἡ ταπεινοφροσύνη, τοὺ; ἀχριδῶς 
τὴν τάξιν διατυρήσαντας, ἐν καιροῖς οὐ συγχωροῦσιν 
ἀτρέμας ἴστασθαι * ὑπερηχόντισε δὲ δορυφόρους, 
οἴοστισι φιλοτιμία παρενεγχεῖν θερμότητί τε ψυχῆς, 
xa! συχνὴ πεῖρχ πολέμον, ὁρμὴν λεόντων χαὶ δύνα- 
UV. ᾿Αφῆχέ τε χατόπιν τὸ τάγμξ, οἷς γε καθεύδειν 
οὐκ ἕξεσιν, ἔχουσι σχῖιμα φυλάχων. Καὶ εἰ δεῖ τὸ πᾶν 
3 ,»"ελόντα εἰπεῖν, ἔλῳ τε xal τῷ παντὶ ὑπερήλασεν, 
4::3 ἂν ὑπερμαχήσειεν οὐὑτινοτοῦν πράγυατος, 


C 


D 


perdit, atei contraria modestia necessario diversum 
efficiet, hominesque salvos opifici suo restituet, 
quorum primos parentes oppositum humilitati vi- 
tium perdidit : guippe cum apudanimos suos xqua- 
litatem cum Deo quamdam imaginati fuissent, ipsi 
quidem excidere tam paradiso quam Deo. Quod 
autem eis accidit, idem consimili mo-lo posteris 
etiam ipsorum usuvenit. Verum ad metam equus 
agitor. Huniilitas ergo, telis istis objecta, vel ipsum 
Ajacie elypeum superat. Nam et ille de boum ter- 
goribus septem íta confectus erat, ut hostium tela 
nullius esse momenti declararet, Neque tamen eam 
preyre fiduciam poterat, ut quis sibi polliceretur, 
se nullo unquam commento lxdi posse. IIumilitas 
vero, cum uniformis sit ac simplex animi sive facul- 
t^s, sive habitus, se prxditos a quibusvis formida- 
bilibas, quecunque meutis cogitatione concipi pos- 
eunt, servat. Neque tautum hac fretis hactenus in- 
dicata contingunt oinnia, sed omnes omnino fructus, 
quos exauntlati virtutis labores ferunt, si quidem 
conjuncti cum bac fuerint, boui erunt : sin autem, 
non amplius boni ; quandoquidem et noxii possuut 
ilis esse, quotquot eos non conveniente cum 
modestia decerpunt. Eadem et  repagulum 
quoddam est quod omnino fures attenlare ne- 
queunt, Insidiatores vero modis omnibus cogit, 
ut etiam nolentes modesti sint, dum in eis de- 
sperationem excitat. Raptoribus, latronibus, et uni- 
versis talibus, longe impudentissimis, nci quidem 
concedit, ut auferre tentent, quod cum moderatione 
ab aliquo est acquisitum. Ad meras plane mugas, 
merumque risum redigit, quidquid adversus eam 
commenti quovis tenrpore excogitatur. Siguaculum 
accuratum est, sigillum admirabile, recte otque 
alte incisum. Denique formam indicatorum omnium 
retinens atque conservans, ihesauros ex bonis 
collectos operibus in tuto collocat ; cos abigens, 
qui modis omnibus hoc unum agunt, ut stellionum 
more damnum dent. Quin etiam hac ratione quis 
illam admiretur. Non enim horum duntaxat, quibus 
securitali sue, rerumque suarum omnium, pro- 
spicere qais possit, aptissima quadam imago est : 
sed illorum etiam hominum, qui muniti rerum 
potientes circumstant, nullum non genus armoruin 
manibus tenentes, ut fortiter vim propulsare queant, 
si qui hos invaserint. Nam lizec quoque inalis geniis 
nos adorientibus occurrens, non sinit, ut illi nob's 
eripiant ea lucra, qua ex virtute consecuti suinus. 
Quippe si hzec recte congesta. fuerint in egregias 
illas apothecas et horrea modestiz, nil nisi nugae 
sunt ipsorum aggressiones et artes. Obscurat vel 
illos protectores humilitas, qui locum suum accurate 
tuentur, et illis quidem temporibus, quibus iutre- 
pide stare non permittitur : satellites superat, qui- 
animi calore bellandique usu assiduo vincere leonum: 
impetum atque. vires student : legionarios a tergor 
relinquit, quibus dormire non licet, excubitorum: 
officiu fungentibus, Si denique tota res explicardae 


839 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


5 


brevibus est, in nniversum pr»stat omnibns, qua- A σφόδρα μὲν περι ποῦ τοῦ τοῖς χεχτημένοις, Trpips- 


ctnque propugnare quamcunque rem possunt, 
ville gratam acceptamque possidentibus, et cujus 
»uipiscendz causa c:xteri oinnes. strenue pugnant. 
Quin etiam si fleri posset ut. animus purpuram 
sumeret, atque boc modo adversus vitia regnum 
obtineret : non hoc aliter futurum arbitror, quam 
ipsam humilitatem Induendo. Quamobrem dicere 
fa. est .}. hac disserenti, esse dubio procul longe 
meliorem illis, qu: ad securitatem hominum in- 
venta sunt, εἰ earndem eximium in modum eos 
ornare, quibus adest ; omneque virtutum agmen 
proprietate sua, vique nativa, singulari eum iaje- 
state ac magnificen:ia cohonestare. Itaque noq abs 
re virtus 50, quam praedicamus, indicatas bac- 
tenus appellationes omnes recipit. Imo si feri 
posset, ut appellationes quacunque Mhonestz, 
quacunque bone, quaecunque grata, excogitaren- 
tur, et modestize tribuerentur : fortasse quidem is, 
qui hoc faceret, rem non levem  peregerit; at 
humilitati, qux Salvatoris ipsius est quasi collac- 
tanea, minime magnum aliquid contulerit ; non 
enim quod alicui magnum, idem et universis 
magnum. Usque adeo vincit omnia ipsius sublimi- 
tas et magnitudo, quxcunque vel securitatis, vel 
pulebritudinis, vel honestatis signilicationem ha- 
bentia vocabula vel sunt, vel erunt, vel excogitari 
possunt. Quonam igitur hanc pretio quis redi- 
mens, non egregium quastum fecerit? aut. quam 
virtutem aliam quis ista dicere przstantiorem 
possit? Quod si quis etiam cunctis hanc antepo- 
nere vel t, is mea sane sententia jure non repre- 
lendetur. Exo quileia hanc virtutem ut caeteris 
digniorem, ita dilectioni parem arbitror. Nec abs 
re dixerit aliquis, bas adeo cogwatas esse, ut 
-propemodum idem quiddam iis esse videri possint, 
quorum mens perspicacius res sublimiores penetrat. 
Quippe dilectio principium est ipsius virtutum 
circuli : modestia vero finis. Circulorum vero 
principia οἱ fines idem sunt. Quin etiam cum 
principium sint, et finis, ac propterea de relato- 
rum ad aliquid numero : propter hanc quoque 
rationem omnino separari non potuerun!, atque 
ubi dilectio, ibidem erit et modestia ; siümiliter- 


Nam ubi non adest una, ibi et alteram abesse 
necessario sequitur. Ideoque nequit horum alteru- 
trum. vel esse, vel cogitatione comprehendi, quid- 
quid sane fiat, si alterutrum vel non sit, vel mente 
non percipiatur, Quaresi absit humilitas, etiam 
abest dilectio. Si vero par istud absit, ne quidem 
universum corpus viriutum aquirere quis. unquom 
potest, Nam si neque principium, neque finis 


χἧτου δὲ κομιδὴ πᾶσιν ἄλλοις. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ sve Ev- 
ἐστι ψυχῇ περιδεύλ᾽,σθαι πορφύραν, καὶ ταύτῃ Sas 
λεῦσαι χατὰ παθῶν, μὴ ἂν ἑτέρως οἶμαι τοῦτο γε- 
νέσθαι, ἣ τὴν ταπεινοφροδύνην αὐτὴν ἐνδύσασθαι. 
Ὥστε ἔξεστιν εἰπεῖν, περὶ ταύτης διαλεγόμενον, ὡς 
ἔστι μὲν ἀτεχνῶς πολὺ τι χρείσσων ἐκεένων ἔδε τῶν 
εὶς ἀσφάλειαν ἐξευρημένων ἀνθρώποις, ἔστε δὲ οἷς 
ἂν προσῇ ὑπερφνῶς τούτους χοσμοῦσα, xol τὸ τῶν 
ἀρετῶν ἅπαν σύνταγμα μετὰ πολλῇς σεμνότητος χαὶ 
μεγαλοπρεπείας φαιδρύνουσα τῷ ἑαυτῆς ἰδιώματι 
xa τῷ πεφυχότι. Εἰχότως ἂν οὖν δέξαιτο f) νῦν fpi? 
ὑμνουμένη τὰς περὶ αὐτῆς εἰρημένας προσηγορία; 
ἀπάσυς. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ χἀχεῖνα δυνατὸν fv, Cox; 
σεμνὰς, ὅσας ἀγαθὰς, ὅσας προσφιλεῖς, ἐξευρηκέναι 
χαὶ προσδιδόναι τῇ μετριότητι, ἴσως μὲν Ó τοῦτο 
ποιήσας χατώρθωχέ τι τῶν o0 ῥᾳδίων * τῇ δὲ τῷ 
Σωτῆρι συντρόφῳ, ἵν᾽ ἀντὶ πάντων τοῦτ᾽ εἴποιιμε, οὐδὲν 
προσήνεγκε μέγλ. Οὐ γὰρ δὴ τὸ μέγα τινὶ μέγα ἂν 
εἴη καὶ πᾶσιν. Οὕτως ἅπαντα νιχᾷ τὸ χεένης ὕφος 
χαὶ μέγεθος, ὅσα πρὸς ἀσφάλειον, χαὶ φαιδρότητα, 
χαὶ χαλοχαγαθίαν προσρῆματα ἣ ἔστιν, ἣ γενήσεται, 
f νοηθῆναι οἷά τε. Τίνος οὖν ἄν τις ταύτην ὠνησάμε- 
γος, μὴ πάνυ χαλῶς: ἐμπορεύσαιτο ; Ἢ π΄ΐίαν ἄλ:πν 
τῶν ἀρετῶν ἐρεῖ τις ταύτης ἀμείνω; El δὲ xat πα- 
σῶν τινι φίλον ταύτην προθεῖναι, ὁ δὴ τοιοῦτος οὐχ 
ἂν δικαίως οἶμαι δέξαιτο μέμψιν. Ἐγὼ δὲ ταύτην τὴν 
ἀρετὴν μείξω μὲν τῶν ἄλλων ὑπολαμβάνω, ἀγάπῃ 
δὲ ὁμότιμον. Εἴποι δ᾽ ἄν τις ταύτας οὐχ ἀπειχότως 
οὕτω πως ἔχειν Ἰνησίως, ὡς μιχροῦ ταυτὸν εἶναι 
δόξαι, οἷς γε θεωρητιχώτερον ὁ νοῦς ἐμδατεύει τεῖς 
τῶν πραγμάτων ὑψηλοτέροις. ᾿Αρχὴ γὰρ δήπουθεν ἡ 
ἀγάπη τοῦ τῶν ἀρετῶν ἐστι χύχλου * ἣ δὲ μετριότης 
τὸ τέλος. Καὶ τῶν χύχλων αἱ ἀρχαὶ, xal τὰ τέλη, 
ταυτόν. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐπειδῆπερ ἀρχὴ καὶ τέλο;, χαὶ 
διὰ τοῦτο τῶν πρός τι, εἶεν ἂν καὶ διὰ τοῦτον τὸν λό- 
γον παντελῶς ἀχώριστα, xal (va ἣ ἀγάπη, xà τὸ 
μέτριον" ὡς δὲ καὶ τὸ ἀνάπαλιν “ ὥστε κἀχεῖνο o2- 
φές. "Iva γὰρ οὐ πάρεστιν ἡ ἑτέρα, χαὶ τὴν ἑτέραν 
ἀπεῖναι τῶν ἀναγκαίων. Οὐχ ἔστι τοίνυν θάτερον εἷ-- 
ναι, f| νοηθῆναι, xàv ὅ τι γένοιτο, θατέρου γε μὴ 
ὄντος ἣ νοουμένου. "Av οὖν ἀπῇ τὸ ταπεινὸν, καὶ τὸ 
τἧς ἀγάπης ἄπεστι χρῆμα. Ταύτης δὲ τῆς ξυνωρί- 


: tog ἀπούσης, οὐδ᾽ ἂν οὐδὲ τῶν ἀρετῶν ἅπαν σύστη- 
que vice versa. Quapropter lioc quoque perspicuum. D μα προσγόνοιτό ποτέ τινι τῶν ἀνθρώπων. Τῆς γὰρ 


ἀρχῆς καὶ τοῦ τέλους μηδαμῶς ὄντων, καὶ τὰ διὰ 
μέσου πάντα τό γε δηχεῖν μεθ᾽ ἑαντῶν ἴσως ἔχου- 
σιν, οὗ τὸ ἀληθῶς εἶναι. Συμδαίνει δὴ τὴν μὲν ἀγά- 
πὴν ἀπεῖναι, ἂν μὴ παρῇ καὶ τὸ μέτριον " ταύτης δὲ 
τῆς συζυγίας ἡμῖν» οὐχ οὔσης, μηδεμίαν ἀρετὴν àv- 
θρώπῳ προσεῖναι * καὶ τῇ τούτων αὖ ἀπουσίᾳ μηδὲ 
ἀρετῆς μετέχειν τό γε δοχοῦν πεπρᾶχθαι xav! àp:- 
τήν. 


exsistant, etiam intermedia cuncta fortassis hoc habere possunt, ut esse sibi videaniur; non autem 
ut revera sint, Consequitur ergo, dilectionem abesse, si modestia non adsit; eaque conjunctione 
$i careamus, nuilam homini virtutem reliquam esse : quz» saue si. absin!, nec virtutis esse par- 
ticeps, quod secundum virtutem factum vileatur. 


vEt lixc quidem in liune modum esse. comparata, 
iis constat qux dicta sunt. Scire vero debemus, 


Ὅτι μὲν οὖν ταῦτα τῆδε, δῖλον ἤδη γέγονεν ix 
τῶν εἰρη"“ένων" δεῖ δὲ ἡμᾶς τὴν μαχσρίχν ἀγάπην 


551 


ORATIO VII. 


542 


xprnlóz χαὶ θεμέλιον ἀσφαλὲς εἰδέναι, ἐρηρεισμέ- A beatam illam dilectionem esse crepidinem et tun- 


νὴν ἐπὶ τῆς πέτρας, αὐτοῦ Χριστοῦ * ῥίζαν τε τῶν 
ἀγαθῶν ἑξῆς ἁπάντων, διικνουμένην ἐς βάθος μέγα, 
xal ὕψο: ὄντως ἀνεξερεύνητον, εἴπερ τὰ μὲν τοῦ 
Θ.οὐ τοιαῦτα * ἡ δὲ τοσοῦτον ἐν τῷ Θεῷ, ὅσον xal 
αὑτοαγάπην ἐχεῖνον λέγεσθαι. Καὶ εἰ δεῖ τὸ πᾶν εἰ. 
πεῖν, σειρᾷ υὲν ἔοιχεν ἄντιχρυς τὸ τῶν ἀρετῶν ἄθροι- 
0:0, καὶ ἀλλήλων ἔχονται πᾶσαι, ταυτησὶ δὲ μόνης 
ἐξήρτηνται τῆς ἀγάπης. Ὥστε πάντα ἂν ἁρμόσειε τὰ 
μέγιστα, καὶ βέλτιστα, καὶ χάλλιστα, χαὶ τίμια, χαὶ 
σεμνὰ, εἴ τις ἀγείρας καὶ συνελὼν, αὐτῇ γε ταῦτα 
προσοίσει. Οὐδὲν γὰρ οἶμαι, οὐδὲν τῶν ἀγαθῶν ἑξῆς 
πάντων, ὅπερ ἂν ἀπᾷδον εἴη τῶν ἐχείνῃ γε προσόν- 
τῶν ἰδιωμάτων " ὥσπερ οὐδ᾽ ἔστι τῶν ἀπάντων, εἴγε 
τῆς μερίδος τῶν ἀγαθῶν ἔστιν, ὅπερ μὴ πάνυ συμ- 
δήσεται τῇ τῆς ταπεινοφροσύνης ἀχρότητι. Οὔσης 
οὖν ἐχείνης ὅ τίπερ χεφάλαιον τῶν χαλῶν, οὐδέν που 
ταπεινότερον ὅμω; τὸ τῆς μετριότητος μέγεθος τοῦ 
τῆς ἀγάπης ὕψους χαὶ ἀξιώματος. Καὶ γάρ ἐστι χαὶ 
xa0' αὑτὴν ἀγαθὸν ἡ ταπεινοφροσύνη, xal θησαυρὸς 
ἀποδέδειχται τῶν συνειλεγμένων ἡμῖν χαλῶν Ex τοῦ 
τῆς ἀγάπης εὐθέων πτόρθων.' Ὥστε ἐξ ἀμφοῖν ἀρί- 
στη, Εἴτε γὰρ ὡς τέλος αὐτὴν θεωρήσαιμεν, οὐδὲν 
αὐτῆς ἄμεινον * εἴθ᾽ ὡς πρὸς τὸ τέλος αὐτῇ χρησαί- 
μεθα, οὐκ ἔστιν ἀποτυχεῖν τοῦ σχοποῦ. ᾿Αγαθὴ γάρ 
ἐστι χαθ᾽ αὑτὴν, ὡς εἰρηνιχή τε καὶ πραοτάτη, ὃ δὴ 
Θεοῦ ἐστιν ἴδιον. ᾿Αγαθὴ δὲ αὖ καὶ ἄλλων ἕνεχα πλεῖ- 
στων * xal διὰ τοῦτο θησαυρὸς πάντων ἑξὴς τῶν 
χαλῶν xat εἴρηται, xa ἔστιν * ἐπειδὴ ταύτης χωρὶς 


damentum certum, innixum petre, nimirum ipsi 


. Christo, radicemque bonorum omnium, pertingen- 


tem ad magnam profunditatem, et altitudinem 
reapse non perscrutabilem, siquidem quz Dei sunt 
talia sunt ; et ipsa usque adeo in Deoest, utis ἴρ- 
sissima quoque dilectio nuncupetur. Ad summam, 
catena: cousimilis est virtutum cretus ; et ut omnes 
invicem cohzrent, sic a sola dilectione pendent. 
Quamobrem buic omnia congruerint maxima, et 
optima, et pulcherrima, et veneranda, et augusta ; 
si quis ea collecta, congestaque, huic attribuerit, 
Nullum enim, opinor, nullum omnino bonum est, 
quod iis a proprietatibus diserepet, πα huic adsunt : 
sicuti nec omnino quidquam est, modo bonorum a 
societate non excluditur, quod non insigniter bhu- 
militatis eminentiz:: suprem: conven'at. Cum igitur 
ipsa caput et vertex quasi quidam bonorum sit, 
non tamen humilior est modestiz magnitudo, quam 
dilectionis eminentia sit atque dignitas. Est enim et 
per se bonum quoddam humilitas, et ostensum est, 
hanc esse thesaurum bonorum a nobis de rectis 
dilectionis ramis collectorum. Quamobrem utraque 
ratione prastantíssima est. Nam sive illam ut finem 
corsideraverimus, nihil ea melius : sive tanquam ad 
finem ea fuerimus usi, aberrare a scopo non possu- 
mus. Est enim et per se bona, tanquam pacifica et 
mitissima, quod sane Deo proprium est: et bona 
rursus, alias plurimas ob causas ; ideoque thesau- 


παντελῶς ἀδύνατον ἣ διαρχέσαι χρηστόν τινα ἄνθρω- (Σ rus bonorum omnium et appellatur, et est : quaudo- 


moy ὄντα, ἣ καὶ τὴν ἀρχὴν γεγονέναι. Ἴσμεν δὲ αὖ- 
τὴν χαὶ τοῦτο χορηγοῦσαν ἧμῖν τὸ χαλόν. Πρὸς γὰρ 
τὸν εἰργνιχώτατον xal πραότατον χηδεμόνα τε xal 
δετπότην ἡμᾶς τὴν ταχίστην ἀναδιδάζει. Ταύτην 
γὰρ ἐκεῖνος ὑπερφυῶς διανύσας, ἐξ ἀγάπης ἀμηγά- 
vou χινηθεὶς, ἡμᾶς &x τοῦ βαράθρου τῆς γῆ: ἀνῆγα- 
Ὑεν εἷς τὸν οὐρανὲν, ἑπομένους αὐτῷ κατ᾽ ἴχνος. El 
γὰρ τὴν αὐτὴν ἐχείνῳ χωρήσει τις ἀσφαλῶς, πῶς 
οὐ ῥχδίως αὐτὸν χαταλήψεται ; οὗ τί μαχαοιώτερον 
γένοιτ᾽ ἄν ; καὶ διὰ ταῦτα, ἐὰν παραδῶ τὰς σάρχας 
μου, ἵνα χαυθήσωμα:, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν 
ὠὡφελοῦμαι. Καὶ γινώδσχειν “παρὰ τοῦ Σωτῆρος δεδί- 
δαγμᾶι, τοῦ ἔργοις με τὸ μέτριον μᾶλλον ἣ λόγοις 
διδάξαντος, δοῦλον ἀχρεῖον ἐμαυτὸν, ὅταν εὑρεθῶ 
πλτρῶν xol πάντα τὰ ἐχείνου προστάγματα. "Ot 
μὲν οὖν οὕτως ἔχει τὰ τῆς ἀγάπης χαὶ μετριότητος, 
δῆλον. 


El δὲ δὴ καὶ τοῦτο χρεών ἐστι, συνελόντας ἡμᾶς 
εἰπεῖν ὡ:περεὶ χεφαλαιωδέστερον, ἑχατέρας τοὔργον 
χαὶ τὸ ἴδιον ἔστι μὲν ἡ ἀγάπη, μήτηρ τε ἅμα, xal 
τροφὸς, καὶ ῥίζα, χαὶ χρηπὶς ἄντιχρυ; τῷ τῶν ἀρε- 
τῶν συστήματι, ἀρχή τε τοῖς ὁδεύουσι πρὸς ἀρετὴν 
ἅπασι, καὶ πλάστης, χαὶ ἀλείπτης, ὦ; ἄν τι; εἴποι, 
χαὶ ἀπαξαπλῶς πᾶν τοιοῦτον, οὗ χωρὶς οὐχ ἕνεστι 
γενέσθαι τι τῶν χρηστῶν ταῖς ἡμετέραις Ψυχαῖς - 
ἔστι C5 ἡ ταπεινοφροσύνη οἱονείτις ὁδὸς, χαὶ πέρας. 
χαὶ ὃ τιπξερ ἂν γένοιτο ἣ νουῖτο ἔρεισμα xal τνλα- 


quidem absque liac fleri nulla ratione potest, ut 
homo vel bonus esse perseveret, vel bonus omnino 
fiat. Eamdem scimus hoc quoque boni nobis suppe- 
ditare. Nam ad summe pacificum mitissimumque 
curatorem ac dominum nostrum quain celerrime 
nos sustullit, Hujus enim ille cursum cum inirifice 
complesset, amore motus immenso, nose terra ba- 
rathro subduxit ad caelum, vestigiis ejus inhzreutes. 
Nam si quis eodem cum illo secure pergat itinere, 
quo pacto non ad eum facile perveniet ? quo sane 
quid accidere beatius homini possit ? ideoque si 
tradam carnes meas, ut comburar, dilectionem vero 
non habeam ; nihil inde consequor emolumenti. Et 
edoctus a Salvatore sum, qui modestiam factis 
potius quam verbis me docuit, ut meipsum agno- 
scam inutilem servum, etiam cum mandata. ipsius 
omnia me implesse constiterit, Enimvero hanc 
tum dilectionís, tum modestiz rationem esse, ma- 
nifesto paret. 

Quod si autem a nobis et hoc requiritur, ut breviter 
quasique summatim utriusque tam officium, quam 
proprietatem exponamus ; dilectio quidem matec 
est pariter, et nutrix, et radix, et crepido totius 
virtutum corporis, atque principium pergentibus 
ad virtutem universis, et forimatrix, et unctrix, uti 
quis dixerit, el simpliciter nili] non ejusmodi, abs- 
que quo boni quidpiam nostris in animis exsistere 
nequit. Humilitas vero quasi via quxdam est, et 
finisct quodcunque. vel essc, vel cogitari possit . 


r 43 MANUELIS PAL/EOLOGI 54 
fulcrum, accoratumque przsidium bonorum omni- A xzfjptov ἀχριδὲς πάντων ἑξῆς τῶν καλῶν, λῖιξίς τε 


um, virtutumque terminus, ct requies, et portus 
salutaris, et locus tutus, ultra quem progredi 
longius minime fas est, sed victores hic Grmiter 
insistentes, spe reconditorum sibi pramiorum 
semet oblecteut. Quin etiam hac ratioge velut in 
equilibrio par istud est. Quemadmodum enim si 
dilectio non adsit, nihil boni fleri potest : ita si 
absit humilitas, nulla dilectionis bona nobis salva 
manelunt, sed confestim quasi dilapsa peribunt, 
instar hibernorum florum, quorum splendor diu 
non dura!, et fragrantia exilis est, et fructus in- 
tempestivus, si maxime proveniat ac maturescat, 
perexiguusest ac ingratus, neque durore potest. 
fec, ut equidem opinor, proprietatibus harum 
congruerint. Quid autem eis commune sit, cogno- 
&cere si cupias : id mea sane sententia hoc ipsum 
impriinis fuerit. 


Esse mihi videntur ala illius, egregixe σοί απο, 
nimirum Spiritus, quas et Davides optavit, ut avo - 
laret ac requiesceret. Sed reprehendent fortasse 
nos quidam, ut qui metum dilectioni non przpo- 
suerimus, Aiunt enim divini doctores, pios viros 
incipientes ad virtutem tendere, ἃ metu supplicii, 
tanquam a carceribus, progredi; deinde per alias 
pergendo cogitationes, ad amorem quemdam 23d- 
mirabilem reconditarum fruitionum pervenire , at- 
que bunc ia modum deposito metu, amorein erga 
Deum apprehendere. Quippe nequeunt ambo pari- 
ter adesse, sed ex eis alterum loco cedere necesse 
est, siquidem alterum adesse debeat. Hzc igitur 
jlli, de liisce duobus disserentes, adeoque longe plu- 
ra pulchrioraque tradunt, Ego vero reprehensuros 
jos orationem fortasse — nostram, verbis hujus. 
modi compellavero. Heus tu, bone vir, boc etiam 
considerandum venit. Mihi propositum erat ab ini- 
tio, de virtutibus, et earum inter se cognatione 
quiddam quasi perfunctorie disserere, non de affec- 
tibus loqui. Et quia metum scio non laudabilem affe- 
ctum esse per se, licet ad optima quique coopere- 
tur, si secundum Deum sit ; minime referendum 
inter virtutes censui, quapropter non abs re silen- 
tio przeteritus est. ltaque Deo te juvante in susci- 


τῶν ἀρετῶν, xal ἀνάπαυσις, xal σωτήριος λιμὴν, 
καὶ χωρίον ἀσφαλὲς, οὗ γε δεῖ μὴ περαιτέρῳ xpi, 
ἀλλ᾽ ἑδραίους ἱσταμένους ἐνταῦθα «τοὺς ἀριστέα: 
εὐφραίνεσθαι ταῖς ἐλπίσι τῶν ἀποχειμένων αὐτοῖς 
γερῶν. Καὶ μὴν xal χατὰ τόδε ἰσέῤῥοπός ἔστιν ἡ 
ξυνωρὶς αὕτη. Ὥ; γὰρ «ἧς ἀγάπης ἀπούσης, οὐδὲν 
ἂν δήπου τῶν ἀγαθῶν γένοιτο, οὕτω xaX τῆς ταπεῖ- 
νοφροσύνης ἀφεστηχυίας, οὐδὲν ἡμῖν παραμενεῖ 
τῶν τῆς ἀγάπης χαλῶν, ἀλλὰ αὑτίκα οἰχήσεται 
χαταῤῥυέντα περὶ αὑτὰ, χατὰ τὰ χειμερινὰ τῶν 
ἀνθέων, ὧν οὐχ εἰς μαχρὸν ἢ λαμπρότης, καὶ τὸ 
εὐῶξες ἀδρανές " χαὶ ὁ μὴ σὺν ὥρᾳ καρπὸς εἴ ποὺ 
γε καὶ γένοιτο, xaX τελεσφορῆσει, ἐξίτηλός τις χεὶ 
ἀηδὴς, χαὶ διχρχεῖν μὴ δυνάμενο;ξ, Ταυτὶ μὲν οὖν 

5 ἁρμόσειεν ἂν οἶμαι ταῖς ἐκείνων ἰδιότη σιν * ὃ δὲ χοι- 
νόν ἐστιν αὑτοῖς, εἴγε ζητοίης μαθεῖν, ἐχεῖνο iv 
εἴη μάλιστα πάντων, ὡ; ἔμοιγε παρίσταται περὶ 
τῶνδΞ. 

Δυχοῦσί μοι πτέρυγες εἶναι ἐχεΐναι τῆς καλῆς 
περιστερᾶς, διλαδὴ τοῦ Πνεύματος, ὧν ὁ Δα ὃ ἐκ- 
εθύμησεν, ὡς πετασθῆναι χαὶ χαταπαῦσαι. ᾿Α}λ 
ἴσως γέ τίνες ἡμῶν ἐπιλήψονται, ὡς ἢ τῆς ἀγάπης 
προτεθειχότων τὸν φόθον. Ἐπειδή φασιν οἱ θεῖο: δι- 
δάτχαλοι, ὡς οἱ εὐσεδεῖς ἄνδρες ἀρχόμενος πρὸς 
ἀρετὴν ἀνάγεσθαι, ἀπὴ τοῦ τῆς χολάσεως φόόδου, 
ὡς ἀπὸ βαλδῖδο;, δρχῶνται. Εἶτα δι᾽ ἄλλων ὀὁδεύον- 
τες λογισμῶν, xatavtüsty εἰς θαυμαστόν τινα 
ἔρωτα τῶν ἀποχειμένων ἀπολαύσεων. Kal ταύτῃ γε 

C τὸν φόδον ἀποθέμενοι, τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάκης 
ἐπιλαμδάνονται. Οὐ γὰρ ἔστιν ἄμφω παρεῖναι, ἀλλ᾽ 
ἀναγχαῖον ὑποχωρῆσα: τὸ ἕτερον, εἰ μέλλει παρα- 
γίνεσθαι θάτερον. Ταυτὶ μὲν οὖν ἐχεῖνοι, τὰ περὶ 
τοῖνδε φιλοσοφοῦντες, Χαὶ πλείω χαὶ χαλλίω πολλῷ 
τῷ περιόντι διδάσχουσιν * ἐγὼ δ᾽ ἄν εἴτοιμι ταῦτα 
πρὸς τοὺς ἐπιληψομένους Usus τοῦ λόγου, "AXy ὦ 
τᾶν, σχοπεῖν χἀχεῖνο yofj. Ὃ γὰρ ἐμοὶ axozhe ἐξ- 
αρχῆς περὶ ἀρετῶν καὶ τῆς εἰς ἀλλήλας γνησιότητος 
εἰπεῖν τι, xal ἀφοσιώσασθαι fjv, οὐ περὶ παθῶν λέ- 
γειν. Καὶ ἐπειδήπερ τὸν φόδον πάθος οὖχ ἐπαινετὸν 
οἷδα τὸ καθ᾽ αὐτὸν, εἰ xaX συνεργεῖ πρὸς τὰ βέλτιστα 
χατὰ Θεὸν γινόμενος, οὐκ ἐν τῷ χορῷ τῶν ἀρετῶν 
τοῦτον ἠξίωσα τάξαι, Εἰχότως οὖν σεσίγηται διὰ 
ταῦτα. Θεοῦ σοι τοίνυν συνα!ρομένου πρὸς Tox 


piendis pro virtute certaminibus (namillum venire D ὑπὲρ ἀρετῆς ἄθλους (δεῖ γὰρ ἐχεῖνον μερίτην εἶναί 


tecum in partem laborum necesse est, si quid egre- 
gie sis prastaturus) cateris praeditus virtutibus, 
et exorsus a dilectione mordicus inhxreto mode- 
sti? ; quie quidem hoc tibi tribuet, ut vere bonus 
facius, in bonis perseveres, talisque sis 86 videa- 
ris, qui capite suo recipere dignus sitet servare 
coronas bonis viris repositas, et quidem expertes 
interitus ; quarum wateriem laudatissima dilectio 
suppeditat, et quas czterze virtutes contexunt, mo- 
destiaque «capitibus illis, quibus conveniunt, im- 
ponit, Quo fít, ut solam inter virtutes omnes mo. 
destiam demonstratum sit eau! esse, qui corona 
vos redimit. Modestiam vero appello, in sublime qui- 
damn attollentia facere, sed interim valde modeste 


Got τῶνδε τῶν πόνιυν, εἰ μέλλεις τι χατορθώσειν), 
ἔχων τὰς ἄλλα- ἀρετὰς, Ex τῆ: ἀγάπης ἀρχόμενο;, 
ἀπρὶξ ἔχου τῆς μετριότητο;, δι᾽ ἦν ἂν σχοίης ὡς 
ἀληθῶς ἀγαθὸς γενόμενος; Eva πομεῖναι τοῖς ἀγαθοῖς, 
εἶναί τε τοιοῦτος xal δοχεῖν, οἷος ἂν δέξασθαι τῇ χε- 
φαλῇ χαὶ τηρῆσαι τοὺς τοῖς ἀγαθοῖς ἀνδράσιν ἀπο- 
χειμένους στεφάνους, ἀφθάρτους ὄντας " ὧν τὴν ὕλην 
μὲν παρέχξ' τὸ τῆς ἀγάπης πολυθρύλλητον χρῆμα, 
αἱ δὲ ἄλλαι ἀρεταὶ τούτους πλέχουτι, τὸ δέ γε μέ- 
τρίον ἐπιτίθησιν αἷς ἂν ἁρμόσειε κεφαλαῖς. Ὥστε 
χαὶ μόνη τῶν ἀρετῶν στεφοθέτης δέδειχται ἡ με- 
τριοφροσύνη. Λέγω δὲ μετριοφροσύνην τὸ ποιεῖν 
μὲν τὰ ὑψοῦντα, φρονεῖν δὲ πάνυ μέτρια * xal us- 
γάλα πράττοντα, μηδαμῶς ἐπαίρεσθαι * xal τὴν εἰς 


515 


ORATIO VII. 


L46 


ὕψος πορείαν ποιούμενον, δοχεῖν ἑστάναι μετὰ τῶν A de se sentire; magnaque przestantem, nequaquain 


xázt' o) τῷ μηδὲν ἑαυτῷ συνειδέναι xa).à; ποιοῦντι 
(πῶς γάρ :), ἀλλὰ τῷ xaX; εἰδέναι ὑψηλοτέρας 
οὔσας τὰς ἀρετὰς τῶν ἡμετέρων ἔργων. Τοῦτο γὰρ 
οἶμαι ταπεινοφρόνων, οὐ τὸ φαῦλα πράττοντας xai 
πολλῶν ἄξια θρήνων, χάτω Tou κύπτειν ἐθέλειν, 
xai μὴ τὴν ὀφρὺν ἀνασπᾷν. Τὸ γὰρ δὴ μεγάλα φρο- 
νεῖν οὕτως ἔχοντα οὐδὲ νοῦ μετέχοντός ἔστιν, οἶμαι. 
'AXA! οὐδὲ ἐχεῖνό γε μέτριον, οὐδὲ ἀγαθὸν, τὸ 
ποιεῖν τὸ ἀγαθὸν ἣ μηδαμῶς ἐπιστάμενον, ἣ μὴ καθαρᾷ 
προαιρέσει. Τὸ μὲν γὰρ πάντως ἄγνοια " τὸ δέ τις 


efferri animo : iu sublime denique pergentem, cum 
infimis stare vileri : non quod nullius operis boni 
nobis conscii simus, a nobis peracti (quo enim id 
pacto? ), sed quod recte sciamus, virtutes ipsas 
nostris factis sublimiores esse. lloc enim arbitror 
esse humilium, non ut mala designans, et multis 
digna lacrymis, oculos dejiciant, et supercilia non 
attollant. Nam eum, quissic affeclus sit, magnifice 
de se sentire, ne mente quidem przditi fucrit, 
opinor. Nec item illud vel modestum fuerit, vel 


βία ποιεῖ, Τούτοιν δὲ οὐδέτερόν ἐστιν ἀγαθόν * o0xouv ἢ bonum, facere scilicet boni quidpiam vel non in- 


οὐδὲ μέτριον * ἐπεὶ τὸ μέτριον ἀγαθόν. 


telligentem, vel instituto animi non puro, nam 


alterum, ab iguoratione, alterum a vi quadam proficiscitur. Horum vero neutrum bonum es!, ideoque 


nec modestum, quia bonum est, quod modestum. 


'AXX ἐρεῖς, ὦ φίλτατε, πρὸς ἡμᾶς, Bixasov γὰρ, 
ὡς τὴν ταπεινοφροσύνην πολὺ θαυμάσας, ὃ δεῖ θαυ- 
νάξειν τεθαύμαχας. ὙΨώσας δὲ ταύτην ὑπερφυῶς, 
πολὺν τὸν ταύτης ἔρωτα xal πρὶν ἐντετηχότα μὸν 
τῇ quy, πολλῷ γε μᾶλλον νῦν ηὔξησας. Tol; γὰρ 
δὴ παρὰ σαυτοῦ λόγοις ἐργάσομαι (πῶς δοχεῖς ;) 
ταύτη; μανιχώτατον ἐρχστήν. Οὐ μήν γε διὰ ταῦτά 
μοι φαίνῃ τὸ δέον ἅπαν ἡμῖν ἐχπλήσας. Χρὴ γὰρ 
προστιθέναι τοὺς τρόπους, δι᾽ ὧν ἂν γένοιτο aal, 
εὐχαῖς τὸν πλοῦτον τοῦτον ἡμᾶ; πλουτῆσαι. Δοχεῖ 
qáp μοι δυσπόριστος χομιδῇ xal τοῖς μετὰ σφο- 
δρηῦ τινος ἔρωτος τοῦτον θηρᾶται περινοστοῦσιν. 
Οὐ γὰρ τῷ ἐρᾷν τε xai ζητεῖν ἀναγχαίως ἕπεται 
καὶ τὸ τυγχάνειν τῶν ἐρωμένων *. ἀλλὰ πολλὰ μὲν 
τῶν πραγμάτων οὐχ εὐχερῶς εὑρίσχεται τοῖς ζητοῦ- 
σιν " ἕνια δέ τισι παραγίνεται, μηδ᾽ ὁντινοῦν ὑπο- 
ατᾶσι πόνον. Ἐπὶ δὲ τὸν xai μάλισθ᾽ ὅταν f] τῶν 
χαλλίστων, οὐχ οὕτω φιλεῖ γίγνεσθαι, ἀλλ᾽ ὅσῳ ζη- 
τητέα δοχεῖ, τοσούτῳ xal δυσπόριστα. Χρεὼν εἶναί 
σοι τοίνυν ὑπολαμθάνω, ὅπως ἂν χτησαίμην ταύτην, 
φράζειν. ᾿Αλλὰ σοὶ μὲν, ὦ ' Ta0b τοιαῦτα λέγοντι τὸ 
γιγνόμενον εἰρήσεται " χαὶ ἅπερ ἂν εὐξαίμην περὶ 
σοῦ, ταῦτα πράξεις " τουτὶ δὲ τὸ γιγνόμενον χαλε- 
πὸ ἐμοὶ λέγειν. Καὶ εἶχόν γε δειχνύναι τὸ δύσχολον 
πολλοῖς τισιν οἶμαι τρόποις. Τὸν xópov δὲ βουλόμε- 
νος φεύγειν, Epi) τοσόνδς. Εἶπέ τις μέγα; ἀνὴρ, Ἰω- 
ἄννης τοὔνομα (ἦν δὲ coy ζώντων τῷ Θεῷ, καὶ οὐχ 
ἑαυτοῖς) τριδόλῳ ἑοιχέναι τὴν ὑπερηφανίαν. Καὶ δὴ 
προσαγορεύσας αὐτὴν ταύτῃ, εἶτα χαὶ χαλῶς εἰπὼν, 
ἔδειξεν. Ἔφη γὰρ (ἐρῶ δὲ τὸν ἐχείνου σχοπὸν, οὐ 
τὰ of ata): Ἂν πράξω τι τῶν χαλῶν, ἐχείνη παρ- 
ελθοῦσα χροτεῖ, xal μετὰ βοῆς ἐξαίρει τοῦργον 
ἐχεῖνο. Ἣν δὲ xal τῶν οὐ ῥᾳδίως χατορθουμένων fi 
τὸ πριχθὲν, ὑπὲρ ἀνθρώπους ps πάντας τίθησι " 
κἂν ἀποχρουσθῇ τὴν πρώτην, οὐχ ἀφίσταται » xal 
πολλάχις ἡττηθεῖσα, ἐπανέρχεται χείρων ἑαυτῖς, 
πῶς oft. ἅπαν ὕφαλον μεθ᾽ ἑχυτῆς ἔχουσα. Tat; 
γὰρ ψυχαῖς τῶν ἐξ ἀγαθῶν ὑψωθέντων ἔργων, εἶτα 
᾿μηδὲν ὑψηλὸν ὑπὲρ αὐτῶν φαντασθέντων, ἀλλὰ μει- 
νάντων ἐφ᾽ ᾧπερ ἔδει, λεληθότως ὑπεισέρχεται, χαὶ 
ἡσύχως τὸ ζιξάνιον ὑποσπείρει, ἴσως ou xat χαθευ- 
δούσαις αὐταῖς Ex τῆς πολλῆς χαὶ συντόνου νήψεως. 
Λέγω δὲ ζιζάνιον γῦν τὸ ὑπολογίσασθαι τἀληθὲς, ὡς 


Sedenim fortasse nos, charissime fili, verhis hu- 
jusmodi compellabis, et merito quidem : magno- 
pere nos admiratos scilicet. humilitatem, id admi- 
ratos esse, quod admirationem mereatur. Eamdem 
eximie dum extulerimus, moaguum cjus amorem 
prius etiam insitum animo tio, nuuc insigniter au- 
xisse. Rationibus enim meis effectum, ut hanc iu- 
sanissimo quodam amore depereis. Non tamen id- - 
circo nos tibi videri satis omnino fecisse. Quippe 
necessario modos etiam adjiciendos, quibus modis 
confleri possitex. animi tui votis, ut opes hasce 
consequaris. Nam videri tibi vzlde difficilem harum 
adquirendarum rationem, etiam iis, qui vchemente 
cum desiderio circumeunt, ut eas consequantur. 


C Quippe desiderium et inquisitionem non neces- 


sario comitari rerum exoptatarum adeptiouem : sed 
res plerosque difliculer a. quzrentibus inveniri, 
nonnullas aliquibus contingere, nul'um omnino la- 
borem perferentibus. 1n illis autem, qu:e pricsertim 
puleherrimz sint, non sic evenire solere : sei 
quanto magis quarenda videantur, tanto esse ac- 
quisitu difliciliores. Quamobrem videri tibi neces- 
sarium, ut quo pacto hanc comparare possis, expo- 
nain. Indicabitur tibi, strenue fili, qui hujusmodi 
profers, quod indicari conveniet. Tu quod in votis 
est mihi de te, facies; mihi quidem cerle difficile 
dictu, quod dicendum venit. Et potcram sane 
difficultatem hanc multis, opinor, modis osteudere : 


p sed vitandi tedíi studio, tantum proferam, Dixil 


quidam vir magnus, cui nomen Joannes (erat autein 
eorum e numero, qui Deo vivunt, non sibi), tribulo 
similem essc superbiam, et quidem hac ei primum 
appellatione indita, deinde recte ab se verbum hoc 
prolatum ostendit. Nam si quid, inquit, boni fecero 
(scopum autem ipsius indicabo,[non verba), mox illa 
prodiens applaudit, et cum clamore factum extollit. 
Quod sane si przstitu difficile fuerit, omnes me ^ 
supra mortales collocat. Ac siquidem inilio fuerit 
rejecta, non desistit : et sepius quoque victa, pejor 
seipsa iultis modis revertitur, nibil non subdoli 
secum afferens, Nam aniinos illorum, qui bonis ex 
operibus eminentes facti sunt, ae deinde nihil &ub 

lime de seipsis concipiunt, sed iutra limites sese 


$47 


eis serit, fortasse dormitantibus ob nimis assiduam 
vigilautiam. Lolium autem nunc. appello, quod se- 
cum ipsi reputant, nullam ínesse sibi superbiam : 
quandoquidum supe: biam repuleriut. Hoc autem, 
velin primis superbum quiddam est: propeque 
gravius arbitror, quam ut sanari possit. Quid enim 
deterius, quam si humilem se putet, qui superbiae 
morbo laborat ? Aut quo pacto medicinam quzret, 
qui mali nihi! se pati susplcatur? Quo fit ut tamet- 
si sim factus humilis, rursum tamen extollar; 
quandoquidem me humilem factum novi. Adeoque 
ne sentio quidem elato me animo esse, Licet ela- 
tionem slatim agnoscam, eamque valde perosus abi- 
gam, ac meipsum propter hsnc  reprehendam : ta- 
men rursus hwiniliatum me non ignorabo, meque 
recte agentem collaudabo. Atque hzc mihi cum 
accidunt (utinam quidein ne flerent), unde fueram 
exorsus, velut in circulo revertor. Quamobrem tri- 
bulus est superbia, stimulumque sursuin erectuin 
habet, quem difficulter evitare possunt, etiam qui 
magno mentis pondere sunt przditi. Cujus quidem 
orationis testes producere multos ex iis ipsis pus- 
sem, qui hunc stimulum experti fuere. Sed cum 
res ipsa perspicua sit et manifesta, nullius egere 


MANUELIS PAL/EOLOGI »n 
continent, clanenlum subit, taciteque lolium ia A ἄρ᾽ οὐδὲν ἐν αὐταῖς ὑπερήφανον, ἐπειδὴ τὴν buy 


B Καὶ πολλοὺς ἂν εἶκον μάρτυρα; ἀναστῖσαι vk 






ἡφανίαν ἀπεχρούσαντο. Τουτὶ ξὲ ὑπερήφανον μέν. 
λιστά γε καὶ μιχροῦ δεῖν χρεῖττον οἶμαι, ἢ iti 
οἷόν τε εἶναι. Τοῦ γὰρ ταπεινοῦσθαι νομίζειν τὸ 
ὑπερηφανίαν νοδοῦντα τί χεῖρον; Ἣ πῶς ζητἐπ 
τὴν ἴασιν ὁ μηδὲ πάσχειν ὑπολαμδάνων ; Ὥστε xh 
ταπεινωθῶ, πάλιν αἴρομαι " εἰδὼς, ὡς τετα πείνωαι' 
καὶ ὑπερφρονῆσας, οὐδὲ αἰσθάνομαι" χἂν γνῶ τὶ; 
ὑπερηφανίαν εὐθὺς, καὶ ἀποσυξήσα μάλα uim; 
xai τῆς ὑπερηφανία: ἐμαυτὸν μέμψωμαι, οὔτ᾽ ἀγνν 
fjaw πάλιν ταπεινωθεὶς, xal ἐπαινέσω by 
κατορθοῦντα, "A δὴ nz00», à; μὴ ὥφελον, ὅθεν ἡρ- 
ξάμην ὥσπερ ἐν χύχλῳ κατήντηχα. Ὥστε τρίξολέ; 
ἐστιν αὕτη, xal τὸ χέντρον ὄρπιον ἔχει, καὶ γαλεπὲν 
διαφυγεῖν xal cob; πολύ τι βάρος νοῦ χεκτη μένους. 


τοῦ λόγου, αὐτοὺς ἐχείνους τοὺς βεδλῃμένους τῷδε 
τῷ χέντρῳ. Σαφὲς δὲ ὃν τὸ πρᾶγμα καὶ πρόδηλον, 
οὗ χατασχευαστέον εἶναι δοχεῖ, ἄλλως τε xal πρὸς cl 
δυσπόριστόν τινα πλοῦτον τὴν τα πεενοφροσύνην zp- 
ειρηχότα. "Axvéov δὴ τὸν λόγον ἐπὶ τὸν τρόπο», ᾧ 
ἄν τις πράξας τὸ ἀγαθὸν, διχφύγοι τὸ περὶ «ὐτοῦ ὃ» 
ξάσαι τι μέγα, καὶ τὰ μέτρια φρονῆσα:, μὴ ὁψωῖ:- 
ναι, ὃ xat χαλεπώΐερον δέδειχται τοῦ προτέρου. 


probationis videtur, presertim apud te , qui a:- 


tea. dicebas, humilitatem esse divitias acquisitu difficiles. ltaque traducenda erit ad modum oratio, 
quc quis efüciens quod bonum est, evitare possit, ne magnam de se concipiat opinionem ; et ut mo- 
deste de se sentiens, non efferatur ; quod etiam esse deuionstratum est illo priore difficilius. 


Arbritror igitur, unam quamdam hanc viam esse, 


qva nos ad humilitatem evehat: ut. recte facta C 


scilicet ad Deum ipsum referamus. Nequit enim, ne- 
quit omnivo (ieri, nobis ut ipsis, quz facta scat, ad- 
scribentes, cogitationibus hoc vitio superiores eva- 
damus. Opinio namque de recte factis dubio 
procul in. nobis maxima superbix occasió est, uti 
jam ante docuimus. Tantum vero malum hoc 
est, ut etiam Chrysostomus alicubi docuerit, ci- 
tra controversiam melius esse, non facere boni 
quidpiam poengeque se maxima reum ducere, quam 
opera przclara facientem. putare, se. supra omnes 
€sse positu:. Quamobrem actiones bonas imputet 
Jo, non sibi, qui modestus esse cogitat, Hac opi- 
nio immunis est ab omni errore, ac veritati. sum- 
me innititur, posila pariter extra pericula οἱ tela 
qui contra nos versuta. torquet elatio. Nec enim 
decipit, necin periculum venire potest, qui cuicun- 
que vero fretus est. Quid autem magis verum, 
quam existimare, Deum esse largitorem bonorum 
omnium, οἱ ab eodem universos mortales bona cou- 
sequi? Argumento est, quod a Salvatore discipulis 
est dictum : Sine me nihil potestis facere, Quod 
sane verbum ut csse verissimum demonstretur, 
boc unum dicere sufficit, a Salvatore prolatum 
esse. Non rationibus opus erit mihi nec priscorum, 
nec recentium; quibus hanc sententiam, ceu ve- 
ram, probare liceret. Non exemplis utar, non syl- 
logismis. Nihil omnino perquiriw, quod hac iu 
parte mili patrocinarctur, si roe ita posceret. Nam 
πὴλ weritas ipsa velut oraculo quid decernit, uicra 


Δοχῶ τοίνυν μοι μίαν τινὰ τὴν ἐδὸν εἶναι, τὴν 
ἐπὶ τὴν ταπεινοφροσύνην àva6i6á ousav * τὸ πρὸς 
τὸν Θεὸν δηλονότι τὰ χυλῶς πραττόμενα ἀναφέρειν. 
Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστιν ἑαυτοῖς τε ἀναγράφειν «i 
πεπραγμένα, καὶ λογισμοῖς xpatroat τοῦδε τοῦ zài- 
θους. Τὸ γὰρ χατορθῶσαι νομίσαι γίγνετας 0270; 
ἡμῖν ὑπερηφανίας μεγίστη πρόφασις, ὡς ὁ λόγο: 
ἤδη διδάξας ἔφθη. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ xax, ὥστε χαὶ 
τὸν Χρυσυῤῥήμονά που διδάξαι βέλτιον σχφῶς εἶναι 
μὴ πρᾶξαί τι τῶν χαλῶν, χαὶ ὑπὸ δίκεγν ἑαυτὸν μεγί- 
στὴν ὑπολαμδάνειν, f] χατορθοῦντα ofssÜat πάντων 
ἑξῆς ὑπερχεῖσθαι. "Boxe λογίζεσθαι χρὴ τὰς ἀγαθὰ; 
πράξεις τῷ Θεῷ, καὶ οὐχ ἑαυτῷ, εἰ μέλλει τις με- 
τριάζειν. Αὕτη ἡ δόξα χαθαρεύει μὲν πλάνης ἀπά- 
σης, ἔχεται δὲ τῆς ἀληθείας ἐς ἄχρον, χιυδύνων ἐξ 
ἐχτὸς ἔστηχε xai βελῶν, ἃ xaü' ἡμῶν ἀρίηειν ἢ 


Ὁ πολυμήχανος ἔπαρσις. Οὔτε γὰρ ἀπατηθῆνα:, o 


κινδυνεῦσαι οἷόν τε, τὸν ἐφ᾽ ὁτῳοῦν ἀληθεῖ θαῤῥή- 
σαντα. Τί δὲ ἀληθέστερον τοῦ δοξάζειν εἶναι μὲν 


πάντων τῶν ἀγαθῶν δοτῆρα τὸν Ochv, εἶναι δὲ πάν- 


τας ἀνθρώπους ἐχεῖθεν δεχομένους τἀγαθά ; Καὶ δη- 
λοῖ τὸ τῷ Σωτῆρι πρὸς τοὺς μαθητὰς εἰρημένον" 
Χωρὶς ἐμοῦ o0. δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. ᾿Απόχρη 
εἰπεῖν ἡμᾶς τὸ τὸν Σωτῆρα τοῦτ᾽ εἰρηχέναι, πρὸς 
πὸ ἀληθέστατον τὸν λόγον ἀποδεικνύναι, Οὐ δὴ δεή- 
ot. μοι λόγων, οὔτε παλαιῶν, οὔτε νέων, οἷς ἂν ἣν 
συστῆσαι τοῦτο τὸ δόγμα, ὡς ἁληθές. Οὐ παραδείγ- 
pact χρήσομαι, οὗ συλλογισμοῖς * οὐδὲν ἐπιξζητήσω 
τῶν πάντων, ὃ συνηγόρησεν ἄν μοι πρὸς τοῦτο δεῖ- 
σαν. Ὅπου γὰρ fj αὐτοαλήθεια χρηματίζει, ἄντεχρυς 
βλατφημεῖν ἐστιν ἐπιχειρεῖν ἀμύνειν τῷ ἐχείνης λό- 


51) 


ORATIO VII. 


950 


vu. Ἐχείνοις γὰρ βοηθητέον ἡμῖν ἐστιν, o9; ἂν A blaspheuia est, orationem ejus tueri velle. Nimirum 


γνοίημεν δεομένους τῆς παρ᾽ ἡμῶν συμμαχίας, £i- 
λιπῶ; xa0' ὁτιοῦν ἔχοντας πρός γε τὸ σφίσιν αὐτοῖς 
ἐπαρχεῖν. Θεῷ δὲ τίς ἀσθένειχ, ὡς δεῖσθαί που τῆς 
παρ᾽ ἡμῶν βοηθείας ; ᾿Αλλὰ γὺρ καὶ τοῦτο παρέλ- 
xov οἶμαι. τὸ καὶ τοῖς ὀλίγοις τούτοις ἐνταῦθα χρή- 
σασθαι λόγοις. Τίς γὰρ οὐκ οἷδεν, ὡς εἰ μὲν ἀνθρώ- 
πινον, οὗ καλόν ; εἰ δὲ Θεοῦ, xal χαλόν ; Λέγω δὲ 
ἀνθρώπινον μὲν τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ ῥοπῆς παντάπασι 
Ψιλὸν ὄν" Θεοῦ δὲ τὴν ἐχείνου πρὸς ἡμᾶς εὐδοχίαν. 
Τὸ γὰρ ἐγχαταλελεῖφθαι, χαὶ τῆς ὀργῆς αὐτοῦ πει- 
ραθῖναι, ἡμέτερον. Οὐδὲ γὰρ ἔργον Θεοῦ. ᾿Εχεῖγος 
γὰρ ἀπείραστός ἐστι κακῶν, πειράζει δὲ οὐδένα, 
κατὰ τὸν ᾿Αδελφόθεην. Ὥστε τὸ καλῶς ποιεῖν ἀτεχνῶς 
παρὰ Θεοῦ τοῖς ἀνθρώποις, τὸ δὲ χκαχῶς ἐξ ἀνθρώ- 
πων, χαὶ τῆς προαιρέσεως μόνης. Καὶ εἰ χάλλιστόν 
ἐστι τὸ ἐπὶ ταῖς ἀγαθαῖς πράξεσι ταπεινοφρονεῖν, 
σαφῶς καὶ τοῦθ᾽ ἡμῖν πολλῷ γε μᾶλλον, ὡς bv γε 
μεθ᾽ ὑπερδολῆς ἀγαθόν. Καὶ ἐπεὶ ταυτὶ ξυνδοχεῖ 
(πῶς γὰρ οὔ :), οὐ δεῖ τὸν κατορθοῦντα ἐπαίρεσθαι. 
El γὰρ ἐφ᾽ ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων οὐδεὶ:; àv μέγα 
ποτὲ φρονήσειεν ἀριστεύσαντος ἑτέρου (πόθεν ; πολ- 
λοῦ γε χαὶ δεῖ), πῶς ἂν εἴη δίκαιον ὑψηλοφρονῆσαι, 
τοῦ Θεοῦ χατωρθωχκότος δι ἡμῶν τὸ ὑπὲρ ἡμῶν: 
᾿Αλλ᾽ ἐρεῖ τις ἴσως ἁρπάσας τὸ, AV ἡμῶν, ὡς ἄρα 
τι xa τὸ ἡμέτερον συνεισφόρει. Συνεισφέρει μὲν, 
ὦ τᾶν, Οὐδὲν δὲ ἔχεις, φησὶν, ὃ οὐκ ἔξιἰαῦες. Τὰ 
γὰρ πάντα ἐκ Θεοῦ. Καὶ αὐτός ἐστιν ὁ ἐνεργῶν 
ἐν ἡμῖν xal τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς 


illi nobis defendendi sunt, quos intelligimus indi- 
gere nostro auxilio; viribus aliqua parte deficientes, 
quo minus opem ipsi sibi ferre possint, At in Deo 
quanam est imbecillitas, nostr ut opis ind'geat? 
Enimvero supervacaneum et illud arbitror, quod 
etiam perpaucis hisce verbis lioc loco simus usi, 
Quis euim ignorat, si quid humanum sit, non esse 
bouum ?sin Dei, bonum esse? Humanum autem 
id appello, quod auxilio Dei plane destituitur : di- 
viuum vero, ipsius erga nos propensionem. Quippe 
deseri, atque iram jpsius experiri, nostrum est. 
Nequit enim Dei hoc opus esse. Nam Deus malorum 
expers est, el neminem tentat, quemadmodum 
frater ille Christi loquitur. Unde co'ligitur, opera 


D bona dubio procul in hominibus a Deo proficisci : 


mala vero ab howinibus, et animorum duntaxat 
iustituto. Àc si pulcherrimum qriddam est, in egre- 
giis factis humiliter sese gerere : non dubium est, 
hoc ipsum quoque nobis a Deo multo magis conce- 
di, cum eximium bonum sit. Atque his necessario 
cum assentiri cogamur, qui res praclaras agit, ani- 
mo non debet efferri. Nam si nos. inter homines : 
nullus unquam propterea magnifice de se senserit, 
quod alius egrcgie se gessit (quo enim jure ? nul- 
lo certe) ; quinam fuerit. equum sublimia nos Je 
nobismet sentire, cum Deus per nos utile nobis 
opus efficit ? Sed dicet fortasse quispiam, rapto 
illo verbo nostro, Per nos; hoc ipsum scilicet, 


εὐδοκίας. Καὶ, Ἐν αὐτῷ xai ζῶμεν, xal κιγού- c etiam nostrum aliquid secum iuferre. Sane vero 


μεθα, καὶ ἐσμέν. Καὶ ὅλως at τε ψυχαὶ, τά 5& σώ- 
μᾶτα, χαὶ αἱ κατὰ θεὸν πράξεις, xal ὅπερ ἂν μετέ- 
χον εἴη χρηστοῦ τινος, οὐδαμόθεν ἀτεχνῶς, f] παρὰ 
Θεοῦ τοῖς ἀνθρώποις. Ὥστε καὶ τὸ συνεισφερόμε- 
νον, καὶ αὑτὸ τὸ συνεισενεγχεῖν προθυμεῖσθαι, θεό- 
θεν ἡμῖν. Καὶ δεῖ γε ὑπὲρ τούτων εἰδέναι χάριν, 
οὐχὶ ὑψηλοφρονεῖν, Kal τέ ταῦτα λέγω; ὅπου xai 
τοῦ 6X μαρτυρίου θανάτον τὸν Θεὸν αἰτιατέον ἐστὶ, 
xaX τὴν μεγίστην, αὐτῷ χαὶ ὑπὲρ τούτου χάριν εἰδέ- 
ναι ὀφείλομεν, εἴ τις ἀχριθῶς σγοπήσειε, καὶ οὐχ 
οἰητέον τούτου χάριν αὐτὸν ὀφειλέτην ἡμῖν χαθιστά- 
ναι. Τὰ γὰρ πάντα ἐκ Θεοῦ, καθὼς οἱ πρόσθεν ἡμὶν 
σαφῶς ἀπέδειξαν λόγοι. Εἰ γὰρ τῷ ῥήτορι δοχεῖ εἷ- 
ναι τῶν φύντων αἴτιον τὸν παρασχόντα τὸ σπέρμα, 
χαὶ ὁ λόγος qv, οὐ περὶ Θεοῦ, ἀλλὰ περὶ ἀνθρώπων * 


τιατέον ; ὄντα μὲν δημιουργὸν, ὄντα δὲ χηδεμόνα, 
xai ταμίαν, xai δοτῇρα πάντων ἑξῆς τῶν εἰς ἡμᾶς 
ἀεὶ γινομένων.Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἕν γε ἔτι λείπεται βέλος 
tol; ὑπερηφανίαν νοσοῦσι * xal τοῦτό γε ὕστατον 
μὲν (χεχένωται γὰρ αὑτοῖς ἡ φαρέτρα) οἷον δὲ 'παρ- 
ἐχειν ἐλπίζειν, ὡς ἄρα τρώτειεν ἀφεθέν. Οὐχοῦν 
χἂν τοῦτο τοῖς προλαδοῦσιν ἀχολουθῇσαν, μηδὲν 
ἰσχῦσαν φανῇ, ἀλλ’ ἄπρακτον ἐξενεχθῇ τοῖς χαθ᾽ 
ἡμῶν ἀφιεῖσιν, εἴη ἂν ὁ λόγος οὗτος χαλῶς ἡμῖν 
συμπεπερασμένος. Καὶ δὴ τὸ βέλος ἐχείνοις, τὸ φά- 
σχειν οἶμαι τοιάδε, ὅτι τὰ μὲν ἀνθρώποις ἑἐξειρ- 
γλσμένα, εἰ μὲν παραθείη τις ταῖς ἀπὸ τοῦ θεοῦ 
χάρισιν, οὐδὲν ὄντα εὑρήσει, ἀλλω; γὰρ, οὐχ ἂν 


ita est, o bone. διὰ nil habes, inquit Apostolus, 
quod non accepisti. Ex Deo namque omnia.  D-us 
est, qui efficit in nobia, et ut velimus, et ut. perficia- 
mus, pro sua in. nos propensione. ltem : 1n ipso et 
vivimus, el movemur, et sumus, Ad sumwam, et 
animos, et corpora, et actiones Deo gratas, et quid- 
quid boni particeps est, nusquam aliunde mortales 
habent quam a Deo. Quapropter et quod a nobis 
confertur, et ipsa cupiditas conferendi, divinitus 
nobis conceditur. Quorum sane causa sunt baben- 
de gratie, non superbiendum. Et quid hzec profe- 
ro ? quando etiain mortis obit:e in martyrio causa 
referri ad Deum dcbet, maximzque illi habenda 
propterea gratiz, si quis accurate rem consideret; 


D nec idcirco putandum, nostro in zre Deum csse. 
πῶς οὐχὶ τῶν ἐν ἡμῖν ἀγαθῶν πάντων τὸν Θεὸν αἱ-᾿ 


Nam 2 Deo proficiscuntur omnia, quemadmodum 
antehac clare probavimus. Quippe si oratori videtur 
eorum, quie nata sint, ad. illum referenda causa, 
qui semen suppeditarit, ubi quidem non de Dev, 
sed hominibus loquitur : quo pacto nou omnium 
bonorum in nobis Deus auctor. hahendus? qui et 
opifex noster est, et curam nostri gerit, sup- 
peditat atq:ie largitur omnia, quacunque perpetuo 
nobis obveninut, !Enimvero telum adhuc unum re- 
stat superbie morbo laborantibus, et posire- 
mum id quidem (nam exhausta ipsorum est pliae 
retra), quod tamen spem aliquam praebeat, quasi 
vulnus sit inflicturum, si emittatur. ltaque οἱ hoc 


etiam secutum praecedentia, nullas lhabuissc vire 


551 


MANUELIS PAL/EOLOGI E] 


paruerit, sed irritum ceciderit iis, a quibus in nos A ἦσαν, 5 γε καλοῦνται, χάριτες. El ck δὴ cipi τρὶς 


torquetur : recte scilicet oratio nostra perducta ad 
linem erit, Telum autem lioc. ipsorum: est, quod 
dicunt, si quis ab liominibus facta cum divinis 
gratiis conferat ; deprehensurum, ea nihil esse. 
Nam cateroquin non essent, quod appellantur, 
gratie scilicet. At si mea cum alterius, et qui il- 
lius sunt, cum tuia, adeoque nostra inter se com- 
parata fucrint : magnum, inquiunt, discrimen in 
his perspiciemus. Quzdam enim, ad gehennam ; 
uti quz bona sunt, ad eum deducunt. loeum ; in 
quo letitia finis expers est, et circa Salvatorem 
chorus ille beatorum. Itaque fieri nequit, ut quid- 
cunque lande fecero, nihil ex eo mihi contingat. 
Quippe si malum peregero, vultum ad. terram de- 


τὰ δεῖνος, xal τἀχείνου πρὸς τὰ Gk, καὶ ὅλως τὲ 
ἡμέτερα πρὸς ἄλληλα συγχριθείη, πολύ τι τὸ bip. 
pov lv τουτοισὶ θεωρήσομεν. Ἐπεὶ τὰ μὲν εἰς vio 
ναν, τὰ δὲ χρηστότερα πρὸς αὐτὴν ἀναδιθάξει τὸ 
χῶρον, lv ᾧ φαιδρότης ἐστὶν ἄληχτος, χαὶ μαχαρίωι 
χορὺς περὶ τὸν Σωτῆρα. Οὐ solvuv τῶν ἐνδεχοένεν 
ἐστὶν, ὁτιοῦν με ἐργασάμενον, μηδ᾽ ὁτιοῦν γε πρὶ; 
ἐχείνου παθεῖν. El γὰρ καχὸν, χύψω πρὸς γῆν’ à 
δὲ χαλὸν, ὑψωθέσομαι. Ἐπειδὴ γὰρ πάντες ἐσμὲν i 
ἑνὸς φυράματος, χειρὶ μιᾷ τῇ τοῦ Θεοῦ πεπλασμε 
νοι πρὸς ἕν τι εἶδος ^. εἶθ᾽ οἱ μὲν ἑδοίχασι πτηνοῖ, 
xal πολιτείαν ἀγγελιχὴν ἐπιδείκνυνται, ol δὲ pri 
τῶν ὄφεων ἕρπουσι, καὶ ὑπεραχοντίζουσε τὴν αὐτῶν 
πρὸς τοὺς ἀνθρώπους μανίαν " ὅταν ταῦτα τοῦτον 


mittam : sin boni quidpiam, animo efferar, Quo- B ἔχῃ τὸν τρόπον, xat οἱ μὲν ὧτι χαχοῖ, οἱ δὲ zi» bv 


niam enim ex una massa sumus omnes, unà Dei 
mau ad unam speciei formati ; deinde vero vo- 
lucribus aliqui siiniles, angelicam vitam exhibent, 
aliis inter angues humi repentibus, eorumque fu- 
roreu: adversus homines superantibus : hac ergo 
cum in liunc comparata sint. modum, et hi quidem 


sint mali, diversum aliis iter sectantibus, quinam ' 


consentaneum est, paria de se sentire, non. paria 
facientes? Quorum enim diversa vita est, eorum 
nec auimi sunt eodem affecti modo. Quapropter et 
qui vitiis inhiant, et qui amant bona, seipsos agno- 
scent, illi quidem viris bonis inferiores, hi vero 
malis $e meliores, i3que de factis ipsis. lloc autem 
nihil est aliu!', quam illos animis dejectis, hos 
elatis esse. Na:n quomodo res aliter. liabere sepos- 
sit? Ezo vero liec qux abs te. proferuntur, oppu- 
quante meam orationem, non omnino quidem nul. 
lius esse momenti dixerim , scd. omnia non admo- 
dam ad id, qucd quxritur, quadrarc. Nam magno- 
pere liuius. facta differre a factis aliorum, δὲ bona 
facientem, bonum effici ; similiterque malum, qui 
mala facíat ; cuivis est perspicuum. Etiam illud 
verum est, tales a seipsis agnosci ; quodque hos 
gehenna', illos beatorum liominum chorus ezci- 
piat. Sed quod. ex his concluditur, nimirum hoc 
ipsum esse vel elferri hominem, vel animo dejici, 
quod 8686 vcl bonum, vel malum esse norit; id 
2io non uccessarium esse, licet iu aliquibus deprce- 


avilav ixsívo:; τρέχωπ:, πῶς εἰχὸς ἴσα φυονεῖν 
τοὺς οὐχ ἴσα πράττοντας ; Ὧν γὰρ ὁ βίος διέστηχεν, 
οὐδ᾽ ἂν αἱ γνῶμαι συνέλθοιεν. Ὥστε χαὶ οἱ πρὸς τὰ 
κλχὰ χεχηνότες, χαὶ οἱ τῶν χαλῶν ἐρασταὶ, god; v: 
αὐτοὺς ἐπιγνώσονται, οἱ μὲν τῶν ἀγαθῶν ἄνδρῶν 
χείρους, οἱ δέ γε χρείττους ἐχείνων ὄντα-, ἀπὸ τῶν 
ἔργων. Τουτὶ δ᾽ ἐστὶ τοὺς μὲν ταπεινοῦσθαι, τοὺς ὅ 
αἴρεσθαι. Πῶς γὰρ ἄλλως ; Ἐγὼ δὲ ταῦθ᾽ ἃ σὺ τὴ:, 
ὁ διλμαχόμενός pou τῷ λόγῳ, ἀγεννὴῇ παντάπασιν 
οὐχ ἃ. εἴποιμι " μὴ πάνυ δὲ συνάδειν πρὸς τὸ Ur 
τούμενον ἅπαντα. Ὅτι μὲν γὰρ διαφέρει πολλῷ τῷ 
μέσῳ τὰ τῷ δεῖνι πεπραγμένα πρὸς τὰ τοῖς ἄλλοις, 
xa ὅτι τὰ βελτίω χαλὸν τόν γε ποιοῦντα ἐργάζεται, 
χαὶ αὖ ἐμοίως χαχὸν τὰ χείρω, παντί ποὺ $7207. 
Καὶ τοῦτο δὲ ἀληθὲς, ὡς ἐπιγινώσχουσι σφᾶς αὐτοὺν; 
οἱ τοιοῦτοι * καὶ ὅτι τοὺς μὲν fà γέεννα, τοὺς δ᾽ ὁ 

χορὸς ἐχδέχεται τῶν μαχαρίων ἀνδι,ὥν. Τὸ δὲ ἴα 

«τούτων συμπέρασμα, ὡς τοῦτ᾽ ἐστὶν ἐπήίρεσθαι xa 
«απεινοῦσθαι τὸν ἄνθρωπον, τὸ εἰδέναι ἑαυτὸν ὄντα 
ἀγαθὸν f καχὸν, οὐχ ávaqxaloy εἶἷνλί φημι, ἕν τισιν 
εὑρίσχηται, συχνῇ τινι δουλεύουσι πλάνῃ. El [ip 
ἀναγχαῖον τοντὶ, xal χαλῶς συνεπεράνθῃ σοι τὰ 
προτεταγμένα, οὐδαμῶς fiv ταπεινοφροσύνην εὑρεῖν 
ἐν οὐδενὶ τῶν ἀνθρώπων. Πάντες γὰρ ἐπέατανται 
σφᾶς αὐτοὺς χαλόν τι πράξαντας, ἣ καχόν. Καὶ εἰ 
τοῦτ᾽ ἦν ἐπαίρεσθαι τοὺς ἐν ἀρετῇ ζῶντας, τὸ acd; 
αὑτοὺς ἐπίστασθαι, f σὺ φής πάντες of γε σώφρε- 

νες ἑαντοὺς ἐπιγνώσχοντες πάντως ἂν μέγα ἐφρί- 


hendatur, errori non levi servieutibus. Nam si ἢ vouv, χαὶ τὸ τῆς ταπεινοφροσύνης ἐξαπόλωλε χρῆ; 


necessarium hoc foret, ac recte conclusa essent 
ahs te, quae. pracessere : nequaquam inveniri ullo 
in homine ulla posset humilitas, Norunt enim 
omncs, a Seipsis vel boni quid factum, vel mali. 
Et si hoc esset efferri animis cos, qui virtutem 
coluut, quod seipsos norint,uti tu quidem dicis : 
omnes sane prudentia przediti seipsos adgnoscen- 
tes, omnino magnifice semel efferrent, adeoque 
de medio tolleretur omnis buiilitas. At vero nec 
ipse ignoras, humilitatem atque inodestiam in 
won paucis inveniri, qui mortalibus in corporibus 
vitam propemodum  incorporeis convenientem ΓΘ. 
preeentant. Quamobrem falsa tua conclusio est, 
δὲ preterea prorsus absurda. Nam sí alios quidem 


μα. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ αὐτὸς ἀγνοεῖς, ὡς τὸ ταπεινόν 
τε xal uécpio) ἐν οὐχ ὀλίγοις εὐρνίσκεται τῶν ἐν 
θνητοῖς τοῖ; σώμασι τὴν ἀσωμάτοις πρέπουσαν 
πολιτείαν ὀλίγον δεῖν ἐπιξειξαμένων, Ὥστε cot 
ψευδὲς τὸ συμπέρασμα, χαὶ προσέτι παντάπασιν 
ἄτοπον. El γὰρ τοὺς μὲν f; χόλασις διαδέχεται, τοὺς 
ἐξαρχἧὴς φημι φαύλους, τοὺς δ' ἀρετῇ συζξήσαντας, 
εἶτ᾽ ἐπιγνόντας ἑαυτοὺς ἐνχρέτου:;, οὐχ ἕνεστι τα- 
“εινοφρονεῖν, τούτους δ᾽ αὖ πάλιν ἐγγράψαις μετὰ 
τῶν φαύλων" οὔτε τἀπεινοφροσύνην ἔστιν εὑρεῖν 
ἐν τῷ βίῳ, οὔτ᾽ ἐν ἀνθρώποις τὸν σωθησόμενον. 
Ἐπεὶ τῆς ταπεινοφροσύνης μηχέτ᾽ οὔστις, οὐδ᾽ ἂν 
εἷς δήπουθεν τῶν ἀνθρώπων ἐσώξετο, ὡς ἔξεστιν 
εἰδέναι σαγῶς ἀπὸ τῶν πρὶν εἰρη" ἔνων. ᾿Αλγὰ 


553 


ORATIO VII. 


5^4 


μὴν ol σεσωσμένοι. xe τὸν τῶν ἄστρων ἀριθμὸν τῷ A supplicium manet, ab initio malos scilicet, alios 


πλήθει. παρεληλύθάσι. Καὶ σὺ αὐτὸς εἴρηχας, ὡς 
τοὺς μὲν φαύλους ἡ χόλασις, τοὺς δ᾽ ὁ χορὸς ἐχδέ- 
χεται τῶν ραχαρίων ἀνδρῶν. “Ὥστε coo xai ταῖς 
θέσεσι διαμάχεται, οἷς γε δοκεῖς αὑταῖς ἐπαμύνειν, 
xai γίγνεται πάντοθεν σαφὲς, ὡς ἔστιν ἀγαθὸν 
ἀτοιεῖν, χαὶ μὴ ὑψηλοφρονεῖν. “Ἄτοπον ἄρα σοὶ τὸ 
συμπέρασμα καὶ κατὰ τόνδε τὸν λόγον. El. δὲ xai 
πολλοὺς ἂν ἔχοις τοὺς συναιροῦνζας, ἀλλ᾽ οὐδέν σοι 
πρὸς βοήθειαν fj τούτων συμμαχία. Αὐτοὶ γὰρ οὗτοι 
τυγχάνουσιν οἱ ἐγχεχλημένοι τῷ νυνὶ λόγῳ. “ὥστ᾽ 
οὐχ ἔξεστιν ixelvous συλλήπτοράς ὅοι τῶν λόγων 
εἶναι. Τὸ πάθος μέντοι, τοιαῦτα λέγων, χράτιστον 
ἀπέφηνας" πρὸς ὅ γε xal αὐτός Got ταῦτα φρονῶ" 
οὐ μὴν ἀήττητον παντελῶς τοῦτ᾽ ἂν ἔγωγε φαίην, 


ὅτε μηδ᾽ αὐτὸς ἀπέδειξάς γε αὐτὸ εὐλόγῳ χρατοῦν P 


δυνάμει οὐχ ἄρ᾽ οὐδὲ τοὺς ὑϊπκ᾽ αὐτοῦ χρατουμένονς, 
ἀθιύους γε ὄντας σὺν δίχῃ, "H γὰρ ἂν ἐχρᾶτει ná&v- 
ὧΩν ἑξῆς. f 


, habes, qui tecum faciunt : 


autem addiclós virtuti, qui deinde se virtute prze- 
ditos agnóverurit, humiliter de se sentire non est 
possibile, atque hos rursus  intér malos refers : 
nec inveniri bumilitas in vita poteril, nec inter lio- 
mines qui salvus fiat. Humilitate namque sublata, 
nec unus quidem mortalium servaretur, uti. per- 
spicue de prius indicatis cognoscere licet. Át vero 
qui servantar; etiam siderum numerum multitudine 
sua superant. “ἘΔ ipsemet dixisti, malos supplicium, 
saluti destlnatos beatorum hominum cotum  exci- 
pere. Quo fit, ut tuísmet cum thesibus ea puguent, 
quibus illas tueri te putas : et undequaque pareat, 
posse aliquem facere, quod bonum sil, et tamen 
non cise animo eluto. Quamobrem lac quoque 
ratione abaurda est tua conclusio. Quod si multog 
non tameu eorum $0- 
cietás tibi presidio est. Nam illi ipsi sunt, qui hac 
oratione accusantur, quare fleri nequit, ut dictis 


tuis aliquid opis alferant. Ceterum hujusmodi proferens, ipsius sane vitii maximas vires demonstra- 
sti : qua in parte tibi et ipsemet assentior. Non temen invictum prorsus id equidem dixerim quando 


nec ipse probast, quod vi justa vincat; nec quad ab eo victi 
res lta. comparata foret, onmes omuino vinceret. 


Ἑΐεν. Σὺ δέ γε, ἀάντων ἐμοὶ φίλταϊε, εἰ μέν sie 
σού ποτε τῶν πλησίον, τὸ τῷ Θεῷ φίλον fout, σοὶ 
δὲ μὴ τοῦτο πράττοιτο, ταπεινοφρόνει καὶ πένθει" 
δεῖ γὰρ εἰδέναι τῇδε σαυτὸν οὐχ ἐθέλοντα χαλὸν εἶ- 
ναι" ἣν δὲ ξοὐναντίον δρᾷ, ῥᾳθύμως ζῶν xat yen 
μένως, σοῦ γε τάγαθχ πάνέξα πράττοντος, uh ὑψη- 


, merito culpe sint expertes, Nam οἱ 


Atque hactenus hac. Tu vero longe mihi chla- 
rissime fili, si quis aliquando proximus tuus rem 
Deo gretam facit, te non faciente, bumilem te ge- 
ras, ac doleas. Nam hinc »gnoscere debes, nolle 
te bonum esse. Sin ille contrarium facit, socorditer 
ac neyligenter vivens, te omnia bona peragente, 


λοφρόνει. Οὐ γὰρ διὰ τὴν &xelvou χαχίαν σπουδαῖος c cave animo efferaris. Non enim ptopter illius vi- 


αὐτὸς γέγονας, ἀλλ' ἁπλῶς διὰ τὰς πράξεις. Kol 
τοῦτο δῆλον ἐντεῦθεν * οὐ γὰρ στεφανοῦσθαι γίγνε- 
ται τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τῆς τῶν πέλας καταπτώ- 
σεως, ἀλλ᾽ Ex τῶν ἰδίων κατορθωμάτων. Φαίνεται 
τοίνυν μὴ οἷόν τ᾽ εἶναι τούτους πρὸς ἀλλήλους παρ- 
ἐξετάζεσθαι, ὅσοι πρὸς τὴν ὑπερηφανίαν ἀπεδύσαν- 
το. Τοὺς γὰρ ἀθλητὰς ἐχείνους, οἷς τὸ γέρας χότι- 
νος, καὶ ὧν ἢ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρχα, εἶπεν ἂν 
ὁ θεῖο; ᾿ΑΞόστολος, εἰκός ἐστι xal παραδληθῇναι xa- 
λῶς ἀλλήλοις. Δείκνυσι γὰρ τὸν εὐδοχιμηπότα ὑπὲρ 
«τοὺ; ἄλλους πλευνεχτήματά τινα, ἐκπιδεδειγμένα 
τοῖς ὀφθαλμοῖς τῶν ὁρώντων" ῥώμη σώματος φημὶ, 
καὶ γυμνάσια, καὶ πεῖρα τῶν γε τοιούτων ἀγωνν» 
σμάτων. "Hv δὲ xal τὸ ἀχριδὲς μὴ παντάπασι τῇ 


ψήφῳ παρῇ, οὐ λίαν ἐπιχίνδυνον τὸ ἁμάρτημα" οὐ D 


γὰρ λυμαίνεται ταῖς ψυχαῖς, ὀλίγην δέ τινα δόξαν 
καὶ σδεννυμένην αὐτίχα ἣ χαρίζεται τοῖς οὐχ ἀξίοις 
ἴϑως λαδεῖν, fj ὑποστερεῖ τυχὸν, ol; ἀποδοῦναι ταύ- 
τὴν πυοσῆχεν, “Ὅσοις δ' αὖ τὸ πολὲμεῖν πρὸς τὰς 
ἀρχὰς ἐστι, καὶ τὰς ἐξουόίας, τούτους δὲ πῶς ἄν ἐις 
ἔχοι, χαὶ πρὸς τίνας ὅλως παραδαλεῖν ; πότερον πρὸς 
τοὺς ἀποδυσαμένους εἰς τὸν αὐτὸν αὐτοῖς ἄθλον, ἣ 
πρὸ; ταντασὶ τὰς καθ᾽ ἡμῶν Καραταττομένας bu- 
νάμεις ; ᾿Αλλ᾽ ἔμοιγε δοχεῖ prb" ὁπιοστιοῦν εἶναι 
τῶν γιγνομένων, δοξάσαι θάτερον τοῖνδε γενέσθαι 
οἷόν τε εἶναι. Ἐχθίστονς μὲν γὰρ ἐχείνας ἡμῖν, τὰς 
“πονηρὰς λέγω δυνάμεις, εὔλογον νοεῖν τε xai λέγειν" 
ἀνταγωνιστῶν δὲ τόκον ἐπέχειν αὐτὰ πρὸς ἡμᾶς οὐ. 
δαμῶς, Οὔτε γὰρ δόξης ἐρῶσιν, οὔτε εἷς τὸ γέρα; 

PaThor. Ga. CLVI 


e* 


tiositatem egregius ipse vir factus es, sed simpli- 
citer ob facta tua. Atque lioc vel inde perspicuum 
est. Nam corona non potiuntur homines ex lapsu 
proximi, sed ex suis egregiis factis. Apparet igi- 
tur, nod posse fleri, ut inter se comparentur, qui 
ceriamen adversus superbiam suscipiunt. ]iios 
enim athletae, quibus ole& premium, et qui cum 
sanguine carneque colluctantur, ut Apostolus sane 
loqueretur, verismile eat recte inter se conferri. Qua- 
dam enim dotes singulares, exposite speciatorum 
oculis, eum demonstrant, qui supra caterob ex- 
cellit: ut corporis robur, et exercitationes, et in 
bujusmoti certaminibus experientia. Quod si etiam 
non omnino accurate lata sententia fuerit, non 
admodum periculosus hic error est. Non enim ani- 
mis exitium affert, sed exiguam. quamdam gloriam 
et quie statim exstinguitur, vel indignis fortasse vi- 
buit, vel iis adimit, quibus erat attribuenda. 


Qui vero bellum gerunt sdversus principatus et 


potestates, eos quonam pacto quis, et cum quibus 
omnino compararet ? utrum cum illis, qui cum eis 
idein in. certamen descendunt, an cum pugnanti- 
bus adversus nos potestatibus? Mibi sane videtur, 
nequaquam convenire, ut cxistimemus, alteru- 
trum horum locum haberc posse. Nam malas illas 
potestates non abs re nobis quidem iunfestissiumas 
et cogitare possumus, οἱ dicere: sed zmeuli uostri 
nullo esse modo possunt. Nec enim gloriam expe- 
tunt, nee "Ἢ speciant - sed interitum s9- 
18 


L55 


giu.tent, cR. Ut honoribus potiantur, liem ex ob- 
sruro uobiscum collucianntur, nc tela. Jaciunt : nos 
autein invicem. decertautes, alter ab altero conspi- 
cimur, ltaque formidabile licllinm cum eis geribnus. 
Non COnlenliu, non. certamen ext, non ntrisque 
proposita sunt prenia. lino declaratis victoribus in 
bisce pugnis, nobis quidem premio cedit splendor 
etin giortalitas z at illis horum loco. gehenna, 16- 
nebrae, iguis exterior. lidem. nee. inter homines 
quosd.m eertamen. aliquod spirituale. suscipitur, 
de pudicitia dico, de humilitate, de aliis talibus : 
nec probahili rasone fleri porest, ut. adversarii 
vel τ} vocentur. Quamobrem ?. Multas quidem 
eb alias causas, mzXime vero, quod. in conatibus 
edendi praeclara facinora nee obstant invicem sibi, 
"δύνα cunctis rationibus oppuguant, ut 2miuli et 
adversarii facere solent ; et praterea £tepius opem 


, tutis viribus invicem sibi suppeditant. Ergo non 


consentaneum est rationi, ex comparatione. spiri- 
tualium evnjushibet operum, prasstautissimum athle- 
tam inveniri, Quo eniui ld pacto? Imo si. fleri. hoc 
posset, non hac ratione fieri debebat, ut, iuquam, 
iiem δὲ iiunerarii, et athletze, et judices essent, 
sc »eso justillcorent in prajudicium  proximo- 
rum : sed jadicoturum de athletis, alium quem- 
dam oportebat esse, qui primum in solio consideret, 
ac deinde praciperet , nt illi certamen au:-picaren- 
tur. Tu vero, boue vir, utrique sufficere vis officio. 


MANUELIS PAL/AFOLOGI 
fwum simpliclter desiderant, et injuriis inferen!tis 4 ὁρῶσιν " ἀλλὰ τῆς ἡμῶν xp; καταστροφῆς le- 


δ 







ται, xa! τῷ ὀόδρίσαι χαίρουσιν, οὗ τῷ turn. 
Καὶ οἵδε μὲν ἐκ τοῦ ἀφανοῦς πυχτεύονυσί ttm 
βόλλουσιν ἡμεῖς δ' ἀλλήλοις δὄρώμεθα ἄνταγωνζι 
μενοι. Πηλεμος τοίνυν φοδερὸς μεταξὺ ἡμῶν vez 
χείνων ἐστίν. Οὐχ ἔρις, οὐδ᾽ ἀγὼν, οὐδ᾽ ἄθλα dp 
φυτέροις προτεθειμένα. Καίτοι, xai φανεῖσιν Bp 
vostv ἐν ταῖς πρὸς ἀλλέλους διαμᾶχαις, ἡμῖν pb 
ὅθλον λαμπρότης τε καὶ ἀθανασία, ἐ νείνο:ς δὶ ἀνὶ 
«οὐτων γέεννα, καὶ σκότος, χαὶ πῷρ ἕξεότερον. θύτ- 

ouv οὐδέ τισι τῶν ἀνθρώπων πρόχειται πνευμεῖι 
χός τις ἀγὼν, περὶ σωφροσύνη: λέγω, χαὶ ταξειν- 
φροσύνης, xai τῶν τοιούτων " οὐδ᾽ ἕνεστειν αὐτοὺς 
εὐλόγω;: ἀντιπάλου: χαλεῖν. Διατί ; Πολλῶν ph 
ἕνιχα χαὶ ἄλλων, μάλιστα δὲ ὅτι τοῖς αὐτῶν ἐγχε:- 
ρήμασι πρὸς τὸ κατορθῶσαι οὔτε ἀντιπέπτουσιν - 
λέλοι; καὶ διαμάχονται πάντα ποιοῦντες, ὅ τοῖς àvi- 
αγωνισταῖς ἔστιν ἔργον" xal προσέτι συνεργοῦςι 
πολλάχις, ὁπόση δύναμις, Οὐχ ἄρα λόγον ἔχον ἐστὶ 
ἀπὸ τῆς τῶν πνευματικῶν ἔργων παραθέσεω; τῶν 
ἑκάστῳ γινομένων τὸν ἄριστον ἀθλιτὴν εὑρεθῆναι" 
πῶς 1áp; Ὁπότε δὲ καὶ τοῦτο Evrv, οὐχ ἐχρῖν 
τιύτη γίγνεσθαι" λέγω δὴ τὸ τοὺς αὐτοὺς καὶ ἀγυ- 
γοθέτας, xal ἀγωνιζομένους, καὶ χριτὰς εἶναι, xii 
δικαιοῦντα: ἐχυτοὺς χατὰ τῶν πλησίον " ἀλλ᾽ ἔδει γε 
τὸν χρινηοῦντα τοὺς ἀθλητὰς ἕτερόν τινα εἶναι" xxt 
καθίσαι πρῶτοφ ἐπὶ τοῦ θρόνηυ, εἶτ᾽ ἐ πιτρέφει 
τούτους ἐνάρξασθαι. Σὺ 0, ὦ ᾿εᾶν, ἀρχεῖς καὶ àp- 
φοτέροις τοῖς σχήμασι" xal χάθῃ μὲν ἀγωνοθέτης 


Sedes ut wunerairius, nemine praeter teipsum ad lioc (* αὐτόχλητος, διαγωνίζῃ δὲ πρὸς τὸν οὐχ &xoJucáy:- 


jnvitante ; certawen adversas eum suseipis, qui con- 
tra te non accinctus est ; tuis ipse manibus, cum 
fastu. quodam, caput fuum corona redimis; nec 
animadvertis, quod turplssime teipsum ornes, si- 
quidem ornatus appellari debet, quo seipsum quis 
extra omuem decori et sequi rationem ornat, ac non 
mera potius debonestat:o. Quis, obsecro, dignum 56 
putet, ut inultet atque coronet animos hominum sibi 
cognatorum ? quod soli Dco competere nenio uon 
faiebitur. Naur judex in corporeis et externis cer- 
wwinibus ille fyerit, opinor, qui talium experien- 
tiam nactus est accurstam , multoque majorem, 
quuin ii qui deeertant, Hzc enim opinio facit, ut ad 
judicis Ille solium perveniat. In spiritualibus autem 


γον ἐπὶ σὲ, περιτίθης δέ σου τῷ κεφαλῇ τὲν στέ- 
q2vov ταῖς σαυτοῦ χερσὶ, σεμνυνόμανος * xal οὐχ 
αἰσθάνῃ σαυτὸν χοσμῶν αἴσχιστα πάντων ἀνθρώτων, 
εἶγε καὶ χόσμον δεῖ χαλεῖν, ᾧ γέ τις ἑαυτὸν χοσμεῖ 
ἕξω τοῦ προσήχοντος xal τοῦ γιγνομένου, ἀλλὰ μὴ 
προπηλακισμὸν ἄντιχρυς. Kal τοι. εἰς ἔξυν ἦγή- 
gait! ἂν αὑτὸν εἶνα;, εὐθύνειν τε xal στεφανοῦν ya 
χὰς ἀνθρώπων ὁμηγενῶν; ὃ δὴ μόνῳ τῷ Θεῷ προ:- 
fxiv πάντες ἂν φαῖεν; χριτῆς μὲν γὰρ ἐν τοῖς 
σαρχιχοῖς ἀγῶτι xai φαινομένοις ἐχεῖνος ἂν, οἶμαι, 
Ὑένοιτο, ὁ. πεῖραν ἔχων τῶν τοιούτων &xpiOn, xal 
πολλῷ τῶν ἀγωνιζομένων ἀμείνω" αὕτη γὰρ ἡ δ'ξα 
τοῦτον ἐπὶ τὸν τοῦ χρίνειν θρόνον ἀναδιδάσει * iv 
τοῖς πνευματικοῖ; καὶ μὴ φαινομένοις ἀγωνοθ έτη: 


εἰ inaspectabilibus, solus Servator et niunerarius et D τε χαὶ χριτὴς ὁ Σωτήρ ἔστε μόνος. Καὶ ἀποδειχνὺ- 


judex cst... Quod sane demonstrare velle, supcrva- 


caueum fuerit. Etenim — vel caeco poret, uti prover- , 
hio dicitur. Atque hzc eum divus sciret Apostolus, - 


hujaseiodi verba protulit : Non audemus vel appro- 
bare, vel comparare nosmet ipsos cum quibusda:n, 
qui seipsos conit:endant, Itaque niliil melius, neque 
tuus factu, quaa si judicium de universis soli Salva- 
tori perimittamus, nec nosmet inter nos ipsi compa- 
remus. ὑν quoniam mea sane senteutia, modis om- 
nibus demonstratum est, neminein elato esse debere 
anitio, licet eorum in nuwero sit, qui ad supreua 
"pervenere, licet ad ipsos omnis virtutis fines acces- 
sedit; lóemque recte. pronuntiatum ἃ niobis esse, 
ρει οι 1322 praeditum men:;e fssurum arbitrer: 


vat τοῦτο πειρᾶσθαι περίεργον. Καὶ τυφλῷ γὰρ 6i- 
λον, φααί, Καὶ ταῦτ᾽ εἰδὼς ὁ θεῖο; ᾿Απόστολο- ἐκεῖ- 
νον ἀφῆχε τὸν λόγον" Οὐ το.λιιῶμεν ἐγχρῖναι ii 
συγχρίῖναι ἑαυτοὺς τισι τῶν ἑαυτοὺς cvricra- 
γόγτων. Ὥστε χαλόν τε καὶ ἀσταλὲ; μόνῳ τῷ Σω- 
τῆρι διδόναι τὸ πάντος χρίγειν, xol μὴ ἀλλήλοι; 
ἡμᾶς αὑτοὺς παρεξετάζειν, Ἐπεὶ δ᾽ ὡς ἔγωγ᾽ ἅν 
φαίην, διὰ πάντων ἀποὺδέδειχτα:, μηδένα δεῖν ν.- 
λωφρονεῖν, εἰ χαὶ τῶν ἐς ἄχρον ἀφιγμένων, καὶ πρὸς 
αὐτὰ τὰ τέρματα πάσης ἀρετῆς εἴη, χα! τοῦτ᾽ ἂν 
οἶμαι πᾶ; ὁστισοῦν ὑγιαίνων ὑγιῶς ἔχειν ὁμολογή- 
σξιεν" ἴστημι τὸν λόγον ἐνθάδε, τοσοῦτον ἐπειπών" 
Kiv ὧσι λίαν σπονδαϊοί τινες ἄνθρωποι, μήτε τῶν 
ἄλλων χαταγελάτωσαν, μήθ᾽ ἐχυτοὺς γομιζέτωσαν 


521 


EPILOGOS. 


558 


ἀγαθοὺς εἶναι" Ὅ γὰρ ἀνακρίνων pe, φησὶν, ὁ A finem hic dicendi facio, hoc duo duntaxat adjecto : 


᾿Θεός ἐστιν" ὃς οἷδε μὲν τὰ πάντων ἀκριδῶς, οὐ 
δίδωσι δὲ τὰ γέρα, εἰ παρελήλυθέ τις τοὺς ἄλλους 
᾿Ξρέχων " ἀλλ᾽ οἷς γε ἐξεγένετο χαταλαδεῖν ἐχεῖνον 
τὸν χῶρον, f] τὰ βραδεῖα ἕστηχε, χαὶ ἐπὶ τοῦ βα- 
σιλείου θρόνου καθήμενος ὁ Σωτὴρ ἡμῖν στεφοθέτην 
᾿ξαυτὸν τοῖς ἀριστεῦσι παρέχει. Αὐτός σου τὴν φίλην 
χεφαλὴν, ὦ συμδασιλεῦ τε καὶ mal, οὐ μόνον ἐν- 
ταυθοῖ στεφανώσαι, ἀλλὰ χἀχεῖ, τῷ καλῷ στεφάνῳ 
τῶν μακαρίων * ὑπὲρ οὗ xaX τοὺς πολλοὺς, οὐχ οἶδα 
δ᾽ εἰ χαὶ χαλοὺς, ἀγῶνας τούτους ἐνεστησάμην. 


Tametsi magna praediti virtute sint homines aliqui, 
non tamen vel alios derideant, vel se:psos egregius 
putent. Nam, ut ille ait, qui mejudicat et examinat 
Deus est ; qui accurate novit omniutn facta, nec lis 
premia tribui, qui alios cursu prztergressi suut : 
sed quibus ad eum pervenire locum contigit, ipsa 
ubi premia consistunt, et ubi Servator ille noster 
in regio considens solio, seipsum coronalórem vi- 
ctoribus exhibet, Is charum caput tuum, o regui cou- 
sors et fili, non hic tantummodo coronet, sed etiam 


In altera vita, serto illo beatorum egregio : cujus ergo complures hosce quidem labores, sed haud scio 


an aliquo cum operz pretio, suscepi. 


ἘΠΙΛΟΓῸΣ EDIZTOMMATOZ. 


Ταῦθ᾽ ἡμῖν, ὦ φίλτατε, σὴν χάριν εἴρηται νῦν, Β 


xai τὸ πεῖσαν εἰρηχέναι φίλερον ὑπερφνές. El μὴ 
Ὑὰρ τοσοῦτον fjv, οὐχ ἂν ὑπὲρ τἧς ὠφελείας τῆς σῆς 
πρὸς τουτονὶ τὸν ἀγῶνα ἀπεδυσάμην, οὐδ᾽ ἂν διήρ- 
κεσέ Bot τὸ προθυμεῖσθαι μετὰ τοσαύτης ἀχμῆς 
ἄχρι τέλους“ ἀλλ᾽ ἢ τὴν ἀρώτην ἂν εὐθὺς ἀπὲπή- 
δων, συχνῶν μοι τῶν προσιττ-αμένων ἐπιχειμένων, fj 
περὶ τὰ μέσα mov, ἀλλεπαλλήλων τῶν δεινῶν φυο- 
μένων εἴη δέ μοι τὸν ἄθλον τοῦτον ἠδὺν γενέσθαι, 
xai τῶν πόνων ἄξιον" ὃ καλῶς ἐχδήσεται, σοῦ γ᾽ 
ἐθέλοντος, Εἰ γὰρ αὐτὸς τὰς παραινέσεις ἐχείνας, 
xai ὅσα δὴ τοῖς λόγοις τούτοις ἐμπεριείληπται πρὸς 
«τὴν τῶν ἡθῶν σον διαχόσμησιν, οὐχ ἀτιμάσαι βου- 
λεύσαι», ἀλλὰ τιμήσαις ἵμὲν ἡμᾶς τοὺς γεγεννηκό- 
«ας, xal τοὺς ἐξ ὧν ἡμεῖς ἔφυμεν, τιμήσαι; δὲ σαυ- 


τὸν χαὶ τοὺ; πχιδευτὰς ἅπαντας, Évl τῳ τούτῳ -xal C 


μόνῳ, τῷ μὴ χείρω τῶν ἐλπίδων φανῆναι, ἃς δὴ 
πάντε; ἔτρεφον περὶ σοῦ γε τὰ βελτίω μαντευόμε- 
vot, ἔτι τὰ τῶν παίδων ἀθύροντος * εἰ τοίνυν ταῦτα 
γένοιτο ᾿συναιρομένον. Θεοῦ, τό τε λοιπὸν τῆς ἐμῆς 
ζωῆς ἡδὺ (nu οἴει ;) χατασχενάσεις, xal λαμπρούς 
pot τοὺς μιυθοὺς ἀποδώσεις ; οὐχ ὅπως τουτωνὶ τῶν 
ἱδρώτων, ἀλλὰ xal τοῦ παρ᾽ ἡμῶν φῦναι, xal τοῦ 
τραφῆναι βασιλιχῶς, καὶ πεπαιδεῦσθαι, xal τετι- 
μῆ,.6θαι, καὶ kso; τῶν ὑπὲρ σοῦ μοι πεπραγμένων 
ἑξῆς ἀπάντων, οὐκ ὀλίγων ἴσως; ὄντων, οὐδὲ σμι- 
κρῶν. Ταυτὶ μὲν οὖν ἧπερ ἔφην ἐχδήσεται, εἰ κατὰ 
«ἀ; ἐλπίδας. ἡμῖν ὀφθήσῃ. Ὀφθήσῃ δὲ πάντως, εἰ 
«οῖς ὑπὲρ σοῦ λεγομένοις τούτοις ὑποτετάχθαι θε- 


EPILOGUS EPISTOLARIS. 


Hac a nobis, charissiine fili, tua punc causa dicta 
sunt ; quodque nos ad. dicendum impulit, eximius 
jn te noster amor egt. Quippe ui tantus essel, non 
me propter utilitatem tuam ad loc certamen ac- 
cinxissem, nec ad finem usque perdurasset igtsec ala- 
critas, tanto cum vigore conjuncta : sed vel initio 
statim, pluribus obstaculis me urgentibus, vel ip» 


.80 fortassis In medio, difficultatibus saue continuis 


emergentibus, resiliissem. Opto autem, ut hoc mihi 
certamen et jucundum, et exantlatis digrnum labo- 
ribus experiar ; uti quidem eventus recte respoude« 
bit, modo tu velis. Quippe si tu uouitus nostros, οἱ 
quacunque comprehensa sunt istis orationibus, ad 
ornandum mores tuos,asperpari nou decreveris ; sed 
honestám et nostri, qui te genuimus, et corum a 
quibus ipsi prognati sumus, et tuimet ipsius, et om- 
nium mayistrorum rationem labueris in hoc uno, ne 
spebus illis deterior evadas, quas de te puerilibus ad- 
huc ludicris intento fovebant omnes, optima quaque 
slbi vaticinaudo pollicentes : hxc iyitur, adjuvaute 
Doo, si contigeriut ; et quod nibi reliquum est viia 
sane quam jucuudum efficies, et mercedes mihi splen- 


didas persolves, non pro bisce dico sudoribus , sed 


euam pro eo, quod natus ex nobis sis, οἱ regium in 


. morem educatus, et institutus, et in. honore habitus, 


et simpliciter adoo, pro universis ἃ me tua causa fa - 
ctis, quas fortasse nee pauca sunt, nec levis momen- 


ti. Et quidem sunt istsec illum, quem dizi, eventum 


habitura, si exspectationi nostre satisfeceris. Se- 


λήσαις xal δείξαις ἔργοις αὐτοῖς τὸν ὡς ἀληθῶς D Usfacies autem ownino, siquidem his twa.causa pro- 


δπακούσαντα. Κἂν τοῦτο γένοιτο τἀγαθὸν, xai τῇ 
«ὧν τρόπων ἀρετῇ μὴ καταισχύγῃς μου τὰς οὐχὰς 
καὶ τὰς τραινέσει:, εὖ οἶδ' δὲι xal Θεῷ καὶ τοῖς 
ἀνθρώποις προσφιλὴς ἔσῃ, καὶ τὸ βασιλεύειν ἀνθρώ- 
Tuv ἀνθρώπῳ ὄντι, ὃ δὴ δυσχερὲς κοιεῖ τὸ ὁμοφυδφ, 
ῥᾷτια ἄν σοι γένοιτο πάντως, xal πρὸς χαλὸν xai 
εὔχλειαν ἀποδήσεται. Ὃ γὰρ γονεῦσι Δειθόμενος 
, δηληνότι καὶ Θεῷ. Τῷ δὲ τοιούτῳ ἄρχοντι δικαίως, 
ἂν οἱ ὑπ' αὑτὸν πείθοιντο, Τὸ δὲ τούτους ἄγεσθαι 
χατὰ τὸν ἐχείνου σχοπὸν πᾶν ἀγαθὸν ἐργάζεται" 
ὥσπερ οὖν xal τοὐγαντίον τὸ μὴ πείθεσθαι. Μὴ δὴ 
«ηνάλλως ἡμᾶς; ἀποφῆναις τοὺς ὑπὲρ σοῦ λόγους. 
τούτους ἀναλωχότας, μηδὲ ζῆτει τοῦθ᾽ εὑρεῖν ἐν ἐμοὶ, 
(τὸ ποιῆσαί τί φημι καὶ διδάξαι, “σμεν γὰρ ἡμᾶς 


latis obtemperare volueris, et factis ipsis reapse te 
parere probaveris. Quod sane bonum. si mibi con- 
ligerit, ac morum viriute vota monitusque meos 
pon con(uderis : tam ipsi Duo, sat scio, quam homi- 


ibus amabilis eris ; et tuin, qui homo es , in ho- 


mines imperium, quod generis cognatio difficile red- 
dit, omnuloo facillimum experieris, preterquam 
quod exitus eiiam ípeius preclarus et gloriosus 
erit. Nam qui parentibus, idem et Deo peret. Tali 
vero principi non abs re subditi quoque parebuwt, 
Et obsequium subditorum, ipsius instituto parene 
tium, nullius non origo bogi est ; sicut et contra- 
rium accidit, si non obtemperent. Cave quaeso cóui- 
miseris, ut absque fructu. orationes liasce coufece-, 


561 


ORATIO AD SUBDITOS. 


602 


αὐτοῖς τοῖς πράγμασιν ὡς τάχιστα ἐπιγνῶναι, τί A te bonisque moribus pradit sunt, Sed enim sat 


ποτε πατήρ isst πρὸς τοὺς παῖδας "ὃ καὶ ἐλπίζω, xal 
εὔχομαι, καὶ ταῖς ἐλπίειν εὐφραίνομαι, xal σοῦ γε 
μᾶλλον, ὡς οἶμαι. Δὸς δὴ πάντας, ὦ φίλτατε, εὐδαί- 
μονά με νομίζειν, ὥσπερ τῷ χαλδν; φῦσαι καὶ ἀγαθὸν, 
Οὕτω δὲ xal τῷ παιδεῦσαι, καὶ τοιοῦτον ἀποφῆναι 
βασιλέα τὸν υἱὸν, οἷον ἂν οἱ νουνεχεῖς τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν 
εὔξαιντο. 


scio, bene tibi notam esse rationem hujus eimiuen- 
tie atque thront, Quippe vir prudens es, deque 
pietate ac amore tuo erga nos, qui te. genuimus, 
facile 16 quod :xequam est, estimare arbitror. Fieri 
tamen nequit, uti quauta res sit paternitas erga 
liberos, accurate norit, qui necdum factus est pater. 
Nam de rerum gusta rectius eas cognoscimus, quam 


indagatione cogitationum, Tribuat autem tibi Deus ut ipsa re quamprimum intelligas, quid sit erga 
liberos esse patrem : quod et futurum spero, et opto, et ipsa de spe voluptatem, majorem (ut. opi- 
nor) quam tu, percipio. Fae, charissime üli, ut omnes me beatum existiment, cum quod egregium 
te procreaverim, tum etiam, quod educaverim, filiumque talem imperatorem fecerim, qualem cor- 
dati subditi optaverint. 


ΩΣ EZ ΕΥ̓ΜΈΝΟΥΣ APXONTOZ 


ΠΡῸΣ EYNOYZ ΥΓΠΗΚΟΟΥ͂Σ ΤΟΥ͂Σ EN AKMH. 


ORATIO PBOPITII PRINCIPIS 
AD BENEVOLOS SUBDITOS QUI ETATIS IN FLORE SUNT. 


PEDE L EL 


. Τὸ ὑμῖν συνοῖσον εὐχόμενός «e διατελῶν, xa B. Qui semper e vestro qued eommodo sit, optare 


ζητῶν ἅπασι τρόποις, δεῖν ᾧήθην διὰ βραχέων 
ὥτπερ τι δῶρον ταυτασὶ τὰς παραινέσεις εἰπεῖν, 
Ἐπειδὴ τοίνυν ὥσπερ ἐμπέφυχε τοῖς ἀνθρώποις τὸ 
καὶ τοῖς θύραθεν ἐπιδιδόναι ξητεῖν" τὰς ἔνδον ἐπι- 
δόσεις προὔργου τίθεσθαι χρή. Ταύταις γὰρ ἐχεῖναι 
παρέπονται. El γοῦν ἀγαθός τις εἶ, καὶ παρελθεῖν 
ἐθέλεις τοὺς ἥλικας ἕν τε δημοσίαις τιμαῖς, ἕν τε 
πᾷσιν, οἷς ζηλωτὸς ἂν γένοιο" θήρευε ταῦτα σπου- 
δαίοις ἔργοις, ἐν ὅπκασι παρέχων σαυτὸν οὐχ ἧττον 
πρόθυμον f, πιστόν. δεῦγε μὲν νωθείαν, xal ῥᾳθυ- 
μίαν, καὶ τὸ χαθεύδειν ὕπτιος ἐπὶ μαλαχῶν στρω- 
μάτων, θέλων εὐδαιμονεῖν. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐχ ἔστιν 
εὖ πράττειν ἄνθρωπον ῥᾳθυμοῦντα, καὶ ἄναπε- 
πτωχότα͵ yai θρυπτόμενον, Δίωχε δὲ ἐχεῖνα, ἃ πολ- 
λοὺς ix φαύλης εύχης οἶδεν ἀνάγειν ἐπὶ λαμπράν. 
Μίσει xai τὰ θέλειν ἐσθῖπιν ἀργός γε ὧν, εἰδὼς ὡς 
ἔργον τοῦτο κηφήνων, οὖς οὐχ ὅπως εὖ ποιεῖν, ἀλλὰ 
καὶ χτείνειν φύσεως νόμος τοῖς τῶν μελισσῶν σμή- 
νεσιν. Οὔχαυν γελαμθάνειν ἁρμόττει τοῖς παρὰ σφί- 
σιν αὐτοῖς αἰδὶ τὰς χεῖρας χατέχονσι. Τοῦτο yàp 
λελωδημένοις ἀνθρώποις xal πκαρειμένοις €post- 
κεῖν ἔοικεν" οἷς δὲ καὶ ῥώμη σώματος, καὶ νεότης, 
καὶ ὑγίοια, xal τὰ ἀξιοῦν χτᾶσθαι μεγάλα, καὶ 
σοδεῖν παραπεμπομένους ὑπὸ πολλῶν, τούτοις δὲ 
γενναίους ἄνδρας αὐτοὺς δειχνύναι ὑπὸρ γένους, 
ὑπὲρ πατρίδος, ὑπὲρ τοῦ xpavoUvvoc αὐτοῦ. Οὕτω 
γε δρῶντες, ὦ φίλτατον ἐμοὶ χρῆμα, τοῦ ξητουμέ- 
νον ῥᾳδίω; ἐπιτυχεῖς ἔσεσθε, Θεοῦ φυλλήπνορος 
γεγονότος. Κἂν μὰ λάδῃς εὐθὺς, αἰτήσα;, μήτ᾽ 
ὀγᾳνοχτεῖν (μισρόψυχον γὰρ), μήτε καθυφεῖναι τοῦ 


non desino, et omnibus idem modis qu:erere, pro- 
ferendas paucis admonitiones hasce, cujusdam in- 
star muneris, putavi. Cum ergo quasi taortalibus 
innatum sit, ut etiam bonorum externorum iucre- 
menta desiderent : quo augeantur interna, prxcipua 
dends est operas; nam hee illa comitantur. Jtaque 
εἰ bonus es, et sequales superare cupis, eum pu- 
blicis in. honoribus, tum in omnibus, quibus effici 
poterit, ut aliquo sis in pretio studiosis haec fa- 
tis enitere, teque non minus alacrem, quam fidum 
in omnibus gerito. Fae segnitiem desidiamque fu- 
gias, et mollibus in stragulis supinam cubationem, 
si beatitatem adipisci cogitas. Nequit enim certe, 
mequit fleri, secundis ut rebus utatur bomo deaidis 
ingenii, supinus, delicate vivens. Hla vero. pros- 
quere, quie de fortuna tenul multos ad splendidam 
perducere solent. Sit etiam odio. tibi, manduésre 
otiosum ; quod ipsum sane facorum esse nors, 
quos non afücere beneficiis, sed occidere, ductu 
nature quodam, spum examipa consueverunt. Ác- 
cipere quidem certe non est par illos, qui manus 
insinu semper retinent. Hoe enim mutilatis ho- 
minibus et effeminatis convenire videiur. Αἱ qui- 
bus et corporis robur adest, et juveuilis zias et 
valetudo, et. magnorum. acquirendorum, cumque 
plurium comitata incedendi cupiditas : eos par est 
probare se viros strenuos atque fortes, pro natione 
88, pro patris; pro ipso imperatore. Si hoc facie- 
tis, charissimi subditi, facile Deo juvante voti cop 
potes eritis. Quod si non statim acceperis id, quod 


56 


MANUELIS PAL/EOLOGI 


petiisti : neque suecensere debes (boc enim animi A δρόμου (μαλαχὴν vÀp)* ἔχεσθαι μὲν οὖν ἐχείνω 


pusilli fuerit), neque de cursu remittere (quod 
mollis ), sed eum contentione perpetua urgere, spe 
bona sobnixus : atque etiain virum temet ostendere, 
dum priori studio et alacritati alteram majorem 
adjicies. Hoc modo si eris affectus, et officio mor- 
dicus iubzrebis, ex animi volo consequeris om- 
nja, maxime quidem ob illis pro virili, quibus te- 
ipsum egregie trades : sed imprimis ἃ Deo, cujus 
voluntatem ipaa facultas in. ouinibug cowitatur. 


συντόνως, &ya0al; ἐλπίσι νευρούμενος καὶ pivm 
χαὶ δειχνύναι τὸν ἄνδρα, τῷ τῇὸ προτέρᾳ σπουδῇ n 
xoi προθυμίᾳ δευτέραν μείζω προσθεῖναι. -"Eetu 
got τὰ κατὰ νοῦν, ταύτῃ τε διαχκειμάνῳ, καὶ sis 
δεόντων ἀπρὶξ ἐχομένῳ, μάλιστα phv καὶ «παρ᾿ 
ἐχείνων εἰς δύναμιν, οἷς σαυτὸν καλῶς δέδιρς, οὐ] 
ἥχιστα δὲ χαὶ παρὰ Θεοῦ, τοῦ τῇ θελήσει τὴν 
δύναμιν ἐφεπομένην ἐν ἅπασιν ἔχοντος. 


EYXH TOY ΑΥ̓ΤΟΥ͂ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΕΩΘΙΝΗ 


Δοξολογίαν ἔχουσα πρὸς θεὸν, 
σὺν ὁμολογίᾳ τῆς εὐσεδείας, εἶτα δέησιν σνγχεχραμένην εὐχαριστίᾳ καὶ ἐξομολογῆσει. 


IMPERATORIS EJUSDEM PRECES ΜΑΤΟΤΙΝ 


Dei celebrationem continentes, 


eum professione pietatis, ac deinde pelitionem, gratiarum actioni et confessioni mistam. 


c» 


Gloria lucis Auctori, gloria in excelsis Deo, et B Δόξα σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς, δόξα ἐν ὑψίστοις 8:8, 


interra pax, erga homines benevolentia. Gloria 
tibi, Pater, gloría tibi, Fili, gloria tibi, Spiritus san- 
cte; simplici, et consubstantiali, et individus, el 
inconfuse Trinitati ; gloria tibi, ὁ Sapientia οἱ 
Sermo zterni Patris, ob administrationem tuam, 
quam pro nobis ipse suscepisti, quod ita benigne 
visum esset cozterno, et principii tecum experti 
Patri tuo, cooperante Spiritu, qui pari tecum ma- 
jestate ac solio fruitur ; gloria bonitati et cle- 
menti tue, pro fis quz privatim ac publice nobis 
a tua semper proveniunt dextera, nec iatis exclusis, 
qui videutur illa quidem interdum, sed omnino 
non snnt adversa. Nam quidquid abs ie, qui es 


Ipsa bonitas, proficiscitur, non potest non ud 


bonum. ᾿ 

Deniguissime ac incompreheosibilis Domine, qui 
usua demissione mentem superante, propter me, 
mei similis, ad servandum me, venisti, imple, quod 
propoaaisti ; perfice, quod ccepisti. Nec eni aliter 
fleri par est. 

Ne magis delictis et magna ingratKudine du- 
ritieque mes, qu» fipem tamen babent, "infinita 
tua grauia ipferlor appareat; sed ostenso, posse 
id per te perGci, Cujus ipse causa venisti , eripe, 
me de ventre bellus perdeutis animas, tantum non 
ipsius opinione absorptum ; ac in posterum ejus ad- 
versms me furorem, et.contra te ferociam (quan- 


doquidem eam metu przpediri debere puto, quo. 


minus tuis eripere manibus conetur, quod multis 
modis igum est, ac. ei ad ipsam pertinerel) irr;- 


tam vouamque reddito : aricgque pariter. et dolo. 


καὶ ἐπὶ γῆς εἰρένη, ἐν ἀνθρώποις süboxie. Acts 
σοι, ὁ Πατὴρ, δόξα σοι, ὁ Υἱὸς, δόξα σοι, τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἅγιον, τῇ ἀπλῇ xal ὁμοονσίῳ, καὶ ἀδιαιρέτῳ, 
xal ἀσυγχύτῳ Τριάδι" δόξα σοι, Zogla xal Αόγε αἰω- 
νίου Γεννήτορος, ἕνεκα τῆς σῆς οἰκονομίας τὸ καὶ 
σαρχώσεως τῆς ὑπὲρ ἡμῶν, ἧς αὐτὸς αὐτουργὲφ 
ὑπῆρξας, εὐδοχίᾳ τοῦ συναϊδίου xal συνανάρχον 
Πατρός cou, καὶ συνεργείᾳ τοῦ óp.ob2Eoe καὶ óyo- 
θρόνου σοι Πνεύματος" δόξα τῇ σῇ χρηστότητι x 
φιλανθρωπίᾳ ὑπὲρ τῶν ἰδίᾳ καὶ χοινῇ εἰς ἡμᾶς b 
Υινομένων ὑπὸ τῆ; σῆς δεξιᾶς, καὶ αὐτῶν τῶν ἕναν- 
τίων δοχούντων μὲν ἔστιν ὅτε, οὐχ ὄντων δὲ πάν- 
«ως. Ὃ γὰρ παρὰ τοῦ τῆς αὐταγοθότητος; οὐ δύνα- 
se μὴ εἶναι τῶν ἀγαθῶν, 


Πανάγαθε xal ἀχατάληπτε Δέσποτα, ὁ νοῦν νι» 
κώσῃ σνυγκαταδάσει χρησάμενος, δι᾽ ἐξὲ xav' ἐμὲ 
παραγενόμενος εἰς τὸ σῶσαί με, ἔχπλησον ὅ γε προ- 
ἐθον τέλεσον, οὗπερ ὑκῆρξας. Οὐδὲ γὰρ γιγνόμε« 
γον τοὐναντίον. . 

Μὴ πολλῇς μὲν ἁμαρτίας, πολλῆς δ᾽ ἀχαριστίας 
πε καὶ σχλῃρότητος τῆς ἐμῆς, πεπερασμένων δ᾽ 
οὖν ὅμως, ἡ ἄπειρός σὸν χάρις ἥττων φανήτω" ἀλλ᾽: 
ἐφ᾽ ᾧπερ ἧκες, δείξας ἀνύσιμον, τοῦ ψωχοφθόρου 
με θηρὸς ἔχσπασον τῆς γαστρὸς, μονονουχὶ τῇ γνώ“ 
pn καταποθέγτα" χαὶ bg τὸ μέλλον τὴν αὐτοῦ μα- 
νίαν τὴν κατ᾽ ἐμοῦ, xal τὴν ἰταμότητα τὴν x phe σὰ 
(οἶμαι γὰρ φιλονεικήσειν αὐτὸν δέον φρίττειν, τῶν᾽ 
σῶν ἁρπάσαι χειρῶν τὸ πολλαχόθεν σοι χετῆμ2, ὧς- 
πὲρ ἂν εἰ ἐτύγχανεν αὑτῷ διαφέρον), ἀπράκτοις᾽ 
&zoghvat, "^ ——— '« τι. τάς τε μηχανὰς αὐτοῦ, 


569 


PRECES MATUTIN.5 


, 


566 


καὶ τὰς πλοχὰς, xal τὰς ποιχιλία: ἐλέγξαις τηνάλλως Α et versutias ab illa frustrà repertas arguito, qu:e 


γε ἐξευρημένας τῷ πειρωμένῳ πρὸς ck σοφίζεαθαι 


xai ἀναισχυντεῖν. Εἶεν ταῦτά, καὶ ἔσευϑαί γε πι- 


στεύειν Ἄμεινον. 

Πλὴν φήθην δεῖν ἀνοίσειν ὑπὲρ ἐμαυτοῦ τι πλέον 
τοῦ ταῖς ἁμαρτίαις βεόαρη μένον τῷ τοὺς τοιούτονς 
εἷς ἀνάπαυσιν χεχληχότι. Ὃ τοίνυν ἐπὶ τοῖς ἐμοῖς 
μακροθυμῶν πλημμελήμασι, τὴν ἐμὴν περιμένων 
ἐπιστροφὴν, εἶτα τοῖς προτέροις ἐμμένοντι, τῷ τῶν 
καχῶν ἐν ἕξει με γεγονέναι, τρόπους μοι πᾶντοδα- 
ποὺ; ἐπιγνώσεως ὁπανοίγων * xal διὰ πάντων ἐνά- 
γων, ὅθεν τὴν ἀρχὴν ἐχπεπτώχειν σοῦ τε καὶ τῆς 
σῆς βασιλείας" ὁ χαὶ τὴν σήμερον ἐμοὶ χαρισάμενος 
μετανοίας ἀφορμὴν, τὸ χαταρχάς σοι χύρωσον βού- 
λημα, καὶ καθαρὰν ἐπιστροφὴν μοι χορῆγησον, καὶ 


el imposturis uti, et impedenter in te debaccliari 
conatur. Fac ista sic eveniant, et credere sic evdue 
tura, praestat. 

Nihilominus mes cawsa quiddam nmplits ad te 
referendum putavi, qui peccatig gesvatus sum, 
cujusmodi iu mortsles ad requietem | invitastl, 
Qui ergo diuturua patiestis mei« in delictis uteris, 
dum conversiosem meam exspectas, ae in prioribus 
deinde perseveraui propterea, quod habiti walo- 
rum sim consecutus, varios sane modos agnitionisg 
aperis,' ad eaque per omnia reducis, qi» ab iuitio 
wmhisi, 1e videlicet, regnumque tuu, quique 
diem hodiernum tili largitas es, occasionem 
resipiscendí, fac primum illud propositum tuum 


ἰατρ:ίαν τοσαύτην ἐπίδειξον, ὁπόση χρεία τῷ τραύ- Β robur libeat, et purain mihi conversionem. Ssuppc- 


ματι, ὀργῶντί τε xaX φλεγμαίνοντι. 


,͵Ῥῦσαϊ με τῆς εἰωθνίας χαχίας (ἡλίχης οὔσης 1) 
χαὶ τῆς συντρόφου xal δεινῖς αὐθαδείας, ὀλέσαι 
μόνης ἀρχούσῃ;, xal προσέτι τοῦ βορδόρου t&v 
ἐμοὶ πεπλημμελημένων, εἰς ὃν ἀεὶ χαλινδούμενος 
οὐδὲ ἐπαισχύνομαι, χατὰ τοὺς τὰς φρένας παρα- 
τραπέντας οἴνῳ f) νόσῳ. 

Δίδον μοι χεῖρα χαμαὶ κειμένῳ, καὶ δεαμά μοι 
λύε χαχουργημάτων, μηδὲ γοῦν εἰς νοῦν εἰληφότι 
τοσούτων ἐτῶν, ποῦ ποτε χατενήνεγμαι τῶν δει- 
νῶν, ὑπ᾽ ἀναισθησίας ἐσχάτης “ μηδὲ δυνηθέντι χι- 
νηθῆναι πρὸς σὲ τοσύνολον, νάρχῃ χρονίων πλημ- 
μελημάτων. 

Σπεῦσον δὴ, χαὶ σῶσον θελήσας. "Ἔχεις γὰρ τὸ 
δύνασθα: συνὸν ἀεὶ τῇ θελήσει. Τάχυνον τοῦ ἐξολέ- 
σθαι με, ὁ θεός μον, ἐξ ὕλης βυθοῦ τῶν ἐμῶν 
ἀθεμίτων πράξεων, εἰς ἣν ἐἑχὼν ἐνεπάγην, Χαὶ οὐχ 
ἔστιν ὑπόστασις, κατὰ νὸν σὸν προφήτην εἰκεῖν " 
μᾶλλον δὲ χαὶ ἕτερα προσθῶμεν τοῖς εἰρημένοις. οὗ 

χὰ τὸ μεμνῆσθαι μόνον, χέρδὸς ἂν ἤνεγκε «αἷς ψυ- 
χαϊς. ΄ 

Ἐπαλαιώθην ἐν πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς μου’ ἐγενόμην 
αὐτοῖς εὶς μυκτηρισμὸν, καὶ τοῖς Xoftv αὐτῶν χα- 
ταπκάτημα, Kat voy vt χέχηνα σιόμα δεινὸν αὐτοῖς 
ἐμὲ καταπιεῖν ἐπειγόμενον. Φθασάτω f) χείρ vov 
τοῦ σῶσαί με, μὴ ποτε ὥς λέων ἁρπάσῃ τὴν Ψυχὴν 

μὴ ὄντος λυτῥουμένον, μηδὲ σώζοντος. Ἴσοις 


dita, remediique tantuin exhibeto, quanto ipsi vul- 
neri opus est. tumenti et excstuanti, 

Libera me a consueta vítiositate, (proh ! qnau!a 
istec est! ) et collactanea. diraque. contumacia, 
qua ad perdendmn vel sola sufficit, ac pr:zete-ea 
ἃ cono delictorum meornm, in qno. me semper 


. volutari ne pudet quidem, eorum in morem, qui 


ex vino, vel morbo quodam, e potestate exiverunt. 

Porrige mibi manum humi jacenti, vinculaque 
scelerum mihi lazato, qui tot ab annis he quidem 
ad animum revocavi, quo malorum delatns sim: 
stupore quodam extreme, nec oamiio moveri ad 
te potui, ob profectam ex diuturnis peceatis torpe- 
dinem. 

Festina, quaeso, meque libens serva. Habes cnini 
potestatem cum voluntate semper eonjunctam. Ac- 
celera, mi Deus, ut eripias me de mole gniégltis né- 
fariorum facinerum meorum, ia qes sponte defixus 
bsereo, nee consistere licet, ut tuo emt vate loquar. 
Vel potius et alia iminc dictis adjielamas, quorum 
vel teurnisse (uitaxat, asimis lucrum — attulerit. 


Inter inhuicos meos  enivereos consetui, Factus 
sum eis ludibrium, et pedihus eorurn proteror,adeo- 
que dirum nvne os ipsis diduetum est, quod ab- 
sorbere me properat. Auticipet, queso, nanus 
tua, quo me servet, ue leonis inslar rapiat animam 
meam, nusquam exsistente, qui liberet, quive ser- 


οὐκ ἔστιν ἐν τῇ σαρκί μον" εἰρήνη τῶν ὀστέων μον D' vet, Nou ulla est in earne mea sanitas. Pax ossibus. 


μακρὰν, xoi τῶν μυελῶν αὐτῶν ἄπεστε τὸ ἐρεβεῖν. 
Πάντα δὲ τἀμὰ τἀραχή. Πάντα νόσος" καὶ ἡ δλ- 


πὶς, τὸ παριμύθιον τῶν δεινῶν, μικροῦ δεῖν me- 


ριΐρηται xol ὀπύλυλεν, ἐμοῦ προκαλσυμένου τὰ 
«τῶν χαχῶν αἴτια, ᾿Αληθῶς γὰρ ὑπερῆρε τὴν χέ- 


φαλὴν μου τὰ ἐν ἀγνοΐφ, καὶ ῥτῆνμίχ, xal καιριχῇ 


αυντυχίᾳ, xaX ἔτι γνώσει, καὶ σπονδῇ, καὶ θέσει 
ἡμαρτημένα μοι" χαὶ τοῦτό βόι γέγονε τὸ δεινὸν 
ἀπὸ προφώπου τῆς ὀργῆς, xal ἐγχαναλείψοως, xoi 
ἀποστροφῇ: cou, ἀκὸ προσώπον τῆς ἀφροσύνης 
pou, δι᾽ ἣν μοι καὶ οἱ μώλωπες προσώζεσαν 
ἤδη, καὶ σέσηπε τὰ τραύματα τῆς ψυχῆς. 

Φεῦ μοι! τάλας ἐγὼ, ὅτι σοῦ τοῦ ἀγαθοῦ ἡἠλλαξά- 
pv κάχιστᾳ ἔργᾷ, ὧν ἐμοὶ προντ,οιδομένων χατῃ- 


meis procui abest, οἱ ipse neulke requiete ca- 
rent. Omnia mea nonnisi perturbatio, nobnisi mor- 
bus: et spes, malorum remedium, propemodum 
ablata mihi periit, dum ipse malorum causas ar- 
cesso. Nam vere transcenderunt caput meum, qna 
per ignorationem; ei socordiam, et rebus ita fe- 
rentibug, atque etiam ex animi scientia, siudio et 
proposito commissa sunt : totumque πιδί lioc ac- 
cidit mibi ἃ facie ira tus, ac desertiouis, et aver- 
sionis; itidemque a facie stultitie mex, propter 
quam οἱ cicatrices 668 foetent!, οἱ Sauimi moi vul- 
nera putruerupt. 

Hei mibl misero, quod tecum, qui bonus es, pe» 
sima facinora commutavi : que wihi deturpt 


1 MANUELIS PAL.FOLOGI 


m adhzerescun!, quidasm rei norim mos velut Δ σχυμμένι», τί δὴ τῶν λυμαενομένουν οὗ προσκιτῶ. 


glutiga!um fuit ἢ Quippe facinus improbum Βοσἃ 
Initauir, ipsumque malam gravios efficit Enim- 
ro valde miserahilia sunt, que diximus: al 
[ssa propter mulutadinem, miserabiliora. QuoJ- 
e mirum quantam habeal virium, ad eszeitan- 
m iu aniwis desperatiomem, quis proferre sine 
cryunis possit * Volens perpeino labor, et humi 
cere volo. in morem eoram quz inanima sant, 
uo quid ossecro. lamentabilius * Causa vero ma- 
fum meorum, qua me prorsos miserum reddidi , 
Jod ad ie, juvare paratum, accurrere molo: 
"0 potius modis omnibus te fugio, qui me nut!a 
on ratioue servare quaris. Quapropier ex me 
s? malum loc et morbus oritsr: dam animi 


luntas segnis est ad revocationem, δὰ Ispsum D 


rm livis. 


Merito me saue deploret vel invidus quispiam 
t infestus ; cnjus tam. belle comparatz res sunt, 
1 apimus meus e:jaur. deterius affectus. sit, quam 
:e meum videre corpus desiderari. At'amen eon- 
ipienda mibi fiducia propier te, sperandaque de 
Jlute mea ineliora, propter quam admirabilia qua- 
lam, et borroria plena, partim  peregisti, partim 
ustingisli. Quippe meum scilicet est, ac pravitatis 
uez, delinqnere; tuum. vero, Domine, qui Deus 
s el liomo, tuzque. clemeutiz, misereri, manum 
Mrrig-re, recuperare , servare: qui quidem et 
h stum. (uorum causa in cruce inorfem obiisü 
[rein horrendam) , et cum Patre tuo. colloquebaris 
isorum carnificum causa et conviciatorum, eo 
ipso tempore, quo ab illis, in. te debaccbantibus, 
uccidebaris. 

Praeter hxe omnia, tuam quod extollit, oria:que 
clementia, istud est. Quemadmodum enit pro 
creatis commusiter omnibus, sic etiam pro quo- 
libet ex. omnibus, partim ignominia te af&fien- 
tibus, et ad irsin provocantibus per transgressTo- 
Dem mandatorum tuorum, partim creata malosque 
genios pro te colentibus, conviciis, εἰ injuriis, et 
cruciatibus, et morti temet Ipsum tradidisti ; ac 
morte tua servasti, quod in te. quidem est, omnes 
omnino bomines ; non eos duntaxat, qui ante ad- 
ministrationem in terrís tuam exsiltere (nam et 
illorum animas, in orco detentas, 
deifilcata profectus eo manumisisti, Servator, quot- 
quot te scilicet agnoverunt), verum etiam ex Illo 
qui tempore hucusque nati sunt, et 4} deinceps 
nascentur. Tu enim heri, et hodie idem ea, et in- 
finitis saeculis. . 

Quapropter ez indicatis colligitur, par esse 
modis omuibus, ut propter factorum quidem scele- 
ritatem, nimium certe; progressam, desperata pror- 
sus salutc, ne os quidem aperire, linguam movere, 
proferre quid audeam : propter te vero bonitatem- 
que iom, que magna, qua ineffabilis, qu:e in- 
comparabilis, quze reapse tum abyssus, tum gnrges 
quidam) est, et dequa quidquid boni quis dixerit, 
Wut diguitaten ipsius congistil, quani universa 


)$z8:; Kaxf vip πράξει τὸ βλάπτον ἀπολουθεῖ͵ κὲ 
«ὸ δεινὸν ἐργάζεται χαλεπώτερον. Ἰξάνο μὲν ὧν 
ἐλεεινὰ καὶ τὰ εἰρημένα" τὰ δὲ παρεθέντα bà ἡ 
Ἡλῖθο; ἐλεεινότερα" καὶ ὃ δεινὸν μεθ᾽ ὑπερίως 
ἀπόγνωξιν ἐμποιῆσαι τοῖς λογισμοῖς, «f; ἂν dh 
χρυτὶ φθέγξαιτο; Ἔχων γε πίττω διτινεκῶς, πὲ 
χεῖσθαι θέλοδο δίχτν ἀψύχων οὗ «ἴ σχετλιώτερμα: 
Αἴτιον δὲ τῶν ἐμῶν κακῶν, ip δὴ καὶ «oi; En; 
ἄθλιον ἐμαυτὸν ἀπέφτνα" σοὶ τῷ βον θεῖν Lp 
οὐ προϑδραμεῖν βούλομαι, μᾶλλον CÀ χαὶ φεύτωῳ δι 
τάντα τρόπην,͵, πανταχῶς μα ciui ζητοῦντα.. 07 
xoüsv ρτ μοι τὸ δεινὸν χαὶ τὸ xxxi; ἔχειν γί" 
«ται, νωθρᾶ: τέ οὔογτγς τς προαιρέσεως iz 
γαχλτῆζναι, χαΐτοι σπουδαίας χαταδεὔλ᾽ σθαι. 


Θρηνείτω δὲ με διχαίως καὶ Báexavéc τις 'ᾶνϑρυω- 
πος. xai μισῶν, εἰ δὴ τὰ χα τ᾿ ἐχεαυτὸν διεθέμην 
οὕὔξω καλῶς, ὡς καὶ ἐν χείροσιν εἶναί μου τὴν v» 
χῃν, ὃ ἐχεῖνος ἂν ἐπεθύμησε τοὐμὸν θεάσασθαι σὼ- 
pz. Ἰρὴν καὶ θαῤῥττέον γε διὰ σὲ, χαὶ ἐλεισείον 
τὰ χρείττω περὶ τῆς ἐμῖς σωτηρίας, δι᾽ fiv τὰ θ2.- 
pastà χαὶ φρίχτς γέμοντα πράγματα τὰ μὲ" εἰρ- 
γάσω, τὰ δὲ ὑπέσττις. Ἐμδν γὰρ δήπου, χαὶ τὶ; 
ἐμῆς φαυλότητος, ἁμαρτάνειν" σὸν δὲ xal φ:}λ:»- 
θρωπκίας τῆς σῆς ἐλεεῖν, καὶ χεῖρα δρέγειν, χοὶ 
ἀναχεᾶσθαι, xaY σώζειν, θεάνθρωπε Κύριε" ὃς vt 
xoi ὑπὲρ ἔχϑρῶν ἀπέθνησχες ἐπὶ τοῦ σταυρ᾽ῦ 
(πρᾶγμα φριχτὸν) χαὶ διελέγου πῷ σῷ lla: 
«ὧν διμίων ἕνεκα, xal τῶν δδριστῶν, ἐν αὐτῷ 
τῷ παροινεῖσθαι xai σφάντεσθαι πτρ᾽ αὐτῶν. 


Π:ρὰ πάντα δὲ ταῦτα τὸ τὴν φιλανθρωπίαν τὴν 
σὴν ἐξαῖρόν τε xat χοσμοῦν ἐκεῖνο ἂν εἴη ἡ Ὡς γάρ 
ὑπὲρ πάσης χοινῇ τῆς κτίσεως, οὕτω καὶ ὑπὲρ ἐχά- 
στον τῶν πάντων, τῶν μὲν ἀτιμαζόντων σὲ τὴ 
παροργιζόντων τῇ παραδάσει τῶν ἐντολῶν σου, 
τῶν δὲ τῇ χτίσει καὶ τοῖς δαίμοσιν ἀντὶ σοῦ λατρευ- 
ὄντων, καὶ λοιδορίαις, xal ὕόρεσι, xal παθήμασι, 
καὶ τεθνάναι σαυτὸν ἐξέδωχας, χαὶ ἔσιοσάς γε 59 
σῷ θανάτῳ, τὸ κατὰ σὲ, ἑξῆς τοὺς πάντας ἄνθρι'- 
πους" οὐχ ὅπως τοὺς πρὸ τῆς οἰχονοκίας τῆς αἷς 
(καὶ γὰρ καὶ τὰς ἐχείνων ψυχὰς ἐν ἄδου χεχρατη- 


ipse eum anima D μένας αὐτὸς ψυχῇ τεθεωμένῃ παραγενόμενος ἄπη.- 


λευθέρωσας, Σῶτερ, τὰς ἐπεγνωχυίας σὲ λέγο), 
ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τοὺς ἔχτοτε xal ἐς δεῦρο γεγεν- 
νημένους, καὶ τοὺς ἀπὸ τοῦδε γεννησομένους. 
Σὺ γὰρ χθὲς, καὶ σήμερον, ὁ αὐτὸς, καὶ εἰς τοὺς 
αἰῶνας. ᾿ 

Ὅθεν δὴ συνάγεται ἐχ τῶν εἰρημένων πρέπον 
εἶναι παντάπασι διὰ μὲν τὴν τῶν πράξεων βὄΞξλυ- 
ρίαν εἰς ὑπερδολὴν ἐξενηνεγμένην, ἀπογνόντα με 
τὴν σωτηρίαν εἰς τέλος, μηδὲ γοῦν διᾶραι στόμα, 
κινῆσαι γλῶτταν, καὶ φθέγξασθαί τι τολμῆσαι" διὰ 
δὲ σὲ, χαὶ τὴν σὴν ἀγαθότητα, τὴν πολλὴν, τὴν 
ἄφατον, τὴν ἀνείχαστον, τἣν ὄντω: ἄδυσσον xal 
βυθὸν (περὶ ἧς & τί τις ἂν εἴποι τῶν͵ ἀγαθῶν, εἴσω 
αἰπτε: «o. χαθήχοντ᾽ σθαι μὴ δυναμένης 


*69 


PRECES MATUTIN.£, 


570 


πάσης λογιχῆς φύσεως), τῶν χρηστοτέρων iint A natura rationis particeps assequi nequit, animo spes ' 


δων τὴν ψυχὴν ἐμπεπλῆσθαι καὶ διὰ μὲν θάτερον 
ὀδυνᾶσθαι, θατέρῳ δὲ ἐλπίζειν, xol vat; ἐλπίσιν e5- 
φραίνεσθαι. 

Σὺ γὰρ ὁ ποιμὴν ὁ χαλὸς, 6 τὴν ψυχήν σου θεὶς 
ὃπὲρ τῶν προδάτων, ὁ μὴ θέλων τὸν θάνατον τοῦ 
ἀιαρτωλοῦ, ὁ εἰπὼν, Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται 
ὑμῖν, Καὶ μὴ μοι, μόνε φιλάνθρωπε, μόνῳ γε τῶν 
πάντων ἀνθρώπων, ἐν τῇ ὀργῇ σου συνέβῃς τοὺς 
οἰχτιρμούς σον, ὃς δὴ φανερῶς ἰσχυρίζου διὰ 
Ἥταϊου τοῦ θαυμαστοῦ σου προφήτου xa αὐτὸ τὸ 
μητριχὸν ἀποχρύψαι σπλάγχνον τῇ πρὸς τοὺς ἀεὶ 
σχληροὺς καὶ ἀπειθοῦντας ἀγάπῃ " ἀλλ᾽ εἰς σεαυτὸν 
᾿Ιδὼν, xai τὸν ἀπόῤῥητον ἔρωτά σου τὸν εἰς ἐμὲ, 
αὐτὴν ἐχείνην τῶν ἀνεξερευνήτων χριμάτων σου 
τὴν χρηστότητα, fj σε χατέγαγεν ix. τῶν οὐρανῶν 
ἀμεταδάτως ἐπὶ τὴν γῆν ὑπὲρ σωτηρία: πάντων 
ἀνθρώπων μονονουχί σε μισούντων, δέξαι τὴν 
ἀθλίαν ψυχήν μου, αὐχμῶσαν, ῥυπῶσαν, ἐσπιλω- 
μένην, μεμολυσμένην, εἰς τὸ πέλαγος τῶν σῶν 
οἰχετιρμῶν ἑαυτὴν 
“ξουσαν. 

Μὴ γοῦν ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σὸν ἀπὸ τοῦ 
ταιδός σον, μηδὲ ἀπώσῃ τὸ σὸν πλάσμα, μηδὲ χα- 
ταδέξῃ γενέσθαι τὴν σὴν εἰχόνα παίγνιον Ett δαι- 
μόνων, εἰχῇ φθονούντων, ἔχων γε παραιτουμένην 
ὑπὲρ ἐμοῦ τὴν ἀνεξιχνίαττόν σου μαχροθυμίαν, 
ὑπερφυεῖ ἀγαθότητι ἐχτεταμένην εἷς ἄπειρον" δι᾽ 
ἣν οὐ διιστᾷς μοι τὴν γῆν, οὐδὲ χεραυνοὺς χατα- 


ὑπὲρ χαθάρσεως ἱἐπιῤῥί- 


meliores concipiam : utque, propter illud alterum 
doleam, hujus vero causa sperem, ipsaque spe 
meipsum exhilarem. 

Tu enim pastor ille bonus es, qui animam taam 
pro ovibus ponis, qui non vis mortem peccatoris, 
qui dixisti : Petite, ac dabitur vobis. Noli, qu:eso, 
qui solus clemens es, erga me solum 'inter om- 
nes bomines, in ira tux miserationes tuas clau- 
dere : cum per admirabilem illum vatem tuum 
Isaiam manifesto affirmes, materna qnoque viscera 
longe superari ab amore tuo erga perpetuo duros 
et inobedientes : sed oculis in teipsum defixis, et 
jn a»morem erga me tuum ineffabilem, ipsamque 
judiciorum tuorum non perscrutabilium benigni- 
tatem, qux te de coelis in terram citra commuta- 
tlonem ullam Jocorum deduxit, propter salutem 
omnium bominum, ;modo non odio te prosequen- 
tium, recipe miseram animam meam, squallentem, 
sordidatam, maculatam, inquinatam, seipsam lu- 
sirationis consequende eausa in miserationum 188- 
rum pelagus abjicientem. 

Ne faciem tuam avertas a famulo tuo, neve 
figmentum tuum rejeceris, nec permiseris imagi- 
nem tuam fleri amplius ludibrium malorum genio- 
rum, absque causa invidentium ; eum habess de- 
precantem pro me longauimitatem tuam non per- 
vestigabilem, immensa bonitate porreetam Ih infi- 
nitum : propter. quam mibi terram non vis dehi- 


πέμπεις, δίχαιον ὄν, ὡς πάντας τοὺς ἐν ἁμαρτίαις C scere, nec in me fulmina torques, uti facere jure 


βεδοημένους ὑὁπερελάσαντι. 


Ταύτης δὴ σε δυσωπούσης, οἰχτίρμον, tfc 
ἀνεξαγγέλτου μαχροθυμίας, ἐλέησόν pe, ὃ μᾶλ- 
λον χαίρων τοῦτο ποιῶν τῶν δεχομένων ᾿τὸν 
ἔλεον. 

Καί μοι χἄχεῖνο χορήγησον, τὸ σοὶ μὲν βουλεύσα- 
σασθαι, ἐμοὶ δὲ πρέπον ἐργάσασθαι, δυνατῶς οὐχ 
ἔχοντι πρὸς οὐδέτερον" ὅτι μοι χαὶ νοῦς ἐχλέλυται 
πάγαι, καὶ διόλωλεν ἰσχὺς πνεύματος, εὐεχτούσης 
τῆς σαρχὸς, καὶ βαρυνούσης ἀμφότερα. Δὸς δὴ διά- 
νοιαν ἀληθῆ, δὸς δὴ βούλησιν, δὺς πᾶν ὅ τι μέλλει 
φῶς ἔσεσθαι λογισμοῖς, τυφλώττουσι πάθεσιν * ὥσνε 
πρὶν εἰς γὴν ἀποστρέψαι θανάτῳ, ὃς ἐγγύς πον νῦν 
ἔστιν ἴσως, ἀλήχτῳ δρόμῳ παραγινόμενος, πρὸς οὲ 
τὴν ζωὴν ἐπιστρέψαι ἐν ἑἐ πιγνώσει τοῦ βελτίονος, 
"λγγέλῳ πιστῷ, φύλαχι, τὴν ἐμὴν παραχατάθου 
ψυχήν. 

Χάριταί μοι, βασιλεῦ μου καὶ Κύριε, πᾶσαν ταύ- 
τὴν τὴν ἡμέραν, xal τὸ λοιπὸν τῆς ζωῆς μον, ἐν 
ἀνραιφνεστάτῃ πίστει, καὶ γνώσει, xal μετανοίᾳ, 
εἰρήνῃ τε τῇ σῇ, xal εὐχαριστίᾳ διελθεῖν, χρῆσθϑαϊ᾽ 
τε δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ λογισμῶν, πράξεων, 
Ὑλώττης, σὺν αὐτομεμψίᾳ καὶ μετριότητι. “Ἄνες, 
ἄφες, συγχώρησον, ὁ μόνος τοῦτο δυνάμενος, ὅσα 
δε παρώργισα καὶ καρεπίχρανα, Κύριε, ὅσα σοι 
προσέχρουσα, xa ἑκὼν fj ἄχων ἐξήμαρτον ἀπὸ παι- 
δὲς ἄχρι νῦν ἐν ἔργῳ, ἐν λόγῳ, ἐν διανοίᾳ, καὶ 
πκάση μο. τῇ αἰαθήσει, παντὶ xa:po τε xal πάσῃ 


poteras, cum omnes in peceatis famosos przter- 
gressus sim. 

Hac igitur exorante te, o misericors, inenarrabili 
longaminitate, miserere mei, qui gaudium majus 
impertiendo misericordiam percipis, quam illi ipsi, 
qui misericordiam consequuntur. 

. Hoc ctiam mihi largitor, ut tibi grato deliberem, 
et medecentia peragam, cum ipse neutrum prazestoro 
possim. Nam et mens mea jamdudum elanguit, 
et vis spiritus periit, dum caro nitide curata luxu- 
riat, et ambo deprimit. Da veram iutelligentiam, 


-da voluntatem, da quidquid allaturum est aliquod 


lun:en cogitationibus, qux» propter affectus. cxcu- 
tinnt : ut prius, quam iu. terram morte revertar, 
qu: perpetuo cursu accedens prope nunc fortaswis 
abest, in ejus agnitione, quod melius est, ad te, 
Qui es ipsa vita, me convertam. Angelo fdeli custo- 
dique committe animam meam. 

Largire mihl, mi rez atque Domine, (etum wi 
hesc diem, quodque mihi vitm reliquum est, in 
sineerissima &de, οἱ agnitione, et resipiscentia, 
peceque tua, et gratiarum aetiong exigam : utque 
justitia et veritate utar in cogitationibus, factis, 
lingua, cum reprebensione mei ipsius et modestia. 
Dimitte, remitte, condons, qui solus hoc facere 
potes, quidquid a me profectum, te provocavit ad 
iram et exacerbavit, Dowine : quocunque teoffendi, 
quidquid a me sponte, vel non sponte peccatum est 
8 puero in liinc: ^, dicto, cogitatione, quqvig 


971 


MANUELIS l'AL/EOLOGI a 


sensu meo, dum quovis tempore, quavis hora con- A ὥρᾳ τὴν ἐναντίαν τῶν ἐντολῶν σου δρυμῶν, ὠς» 


tario waudali« (uis itineic perrezsi, eteo saae 
modo, quo uullus unquam bominum, ac ne nunc 
quidem : non semel, non per vices, nou brevi tem- 
pore quodam, Loc malo commisso, sed universa 
viia mea perpeiuo in lrratione tui. consumpto, 
quasi si de ladustila vitiis imbzrerein. 

Vindiesa me, praepotens et benigne Domine, om- 
nipoteuti tua vi atque. inanu, ab omni malo tem 
animi, quam corporis, ab anxietate, dolore, am- 
Litione immodica, metu, confidentia, contentione, 
80 8i quid est bis affue ; ab illorum oblivione, quae 
recordan.ia veniunt ; ab eorum recorlatione, quo- 
rum me cblitum oportuit ; ab imaginastione nora, 
et cogitationis figmento, magna stultitia. referto ; 
«b anticipatis opinionibus non Hhenestis, neque 
bonis, liaginationi jamdndum impressis et inhz- 
rentibus ; a vitiosa prsvaque cousuetuline mea, 
r! voluntate, et. babitu ; ab. b :stium tam aspecta- 
lium, quam | inaspeeiabilium maleficio et aggres- 
&ioume. Ad summam, libera me de imlevillitate 
luti bujus, et propensione ad vitia. 

Dux esio mcus in via tua, ct ambulabo in veritate 
tua, lusirue mo, Que ut τοί 181} paream : quando 
tu Deus meus es, abutero mavis mese. Lapsus in 
periculo eoustitutum, sustenta ; iuclinatum animo, 
erige ; impulsu multorum malorum pracipitan- 
tem, resusciia: segnem animum excitans, mem- 
bris quoque robur addito, prz debilitate de rever- 


δεὶ; ἀνθρώπων οὐδέπω xal νῦν“ οὐχ Kxat, ei b 
μέρει, οὐδ᾽ ἐν βραχεῖ τινι xpSwp τοντὶ τὸ χα χὸνἐβ. 
γασάμενος, ἀλλ᾽ ὅλον μον τὸν βίον διὰ παντὸς d; 
παροργισμόν σὸν καταναλῶσας, ὥσπερ diggde 
μούμενος τοῖς χαχοῖς. 


Ἑξιλοῦ με, δυνατὲ καὶ φιλάνθρωπε Κύριε, d 
φαντοχρατοριχῇ δυνάμει τε καὶ χειρὶ, παντὸς xs- 
χοῦ καὶ ψυχικοῦ, καὶ σωματιχοῦ, ἀκηδίας τε xz 
λύπης. xal φιλοτιμίας ἀκαίρου, φόδου, θράτους, 
ἔριδος, καὶ εἴ τι τούτων ἔχεται 25027, ὧν Gri pe 
μνῆσθαι" μνήμης, ὧν προσῆκεν ὃ π:λελῆσθαι cov 
τασίας λυμαινομένης, καὶ ἀναπλάσματος Óawols;, 
πολλῆς ἀφροσύνης γεμούσης, ἀπὸ προλήψεων ὦ 


B χαλῶν οὐδὲ ἀγαθῶν, ἐντετηχνιῶν καὶ ἐγχκαθημένυν 


αὐτῇ πόῤῥωθεν τῆς φαύληφ μου καὶ πονηρᾶς σὺν» 
τθείας, καὶ γνώμης, καὶ ἕξεως " τῆς τῶν ἀοράτυν 
χαὶ ὁρατῶν ἐχθρῶν χαχουργίας καὶ kzi0£seu;. T 
πᾶν εἰπεῖν, ῥῦσαί με τῆς ἀσθενεΐας τοῦ «wie 
τοῦδε, xal τῆς ἐπὶ τὰ φαῦλα ῥοπῆς τε καὶ προο!- 
ρέσεως. 

ὋὉδήγησόν με ἐν τῇ ὁδῷ σον, καὶ πορεύσομαι ἐν 
«fj ἀληθείᾳ σου. Δίδαξόν με τοῦ ποιεῖν τὸ θέλημά 
σον, Ὅτι σὺ εἴ ὁ θεό; μου ἀπὸ γαστρὸς τῆς ya 
«ρός μον. ζαταπεπτωχέναι χινδυνεύοντα ὑπάνεχε" 
χκεχλιμένον τὴν γνώμην ἐπανόρθου. ὯὩθισμῷ πολ- 
λῶν δεινῶν χετενηνεγμένον ἀνάστηφον ^ καὶ τῆς 
Ψυχῆς τὸ ῥάθυμον διεγείρων, τίθει καὶ τόνον τοῖς 


sione desperantibus. Gravioribus animum curis C μέλεσιν, ἀπειρηχόσι πρὸς τὴν ἐπάνοδον. Φρ:ντίδων 


expedias, quae ame suspicere uon sinunt ; et. vim 
ejus ig:eau divinioribus meditstionihus accen- 
dens, alas ipsius per spem repositarum in altera 
vita voluptatum leviores cíficiag. 


Sco me magna petere, maxima promeritum 
mala ; verendumquo, ne te amplius ad iram provo- 
cem, n'mium petendo, Sed peccatores iuvitatum 
venisti, sed petent;um pre«es. anticipas, sed ma- 
jorem, quam res petitae sint, gratiam largiris, sed 
omnium salus a clementia tua pendet, Nam. absque 
te, qui grateito boua suppeditas, nihil a quoquam 
egregii przestari potest. Tuum hioc verbum est, Scr- 
v4tor, qui et adfuturum te prowislati, necdum ora- 
tonc precantium finita. 


Quare eut ita bonus sis, ita liberalis, et muni- 
ficus, ita bonis ex temetipse perpetuis soatens 1. 
zquam Gier, ut deprecanti culpa delieteruih, 
absqnae mors non ignoscas iode, sed etjam gratiae 
Quai participeuir facias. Esthoc iu. moro tibi, facti- 
jai jóm id coBtnse, ab ipsis usque rerum 
primerdis, 

Quapropter oculis in te ὠε εἰς, et ia tue bonitas 
8$ infinitatem ( hiec autem vel lapideum moveriut 
animum, ot ejus linpetrands eausa ad [0 acocdet )y 
justo metu. jure liberates, offerre tibi ansus sun 
matitinam bane celebratienem εἰ professionem fulei, 
tov gratiarum actione et confessione, te obse- 


μὲν αὐτὴν ἀπάλλαττε τῶν ἐμδριθεστέρων, μηδὲ 
διδουσῶν ἀνανεῦσαι. τὸ δὲ πυρῶδες αὐτῆς ἀνά- 
$0» ταῖς θειοτέραι; μελέταις, τὸ πτερὸν αὐτῇ 
χούφιζε ταῖς ἐλπίσι τῶν ἀποχειμένων ἀπολαύ- 
ὄεων. 

Ο᾽δα μεγάλα αἰτῶν, μεγίστων ὧν τακῶν ἄξιος" 
xai ὅστι δέος, μἢ προσπαροργίσω τῇ ὑκερδολξ τῶν 
α'τήσεων. ᾿Αλλ᾽ ἁμαρτωλοὺς καλέσων ἐλήλνθας, 
ἀλλὰ φθάνεις τῶν αἰτούντων τὴν δέησιν, ἀλλὰ παρ- 
ἐχεις μείζω τῶν αἰτουμένων τὴν χάριν, ἀλλ᾽ ἡ σω- 
τηρία πάντων τῆς φιλανθρωπίας εἷς σῆς ἤρτηται. 
Χωρὶς γὰρ σοῦ τοῦ προῖχα παρέχοντος τἀγαθὰ οὐδ᾽ 
ὁτιοῦν τις δύναται τῶν δεόντων ἐργάσααθαι. Σός 
ἐστι, Σῶτερ. 6 λόγος, τοῦ χαὶ πλρεῖναι ὑπετχημέ- 
νου, μήπω τέλος εἰληφότος τοῦ λόγου τῶν δεο- 
μένων. 

Ὥστε οὕτως ὧν χρηστὸς, οὕτω μεγαλόδιυρἪς τὲ 
καὶ πλουσιόδωρος, οὕτω βλύξων οἴχοθεν ὅ τί περ 
ἀένναον ἀγαθὸν, δίκαιος ἂν εἴης παραιτον μένῳ ἐφ᾽ 
οἷσπερ ἥμαρτον, «phe τῷ συγγνῶναι xal κοινωνῆ- 
σαι τῆς παρὰ σοῦ χάριτος, μηδαμῶς ἀναδαλλόμε- 
νος. ElwÜóg σοι τοῦτο, καὶ συνεχῶς πραττόμενον 
ἄνωθεν. 

Ὅθεν ἀπιδὼν εἷς τὰ σὰ, χαὶ τὴν ἀπειρίαν «ἧς 
aie ἀγαθότητος (χινήσεις δ᾽ ἂν ταῦτα ψυχὴν λιθί- 
v» ὑπὲρ αὐτῇ ἐθελῆπαί σοι. προσελθεῖν), διχαί" 
φόδον δικαίως ἀπαλλαγεὶς, τετολμηχά Got προσ- 
φέρςιν ταντηνὶ τὴν ἑωθινὴν δοξολογίαν τε xal ὁμο- 
λογίαν τῆς manens αὺν εὐχαριστία χαὶ ξξομολυγή- 


m 
L 
ἐ 


5:3 


PRECES MATUTIAX.E. 


Jm 


σει" δεόμενος, φιλεύσπλαγχνε Κύριε, ἐλέους τν- À crasus, benignissime Domine, misericordiam ut apud 


χεῖν παρὰ col, τινὶ μεταμελείᾳ σοι xposspyó- 
μενος. 
Καὶ οὐ γε, βασιλεῦ ὑπεράγαθε, ἄσμενος τὴν 


V ὁποιανοῦν ἐπιστροφὴν δέξαιο τῆ: ἐμῖς ἐλεεινότη- 


- "* ΒΒ a 


τος, καὶ χορηγήσαις τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων μετάνοιαν, 
«ἣν σοὶ xal φίλην, καὶ ζητουμένην' καὶ χατευθύ- 
vato τὰ διαδήματα τῆς ταλαιπώρου ψυχῆς poo ἐπὶ 
«τὰς τρίδους τῶν ἐντολῶν σου, xal ἀξιώσαις τὸν σὸν 
οἰκέτην χατὰ τὸ σοὶ εὐάρεστον πολιτεύσασθαι, μὴ» 
κέτι ἐμαυτῷ, ἀλλὰ σοὶ μόνῳ ζῶντα» χαλλίστοις t6 
ἔφοδίοις τῶν ἐνθένδε συναπελθέδϊν τοῖς ζωοποιοῖς καὶ 
ἀχράντοις σου μυστηρίοις " καὶ τῆς τότε ἐπηρείας 
«ὧν χαιρεχάχων δαιμόνων ἀπαλλαγῆναι, χαὶ ἀχα- 
“ἀκρίτως παραστῆναι τῷ φοθερῷ βήματί σου 

Ναὶ, Χριστὶ Ἰησοῦ μον, ἑπάχουσόν μου, τὸ τί 
σε δέον ἐργάσασθαι, οὐχὶ τὸ εἰ καθεῖν ἐμὲ, λογισά- 
μενος, χρησάμενός μοι δὴ θεϊχῶς, ὁ μόνος ἀγαθός 
τε καὶ ἀναμάρτητος. Ὡς αὐτὸς ἐπίστασαι͵ σῶσόν 
με, μηδὲν παρεὶς τῶν εἰς τοῦτο φερόντων, ὃ δὴ βε- 
δαίως: ἐλπίζων, οὐ δι᾿ ἔμξ τὸν τοϑούτοις xol τηλι» 
κούτοις βεδυθισμένων xaxolc, ἀλλὰ διὰ τὴν ἄφατόν 
σου χρηστότητα, τὴν τοῦ παντὸς ἐλπίδα, ἀνυμνῶ, 
δοξολογῶ, μεγαλύνω σὲ, καὶ τὸν Ἡ τέρα τὸν σὸν, 
σὺν τῷ παναγίῳ σον IIve3yat: εἰς τοὺφ αἰῶνας. 
᾿Αμήν. 


te impetrem, qui cum poenitentia quadam ad te ac- 
cedo. 

Tu quidam, Rex optime, propiüus miserabilis 
persone mem qeslem qualem conversionem ad- 
míttito, et ut facilis ipsis resipiscam, concedito , 
qualem tn pornitentiam: et. amas et requiris. Si- 
wm serumnost animi mel greseus ad semitas man- 
datorum tuorum dirigas, prsesstareque digneris, ut 
servus ego tuus, pront tibi placnerit, me geram, 
mon amplius mihi, sed tibi soli vivens: utque 
pulcherrimo viatico, vivificis et puris sacramen- 
[15 tuis instructus hinc migreim , et ab incidente tunc 
dzxmonum, malie: gaudentium, tentatione liberatus, 
absque dammatione tremendo tribunali tuo sistar. 

Etiam, mi Christe Jesu, exaudi me, quid te face- 
re, non quid me perpeti par sít, reputans ; meque 
divino more tractans, qui solus et bonus es, et om- 


, his labis expers. Serva mo, prout ipse servandum 


nosti', nihil eorum qua meam ad salntem pertinent, 
omittens. Quod sane futuram Ériniter. spersus, non 
propter me, talibus Δὲ 13n'is malis obrutum, sed 
propter ineffahilem bonitatem tnam, qua totius uni- 
versitatis spes est , hymnis celebro, collaudo, ex- 
tollo te, Patremqué. tuam, eum santíssimo Spirito, 
seculis infinitis. Amen. 





.AAAH TOY AYTOY EYXH EOOGINH. 


EJUSDEM - ἘΣ 
ALLE PRECES MATUTIN.E. 


Ἐὐχαριστῶ σοι τῷ Θεῷ xat Πατρῖ, σὺν τῷ. povo- ὦ Tibi Deo ae Patri gratias ago, Cütti ;unigenita 


γενεῖ σον Υἱῷ, xal τῷ παναγίῳ σου Ἠνούματι, ὅτι 
μαχροθυμήσας xal παριδὼν τὸ 10300; τῶν παντοδα- 
κῶν μου χαχῶν, ἐξίωσάς με τὸ φῶς ἰδεῖν τὸ ἣλια- 
xv, καὶ ix τούτου μου τὸν νοῦν ἀναχθῆναι τὸν 
ἑσχοτισμένον vol; πάθεσι, πρὸς ἔννσιᾶν devo τοῦ ἀλη- 


: θινοῦ καὶ ἀνεσπέρου φωτός * xai δέδωχας τὴν δέησιν 


ἐχχέαι με πρὸς σὲ, καί σοι τὰς θλίψεις ἀπαγγεῖλαι, 
καὶ τὰς ἐφέσεις, τῷ ἔτι λαλοῦσιν ἡμῖν παρεῖναι, [χαὶ 


θυροχοπ’ῦσιν ἀνγίγειν ἐκαγγειλαμένῳ. 


Δὸς οὖν, κανάγαθε Δέσποτα, ἄφροντιν εἶναι «ob 
λοιποῦ, σοὶ τῷ χαλῷ χυδερνήτῃ τοὺς τῆς ζωῆς 
μου οἴακας ἐγχειρίσαντᾳ * καὶ ἢ ψυχή pow χολλη- 
θήτω ὀπίσω cou, ὅπως; ἀντιλάδοιτξό μον ἡ 6:- 


ξιά του. Ὁδήγησόν με ἕν τῇ ὁδῷ σοῦ, xal πορεύ- D 


σομαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ σον. Δίδάξόν pe, πῶ; ἂν διεξ- 
ἀγοιμι καὶ ἐμαυτὸν, καὶ τοὺς bx ἐμέ. Ῥτήριξον 
εἰς τὴν χαρδίαν τοῦ δούλου δου τὸν εὐφρόσννον Q7- 
60v σου" ᾧ υς xa! κοὺς τὲν ἀγάκην τὴν σῆν, σὲ δὲ 


Filio tuo, et sancto tuo Spi?ítu, quod usus toleran- 
tia tua diuturna, et. comvivens ad. omis generis 
malorum meorum mtiltitudinem, aspiciendze jucis 
solaris facultatem mibi concesseris ; per quam mens 
mea, vitiorum obducta caligine, subveheretur ad 
intelligentiam. tui, qui vera et inoccidua fux es ; 
quodque copiam fecetis has ad te preces fundendi, 
et eerumnas ac desideria mea tibi axponendi; qui 
te nobis adhuc 'oquetitibes àffetarum | foresque pul- 
santibus apertaruim ptomisisil. 

De ighür, benighiesime, Bewile, caris nt. in po- 
sterum solutis ágan, tibi, gubernatori boio, vi-' 
ue tide clhvó permilso, Titi. meas aninius adl 
restat, ut (aa mihi opituletur dextera. Dus esta 
meus in vita tua, et ambulabo in veritate tus. [n- 
strue ine, quonam módo tam rmieipsum, quàm snh- 
ditos meos gubernare debosam, Hilarem illum me- 
ium tui constabilito ja corde servi tui, eodemque 
nie instruas, ut dileétou] (uz, vel tibi potius, qui re« 


IMAGO VERIS. 878 


ΕΒ] | | 
7" aMEXICEL—————————— ---ς---- - ----ἂξξςς------ςς-ς----- -----------.--- -- “-Ἑὀα---ἠ- Ξ------- ο----- -- - 124: 
τ EAPOZEIKON - | 
x . EN YeANTQ ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑΤΙ ΡΠΓΙΚΟ. 


IMAGO VERIS 
IN AULIO TEXTILI, OPERIS PHRYGII. 


ἽΠρος ὥρα, καὶ δηλοῖ τὰ ἄνθη, καὶ λευχὸς οὗτος A — Veris boc tempus est, et iadicio sunt flores, ac sere- 


ἀὴρ διακεχυμένος ἐπ’ αὐτὰ μάλα ἡμέρως. Διὰ τοῦτο 
Ψιθυρίζει ἐδὺ τὰ φύλλα, καὶ δοκεῖ χυμαίνεσθαί πως 
ἡ πόα, αὔραν δὴ τινα δεχομένη, φιλίαις ταύτην ὑπο- 
χινοῦσα ἐπιφοραῖς. Χάριεν ἰδεῖν. Ποταμοὶ δὲ ἤδη 
«αἷς ὄχθαις σπένδονται, καὶ ὁ πολὺς ἐπέχεται ῥοῦς, 
καὶ τὰ πρὶν πλημμύραις ἀφανιζόμενα τῶν ὑδάτων 
δπερφαίνεται, καὶ παρέχει χερσὶ θηρᾶσθαι τὰ παρ᾽ 
ἑαυτοῖς ἀγαθά, Τούτων lv τὸ χειρωθὲν ἤδη τῷ νεα- 
νίσκῳ ὃ ᾿'χατέχων τῇ λαιᾷ, χεχυφὼς ἡρέμα, καὶ 
συγχαθίσας, ὅσον μὴ τῷ ῥείθρῳ τοὺς μυκτῆρας βα- 
πτίσαι, τὴν δεξιὰν ἀψοφητὶ γυμνὴν τοῖς ὕδασιν ἐμ- 
δαλὼν, τὰ: ὃπὸ τὸ ῥόθιον χαράδρας διερευνᾶται, ψη- 
λαφῶν καὶ τοῖς δαχτύλοις τὰς τρώγλας, μή τι τῶν 
ὑδάτων ταρασσομένων τοῖς ποσὶ τοῦ veavíaxou, φόδῳ 
τῶν πατάγων ἐγχέχρνπται. Οἱ δὲ δὴ πέρδιχες yal- 
govot, τὴν ἀποδληθεῖσαν αὐτοῖς ἰσχὺν ὑπερδολαῖς 
τῶν πεφυχότων λυπεῖν, ἀπολαμδάνοντες ἤδη, ἀκτῖ- 
νος ταύτην αὐτοῖ; ἐπανασωζούσης, μηδὲν λυπούσης 
δι᾽ ἀμετρίαν. Ὅθεν δὴ σὺν εὐθυμίχ tol; ἀγροῖς ἐν- 
διαιτῶνται, χαὶ τὰ νοσσία πρὸς τροφὴν ἄγοντες, 
πρῶτοι ταύτης ἅπτονται, ἔργῳ δεικνύντες τὴν 
τράπεζαν. : Ὡδικοὶ δὲ ὄρνιθες τοῖς δένδρεσιν ἐγ- 
χαϑέμενοι, ὀλίγον μὲν ἅπτονται τῶν καρπῶν, τὸ 
πολὺ δὲ τούτοις τοῦ χρόνου εἰς τὸ ἄδειν ἀναλίσχε- 
ται. Κηρύττειν οἶμαι βούλεσθαι τουτοιοἱ τὴν φωνὴν, 
τὰ χρείττω παραγίγνεσθαι, τῆς τῶν ὡρῶν βασιλίσ- 
σης ἐπιλαμψάσης, καὶ λοιπὸν εἶναι αἰθρίαν μὲν ἀντὶ 
«ἧς νεφέλης, γαλήνην δὲ ἀντὶ τριχυμία:, χαὶ ὅλως 
ἀντὶ τῶν λυπούντων τὰ τερπνά, Πάντα καῤῥησιάζε- 
ται, xai αὐτὰ τῶν ζωῦφίων τὰ φαῦλα, ἐμπίδες, μέ- 
λιτται, τέττιγες, γένη τῶν τοιούτων παντοδαπά * ὧν 
τὰ μὲν τῶν σίμδλων ἑξορμηθϑέντα, τὰ δὲ τὴν γένεσιν 
ἐσχηχότα τῇ συμμετρίᾳ τῆς ὥρας, εἰ δὲ βούλει, τῇ 
τῆς θέρμης εἰσδολῇ πρὸς ἀνάλογον ὑγρότητα, περι- 
δομθεῖ τὸν ἄνθρωπον, καὶ ὁδοιπόρου προΐπταται, 


xa ἄδοντί που τούτῳ συνάδει τὰ μουσιχώτερα. "ἔνια. 


μὲν ἀμιλλᾶται, ἕνια δὲ μάχεται, τὰ δ' ἐφιξζάνει τοῖς 
ἄνθεσι. 


Πάντα δὶ ἠδὺ θεαθῆναΐ. Τὰ δὲ παιδία παρὰ τὸν 
χῆπον ἀθύροντα, ἐκεῖνα θηρεύειν ἐπιχειρεῖ μάλα 
ἀχεραίως ἅμα καὶ χαριέντως. Τὸ μὲν γὰρ ἤδη τῶν 
παιδίων γυμνῶσαν τὴν αὐτοῦ χεφιλὴν τοῦ χαλύμμα- 
«96, ἀντ᾽ ἄλλου τινὸς θηράτρου τούτῳ κατακέχρηται, 


nus hic aer,in eos lenI ter 3dinodum diffusus.Propterea 
suave folia susurrant, et gramen quasi fluetuare vi- 
detur, auram quamdam excipiens, amicis illud com- 
moventem flatibus. Ressane visu grata. Flumina 
vero jam federa cum ripis ineunt, eorumque vehe- 
mens inhibetur impetus; ei qu» prius aquarum . 
inundatione tecta latebant, ea nunc extra undas 


eminentia conspiciontur, facultatenque praebent 


nianihus ipsorum bona prebeudendi. Ez his unum 
est, quod adolescens hie cepit, qui quidem id manu 
sinistra tenens, et paulatim demisso capite cousi- 
detis, tantum ut nares in lumine non mergat, nuda 
dextra sine strepitu aquis injecta, undarum explu- 
rat alveos ; ipsis etiam diyitis foramina perscru- 
tans, ne quid undis ab adolescentis pedibus turba- 


' ds, strepitus metu in eis abditum lateat. Perdices 


vero gaudent, se robur amissum per res nimis na- 
tura sua ledere solitas, modo recuperare ; solari- 
bus radiis vires eis restituentibus, qui nuge ob tem- 
peramenti cequabilitatem minime sunt noxii. Qua- 
propter alacres in agris degunt, et pullos ad pastum 
udducentes, ipsi primi eibos autingunt, facto men- 
sam indicantes, Aves sutem canors arboribus 
insidentes, raro fruetus attingunt, najoremque 
temporis partem caneudo cousumunt, Earum v0- 
cei hoc pra«dicare velle puto, meliora nunc scili- 
cet imminere, postquam anni temporum regina il- 
luxerit : adeoque deinceps serenitatem pro nebula, 


» tranquillitatem pro tempestate, pro molestis doni- 


que sequi jucunda, Omnia liberius se moveut, etiam 
auimaleula viliora : culices, apes, cicadse, buju-que 
modi varie species. llarum 2lizmde alveolis pro- 
gresse, alie mune primum natz, propier ipsuin 
temperamentum bujus anpi temporis, vel si wavis, 
propter accessum caloris ad bumorew sibi respon- 
dentem, circum hominem strepunt, et aute viato- 
rem provolaut ; quseque magis canore sunt, cum 
60 canenté eapuot, Quzdam inter xe certamen sus- 
cipiunt, quedam pugnant, quaedau floribus imsi- 
dent. 

Omnia speetatu jucunda. Puelli vero propter 
henc hortum ludentes bic suimalcula veuari 
magna cum simplicitate pariter et lepore conantur. 
Nam ille quidem nudato capite, pro iustrumento 
Sd vepandum, ve is etitur ; ac plerum- 


019 


MANUÉRLIS PAL EOLOGE ! *" 


que nihil efBeiens, squalibes risum movet. Alter A καὶ διαμαρτάνον ὡς ταπολλὰ, γύναταιι ταῖς ἤλεξι ntc : 


ed se manus attrahens, 3c totu. animalculo cor- 
pus injicieus, atque id volens hac ratione capere, 
quo pacio non voluptatem et risum cieat ? Vident 
illum praestantem corpore? T»ndem enim, ac vix 
sana, capto quodam ex iis qua a siccis membrana- 
rum alis nomen labeut, prz gaudio bacchanti simi- 
lem segerit,extrema'que tunicg fimbriam snstollens, 
ut przdam captam huic involvat, abiturus alterius 
quierendi causa, nou animadvertit eas se corporis nu- 
dare partes, qua tegen-'ie erant. Sedeuim festivior is 
puer cst, qui atate minor. Nam admodum tenui filo 
animalcula duo colligata volare sinit, exiremisque 
digitis stamen ipsum δὲ Intervallo retinens, vola- 
tuer impedit, quo miuus. els ex more succedat ; οἱ 
fidet, et ketes est, et. exsilit, ludierem hoc pro re 
seria ducens. Ad summam, ars texti. operis invitat 
oculum, voluptatemque — specistoribus conciliat. 


ἄλλο δὲ τὼ χεῖρε ἔχον παρ᾽ ἑαντῷ, ὅλον ἐπιῤῥικν 
«ὃ σῶμα τῷ ζωῦφίῳ, καὶ θηράσαε τοῦτο ταύτῃ je 
λόμενον, πῶς οὐχὶ ἠδὺ χαὶ γελοξζον ; ὁρᾷς τὸ om 
ψέρον τῷ οώματι: ὀψὲ γὰρ δὴ καὶ μόγις τινὶςὶ» 
δόμενον τῶν, ἃ χαλοῦσιν ἕνειυι πτελωτὰ, Baxyroe 
ἔοιχεν, ὑπὸ τῆς χαρᾶς, καὶ τὰ χράσπεβα ἀνελόμ. 
wov τοῦ τελευταίου χιτῶνος, ὡς ἔλίσοον τούτοις ἡ 
θηραθὲν, πορεύεσθαι ζητεῖν ἕτερον, οὐκ αἴσθάνειε 
γυμνοῦν ἃ δέον χρύττεειν τοῦ σιώματο;. "Euh 
μέντοι γε ἀστειότερον, τὸ τὴν ἡλικίαν Boay rupe. 
Νήματι γὰρ πάνυ λεπτῷ πεδῆῇσαν δύο τῶν ζωῦρινι 
ἐᾷ δῃθεν πέτεσθαι. Κατέχον δ᾽ ἄπροις baxtiles 
ix διαστήματος τὴν ἡτρὰν, εἴργει τὴν πτῆσιν, πετὶ 
τρόπον τουτοισὶ γίγνεσθαι, καὶ γελᾷ, καὶ γέγην, 
χαὶ ὀρχεῖται, σπουδαῖόν γέ τε νομέζον τὴν παιδιάν, 
“Ὅλω; δὲ ἢ τέχνη τῶν ὑφασμένων ἔστιᾷ τὸν ὀφθεὶ 
μὴν, τρυφὴ γιγνόμενα θεαταῖς. Αὕἴπειον δὲ τὸ ἔπ, 


Ownium aatem lorem causa ver est: quod tristi- κατηφείας λύσις, εἰ δὲ βούλες, φαιδρότητος πρόξενοι. 


viam dissipat, vel si mavis, bifaritate:rn conciliat. 





IN PERSONA TAMEBRLANIS 9, 


Quibus Wsua. SM verbis Persarum. Scytharumque C. Τίνας ἂν εἶπε Aórovc à 


dur, ad Turcorum iyranuum, magna. quedam 
ac superba proferentem, εἰ minis intolerabilem, 
rebus adhuc pro-peris: post victoriam vero, divet- 
sam in parlem wiutaium. 
Quod ez longo temporis intervallo, et ipso qui- 
: dem ab mitio, simultates. exercere vul, infestum 
est natura, ceu videtur, impetuque náturali com- 
motum, continere se nequit, qno minus agre facere 
quovis tempore nitatur. Itidem tu quoque nullo non 
tempore, cum peragenda inente versareris, in hoc lu- 
cumbens, meis ut institutls quacunque posses arro- 
'gantia petulantiaque adversareris ( non enim factis 
poteras), nunc illo tibi supercilio dejecto, quod prius 
élaturm erat e£. grave, vanoque fastu in nibilum re- 
ἄδειο, nibilominus alio quodam modo nobis infestus 
esse pergis. Victus enim dum ploras (cum vitam hauc 
varie reciprocis plenam fluctibus esse nesciveris, nec 
exspoetaveris, ut ipsa res indicat, fortunz prospera 
mutationem , quanquam ea perusitata sit, et nec 
abs re contingat, nec ita. comparata sit, ut. nun- 
quam accidere possit), praeclarum facinus meum 


extenuas, nec modo minus, quam anteliac, eo ipso, 


me mordes, quod animum mox abjeceris. Ego vero 
putabam, me elaram et durabilem habitorum glo- 
tíam, veluti victo viro claro, qui res magnas ges- 
siísset. Hanc opinionem: tu. meam sninime veram 
redarguis, dum ignominia teipsum afficis, teque vi- 
eti facilem fuisse demonstras, minime viriliter 
hsnc calamitatem ferendo, Quamobrem fortuito, 
non per virtutem antehac adeptuses victorias : 


θῶν ἐξηγούμεγος τῷ 
κων, μεγάλα τε καὶ σ 
ἀφορήτῳ ὄντι ταῖς ἀπειλαῖς, ἡνίχα 
τραπέντι δὲ χρὸς τοὐανείον μεεὰ i 
Ὡς ἔοικε, τὸ πόῤῥωθεν ἐθέλον xat ἐξαρχῆς τολι- 
μεῖν φύσει πολέμιόν ἐστι, xal τῷ πεφυχότι χινού- 
μενον, οὐ δύναται κατέχειν ἑαυτὸ, τοῦ μῇ λυπεῖν 
ἐπιχειρεῖν ἐν ἅπασι τοῖς xatpot;. Καὶ σὺ ϑὴ πάντα 
«τὸν χρόνον, ἡνίχα τὰ πραχτέα σοι χδξὰ νοῦν ἔτρεχε, 
«τοῖς ἐμοῖς ἐναντιοῦσθαι πειρώμενος ἀλαζονείαις 
xai Ὀδρεσιν (οὐδὲ γὰρ τοῖς πράγμασιν ἴαχνες), ἤδη 
«ἧς ὀφρύος σοι πεπτωχυίας, τῆς ἐπηρμένης τε xai 
πολλῆς, χαὶ τοῦ χενοῦ φρνάγματος εἰς οὐδὲν σοι 
λήξαντος, οὐχ ἧχ:στά γε καὶ νῦν ἐχθρῶς πρὸς ἡμᾶς 


D διάχειααι τρόπον ἕτερον. Κλάων γὰρ μετὰ τὴν ἧτ- 


ταν (οὐ γὰρ ἐπέγνω: τόνδε τὸν βίον πολλῆς παλιῤ- 
Bola; γέμοντα, οὐδὲ προσεδόχησας, ὡς δηλοὶ si 
πράγματα, τὴν ἀγαθὴν cot τύχην μεταπεσεῖσθει, 
καί τοι εἰωθὸς ὃν πρᾶγμα, οὐχ ἀπεικὸς, οὐδ᾽ ἀνέν- 
δεχτον), τοὐμὸν ἀνδραγάθημα αμιχρύνεις, καὶ 6i- 
χνεῖς γε οὐχ ἧττον νῦν ἣ πρὸ τοῦ, τῷ τὸ φρόνημα 
αὐτίχα ἀποδαλέσθαι. Kalzo: γε ᾧμην ἐγὼ λαμικράν 
τινα xai διαρχέδουσαν σχήσειν εὔχλειαν, ὡς δῆθέν 
Ye ἀνδρὸς λαμπροῦ περιγεγονὼς, ἀρετῇ μεγάλε 
χατωρθωχότος, Σὺ δὲ ἐλέγχεις τὴν δόξαν οὖκ ἀλη- 
θεύουσαν, αἰσχύνην σεαυτοῦ καταχέων, χαὶ ἀποφαί- 
vOv σεαυτὸν εὐεπιχείρητον ἄνθρωπον, ἐν ol; οὐ 
φέρεις xav' ἄνδρα τὴν συμφοράν. Τύχῃ σοι τοίνυν 
τὸ νιχᾷν, o.x ἀρετῇ συγχεχλήρωται" χαί μοι νῦν 
ἀντιπίπτεις, χαὶ λυμαίνῃ τοῖς ἔμοις κατορθώματι, 


(1) Qui Bajazetum regem Tarcorum, Grecis infestum, οορότο΄ 





isl | EPISTOLA, m δ89 
τὴν δόξιν περιτρέψας εἰς; τοὐναντίον τὴν περὶ σοῦς A mibique nuno adversaris, ei rebus a me fortiter 
^0 yàp μὴ γενναίου χρχατήσας ἐγὼ πῶς ἂν ταύτῃ — gestis officis, opinionede te mea diversam in par- 
Ὑενναῖος δόξαιμι; Ἐῤῥέτω τοίνυν χρυσὸς, ἐῤῥέιω — tem traducta. Nam qui victoria de viro non forti 
λάφυρον ἅπαν, xo ὁ voXdd σοι πλοῦτος πολλαχόθεν potitus sum, Φιοβθηι pacto vir fortis hujusce faci- 
συνειλεγμένος, ἀπούφης δόξης, ἧς ἤρων. Αὔνη ps — noris causa vidcbos ? Valoat igitur s0rum, valeant 
τερμάτων τῇς γῆς γεγηραχότα xavfyaysv ἐπὶ σέν universa spolia, magnzque divitize tue, undecun- 
Καὶ νῦν ἐρῶ pou τοὺς πόνους ἡπατημένους. que collecte, quaudo abest gloria, quam equidem 
expetebam. Ea. me senio confectum, ab ipsis terre finibus adversum 1e duxit. Nunc meos labores if- 
ritos fuisse video. 


EN EIAEI YAAMOY, IN FORMA PSALMI. 


Περὶ Kepavro? τοῦ "Avapnrov* ὁπότε &xsc»é- — De (fulmine (1) Agareno : quo tempore Deus populum 
γατο ὁ Θεὸς τὸν λαὸν αὑτοῦ, xal διὰ τῶν ày- suum respexit, et per hostes auos illam versutam 
Ópor αὐτοῦ τὸν παντοδαπὸν ἀπέκτεινε θῆρα. belluam necavit. 

Ὕψιστος ὁ Κύριος ἐν ἀρχῇ, ὁΘεὸς ἡμῶν εἰς αἰῶνᾳ B — Altissimus ille Dominus in principio, Deus poster 
αἰῶνος àv τῷ οὐρανῷ, χαὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, πρὸ influitisszculis, in coelo et in universa terra, prius- 
τοῦ τὰς δυνάμεις παρῆ ,θχι, ἦν" xal ὁ αὐτὸς μενεῖ — quam coelestes illa copise create forent, erat; et 
N5v οἱ χτηνώδεις σννῆχαν. Καὶ γὰρ εἶδον τὰ üay-— idem manebit. Nunc tandem iutellexere belfüini. 
βάσια αὐτοῦ, ἐπ᾽ αὐτοὺς γεγενημένα, καὶ τὰ βέλη — Videruut enim ipsius prodigia, qna iu eos facta 
αὐτῶν ἐξησθενηχότα᾽ τὸν δὲ χερχυνὸν, ἐμπρησθένεα — 8uul, lelaque sua. debilitata; fulmen ipsum, sioli- 
τῇ ἰδίᾳ ματαιότητι" ὃς ἀναδαλλομάνης τῆς dyaüó- —ditate aus sucecusum ; qui vir procraatinapte divi- 
τητος, xa! τῆς προνοία; olxovopobernc, κατωλειγώρει. — na bonitate, providentiaque dispensante, flocci Deum 
Ἐπέσχεν ὁ Θεὸς ὀργὴν, ὁ ξὲ ὑπερεφρόνει " βλασφη- — faciebat. Iram Deus inhibere, contemptim hic ilum 
μοῦντος, ἐμακροθύμει" χαὶ ὁ ἀσεδὴς ὑψοῦ τὴν χε- — hahere ; hoe Deum prosceindenie conviciis, dinturna 
φυλὴν ἦρεν. Ὠνειροπόλει τὴν γῆν, καὶ τὸν οὐρανοῦ — Deus uti patientia, quo faetum, ut impius iste ca- 
Áscnótrv οὐχ ἐδίδου ταύτης ἄρχειν, 'AX ἐν τῷ — pet in. altum sustulerit. Terram universam per 
μεγαλαυχεῖν tv τῇ δυνάμει αὐτοῦ, xal πολυχειρίᾳ — somnum devorobet, noe ejus imperium celi Domi- 
θαῤῥοῦντα κατεπαίρεσθαι τῆς ποίμνης τοῦ Θεοῦ, πὸ permittebat. Sed dum magnifice vires ob suas se 
ἔφθασεν fj σύῤῥοια τῶν χαχῶν" καὶ τὰ ἐξαρχῆς c jactat, copiarumque multitudine fretus, contra Dei 
ἀδικήματα ἅμα ἀποδέδωχε. Γνώτω δὴ πᾶσα f γῆ, gregem semet effert, hominem malorum colluvies 
xai μὴ ὑψούσθω iv ἑαυτῷ γηγενής. Ti γὰρ Θεοῦ — antevertit, εἰ Injurils priscis mercedem una vice 
νεύματι ἅπαν εἴχει" xal εἰς μαχρὸν ἀνεχόμενος, persolvit. Norlt boc universa "terra, nec intra se 
ἐξάπινα ἀποδίδωσιν. Ὃ δὲ ἑλπίξζων ἐπ᾿ αὐτὸν μὴ — terra editus semet attollat. Quippe Dei nutui quidli- 
φυδηθήτω xaxá. Τοὺς yàp ὑπομένοντας σώζει, ἐὰν bet cedit, et diuturna utens ille tolerantia, subito 
παρ᾽ αὑτῶν θυτίαν ἐξομολογήσεως λάδῃ, xal ἄντα- retribuit. Qui vero sperat in eum, mala non metuat. 
ποδυίη ὑπὲρ αὐτῆς, ὅτι χρηστότητος πέλαγος, τω Najn servat adversa sustinentes, ai coufessianig 88» 
δόξαν ὁ λαὸς αὐταῇ, καὶ ἐλείδων ἀγφθῶν ἐμφορεί. — Crificium ab eis acceperit, ac vicem pro eo repende- 
σθωσαν αἱ z&7:0106:5; ἐπ᾽ αὐτόν. rit. Bouitatis euim pelagus est. Tribuat ei gloriam 
populus ipsius, et qui confidunt ἰῃ €o, spe bona 
ploui sint. 


| (4) Iideriss. Bic appellant Turci Bajazetum. 





Fragmentum. epistole Manuelis. Paleologl αἱ Manuelem. Chrysoloram, αὖ imperatore. scripta ewm in 
aua regis Anglorum llenrici quarti versaveiur, augilium labenii imporio.emendicans. 

Μάλιστα δὲ πάντων ὁ ἄρχων παρ᾽ ᾧ τανῦν διατρί- D ὀρέγων, καὶ ἑαυτὸν παντοδαπὸν ἐπίχουρον παρεχό 
ὄομεν, ὁ τῆς Βρετανίας ῥὴξ τῆς Μεγάλης, τῆς δεν. μένος τοῖς χρήζουσι βοηθείας, καὶ νῦν τῷ φύσει 
τέρας, ὡς ἂν εἴποι τις, οἰχουμένης, ὁ πολλοῖς πε- χρησάμενος ἀντὶ λιμένος ἡμῖν χατέστη μετὰ διπλοῦ 
ριῤῥεόμενος ἀγαθοῖς καὶ παντοδαπαῖς κομῶν ἀρεταῖ;, τοῦ χειμῶνος, τοῦ τε τῆς ὥρας, τοῦ. τε τῆς τύχης, 
καὶ τοῖ; μὲν αὐτὸν οὐχ εἰδότε τῇ φήμῃ θαυμαζόμε- εἰς. αὑτόν τε xal τοὺς τρόπους τοὺς αὐτοῦ x&tnpxó- 
νος, πρὸς 6b αὖ τοὺς ἅπαξ ἱδόντας λαμπρῶς τὴν φή- civ, ἡδὺς δὲ μάλα φαινόμενος ταῖς συνουσίαις, καὶ 
μὴν ἐλέγχων μηδαμῶς θρὸν οὖσαν, ὅτε δὴ uk ὄυνα- διὰ πάντων. ἡμᾶ; εὐφραίνων, καὶ τιμῶν ὡς μάλιστα 
μένην δεῖξαι τὸν ἄνδρα ἡλίχον fj πεῖρα παρίστησιν’ καὶ φιλῶν οὐχ ἥκιστα, καὶ ὑπερύθολαϊ: ἐν ἅπασι 
οὗτος ὁ λαμπρότατος μὲν τὸ σχῆμα, λαμπρότατος 0b κεχρημένος τοῖς εἰργασμένοι;, μικροῦ δοκεῖ καὶ 
τὴν γνώμην, xal τῇ μὲν ῥώμῃ πάντας ἐκπλήττων, ἐρυθριᾷν, πολὺ 900 δέοντος Dina v. μόνος οἰόμενος * 
τῇ δὲ συνέσει gau; ποιούμενος, καὶ χεῖρα πᾶσεν οὕτω μεγαλόψυχος ὁ Bvip... 





ASSO DONIS! MCPIEZX. 


JOANNES ANAGNOSTA. 


NOTITIA. 
(Heskies, De. Rer. Byomntin. acript., p. 635.) 





1. Tempus, quo soperstes Anagnosta fuit, cogaoscimes ex Thessalovice Macedonum urbis [que scrpe- 
ribus Grecis recentioribus etiam Therma dicitar] extremiscalamitatibes. Eam, ab imperatore Manut 
Palzologo patre acceptam, imperatoris Joannis Palzologi fratris [qui ab A. C. 1419 ad 1448 imperni! 
setate possidebat Andronicus Palzologus despota. Ducas Michaelis nepos ia Historia Byzantine, cap. 3, 
interprete lsmaele Ballialjo: Aadronicus despota Manuclis imperatoris flus. pos: Joannem imperatorm 
εἰ Theodorum tertio genitus, quique sacro morbo consumptus est, Thessalonica dominabatur. Lasonicus Chi- 
eocondylss De rebus Turcicis, libro iv, interprete ConradeClausero: Andronico assem [Manuel Palzolerm 
imperator] imperio regendam. concessit Thermam , qui. virtate post. Joannem socumdus imtpr Alios vega 
erat. 

11. Esmdem urbem a Turcis, Bejazetem principem habentibus, graviter oppegnatam, cam Aadrenie 
parwm defendere valeret, imperio suo Veneti subdi derunt. Hisab Asdroaice venditam commemnmeornt 
Laonicus Chalcocondylas loco dicte : Thermam quoque, ut qua mon amplius felineri posset, propter re 
civilatis admodum | accisas, Venetis oendidit. Cum igitur judicaret eam venditionem tum aibi, tum arbi 
ezpedire, parvo. pretio accepto eam Veuetia tradidit. Georgius Phrauza lib. 1 Chronici, cap. 91: Eiiem 
Despoia Andronicus Thessalonicam Venetorum Senatui quinquagenis aurcorum millibus venundedit. Conr 
deditione voluntaria,iavito Andronico, traditam Decas in Historia Bysantina refert eap. 99. — Indigsaii 
Thessalonicznses Turcorum incursiones quodidianas, nec ab ullo suorum liberatum iri speramtes, quod 
calamitatibus | intestinis premeretur, mec tolerare posset famem. urgentem, omniumque necessariorum 
penuriam, consilio habito, Despota volente nolente, primarios urbis cires ad Venetos snisero, qui Thessa- 
lonicam eis dederent. 

lij. Thessalonicam Veuetis, seu venditione, seg deditione traditam Murates ll, Turcarem princeps, 
expegnabat die Martii xxix, agno imperatoris Joannis Palzologi junioris 1$, mundi Gras 6958, Chris 
1430. Georgius Phrauza lib. 11 Chronici, esp. 9: Quo tempore etiam Amuras Amurates Thassolenicam 
obsedit, quam ium. Veneti tenebant. lbidem paulo post : Atque ita mense Aprili [non Aprili, sedi Warüa, 
si nostro credimus Anagnostze, qui potiorent bac in re fidem meretur] ejusdem anni [6938] inclyiam 
Thessalonicam armis subjngavit. ipse noster Anagnosta in libro De ezcisa Thessalonica eap. 15, inter- 
prete Leone Allatio : s (e Turcis, qui primus Thessalonicensium muros ascenderat] Lerini inter propu- 
gnacula con(ossi. vulneribus et exiremum spiraaiis caput abcissum inter confligentes projecit, innuens, se 
partis illius potiium, et desertis muris plane omnes in (ugam sese, reditus immemores, conjecisse. Diem ium 
aperiebat mensis Martius nonum et vicesimum anni ses millesimi mongeutesimi tricesimi octavi. Quare ilr 
pedites omnes adhortans et destitutum a de(ensoribus locum significans, ut illice escenderem, clamare. ἢ 
ut poterant subito scalis universis admotis, (requentes ascendere, clamore ei strepitu, qui tympanis corie con- 
fectis elicitur. 

IV. Anagnosta noster, cum Murates imperio Thessalonicam Turcico subjiceret, in ca vivebat, comma- 
níum malorum, quibus incolz tuin faerunt obnoxii, consors. Testis est ipsemet in libro.jam laudato, cap. 
2, ubi compellat his verbis amieum : Jpse vero ea solunmodo complectar, qua: harc civitas hoc sui excidii 
tempore passa est, tuque mobis paulo ante quam ἐξ ea excedetes, insinnaras, proplereaque infortuni, quod 
eam oppressit, non admodum gnarus. fies siquidem Latinorum tu etiam, cum ἐκ urbe quotidie, que gereren- 
iur, comspiceres, optime [nec fallor] tenes. Ibidem paulo post: Neque enim Turca cum Latinis [edu 
ἐνίοτε, licet sepius. legatione. snissa. id pertentassent, supplicesque etiam 10gassent : neque erat in nosira 
potestate, copiis nostris in ang«stum o; pido. coactis, et discordantibus votis ab unanimi sententia conculsis, 
aliquid agere, ut tute etiam nosti, qui una nobiscum eras, malorum perinde, atque alii, expertus. Cap 8: 
Omnibus ergo ad pugnandum et adversus irruentes, animo virili presentique paratis, aliud prater hosiram 
exspecialicuem Murates exsequitur. Nos enim omnes suspicabamur, tantam copiarum molem ei machinarum 
quas multitudo camelorum εἰ curruum — quotidie advehebat, conspicati, primo si appuisu furenter iratum 
muros appeliturum, eosque lapidum n:anufacto tonitru divcrberaturkm, nee n.n cel SUpra muros Hcnies sa- 

* 


585 ^. JOANNES ANAGNOSTA. — NOTITIA.]  — 586 


guis impulsis dimolurum, machinasque omnes ad urbem excidendam usurpalurum. Cap. 15, cum ἃ Turcis 
urbem superatam memoravissel : Orines itaque nos, ut cuique licuit, [ngam marurantes, alii in edibus sese 
abdere, alii in cuniculos et sepulera , εἰ si quid aliud saluti conducibilius videbatur, nen absque tremore 
subrepere. Cap. 18, ubi de Muratis a. Thessalonicensibus abitu loquitur : Primatibus suis [Muvateo:] qvi- 
dam etiam sacramento fevunt dixisse : lnjustum est, cum. rebus debellaterum [Tues-alon/censinm] debella- 
[085 quoque in vincula conjici, et patria alio abductos spoliari : libertatem itaque illis stabiliamus, si ita vi- 
delur, aul sine pretio illos accipientes, aut illud nos erogantes : auditorum alios. sententiam laudusse, ad - 
horiatos, ul faceret ; sed unum ez ducibus, qui dignitate ceteros antecelleba! , nou tantum non approbasse 
verba de libertate, sed et quibus poterat rationibus , consilium principis imped.visse : et vero simia diccre, 
quo alios anteirel, visus est. Erat plane id quoque meorum scelerum fructus, wu! ipse mihi suadeo, quema- 
modum el que evenere reliqua ; licet nonnulli sermonem hunc non parentibus auribus arripientes, neque se- 
melipsos causam fuisse judicantes, divinis praeceptis neglectis, hominibus eventuum causas. ascribant. Ego 
vero, quidquid id fuerit, diviu punitioni propter meam correctionem tiibuo. 

V. Post lhixee, nudam civibus Thessalonicam Murates incolis instructam. cupiebat, ideoque diversis iu 
locis commorantes Thessalonicenses in eamdem revocabat. Inter hos, qui Thessalonicaw repetierant, 
postea vero suum in eam reditum damnabant, cum Murates »liquot annis elapsis post excidium, ingressus 
urbem, promissa Thessalonicensibus non servaret, noster Anagnosta fuit. Tradit hec cap. 19: Porro 
abiere praecones, inquiens , ad mulia illius ditionis loca , ut dictum est , quos reperere Thessalonicenses, qui 
aute. nonnullos annos rerum angustiis pressi ex ea secesserant, eiiam vi reduces fecere, captivos item quo. 
quo modo in libertatem vindicatos. lvidewi paulo post : Opinabamur vero, urbem rursus pristinum decorew 
recepluram, et pielalem novis floribus ewersuram, et, ut. antea, longe lateque divagaturam. Εἰ forte e[f. - 
ctum habuisset, ni rursus meorum delictorum copia obstitisset, datusque esset [ocus improbitati, Ex quo 
euim civitas caplivitate pressa (uerat, et Muraies omnia, et adificia , et possessiones, el sacra templa, e 
monasteria, et eorum rediius, nobis reverteniibus quoquo modo liberis factis inaguifice et scripto, el seruo- 
ne elargitus est, et locis ex omnibus advenien.ibus liberiatem palam edixit, δ suas domus, et quecunque 
immobilia omnec recuperarunt, et ordo omnis, et gens universa civitatis secundo augeri renovarique hau 1 ' 
improspere copere, et pastor. urbis creatus, εἰ Ecelesia constitit. suis — institutis conspicua, et. mona - 
chi monas:eria tenuerunt, ei studiose admodum eorum augmeutis inlhiabant, omnesque spe laciubamur bona 
et, ul breviter me expediam, propter excidium nobis malorum illatorum memoria amissa, gaudebamus pro 
iis, que nobis insperato obtigerant, et pristinam felicitatem tranquillitatemque consecuturam urbem spera- 
bamus ; tum ez nobis, ut proverbio fertur, lorum sumptum est, et, que expectabantur bona, in coutrarium 
reciderunt, Cap. 90: Nam. Thessalouicam repetens. Murates [secundus tum currebat vel tertius post. exci- 
dium annus] ut eam inviseret, accuratfusque res illius addisceret, εἰ bonis illius frueretur, et muneribus mu - 
nificis contenderet cum suo progenitore, illiusque vestigiis insisteret : qui Thessulonica potitus gratias iunu - 
meras largitionesque mazimas fecit: huc, iuquam, fretus. meste, illiusque exsequende causa. veniens, 
postmodum malis aliorum monitionibus distractus, consilium pristinamque sententiam mutat : et quas, quo 
capti supius tempore, non peregit, eo temporis perficere constituit. Igitur, licet ille diceret, ideo se venisse 
ul urbem et singula illius circumspiceret, otioque et laboris remissione uteretur, bonisque illius ad saturi- 
tatem luzuriaretur, sicque non. minus in eam benevole. a[fecius , meliora speranda nobis in posterum relin- 
querel ; nihilominus prinum mandatum dedit, quo4 nec per somnium quidem quispiam expectasset. 1d au- 
tem erat, monasteria omnia templaque occupanda, eorum reditus omnes possessionesque auferendas, et in 
angustum oppido res nostrus cogendas. Quod non multo post factum est ab illis insigniter. Cap. 21 : Nunc 
porro, qui a longioribus oris illius, compotes fiendi desiderio exardebant, eos sui desiderii, sed ei nos quo- 
que in eam reditionis paenitet ; cum spes melioris status penitus sublata sit. Übi notes, auctorem nostrum 
capite 20, cum sit dubius, altero an tertio anuo, post urbis Thessalonicensis excidium, id est annum 
Cliristi 1450, res, quas boc loco narrat, accideriat ; facere nobis aliquod indicium, eas se litteris coin - 
misisse post annos ab expugnata Thessalonica plures, quam tres ut, quoto anno gestze fuerint, exacte non 


amplius recordari potuerit. Unde, non tantum anno Christi. 1432, sed etiam aliquot annis post in. vivis 
Anagnostani nostrum exstitisae colligas. 


Joannis Anagnoste scripta. De rebus Constantinopolitanorum Macedonicis. 


Vl. Ad quemdam virum laudabilem, cujus nomen silentio tegit, narrationem de extremo excidio 
Thessalonicze scripsit. Hoc libello narrat, εἰ obsidionem, et expugnationem istius urbis Macedonuui pri- 
nariz, qnam imperio CPolitano subjectam, cum adversus Turcas Cpolitaui defendere satis non possent, 
Venetorum potestati subditam, anno imperatoris Joannis Palzologi Junioris 12, Christi 1450, Murates !1 
Turcarum priuceps dominio Turcico subjecit. Prodiit Grace et Latine, interprete Leone Allatio, in ejus- 
dem Symuictis, Colonia Agrippiuz per Jodocum Aaicovium, MDULIII, iu 8, 


PATROL, GR. CLVI. mE |. 19 


87 JUANNIS ANAGNOCSI.E | - ET. 





IOANNOY ANAFNOXZTOY 


ΔΙΉΓΗΣΙΣ ΠΕΡῚ ΤΗ͂Σ 


TEAEYTAIAE ΑΛΏΣΕΩΣ ΤΗ͂Σ OEXXAAONIKHX 


ΣΥΝΤΕΘΕΙ͂ΣΑ 


ΠΡῸΣ ΤΙΝΑ TON AZIOAOTON DOAAAKIZ AITHEZANTA ΠΕΡῚ ΤΑΥΤΗ͂Σ, ΕΝ 


EHITOMNuU. 


- JOANNIS ANAGNOST/E 


NARRATIO 


DE EXTREMO THESSALONICENSI EXCIDIO 


IN GRATIAM CUJUSDAM LAUDABILIS ΥἹἱΒΙ, 


QUI SEPIUS EAM FEFFLACITAVIT, 


€COMT'ENDIO 


CONCINNATA. 


(ExjLeonis Alladi Symmictis, p. 518.) 


4. Multa equidem nobis szpenumero et alia gna- A α΄. Πολλὰ μὲν ἡμῖν πολλάχις xal ἄλλα τὸ zi; 


vum tuum atque industrium animum palam indi- 
carunt, vir optime et doctrinarum studiosissime ; 
non minus vero erga corum narrationem qua pere 
illustri antea urbi Thessalonicensium contigerunt 
conatus, et ad eaenarranda ponendaque sub oculis, 
αἴ nobis licet integrumque est, prudentia incita- 
menta. liec namque manifesto pervulgant quo 
pacto ad necessarias disciplinas dispositus sit ani- 
mus tuus, et historiis ac sermonibus, quibus lhiomi- 
nes ad. meliora deflectuntur, incumbens, totus in 
futirà mutarique nescia plane ingeratur. Verum- 
1amen, licet id studium sua laude et admiratione 
non careat, attamen, quicunque sapit pleno pectore, 
non illius aestimationis esse ducet, te illis, qui arte 
dicendi plurimum valent et aute omnia perpetuo 
scribendo tempus insumunt, neglectis, mihi parum 
considerate, homini segni inertique et ad scriben- 
dum plane ineptissimo, nec non rebus laudabilibus 
comparandis prorsus hebeti, eam provinciam de- 
manda-*se, consimilem, ut reor, apibus, qux dum 
principia mellis emungere comipelluntur, uttradunt, 
suave odoratis floribus desertis thyuum, herbam 
acriudine plenam nulliusque prorsus odoris com - 
potem, circumvolitant. Sed gravis res est amicitia, 
ones ab 86 irrelitos omnia amicorum gratia et 
agere el dicere vi quadam cogens, et 4 multis ema- 
nante laudem illis conciliare sueta, hoe siquidem 
te et ad tantam rem nobis persuadendum, przco- 
nia ex auditoribus nobis forte procurantem inde- 
que placita amicitie conferentem, compulit. Ego 
ότι silentium tanquam minus periculosum elegis. 


Qvyfc σου φιλόπονον ἀριδῆλως ἐγνώρισεν, ἀνδρῶν 
ἄριστε χαὶ φιλομαθέστατε, οὐχ ἧττον δὲ χαὶ ἡ πρὸ; 
τὴν διήγησιν τὼν ἤδη τῇ περιφανεῖ τὸ πρότερον πέ- 
λει θΘεσσαλονίχῃ συμόεθηχότων σπουδὴ σου, χαὶ τὸ 
λόγοις ἡμᾶς συνετῶς ἄγαν ἔχουσι διεγεῖραι, ταύτην 
ὡς ἂν ἐπίδηλόν σοι χατὰ δύναμιν θέσθαι τὴν ἡἐμετέ- 
pav σπουδάσωμεν xal ὥσπερ ὑπ᾽ ὄψιν ἀγάγωμεν. 
Δείχνυσι γάρ σου περιφανῶς τὴν ψυχὴν, περὶ τὴν 
τῶν ἀναγχαίων ὅπως μάθησιν ἔχει, χαὶ ὡς ἂς xo) 
προσέχειν ἱστορίαις καὶ λόγοις, οἷς ἄνθρωποι πρὸς 
τὰ χρείττω σαφῶς μετατίθενται, τῶν μελλόντων 2) 
χαὶ μὴ μεθισταμένων χαθίσταται, Πλὴν ἀλλ᾽ οὕτω 
θαυμασίας οὔσης γε τῆς σπουδῆς, ἐχεῖνο m3; ἐστ'- 
σοῦν εὖ φρονῶν, τῶν οὐχ ἐπαινουμένων ἂν οἱηϑείη 


B ὅτι γε τοὺς εἰς ἄχρον δυνάμεως λόγων ἐλτλαχότος 


παραδραμὼν, xal προὔργου παντὸς τὸ λογογραφεῖν 
ἀεὶ ποιουμένους, ἐμοὶ τὴν τοσαύτην ἐγχεῖρτ σ:ν ἀπε: 
ρισχέπτως ἀνέθου, νωθρότητι διανοία; ἀμαθῶς ἀλη- 
θῶς ἔχοντι περὶ λόγους xal πρὸς πᾶσαν ἑντινοῦν 
ἀγαθῶν χτῆσιν ῥᾳθυμοῦντι χαθάπαξ. Καὶ c.vuziv 
οἶμαι πέπονθας ταῖς μελίσσαις, ὅτε τὰς ἀρχὰ; ζη- 
τεῖν τοῦ μέλιτος χατεπείγονται * παρατρέχοντι μὲν 
γὰρ, ὥς φασι, τῶν ἀνθέων τὰ εὔοσμα, ἐφίπτανται δὲ 
τῷ θύμῳ, φυτῷ δριμύτητος γέμοντι xal λίαν ἀνό- 
σμῳ. ᾿Αλλὰ δεινὸν ἡ φιλία, πάντας ἁπλῶς τοὺς ἕν:- 
σχημένους γε ταύτῃ πάντα xat λέγειν ὑπὲρ τῶν ςί- 
λων xat πράττειν πρὴς βίαν κινοῦσα, τὺν καρὰ τῶν 
πολλῶν ἔπλινον αὐτοῖς προξενεῖν εἰωῦνϊα. Τοῦτο 
γὰρ ἢ" τὸ χαὶ σὲ τοσοῦτον ἡμᾶς ἀναπεῖσαι χατα- 
ναγχάσαν, τὴν ix τῶν ἀχουόντων ἡ ἷν εὐφημίαν 
ἴσως προτγενέσθαι βεδουλτημένον, χἀντεῦθεν τῇ φι- 


nM) 


DE EXCID:O THESSALONICENSI. 


553 


^ia ,αρίπατθιι, Ἐγὼ μὲ) οὖν Souloíunv ἄν τὴν A sem, el presens argumentum veluti vires meas ezsu- 


σιωπὴν ὡς áxivBuvov μᾶλλον ἐλέσθα! xaX τὴν παροῦ- 
σὰν ὑπόθεσιν, ὡς τὴν ἐμὴν ὑπερθαί,γουταν δύναμιν, 
παραιτήπταηθαι πάνυ δικαίως " λαδὼν δ᾽ ἐπὶ νοῦν 
τἧς ἀπειθεία; τὸν χίνδυνον ὅσης, καὶ διὰ τοῦτ᾽ εἰς 
ἀνάγχην συνελαθεὶς ἀπαραίτητον, δεῖν (oru Exo - 
' pov ἐμαυτὸν παρασχεῖν σου τῇ ἀξιώσει xal συ 
τοὐπίταγμα πεκληρωχέναι ὡς δύναμις. Κἀπειδήπερ 
ἐπ'χλινὴς ἐγὼ χαὶ εὐγνώμων πρὸς τὸ ξητούμενον 
ὥφθην σο!, χα! σὴν χάριν ὧν οὐκ ἐδουλόμην κατα- 
τετολμηχέναι προΐρημαι, δίκαιον ἂν εἴη xat σὲ τῇς 
ἐνυχειρέσεως ταύτης ἡμῖν ταῖς εὐχαῖς συνεφάψασθαι, 
ἵν᾽ ὁδηγηθέντες, χαὶ δύναμιν ἐσχηκότες λόγου χαὶ 
διανοίας ὀξύτητα, τῆς σῆς φανῶμεν ἄξια ἐπιθυμίας 
ἐργάσασθαι xal μηδὲ τὴν ὑπόθεσιν καθνδρίσωμεν. 


perans alio, nee immerito, amandassem ; sed mente 
revolvens qu: sint coutumacie pericula, propter- 
exque  inevilabili vi constrictus, necessarium mihi 
duxi memetipsum petioni tuz tradere manlatum- 
que tuum pro viribus adimplere. Et dum ego pro- 
clivis e&t obsequens  efflagitatis obtempero, et tui 
gratis, a quibus mihi lorge animus est, aggredi 
presumo, justum. fuerit te quoque iu partem si- 
milis laboris precibus atque supplicationibus a 
Deuw venire, ut directus et dicendi facultate instru- 
rius et acumiue ingenii fultus dignum quidpiam tuo 
desiderio persolvam, argumeutumque infamia noa 
aspergam. Rogo vero universos qui h»c percurre- 
rint, elingui planeque rudi commentarío, nostrum 


Παρακαλῶ δὲ καὶ πάντας τοὺς Bv:suCopuévov; τῷ B obsequium prompte amplexatos, veniam dare. Ne- 


πάσης ἀπουσίας πεπληρωμένῳ τῷδε συγγράμματι 
συγγνώμην ἡμῖν mapasysiv ἐξ ἑτοίμον, τὴν ἡμετέ- 
pzv εὐπείθειαν ἀποδεξαμένονς. Οὐ γὰρ δυνάμει λό- 
γῶν τεθαῤδηχότες ἐπὶ τοῦτο προήγμεθα, ἵνα καὶ 
μέμψιν σχῶμεν δικαίως; παρὰ τοῦ βουλομένου παν- 
τὸ; (πολλοῦ γε xal γὰρ δέομᾷεν τοῦ λόγους εἰδέναι 
yai τούτοις γε χρῆσθαι xav' ἐἑκιστήμην θαῤῥεῖν), τῇ 
δ᾽ ἐπιταγῇ τοῦ προστεταχότος ἡμῖν, xai τῷ μὴ 
μέμψιν ἔχειν εἴ τις τὴν ἑαυτοῦ πρός τι τῶν ἀνα» 
γχαίων ἐνδείχνυται δύναμιν, ἀνέγχλητον εἶναι οἱό- 
μενοι πανταχοῦ τὸ πάνθ᾽ ὁντινοῦν μὴ πρὸς ἐκίδειξιν, 
πρὸς δὲ τὸ μὴ τάφῳ" σιγῆς παραπέμπεσθαι τὰ πρὸς 
ἀχρόασιν ἄξια, τοῖς χατὰ δύναμιν ἐγχειρεῖν λόγοις 
ἑκάστοτε. Ποιήσομαι δὲ τὺν λόγον ἀπλοῦν τε καὶ 
εὔληπτον, ἀλλὰ δὴ καὶ συνεσταλμένον ὡς; τὰ πολλὰ 
χατὰ τὸν cb, λόγον, τἀναγχαῖα μόνον περιλαδὼν, 
καὶ ὅσα δὴ παρεθέντα ζημία got λογισθήσεται πρὸ; 
ἀχρόασιν χεχηνότι. . 

β΄. Εἰ μὲν οὖν τις ἐτύγχανες ὧν τῶν οὐχ εἰδότων 
τὴν πόλιν, τὰ χαθ᾽ Exaazóv τε ἠγνόεις αὐτῆς ὥσπερ 
οἱ πρῶτον ἐξ ἀλλοδαπῆς εἰς ἑτέραν μετοιχήσαντες 
πόλιν, ἕως ἂν τὸ τοῦ χρόνου μῆχος, ταύτην αὐτοῖς 
κατὰ μέρος γνωρίσειεν, ἐδεόμην λόγων ἂν ἐνταῦθα 
μαχρῶν, ἵνα μηδὲν τῶν τῆς πόλεως τὴν σὴν διαφύ- 
Tn γνῶσιν. Ἐπεὶ δὲ πρὺς θρέμμα ταύτης τὸν λόγον 
ποιοῦμα: χαὶ &xpi6éstepov ἣ πολλοὺς ἄλλους τὰ 
xa*' αὐτὴν ἐγνωχότα, μάτην ol μαχροὶ περὶ τούτων 
λόγοι x: ἡ περὶ τῆς θέσεως μεγέθους τε καὶ χάλ- 


que enim dicendi facultate confisi ad hoc deveni- 
$u$; tum enim, et jure, insimularemur a qnolibet, 
cui id complacitum fuerit; nam quam longissime 
a sermonibus eorummque scientia absumus ; tantum 
Abest ut eate eorum usum nobis prowittere audea- 
mus ; sed imperanti obtemperantes, et quod accu- 
&alioni non subsit si quis propriam facn!tatem ἃ] 


' aliquid ex necessariis expediendum experiatur, cri. 


mine vacare existimantes quemcunque, non sui os- 
tentandi causa, sed ne que digna auditione repu- 
tantur silentii tenebris involvantur, singulis ho- 
ris, μὰ facultas est, scripto tradere. Eiit itaque 
sermo simplex ac faeilis. et ut plurimum , dun sic 
adinones, compendiosus, necessaria tantummodo 
complectens ; quas vero tacueri!, 3 te, qui dicentis 
Oratjonem auribus devoras, inter dauna reputa- 
buntur. | 


$. Si quis naque esses rerum | urbis imprudens 
ígnarusque omnium, quemaimodum qui primnm ex 
2lienis regionibus peregrinantes, terrarum in quas 
appelluni infagtissimi sunt, donec decursu temporis 
singula illius addiscant, prolixis mihi opus esset ser- 
monibus, ne quid eorum quain urbe sunt tuam scien- 
tiam fugeret : verumtamen cum ad illius alamoum 
sermonem dirigam eumque qui prov aliis multis ac- 
cemratius res illius callet, frustra hic verbosi ser- 
mones instiluerentur, deque illius situ, magnitu- 


i^v; x41 τειχῶν ἀσφαλείας καὶ προσέτι τοῦ εὖ xe- p dine, pulchritudine, murorum securitate, nec non 


χρᾶσθα: xal τῶν ἄλλων ἀχρίδεια, xal μάλισθ᾽ ὅτι 
πρὸ μαχρῶν ἐτῶν τὰ περὶ τῆς πόλεως ἕτερλι φιλο- 
πόνω: ἄγαν δυνάμει λόγου καὶ ῥητοριχῆς εὐγλωτ- 
τίας δεινότητι ἠχριδιυμένω: ἐξέθ:ντο, χα! μετὰ τὴν 
πρώτην πασῶν εἰπεῖν λαμπροτέραν πολλλῖς ἀπο- 
δείξεσιν ἀποφῆναι ταύτην ἐσπούδασαν, Ἐχείνοις δ᾽ 
ἐμαυτὸν ἔγωγε μόνον διηγούμενος δώσω, ὧνπερ ἡ 
πόλις ἐν τῷ τῆς νῦν ἁλώσεως χρόνῳ πεπείρχτο, κα- 
θάπερ ἔφης καὶ σὺ πρὸς ἡμᾶς, μιπκρὼν πρὸ ταύτης 
ἀπάρας ἐνθένδε, χαὶ δ'ὰ τοῦτο τὸ xaxbv οὐχ εἰδὼς 
ἀκριδῶς ὅπως χεχώρηκε. Τὰ τῶν Δατίνων γὰρ οἶδ᾽ 
ὅτι xal αὐτὸς οἶσθα σαφέστατα τῇ πόλει παρὼν xal 
καθ᾽ ἐχάστην ὁρῶν τὰ γινόμενα. 

Επασχεν οὖν τῶν Λατίνων χρατούντων ἡ πόλις 


optima aeria temperie, aliorui&que ratio exquisita 
proponerelur ; eoque pelissimum quod aate pleros- 
que annos alii rea urbis quam maxime studiose, et 
dicendi facultate et eloquentize Atticze luminibus, 
docle exacteque prosecuti, post reginam omnium, 
ut ita dicam, illustriorem multis demonstrationibus 
declarare conati sunt ; ipse vero ea soluninodo 
coimplectar, qux» haee civitas hoc sui. excidii. tem- 
pore passa est, iique nobis paulo. nulo quam ex 
ea discederes insinuaras, proptereaque iufortuuii 
quod eam oppressit nou adinodum guarus, res si- 
quidem Latinorum tu ctiam, cum. in urbe quotidie 
quie gererentur conspiceres, optime (nec fallor) tenes. 
, Urbs iraque in Latinorum ditionem redacta, cuia, 


59i . 


ris quoti ie. exitiis undique coufertis aflliciaretur, 
el seri oues inulti conferrentur quonam pacto ex 
t nalis emergere possemus, nullum remedium 
eccurrebat, nec aderat Averruncus. Neque eniin 
Turcz cum Latinis fedus iniere, licet sepius legatio- 
fe missa id pertcntassent, siipplicesque etiam roga«- 
*ent ; neque erat in nostra potestate, copiis nostris 
in angustum oppido coactis et discordantibus voti» 
ab unanimi sententia convulsis, aliquid agere, ut 
tute etiam nosti, qui una nobiscum eras, malorum 
perinde atque alii expertus. 

5. Cum itaque res nostra ita se haberent, et sin- 
gula. momenta innumeras prope nosas inferrent, 
deque salite. desperaremus, malum aliad repente 
irrupit, et validiorem adamante animum disjiciens, 
νου scilicet pastoris et, :zque ac primus pastor, 
quotidie profuse animam ponentis, divino consilio 
obitus, illi quilem fortuna:e succedens, nobis vero 
damna, caque ingentia, concilians, qui illius ad 
Deum precibus, quibus saluti nostri providebatur, 
privamur. Et divino consilio illum contigisse con- 
jicies ex illis qux» illi adliuc. superstiti inter som- 
nianduin evenerant. Visus est sibi, antequam urbs 
bello conci leret, domum praeclaram et maximam 
ingresso, singulas illius partes inspicere et decora 
ac magnitudinem magnopere demirari ; his intentum 
vocem, deforis adven:entem inaudisse : «Domnus hzc, 
cujus partes singulas illustres atq:c venustas con- 
*iderans adiniraris, actutum concidet ; et ne tesua 
rnina opprimat, quam cito foras eripe te.» Visum 
hoc effectu non. multo post comprobatuin est. llle 
etenim ut justus appareret οἱ virtutis su: multorum 
laborum przmia referret, sic, uti par erot, et ante 
commune infortunium, ad Deum, quem tantopere 
coucupiverat, migravit. Neque enim justum apud 
Deum reputabatur. similium malorum eum partici- 
pem fieri, vita siquidem illius non erat similis aliis, 
οἱ semitze immutatzs, ut eua Salomone loquar. Nos 
vero improbitate plane repleti, et ia cogitationi- 
hus cordis nostri pessimi ambulantes, ut Jeremias 
inquit, et perinde atque antiquus Israel wurmu- 
rantes, ut nobis allubescit, rebus non succelenti- 
Lus, jure merito mala ac solida calamitate macta- 
mur, ettali viro orbamur qui. solus afflictissimis 
liisce temporibus in tantis rerum discriininibus so- 
latitun. remauserat, omnes. siquidem eum uti vita» 
lem in. nobis facultatem  reputabawus , illiusque 
wortem — tautunimodo. ducebamus: adversus mos 
justissime numinis punitionis exordium, IIoc eos 
redarguit apertissime qui indigna dicta in eum in- 
gerunt et iufamia onerant, quod proditionem non 
siaserit, et quod eos propriis consiliis, altius quid- 
'piam meditatus, jure represserit. Opinor equidem 
ego, cum vellet Deus ut omnibus innotesceret quis 
vir ille sacer esset el quorum dignus, qui vero uos 
el quibus ponis obnoxii, quibus miseriis juste 
excruciandi, id. propter res utriusque in rem utri- 
4.58 dis posuisse». 


JOANNIS ANAGNOST.E 


ut ty cale nosti, tanium. malorum sustneret. ct di- Α ὡς οἶδας, xat ósrpépat δλέψεις ἢ εἶν Ecken t 


παχάθεν, xal λόγων πολλῶν cmo" Existo; X 
ἀναθείν μεν γιγνομένων τρόπος ἔν οὐδ᾽ à 
τούτων ἡμᾶς τῶν δεινῶν Σπαλλάξευν. Οὔτε [kc 
Τοῦρχοι τοῖς Λατίνοις ἐδούλοντο G-í3125m cà 
xi; πρεσδευπαμένοις περὶ τούτου χαὶ δετῆεῖτ:.͵ «΄; 
ἡμῖν ἐξῖν πρᾶξαι τὸ χατὰ γνώμην, ὀλίγοις É-rc 
θεστηκόσι χαὶ ἀνισότητι γνώμης ἀποδεδλτχότι ἡ 
ὁμονοεῖν, ὡς ἄρα καὶ soi γνώριμον τοῦτο σὺν iz 
γε ὄντι xal τῶν δεινῶν ἐχείνων col; &:Aorz Tip1tk. 
σίως «i17, φότι τὴν πεῖραν. 






Y. Οὕτως οὖν ἡμῖν ἔχουσιν, $32: τε Opat μι: 
τὰ χαλεπὰ φέρουσι xal τὴν σωτηρίαν &-1vo:tie- 
σιν, χα τὸν ἐξτίφνη; ἐπῆλθεν ἕτερ᾽» χαὶ στεῤ ῥοτέρον 

B εἰπεῖν ἀδάμαντος πλῆξαν ψυχέν. ΤῊ δ᾽ ὧν ἡ olx 
λοῦ ποιμένος xal κατὰ τὸν πρῶτον ποις ἕνα τὸ. gs. 
χὴν ἐφ᾽ ἑχάστης ἀφειδῶς ὑπὲρ τοῦ του! μινίου τιδέντο; 
κατὰ «lov βούλημα τελευτὴ, kv χαλῷ μὲν ἔχεί qu 
γενημένη, βλάδος δ᾽ ἡμῖν ἐπενεγχοῦσα πολὺ, τὸν 
ἐχείνου λιτῶν πρὸς θεὸν στερηϑεῖσιν, αἷς ἐσωξἐμε- 
θα. Ὅτι δὲ κατὰ θείαν αὕτη βούλησιν $v, ἄχουε zo; 
φανέντος τῷ μαχαρίῳ περιόντι xac" ὄναρ ἔχεῖν. 
Ἔδοηξε mp) τοῦ τὴν πόλιν τῷ πολέμῳ ληφθῆναι o'xcv 
τινα λαμπρὸν εἰσιέναι χαὶ παμμεγέθη, περιτχοπεῖν 
τε αὐτὸν χατὰ μέρος χαὶ θαυμάξειν αὐτοῦ τό τε xii» 
λος καὶ μέγεθος, ἐν τούτῳ δ᾽ Bun φωνὴν ἔξωθεν 
ἐνεχθῆναι λέγουσαν ε Ὁ μὲν οἴχος οὗτος, οὗ τὰ xat 
ἔχαπτου, ὦ δέσποτα, ὡς λίαν λαμπρὰ xal ὡρεῖς 
θαυμάζεις περιαθρῶν, πίπτει τὸ τάγος, xal ἵνλ p 
σε χαλύψῃ πεσὼν, ἔξιθι τούτου ταχέως. » Οὗτος c'- 
Xtv ἡ ὄψις, xai εἷς ἔργον ἧχεν οὐχ εἰς paxpáv. 
Ἐχεῖνος μὲν γὰρ, ἵνα ἀναφανῇ δίχαιος χαὶ τῶν 
πολλῶν τῆς ἀρετῆς ἐχείνου χαμάτων λάθῃ τὰ; ἄντι- 
δόσεις, εἰχότω: οὕτω xal πρὸ τῆς χοινῆς συμτορξ;, 
πρὸς ὃν ἐπόθει Κύριον ἐξεδήμησεν. Οὐ τὰρ δίχαιον 
τοῦτ) παρὰ Θεῷ xíxpito, τοιούτων ἕνα χαχῶν τεῖ- 
pav σχῇ xaX χοινωνήσῃ τῶν ἴσων ἡμῖν - ἀνόμοιος γὰρ 
ἣν τοῖς ἄλλοις ὁ βίος ἐχείνου xai ἐξηλλαγμένσι αἱ 
τρίδοι, τὸ Σηλομῶντος εἰπεῖν. Ἡμεῖς δὲ χαχίας v:- 
povze; ὅλως, xol ὀπίσω τῶν ἐνθυμημάτων «TS x20- 
bla; ἡμῶν τῆς πονηρᾶ;, τοῦτο δὴ τὸ τοῦ Ἵερεμίου, 
πορευόμενοι, χαὶ χατὰ τὸν πάλαι γογγυσταὶ τοῦ 
νοντες Ἰτραῆλ, κατὰ τὴν ἡμετέραν ἐπιθυμίαν ἀπ- 

Ὁ λαύειν ὅπως οὐκ ἔχωμεν τῶν πραγμάτων, διχαίως 
οὕτω πεπράγαμεν δυστυχέστατα, χαὶ τούτου τἀνδρὸς 
ἐστερήμεθα, μόνου περιλειφθέντος ἐν τοιούτο:ς χαι- 
ροῖς xai τοσούτοις ἀνιαροῖς εἰς παραμύθιον, Πάντε- 
γὰρ ὥσπερ τινὰ δύναμιν ζωτιχὴν ἐν ἡμῖν ivoutzo- 
μὲν τοῦτον, xal τὴν τελευτὴν ἐχείνου μηδὲν ἄλλο 
νομίζειν εἴχομεν f| τῆς ἐφ᾽ ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ διχαιοτά- 
τῆς παιδείας οἷον προοίμιον, Τοῦτο τῶν κατειπεῖν 
ἡρημένων kxelvou σαφέστατος ἔλεγχος, xal τοὺς ἀδι- 
χίαν χατ’ ἐκ:ίνου λαλοῦντας ὅτι μὴ προδοσίαν ἐσχέ- 
ψατο, μηδὲ τῶν σφίσι δοχούντων συνιέντας βαθ. τε. 
ρον, ἐνδίκως ἐπιστομίζει. Οἶμαι γὰρ ἐγὼ, δεῖξχι 
βουληθεὶς ὁ Θεὸς οἷος μὲν ὁ ἱερὸς ἐκεῖνος ἀνὴρ xal 
τίνων ἄξιος ἦν, οἷοι δ᾽ ἡμεῖς καὶ τίνας εἰσπραγι. 
ναι Osa; δίχαιοι ἕλεν, δι" * χαθ᾽ ἑχάτεριν 
μέοο; οὕτως ᾧχογόμησε 


523 


DE EXCIDIO TIIESSALONICENSI. 


Γ 


δ᾽. Τούτου οὖν τοῦ δεινοῦ, τῆ; τελευτῆς ἐχείνου A ὁ. Itaque tam diro malo, obitu nempe illius, c:e- 


φημ᾽, προστεθειμένου τοῖς ἄλλοι:, xal πάντων τῶν 
Ev τῇ πόλει, ἀνδρῶν γυναιχῶν παίδων Λατίνων τε 
- xai αὐτῶν Ἰουδαίων, ἐλεεινῶς πρὸς ἀλλήλους διο- 
μιλούντων, χαὶ τὰ μὲν ἄλλ᾽ ὅσα τούτους ἐπίεζε δηλο- 
νότ' τῇ λήήῃ παραπεμπόντων, τὴν τοῦ ποιμένος δὲ 
στέρησιν ἐπὶ νοῦν λαμδανόντων χαὶ συνεχῶς που- 
φερόντων, τῆς τοῦ Θεοῦ τε παιδείας, ὦ: προὔφην, 


xai τῆς γεγενημένης ἁλώσεως χαὶ λεγόντων ση-᾿ 


μεῖον τοῦτο xal πιστευόντων, — οὕτως οὖν διατε- 
θέντων, καὶ ὀλίγου δή, τινος ἐν τῷ μεταξὺ παρελη- 
λυθότος τοῦ ypóvoo, χεῖρον ἣ πρότερον ἔσχε τὰ πρά- 
γμᾶτα, xal σύγχυσις πανταχοῦ, ᾿ἄλλων ἄλλα βου- 
λευημένων xal μηδὲν ἐν ταυτῷ συνελθεῖν δυναμένων" 
xai παραπλέσιόν τι τοῖς ἐπὶ νηὺὸς χειμαζομένης 
ἐπάπσχομεν, ὅταν ὁ χυδερνήτης ἀπῇ * πάντα γὰρ ἐκεῖ 
j ταράχου μεστὰ, xal ἡ ναῦς οὖχ ἔχουσὰ τὸν ἰθύνοντα 
ταῖς τῶν ἀνέμων βίαις τοῦ πρόσω χωρεῖν ἀχινδύνως 
οὐ συγχωρεῖται. Τῶν μὲν οὖν δὴ πλειόνων δυσχεραι- 
νόντων ὅτι μὴ σφίσιν ἐξῆν προδοῦναι τὴν πόλιν τοῖς 
Τούρχοις, δεδιότων ἴσως ὃ γέγονεν ὕστερον, ἄγγελος 


teris admexo, et omnibusin civitate viris, mulieribus, 
pueris, Latinis, Judaeis quoque ipsis, miserandum 
in modum sermonem conferentibus, et reliqua. om - 
nia qu: eos tum affligebast e memoria deponenti- 
bus, pastoris tanti privationem in mentem revocans ,. 
Ubus et sepius proferentibus asserentibusque, ut - 
jam innui, et non temere credentibus indicium illud 
esse et divine punitionis et subseculi excidii ; hoc, 


" inquam, statu rerum, cum modicum tempus interim 


$x: τὸν Μουράτην ἐφ᾽ ἡμᾶς κεχινῆσθαι μηνύων, 


πλεῖττον ὅσον στρατὸν συναγείραντα, καὶ διὰ πάν- 
των xa26; παρεσχευασμένον. Τοῖς μὲν οὖν δεχτέκχ 
πως ἔδοξεν ἡ ἀγγελία χαὶ πιθανὴ, τοῖς δὲ μὴ, xai 
μάλιστα Λατίνοις, εἴτε μεγαλοψυχεῖν προσποιουμέ- 
νοις, εἴτε πεῖοαν οὖχ ἐσχηχόσι τῶν Τούρχων, ᾧ xal 
μᾶγλον ἔγωγε πείθομαι. Πόθεν γὰρ εἴδησις τούτοις 
ἐν θαλάττῃ xal γεννωμένοις καὶ εἰς γῆρας διαιτω- 


processisset, in pejus quam antea ruere omnia, ma- 
gna coafusio animos occupare, cum alia alii decer- 
nerent nec possent in unam sententiam convenire , 
nosque illis qui in navi adversis tempestatibus utun- 
tur cum gubernator abest, non absimiles, variis re- 
rum. fluctibus jactari. Namque ibi omnia sunt. tur- 
barum plena, et navis, spoliata rectore ac vi vento- 
rum concussa iter suum continuare absque discri- 
mine non permittitur. Cuin ergo plerique zegre fer- 
rent non concedi sibi Turcis urbem dedere, eventum 
postmodum seeutum perborrescentes, nuntius adve- 
nit Muratem adversus nos iter capessere, quamplu- 
rimis copiis et rebus aliis omnibus instructissimum. 
Quidam nuntio (idem esse adhibendam dicuut ; ne- 
gant alii, et Latini potissimum, sive magnanimi- 
tatem simulantes, sive Turcorum, quod. credibilius 
videtur, inexperti. Namque unde illis, in. mari ge- - 
nitis et ultimo etiam ztatis tempore vitam agenti- 
bus, nec non ad conflictus et pugnas, quibus Tur- 


μένοις, πρὸς συμπλοκάς τε xal μάχας, al, τὸ τῶν C carumgeas utitur, ineptis, nec valentibuscum trire- 


Τούργων χέχοηται γένος, ἔχουσιν οὐκ ἐπιτηδείως, 
xai μηδὲ δυναμένοις ἣ διὰ τριηρῶν ἀπελθεῖν εἰς 
ὑπερορίαν, tjv/x' ἂν xai ἔνθα βούλοιντο ; μιχρὸν τὸ 
μεταξὺ, καὶ πάλιν ἕτερος; ἄγγελος, ταυτὰ τῷ προ- 
τέρῳ καὶ αὐτὸς διαγγέλλων, χαὶ τοὺς λόγους ὄρχοις 
πιστούμενος ἀσφαλέσιν, ἐφ᾽ οἷς ἐπείσθημεν μὲν 
ἡμεῖς, μηδὲν ἄλλο παρ᾽ αὐτὸ προσδοχῶντες (τοῦτο 
γὰρ ὁ πολυετὴς ἡμᾶς ἐδίδασχε συγχλεισμὸς καὶ τὰ 
πράγματα), ἐπείσθησαν δὲ χαὶ Λατῖνοι, χαὶ «po 
παρασχευὴν δεῖν ἔδοξε τούτοις διεγηγέρθαι. 

ε΄. Καὶ δὴ πρῶτον μὲν, οὗπερ ἤρξαντο πρότερον 
ἔογον, πρὺς τελείωσιν σπουδαιότερον διετέθησαν. Τὸ 
δ᾽ iv fj περὶ τὰς ἐπάλξεις αὐτῶν ἐπιμέλεια. Μιχρὸν 
γὰρ πρόσθεν διὰ φροντίδος πολλῆς πεποιήχεσαν τὰς 
ἐπάλξεις τοῦ τείχους παντὸς διχφοάξαι σανίσιν, ὡς 
ἐν ἀσπίσι, τοὺς μὲν ἔξω πολεμίους ἀπειργούσαις 
τοῦ βέλεσι τιτρώσχειν τοὺς ἔνδον δεῆσαν προχῦψαι, 
Tol; 5᾽ ἐπὶ τῶν τειχῶν ἱσταμένοις πολλὴν τὴν ἄδειαν 
παρ:χούπαις ἀφανῶς λίθοις ἄνωθεν βάλλειν τοὺς 
ἐπιόντα: xal τῷ πρηστυχόντι παντὶ προσπελάσαι 
τοῖς τείχεσι βουληθέντας, “Ἔπειτα δὲ δεῖν ἀριθμῆ- 
σα. τοὺς ἄνδρας ᾧέθησαν χαὶ χαταμαθεῖν εἰ πρὸς 
τὰς τοῦ ὅλου τείχους ἐπάλξεις καὶ τὸν περίδολον τὸν 
πρὺς ἤπειρον ἑξαχοῦσι. Καὶ δὴ στῆναι πάντας ἐπὶ 
τῶν τειχῶν μεθ᾽ ὧν εἶχεν ἔχαστο: ἐπιτρέπουσιν 
GT) ὧν, ὡς ἂν χαὶ μάρτυρας τοὺς ἰδίους ἔχωσιν ὀφθαλ- 
μούςξ. Οὗ δὴ γεγονότος ἦν ἰδεῖν ἐπὶ δύο xal τρεῖς 
ἐπάλξεις ἕνα ἄνδρα ἱστάμενον, καὶ τούτων τοὺς 
τιξίηυ: μήθ᾽ ὅπλλ χεχττένους (προανάλωσε γὰρ 


Ό 


mibus alio extra suos fines, ut illis allubescit, diva- 
gari, coguitio venerit ? exiguum abiit tempus, et 
rursus alius nuntius eadem qua primus deuuntiat, 
et jurejuraudo fidem alligat suam ; quo nos persua-i 
sumus, niliil aliud exspectantes : boc enim nostri per 
multos annos i» angustum contraclio resque ipsa 
clamabant. Credidere et Latini ; visumque est illis, 
sollicite necessaria preparare. 


5. Et primum quidem, quod antea. inchoaveraunt 
opus, propugnaculorum duntaxat curam perficere 
concitatius animantur. Paulo enim antesumino cum 
labore ac nimio opere accurarunt ui murorum pr.- 
pugnacula, adinstar scutorum, tabulis obserarent, 
quz advenas liostes impedirent ne sagiuis cives, si 
quando opus esset capite emergere, vulnerarenut, iis 
autem qui muris insisterent facultatem uberem face- 
reul clam e superiori parte saxis advenientes impe- 
tere, admotosque ad muros obvió quoque repellere. 
Deinde numerandos esse viros decernunt, ut discant 
an ad omnia murorum propugnacula et circuitum ad 
mediterranea vergentem eétfliciant ; et sic omnes iu 
muris, sujs quemque armis instructum, stare. im- 
perant, ut adid testibus propriis oculis uterentur. 
Quo facto conspiciebatur in duobus et tribus propu- 
gnaculis unué tantum; eorumque potior parsuneque 
arua gerere, qua paupertas absumpserat, neque pu- 
gnx aut confliciui apta ; assidua na:nq:te mala et vi- 


105 


JOANNIS ANAGNOST.E 3 


vendi egestas vires insimul extnxerant. Latini nihi- A ἢ πενίλ) μέτε πρὺς μά ην ἐπιτηδείους xal πόλεμον 


lminus, cum rei providere aliter nonpossent ( neque 
enim alios viros hellatores prxter aceolas urbis pos«e- 
derant ) , necessarium duxere omues ad pugnandum 
proump os esse, reru 1.que veuglium forum alio aspor- 
tare pro accuratiori civitatis custodia delilserarunt ; 
] cet id ad finem perduci non potuerit, cuni ex im- 
proviso hostes, et nostra exspectatione citius, irru- 
pissent. Etenim, dieehant, sia.lversarii urbem copiis 
cinxerintet pugnis raro intermittentibus indulseriut, 
nos vero ad forum longe dissitum necessaria coem- 
pturi abierimus, desertis muris et custodibus vacuis, 
nullo previo labore illis civitatem tradeimnus. Recte 
itaque omnibus, et ut vires concedebant, dispositis, 
ownes, unis animis omnia pro patria pati parati, 


τοῖς γὰρ συνεχέτι xaxol; καὶ τῇ περὶ τὸ ζῆν àzods 
περιΐρηνται xal τὸ δύνασθαι, Οἱ Λατῖνο: δ᾽ iow, 
οὐχ ἔχο.τες διαπράξασθαι (ἄνδρας γὰρ &z£pos; pi» 
χίμους οὐχ εἶχον παρὰ τοὺς ὄντας τῇ πόλει) δεῖν ἐξ 
ἀνάγχης ᾧουτο πάντας γοῦν ἑτοΐρεως ἔχειν πρὸς τό. 
λεμον. Μεταστῖ,σαι 55 xal τὴν ἀγορὰν πρὸς φυλαχὶν 
ἀχριδεστέραν τῆς πόλεως δέον κεχρίκασιν, εἰ xà 
τέρας ἴσως τοῦτο λαθεῖν οὐχ ἔσχεν, ἐπιθεμένων 
αἴφνη: τῶν πολεμίων xal θᾶττον ἢ πάντες posso 
xtopzv* € "Av γὰρ τὴν πόλιν » ἔφησαν εχυχλώτωϊ 
μὲν οἱ πολέμιοι χαὶ τοῦ πολεμεῖν συνεχῶς γἵἷ ον 
τα:, ἡ εῖς δὲ πρὸς τὴν ἀγορὰν πόῤῥω χειςένην ἀπίω- 
μὲν τὰ πρὸς χρείαν ὠνούμενοι, παρέξομεν ὑπὸ zi; 
τῶν τειχῶν ἐρημίας τὴν πόλιν αὑτοῖς, μηδένα ziv 


spem universam in Deo etmartyre wyroblyta colloca- B μηξαμῶ; mpoU0rtveyxouct. ν Καλῶς οὖν δεὶ zdvcw,, 


vimus, et die noctoque Barbarorum irrnptionem cir- 
cum-*piciebamus, quotid:eque, ut nuntiatum fu»rat, 
exspectalhamus. 


xai i; παρεῖχεν ἡ δύναμις, παρεσκευασμένου. áziv 
των πάντα παθεῖν ὑπὲρ τῆς πατρίδος, προθυμίαν 
ἐνεδειξάμεθα τὴν αὐτὴν, xal τὴν ἐλπίξα πᾶσαν ἐπὶ 


Θεῷ καὶ τῷ μυροδλυτῃ μάρτυρι σαλεύοντες Ἦμεν, xal περιεσκοποῦμεν νύχτω καὶ μεθ᾽ ἡμέραν τὴν 
ἔροδον τῶν βαρδάρων, χαθ᾽ ἐχάστην κατὰ τὰς ἀγγελίας αὐτοὺς ἐχδεχόμενοι, 


6. l'aucis diebus pr:etergressis tertius nuntius in 
civitatem advolat, Murate adventum in Langada indi- 
cans, nec satis esse campum illum longe lateque dit- 
fusum copiarum multitudini ; apparatum quoque 
prenarrabat esse super omuem exspectationem nec 
posse verbis exprimi. Rursum nos sollicite agere, 
diligenterque quae opus erant curare, Illuxerat die- 
rum domina ; et nocte media terrzmotus ingens ur- 
hem corcotit, metimque omnium animis injicit, 
qui. iufelicia illum atque incommoda portendere cxi- 
stimarunt, Ita enim, qui a mvlto tempore civitatem 
coneutiebant terr:? motus, liomines affecerunt et ta- 
lem opinionem ingenerarunt, cum illirerum immu- 
tationes denuntiarínt et dirorum montes urbi iutu- 
lerint. Et hoc quidem noctu. Prinio pane, cum nou- 
dum 80l terram radiis collustraret, pars exercitus 
in civitatem contendit, neque vexillam, ut moris est, 
erectum deferens neque turmatim procedens, Nec 
alio scopo : visum fuerat Murat amicabilibus ver- 
his incolas antea perten(are, ut qux postea su5se- 
«ula sunt, urbisque excidium evitarentur : in spem 
euim venerat suis ipsius dictis eam aures illico datu- 
ram et bello capi opprimique declinaturam. Idque 
duas ob causas prastitit, tum ne. innumeras illas 
bominum copias bello subjicerct, et postmodum vo- 
tis fristratus ignominiam sibi, camque summam, 
compararet ; tu:n secmonibus cogentium ul in ur- 
lem veniret persuasus : non deerait enim qvi eum 
compellabant, asseverabanique tantummodo. con- 
speclum, prowpte et nuilo praevio bello ac labore, in 
ditionem suam eam redaciurum. Misit itaque viros 
Christianos, haud iguotos, ex aliis urbibus, vobis 
salutaria consulturos, concitaturosque pro viribus 
adversus Latinos, Qui licet advenissent, timentes 
ne a sagittis e muris depromptis l:ederentur, retro 
ecsserunt, cum nibil aut parum, pro quo accesse- 
yYant, indicassent ; proztercaque hoc suo redit 
ap id noanullos ignominia notati sunt. Non jue cun 


ς΄. Ἡμέραι παρῆλθον αὖθις ὀλίγαι, καὶ τρίτος 
ἄγγελος ἤδη πρὸς τὴν πόλιν ἀτῖχτο, τὴν εἰ; τὰ 
Λαγχαδᾶ τοῦ Μωράτου δηλῶν ἄριξιν, χαὶ ὡς oy 
ἱκανὸν τὸ πεδίον εἰς πολὺ μῆχος ἔχτετα ;εένον ἐχεῖν᾽ 
πρὸς τοσαύτην πληθὺν στρατευμάτων. Διΐγγεὰλς δὲ 
καὶ τὴν παρασχευὴ» ὑπὲρ λόγον οὖσαν xa μὴ ῥά. 
δίαν ῥηθῆναι. Πάλιν οὖν fjust; ἐν σπουδῇ, xal πάλιν 
ἐν ἐπιμελείᾳ μεγάλῃ. Παρῆν δὲ d χυρία τῶν ἡμε- 


C ρῶν, καὶ περὶ μέσα: νύχτας σεισμὸς [xal| τῇ πόλει 


γίγνεται μέγας χαὶ φόθον ταῖς ἀπάντων ἐνῆχε ψυ- 
χαὶς, τεχμέριόν τε τοῦτο οὐχ ἀγαθῶν ἡγήσαντο πάν- 
τες πραγμάτων οὕτω γὰρ ol πρὸ μαχροῦ τὴν πόλιν 
ἐχεῖνοι συνέσειηον σεισμοὶ παρεσκεύασαν τοὺς ἀν- 
θρώπου:, καὶ τοιαύτην ἔδωχαν ὑπόληψιν ἔχειν, ἀνω- 
μαλίας πραγμάτων κἀχεῖνοι προηγγελχήτες χαὶ δει- 
νῶν ἑσμὸν ἐπαγαγόντε: τῇ πόλει, Καὶ τοῦτο υὲν 
νυχτός " ἀρξαμένης δὲ τῆς ἕω, xal τοῦ ἡλίου xafia- 
ρῶς οὕπω τῇ γῇ τὰ: ἀχτῖνας ἐπαφιέντος, xr; στρα- 
ttd; τιμέρο: ὁρᾶται τῇ πόλει προσδάλλον, piss on- 
patav ὡς ἔθος hoppévnv ἔχοντες μήτε βαδίζοντες 
ἰλαδόν. Ὃ ὃΣ τρόπο: " ἔδοξε τῷ Μουράτῃ φιλίας τισὶ 
τοὺς ἐνοιχοῦντας ἡμᾶς τῇ πόλεν ῥήμασιν ὑπελθεῖν 
πρύτερην, ὥστε μὴ τι τῶν iv ὑστέροις συμδεῦιχό- 


Ὁ τῶν γενέσθχι xai τὴν πόλιν ἁλῶναι" ὁπέστρε- 


qov γὰρ ἐλπίδες τοῖς αὑτῶν λόγοις ταύτην εὐθὺς 
ὑπιχλῖναι xat μὴ ἂν ἑλέσθαι χρατηθῆναι διὰ πολὲ- 
μου. Τοῦτο δ᾽ ἐποίησε δυοῖν ἕνεχα, τοῦ τε μὴ πόλε- 
po» ὑποστῆνα' τὸν μυριάνθρωπον ἐχεῖνον στρατὸν, 
εἶτ᾽ ἀποτυχόντα μεγάλην αἰσχύνην ὀφλῆσα:, καὶ τοῦ 
πεισθῆναι τοῖς λόγοις τῶν ἐπειγόντων αὐτὸν ἐπὶ τὴν 
πόλιν ἀφῖχθαι" xai γὰρ ἦσαν οἱ τοῦτον ἀεὶ συνω- 
θοῦντες xal πείθοντες, ὡ; εἰ μόνον ὀφθείη, ταύτην 
τοΐμως ἄνευ πολέμον χαὶ πόνων λαθεῖν. Πέπομτφε 
τοίνυν ἄνδρα; Χριστιανοὺς; οὐχ ἀγνῶτα; πόλεων ἐξ 
ἑτέρω, ἡμῖν τὰ σωτήρια συμθουλεύσοντας χαὶ κατὰ 
τῶ" Λατίνων διεγεροῦντας ὡς οἷόν τε’ οἵ χαὶ rapa- 
γενόμενοι, xai τοῖς ἀπὸ τῶν ττιχῶν πεμπομένοι; 
1: ἐπὶ μὴ τρωγὴ α! τὰ aas. δεδιότες, ὀπισθ p- 


597 DE EXCIDIO THESSALONICENSI, 993 


pao vo ὑονται, μηδὲν ἢ ὀλίγα πρὸς ἕν p o; δηλιύ A opus esset szpius et multas murorum partes circum - 
σαντες, Qm... rrr νὸν δεδύνηνται. Ἐφ᾽ ire, et que promittebantur a. Murate palam edi- 
ᾧ xal μεμπταῖοι . . . . . . ἔδοξάν τισιν ὑποστρέ- core, sermonibusque uti consultationis ad eos «is- 
ψαντες" δέον γὰρ ποχλάχις xil xavà πολλὰ τῶν τεῖ- — ponendum ut alacriterín unum convenientes publi- 
yov μέρη m:puévas, xal τὰ ὑπεσχημένα τῷ Mov- — cam utilitatem dignoscerent, ipsi non bene erga nos 
ράτη φανερὰ χαταστῇσαι, λόγοις τε χρήσασθαισυμ- — affecti mandata neglexerunt. Verum hi, quo dixi- 
θονλίας, ὡς ἂν προθύμους παρασχευάσωσι πρὸς τὸ — mus modo, sive sponte sua sive vi coacti, rem ita 
xotvf; συνελθόντας σχέψασθαι τὸ συνοῖσον, οὐ καλῶς — peregerunt. 
πρὺς lud; διετέθησαν, εἶπον, ἡμεληχόύότες τοῦ ἐπιτάγματος. Πλὴν ἀλλ᾽ οὕτω μὲν οὗτοι πράξαντες 
ὥφθησαν, εἴτ᾽ ἐθελονταὶ εἴτε xaX ἄκοντες. 

€. Ὃ δὲ Μουράτης ἀνηνύτοις ἰδὼν. ἐπιχειρεῖν ἐν 7. Murates cum vidisset se hac ratione operam οἱ 
τούτῳ τῷ μέρει (οὐ γὰρ οἷς ἔξωθεν μόνον ἐχήρυττον — oleum perdere( nequeenim iis qua deforis ille euun- 
ἐπ:ίθοντό τινες, ἀλλὰ xal πλύνειν τοῦτον ὕόδρεσιν — Liabat suaderi nonnulli, quinimo eum injuriis et 
ὑπ᾽ ὁδελτηρίας xal ἀλόγου θρασύτητο; οὐχ àmox- — opprobriis dementer jactanterque continuoonerare), 
vouv), τοῦ θυμοῦ te γέγονεν ὅλος, καὶ «bv στρατὸν, intemperiis insaniisque agitatus loco moveri exer- 
προσέταξε petaoitvae xal περὶ τὴν πόλιν στρατο- — citum mandat. llli secedunt seque ac apum exami, 
πεδεύσαθαι, Ol δὲ προσεχώρουν, ἅτε..... μελισσῶν nostri sanguipis avide sitientes omnesque penitus 
αμήνη, τοῦ ἡμετέρον λίαν διψῶντες αἵματος xal πὸ haustu deglutire desiderantes. Ubi urbi proximi 
πάντας ἄρδην χαταπιεῖν γλιχόμενοι. Τῇ πόλει δὲ facti sunt, tentoriis pro more fixis instar propugna- 
προπεγγίπαντες, xal τὰς σχηνὰς ὥσπερ ἔθος πηξά- — culi eam ita circumvallant ut. nullis hominibus esset 
μενοι, δίχην φρουρίου πᾶσαν περιέλαδον ταύτην, vacuus locus. Tum duces singulos in prescripta ur- 
ὡ: μηδαμοῦ σχεδὸν χενὸν ἀνθρώπων φαίνεσθαι τόρ — bis parte destinans, ipsesua tentoria arci adversa 
πον. Εἶτα τοὺς στρατηγοὺς Exactov ἐν ὡρισμένῳ ponit, ut omnes tanquam eloco sublimiore, et inte- 
τῆς πόλεως μέρει πρὸς τὸ πολεμεῖν ἀποτάξας, αὑτὸξᾷ — riores partes urbis, circumspiceret. Nos bac intuiti, 
τὰς ἰδίας σχηνὰς ἀντιχρὺ τῆς ἀκροπόλεως πήγνυσιν, — prosalute nostra tutanda alacriores facti (neque: 
ὡς àv πάντα; kx μετεώρου χαλῶ; ὁρᾷν ἔχοι καὶ — enim fleri poterat aliter ), armis utcunque auppeteu- 
πᾶσαν τὴν πόλιν ἐντός. Ἡμεῖς δὲ ταῦθ᾽ ἑωρακότες — tibus ad murum accurrere, alius alium celeritate 
xal τῆς ἡμῶν σωτηρίας ὑπεραγωνίσασθαι xpoüupoó- — pretergredi, adversus externascopias quem tandem 
μένοι (καὶ γὰρ οὐδὲ ἣν ἄλλως εἰκὸς) μεθ᾽ ὧν εἴχομεν — finem habitura essent tantae sollicitudinis studia, ani- 
ὅπλων ἐπὶ τὸ τεῖχος ἐθέομεν ἕχαστος, ἄλλος ἄλλον ὦ mos addere. Ut ascendimus, diu noctuque ibi nobis 
παρελθεῖν τῷ τάχει φιλονεικοῦντες καὶ οἷον ἀνδρι-ὀ ππιμογδη πη) esse constitaentes, qui urbi mode- 
ζόμενοι..... τῶν ἐχτὸς, ἀγνοοῦντες ὅπη τὰ τῆς σπου-. rabantur, Graecos atque Latinos ita distinxerunt ut 
δὲς ἐχείνης χωρήσει. Ὧ; δ' ἀνέδημεν διημερεύειν medium unum ex iis qui predas convectant. interpoe 
ἐκεῖσε καὶ διανυχτερεύειν συνθέμενοι, καὶ διέχριναν nerent ; Taetarios vulgus vocat, ut sunt pr:edonum 
ἡμᾶς οἱ κρατοῦντες τῆ; πόλεως, Λατίνους xa Ῥω- — agmen ex variis regiorfibus coalitum ; et his custo- 
μαίους, καὶ τοὺς τὴν λῃστείαν μετερχομένονς àva- — diam demandarunt, planelnobis non fidentes ; mor- 
j^& στήσαντες (οὗ γὰρ πιστεύειν ἡμῖν χαθαρῶς εἷ- tem etiam proditionem meditaturis minati eunt. 
yov), xai θάνατον τοῖς φρονήσουσι προδοσίαν ἠπείλησαν, τοὺς Τζεταρίους, ὡς d xowh φωνὴ τούτους 
ἐκάλει (λῃστῶν δ᾽ ἧσαν οὗτοι σύνταγμα bx. διαφόρων τόπων συναθροισθέντες) φύλαχας εἰς τοῦτ᾽ ἐπι- 
σ:ἥταντες. 

η΄. Ὥ; οὖν τοῦ πολεμεῖν γεγενήμεθα πάντες xal 8. Omnibus ergo ad pugnandum adversus i irruen- 
κατὰ τῶν ἐπιόντων ἀνδρίξεσθαι, ἄλλο τι πάλιν παρὰ — tes animo virili presentique paratis, aliud prater 
th» ἡμετέραν ἐφάνη πράξας ὑπόνοιαν ὁ Moupátrc. — nostram exspectationem Murates exsequitur. Nos 
Πάντες γὰρ ἡμεῖς ὀπενοοῦμεν, τοσοῦτον στρατὸν — enim omnes suspicabamur, 4antam copiarum mo- 
βαρὺν θεασάμενοι xal τοσαύτας τὰς ἑλεπόλεις, ἃς lem et machinarum, qua& multitudo camelorum 
τὸ τῶν καμέλων πλῆθος καὶ τῶν ἁμαξῶν ἐπεχόμι- eteurruum quotidie advehebat, conspicati, primo sui 
(^v χαθ᾽ ἐχάττην, ὡς οὐχ ἂν φθάσειε καὶ μανικῶς — appulsu furenter iratum muros appétiturum, 605 - 
αὐτίκα κατὰ τοῦ τείχους ὁρμήσει, παίειν μὲν αὐτὸ que lapiduin' inanufacto. tonitru. diverberaturum, 
προστάξας τῇ χειροποιήτῳ τοῦ λίθου βροντῇ, τοὺς — nee non el supra muros astantes sagittis impulsis 
δ' ἄνωθεν κωλύειν τῆς ἐπὶ τῶν τειχῶν στάσεως διὰ — dimoturum, machinasque omnes ad urbem ezxci- 
τῶν ἀφ:εμένων βελῶν, xal παυτὶ μηχανήματι πρὸς — dendam usurpaturum. Verum hic nil tale conatus 
τὸ κρατῆσαι χεχρῖσθαι τῆς πόλεως. "O δὲ τούτων — est, sed parum percunciatus praecones rursus de- 
μὲν ἔδειξεν οὐδὲν, μιχρὸν δ᾽ ἡσυχάσας xal τὴν πόλιν cernit, qui nobis libertatem paciscerentur aliosque 
κύχλῳ περιδλεψάμενος χήρυκας xal αὖθις ἐξέπεμ- ὁΙοογα5 jurejurando, ut apud ipsos fieri amat, pol- 
ψε», ἐλευθερίαν ἡμῖν ὑπισ νούμενος xal φιλοτιμίας — licereutur, si sermonibus illius suasi urbem dede- 
ἑτέρας, τοῖς map' αὑτοῖς ταυτὶ πιστούμενος ὄρχοι:, — remus : his contraria sub.debat, multaque pejora 
εἰ τὴν πόλιν προοΐμεθα τοῖς τούτου λόγοις πεισθέν. — si votis suis non obsecundaremus. 
τες, καὶ τἀναντία πάλιν αὐτῶν πρυδετίθει, xal χαλεπώτ:ρα πούτων, εἰ μὲ; χαταπειθεῖ; ὃν τούις 
Ὑεν..... 


999 


JOANNIS ANAGNOST £ 


Sed cum buc pervenerim, p»ueis compellabo bu- A 


|» alteriusve insimulatores. Ubinam eratis vos, 
rum hzc Murates offerebat ἢ Nonne in urbe, οἱ ve- 
8᾽ι͵5 ea auribususurpastis ? Qua igitur ratione co- 
gitatis usi non estis ἢ Quare, de quibus alios incu- 
$3ti$. quod non fecerint, vos ipsi, occasione pre- 
mente et nullo impediente, non perfecistis ? tum 
enim nullus pastor erat (namque ante sex menses 
inter vivos esse desiera!), ncc dirze neqne alia, quae 
vos recensetis et per digitos exacte numeratis. Quld 
igitur vobis impedimento fuit, aut cujus opus even- 
tus ? Nullius, quilibet respondebit pie rem compu- 
18. quam nostr: improbitatis, qua ab iracundia 
liberum Deum in iracundiam movit, et ad nostri 
punitionem, qui incorrecte Jabimur, excitavit, ut 
nd nosmetipsos redeuntes in posterum sapiamus. 
Quod δὶ quis anteacta. tempora commemorans ite- 
rum nobis opponat, et pastori causam appingat, 
qui dedere se volentibus, sententia etiam data, 
contradixit, insanientis cogitationes suscipit. Pri- 
mum enim non addecet pontificem rerum milita- 
rium cura, et bunc qnidem tyranuorum more prin- 
c ptu pellere, illum contra in possessionem immit- 
lere, et mutationum ac cedium nec non damnorum, 
qus, dum rerum status immutatur, eveniunt, au- 
ciórem esse : neque enim ipse in tyrannicum, sed 
in sacerdotale, et mitis Domini, et qui pacem de- 
przedicavit, cujus vestigiis insistere modis omnibus 
et dicta factaque seqni debet, solium promovetur, 
Deinceps quid ille molitus est ? Au quod in legibus 
divinis perdurare adhortabatur, non ἃ principibus 
desciscendum, quos veluti à Deo promotos exoscu- 
landum esse docebat? Et tamen in quid aliud illi iu- 
cumbendum erat, cui. mortalium animx per Deum 
crant concreditze ? Nibilominus ille, lioc modo dispo- 
si.us,fere einguli» annis ab urhe recelere volebat et 
in patriatu reverti, forte ut nos nostra accuraremus. 
Sed neque liac ratione passi estis. Ita mente nou- 
uulli praediti sunt, qua cum quolibet inutationem 
»nbeunte sese iumnulat. et variat. Sed. qui similia 
proferunt, rationem animo agitent, qua ea enün- 
ti mt ; nos vero ad propositum revertamur. 


C 


ἡ. Cum vero alia atque alia. vice, quod supra D 


conmemoravimus, Murates  peregissel, missisque 
cim sagittis ín urbem plurieis litteris, eadem, et 
simili jurejuraudo, denuntiautibus ac siabilient.bus, 
nihil proficeret (neque enim facultas erat civibus, 
etiamsi voluissent, Latinorum, et praedonum potis- 
simum adstantium custodientiumque metu, sua sen- 
tentia intrepide uti), ad bellum invitus accingitur, 
non tantum contumacia atque contentione. inlabi- 


tintium motus quantum istiusmodi successu. Navis . 


repente comparuit Latina, frumento onusta, ad ur- 
bem. indigam adnavig»ns. Statim atque eam vidit, 
suspicatur copias auviliares et aria pro bellatori- 
bus vehi ; deque victoria dubius, si commilitones 
inteducerentur, tous cenandum esse viribus cl 


64 

"AXA' ἐνταῦθα puxphv ἐρήσομαε τοὺς κατητγοροῦν.- 
t1; τοῦ δεῖνος καὶ τῆς δεῖνος. Ποῦ ποθ᾽ ὑμεῖς iu 
ὅθ᾽ ὁ Μουράτης τὰ τοιαῦτα ὑπέσχετο ; οὐχ iv τῇ 
πόλει͵ xal αὑτήχοοι τῶν χηρυττομένων : πῶς ἃ διε- 
v2: ἶσθε͵ οὐκ εἰς πέρας ἠγάγετε ; πῶς οὖν οὐχ ἐχρὲ- 
σααθε τῷ λογισμῷ ; πώ; ἃ τῶν ἄλλων κατηγορεῖτι 
ph πεπραχότων, ὑμεῖς οὖκ ἐπράξατε, καιροῦ xa- 
λοῦντος xal τῶν ἀπειργόντων οὖχ ὄντων : τότε γὰρ 
κοιμὴν οὐχ ἦν (urva; γὰρ εἶχεν δξ γενόμενος iC 
ἀνθρώπων) οὐδὲ ἀραὶ, οὐδ᾽ ὅσ᾽ ἕτεο" ἀπαριθμεῖτι. 
Τί λοιπὴν τὸ xox0sav ὑμᾶ; ἣν ; ἢ τίνος ἔργον 5s 
συ δέδηκχεν ; Οὐδενὸς, πᾶς τις ἂν εἴποι Aoyizóusve; 
εὑσεῦῶς. f| τῆς ἡμῶν ἁμαρτίας ἑκάστου τὸν ἀδργτ- 
τὸν εἰς ὀργὴν xa0' ἡμῶν χινησάσης, παιδείαν ἡμῖν 
ἐπενεγχεῖν πταίουσιν ἀδιόρθωτα, tva. γοῦν ξαυτῶν 
γενόμενοι χοὶ τοῦ λοιποῦ σωφρονήσωμεν. El δέ τις 
τῶν T^v ἀπομνη μονεύιον χρόνων χαὶ πάλιν ἡμῖν 
ἀντιλέγῃ, xa τῷ τοιμένι τὴν αἰτίαν ἐπάγῃ, τοῖς 
προδεδόσθαι ἐθέλουσι μὴ τὰ ἴσα φρονήσαντι καὶ 9o»- 
λευσυμένῳ, μεμληνότος, οἶμαι, χέχτηται λογι:μούς. 
Πρῶτον μὲν Ὑὰρ οὐ τοῦ σχήματος τοῦ ἀρχι:ερέω; 
στρατηγιχῶν πραγμάτων ἀντιλαμδάνεσθαι, καὶ τὸν 
μὲν τυραννιχῶς ἐξωθεῖν τῆς ἀρχῆς, τὸν δὲ ἀντε:σὰ- 
γξιν, καὶ πραγμάτων xat φόνου καὶ ζημιῶν, τούτων 
δῇ, τῶν ἐν ταῖς ἐναλλαγαῖς τῶν ἀρχῶν συ μδαινόντων, 
οἴτιον δείχνυσθαι, Οὐ γὰρ ἐπὶ θρόνον αὐτὸν χαῦί- 
ζουσι τυραννιχὸν, ἀλλ᾽ ἐπὶ θρόνον ἱερατιχὸν, xat 
Δεσπότου πραέος xal εἰρήνην διδάξαντος. Kat δεῖ 
τοῦτον Ex παντὸς τρόπου μιμεῖσθαι, χαὶ λόγοι; E... 
καὶ πράγμασιν. Ἔπειτα... ὅπερ εἴργαστο ; ὅτι τοῖς 
τοῦ Θεοῦ νόμοις ἐμμένειν παρήνει, χαὶ τὴν c25i- 
6c:av συνεθδούλευςε μὴ προέσγαι ; ὅτι μὴ γχατεξ:- 
νίστασθαι τῶν ἀρχόντων, ἀλλὰ τούτους ὡς ἐχ Θεοῦ 
vp θληθέντας ἐδίδασχε στέργειν ; xol τί γε ἄλλο 
προοῆκχεν ἐκείνω, ψυχὰς ἀνθρώπων πρὸς 8:00 πισ- 
τευθέντι ; Ὅμως ἐκεῖνος xa! οὕτως Ejev kg. ἐχάττου 
σχεδὸν ἔτους ἠξίου τὴν πόλιν ἀπολιπεῖν καὶ πρὺς 
τὴν ἐνεγχαμένην γενέσθαι, ἴσως ἵν᾽ ἡ μεῖς ὑπὲρ Eav- 
τῶν φροντίσωμεν. ᾿Αλλ᾽ οὐδ᾽ οὕτω; ἠνείχεσθε. Οὕτω 
γνώμης τινὲς πετυχήχεσαν πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τὸ 
τρ:πτὸν χεχτημένης xal συμμεταδαλλομέντ,ς τοῖς 
χαιροῖς xai «ot; πεάγμασιν. ᾿Αλλ᾽ οἱ μὲν τὰ τοιαῦτα 
λέγειν ὁρμώμενοι λογίσλιντό ποτε... ἡ μεῖς δὲ τῶν 
προχειμένων ἐχόμεθα. 

0'. Πρῶτον χαὶ δεύτερον ὁ Μυυράτης πεπραχὼς 
ὅπερ εἰρήχειμεν, xal γράμματα τοῖς βέλεσι πὸὲπομ- 
φὼς ἐντὸς πλεῖστα, τοῖς αὐτοῖς ὄρχοις xai ταῦτα 
συνδηύμενα xal τὰ αὐτὰ διαγγέλλοντα, ὡς fvus 
πλίον οὐἱὲν (οὐ γὰρ ἐξῆν βουλομένοις τοῖς ἐν τῇ 
πόλει τῷ τῶν Λατίνων δέει, xol μάλιστα τῶν συμ- 
παριστιημένων αὐτοῖς ἐπὶ φυλαχῇ λῃστῶν, τῇ στῶν 
ἀδεῶς χρήσασθαι γνώ), τρέπεται τότ᾽ ἐξ avds χης 
ἐπὶ τὸ πολεμεῖν, οὐδὲ τότε τοσοῦτον ἀπὸ τῆς ἀπει- 
θείας τῶν ἔνδον χα! τῆ; ἐνστάσεως ὅτον Éx τούτου. 
᾿θλχκὰς ἐφάνη τις ἐξαπίνης Λατινιχῆ σῖτον ἔχουσα 
φόρτον χαὶ χομέζουσα τοῦτων | £v] τῇ πόλει χρῃζούτῃ., 
Οἱ δ᾽ ὑπετόπασαν ταύτην ἰδόντες συμμάχους ἔχειν 
χαὶ ὅπλα διὰ τὸν πόλεμον, χαὶ δεδιότες τὴν ἧτταν 
ουμμαλχίας ἐπὶ τὸ Moos, δ) η δεῖν 


(p.vt9 


C1 ΓΕ EXCIDIO THESSALONICENSI 


603 


χρήσασθαι τῇ τούτω" ovS pes καὶ πτρὶ τὰ πολειικὰ A militaribus artibus pertentandum, antequam mavis 


τέχνῃ πρὶν τὴν ὀλχάδα χαθορμισθῆναι. Μιχρὸν μὲν 
οὖν πρότερον, ὅτε xal τοὺς xfjouxa; ἔπεμπεν, ὑπιισ- 
ἐρχόμενοι τὸ προτείχισμα μέρης τῶν πολεμούντων 
ἀωρὶ τῶν νυχτῶν, καὶ τοῦθ᾽ ὑπορύττοντες ἐν ἀδείᾳ 
(οὔτε γὰρ ἐπ᾽ αὐτὸ φύλαχες ἦταν, οὐχ ἀρκούντων 
τῶν ἔνδον, οὔτ᾽ ἐξωθεῖν αὐτοὺς εἶχεν οὐδεὶς οὐδ᾽ 
ὑπωσοῦν τούτου πρηθεδλη μένου) ; πολλὰ τούτου xa- 
τέσπαταν εἰς ἔδαφος μέρη, ὥστ᾽ ἔχειν εἰσιέναι παμ- 
“ληθεῖς ἐν τῷ μεταξὺ τῶν τειχῶν τόπῳ, χλίυαχά; 
τε εἰσχομίται μετ᾽ εὐχερείας, xal ταύταις τὸ μέγα 
“εἴχος bzavaft vat, Βάσιμον οὖν τὸ ἔξω πεπο'ἤχεσαν 
διχτείχισμα τοῦτον τὸν τρόπον, xal τῆς τοξιχῖῇς 
πολιάχις τῆς ἡμέρας, ἀλλὰ δὴ καὶ τῆς νυχτὸς οὐχ 
Ἑμέλουν, τοῦ μικροῦ τείχους ὅτε πρὸς χατάπτωσιν 
f:53»* πῶς γὰρ ἂν ἔχον μετὰ πλείονος ὑπορύττειν 
ὁδεία: αὐτὸ, τοὺς ἐπὶ τοῦ μείζονος πείχους εἰ μὴ 
τοῖς βέλεσιν ἀπεῖργον ph χατ᾽ αὑτῶν χαὶ τούτους 
ὁνοΐως χωρεῖν χαὶ τὰ παραπλήσια δρᾷν ; Πλὴν xal 
οὕτως οὐδ᾽ ἡμεῖς ἡμελοῦμεν τοῦ χατὰ δύναμιν ἔρ 
γόνυ. Π) ἐον δὲ τῶν ἄλλων ἐχρώμεθα τῇ χαλουμένῃ 
σχευῇ, ἧς ἦχον μὲν ἐχούομεν μόνον, ἔργον δὲ οὐδέ- 
ποτ᾽ εἴδομέν τι λαμπρὴν, καὶ ταῦτα πολλῆς ἐν ἡμῖν 
οὕτη: τῆ: ἐσχευασμένης ϑοτάνης, ἀφειδῶ; τε κατὰ 
τάντα καιρὸν ἀναλισχομένης. 

C. Ταῦτ᾽ οὖν ἐπὶ τρισὶν ἦσαν ἡμέραις γινόμενα. 
Kat τηνικαῦτα δὲ τινες ἕν st: τῶν τειχῶν μέρεσιν 
ἔξωθεν περὶ μέσας νύχτας ἰόντες, τῆς ἡμετέρας 
γηδύμενοι σωτηρία;, πᾶσαν ἧωυϊν πρὸ; πόλεμον 
παρεασχευΐοθαι τὴν στρατιὰν προαγγέλλουσιν, ὅσον 
t: περὶ τὸν Μουράτην πεξὸν, xal τῆς τετάρτης 
ἡμέρας διαυγασάσης βούλετθαι χαθ᾽ ἡμῶν ὅλῃ δυ- 
νάμει χεχωρηχέναι, καὶ d; πλοῖα παρχσχευάσειαν, 
xai τούτοις ἵν᾽ ἀπὸ τοῦ χατὰ θάλχτταν μέρους l^v- 
πες mph: διττὰς ἀναγχάσωσιν ἦμᾶ; ἀσχοληθῆναι 
τοουτίδας. "O χαὶ σφόδρα τὰς ἡμετέρας Ψυχὰᾶς διε- 
τάραξς χαὶ εἰς “πορίαν ἐνέξαλεν ὅσην, ὡς βλάδην 
ἡ αἷν δυνάμενον o0 τὴν τυχοῦσαν ἐπαγαγεῖν. Δείλης 
τοιγαροῦν ταυτησὶ γεγενημένης τῆς ἀγγελίας, καὶ 
τάντων ἡμῶν ἐν περιστάσει καὶ λογισμοῖς ὄντων 
πῶς ἂν διατεθείημεν πρὺὴς τὸν πόλεμον, πάστς τε 
σχ:δὺν ἡλιχίας οὔδης ἐν ἐγρηγόρσει, δεήτεις ἔχτε- 
vet; Θεῷ καὶ τῷ μυροδλύτῃ μάρτυρ: χαθ' ὅλην Exst- 
νη» προσαγόντων τὴν νύχτα {πάντες γὰρ ἤἥδεσαν iv 


in portum sese recipiat, decernit. Paulo quoque 
ante, cum pracones initteret, hostium manus iu 
exteriorem murum clam irrepens nocte intempesta, 
eumque pro nutyu suffodiens (neque enim custodes 
aderant, imminutis habitatoribus, et qui intus eraut, 
eos foras pellere, cum obvii objicerentur, minime 
valebant) potiorem illius partem in solum disjecere, 
ut jam aditus quamplurimis in medium inter mu- 
ros spatium pateret, liceretque tuto scalas invehere 
el magnum murum. ascendere (exteriorem itaque 
murum hoc modo pervium sibi fecere) ; et sa-pius 
interdiu sagittas iwpellere, ἃ quarum jactu ne noctu 
quidem abstinere, dum ad parvum murum in pla- 
nuin effundendum procedunt. Quo etenim pacto se- 
cure illum suffolere potuissent, ni in majore muro 
sLintes homines jaculis impedirent, ne illos adorti 
similia machinarentur, et facerent ? Attamen neque 
ista ratione, ne opus nostrum pro viribus ageremus, 
effecerunt. Sed ante alia eo utebamur instrumento, 
cujus strepitum. tantum auribus percipiebamus, 
fa. tum vero, quod equidem innotuisset , nunquam 
vidimus, licet pulveris przparati copi& abundaret 
et largiter profuseque omni tempore insumeretur. 


10. Hiec igitur triduum gerebantur, Nounalli 
deinceps in externas muri partes nocte media 
progressi, de salute nostra solliciti, universum 
exercitam peditesque, qui Muratem sequebantur, 
ad pugnandum esse  paratissimos prenuntiant, 
si&imque atque dies quartus. illuxerit, adversus 
nos cunctis viribus aggressiouem facturum; naves 
quoque praparasse, quibus per mare irrumpens 
duplici nos molestía afflictaret, Sed maximopere 
rationes nostras conturbavit, suspensosque diu 
teuüit animos, tanquam quod ingens apportAturum 
esset malum ; et discruciatis pectore consistere 
cobsilii nihil poterat. Hoc accepto nuntio sub 
vesperam, cum variis necessitatibus urgeremur, 
distraleremurque sollicitudinibus quo pacto] nos 
in bello gereremus, et omnis hominum «atas evi- 
gilaret, preces Deo et myroblyte martyri per 
totam illam noctem. effundimus, imminens siqui- 
dem pericalum certumque ante oculos erat. Latini 


χρῷ τοῦ χινδύνου χαθεστηχέναι), οἱ Λατῖνοι περὶ p vero partem littoris. pendentes iaximi, trium 


πολλοῦ τὸ τοῦ αἰγιαλοῦ ποιούμενοι μέρος διὰ τὰς 
τρεῖς al παρῆσαν τῇ πόλει τριήρξις, μὴ πυρῆς ἔργον 
ταύτας ἐλθόντες οἱ Τοῦρχοι ποιήσωσι, τοὺς σφῶν 
τοξότας, μεμερισμένους ὄντας ἐπὶ φυλαχῇ τῶν τει- 
χῶν, ὑπαναχωρεῖν αὑτοὺς περιιόντες ἐπέσχτνπτον, 
τῶν ἄλλων τὴν σχέψιν ταύτην μὴ γινωσχόντων», μηδ᾽ 
ὅπερ ἐχείνοις ἡ ἀπὸ τῶν τειχῶν βούλεται ἀναχώ- 
ρησις. El γὰρ χαθαρῶς ἐγύμνουν τὸ πρᾶγμα, ὡς 
ἐπὶ φυλαχῇ τοῦ λιμένος xal τῶν τρ'ηρῶν xata6i6á- 
(^u7t τούτους τοῦ τείχου;, εὐέλπιδε- à» ἦσαν ol 
περελελειμμένοι τῷ τείχει, xal οὐχ ἂν φυγὴν αὐτῶν 
ὑπετήπασπαν, ᾿᾽Αλλ᾽ ἥχιστα γέγονεν οὕτω, χἀυτεῦθεν 
ἡ ἔχείνων &r τοῦ τείχους ξιάστασις δειλίαν οὐ τὴν 
τυνοῦσταν 5.1. ἁπάντων ἐνῆχε Ψυγαῖ:, y2Y χατὰ τὸ 


triremium causas, αὐτὶ ἢ urbém penetraveraut, 
ne eas flammis suo adventu Turcae absumerent, 
sagittarios ad custodiam murorum —dispartites 
secedere, alio atque alio migrantes, jusserunt, 
reliquis causam rei ignorantibus et quid e muris 
secessio innueret. Etenim si factum plaue  aperuis- 
seit, ad custodiendum scilicet portum et. triremes 
eos a muris avocari, qui in muris defendendis 
remanserant, spe non mala lactati, fugam illam 
esse suspicati non fuissent. Sed id alio modo eve- 
nil, eL eorum ἃ muris secessus maximum iu. pec- 
lora omnium metum injecit, adeo uL media ipsa 
nocie fuga clanculum arrepta, non parva murorum 
parte deserta, domum remcearent. {πὸ gutissima 


- 
-— 


k 


605 


*9 ^ 


πολεμεῖν οὔχουν οὐχ ἔληγεν οὐδ 
εὐχερέστερον ἐχεῖθεν ληφθῆναι τὴν πόλιν, τὴν τε 


: αὐχεῖ. 


ιβ΄. “Ελαξεν οὖν ἀρχὴν ὁ πόλεμο: ἀρξαμένης 
hpípa;, ὡς διειλήφειμεν, Κἀχεῖνοι διαχριθέντες 
καὶ ἀλλήλους διαδεχόμενοι, πλῆθος ὄντες, τοὺς x:- 
κληχότες ὀχμῆτες ἕτεροι διεδέχοντο xal παρεῖχον 
ἀλ) ἦγ)οις ἐχ:χειρίαν. Καὶ οἱ μὲν ἐχρῶντο τῇ τοξιχῇ 
τσηῦτον εὐστόχω: ὡς; μηδ᾽ ἐντινοῦν ἡμῶν T poxu- 
da: y Uv τοῦ τείχους θαῤῥεῖν " οἱ δὲ τῇ τῶν ἀνθρώ- 
πων ἐρημίᾳ πόλμῃ Ψυκῆ; ὑπ᾽ αὐτοῖς χωροῦντες 
τοῖ; τείχεσι παντοίαις αὐτὰ μηχαναῖς χατασπᾷν 
διΞυνχανῶντο, πᾶσαν ἐλέπολιν τεχτήναντες εὐφυῶς 
καὶ ἅπαν πρὶς τοῦτο μηχάνημα * ἕτεροι δὲ ταῖς 
χὐίμλαξιν ἀνιέναι προὐθυμοῦντο γενναίως. Ka) 
πάντ᾽ ἦσαν αὐτοῖς ἐνεργά" τῇ πρώτῃ γὰρ ἅμα 
προσδολῇ τοῦ πολέμου τοὺ; ἐπ᾽ ἐχεῖνο τὸ μέρος 
τοῦ Τριγωγίου σιεδὸν ἅπαντας ἡμιθνῆτας χατέστη- 
σαν διὰ τῶν βελῶν, δίχην νιφάδων πεμπομένων εἰς 
τὸν ἀέρα. Καὶ χενὸν εὐθὺς ἔχεῖνο τὸ μέρος, οὐχ 
ὅ των ἑτέρων εἰ; φυλαχὴν ἐπιστῆναι χαὶ τὴν τῶν 
πολεμίων ἔφοδον ἀποχρούσασθαι. Ἡμεῖς δ᾽ ὀλίγοι, 
xa urb πάντες ἐπὶ τῶν τειχῶν δι᾽ ἣν αἰτίαν ὀλίγον 
πρότερον ἐδηλώσαμεν, διηγειρόμεθα μὲν χαὶ ὑπὲρ 
τὴν δύναμιν, οὐδὲν δὲ τὰ ἡμέτερα πρὸς ἐχεένους. 
Οὐ βέλεσι ὃξ μόνυν ἐχρῶντο 55 πλῆθο;, ἀλλὰ καὶ τῇ 
x λουμένῃ ax:ufj* μιχρὰ δέ τις ἣν αὕτη πρὸ; συν» 


DE EXCIDIO TIIEÉSSALONICENSI. 
αὐτός * ἔγνω yip A. putresceniem murum conspieatus et eo uoo. totam 


606 


urbis securitatem peudere. 


" Ζαθρότητα τοῦ τείχους ἰδὼν, xal ὡς ἑνὶ τείχει τὴν ἀσφάλειαν ἡ πόλις ἐξ ἐχείνου τοῦ μέρους 


12. Capit ergo praelium cum ipso diei exordio 
ut prienarravimus ; et illi dispertiti ac sibi ipsis 
succedentes propter nimiam copiam, labore. delas- 
saltos recentes excipere, el alter alteri. mutuo sub- 
sidio subvenire; alii ita scite sagittas ejaeulari ut 
nullus ex nostris vel e muris capite eme!rgere. au- 
deret ; alii propter hominum solitudineui audaciores 
sub ipsis muris correpentes, variis eos machinis 
concutere, quas negotio couficiendo aprissimas ex- 


p sUuxeraut ; alii scalis agcensum | animose perten- 


tare nec exspectatione frustrari. Prino etenim iwu- 
petu, qui ià. ea parte. Trigonii aderant, universi. 
sagittarum ictibus, nimborum instap in aerem 
eimissarum, semianimea procidere ; illicoque pars. 
ea defensoribus vacua remansit, cuui non suppete- 
rent alii ad custodiam, qui adversariorum impetum . 
retunderent : nos vero pauci, neque cuncti in iuris 
ob eam quam sapra diximus causam ; ct licet supra 
vires animaremur, nulla tamen eranl res nostrae 
ad illas comparata. Nec jaculis tantum turba illa, 
&ed instruinento etiain puaillo ad comminuenda li- 
gnea in propugnaculis sepimenta utebatur, quod 
ubicunque intorquebatur, viros quosque obvios de- 
turbabat. Dux item Occidentis, equo insideus, per- 


tpi» τῶν ἐπὶ τὰς ἐπάλξεις ξυλίνων διαφραγμά- C celeriter properabat, orientalem civ tatis. plagam 


467, X2 τὸ μὴ δύνασθαι otnval τινας ἐφ᾽ ὅπερ 
ἐπέμπετο μέρος. Ἔθεε δὲ xal ὁ τὴς δύσεως στρα- 
τηγὸς ἔφιππος τὸ κατ᾽ ἀνατολὰς διερχόμενος τῆς 
πόλεως μέρο;, ὅπλοις κατάφραχτος, λόγοι; πάντας 
διερεθίζων καὶ πρὸς εὐψυχίαν ἀλείφων xal ἁμοιδὰς 
πιοξεπαὶ) γελλόμενος. Kal μὴ τοῦτο μόνον, ἀλλ᾽ ἵν᾽ 
Ex. χαὶ προθυμοτέρους ἐργάσητα: xat οἷον κατὰ τῆς 
ἡμῶν σωτηρία; ἐχμήνη, σηριχά τινα προσέταξεν 
ἱμάτια κατὰ μέσον ἀχθῆναι, καὶ μισθὺν αὐτὰ προῦ - 
θηχε τοῖς ὑπορύττουσί τε τὸ τοῖχος χαὶ λίθον ix 
τούτου τοῖς δυνησομένοις ἐχείνῳ χομίπαι, μέγα 
βοῶν, ὁσάχις ἄν τις τοῦτο ποιήσει, xat τὴν ἀντίδοσιν 
ἔχειν. ᾿Αλλὰ xal τῷ πρώτως ἀνελθεῖν τὸ τεῖχος 
δυν᾽ συμένῳ πολλαί τινες προῦχειντο δωρεαὶ xal 
ὑπτυσχέσξι; μυρίαι. Tg τοι xal εἶδες ἂν ἐν ἐχΞίνοις 
vaa παντὸς ἄξιον θαύματος * ἐπιλαθόμενοι vàp 
ὅτ: σῶμα περίχεινται πρὸς χατρίλν πληγὴν ἀντισχεῖν 
δυνάμενον, o36ap ὧς xax θάνατον ἔχον αὑτῷ συνεπόμςε- 
γον», ὥσπερ τινὲ; ἄγριο: θῆρες ἐπὶ τὸ τεῖχος ἐχώρουν, 
τοτοῦτον ἐγγίσαντες ὡς xal λίθοι; τῶν ξυλίνων 
διλφραγμάτων xazaifalelu οὐχ ὀλίγα. Οἱ μὲν οὖν 
οὕτως * οἱ δὲ τὸ τεῖ,ο; ὑποδύντες, T] οσθρότερον 
εὕὔρισχου, χατώσυττον ἐν σπουδῇ xal χατέῤῥιττον, 
Καὶ ἡμεῖς τῇ τῶν βελῶν συνεχεῖλ xat' αὐτῶν 
οὔτε λίϑους οὔτ᾽ ἄλλο τ' δυνατὺς εἴχομιν ἀφιέναι " 
τοσαύτη vào ἦν ἡ συνέχεια τούτω, ὡς οὐδὲῇὲ τῆν 
χιϊρά τις εἶχε τῶν ἐπάλξεων ἐκβαλεῖν πρὸς ἄφεσιν 
λίθου, Τοσοῦτο δὲ μόνον ἐδυνάμεθα πάντε;, πέμ- 


circumiens, armis circumsepius, verbis omnes ΟΧ 
citans et ad fortitudinem acueus ct premia. pro- 
mittens. Et ut adhuc alacriores efficeret atque erga 
noStram salutem furiosióres, sericas vestes in. ime- 
dium afferri jussit, et murorum fossoribus meree- 
dem proposuit, et qui lapidem ex eo erutuim attu- 
lissct, alta voce reboans, quoties id egerit, munus 
reportaturum. Illis quoque qui primi murum ascen- 
dissent, multa bona spondebautur et pollicitationes 
innumera. (uàre conspexisges in. illis rem omni 
admiratione dignam : namque obliti corpore se 
tegi quod letali vulneri resistere non. valeret. c1 
mortem sibi sociam deferret, tanquam immanes 
beflus jn inarum contendere ; tantumque appropin 


D quarant ut non pauca ex ligneis sepimentis disjice- 


rent. Ei sic quidem isti, qui Yero sub murum sub. 
reyseraut, putridiores partes diligenter suffodientes 
solo aequare. Nos autem sagittarum continuata fre- 
quentia ju ipses. neque aliud quidquam projicere 
poteramus ; nam eárum assiduitate ne manum qui- 
dem ad jacieidu:n lapidem efferre licebat, Sola fa- 
cultas inerat, ex occulto lapides in eos qui muros 
adorirentar mittere, ut ascensu per scalas arvce- 
rentar. Et nullus, quoda nobís gerebatur, facinus 
hellieum existimasset : quam enim noxam intulis- 
set lapis nullo scopo emissus, manu torpente. et 
cjaculante, nec vidente, ad quem dirigeret et quem 
i1 locam contorqueret ? 


πειν λίθους ἐς ἀφανοῦς xatà τῶν ὑπερχομένων τὸ τεῖχος, ὡς ἂν τῆς διὰ τῶν χλιμάχων ἀνόδου τούτους 
χωλύωμιν. Καὶ οἱκ iv τις τὸ mip ἡμῶν ἔχρινεν ἔργον πολέμου c τίνα γὰρ ἂν καὶ ἐπήγαγε βλάθην 


607 


“Υ toutov ἀφίησι ; 


Hac. propter hostibus modis o.nnibus strenue. se A. Ταύτῃ τοι 


gereatibus ct pugnam diligenter prosequentibus, οἱ 
nohis omnibus discrimine metuque prostratis, et 
aliis bello fineu posituruin Muratem suspicantibus, 
aliis nostrum excidium exspectaniibus coutenden— 
tibusque prorsum urbem capiendam esse. S'c 
telis se habentibus, et nobis perturbatis οἱ insi- 
gniter confusis, cum partim pngnz — incumberent, 
porti torpen'es cessassent, partun. sagittarum 
ictibus mortem oppetiissent, partim e muris fuga 
sese surripuissent continuoque surriperent, timore 
statione relicta, nondum quarti diei hora prxterie- 
rat tertia, οἱ urbs ab hostibus, heu ! loc capitur 
modo. 


15. Cum in multa loca scalos adduxissent, nec 
possent eas alienbi muro appingere, 6 superiore 
parte depulsi ideoque metu oppressi labori renun- 
tiarunt : alicubi. affixarumcum | nonnullos gradus 
ascendissent, non potuere facinus absolvere, quibus- 
dam aliis auimosioribus in illis partibus consisten- 
libus, et saxis atque lapidibus cum ipsis scalis de- 
Jicientibus et iuternecantibus. Cum itaque hrec suc- 
cederent ei illi insauia p!eni furerent, non medio- 
crem infamiam sibi irragari rati si victoriam non 
reportassent, curiosius investigantes, scalam Tri- 
gonto applicaut, cujus angulus erat ex turri, nec po- 
terat ascensus impediri, pot ssimum cum hominibus 


prorsus viduaretur; pedesque audacior aliis, ense C 


dentibus carpto, vitzeque mortem praponens, solum 
ut fortitudinis famam sibi compararet, fidentia 
quam maxima murum ascendit, nemine id persen- 
tienté civium, quin aliis in locis hostibus ascensum 
prchibebant, 15 Latini iuter propugnacula confos»i 
vulneribus et extremum spirantis caput abscissum 
inter confligentes projecit, innuens se partis illius 
potitum, ct desertis muris plane omnes. in. fugam 
sese reditus immemores conjecisse. Diem tum ape- 
ri-bat uensis Martius nonumet vicesimum anni 
6938 (Chris:i 4430). Quare ille pedites omnes ad- 
hortaus, et destitutum 4 defensoribus locum  si- 
g'iücans, ut illico asceuderent clamare. lili, ut 
poterant, subito scalis universis admotis frequentes 
ascendere, clamore etstrepitu qui tympauis corio 
conteclis elicitur ; huc idem enim inter. bellandun 
nmiaxime auimos concutit, Multi eliam temere au- 
dacterque manibus et genibus reptare, grovi aliena 
8}}} comparaudi siti succensa, et per propugnacula 
intro sese mittere. Verum quibus per scalas ascen- 
Sus 10 permittebatur, per. murorum foramina, 
qua multa effoderaut, in uibem solliciti imniigrare 
alius aliuiw celeri cursu et cilitis passibus superaie 
conteidens, mauilus enses. ferentes, οἱ quasi de- 
certantes quis prior aliis in habitata urbis loca. et 
oràn  inaritiimam procurrerel : co enim. potiorem 
civium partem, ct maxime Jatiuos, propter. trirc- 


JOANNIS ANAGNOST.E 


λίθος ἄνευ σχηποῦ &zvlusvo, ix χειρὸ; νλρχώσης, τοῦ mí n0vz0; 


e 
οὐχ ὁνᾷν δυναμένου πρὸς τῖνλ τῷ 


οὖν τῶν πολεμίων διὰ πάντων Ip 
pov» δειχνυμένων, τοῦ πολέμου τε μηδαμῶς ἐκ: 
λούντων, καὶ πάντων ἡμῶν ἕν ταράχῳ πολλῷ χὴ 
φίδῳ χαθεστηχότων, xal τῶν μὲν παύσατθαι τὸ 
πολεμεῖν τὸν Μουράτην ὁπονοούντιυν, τῶν δὲ τὸν 
ἡμετέραν ἀπώλειαν πκροσδοχώντων, xaX διστεινολί. 
νων μὴ ἂν ἄλλως γενέσθαι ἢ τὴν πόλιν ἁλῶν:ι,- 
οὕτως οὖν τῶν πραγμάτων διαχειμένων χαὶ oii; 
lv ἡμῖν συγχύσεως οὔσης, τῶν μὲν πρὸς τὸ m 
μεῖν ἴτω; ἀσχολουμένων, τῶν δὲ χαταναρχωθβέντων 
καθάπαξ, ἑτέρων δὲ τοῖς ἀπὸ τῶν βελῶν τραΐματ:ν 
ἐναπολθανόντων, ἑνίων δὲ xal φευγόντων ἀπὸ τῶν 
τειχῶν, μηχέτε μένειν ἐχεῖσε δυναμένων ὑπὸ v 
δέους, οὕτω τῆς τετάρτης ἢ τρίτη παρελέλυδε; 
ὥρα, χαὶ fj πόλις φεῦ ! παρὰ τῶν πολεμέων τοῦτα 


B ἔάλω τὸν τρόπον. 


ιγ΄. Ὡς εἰς πολλὰ τὰς χλίμαχα; ἦταν χομίσανε; 
μέρη, καὶ πῇ ἐγγίσαι τῷ τείχει ταύτας οὐκ ἔσχοι, 
ἀπωθούντων τῶν ἄνω, μέχρις οὗ κατενάρχτσε τ΄: 
«ους ὁ φύδος, πῇ δὲ θέντες καί τινας ἀναδεθδηχότι; 
βαθμίδας οὐκ ἴσχυταν τὸ ἐγχείρημα συμπερᾶν:, 
τινῶν εὐψυχίαν ὑπὲρ τοὺς ἄλλου; κτωμένων b 
ἐχείνοις τοῖς μέρεσιν εὑρεθέντων, καὶ λέθοι- yt^uás: 







ταδεθληχότων ἅμα ταῖς κλίμαξι τούτους, x3! 


πολλοὺς τὸ ζἦν ἐζημιωχότων, — ὡς οὖν οὔτοι τχῦτα 
γένοιτο, xal πλήρεις ἦσαν ἐχεῖνοι θυμοῦ ( μὴ οὐχ 
ὀλίγην ἡγοῦντο γὰρ ὀφλήσειν αἰσχύνην ἡττη"ένοι 
φανέντες ), περιεργότερον στοχασάμενοι, xa) τῶν 
κλιμάχων μίαν χατὰ τὸ Τριγώνιον θέντες, οὗ γωνία 
τις ἣν ix πύργου, xal οὐκ εἶχαν ὅθεν ἄν τι; ci; 
ἀνόδου χωλύσαι τὸν ἀναδαΐνοντοι, xal πολλή τις τῶν 
ἀνθρώπων ἐτύγχανεν ἐρημία, τόλμην ψυχῇ; τῶν 

ἄλλων τις πεζῶν ἐνδειξάμενος, τὸ ξἶφος ἐ-δαχὼν 

τοῖ; ὁδοῦσι καὶ τὸ θανεῖν ἀν ῃρη μένος τοῦ ζῆν, ἵν: 

μόνον ἀνδρείας δόξαν xoplsntat, μεθ᾽ ὅσης ἦν t5 
εἴποι τῆς εὐτολμίας τὸ τεῖχος ávabsOLxe, μηδ 
οὑτινοσοῦν αἰτθομένον τῶν ἔνδον, xal xaz ἄλλο 
μέρος τῶν ἐναντίων τηρούντων τὴν ἄνοδον. Aatiov 


οὖν εὐθὺς ἐν ταῖς πυργοδάρεσιν εὑρηκὼς τετρυμ'-; 


νον Évayyo; xal τὰ λοίσθια πνέοντα, τούτου τὴν 
κεφαλὴν ἐχτεμλὼν τῶν πολεμούντων εἰς 
τέῤῥιψε, δείξας ὅπως τε τοῦ μέρους ἐχΞένου xixti-' 
πῆχε χαὶ ὡς τὰ τείχη πάντες ἀπολιπόντες (Qywo 
ἀμεταστρεπτί. Ἑννάτην ἦγε καὶ εἰκοστὴν ὁ Μάρτιος 


D τότε, ἔτος 65 τριαχοστὸν ὄγδοον πρὸς τῷ E£axo- 


χιλιοστῷ ἐνναχοσιοστῷ ἐνειστήχει. Παραθαῤῥύνας 
τοίνυν ἐχεῖνος πάντας πεζοὺ; τὸ τάχος τε Aviva 
£662 καὶ τὴν ἐρημίαν ἐδήλου. Οἱ δ᾽ ὡς εἶχον πάτα; 
παραχρῆμα xApaxag θέντες, ovyvo δι᾽ 
ἀναθαίνειν ἠπείγοντο σὺν βοῇ καὶ τῷ τῶν ἀπὸ δέῤ- 
ῥης τυμπάνων ἔχῳ ^ φέρει γὰρ xal τοῦτο πολλὴν 
τινα ἐν τοῖς πολέμοις τὴν ἔχπληξιν. Πολλοὶ 8$ παρα- 
Θόλω; xai ἀναῤῥιχᾶσθαι παρωρμῦντο προθύμως 
διὰ πολλὴν τοῦ κέρδους ἐπιθυμίαν, καὶ διὰ τῶν πυρ,- 
γοθάρεων ἐπεισπίπτειν ἐσπούδαζον, Ὅσοι μὲν οὖν 
ἐδύναντο, τόνος τὸν τρόπον ἀνέδαλινον" οἷς δ᾽ οὐχ ἦν 
ἐφικτὸν διὰ τῶν χλιμάχων, διὰ τῶ, ὀρνγμάτων ὧν 


αὐτῶν 


J 


μέσον xr 


€0) 


DE EXCIDIO THESSALONICEN:1I. 


6.0 


εἰργάταυτο, πολλῶν ὄντων, ἐπὶ τὴν πόλιν δρομαΐῖοι A mes confugisse suspicabantur. Omnes. i'aque nos, 


συνέῤῥεον, ἄλλο; ἄλλον τῷ τάχει νιχντες χαὶ τοῖν 
χεροῖν τὰ ξίφη φέροντες, χαὶ olov ἐρίζοντες «τίς ἂν 
φθάσεις πρότερος ἐπὶ τὸ τῆς πόλεως οἰχούμενον 
μέρος, καὶ μάλιοτα τὸ πρὺς θάλατταν * πρὸς αὐτὸ 
γὰρ τοὺς πλείου: χαὶ μάλιστα τοὺς Λατίνους ὑπέλα- 
6ov διὰ τὰς τριήρεις προσπεφευγέναι, Πάντες οὖν 
ἡμεῖς, ὡς εἶχεν ἕχαστος τάχους, οἱ μὲν xav' οἴχου 
ἐθέομεν, οἱ δὲ ναοῖς ἱεροῖς χκατεφεύγομεν, ἕτεροι 
ὑπονόμους xal μνήματα, χαὶ εἴτι πρὸς σωτηρίαν 
ἣν ἐπιτήδειον, ὑποδῦναι σὺν τρόμῳ ἡγωνιζόμεθοσ, 
* ἄλλοι τὸ τοῦ αἰγιαλοῦ χκατελάμδανον μέρος, οἱόμε- 
νοι δῇθεν τῶν τριηρῶν ἐπιδῆναι ἣ πλοίων ἑτέρων, 
μεθ᾽ ὅσης ἄν τις εἴποι τῆς φρίχης * ῴοντο γὰρ πολ- 
λοὶ μήπω τοὺς πολεμίους εἰσιέναι ἐχεῖθεν. Τὸ δ᾽ ἦν 
τοὐναντίον, χαὶ τῆς γε ἐλπίδος διήμαρτον οἱ τοῦτο 
διανοούμενοι. Τοῦτο δὲ χατὰ τὸν πύργον τὸν χα)ού- 


μενον Xagapsíav εἶδον πάντες συμῦάν. Πάντων γὰρ, 


προσδοχώντων ὡς ὅταν ἡ πόλις ἁλῷ, μὴ ἂν τοῦτον 
εὐθὺς προσδεδόσθαι ἣ τὴν ταχίστην διὰ πολέμου 
ληφύῆναι, πρὸς τὴν τῆς θαλάττης αὐτὴν χείμενον 
ἱτόνα xal διατειχίσματι, χαὶ ὅπλοις καὶ πᾶσ! τοῖς 
ἀναγκαίοις χαλῶς χατωχυρωμένον, -- ταύτην οὖν 
κἣν ματαίαν ἐλπίδα πάλαι ἡμῶν χεχτημένων, οὐχ 
ὀλίγοι δή τινες xal πρὸς τοῦτον χατέδραμον ἐπὶ 


φυλαχῇ τῶν ἰδίων σωμάτων. Πλὴν χἀνταῦθα τῆς ᾿ 


ut cuique licuit, fugam maturantes alii in. edibus 
sese ab/'ére, alii in cuuiculus et sepulcra, etsi quid 
aliud saluti. con?ucibilius videbatur, non ahsque 
tremore subrepere; alii triremium vel aliarum na- 
vicularum ascensum sibi, liorrore ssvo perfusi, pro- 
mittentes, ad lttora proruere : namque opinabautur 
aditum fuisse ad eas hostibus interclustim. At. ves 
aliter cesserat ; et qui sitiilia iimaginabantnr, spe 
sua delusi suut, Hoc. idem et circa turrim. Sama. 
riam nuncupatam contigisse omnes experimento 
deprehenderunt. Nam existimsbant, etiamsi. urbs 
caperetur, non statim eam deditionem facturam 
vel adeo celeriter ab oppugnatoribus opprimendam, 
in ipso maris littore sitam, muris et artis tectam 
necessariisque aliis optime communitam. Hac vana 
spe 3 multo teinpore lactati non pauci in. illa, 
ut propriis corporibus providerent, rucbant.. Vc- 
rumtamen in. hoc quoque. decepti sunl : vix. eniin 
ex Latinis, qui erant illusiriores, et Tzetariis pauci, 
cum illis quibus illius custodia erat concredita, in 
illam counfluxerunt, intromissique aliis intoitu.n 
denegarunt, et murum, iu mare. propendentem (ei 
Tzerempulo apud omnes nomen est)in triremes 
paulo anteex portu eo dellexas cum aliis ingre- 
diuntur. 


ἐλπίδος διήμαρτον * μόγις γὰρ τῶν Λατίνων ὅσοι προὔύχουτες ἦσαν, xal Ἰζεταρίων ὀλίγο! μετὰ τῶν 
προῦ ππαρχόντων εἰς φυλαχὴν, εἰς τοῦτον συνέφυγον μόνον, xal τοὺς ἄλλους εὐθὺς χεχωλύχεσαν τῆς εἰ- 
σόξου. Οἱ καὶ διὰ τοῦ χατὰ θάλατταν πρηυδεδλημένου διατειχίσματος ( Τζερέμπουλον τοῦτο xa)seiv πάν- 
τες εἰώθαμεν ) εἰς τὰς τριήρεις εἰσίασι, πρὸ μιχροῦ πρὸς αὐτὸν μετὰ προεισιόντων B tv Ex τοῦ λιμέ- 


vos χαθορμισθείσος. 


ιδ΄, Διὰ τῶν χλιμάχων οὖν xal τῶν ὁρυγμάτων, C 


ὡς ἔφημεν, τῶν πολεμίων τῆς πόλεως ἐντὸς γενομέ- 
νων, οἱ μὲν ἐπὶ τὰς οἰχέας συνέτρεχον xal τοὺς ἀν- 
θρώπους, οἱ δ᾽ ἐπὶ τὰς πύλας τῆς πόλεως αὐτὰς 
ἀναπεταννύναι πρὸς τὸ τὴν πόλιν εἰσελθεῖν ἅμα 
παντὶ τῷ στρατεύματι τὸν Μουράτην. Καὶ εἶδες 
ἂν δίχην μελισσῶν f) θηρῶν ἀγρίων εἰσιόντας αὖ- 
τοὺ; ὠρυομένους xai φόνον πνέοντας τὸν ἱμέτερον, 
χαὶ τὴν πόλιν τοὺς μὲν πεζῇ τοὺς δ᾽ ἐφίππους δια- 
λαμθάνουτα;. Ὥς δ' ἡ πόλις πεπλήρωτο πᾶσα xal 
πάντ᾽ εἶχον αὐτοὺς, χαὶ νεὼ ἱεροὶ γαὶ μοναὶ θεῖαι χαὶ 
ἀγν!:αὶ καὶ οἰχίαι, τότε δὴ τὸ θρήνων πολλῶν ἐχεῖνο χαὶ 
δακρύων ἄξιον πρᾶγμα ἐπράττετο. Διαλαύόντες γὰρ 
τὴν πόλιν πᾶσαν, ὥσπερ εἰρήχαμεν, καὶ οἷα λύχοι 
βαρεῖς ἐφ᾽ ἡμᾶς ἐφορμήσαντες, ἁρπάζειν ἄπαντας 
ἔσπευδον κατὰ τὴν τοῦ χρατοῦντος ὑπόσχετιν * ἔφη 
γὰρ ἐν τῷ πολεμεῖν ὡς; eiye ἡ πόλις ληφθείη xal 
τὴν ἐπιθυμίαν εἰς πέρας ἄχθεῖταν ἴδοι τὴν ἑαυτοῦ, 
É (ctv μετ᾽ ἐξουτίας ἕκαστον, εἴτι ἂν λάδοι, καὶ r.azà 
παντὸς ἀναφαίρετον. Εἶλχον οὖν ἀναμὶξ ἄνδρας γυ- 
ναῖχας παιδία, πᾶταν ὁμοῦ ἡλικίαν, δεδεμένους 
ὥσπερ ἄλογα ζῶα, xal πρὸς τὸ στρατόπεδον ἔξω 
τῆς πόλεως πάντας ἐξῆγον. Καὶ σιωπῶ toU; πεσόν- 
τας, οὐχ ὑπὲρ ἀριθμὸν ὄντας, χατά τε τὰ τείχη χαὶ 
τὰς ἀγνιὰς, μηδὲ ταφῆς ἐξιωμένους, ἑλώρια δὲ χει- 
μένους χύνεσσιν οἰωνοῖσίέ τε πᾶσι xa" Ὅμηρον, 
οὐχ ἂν ἄνδρας μόνον ἀλλὰ xal γυναῖχας, xa! τούτων 
ἀάλιστα τοὺς Trpatotépoug -ε xal ἀσθενεγτέρου:. 


14. Per scalas ergo atque foramina, ut dxtmus, 
hostes in urbem intro. conjecti, alii in aedes οἱ ha- 
mines currere, alii ad portas civitatis aperiendas, 
ut Murates simul cuim toto exercitu sese jin eam 
conferret, Et vidisses eos, ipstaP apum ant imman- 
suetarum bestiarum, confertim irrumpere, ululan- 
tes czedemque nostram spirantes, et civitatem uni- 
versam tium equites tum pedites occupare. Ut ^ 
civitas repleta est, οἱ omnia eos in se, et *acra 
templa et divina. monasteria οἱ plateze et. domns 
oecludebant, tum lamcentabile illudet laerymahbile 
admodum facinus aggrediuntur. Namque urbe tota, 
ut prznarravimus, occupata, veluti rapaces lupi, 
nos iw perentes omnia rapere, quemadmodum dy- 
nastes promiseral, satagebant, Namque ille intr 
dimicandum dixerat, si urbs caperetur et voti eom- 
pos lieret, quidquid unusquisqnede przdatos fuisset 
legitime possideret, a. nullo unquam  spoli.n-ius, 
Trahebaut itaque promiscue viros, mulieres , aido- 
lesceutulos, simul omnem statem, veluti auimanti . 
quie usu rationis privantur. colligatos, et ad casti 
extra urbe convehebant. Taceo ad mortem datos, 
licet iofra numerum, tum in muris tum in plateis 
nec sepulture traditos, predam  dilaniandatm cani- 
bus alitibusque omnibus appositam, ut [lomericis 
verbis ular, nou viros solummodo, sed. mulieres, 
eorniique potissimum seniores atque imbecilliores, 
Fesiiusns Wie τὰ multitudinis τὰ 


[13 


DE EXCiDiIO-TEESSALONTICENSTI, 


6: 


λείαν ἐν zal; zx val συνατοχότων τῶν Τούρχων, A jam uriversam prie fan Turc in tenteria deduxis 


5 τῆ; δύσεως στρατηγὺς Χαὶ aire τῇ" πόλι» εἰσέδυ, 
ταύτην ἵν᾽ ἀκριδέστερον χκατοπτεύσωσι xal μηδὲν 
αὐτοὺς λάθῃ χρυπτόμενον ὁπουδήποτε, ὅτε δὴ καὶ 
τατῖς πόλεως ἄργην ἅπαντα ἠφάνιστό τε καὶ ἀνα- 
τέτραπτο, καὶ οὐδὲν οὔτε ναὸς ἱερὺς οὔτε μονὴ οὔτ᾽ 
οἰχία καὶ τῶν φαυλοτέρων αὐτῶν ἀσάλευτος καταλέ- 
μειπτο. Τὸ δ᾽ αἴτιον, ὅτι τῶν πολιτῶν ὅσοι περιου- 
513v ἐχέχτηντο τῷ μαχρῷ συγχλεισαλῷ μὴ δαπανη- 
θεῖσαν, τὴν ἔφοδον τῶν πολεμίων ἀκτχοότες, ὃ πε- 
πόνθεσαν δεδιότες, οἱ μὲν ναοῖς ἱεροῖς, οἱ δὲ νύ μας 
σιν, ἕτεροι Cb οἷς ἐδύναντο τόποις ἐναπέθεντο ταῦύ- 
τὴν, εἰ μὲν αὐτοῖς θανεῖν γένοιτο χατὰ τὴν προτδο- 
κίαν, τῶν ἔπειτα ταύτην ἵνα τινὲς εὑριηχότες, οἷα 
συμθαΐυτι, τὸς ἔχείνων ψυχῆς ὑπεραγωνίσωνται, εἰ 
δὲ τὺ» θάνατον ἀποφύγοιεν, εὗρωσί τε xal χρήπων- 
ται ποὺς ἐλευθερίαν, Οἱ 05 τῆς ἐλπίδος ἐψεύσθη- 
σαν" ἀ δόντες γὰρ τοῦ μὲν ἀξδίχιυς τεθνάναι, Θεοῦ 
τὸν οἰκεῖον ἔλεον ἐπιδειξαμένου, πλὴν ἑνίων, xàvst- 
νων οἴων προδιειλήφειμεν, ἀνώτεροι διεδείχθημιν, 
τοῦ δὲ τοῖ; προϑτγῦσι χρήτασθα! πρὸς ἀνάῤῥυσιν οὐκ 
ἐπέτυχον. Δεινεῖΐ γὰρ ὄντες οἱ Τοῦρχοι χαὶ πρὺς 
ἐπινοίας πολλὰς εὐποοώτατοι τῇ περὶ τὰ πράγιατα 
τούτων πολυπειρίᾳ, o); τῶν πολιτῶν ἐποίησαν al;- 
μαλώτους, καὶ μάλιστα τὰς γυναῖχας διὰ τὸ τούτων 
εὐεξαπάτττον, λόγοις ὑπελθόντες πολὺ τὸ Eravor(h 
χεχτυμένο!:, ἐλευθδρίαν αὐταῖς ὑπισχνοῦντο τελείαν 
εἰ 7;0f,2ata τούτοις γνωρίσειαν οἰχεῖά τε χαὶ ἀλλό- 
τρια. Αἱ δὲ np^; αὐτὸ τοὔνομα τῆς ἐλευθερίας ἀπα- 
τηθεῖσαλι, γνωρίζειν εὐθὺς ἑκάστη τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ 
σπουδῆς ἔργον πεποίητο xol τὰ ἑαυτῇ: χαὶ τοῦ γεῖί- 
τόνος, εἴ τινα περὶ τούτων εἴδητιν εἶχεν. Ὡς δ᾽ ὁρ- 
y τοῦδε γέγονε τοῦ χαχοῦ, καὶ χρήματα πολλοὶ 
τῶν Τούρχων ἀνεῦρον γνωριζυυσῶν τοὺς ταῦτα χρύ- 
πτοντὰας τόπους τῶν γυναιχῶν, λόγος γίνεται περὶ 
τούτου διὰ παντὸς τοῦ στρχτεύματος, xal πάντες οἱ 
χατασχόντες αἰχμαλώτους ἀνθρύπγυς mph; τὸν 
ὅμοιον διανίστανται ζῆλον, τοὺς μὲν ὑποσχέσεσι 
περιχεχγρωσμέναις ἀπάτῃ, τοὺς δὲ λόγοι; ὁμοίως 

τέροις ἐπὶ φανερώσει τῶν ἰδίων παραχαλοῦντες 
χρημάτων χαὶ φεναχίζοντες, “Ὅσους δὲ δυσπειθεσ- 
τέουυς τῶν ἄλλων ἑώρων (ἤλπιζον γὰρ τῶν νουνε- 
χεστέρων πολλοὶ τῆς θωπείας αὐτοὺς ὑπενδοῦναι χαὶ 
τῶν πολλῶν ἐχείνων ἀπατηλῶν λόγων, χἀντεῦθεν τὰ 


C 


gent, dux Occidentis rursus urbemimuigrat, accu- 
ratius eau inspecturus, nihilne oceultim, ubicun- 
que illud esset, lateret. Sic urhis rehus. universis 
vecisis οἱ ad nihilum redactis nibil, neque templum 
sacrum veque monasterium, neque domus etiain 
vilissima, inconcussa remansit. Et causa hac fuit. 
Ex civibus qui divitiis aliaque suppellectile affluc- 
bant, quas longa obsidio non absumpserat, audita 
hostium irruptione, et. qwod perpessi sunt. perti- 
mescentes, alii in sacris templis, alii in. sepulcris, 
alii aliis quibus poteraut locis sua reposuere ; ut 
si forte ipsis mors contigis-et, ut. exspectalatur, 
qui postinodum venturi eraut, illis repertis, ut fieri 
amat, pro eorum anima aliquid accurarent ; si 
mortem effugissent, ipsisibi haberent, et liberi facti 
iu suos usus converterent, Sed spe. sua. frustrati 
sant, capi siquidem iujustam mortem oppetere Dei 
summa miseratíioue, paucis exceptis, ut supra uar- 
ravimus, evasimus ; sed propriis uti libertati rce- 
siitutis non contigit, Turcae enim, soiertes cum sint 
et ad invenienda inulta, rerum quam possi.-lent ex - 
perientia, promptissimi, quos captos adduxerant 
ex civibus, et prze'ipue mulieres deccptu facillimas, 
verbis illecebrarum etlenociniorum plenis sese in- 
sinuantes, libertatem — illis. polliceri perfectam, «i 
ipsis pecunias proprias sive alienas *revelassen!, 
11: nowiue lihertats decept — stati summo co- 
natu domino et sua ct vicini, si quam corum  cog- 
nitionem habsbant, reve'are, Ut malum coepit irre- 
pere et multi ex Turcis pecunias reperere, mulic- 
ribus loca in quibus abscondebantur aperlentibus, 
rumor per totum exercitum de 06 spargitur, et 
omues qui eaptivos adduxerant ad. similia ani um 
advertunt, lhos pollicitationibus fraude oblinitis, 
alios sfiniliter aliis mo:fis ad revelandas pecupias 
consuadentes et compositis mendaciis deludentes ; 
quos vero pertinaciores agnoscehan!t, sperabant 
siquidem multi ex. prudentioribus eos lenociniis et 
multis doln fraudeque ounostis sermonibus tandem 
finem imposituros, et sic a se reposita sibi cousc*- 
vaturos, poenis omnis generis afficere, cogereque 
ut pertinaciam deponerenut, liuc multi ex przstan- 
tioribus, partim illecebris d liniti, partim poenas :.on 


xtvpoypíva διατηρῆσαι) τούτοις πολυειδεῖς τινὰς p sustinentes, festinanter, licet. iuviti, abscondita 


τιμωρίας ἐπῆγον, ἕως xal τούτους,εἰς ἀνάγχτν ἐν- 
ἐδαλον χαὶ τῦν ξυστατιν ἔλυσαν. “Ὅθεν χαὶ πολλοὶ 
τῶ" Cox. ύντων, οἱ μὲν ταῖς θωπείαις χαθυπαχθέντες 
οἱ ὃΣ τὰς τιμωρίας οὖκς ἐνεγκόντες, φανεροῦν τὰ χε- 
χρυμμένα σπουδάζοντες ἦσαν xal ἄχοντες * πρὸς 
γὰρ πᾶσαν ἀνάγχην, χαὶ μάλισθ᾽ ὅταν θάνατος fj τὸ 
προχείμενον, εὐχερῶς οἷδιν ὑποπίπτειν ἡ φύσις. 
Τοῦτο τῆς τῶν ἱερῶν ναῶν xal μονῶν χατυσχαφῆῇς 
αἴτιον γέγονεν. "Eviw» γὰρ διὰ τὸ ἀνύποπτον ἱεροῖς 
ἑναποθεμένων ναοῖς χρήματα, χαὶ ταῦτ᾽ ἐν αὑτοῖς 
τοῖς ἀδύτοις ὑπ᾽ αὐτὰς τὰς ἱερωτάτας τραπέζας, xal 
«ἧς ἀνάγχης ἐφεστηχυίας γνώριμα ταῦτα τοῖς τι- 
μωροῦσι θεμένων, ἀφανίζειν τὸ κάλλος αὐτῶν ἐπο 
εἐχείρουν οἱ Τοῦρχοι, χαὶ τὰ; θείας τραπέζας, iy 


manifestant. Novit enim natura necessitati, οἵ po- 
tissimum cum mors proponitur, facili negotio cc- 
dere. ffoc et sacrorum templorum et. monas!c- 
riorum ever:io;;is cau-a fuit. À nonnullis enin, prop- 
ter expetitam securitatem | in sacris tenplis, pecu- 
niis repositis, et maxime in ipsis adytis sub sacro- 
sanctis altaribus, et postinodum necessitate urgente 
ob cruciatuum savitiam indicatis, eorum pulchritu- 
dinem Turcz demoliti, divinasque mensas, in qui- 
bus mystica vivens et salutaris totius terrarum orbis 
victima offertur, pecuniarum desiderio studiose 
evertere et cuilibet (vae misero mihi) conculcandas 
propouere, Nam  suspicabantur sub omni lapide 
peecuni:s esse, proptereaque omnia late vastapa;.t, 


617 


DE EXCIDIO THESSALONICENSI- 


618 


λόθεον γνώμην, X χαὶ εἰς ἑνὸς αὖθις συναρμοσθέντα À silia, denuo in unam integri corporis formam com- 


σώματος ὁλομέλειαν θχυμάτων ἐνεργείᾳ καθ᾽ ixá- 
στὴν ἀφθόνως πηγάζουδιν εἰς δόξαν xal αὖθις τοῦ 


' φεάντα πᾶσιν ἐπάγοντος λόγοις οἰχονομίας &pih- 


του. 

ιζ΄. Τούτων οὔ ὦ προδεδηχότων χαὶ ἀχοσμίας 
πάσης γεγενημένης (διὰ πάντων γὰρ τῶν ἐν τῷ πόλει 
κεχώρηχεν ἡ χαταφθορὰ) οἶχτον ἐπὶ τούτοις ὁ Movpá- 
«ης λαμδάνει τῆς πόλεω;. Καὶ πρῶτα μὲν τοὺ; εἰσ- 
ἰόντας ἅμα τῷ κατὰ δύσιν στρατηγῷ Τούρχους τὰς 
«ὧν αἰχμαλώτων οἰκίας ἑαυτοῖς διανείμαντας καὶ 
ταύτας ἔχειν διὰ βίου παντὸς ᾿λπιχότας ἐξελαύνει 
xai μὴ προθυμουμένους τῆς πόλεως, ἐπειπὼν ὡς 
Ἰλρχεῖ μὲν ὑμῖν τὰ χρήματα, καὶ ob; παρ᾽ ἐλπίδα 
δούλους ἐχτήσασθε * τὴν δέ γε πόλιν ἔχειν ἔγωγε 
βούλομαι, πολλῶν διὰ ταύτην διηνυχὼς ὁδὸν ἡ μερῶν, 
xal πόνον ὑπενεγκὼν ὅσον ἐγνώκατε. “Ἔπειτα δὲ 
πρὸς τὸν Γαλλιχὸν ποταμὸν μεταδὰς, ἐγγὺς τῆς mó- 
λεὼς ῥέοντα χατὰ τὸν xaiphv μάλιστα τοῦ χειμῶ- 
vo;, βουλὲν ἐσχέψατο πᾶσί τε ἀδόχητον ὅλω; xol 
συστατιχὴ"» τῆς ἐχλωχνίας. Ἰδὼν γὰρ πόλιν τοσαύ- 


τὴν xal οὕτω χειμένην τῇ θαλάττῃ τε προπομιλοῦ-. 


σαν καὶ πάντα δεξιὰν οὖσαν, ᾧχτειρέ τε αὐτὴν καὶ 
πάλιν οἰχίσαι βεδούλητο. Καὶ δὴ πρῶτον μὲν ἀνθρώ- 
ποὺς ἀριθμητοὺς τῶν ἐπισημοτέρων xaü' αἷμά τε 
καὶ συγγένειαν τῆς δουλείας ἀπηλλάχθαι προπέταξε, 
φλρεσχηχὼς αὐτὸς τὰ λύτρα, xai τῇ πόλει τούτους 


ἐγχατοιχῆσαι, ἔπειτα δὲ τὰ χαταπεπτωχότα ταύτης 


àv τῷ πολέμῳ μέρη ταχέως τε ἀνορθυῦσθαι καὶ ὡς 
πρότερον ἣ:αν ἐγχαταστῆναι. Καὶ τὸ μὲν πρόστλγ- 
μα οὕτως εἶχεν, αὑτὸς δὲ μεταστήσας χαὶ αὖθις τὴν 
στρατιὰν παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ Παρδαρίου 
ἐστρατοπεδεύσατο. "Ev0a δὴ χαὶ μερισμὸς παντελὴς 
τῶν ἑαλωχότων ἐγένετο. “Ὅσοι μὲν γὰρ τῶν alypa- 
λώτων, fj δι’ ὧν εἰπόντες ἔφθημεν λύτρων fj ἐξ ἑαυ- 
τῶν f| Χριστιανῶν ἐξ ἑτέρων, ἐκ διαφόρων χωρῶν 
καὶ πόλεων συνειλεγμένων, τρόπον ἐξεῦρον ἑλευθε- 
ρίας τινὰ, τετυχήχεσαν ταύτης ἔτι τῷ ποταμῷ [Γυλ- 
λιχῷ τοῦ Moupátou ἐνδιατρίδοντος. “Ὅσοις δὲ τρόπος 
ὑπ᾽ ἀπορί)ς την ίχαῦτα οὐχ εὕρηται, τούτους ἔχαστος 
ἐν ταῖς ἑχυτῶν πατρίσι χαὶ τόποις ἐξέπεμψαν, τὰς 
ix v5; δουλείας ἀνάγχας ὑφισταμένους, μέχρις àv 
ὑπονοστήσαντες tà σφῶν τιμήματα διαθῶνται * οὐ 
γὰρ ἐδύναντο xal τούτους ἕλχειν μαχρὰν ἀπερχόμε- 
vot xal πρὸς πόλεμον ἕτερον. Εἶδε: ἂν οὖν τοὺς 
δυστυχεῖς τοὺς μὲν ἐπὶ τὰ τῆς ᾿Κῴχς τοὺς δ᾽ ἐπὶ τὰ 
τῆς: Ἑσπέρας μέρη διασπαρέντας " οἱ μὲν γὰρ τοὺς 


posite miraculorum efficacia quotidie affluentcr in- 


notescunt, in gloriam rursus ejus, qui omin'a om- 


nium regil nioderaturque suz provideniiz inenar- 
rabili ratione. 

417. His hoc modo peractis, omnibusque incom- 
positis ac turpiter deforma!is, per omnia siquidem, 
qu:e in urbe erant, clades grassata est, »fflict:e civi- 
tatis fortyunx Muratem δῷ misericordiam alliciunt. 
Et primum quidem qui cum occasus duce iminigra- 
rant, quique captivorum zdes sibi diviserant sibi- 
que eas babere per vitze spatium speraverant, Turcas 
eliam invitos urbe pellit, inquiens : « Large vobis 
sufficiunt pecunia et preter spem captivorum qua- 
stus : urbem mihl ipse reservo, quod ob eam multo- 
rum dierum iter confeci, eosque labores sustinvi 
qnos vos optime nostis.» Tum ad Gallicum fluvium, 
qui prope civitatem, et hiberna potissimum tempe- 
slate, cursum tenet, pergens, consilium prater oin- 
nem exspectationem init, sed captz urbi valde sa- 
lutare, Considerans enim urbis magnitudinem et 
situm mori proximum, eamq!ie congruentem. et 
aptam ad omnia, commiseratus illius reficiendx cou- 
silium capit. Primum quidem homines non contem- 
nendo numero, sanguine et ortu speciabiliores, a 
servitute suis sumptibus liberatos maudavit, ut in- 
tra urbem. domicilium haberent ; deinde ut partes 
iius bello collapsz celeriter repararentur pristi- 
noque decori restituerentur. Et. mandata. quidem 


C hiec erant. Tum ipse rursus moto exercitu. ad Dar- 


darii fluminis ripas castra metaiur ; ubi captivorum 
partitio absolvitur. Nam captivi, sive pretio, quei 
supra innuimus, sive per se ipsos, sivé*per Chrisiia- 
nos alios,ex variis urbibus et oppidis coactos, pc- 
cunia erogata libertate potiti sunt, eam tibi habuere, 
cum adeuc apud Gallicum fluvium Murates moras 
ageret: quibus vero ob egeatatem , atque inopiam 
ea frui non contigit, eos singuli in patrias sedes et 
loca. dimiserunt, servitutis incommoda subituros, 
donec ipsi postmodum reversi de eorum preuo dis- 
posuissent. Neque enim poterant secum:una conve- 
bere per longum iter, et ad aliud bellum profici- 
scentes. Vidisses infelices, hos quidem ad or. 
lum, illos ad occasum, distractos asportari : 
namque hi parentes, alii filios, alli uxores ac- 
cipiebant, et quos Aalura unum aliquid insigniter 
fecerat, calamitas^xeparabat. 


τεχόντας, οἱ Ób và τέχνα, xai bvepot. τὸς γυναῖχας ἑλάμδανον, καὶ οὖς ἡ φύσις ἤἥνωσεν, ἡ συμφορὰ διε- 


μέρισεν. 

ιη΄. Ταύτῃ τῶν καθ᾽ ἡμᾶς, ὡς μὴ ὥφελε, συμὄε- 
δηχότων, καὶ τοιόνδε παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ Βαρδαρίον 
πέρας εἰληφότων, ὁ Μουράτης ἐχεῖθεν διχῇ τὴν 
στρατιὰν διελὼν τὸ μὲν αὐτῆς ἐπὶ τὰ τῶν Ἰωαννί- 
νων ἐξέπεμψε μέρη, αὐτὸς δὲ μετὰ θατέρου μέρους; 
ἐπ᾽ ἄλλους ἀπήει καταστρέψων κἀχείνους καὶ ὑπ᾽ 
αὑτῷ ποιησόμενος. Πρότερον ók διὰ πάσης; τῆς ὑπ᾽ 
αὑτὸν χήρυκας ἐπεπόμφει, τοὺς πρὸ μαχρῶν ἑτῶν 
χαὶ τοῦ συγκλεισμοῦ τὴν Θεσσαλονίχην ἀπολιπόντας 
xoi μετοιχήσαντας ἀλλαχοῦ πρὸς αὐτὴν ἵν᾽ ἐπανελ- 

Ρατβοι.. Cn. CLVI 


48. Hoc pacto (quou utinam nunquam evenisset) 
rebus nostris procedentibus, et boc finc apud Bar- 
darii ripas terminatis, Murates inde, duas in partes 
diviso exercitu, unam ad Jauninorum fines dimisit, 
3:teram ipse secum ducens ad alios se conferebat, 


eos quoque abDaumpturus et potiturus. Sed ante - 


omnée per omnem sug dilionis plagam pracones 

mittit, eos qui aute multos annos, ipsoque obsidio- 

nis tempore, Thessalonicam deseruerant aliisque in 

locis sedes locaverant suas, quam eelerriwe possent 
20 


- 


)2 


1 


cn τῶν αἰχμαλώτων γεγενημένων τοὺς δθενδήποτε 
Ὁ £^ ^s ἐλευθερίας ἐξιωμένον ;. Ἰ]λευθέρωνται xai γὰρ 
g.Exavol πολλῶν θεοφιλῶν ὑπὲρ ἀναῥύσεως ἡμῶν 
T. po0; ἡμως X: κινημέ νων, Χσ: μάλιστα τοῦ τῶν Σέρ- 
€ ων ἄρχοντος, ᾧ τῶν ἄλλων αὐτοῦ πλεονεχτη μάτων 
᾿γξξαίρετον ἡ πρὸς τοὺς δεομένους ἐστὶν εὐποιία Exa- 
4 91010. Χρυσίον xal γὰρ οὗτός τισιν of; ἐθόῤῥει 
τὼ - yatelcas ἐπ᾽ ἐλευθερίᾳ τῶν αἰχμαλώτων touto Óo- 
; θῆναι παρεχελεύσατο. Καὶ οὐχ ἀπὸ τῆς ἐχεΐνονυ 
Ὑνώμης ἐγένετο" ἐπρίαντο γὰρ τοῦ χρυσίον ol robe 
σὺτὸ τεταγμένοι πολληὺς, of δὴ χαὶ ἐπανιόντες ἐπὶ 
«ἂν πόλιν, ὡς εἰκάζειν ἔχομεν, μέχρι τοῦ νῦν εἷσι 
μετὰ τῶν ἀπ᾽ ἄλλων τόπων ἐληλυθότων ὡσεὶ χῇιοι. 
E! δὲ χαὶ συναριθμεῖν τις ἐθέλοι χαὶ τοὺς τὴν πόλιν 
οἰκήσαντας- Τούρχους, εἶεν ἂν ὧὡποὶ Oa D tot. Ace- 
νοούμεθα δὲ τῇ» πόλιν χαὶ αὖῦις τὴν mol αὐτῦς 
εὐχοσιιίαν ἀναλαθ:ἴν χαὶ τὰ τῆς εὑσ:δ:[χς ἀνθῇ ται 
καὶ mAatuvÜr vat ὡς πρότερον. Καὶ γίγονεν ἂν ἴσω-, 
εἰ μὴ χαὶ πάλιν τὸ nio; τῶν ἡμετέρων σφαλμά- 
τῶν ἐμποδὼν ἐγεγόνει, χαὶ f) κακία μὴ χώραν εὗρεν. 
ἝΞ οὗ γὰρ ἡ πόλις δεδούλωτο, χαὶ ὁ Μουράττς 
πάντα xa! χτίσματα xal χτήματα xal νεὼς ἱεροὺς 
xal μονὰς xa: τὰς τῶν προσόδων αὑτῶν ἀφορμὰς 
ἐ πανιοῦτιν ἡμῖν τοῖς ὁπωτδήποτε τῆς δουλείας ἀπαλ- 
λαγεῖδι φιλοτίμως καὶ γράμμασι χαὶ λόγοι; δεδώ- 
ρθῆτο, πανταχοῦ τε τοῖς ἀφιχνουμένοις ἐλευθερίαν 
ἐχέρυξε, xal τὰς αὑτῶν oixla; xal ὅσα ἀχίνητα 
πάντες ἀνέλαθδον͵ xai τάξις πᾶσα καὶ ἅ-αν ἔθνος 
τῆς πόλεω; «ph; δευτέραν αὔξησιν χαὶ ἀναχσινι- 
σμὺν προθαίνειν ἀπήρξαντο, ποιμήν τε τῇ πόλει 
χεχειροτόνητο, xa! ἐχχλησία συνέστη xol τὴν προ- 
τέραν ταύττς τάξιν ἀπείληφε, μοναχοί τε τῶν μονῶν 
ἐπελάθοντο xaX διὰ σπυυδῆς ἐποιαῦντο τὴν τούτων 
ἐπίδοσιν, καὶ πάντες ἐλπίσι χρησταῖς ἐτρεφόμεθα, 
xai συντόμως εἰπεῖν τῶν ἐχ τῆς ἁλώσεως ἡμῖν 
ἐπιόντων χαχῶν τὴν μνήμην ἀπεδαλόμεθα, κα! 
χαίροντες ἣμεν ἐφ᾽ οἷς ἀδοχήτως ἐτύχομεν, χαὶ τὴν 
«τ᾽ ἐξ ἡμῶν, ἡ παροικία φησὶν, ὁ ἱμὰς ἐξετέτμητο, 
x. Καὶ δὴ τῇ θε:σαλονίχῃ ἐπιδεδημηχὼς ὁ Μου- 
ράτης (δεύτερον, οἶμαι, τηνικαῦτα διίππευεν ἔτος 
μετὰ τὴν ἅλωσιν ἢ τρίτον) ἐφ᾽ d ταύτην ἰδεῖν xal 
ἀχριδίστερην τὰ κατ᾿ αὐτὴν ἱστορῆσαι, xal τῶν 
ἀπ᾽ αὑτῆς χαλῶν ἀπολελαυχέναι, καὶ ξωρεαῖς μεγά- 
Àat; ἀντιφιλοτιμέσασθαι, τὸν ἐχείνου τε τῷ φιλο- 
τίμῳ τῆς γνώμης μιμήσασθαι ποόγονον, θεσϑαλο- 
νίχης χἀχεῖνον χρατήσαντα xal χάρισι ταύτην πολ- 
λαΐζ: ἀμειψάμενον, οὕτως οὖν γνώμης ἔχων καὶ μετὰ 
τοιαύτης ἐλθών, ὁ δὲ μὴ οὐκ ἀγαθαῖς ὑπαχθεὶς 
συμθουλίαις μεταδουλεύετσί τε xal τὴν προτέραν 
μετατίθησι γνώμην, καὶ ἃ xa0' ὃν ἑαλώχαμε"» χρό- 
voy οὐ πέπραχε, xat' ἐχεῖνο δὴ τοῦ xaipou παρώρ- 
μητο διαπράξαοθαι. Καὶ γοῦν ὡς τὴν πόλιν χαὶ τὰ 
χαθ᾽ ἕχαστον ταύτη: θεάσαιτο xal πάτη: ἐν ταύτῃ 
ῥχστώνης ἐπαπολαύσειεν, ὡς τῶν αὐτῇ προσόντων 
χα! ὧν εἰς χόρον χατατρυφήσειεν, ἀγαπητικῶς τε 
οὐχ ἕἔχιστα ταύτῃ διατεθείη, xal πᾶσιν ἡμῖν θαῤ- 
fci» δοίη περὶ ἐμῶν τὰ βελτίω, πρῶτον μὲν ψῆφον 


d: 


" 


DODGE BA'.. 


ἐξήνενγχεν o av οὐδ᾽ ἐν ὀνείροις ἰδὼν οὐδείς ποτε. 


vp01t52xn3cv ἄν" fj δ᾽ ἦν πάτα; μὲν ληφθῆναι μ0- 


DE EXCIDIO THESSALCNICENSI. 


622 


A Namque quam plurimi piorum hominum, infortunii 
commiseratione devictorum, liberalitate, et potissi- 
mum Servorum principis, cui prz aliis, quibus cze- 
teros superat, virtutibus praecipuum est in egenos 
beneflcentia, redempti fuerant. Is enim aurum fidis 
amicis concreditum pro libertate captivorum im- 
pendi mandaverat ; neque consilio frustrata est, 
eo siquidem auro multos ab eo missi redemerunt ; 
qui reversi in patriam, ut conjicimus, ad hoc tem- 
pus curi alii«, qui ex diversis locis huc accurrere, 
gunt numero mille. Et si quis simul Turcas hujusce 
urbis habiiatores numeraverit, erunt fere bis mille. 
Opinabamur verb urbem rursus pristinum decorem 
recepturam, et pietatem novis floribus emersuram 
et, ut. antea, longe lateque divagaturam. Εἰ forte 

B effectum habuisset, ui rursus meorum delictorum co- 

pia obstitisset datusque esset locus improbitati. Ex 

quo enim civitas captivitate pressa fuerat, et Mu- 
rates omnia et :edificia et possessiones et'saera tem- 
pla et monasteria et eorum reditus nobis recerten- 
tibus quoq:o modo liberis factis magnifice et scripte 
et sermoue elargitus est, ct locis ex omuibus adve- 
nientihus libertatem palam edixit, et suas domus 
et quecunque immobilia omnes recuperarunt,et ordo 
omiuis et geus universa civitatis secundo augeri re- 
novarique haud improspere coepere, et pastor urbis 
creatus, et Ecclesia censtitit suis institutis conspi- 
cua, et. monachi monasteria. tenuerunt et studiose 
admodum eorum augimentis jnhiabant, omnesque 
spe lactabsmur hona, et ut breviter me expediam, 
malorum propter excidium nobis illatoruia memoria 
amissa g:rudebamus pro iis que nobis insperato 
obtigerant, οἱ pristinam felicitatem tranquillits« 
Leinque consecuturam arbem sperabamus, tum ex 
nobis, ut proverbio fertur, lorum sumptum est, et 
quie exspectabantur hona, in contrarium reciderunt. 
προτέραν ἀπολαδεῖν τὴν πόλιν εὐετηρίαν ἡἠλπίζομεν, 
xai εὶς τοὐναντίον τὰ τῶν ἐλπίδιυν περιετράπησαν. 
90. Nam Thessalonicam repetens Murstes (secun. 
dus tum currebat vel tertius post excidium annus) 
ut eam iuviseret, accuratiusque res illius addisce- 
ret, et bouis illius frueretur, et muneribus ππιηϊ- 
cis contenderet cum suo progenitore, illiusque 
vestigiis insisteret qui Thessalonica potitus gratias 
iunumeras largitionesque maximas fecit : hac, in- 
quam, fretus mente, illiusque exsequendz causa 
veniens, posunodum inalis sliorum monitionibus 
distractus consilium pristinamque sententiam mu- 
tat ; et quz, quo capti sumus tempore, non pereg't, 
eo temporis perllcere coustituit, Igitar, licet ille 
diceret ideo se venisse ut urbem et singula illius 
circurospiceret, otioque et laboris remissione 
 wteretur, bonisque illius ad saturitatem luxu- 
riaretur, sicque non minus in eam benevole 
affectus meliora speranda nobis in posterum 
relinqueret, nihilomiuus primum mandatum dedit, 
quod ne per somnium quidem quispiam exspectas- 
sel. Id autem erat monasteria omnia templaque oc- 
cupanda, eorum reditus omnes possessionesque au- 


C 


D 


Wi: 55 


DE EXCIDIO THESSALONICENSI. 


626 


fc ἂν ἔτυχε τῆς xaxfj; συμθουλῆς μὴ χώραν s)- À quem utique consecuta fuisset si malum consilium 
a ρούσης, ἀφῃρημένη, καὶ τὸν στολισμὸν, ὅν οὐχ εἰς 
5Ξ} μαχρὰν ἔσχεν ἂν, δυστυχῶς ἄγαν ἀποδαλοῦσα, xai 


g .Ν 


: Θτέγουσα οἷον μετ᾽ οἰμωγῆς ὅτι μὴ σεισμὸς ταύτην 
συνέχωσεν ἣ πῦρ παρανάλωσεν ἢ ὕδωρ ἀναδοθὲν ἣ 
γψεφελόθεν ῥαγὲν συνξχάλυψε xa! χατέχλυσε" τοῦτο 
γὰρ ἀνεχτότερον, ἐπεί τοί γε βέλτιον τοῦ τοιαύτην 
δρᾶσθαι τὸ μηδ᾽ ὁπωσοῦν ἐπὶ γῆς ἐστάναι. Οἱ μὲν 
οὖν τῶν ἱερῶν οἴχων εἰς χοινὰ χαταγώγ!α μετημεῖ- 
φθεισαν, ὥσπερ εἰρήχειμεν, val τὸ προφητιχὸν εἷ- 
πεῖν, ἐν πελέχει χαὶ λαξευτηρίῳ τὰ θυσιαστήρια 
«οὔ Θεοῦ καταδέῤληντοί" οἱ ὃὲ λείψανα μόνον τοῦ 
«ρώτου χάλλους αὐτῶν xal τῆς θέσεως ἀποσώζου- 
σιν. "Evtot δὲ, χαὶ μᾶλλον οἱ πλείους, καταπεπτώ- 
χεσαν τέλεον, ὡς μηδὲ ποῦ ποτ᾽ ἦσαν γνωρίζεσθαι. 
Διηρπάγησαν γὰρ ol τούτων ὕλαι χαὶ χτίσμασιν 
ἄλλοις προσετέθησαν κχαινοτέροις, χαὶ μάλιστά γε 
τῷ νῦν ἐπὶ μέσης τῆς πόλεως ὁρωμένῳ καὶ χοινῷ 
βαλανείῳ. Καὶ μονονουχὶ τῶν γηραιοτέρων ἕξεστιν 
ἀχούειν ἀνδρῶν ὡς ὧδε μὲν ἣν ὁ νεὼς ὁ δεῖνα, ἐχεῖ 
δὲ ὁ δεῖνα, χαὶ ὅσα προσῆν ἐχάστῳ καὶ χάλλη καὶ 
χάριτες. Καὶ τοῦτο μὲν ol χατὰ πᾶσαν τὴν πόλιν 
νεῷ. Μοναὶ δ᾽, ἃς πρότερον φθάσας ὁ λόγος ἐδήλω- 
σεν, ἀφορμὴ τοῖς ὁρῶσιν ἴστανται πένθους, μὴ ὅτι 
Ὑε μοναχῶν ἔρημοι χαταστᾶσαι χαχῶς ἐξελαθέντων 
καὶ Xpb; ἑτέρας πόλεις μετοιχησάντων, ἀλλὰ καὶ 
προσαφῃρημέναι τὴν διὰ πάντων λαμπρότητα" αἵ 
᾽πε γὰρ μάρμαροι τούτων ἐξηδαφίσθησαν, f, τ᾽ ἄλλη 
ἅπασα ὕλη ἡ πρὸς ἀπαρτισμὸν αὐτῶν ἀρχῆθεν συν- 
τεθειμένη χαὶ κάλλος εἰς διαρπαγὴν τοῖς βουλομέ- 


νοις ἀνεῖτο, xal νῦν ἄχοσμόν τι θέαμα πᾶσιν ὁρῶν- 
ται xal tàg ἀπάντων ψυχὰς χινοῦσι πρὸς δάχρνα, 
Πολλοὶ μὲν οὖν «Dove! ἂν ἀντὶ τῆς ἐνεγχαμένης τὴν 
πόλιν, xal πλήρης μὲν ἂν ἦν εὐσεδῶν ἤδη, πλήρης 
δὲ μοναχῶν, γέμουσα δὲ θυμηδείας καὶ τέρψεως τῷ 


Χριστωνύμῳ πρεπούσης πληρώματι, εἰ μὴ τοιαύτη 


χατ᾽ αὐτῆς ἀπόφασις ἀπευχταία ἐξήνεχτο xal τὰ 


xat' αὑτὴν οὕτω προὐχώρησε. Νυνὶ δὲ μὴ ὅτι γε 
πόθον οἵ ταύτην ix μαχροῦ χαταλαδεῖν εἶχον, μετά - 
μελον ἔσχον τῆς προθυμίας, ἀλλὰ καὶ ἡμῖν τῆς εἰς 
τὴν πόλιν ἐλεύσεως μεταμέλει, τῆς ἐλπίδος σαφῶς 
διημαρτηχόσι. Πάντα γὰρ ἄνω χαὶ χάτω γεγόνασι, 
τὸ τοῦ λόγου. Καὶ ἡ πόλις ὥσπερ τις ναῦς ἐν πελά- 
γειῖ περισχεθεῖσα χαχῶν περιφέρεται, δίχην ἀνέμων 


locum non habuisset, spoliata, et ornatu, quem non 
multo post possedisset, orbata, et non sine gemitu 
suspirans quod aut terrz motus non absorbuerit, 
aut ignis non absumpserit, aut aqua alicunde erum- 
pens vel e nubibus decidens non coopereruerit et 
inundaverit : hoc enia tolerabilius fuisset, quando 
multo melius est eam nusquam. exstare quam hoc 
modo visui hominum objici. Sacra igitur templa. iu 
publica diversoria immutata sunt, ut praenarratum 
est, et ut cum propheta loquar, in scciri et ascia 
Dei propitiatoria disjecta sunt : namque alia prio- 


ris sui decoris et situs tantummodo reliquias prof- 


runt, alia, quin imo major eorum pars, prorsus 
conciderunt, ut nec ubi aliquando steteriut agno- 
scatur. Direpta siquidem eorum materia structuris 
aliis recentioribus applicata est, et potissimum bal- 
προ, quod nune media in urbe commoditafi public;e 
erectum conspicitur; tantumque ab late provec- 
tioribus fas est audire : hac iun parte templum tale 
erat, ibi tale, et quzx»cunque ea exornabant, venusta- 
tes et gratize. Et hoc quidem, per ownia civitatis 
loca, templa passa sunt. Monasteria, de quibus au- 
tea nostra oratio disseruerat, in maximum inero- 
rem intuentes abstrahunt, non tantum viduata mo- 
nachis turpiter ejectis et ex patriis percgrinas in 
sedes pulsis, sed suo splendore ac pulchritudiue 
spoliata, marmora siquidem eorum in solum disjecta 
et materia reliqua, ad perfectionem utque ornatum 
antiquitus exaggerata, rapine volentium cessere, 
et nunc spectaculum sine ullo cultu foedum ac de- 
formatum, circumspectantium animis lacrymas ci- 
torquent. Et multi sane hanc civitatem patriz prge- 
posuissent ; adeoque piis hominibus repleta, repleta 
monachis, lxtitia jubiloque Christiano οὐ non 
dedecentibus onusta, in hilaritatem conversa maxi- 
mo gaudio frueretur, nisi adeo exsecranda septen- 
tía lata fuisset. Et resquidem urbis ita se habuerc. 
Nunc porro, qui a longioribus oris illius potiundze 
desiderio exardebant, eos sui desiderii, sed nos quo- 
que in eam reditionis poenitet, cum spes melioris 
$tatus penitus sublata sit. Susque deque enim omn- 
nia facta suut, ut proverbio circumfertur ; et. urbs, 
veluti navis alto malorum mari oppressa, circuma - 


τῶν καθ᾽ ἑχάστην εἰπεῖν συμπιπτόντων sapastóv- D gitur : ventorum enim instar, qus singulis diebus 


tov αὐτὴν xaX vautlag πολλῇς xai Dyyou πλη- 
ρούντων, xal καθαρᾶς εὐδίας ἐπιτυχεῖν οὔχουν ἑών- 
των, οὐδὲ τὸ τῆς εἰρήνης xol νηνεμίας ἱστίον 
πετάσασαν πρὸς λιμένα xaXov ἐφθαχέναι στῆναΐ τε 
ἐπ᾿ ἀγχυρῶν ἀσφαλείας χαὶ μένειν ἀσάλευτον. Θεοῦ 
δὲ ἄρα τοῦτη ἂν εἴη xal τῆς ἐχείνου σαφῶς πηδα- 
λιουχίας, καταπραῦναι μὲν τὰ τῶν ἐπερχομένων 
χορυφούμενα χύματα, ἰθῦναι δὲ πρὸς γαλήνην, xal 
σωτηρίαν χαρίσασθαι, καὶ δοῦναι πρύμναν χρού- 
σασῦαι τοῦ λοιποῦ xal πλεῦσαι δεύτερον, Ó φασι, 
πλοῦν, μεταδεδλημένων ἁπάντων ἐπὶ τὸ βέλτιον 
xai ὃ συνοίσει τῇ πόλει, μεσιτεύσαντος τοῦ ἧμεδα- 
ποῦ τροπαιούχου xal μάρτυρος, xal τῶν τῆς πα- 
τρίδος oiáxuv αὖθις εἰπεῖν ἐπιλαδομένου, καὶ πρὸς 


occurrant, eam interturbant et nausea vertiz;ineque 
complent, et vera potiri quiete noa permittunt, vela 
licet pacis et tranquillitatis expanderit, ut. ad por- 
tum bonorum appellat, et ancorarum securitate fir- 
metur, maneatque inconcussa. Dei igitur fue: it, ct, 
illius plane gubernationis, rerum advenientium tu- 
midos fluctus sedare, ad tranquillitatem dirigere 
salutem elargiri, concedereque ut in posterum pup- 
pim inhibeamus et secunda navigatione, quod dioi- 
tur, utamur, ominibus in melius immnutatis, ut, quiil- 
quid fuerit, civitati conducat, deprecatore se pro 
nobis przebente nostro irop:eali et mariyre, rursus. 
que* — - --bernacula suscipiente, et adversus t 
cz nodicog montes suam potenti 


. 29 


DE EXCIDIO TRESSALONICENSI. 


650 


ἃ Ξόλις fj πρὶν μὲν ὥσπερ ναῦς ἐξ οὐρίας πλέουσα, A abs te omuia converti conspexere sapientes, ro- 


πεῖιτα δὲ χαταιγίδος δεινῆς ἐγερθείσης χαχῶς συν- 

. -:ριδεῖσα xai τὸν ἐναποχείμενον πλοῦτον ἀποδαλοῦσα 
Seat ἀπολέσατα, οὐδ᾽ ἂν εἷς τῶν σοι προσόντων ἀφί- 
ποιτό ποτ᾽ εἰς λήθην ἐχὼν, εἰ μὴ τῶν φρενῶν ἐξέ- 
n MA ὅλως. Ἐγὼ μὲν οὖν xal σύνδαχρυς σοῦ 
ΜΝ μεμνημένος χαθίσταμαι, καὶ τὸ προφητιχὸν εἰπεῖν, 
Bl'exótoc λεπτόν με χαλύπτει, καὶ παραμυθίαν ζητῶν 
"PPeavrá pot πάσχειν xal τοὺς ἄλλους εὑρίσχω. Ὃ 
Metix σου τὴν πρὶν εὐχοσμίαν ἀςῇρησαι, καὶ fj λαμ- 
WE πρύτης ἀπέσδη, xal τοὺς ὁρῶντας κατηφιᾷν ἀναγ- 
“ὶ γάξεις, Συγκέχυται γάρ σοι κόσμος ὁ περικείμενος 
W& ἅπας, xol τὸ κάλλος, ᾧ σαυτὴν χοσμεῖν εἶχες, ἐξαί- 
3 φνῆς ἀπόλωλε. Θέατρον γὰρ ποότερον μὲν εὔδαιμον 
Ὧ;, νυνὶ δὲ θα πᾶσι γέγονας ἀπευχταία͵ xai τοὺς 
J ἐνοιχεῖν ἐλομένους σοι χαὶ ἄχοντας ἀπελαύνεις, 
ὁρᾷν σε μὴ φέροντας ἐν δυστυχίᾳ τοιαύτῃ. Οἱ γάρ 
σε τροφὸν οἴδασι καὶ μητέρα, τοῖς ἐπὶ μητρὶ xo- 


"Ug ou 


κατηφεία; σε πάντες ποιοῦνται διήύγημα. Ὧ παρ- 
ὄντες. ἐγὼ μὲν xa? τῶν ἄλλων ὅταν εἰς μνήμην fixo 
τῆς πόνλεω;, πολλῶν ὄντων χαὶ μεγάλων, xal ὧν 
λόγος οὐδεὶς ἐξαρχεῖ πρὸς διήγησιν, ἰλίγγου πλη- 
ροῦμαι καὶ ἐμαυτὸν ὑπ᾽ ἀθυμίας κατέχειν οὐχ οἷός 


τε γίνομα;, ἡνίχα δ᾽ ἂν xal τὸν χάλλιστον ὃν ἀπο-" 


δίθληχε χόσμον λογίσωμαι, νεὼς, φημὶ, θείους καὶ 
τὰ χχατὰ πᾶν αὐτῆς μέρος σεμνῶν ἀνδρῶν χατὰ» 
Ὑώγιχ, μιχροῦ χαὶ ἄφωνος τοῖς παροῦσιν ὁρῶμαι 
xai μόλις ἐλαυτὸν ἀναχτῶμαι τοῦ πάθους, ᾿᾽Οφθαλ- 
gov γὰρ εἰπεῖν ἦσαν οὗτοι βόλαί τε xal γλῆναι 
τῇ πόλει, χαὶ νῦν καταχοιμηθεῖσαι ζοφερὰν αὐτὴν 
ἀπειργάσαντο πάντη. Καὶ τί μὴ λέγω τὸ χρεῖττον ; 
Οὑρανῷ τε καὶ γῇ ταύτην εἴχασεν ἄν τις τὴν πόλιν 
£0gtóyu;* τὸ μὲν γὰρ ἄνω τοὺς ἐν ἀρετῇ διαλάμ- 
πουπκας οἰχήτορας πρότερον ἔχον μέρος οὐρανοῦ 
σῶζον fjv σχῆμα, τὸ κάτω δὲ xal πρὸς θάλατταν 
γῆς. Εἴ τις δ᾽ ἂν χαὶ συνεχτικὰ εἴποι στύλους τῇ 
πόχει, οὐχ ἂν ἁμάρτοι. "Q πράγματο; ξένου ! ἔνθα 


4óvot τῆς ἀσχητιχῆς τοῦ Kavibz ἐτιμῶντο παλαί-. 


στρας, νυνὶ θεοστυγῇ διαπράττεται. Καὶ Θεὸς ὑπερ- 
αἰθεται τὴν ἐχκδίχησιν. Ὧ Θεοῦ ἀνοχὴ, πῶς τοιού- 
τῶν ἡνέσχου ; Βέλτιον ἂν ἦν τὴν γῆν διασχοῦσαν 
χαλύψαι ἣ τοῦτον ταῦτα μετασχευασθῆναι τὸν τρό- 
πον. Κρεῖττον ἂν ἣν ἑνὶ τῆς γῆς ἀνατιναγμῷ ταυτὶ 


πιομένοις ἀποιχομένῃ τὰ παραπλήσια δρῶσι, χαὶ. 


tam nuncuparunt, omnia siquidem susque deque 
agis ducisque. O urbs antea vento secundo adua- 
vigans, postmodum dira tempestate coorta pessire 
coutrita, repositis in te divitiis amissis atque deper- 
ditis ! nemo equidem tuorum unquam obliviscetur 
libeus, ni mente captus abs te prorsus abierit, 
Ego vero totus lacrymis conspergor, dum tui recoi* 
dor, et ut cum propheta loquar, subtiles tenebre 
me obtegunt, et cousolationem qusreus eadem ct 
alios perpeti reperio. O quomode two pristino deco: 
re spoliata es, el splendor exstinctus, et intuentes 
merore conlicis! ornatus eniui omuis, qui te ambie- 
bst, conturbatus est ; et puleliritudo, qua te con- 
decorabas, actutum abiit, tlieatrum siquidem antea 


B felix, nunc omnibus abominandum spectaculum 


reddita es ; et eos qui tu3m habitationem elegera:t 
nolentes abigis, tanquam qui te it simili calamitate 
videre non sustinent. Qui enim te altricem et ma- 


. trem confitentur, perinde se. gerunt. a!que. illi qui 


matrem demortuam efferunt, et moeroris te narra- 
tionem omnes constituunt. O prasentes 1. ego 
equidem et rerum aliarum urbis ' men.oriam cum 
recolo, qux mulia suut et. ingentia et dicendi g-- 
nus omne superant, statim vertigine opprimor et 
ie ipsum continere prz:e dolore nequeo. Sed cum 
pulcherrimus, queur amisit, ornatus wenti occurrit, 
wdes, inquam, sacra et per omnia sui loca vere 
randorum hominum sedes, tantuin non mutus vocis 
usu amisso adstantibus videor, et vix nie ex ea 
turbatione animi recolligo. Oculorum enim illa 
erant urbi, ut ita. dicam, jactus atque pupillis ; at 
nunc obdormísceutia obscuram illam undequaque - 
effecerunt. Et quid praestintissinium. taceo? €ulo 
terraque urbem hane nescio quis apte assimilaverit, 
Namque pars illius superior, qux prius habitatorex 
in virtutibus prastaptes viros -eontinebat, cceli, 
pars inferior et mari adjacens terr:ze figuram prz se 
ferebat, Si quis vero et columnas urbem contineu- 
tes adjiceret, nz is a vero non aberraverit. O rem 
peregrinam ! ubi labores exercitatorix palestrie 
ante omnia praferebantur, nunc Deo exosa c«onfi- 
ciuntur ; et Deus ultionem rejicit in aliud tempus ? 
Ὁ l'ei tolerantiam ! quomodo similia sustinuisti 3 


χαταπεπτωχέναι xal μηδὲ λείψανα γοῦν ἐναπολε- D melius fuisset hiatu terre omnino absorpta esse 


λεῖφθαι τῷ vóT- τότε γὰρ οὐ τοσοῦτο τὰς τῶν 
ὁρώντων ψυχὰς ἔδαχνεν ἂν τὸ πάθος, Ἡμῖν μὲν 
χαὶ τὸ εἰσιέναι ἕνδον τοῦ θυσιαστηρίου φοδερὸν εἷ- 
ναι ἐδόχει, καὶ μόνοις ἦν εἰσιτητὸν τοῖς τεταγμένοις 
ἐν τούτῳ, ψνχὴν χαὶ σῶμα πρότερον σφίσι χαθτρα- 
μένοις" τὰ νῦν δὲ τοῖς βδελυροῖς φεῦ [ ἀνεῖται, xai 
τῆς τοιαύτης οὐχ ἀπείργονται τόλμης. Καὶ οὔτε γῇ 
διΐσταται χαὶ τοὺς χατὰ Θεοῦ χωροῦντας χωννύει, 
οὔθ᾽ ἥλιος ἄνωθεν χαταφλέγει, ἢ οὐρανὸς σφοδρὸν 
ὑετὸν χαταπέμπει χαὶ χαταδύει τἀνόμημα. Ὅπη 
vou xal αἰσθήσεων νήψει θείων λογίων ἤδετο μέλη 
καὶ συνάδοντες ἦσαν ἄνωθεν νόες, φωνῶν νῦν αἴρε- 
ται ἀσήμων χραυγῆ, χαὶ τὸ δαιμόνων ἐφήδεται 
φῦλον, σιγώτας δρῶν παννύχων ᾧδῶν ὑπηρέτιδα; 


quam in hunc modum commutata. Optabilius fuis- 
set uno terre motu concidisse, ut ne reliqu&e qui- 
dem exstarent. Tuin etenim non tantumdem auiios 
iutuentinm ruina lancinasset. Nobis ante» et. in 
S.ncla sanctorum iugressus terribilis reputabatur, 
nec nisi qui illic inserviebaut, aditus in illa habe- 
bant, animo et corpore depurgati : nunc vero exse- 
crandis hisce (va misero mibi 1) patent, et a sinili 
audacia sese non reirabunt. Et terra non. fatiscit, 
ac adversus Deum similia conautes non tegit ; sol 
desuper non succendit ? Caelum magna turbulenta- 
que tempestate demissa :celus non mergit ? UI 
mentis sensuumque sohrietaie divinorum ela 

rum mele conci:ebantur un.que simul. deyu' 


Ὁ NOTITIA. 604 


Sings noelis Palwologi cubicolarios (c) et biennio interfecto inter secretarios receptus, ttm. eidem 
» 2anueli. tum filiis illius Joanai (cuí a moriente patre singulariter commendatus (d) fuerat,) et Constan- 
μι )ο charus, varias legationes pro illis obiit : consilio atque opera utrique adfuit, Glarentzam in Pelo- 
s ibOnneso recepit, Constantinum ad Patras a. 1499, oljecto corpore suo, ezemit hostibus, et pro eo ca- 
mhoi se (e) passus est. Restitutus interjecto tempore protovestiarii (f) munere a. 1452, et przfectura Spar- 
m y&na a. 1446, (g) auctus fuit; cumque ad firmandum Constantino post Joannem, fratrem, a. 1448 exstin- 
etum, successionem in imperium adversus fratrem illius Demetrium (A), adfuisset, et ad magni logothete (i) 
ameligniiatem ab eo fuisset evectus, non diu post, capta a Turcis a. 1453 CPoli, et ipse cum omnibns suis 
mgl enit in potestatem Turcarum (j). Inde vcn litus et in libertatem iterum assertus, in. Peloponneso pri- 
aa Um apud Thomam Palzeologum despotam, Coustantini fratrem, versatus, uxorem ἃ servitute asseruit, 

δι, Peloponneso etiam a Turcis capta, in Italiam se recepit, Romaque et Venetiis lustratis Corcyram rediit, 

Atque monachi habitum amplexus, pro Georgii nomine Gregorius (k), uti uxor ejus pro Ποῖον Eupraxiae 

nemine appellari voluit a. 1468. In boc monasterio a Corcyreeis quibusdam nobilibus viris rojatus scri- 

, psit Chronicon rerum Byzantinarum libris IV — aba. C. 1401 ad 1477 (/) , quo ipso anno, die 29 Mar- 
*" til, inopia, morbo et senectute fractum illud absolvisse sc, ipse in calce libri postremi auctor est. Inei- 
* "ipit similiter ut Acropolita : Τὸ τῆς ἱστορίας χρήσιμον xx. πρὸ ἡ λῶν οἱ πολλοὶ συγγραψάμενοι. Hoc opus 
" * Grece necdum lucem vidit(m). Αι Jacobus Pontanus, S. J., Griecum codicem nactus in bibliotheca Bavarica 
i: Monschiensi (n), quz abundare ipsi ant aliena esse videbantur, omisit (o), c:etera Latine vertit, et tribus 
lm (jéris distinxit capitulisque subdivisit, notis etiam et. explicatione dignitatum illustravit, atque ita con- 
zm tractum Laiine edidit, ad calcem llistoriarum Theophylacti Simocatte, Grece et Latino. vulgatarum, In. 
ἐπ &olstad. 1604, & (p). Sed Pontanum ipsum de Phrautzze opere et sua editione loquentem audiamus : 
w € Üpus autem anctore suo hunc in modum distributum est. Primo libro de quatuor (tot enim facit) 

Bex imperatores Palzologos compjectitur, quorum princeps est Michael, quem Comuenum  cognouiipat 
- (faerunt quippe Palzologi materno genere Comneni, ut ex initio historie apparebit), is qui, Constanti- 
nopolim per annos sexaginta, plus minusve, a Latinis obtentam recuperavit. Ultimus illorum sex «st 
Manuel, in quo liber finitur, Secundo res Joannis, fllii Manuelis, persequitur. Genuit antem [ilios senos 
Joannem, Andronicum, Theodorum, Constantinum, Demetrium, Thomam. Tertium fratri et successori 
Joanunia, Constantino, dat : quo imperante, et quidem paucissimis annis, Coustantinopolis vi et. armis 
devicta, in Turcarum impiorum ditionem concessit. Quartum, eumdemque postremum, in dissidiis et 
intestinis duorum fratrum Pal:eologorum, Demetrii puta et Thom:e, bellis in. Peloponneso, et Mahometis 
M, qui Constantinopolim subegit, fraudibus ac rapinis ibidem describendis potissimum ponit, umver- 
sanique narrationem paulo supra annum Christi 1259, quo Michael Palacologus imperium inivit, exorsue, 
ad annum 1477 producit, atque ita aunos minimum 218 comprehendit, tantillo libro, ehartis tribus : 
utinam vero etiam ita doctis et laboriosis, ut is de quo istud poeta Veronensis cum adiniratione affirma- 
vit. 

« At enim quoniam scriptor iste &xoex6áceov seu digressionum refertior est, et earu.n. multe ad 
historiam ipsam prorsus nilil pertinent, quin potius ejus gravitáti et dignitati officiunt, ac proinde «on 
sine jactüra modo, verum etiain commode et utiliter abesse possunt, consilium fuit, iis pretermissis 
totum corpus (tametsi per se haud [ta magnum) compendio quodam «cogere, quaeque libro quarto insi- 
gniora magisque memorabilia reperiuntur, ea tanquam accessionem ad ades cum tertio conjungere, et 
hac ratione ipsum tertium cumulationem efficere. Quem enim, obsecro, secta Mahometana, ex Joanuis 
Cantacuzeni contra eamdem sectam orationibus tot pagiuis descriptaet reprehensa, delectet ? Odio 
plusquam Vatiniano Mahometismum odit Protovestiarius, atque hoc propter Turcas. ldco se tenere non 
potuit quin repertorem illius, et sane pluries, exagitaret, ejus genealogiam, mores, incrementa, dog- 
mata inseetaretur. Sed nunc. non erat his locus, ait Flaccus. De cometa viso cum agit, quid illic«om- 
plura metceora, ut fulgur, fulmen, tonitru, terree motum, ipsorum cometarum generationem, elemen- 
torum quoque rationem, plilosophica, inquam, οὐ πάνυ φιλοσόφως explicare attinet ? Res suas, easque 
minutas spe, et quas magnopere scire nullus cupiat, fréquentius et ambitiosius a.lducit. No» schisma 
et defectionem Graecorum ab Ecclesia Romana (quod tamen toti occidenti est persuasissimum), | sed 
p:ccata, ut Ninivitarum aliorumque populorum, et oraculum de Iswaelitarum (unde Turcze sint propa- 


WOW moo. € o4 wow t 


- FU. 


(c) Lib. I, cop. 58 et 44. 

(d) Lib. lf, cap. 1. 

(e) Lib. IJ, cap. ὅ 864. 

(f) Phranzes lib. If, cap. 10, et in procmio : Ad 
hunc modum ego quoque Georgius Phranzes εἰ pro- 
tovestiarius, etc. 

(g) Lib. I1, cap. J9. Lib. III, cap. 1. 

(A) Lib. lll, cap. 6. 

(ἢ Coufer- llanckium, p. 661 seq. ' 

(k) Phranzes ipsein procemio et lib, Il cap. 39. 

(ἢ Non 1457, ut legitur. in Vossii Hist. Graocis, 
lib. Hl, cap. 50 

(m) Tempore scil. Fabricii, nuuc edituin. cssc 


postea cognoscemus, lant. 

(n) Cod. 205. In catalogo mss. Bavaric., pag. 75, 
male excusum Φαυτζῆ pro Φρανιζῇ, 

(o) Allatius De Georgiis, pag. 426 ; Pontanus. in 
aliis laudem uec «ontemneudam proueriius a. nou- 
nullis reprehenditur. primum, quod Grece non. edi- 
derit, secundum, quod opus obitruncatum ac in ept- 
tomen redacuum, uoninlegrüm emiserit. Adde Casi- 
miri Oudini commentar. de. sciiptoribus eccles., 
tom. Il, pag. 2598 seq. 

(p) Ex typographia Adami Sartorii. Dein illud 
opus ex Pontaui edit. reeusum est cum G.nesii Hist. 
Byzaut.na. Venet. 1755, fol. Han. 


CHRONICON MAJUS. — PRO(CMIUM. 6:8 


Blotheco: SS. Apostolorum Clericorum Regularium, et ut conjicio, asservatur quoque Scoriaci in bit. regia. 
Pioylou τοῦ Φραντζῆ περί τινων γεγονότων ἐν τῷ κατ᾽ αὐτόν χρόνῳ. Idein Allatius Contra Creyghtouum 
Ν4 1, vocat ἔχφρασιν compendiosam Phrantz, et ms. apud se esse testatur. - 

I$ editione Pontani, IIT, 29, pag. 219, testatur Phrantzes, se, antequam habitum monasticum indue- 
a Confessionem fidei edidisse, atque in expositione symboli ostendisie, unde a SS. Patribus illud fue- 
seompositum. Illam confessionem, sive expositionem, utrum a Simeone Thessalonicensi mutuatus 
"RRtzes sit, Allatius addubitat : ceterum Pontanus in versione sua historie, cui ab auctore inserta 
BB, eandem ut alia multa rescidit. FABR. 

Mranzz Chronicon editum est ex cod. Monachieusi, Grzce, in usum Grzcorum, a cel. Alero, prof. Gr. 
wn universitate Vindobonensi, et sic iuscriplum : XPONIKON TEQPTIOY $PANTZH τοῦ πρωτοδε- 
Βρίου εἰς 16£22ap2 βιδλία διαιρεθέν" νῦν πρῶτον Ex2o0kv ἐπιμελείᾳ GPATKIEKOY KAPOAOY AATEP, 
Βοκχάλου τῆς Ἑλληνιχῆς διαλάχτου, Δαπάνῃ δὲ xa! γράμμασι τῶν Μαρχίδων Πουλίον, "Ev Βιέννῃ τῆς 
ϑερίας. Παρὰ Μαρχίδ Πουλίυυ. αψης" 1196. fol. lu prooemio, Grace scripto, disserit doct. Alter de 
Fantza, ejus Clrouico atque codd. de Pontano, de Bianconio, qui ante Alterum editurus erat id Clio- 
on, de cod. Bavarico, et de iis, qux subjecit, opusculis, borumque auctoribus atque codicibus. Post- 
Bim p3uca dederat Pacliomii cujusdam scholia — au Phrantze libros !l, e cod, Bavar. descriptos, tum 
Dopsin Phrautz librorum capitumque et indicem locorum SS: a Phrantza citatorum, tabulamquo 
ereciionum, ab ipso factaruin, confecerat : addidit 1) p. 4159 — 149, Ἔχθεσιν τῆς ὁμολογίας τῆς πίστεως 
Ww Λατίνων, scriptam et inissam a Gregorio, poniifice Romano, ad Germanum, patriarchain Cl blitanum 
Germani responsionem, ex cod, Viudbbon. theol. Lambec. 64, et. Nesscl. CLXVIil. 2) p. 149. Nili, 
triarchze CPolit. epistolam ad Urbanum, pontif. Kom. primum editam e cod. Vindob. histor. 
md Nesselium XLVIII. 5) Atlianasii symbolum pag. 119, de quo plura disserit in pref. p. 15 sq., ex 
d. Vindob. theol. Nessel. 245. 4) symbola SS. apostolorum, Nicenum et CPolitanum ex cod. Caesar. 
eol. Nessel. 190. 5) ἱστορίαν πολιτιχὴν Κωνσταντινουπόλεως, recusau ex Martini Crusii Turco-Grecia 
isil. 1581, fol, conf. len. A. L, Z. a. 1797, n. 51, et ipsum Alter. iu indice suorum scriptorum, sub. 
*to ejus libro : Ueber Georgianische Litteratur, Vindob. 1795, 8, p. 205 — 215. Idem p. 71 ac 205 ei 
9 spem facit secunde edit. cui adjecturus est. versionem Latinam, pluribus lectoribus necessariara., 
glossarium Gracitatis Phrantzez cum aliis ineditis, ad historiam Byzantinam speclautibus. flanr. (1). 


(1) Alteri. editio repetita est Bonn:z suno 1833, Jacobi Pontani interpretatione, ubi vacabat, spppleta. 
pIT. 





-. — XPONIKON . 


lEOPFIOY TOY ΦΡΑΝΊΖΗ - 
TOY IIPOTOBEXTIAPIOY 


ANNALES 
GEORGII PHRANTZE - 


PROTOVESTIARII, 


, IIPOOIMION. 


1-3 Τὸ τῆς ἱστορίας χρῆσιμον xaX πρὸ ἡμῶν ol A ἐπῆλθεν εἰπεῖν, ταῦτ᾽ ἂν καὶ ἡμεῖς ἐρεῖν ἔχομεν, 
πλλοὶ συγγραψώμενοι διωρίσαντο" xal ἅπερ ἂν Τί γὰρ καὶ εὕροιμεν καινότερον νόημα τοσούτων 


PROQGMIUM. 


llistoria quanta sit utilitas scriptores ante nos — cenda, esdem nos possimus in medium proferre. 
plerique docuerunt, et qua illis se obtulerunt di« — Quid eniin novi excogitemus post tot viros, qui hi- 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


nim. 


Mer ojiynos, ὁ τὸν ἀδελφὸν Ἰσαάχιων "Avyéxov τυ- 


᾿Ξ ὥσας xai τὴν βασιλείαν λαθὼν, ἐφ᾽ οὗ xal το- 
— ΡῬτα χαὶ τοιαῦτα χαχὰ τῇ Ῥωμαῖδι ἀρχῇ παρὰ 
"y Ἰταλῶν ἐφύη, ἄῤῥεν μὲν οὐχ εἶχε, θυγατέρας 
EI: $0o - xol τὴν μὲν πρωτογενῇ Εἰρήνην τοὔνομα 
WR. oolc πεδίλοις ὑποδεδέσθαι ἔταξεν, ἵνα αὐτή τε 

in ὁ ταύτῃ μνηστευθησόμενος διάδοχοι καὶ χλῆρο- 
" Tuo τῆς βασιλείας ὧσι μετὰ τὸ τεθνάναι αὐτόν " 
Ξδδου εν xal εἰς λέχος δέδωκεν αὐτὴν ᾿Αλεξίῳ τῷ [lz- 


fan: toAÓYto, xal εὐθὺς αὐτὸν δεσπότην τετίμηχε. Καὶ 


"mm r. μὴ ἐχ τοῦ βίου τούτου ἐγένετο, αὐτὸς dv ἐδασί- 
' Ξίευσε μετὰ τὸν πενθερὸν αὑτοῦ. Ἑπεὶ δὲ θανὼν ὁ 
τωδεήσιλαιολόγο: ᾿Αλέξιος θυγατέρα μόνην χατέλιπεν, 
Ξϑοιλθὸν δὲ εἰς νόμον ἡλιχίας τὸ χοράσιον Εἰρήνη ἡ 
καὶ 37) vnp αὑτῆς συνέζευξεν αὐτὴν ᾿Ανδρονίχῳ τῷ Dae 
"απ Οτολόγῳ, ὃν χαὶ ὁ βασιλεὺς θεόδωρος ὁ Λάσχαρ'ς, 
! 3. τὴν ἑτέραν θυγατέρα τοῦ 'βασιλέως ᾿Αλεξίου εἰς 
Ξξοοζυναῖχα λαδὼν, μέγαν δομέστικον ἐτίμησεν ὕστε- 
ἐς τον" 7 ἐξ οὗ ἐγεννήθησαν υἱοὶ τρεῖς, Μιχαὴλ ὁ 
zu ομνηνὸς, Κωνσταντῖνος ὁ Π“λαιολόγο: καὶ Ἰωάν- 

νῆς διπλοπαλαιολόγοι ὄντες πατρόθεν xal μητρόθεν. 

Elyc μὲν χἀντεῦθεν ἀφορμὰς εἰς τὴν αὐτὴν ὑπόθε- 


excaecato Ἰδλδιεῖο fratre, regnum occupavit, cujusque 
"imperio tot tantisque cladibus tes Romona ab Ita- 
Is afflicta est, nulla virili prole suscepta, Glias duas 
habuit. Natu majorem, Irenen nomine, calceos pur- 
pureos induere jussit, ut ipsa et is cui despondere- 
tur, semel mortuo, successores sibi essent et im- 
perii h:xredes. ltaque Alexium Palzologum filize 
matrimonio junctum  contisiuo dignitate despotae 
honestavit, et tenuisset is post. socerum imperium, 
nisi prematura morte e vita cessisset. Reliquit 
Alexius Paleologus unain filiam ; eam viro matu- 
ram lrene. mater Androuico Paleologo collocavit, 
quem imperator Theodorus Lascaris, qui alteram 
Alexii imperatoris filia duxerat, postea declaravit 





ΒΙΒΛΙΟΝ Α΄. 


E. α΄. Ὁ τῆς ἀρχῇ: ἐπιδήτωρ ᾿Αλέξιος Γλγγελος A σιν, ὡς εἰρήσεται * ἀυδρυνθεὶς δὲ ὁ Μιχαὴλ, πρῶ- 


τος υἱὸς ὧν τῷ ᾿Ανδρονίχῳ κατὰ γέννησιν, μεταξὺ 
πῶν ἐν τέλει τῶν ἄλλων ἐπέχεινα εἷς ἦν, πολλὴν 
ἔχων τοῦ προσώπου τὴν ἱλαρότητα, τῇ ὁμιλίᾳ ypn- 
στὸς, ἀστεῖος τὸ ἦθος, πρὸς τοῖς ἄλλοις χαὶ τὴν 
χεῖρα ἔχων φιλότιμον. Καὶ διὰ ταύτας οὖν τὰς ἀρε- 
τὰς αὐτοῦ xil χάριτας πολλυὶ αὐτὸν ᾿γάπουν xai 
ἤθελον, καὶ ἐν εὐχολίᾳ πάντας εὮλχχιζε στρατηγοὺς 
ταξιάρχα; δημότας καὶ τὶς συγχλήτου πολλούς. Διὰ 
«οὔτο γοῦν διαδολαί τινες ἀνεφύησαν χατ᾽ αὑτοῦ, 
ὅτι βασιλείας ὀρέγεται’ ἦν γὰρ τότε ὁ βασιλεύων 
Ῥωμαίων Θεόδωρος Λάσχαρις ὁ νέος. Καὶ ταῦτα 
Ψιθυρίζοντες ἧσάν τινες τῶν φίλων αὐτοῦ, λέγω 
Μιχαὴλ τοῦ Κομνηνοῦ. “Ὅθεν προστάγματι βασ:- 
λιχῷ ἄγουσιν αὐτὸν εἰς ἐξέτασιν. Ἦσαν δὲ οἱ ἐξε- 


B τάζοντες ὁ ἀρχιεπίσχοπος ᾿Αρσένιο;, ὁ xal πολλὰ 


δυνάμενος τότε παρὰ τῷ βασιλεῖ, xal ἕτεροι τῶν 
᾿ἐλλογίμων. Παραστὰς δὲ Μιχαὴλ ὁ Κομνηνὸς xai 
πολλὰ ἐρωτηθεὶς χαὶ εἰπόντες αὐτῷ, εἶτα λέγει ὁ 
ἀρχιεπίσχοπος. « Μὴ γὰρ τοῖς ἁμαρτάνουσιν 8 
ἀπολείπεται συγγνώμη τὸ σιγᾷν χαὶ μηδὲν ὑπὲρ 
τῶν γεγενημένων φθέγγεσθαι " εὐγενὴς οὖν ὧν xal 
ἐξ εὐγενῶν χαταγόμενο;, τιμιώτατε ἄνερ, ἐρωτῶ 


. LIBER PRIMUS. 


- — 14. Alexius Angelus Comnenus imperator, qui, C largitionum. Propter bas ejus virtutes. et gratiss ἃ 


multis diligebatur et habebatur charus, inque sui 
studium omnes trahebat duces, centuriones, plebe- 
los, ac senatorii ordinis perinultos. Uude adver- 
sus eum criminationes quxdam affeciati imperii no- 
Ve sunt, quod tum Theodorus Lascaris minor tene- 
bat. l'alia qui susurrarent, in ipsius numeraban- 
tur amicis, in amicis, inquam, Michaelis Comneni, 
ltaque jussu imperatoris vocatur in quasiiounen. 
llabebapt eam quastionem Arsenius archiepiscopus, 
cujus magua tum apud imperatorem auctoritas era!, 
et alii viri illustres. Adductum Michaelem Comne- 
num multa interrogant et cohortantur, tandemque 
archiepiscopus his verbis eompellat: «Qui quid pec- 
carunt, inquit, iis non bsec veuia datur, ut. taceant 


magnu: domesticum. Hujus eraut ülii tres, Michael D et nibil quidquam pronuntient de patrato crimine. 


Cownenus, Constantinus Palzologus, et Joannes, 
ab utroque parente Palzeologi. Atque ab bis pro- 
fecta initiis gens laleologa, ut jam narrabitur, ad 
imperium accessit. Nam adultus Michael, filius An- 
dronici natu maximus, unug iuter onines proceres 
excellebat, insignis suavilate oris, consuetudinis 
comitate, morum e:egantia el liberalitate. insuper 


Quare tu, vir honoratissime, cuim sis generosus 
οἱ ex generosis oriundus, interroganti mihi aperi 
veritatem : quinam tecum conjurarunt. cousiliique 
istius conscii sunt et participes vel comprobatores ? 
dic, quod res est, ac juro per Christum Servato- 
rem meum, illos legibus poenas daturus esse, te 
liberum fore ab omni quastionis gencre iuimuuem. » 


CIIRON ICON MAJUS. — LIB. I. 


616 


ρα τὴ" ἀχοὴν αὐτοῦ περιχλύζοντα:, Α Ὁμοίως πρῶτον χαὶ αὑτὸς; μετὰ ὄρχων φριχωδεστά- 


t χολάσεις χατ᾽ αὑτοῦ πρὸς τοῦ βασι- 
ὑμένας ἐμάνθανε. Ἐφ᾽ ἡσυχίας μένειν 
ύνατο, ἀλλὰ μεστὸς λογισμῶν ὑπάρχων 
ἔνος" χαὶ γὰρ ἐδεδίει τὸ ἐξύῤῥοπον καὶ 
tai ἀπηνὲς τοῦ αὐτοχράτορος, χαὶ οὐδὲν 
| συμπαθὲς ἐνενόει γενησόμενον. Ἐπεὶ 
ἰλας συχοφαντίας xal μηχανὰς εἰς τέλος 
ἂς μαχρὸν ol ἀντίδιχοι αὐτοῦ ἐποίησαν 
ἄναχτος ἐνέπλησαν ἀχοὰς, διὰ τοῦτο 
αθεῖν φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐχρήσατο. 
| δὲ αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰχονίῳ, εὗρες τὸν σουλ- 
j τὰς ἑαυτοῦ ἀθροίζοντα δυνάμεις, ἵνα 
| τῶν μαχομένων αὑτῷ Σχυθῶν. Ἐδέ- 
Vtóv ὁ σουλτάνος μετὰ χαρᾶ; μεγάλη:, 
€ στρατὸν Ex τῶν Χριστιανῶν (ἦσαν γὰρ 
ἰλαι δεδουλωμένοι tivi; Ῥωμαῖοι) καὶ 
[5v τὸν Παλαιολόγον ἔταξεν αὐτοὺς, xol 
καὶ ξένην στολὴν χελεύσας ἵνα φορέσω- 
ιταπλήξῃ τοὺς πολεμίους. Ὃ χαὶ ἐγέ- 
ς γὰρ οἱ Σχύθαι ἐξαίφνης στρατὸν 
ὃν οὐχ ἤλπιζον, φεύγοντες ᾧχοντο. Καὶ 
τῷ Ἰχονίῳ γεγόνασι. 
ιεἷς γράφουσι τῷ βασιλεῖ, ἔνθα ἦν, περὶ 
99 Παλαιολόγου, Καὶ ὦ; ἤχουσεν ὁ βα- 
λυπὸς ἐγεγόνει: χαὶ εἰς ταραχὴν λογισμῶν 
νέπεσε. Καὶ ὀλίγου παρελθόντος χαιροῦ 
τὸν Παλαιολόγον, 19 ἀναχαλούμενος 


ολλὴν ὑπισχνούμενος τὴν στοργὴν, xal C 


rta τὴν ἀσφάλειαν ὧν διελάμδανεν. Kal 
| τὸν Κομνηνὸν ἡ Ρωμαίων γῆ ἔλαθε. 


ie non poterat, sed cogitationibus agi- 
uque. Noverat enim praceps et acre 
ini elementia alienum ingenjum impe- 
ullam mansuetudinis Yel misericordiz 
bi persuaserat. Itaque cum calumnias 
35 ad summum fastigium commoliti es- 
mici imperaltorisque occupassent aures, 
iesta pateretur, fuga saluti prospexit. 
renit, sultanum studiose copias compa- 
rit, contra Scythas, quibuscum dissi- 
clurum. Recepit eum magno cum gau- 


ttov δέδωχε τὴν ἀτφάλειαν πρὸς τὸν abzoxpázop», 
ὥστε ἐμμένειν ἀεὶ πιστὸς χαὶ ὑποτεταγμένος, χαὶ 
μὴ ζητεῖν ποτε βαπτιλεῦσα:, ἀλλ᾽ ἔχειν τὴν εὔνοιαν 
καὶ τὴν στοργὴν πρός τε τὸν βασιλέα Θεόδωρον χαὶ 
τὸν υἱὸν αὐτοῦ ᾿Ιωάννην xal τοὺς Eget: διαδόχους 
τῆς βασιλείας. Καὶ ἐπὶ τοῦτο πάλιν ὁ βασιλεὺς μέ- 
γᾶν χοντόσταυλον ἐτίμησεν, χαθὼς αὐτὸς εἶχε xal 
πρότερον. 

Ἐν τούτῳ γοῦν ἀσχολούμενος ὁ βασιλεὺς ἀσθενείᾳ 
περιπεσὼν βαρυτάτῃ ἐξ ἀνθρώπων ἐγεγόνει, καὶ 
πρὶν «ἢ; τελευτῆς αὑτοῦ μοναχὸς γενόμενος, χατα- 
λιπὼν ἐπίτροπον τῶν βασιλιχῶν πρλγμάτων 'Apsé- 
νιον τὸν πατριάρχην xal Γεώργιον τὸν Μουζάλωνα 


Β πρωτοθεστιάριον ὄντα, μέχρις ὁ υἱὸς αὐτοῦ Ἰωάν - 


νης φθάσῃ εἰς τὴν ἀνήχουσαν ἡλικίαν " ἦν γὰρ τῇ 
ἡλικίς ἔχτου ἔτους ὁ παῖς, Καὶ ἐν τούτοις ὁ πα- 
τριάρχης τὴν σύγχλητον πᾶσαν συνάξας καὶ δημ᾽,γο- 
ρἧσας, πάντες: ὄρχου; ἐποίησαν φριχτοὺ; ἵνα φυλάσ- 
90319. τὴν πρέπουσαν εὔνοιαν xal πίστιν mp'e τὸν 
τοῦ βασιλέως νἱὸν xol ὑποταγὴν εἰς cv Μουζάλωνα 
ὡς ἐπίτροπον αὑτοῦ. Ὁλίγαι οὖν παρῆλθον ἡμέραι, 
xal vig A9 τῶν ἐν ἀξιώματι χαὶ λαμπρότητι s2- 
χέως ἐνεωτέρισαν, φθονήσαντε: τὸν Μουξάλωνα. "Ev- 
vatog ἡμέρα ἦν μετὰ τὴν. θανὴῆν τοῦ βασιλέως, xl 
ἅπασαι αἱ τῶν ἐνδόξων συνήχθησαν γνναῖχες ἐπὶ 
τὴν μονὴν τῶν Σωσάνδρων, ὅπου τέθαπται ὁ βασι- 
λεὺς, ἵνα ποιήσωσιν τὸ νενομισμένον πένθος χαὶ τὰ 
μνημόσυνα, Παρόντες δὲ οἱ ἄρχοντες χαὶ ἀρχόμε.ο:, 
καὶ ἔτι τῆς ἱερᾶς τελουμένης λειτουργίας τὰ ξίφη 
γυμνώσαντες πάντες οἱ στρατιῶται ἐν τῷ ναῷ, xai 


dientia semper inaneret, neu unqnam appeteret 
imperium, sed benevolentiam. et amorem tum ipsi 
lnperatori Theodoro tum Joanni, ejus filio, et xe- 
centuris deiude successoribus priestaret. Quibus per- 


| actis imperator euui rursus uagnum contostaulum 


uominavit, qua etiam antea ornatus fuerat digni- 
tate. 

Hiis euris distentus imperator, torbo ccrreptus 
gravissimo e vita cessit, cum paulo ante mortem 
monachi habitum iuduisset et procuratores imperii 
Arsenium patriarcham et Georgium Muzolonem pro- 


| Θὲ exercitui conscripto e Christianis D tovestiarium disignasset, douec filius Joanues, qui 


ei pridem nonnulli subjecti Romani) 
sitque milites ltomanui ac peregriuum 
itum, quo liostibus im uterent terrorem. 
pes fefellit. Nam Scythz, cum subito 
j)ntra se duci vidissent, quem noun spe- 
igami przecipitem se tradiderunt. 
lconii geruntur, Nicrenses de fuga Pa- 
imperatoreur. litteras. dederunt ; quo 
ristitia non mediocri affectus et animo 
erturbatus, brevi tempore intermisso, 
litteris ad reditum inviiat summam ei 
ievolenitam securitatemque, interposito 
Atque hoc modo, Romano solo Co- 
0.5 est, postquam et ipse sacramentis 
obstrinxit imperatori, ut iu fide et obe- 


tum annum sextum 2ogebat, ad justam pervenisset 
4elatem. Itaque potriareha, seuatu convocato οἱ ha- 
bita concioue, omnes in dira adigit sacramenta, 
quibus studium οἱ fidem imperatoris (ilio, et obe- 
dientiam Muzaloni tutori ejus, adjurant. At paucis 
interjectis diebus quidam honoribus et nobilitate 


illustres viri, Mizaloni invidentes, res novas mo- 


liuntur. Dies ab obitu imperatoris nonus erat. Cum 
quidquid eras nobilium matronarum, in Sosandrinmn 
monasterium, ubi sepultus est. imperator, ad me- 
moriam ejus soleuni luctu. cohonestandam confl;- 
xisset. Aderant proceres ac plebeii, Medio liturgia 
sacrificio, milites in templo enses striugunt et trepi- 
dantem Muzalonem ad sanctam. divinamque men- 
sam crudeliter trucidant. Matronz et reliquus po- 


D nd 


zuE-z.. 


CHIRONICON MAJUS. 


— LIB. I. 6:3 


Exepi τὰ παντοῖα xaxk συῤῥάπτοντες, xal τινες τῶν Α κατὰ xpávo; νιχήσαντες αὐτὸν οἱ ᾽Ρωμαῖοι πολλοὺς 


"E» dC, χαὶ γένου: [xat] λαμπρότητι ὑπερέχοντε; 
BOR. ἐσαυτε; αὐτὸν ἐπὶ ἀσπίδος βασιλέα ἀναγορεύου- 
E-Ex 2;*Axoj02; δὲ ὁ πατριάρχης ᾿Αρσένιος τὴν τοιαύ- 
πυξα παράνομον ἀναγόρευτιν ξίφος ὡς εἰπεῖν χαλε- 
Harz ἐδέξατο χατὰ c5; καρδίας, καὶ ἐν ἀφορισμῷ 
P πε-πεώξει χαθυπέθαλε τούς τε ἀναγορεύταυτας χ'ὶ 
ϑς Σ ἀνηγορευμένον ὡς ἐπιόρχους xal παρανόμηυς 
mm ἐπιδάτας xol δυνάστας. Ἕ πειτα βουλευσάμενυς 
Wa: ᾿Ξ ἢ διανοίᾳ χαὶ μετά τινων τῇ: συγχλήτου ἱερω- 
— κιεὼν τε χαὶ λαϊχῶν, βέλτιον ἡγήσατο ἔρχηις ἀσφα- 
ST ἐᾶσθα: φριχυιδεστάτοις τὶν τοῦ παιδὸ; ζωὴν, μὴ 
"-pa. ἐπιδάλῃ ἐπιδουλῆς μήτε πσρευδοχίμησιν τῆς 
πο χριλείας αὐτοῦ f| ὑστέρησίν τινα ἐνθυμηθῇ. Καὶ 
ὅπς (ὡς ἐγεγόνει, xol Μιχαὴλ τὸν Κομνηνὸν οἰχεία:ς 
- MET ὁ πατριάρχης; διαδή ματι ἔστεψε τῷ βασιλιχῷ, 
Ἐπὶ οὐ τὴν αὐτοκρατορίαν διηνεχῶς χαρίζεται, ἀλλὰ 
τὰ συλδάντα τοῦ xaizo9 , xal τῶν πραγμάτων 
αγχαζόντων, xaX διοιχητὴν αὐτὸν ποιεῖ μετὰ ἐξου- 
fni -2€ βασιλιχῆς, μέχρις ὁ τῆς. βασιλεία: κληρονόμος; 
fmc: "vwfjatos xai διάδοχος φθάσῃ ἐν τῷ προσήχοντι 
xtpip * τότε δὲ παραχωρῆσαι τῶν αὐτοχρατοριχῶν 
. póvtv, καὶ τῶν ἑτέρων ἁπάντων βασιλιχῶν συμῦό- 
P Env. Καὶ ἀνὰ μέσον τούτων πάλιν αὖθις ὅρκοι φρι- 
ἰωυδέστατοι τῶν προτέρων ἐτελοῦντο. 
A7 ᾿Αναζωσάμενος δὲ τὴν ὅλην βασιλείαν, χαὶ 
τολέμον μεγάλου συμθεδηχότο: ἀνὰ τῶν Ῥωμαίων 
X. τοῦ τίς Αἰτωλίας xaX "I mzípou χρατοῦντος M.- 
δας αὐ. τοῦ δεσπότου, ἔχοντος xol συμμάχους τοὺς 025 


c 


ππγαμθροὺς αὑτοῦ τὸν τῆς Σιχελίας ῥῆγα Magpt xat (c 


τακτὸν τῆς {Πξλοποννήσου χαὶ 'Agatag πρίγχιπα" xal 


ra:omnium machinatores tum alij nonnulli lowines 
r auctoritate et generis splendore illustres Michae- 
'£lem iu. clypeum sublatum imperatorem consalu- 
tz tant. Qua comperta injuria, Arsenius patriarcha 
*&; quasi. gladium sibi in. przcordis ἀεί αὶ sen:it, at- 
que exsecrarioni horribili subjecit et eum qui con- 
salutatus erat imperator, et a quibus erat consalu- 
tatus, ut homines perjuros et injustos seditiosos- 
quc. Deinde re apud se pensitata et deliberata cum 
proceribus nouuullis tum clerici tum laici. ordinis, 
salius arbitrabatur sacramentis gravissimis pueri 
tueri vitam, ne Michael illí insidisretur neve impe- 
rii ei eripiendi aut differendi consilium caperet. 
Quo facto, Michaelem Comnenevm patriarcha ipse 
diademate oruavit regio, nec tamen perpetuam illi 
tribuit eam dignitatem, sed, cogente Lemporum 
rerumque ratione, rei publice eum fecit adminis- 
tratorem potestate imperatoria, donec h:eres ct 
successor legitimus zetatem maturiorem attigisset : 
tum solio et omnibus insignibüs imperatoriis se 


abdicaret. Atque lizc rursus sanctiore etiam, quam : 


priora, jurejurando confirinautur. 

Rerum jam potitus Comnenus gravi bello decer- 
tavit. cum. ZEtolorum et. Epirotarum despota Mi- 
chaele, qui belli socios duos generos habuit, Mau- 
(redum, Siculorum regem, et principem Pelopon- 
nesi et Acla, Romaui, ingenti de liostibus repor- 

Pa1RoOL. Ga. CLVI. 


ἠχμαλώτισαν, tv οἷς εἷς Tv τῶν αἰχμαλώτων ὁ τῆς 
Πελοποννήσου καὶ 'Az:ta. πρίγχιν. Καὶ εἰς ὥνησιν 
τῆς ἐλευθ:ρίας αὐτοῦ ὁ πρίγχιΨ ἐδωγήτατοη χώρας 
τρεῖς τὰς ἰσχυροτέρας τῆς Πελοποννήσηυ τῷ βασιλεΐ 
Ῥωμαίων, τὴν πε Μονεμβασίαν xal τὰ Λεῦχτρα 
Μαῖνη:, f| xaX Ταιναρία πάλαι ἄχρα ἐκαλεῖτο παρ᾽. 
“Ἕλλησι, γαὶ τὴν Λαχιονιχὴν Σπάρτην. Καὶ οὕτως 
πάλιν οἱ Ῥωμαζο! ἐν τοῖς {ΠΞ-λοποννήσου χεῖρα ἐπέ- 
ὄαλον, xaX ἐξ αὑτῶν τῶν τριῶν xaX ἅπλσα ἡ νῖτος͵ 
Ῥωμαίοις ἐγεγόνει ὡς χαὶ τὸ πρότερον ἦν, πλὴν 
ὀλίγων φριυρίων xai χωρῶν ὧν fj ἀσ'στοχράτει 
τῶν ᾿Ενετῶν ἐγχρατὴς ἐγένετο. 

Kzi πάλιν ἑτέρα νίχη περιφανὴς χαὶ μεγάλη καὶ 
ἀξία μνήλης αἰωνίου ἐν τῷ χόσμῳ τοῖς κα! ροἷς ἐχεί- 


D νοι; ἐγεγόνει, Τὸν γὰρ Καίσαρα ᾿Αλέξιον τὸν ἐπίχλην 


Στρατηγόπουλον, ὃς χαὶ τὰ ῥηθέντα νιχητήριχ "Po 
μαίοις ἑποίητε κατὰ τοῦ τῆ: 18 Aia; καὶ 
ἘΠπείρου δεχπόζοντο-, στείλας πάλιν ὁ βατιλεὺς 
᾿κχτὰ τοῦ ἀποστάτου Μιχυἣλ, δοὺ; αὐτῷ τινα; τῇς 
τῶν Βιθυνῶν μοέρας 63e: ὀχτασχοσίωυς ἱππότ ς xol 
ἑτέρους στρατιώτα: ὀλίγους Θρᾷῆγχος καὶ Maveó?)a;. 
Ο δὲ Kaiazp ὕξλων περᾶσαι νυχτὸς μετὰ τοῦ στρο- 
τοῦ ix τοῦ μέρους τῆς πόλεως ὀλίγον ἐγγὺς, χατὰ 
συγχυρίαν συ γδυτηπσεν αὐτοῖ; γηραιός τι; ἀνΐρ᾽ 6; 
δὲ εἶδον αὑτὸν οἱ στρατιῶται, ἔγαγον αὐτὸ) ng; 
τὸν Καίσαρα. Αἰγε: δὲ αὑτῷ ὁ Κυῖτχρ' «1ὐῦεν ξρχη 
xii ποῦ πορεύῃ ; ν Εἶπε δὲ ὁ γέρω," « Ἔχ τῆς πό- 
λεως. » Λέγει αὐτῷ ὁ Καῖσαρ « Οὐχ ἔστιν ἀληϑῇ 2 
λέγεις " νυχτὺς οὔττς πῶς ἐξῆλθες τῶν τειχῶν; » Ὁ 
δὲ γέρων δε!λιάσας ἔφη" ε Ἔστιν ὁπὴ ὑποχεχρυμμέ.- 


ta'a victoria, multos eorum cceperunt, in quihus 
Peloponuesi et. Achaiz princeps redimends»  liber- 
tatis" οδυδλ imperatori urbes tres muuitissimas 
Peloponnesi tradidit, Moneuwbasiam, Leuetra M.in.v, 
quod antigiitus Tenarum promontorium dicebatur 
a Graecis, et Spartam Laconicam. Qua ratione cum 
Romani in. Peloponnesi possessionem rursus peveimn 
pesuissent, ex ribus illis profecc urbibus insulain 
recuperarunt universam przter castella et regiones 
aliquot, qu:e in potestate Venetorim manserunt, 
Alia insuper victoria magna et praclara. et prr 
totum terrarum. orbem. perpetuo. comimn.emor.anda 
D ilis temporibus reportatà cst. Alexium — enin 
Caesarem, cognoumesto Sirategopulum, qui. etiain 
priorem triumphum Romanis pepererat ex. Alis 
Epirotisque actum, iterum iuperator coutra. Mi- 
cliaelem rebellem | mittit cum. Bitliynis. equi.ibus 
circiter octingentis et aliis aliquot militibus e 
Thracia οἱ Macedonia conductis. ls. noctu. cuin 
cojlis suis prope ad Byzantuim trajecturis, ii κὸς 
nem quemdam forte. incidit, quem inteicepiuns 
milites adducant. Interrogaiti Cesari, unde. veni- 
rel et quo tenderet, illeex urbe se venite. respou- 
dit. Casar, « Falsa, inquit, narras: nox enim can 
sit, quo pacto e moenibus egredi potueri- ? » Ter- 
refacissenex, € Occu!tus esi, domine, iiur, eun 
culus, prater me zenmini, at ui jum prid m co- 


(HRONICON MAJU:.. — L15 1. 


04 


. ^ - . ^ : Φ [4 - . « 4 ΓΝ 
ν ἀδικίαν xoi 9} ἐπιδουλὴν καὶ ὠμότητα A σίας χοτάλιγος oix ἡιρέμτσε χαὶ τὸν ὄχλον ἀνέ 


Ἰρωπότητα. » Ὡς δὲ ὁ πατριάρχης μὴ 
&pov πρᾶξα', ἐν ἀφορισμῷ ἀλύτῳ τὸν βα- 
οὺς συνίστορας καὶ συνηγόρους χαθυπέ- 
τὴν ἐχχλησίαν παραιτησάμενος xal τὸν 
ῷ ὑπ᾽ αὐτοῦ χτισθέντι ἀσχητηρίῳ ᾧχετο. 
οτρόπως ἦλθεν ἡ βοσιλεία, ὡς εἰρήκαμεν, 
λ τὸν πρῶτον τῶν Παλαιολόγων, ὡς μὴ 


ς μὲν ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ, μετὰ τὸ χερδῇ- 
λιν χαὶ εἰσελθεῖν ἐν αὐτῇ, τὸν διαδράσαν- 
Βαλδουῖνον ἀχούσας εἰς Ἰταλίαν ἀφιχό- 
μετὰ Καρόλου τοῦ δηγὺς τῆς Ἰταλίας xa 
ἰϑεντῶν ὁμονοήσαντα, xai συνθένας ἀνὰ 
ῃησάντων (va χατὰ τῇς βασιλενούτης τῶν 
X ξηρᾶς xai θαλάσσης παρασκευάζωνται 
πάλιν τὸν Βαλδουΐνον εἰς τὴν ἀρχὴν ἣν 
ἀποχαταστήσωσι, xal τὸ τῆς πόλεω; 
4)piov xai οὐκ ἔχων ἕτερόν τι πρᾶξαι, 
)ετα! πρὸ; τὸν πάππαν ᾿Αλέξχνδρην περὶ 
'χλησιῶν ἑνώσεως, εἰ μὴ μόνον ἵνα ἐμπο- 
γιαύτην ἐπιχείρησιν, Καὶ ὁ πάππας ἀσμέ- 
γεσδείαν δέχεται, καὶ ὑπίσχεται ἐχτελέσαι 
βασιλεῖ ἀρεστά. Καὶ dj ἕνωσις ἐγεγόνει 
v χεφαλαίων, πρῶτον ἐν ταῖς ἱεραῖς 
τὸν πάππαν μνημονεύεσθαι μετὰ τῶν ἐτέ- 
γων πατριαρχῶν, 99. δεύτερον δὲ τοῦ ἐχ- 
βουλόμενον ἐξεῖναι πρὸς αὐτὸν χαθάπερ 
ἀνατρέχειν διχαστήριον, τρίτον τοῦ πρω- 
τᾶσι " περὶ δὲ τῶν ὅσα αὐτοὶ χαινοτομοὺ- 
ἐῤῥέθη. Ἐπὶ τούτοις ὁ ἱερὸς τῆς Ἐχχλη- 


rissimum crimen, insidias, sevitiam, im- 
ulciscere. » Quia vero non labebai, 
faceret, imperatorem ejusque soeios ac 
nathemate perpetuo constringit ; deinde 
io patriarchali in monasterium ἃ se ex- 
;ecedit, lloc igitur modo, quo nequaquam 
mperiuim ad Michaelem pervenit, primum 
js imperatorem. 
n recuperatam urbem ingressus, cum 
Balduinum regem in ltaliamn. pervenisse 
et cum Carolo, ltalorum rege, »liisque 
8 se conjunxisse atque paciun esse, ut 
ique Cpolim proficiscerentur, regnuin, 
isset, sibi restitutum, cumque urbis cer- 
nitatem, nec, quid aliud ageret, videret, 
]rum papam legatos misit de concíiliandis 
nodo ille istam impediret expeditionem. 
ionem benigne excipit et, qux: expetat 
, facturuin se pollicetur. Concilistio con- 
wes bas conditiones. Prima erat, ut in 
inis papa cum reliquis quatuor patriarchis 
ur; altera, ut integrum esset cuilibet, 
" ut summum judicem provocare; po- 
. pape in omnibus rcbus coucederetur 
s. Haec que novabantur, cum initio 
"nt, sacruu clericorum collegium non 
bat, sed coucitabat plebem, ita- ui. gra- 


δειεν, ὡς: μέγαν ἐντεῦθεν ἐγείρεσθαι θόρνδον xal 
ἐπὶ μέγιστον χορυφοῦσθαι τὰ πράγματα χλύδωνα. 
Καὶ ὁ βασι) euo οἰκονομίᾳ ἔλεγε γενέσθαι τὸ πρᾶγμα, | 
οὐχὶ χαινοτομίᾳ, xat τῶν μὴ πειθομένων πολλοὺς 
ἐμαστίγωσε xal ἐκάχωσε xai ἐξώριτε. Καὶ ταῦτα 
má τὰ μεθοδεύων ὁ βασιλεὺ; οὐδὲν ὠφελήθη ἣ χα- 
τώρθωσεν. ᾿Αλλὰ τοῦ Καρόλου χαὶ Βαλ'᾽ ουἷνου μετὰ 
στρατοῦ πολλοῦ κατὰ τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς ἐλ- 
θύντων χαὶ πολέμου γεγονότος, ἡ ἄμαχος δύναμι: 
τὰς βουλὰς xal τὰς δυνάμεις τῶν Ἰταλῶν ἀπράχτους 
χαὶ ἐζημιωμένας μετὰ αἰσχύνης ἀπέπεμψε, xat τὸ 
τοῦ Δαδὶδ θεῖον ῥητὸν kr oum τὸ, ε Ἐπιχατάοατο; 
πᾶς ὁ ἐλπίζων ἐπ᾽ ἄνθρωπον. » Καὶ Ev τῇ θαλάσσῃ 
πάλιν ὁ στόλος τῶν Ῥωμκχίων τὸν τοῦ Καρόλον στό- 


9 λον ἐτρόπωσεν " εἶτα ἐξελθὼν προσέλαθε xal τὰς àv 


τῷ Αἰγχίῳ πελάγει νήσους μιχρὸν πιάτας, Ῥόδον τε 
xx Κῶον, Χίον καὶ Λῆμνον xat ὅσας Exípa;, at τοῖς 
Λατίυοις ἐδούλευον. ᾿Α“σένιος δὲ ὁ πατριάργη; τὸν 
θρόνον 4.3 χατλλιπὼν, χειροτονεῖται Γερμανὸς ὁ ἀρ- 
χιεπίσχοπος ᾿Αδριανουπόλεως;. Εἶτα δὲ πάλιν ὁ Γερ- 
μανὸς ἀχούων ὑδριζήμενο; ὡς παρανόμως τὸν θρόνον 
ἔχων τοῦ "Apssvíoo ἔτι ζῶντος, παρεχώρει τοῖς 
βουλομένοις τὸν θρόνον * xal χειροτονεῖται ἀντ᾽ a5- 
τοῦ Ἰωσὴφ, πατριαρχεύσα; ἔτη δύο, εἶτα ὁ Βέχχ΄ς 
ὁ τῆς μεγάλης Ἐχκλτισίας χαρτοφύλαξ. 

Ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦδε τοῦ αὐτοχράτορος διὰ 
τοὺς πολέμους τοὺς ἐν τῇ Εὐρώπῃ παρὰ τῶν Ἰταλῶν 
ὀρχὴ τῶν δεινῶν τῆς ἐν ᾿Ασίᾳ Ῥωμαϊχῃ; ἀρχῆς 
ἐγεγόνει παρὰ ἐν Toópxov: ἐν τῇ Παφλαγονίᾳ γὰρ 
πόλεμον ἔχων μετὰ τῶν Τούρχων, τὰ τῶν ’Ρωμαίων 
ves inle orirentur tumultus et fluctus rerum 0me 
nium excitarentur vehementissiimi. Imperator pru- 
dentk consilio, non studio novandi, duci se aieba!, 
atque eorum, quos non selaret, multos fligellavit 
vel inutilavit vel ejecit. Cseterum hzc omnia fru- 
stra laboravit, nec quidquam effecit aut. przcavit. 
Etenim eum Carolus et Balduinus magno cum 
exercitu contra imperium Romanum profecti bel- 
lum commovissent, invicta nostrorum virtute con- 
silia copiseque Latinerum re infecta et cum damno 
atque ignominia repulsa sunt, et comprobatum est 
divinum Davidis dictum. « E:secrandus 681, quicuu- 


D que confidit homini. » Etiam mari Romana classis 


classem Caroli dissipavit ; atque mox cum navibus 
egressus imperator gei maris insulas levi op- 
pugnatione recuperavit, Rhodum, Coum, Chium, 
Lemmum, et quotquot alias Latini occuparant. 
Arsenius cum se abdicasset patriarchatu, excipi- 
tur a Germano, archiepiscopo Adrianopolis, qui 
rursum ipse, cum wale audirel ut. injuria, vivo 
Arsenio, ea ornatog dignitate, soligin cupientibus 
concessit. Subrogatur hu.e Josephus, qui puriar- 
Cbatui annos duos przfuit; dein Beecus, M.ague 
Ecclesi» chartophylax. 

Cowmmeno reguante, e bellis in. Europa contra 
L»tinos gerendis magua illz calamitates orte $uni, 
quas Romano in Asia. imperio Turc iuflixerunt. 


—Ó 


CHIRONICON MAJUS. — LID. f. 


i auo. γιτολιπήυτες τὰς σχηνὰς τὰς βᾳσιλιχὰς A γείως ἐχπληροῦν, καὶ διὰ τοῦτο τὸν θρόνον παρῃτῆ- 


εἷς. 1 βασιλιχὰ χοΐυατα xal πάντα τὰ βασιλικὰ πᾶ- 


—,ix. Καὶ ἐχ τρίτου ἕτερον στρατὸν ᾧχονόμησεν, 
—-—— 1 βατιλεὺς οὐ παραγίνεται, εἰ μὴ καταστήσας 
- ᾿φᾶρχοην xr; στρατιυτιχῖς δυνάμεως Φιλὴν τὸν 
; 3h κοολόγον. τὸν τότε τὴν πριυτοστρατοριχὴν ἀρχὴν 
Ea sivov, ὃς xaY οτρατεύσας xatà τῶν 'Avapn- 
αἱ συμδηλὼν αὑτοῖς εἰς τέλος ἐνίχησε xai πολ- 
- π ρχρανάτωσε vol ἠχμαλώτισε, Καὶ οἱ ἐναδολει- 

“ ς ἐν ἐχείνῳ τῷ καιρῷ ὀλίγοι ζῶντες χαχῶς 
πες Χεῤῥονήσου 8páxng ἐδιιχθησαν. 
Ὁ ἘΞ πχρανάσιος δὲ ὁ πατριάῤχης ἐπὶ ἔτη τέσσαρα τὸν 
ἄς ον διοιχῶν, εἶτα ἐγγράφως παραιτησάμενος, ἐν 
VN, 3X σχητηρίῳ τῷ ὑπ᾽ αὐτοῦ χτισθέντι ἐλθὼν ἡσύχα- 
CHEÀ - καὶ ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονεῖται Ἰωάννης ὁ ἐχ 


Nx »»οπόλεως, ὅστις γυναῖχα xai τέχνα ἔχων, ἕπειτα ἢ 


"E ἀγνάτῳ τὴν γυναῖχα ἀποδιαλὼν τὸ μοναδιχὸν ὑπέδυ 
Vie ς δώνιον, xal ὁ χρόνος χαὶ ἡ ἀρετὴ προδιδάσαντες 


πὰ τὸν, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεω; ἐχρημάτι-. 


€ NW. Καιρῷ δέ τινι τὸν θρόνον διαπρέψας, εἶτα 
πο χραιτησάμενος, xal πάλιν ᾿Αθανάσιος ἐχ δευ- 
ἔῃ ρον τὸν θρόνον ἔλαδε. Κρατήσας τοὺς οἴχκας 
ww pj Ἐκχχλησίας ἔτη ὀχτὼ, εἶτα πάλιν σχάνδαλά 
w gVA ἀνεφύησαν, xal οὗτος τὴν ἡσυχίαν πάντοτε 
ΑΝ ἀππαζόμενος. Αὖθις τὸν θρόνον παρῃτήσατο, 

OY ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονεῖται Νήφων ὁ τῆς Κυζίχου 
ες τΟόεδρος. "0; καιρὸν ὀλίγον διαπρέψας εἶτα χαταδι- 
'" 3άζεται, xal ἀνάγεται ἀντ᾽ αὐτοῦ εἰς τὴν πατριαρ- 

- gx περιωπὴν Ἰωάννης ὁ Γλυχὺς, 39 λογοθέτης 
Bac τοῦ δρόμου, ἔχων xaX αὐτὸς τέχνα τε Φαὶ γυναῖχα. 

τ ἣν δὲ ὁ ἀνὴρ πάνυ σοφώτατος, ἔλαχε δὲ φιλασῦε- 
ἐπε vhs εἶναι xal οὐχ ἐδύνατο τὴν» αὐτὴν ὑπηρεσίαν τε- 
vem cladem accipit. Nam repente ab, hostibus cir- 
enmventi Romani, tabernaculo et omnibus opibus 
- et insigaibus regiis relictis, lu fugam vertuptur. 
Jam tertio exereituln comperat, qaem ipse noa elu- 
cit, sed prirücit Philem Palieologum, protostratoris 
honore tum conspicuum. 1s. igitur in Agarenos ca- 
«tris motis, postremum eos proelio vicit multosque 


""ag 


p'rtim occidit, partim cepit. Qui reliqui tum erant. 


exiguo nnmero et superstites, turpiter e Chersoneso 
Traci: ejiciuntur. 

Atliauasius patriarcha, eum annos quatuor solium 
tenuisset, tradito libello munus deprecatus, in mo- 
rasterium a se constructam quielis causa secessit. 
In ejus locum subrogatur Joannes Sozopolitanus : 
qui cum uxorem et liberos haberet, illa mortua mo- 
pachicum induerat pallium. 1s igitur, procedente 
tenipore, auctus virtute, patriarelize Cpolitani hono- 
r^^ assecutus est ; quo tamen, munere aliquaniliu 
functus, ultro se abdicavit ; et solium patriarchale 
it^ ua. occupavit Athausasias. Tenuerat is deinde 
δ γ annos octo clavum Ecclesie, eum rursus turbaz 
qelam orirentur. aque, ut quietis «emper 3man- 
tissiums, iterum loco. cedit, in. quem subrogatur 
N pho, Cyzici episcopus : qui btevi post solio pa- 
tr:archali dejectus, excipitur ab Joauue Glycy, lo- 
gotlieta. dromi, qui et ipse uxorem et liberos hahe- 
bat. Erat i$ vir sapientissimus, sed ad vodum ἰῃ - 


σατο, Kol χειοοτονεῖται ἀντ᾽ αὑτοῦ μοναχός τις ἐκ 
τῆς μονῆς τῶν Μάγγάνων τοὔνομα Γεράσιμος, πο- 
Ac μὲν τὴν τρίχα, ἀνωφελὴς δὲ τὸν τρόπον * xal 
πατριαρχεύσας ὀλίγον, ἐχὼν xal ἄχων καὶ μὴ ἀρφέ 
σχοῦτι αὐτῷ τὸν θρόνον ἀφήσας, ἀντ᾽ αὐτοῦ χειρο- 
τηονεῖται Ἡσαῖας ἀνὴρ γηραιὸς χαὶ 
τοῦ ὄρους τοῦ ΓΑθωνος, χατὰ συγχυρίαν ἐν Κων- 
σταντινουπόλει λαχὼν ἐγεγόνει πατριάρχης. 

Ἐν ἐχείνῳ τῷ χρόνῳ συνέδη γενέσθαι σεισμὸν τὸν 
παμμέγιστον, καὶ πολλοὶ οἶχοι περιφανεῖς χαὶ ἀγίων 
ναοὶ οἱ μὲν πεπτώχασιυν οἱ δὲ ἐῤῥάγησαν, καὶ πολλοὶ 


στῦλοι τῶν ἱσταμένων εἰς τοὺς χίονας ἄνωθεν ἔπε-. 


Gov, : 
Ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦδε τοῦ βασιλέως χαὶ aüto- 
κράτορος al τριήρεις ηὔξησαν εἰς πλῆθος * xal τινες 
τῆς συγχλήτου βουλῆς τῷ χρατοῦντι βουλεύουσιν εἰχῇ 
ἑτοιμάζειν xai διορθοῦν καὶ χρατεῖν αὐτάς, Ματαίως; 
ἄρα τῶν νηῶν ἡ δαπάνη, ἔλεγον, μιχροῦ τῶν ἄλλων 
πάντων ἐπέχεινα τὸ βασιλιχὸν ἐπιτρίδουσα ταμεῖον. 
Ὁ ὃς βασιλεὺς τοῖς λόγοις αὐτῶ" πεισθεὶς τὰς τριή- 
ρε'ς ἀνεπιμελήτους χαταλείψας, τῷ χρόνῳ διεφθά- 
ρῆσαν, xai αἱ μὲν διεῤῥάγησαν αἱ δὲ χατέδυσαν εἰς 
πυθμένα θαλάστης. Ὕστερον δὲ χρείας xal ἀνάγχης 
οὔσης obx ἦσαν χυδερνῆται, καὶ αἱ “τριήρεις ὡς προ- 
εἴπομεν γεγόνασι, xai τοῖς Ῥωμαίοις τὸ βούλευμα 
πολλὰ χαχὰ προηεξένησε χαὶ δεινά. 

43. Ὁ οὖν βασιλεὺς Μιχαὴλ ἐγέννησε θυγατέρα; 


δύο, Ανναν xat Θεοδώραν, ἄῤῥενας δὲ δύο, ᾿Ανδρόνιχο». 


τὸν βασιλέα χαὶ Mavouh τὸν δεσπότην. Καὶ fjv πλεῖ- 


C στα φιλούμενος ὁ 'Avbpóvtxoz ὑπὸ τοῦ πάππου xal 


βασιλέως, xal àv τοῖς ἀναχτόροις ἐχέλευσε τρέφε- 


firma valetudinis, ut oblatam sibj provinciam recte 
administrare non posset. li2que munus deprecanti 
Gerasimus , monachus e Manganio monasterio, 
suffectus est, bomo canis capillis, sed pravis mori- 
bus. Hic cuni aliquaniispet Ecclesis preefeisset, se- 


dem volens nolens concessit [saim, viro seni et ve- 


nerando e monte Áthone monacho, qui forte iu urbe 
aderat. 

lllo tempore terra motu ingenti contremuit, mul- 
teque domus magnilicze et sanctorum zedes partim 
destructie &int, partim egerunt rimas, atque statue 
liaud paucz de columnis deciderunt. 

Cum regnante hoc imperatore triremium nume- 
ras admodum auctus esset, optimatium nonuulli 
suaserunt, temere cas parari ac refici. Nequidquani 
enim, 3iebant, impensas in naves factas propemo- 


665. 


Φ-.- 


αἴμιος ἐν E 


dum magis, quam omnes reliquas, srarium exlau-. : 


rire. llorum ille consilio obseeutus, triremium cu - 
ram abjecit, qui tempore procedente partim siiu 
corrumpebantur fatiscentes, partim in mare de- 
mergebantur. l'aque premente postea necessilal^, 
cum nec gubernatores adessent, ei trireuitim esset 
ea, quam dixi, conditio, Romanis illud cousilium 
multa eaque gravia mala peperit. 

I:perator Mfíchael procreavit filias duas, ÀA«nam 
et Theodorawm, et filios item duos, Andronicum 
imperator--- ^* Manuelem. despotam. Ex his Age 


- 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


c6 


τοῦ πάππου X3l βατιλίως Qu]; ἔφρόντι- A πρὸς τὸ κλῖναι ὀλίγον 47 ἀρχὴν ἐποίουν, χαὶ ὁ 


κρατῆς δὲ τῆς mco; χαὶ τῆς βασιλεία: 
; τοῦ πάππου ἔτι ζῶντος, ληττριχῷ τρήπῳ 
tea; τοῦτον ἐξέωσεν, Ἐδβατίλευσε uet 
Μιχαὴλ ὁ γηραιὸς ᾿Ανδρόνιχος, ἕως οὗ ἱξώ- 
0*5 τοῦ ἐγγόνο» αὐτοῦ waY νέγυ ᾿Αὐδογυνίς- 
με΄, Exec ám) μὲν t$; Χριττοῦ γευννήτεω; 
πὸ 6b χτίσεως xósuou (cg. 
i παραλαβὼν τὴν βασιλείαν xal τὴν πόλιν 
ἰνδρόνιχος xz0' ὃν τρόπον clpfxapsv, va 
χὶ δισπότης εἰς πᾶσαν ἐξ υσίαν γενόμινος 
Ὧν χα θχτιλέα mpourn0:ía; ἱχανῆς τοῦ Bio) 
ἦν ἠξίωτε, vv δὲ θεῖον αὐτὴῦ Κωνστλνεῖ ον 
y εἰρχτῇ ἐξοφωμένῃ ἔθετο, καὶ τοῦ μεγά᾽ o» 
) τοῦ Μετοηχίτον, τοῦ ποτὲ ἀναχχινίσχ τος 
Ιν τοῦ Zuo5ór00 τὴν χαλουμένην τῆς Χώ- 
χτήματα πάντα γαὶ χρήματα ἐδημοσίευ τεν" 
epov πάλιν συμπαδὴς ὧν ὁ βασιλεὺς τοὺς 
ἱπρομνθεύσατο. Αρτ' δὲ τῆ: ὥρας ἐπιστά- 
ἔχρο: τὰς τῶ») ’Ρωμαίωυ δυνάμεις τυναθρηΐί- 
X τοῦ 'Opy ivo) τοῦ τῆς Βιθυνίας ἀμηρξύον - 
ἰσα: ἐστράτευσε, xal τὴν ποοναθεζομένην 
,»νίας πόλιν Νίχαιαν 6x0. mod ge ^ πολιο- 
v χαὶ χινδυνεύουταυ εἰς ἄκρον ὁρῶν βηηθῆ- 
᾽ν. Τὰ οὖν τῶν Ῥωμαίων ἐσφάλησαν τρόπῳ 
Ἑλθὼν ὁ βασιλεὺς χαὶ συμδαλὼν τοῖς. ἐχ- 
χὶ ἀχρυθηυλισ λῶν γενομένων χαὶ συμπλοκῆς 
Ῥωμαίων στράτευμα ix τῆς ἔχττς ὥρας 
pa; ἕως τῆς ἑτπέρας καλῶς καὶ ἀνδρείως 
,vx0 τοῖς ᾿λγαρηνοῖς, xat οἱ Τοῦρχοι σχεδὸν 


ime vetat, ne iu iunperatorem avum vel alium 
am vi aut contumeliis utantur. « Nou enim, 
psi, sed Deus liane nobis victoriam paravit. » 
eura: habuit avi salutem : quanquam. avo 
ite urbe ὡς imperio patiLus, jn. modum la- 
egno eum expulit. Imperaverat Andronicus 
um Michaele filio, donec ab Andronico mi- 
turbatus cst, annos quiaque οἱ quadraginta, 
| annum ἃ Christo nato 1328, ab orbe con- 
10. 
bein et iiiperium junior Andronicus eo, quo 
Ἦν modu adeptus atque dominus et despota 
mma perum omninm potestale factus, avo 
commode agenda prospexit, Constantinum 
patruum comprehensum in carcerem tene- 
conjecit, et Metochitee imagui logothetz, 
)ndam monasterium Christi Salvatoris, quod 
nominatur, iustauraverat, facultates opesque 
)ubl:cavit, Sed mox, misericordia commotus, 
beue cousuluit. Vix iueunte vere collectas 
orum copias contra Orchanem, Bithynia 
i, ducit, et Niczam, urbem Bithynia prima- 
duplici exercitu circumsessam atque In sum- 
dductam periculum, liberare decrevit. Suc- 
res lhomana. hoc. modo. Postquam. advenit 
tor ct prelium commisit, Romani primum 
j jaculando, deinde dimicando conserta manu, 
diei lora ad vesperam usque praclare «t 


ἀιληοᾶἂς εἰς δειλίχν ἐνέπεσε, Τοῦ δὲ πολέλου λυήῆέυ- 
τος διὰ τὸ τὸ σχότος τῆς νυχτὸς ἐγγίζειν, εὐφέθη τε- 
πριυμένος τὸ) πόδα ὁ βασιλεὺς ἐλχφοῷ τινὶ βέλει " 
καὶ θέλοντος εἰσελθεῖν εἰ: τὸ τῇς ᾧΦ'λοχρινῦς πολ'- 
yvtv πλεῖστα ἐγγὺς ὃν θεραπείας ἔν:χα τοῦ noc, 
οὐχ οἷδα πῶ, ἐξ ἀλαοτιῶν ἐΨιθυρί Ἴη ἐν τῷ στρα- 
τῷ, τὴν αἰτίαν μὴ εἰδότες, ἀλλὰ φ:ιύγειν τοῦτον δυό. 
αἰζὸν ἀπὸ δειλίας αὐτοῦ, χαὶ ὁ στρχτὺς πᾶ: ἀσυν - 
τάχτως χαὶ μετα B'a; φεύγιιν ὥομησα) ὑπό τινος 
μὴ διωχόμενοι. Καὶ ἐν τῷ φεύνειν διὰ τὸ σχότγ; ὑ π᾿ 
ἀλλήλων χχτεπατήθησαν, χαὶ ποηλληΐ τίνες ἀνὰ μέσον 
ἐτρώθησαν. Καὶ ἐν τοῖς ὀρύγμασι τοῦ πολιχνίου μέ- 
po; φθάταντες αὐτῶν ἀσυντάκτως χιτεχρημνίζουτο * 
ἄ)λο! δὲ ἐν τῷ αἰγιαλῷ φθάταντες, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν 
ἀπεπνίγησαν διὰ τὸ ἐμῦὰ» T2500; ἐν. τοῖς ἀχατίοις. 
Οἱ δὲ σχόποι τοῦ "Opyávou, ὧτεὶ τριαχ΄σιο: ξοιπποι 
στρατιῶται ὄντες, τὴν ἀσύνταχτον φυγὴν χαὶ θόρυ- 
6o» δοῶντες μετὰ φωνῶν μόνον αὐτοῦ; ἐδίωχνσν, 
χαὶ ἐγχρχτεῖς τῆς σκηνῆς v5: βασιλιχῆς Χαὶ πάσης 
παρασχευῖς χιὶ ἵππων βασιλικῶν xai ἐφεστρίδων 
᾿πολυτίμων παρ᾽ ἐλπίδα χύριοι γεγόνατι, χαὶ νίχην 
μεγάλην χωρὶς πολέμου ἐχέρδησαν. Ὧ ὃὲ βασιλεὺς 
ἐν τῷ πολιχνίῳ. ἐχείνῳ προσμείνας ἡμέρας τρεῖς, 


'μ:ιτὰ λύπης μεγάλη: χαὶ δαχρύιυν ἀπαρχιυθήτων 


τὴν τῶν Ῥωμαίων δυστυχίαν ᾿χλαίων ἐπὶ τὴν Κωὺυ- 
σταυντίνου ἐπανέτστρενε. 98 Καὶ ὁ ἀμηρᾶς μετ᾽ ὁλ!- 
γᾶς ἡμέρας ἐγχρχτὴς τῆ: πόλεως ἐγένετο Νιχαίας. 

η΄. Τοῦ 05 φθινοπώρου ἱσταμένου συλλεξάμενος 
ὅπαι ἂν Tj32v τριήρεις Ῥωμαίοις, χατὰ Μαρτίνου 


strenue pugnarunt, ut Turcze jam  iuclinarentur 
prope et ameras percelléretur timore. Sed dirempto 
prelio propter ingruentis noctis tenebras, cum im- 
perator, levi sagitta in. pede. vulneratus, Philocre- 
neu, oppilulum jn proximo situm, curandi vulne- 
ris causa intraco vellet, nescio quo modo foetum est, 
uL errore militum, ejus rei causam ignorautium, 
fama exiret, perterritum imperatorem fuga salutem 
quzrere. Itaque cuncti. nullo ordine et magua cou- 
tentione, 3 nemine pressi, ad fugam incumbun':, 
in fuga propter tenebras invicem conculcantur, el 
non pauci leduntur graviter : pars iu fossas oppidi 
confuse se przcipitant : alii ad littus delati scaphas 


D inveniun:, quibuscum nimia multitudine gravatis 


multi summerguntur, Speculatores Orcfiauis, equi- 
tes circiter trecenti, animadversa eorum tumultua- 
ria fuga et perturbatione, clamore duntaxat eos in- 
secuti, tabernaculo-imperatoris cum omni apparatu, 
equis ejus et pretiosis vestimentis prater spem po- 
tiuntur et praeclaram reportant vietoriam citra pu- 
guam. Imperator in oppidulo illo tres dies coimmo- 
ratus, atque cum ingenti morore lacrymisque as- 
siduis Romanorum conquestus fortunam, Cpolim 
revertit. Ameras paucis diebus post Niczeam in po- 
tes atem. suam redegit. 

8. Autumno ineunte, collectis quotquot erant trire 
mibus Rumanorum, contra Martinui quemdam, 
Cuii procurtorem, profectus, insulam nullo labore 


* 


655 


GEORGII PIBANTZ.E 


6:6 


εἰς ἄχοον ἐσφάληταν χαὶ el; φυγὴν ἐτράπησαν, xax A Τὸ δὲ αἴτιον ἡ τοῦ ὀρθοῦ τῇς Ἐχχλησας ζόγματος 


ἐν τῷ φεύγειν πολλοὺς οἱ Τοῦρχοι ἀπέχτεινον χαὶ 
ἐχμαλώτιζο ν' αὐτοὶ δὲ πάντοτε ἔφευγον παρὰ τὸν 
ποταμὸν ἀμεταστρεπτί, Καὶ ὅσην αἰχμάλωτον ἔσχον 
γὴν οἱ σατράπαι αὑτῶν, αὐτὴν διελόμενοι ἐδήωσαν 
πᾶσαν ἀπὸ θαλάσσης τῆς περὶ τὸν Πόντου χοὶ Γα- 
)ατίαν ἕω: θαλάσσης τῆς περὶ Λυχίαν χαὶ Καρίαν 
xat τὸν Tota uv Εὐρυμέδουτα. Καὶ οὗτος ὁ πόλεμος 
ἀρχὴ ἦν καὶ αἰτία xal ἀφορμὴ τῆς τῶν Ρωμαίων 
βασιλείας καταστροφῆς. Καὶ ὁ βασιλεὺς; ἀπηγορευ- 
χὼς πολιχνίοις συχνοῖς τὸν ποταμὸν Σαγγάριον ὧχύ- 
ρουσεν, ἵνα μὴ ἀποδάντες χυριεύσωσι xal τῆς Βιθυ- 
νίας. 

9 γέννησε δὲ υἱοὺς δύο, ᾿Ανδρόνιχον τὸν βα- 
σιλέα καὶ Κωνσταντῖνον τὸν πορφυρογένντον, xal 
θυγατέρας τρεῖς, ἘΓρήνην, Εὐδοχίαν χαὶ Ανναν. 
αὶ ἐν τῷ Θετταλιχῷ πολέμῳ ἐρχόμενος xal ἕν τινι 
χωρίῳ εὑρισχόμενος λεγομένῳ Παχωμίου χαὶ ᾿Αλλά- 
γῆς, νόσος ἐνσχήπτει δεινὴ περὶ τὴν χαρδίαν, θάνα- 
τον σύντομον ἀπαγγέλλουσα" χαὶ, ἐν τῷ τόπῳ ἐχείνῳ 
διὰ ἡμερῶν δύο τὸ (v ἐξεμέτρησεν ἐπὶ ἕτους 
᾿ς ψιια’, ἱνδιχτιῶνος ιδ΄, ἐτῶν ὑπάρχων ἑξήχοντα xal 
ὀχτὼ, ἐξ ὧν ἐδασίλευσεν ἔτη τριάχοντα xal πέντε, 
Ὃ δὲ υἱὺς αὐτοῦ xal βασιλεὺς χύριος ᾿Λνδρόνιχος 
τηνιχαῦτα παρὼν τῆς νενομισμένης τοῖς βασιλεῦσι 
ταφῆς τὸν πατέρα οὐχ ἐξίωσεν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁποία δη- 
μόταις ἣ ἀπόροις ἐφεῖται" μόνον δὲ χελεύσας νυχτός 
τινας ὀλίγους ἄνδρας πόῤῥω τοῦ στρατοπέδου τὸ 


πτῶμα ἀπαγαγεῖν, πλείστην ἐπεσώρευσαν γῆν, ἵνα 
μὴ θηρίων στόμασι τὸ βασιλιχὸν σῶμα διαμερισθῇ. C 


Nain in Paphlagonia Romani eum Turcis bellantes 
graviter afflicti inque fugam conversi sunt, quo- 
τὰ in fluminis ripa trepidantium | magnam  par- 
tem 'Turez aut. occiderunt. aut. ce, erunt, —Dolnde 
eorum satrapee dwotqtibt. occuparans regiones, eas 
omnes inter se distributas populabantur, a Ponto 
et Galatia ad mare usque. Lycium et Carium οἱ 
*ueymedontem fluvium. Atque hoc quidem bellum 
evertendi imperii lRhomani initium, causa et occa- 
sio fuit, Ceterum imperator, fessu&. tantis. malis, 
ripas Sangarii. fluminis frequentibus oppidis com- 
munivit ne in ipsam quoque Bithyniam Turce 
descenderent. | 


ProcreaVit filios duos, Andronicum imperatorem b 


et Constantinum  Porphyrogemitum, filias tres, 
Ireneu, Eudociam et Annam. Cum ad bellum Tes- 
salicum proficiscens in. locum: quemdam | Pacho- 
mium et Allagen appellatum vesisset, gravi quo- 
dam imorbo cordis correptus, qui citissimam prz- 
sagiebat mortem, ibidem. biduo post auimam ὁ! 8- 
vi, anno ab orbe condito 6791 , indictione xiv , 
elatis anno octavo et sexagesimo, imperii quinto 
et tricesimo, Filius ejus Andronicus imperator, qui 
tum praesens aderat, sepultura imperatoribus legi- 
tina patrem non bonestavit, jmo ne ea quidem, 
«wi. plebeiis et inopibus concedi solet, sed paucis 
quibusdam hominibus inandavit, ut. noctu. cadaver 
ὀέϑευϊ a castris elatum mulla terra obrucrent, ne 


παρατροπῆ, ἦ ζῶν μὲν Exelvo;, ὡς εἰρήκαμεν, typi - 
ατο. 
6. Ἐπειδὴ λοιπὴν πρὲς τὸν νἱλν ᾿Ανδούνιχον fi 


τοῦ κράτους χαὶ τῶν βασιλιχῶν σχέπτρων μετέθη 


διαδοχὴ, εἰς ταραχὴν οὐχ ὀλίγην ἦλθον τὰ πρά-- 
ματα ἵνα Cb μὴ νεωτερισμοῖς 95 γένηττι ázav- 
Spb;, αὐτὰς συνετὺς ὧν xal πρηυθεωρῶν τὰ :py2- 
μενα ἧτοι μέλλοντα πάντα σάλον χαὶ σχάνδχλν 
φρονίμως ἐχυδέρνι,σε, χαὶ τὰ ὅσα ἁρ:στὰ τοῖς ὑπν- 
χίοις ἐποίησε. Καὶ πρῶτον μὲν τὴν τῆς Ἐχχλησίας 
χατάστασιν χαὶ διόρθωτιν ἑἐπρομνηθεύσατο καὶ 
ἐποίησε᾽ ζῶντος γὰρ τοῦ πατρὸς, ὡς ἔφημεν, ἔχρυῶε" 
xai ὕξσπίσματα βασιλικὰ καὶ διδάγματα διεπὲμ- 
πῆντο τὴν τῆς Ἐχχλησίας διόρθωσιν εὐχγγελιζόμενα 


B xoi ἅμα τοὺς διὰ τὴν τῇς Ἐχχλησίας ζῆλον ὑπερο- 


ρίους χατάγοντα. αἱ τὸν πατριάρχην Béxxov εὐθὺς 
Ex τοῦ θρόνου χαταδιδάταντες ὡς τὰ Λατίνων φρο- 
γοῦντα, διαδέχεται δὲ τὸν πατριαρχιχὸν θρόνον μο- 
ναχὸς τις ᾿Αθανάσιος τοὔνομα, παιδιόϑεν τοῖς 
ἀσχητιχοῖς γιγυμνασμένος πόνοις, διατρίδων δὲ ἐν 
τοῖς τοῦ l'ávou ὄρεσιν, ἐριύμενοὸς Ex Πελοποννή σοὺ 
ix χώρας λεγομένης ᾿Ανδρούσης" xat διὰ τοῦτο μὲν 
προστάξει βασιλιχῇ καὶ ψήφῳ συνοξιχῇ τὴν ἑαυτοῦ 
πατρίδα "Avbpousav ἐπισχοπὴν ἐτίμησε, xal τῇ 
μητροπόλει Μονεμδασίας ὑποτάσσεσθαι. Μετὰ 6k 
τὴν χαθαίρεσιν xal ἑξορίαν τοῦ πατριάρχου D,.xoo 
τοὺς ἑτέρου; ἀρχιερεῖς τοὺς συγχοινωνοὺς τῇ γνώ; ἢ 
τοῦ βασιλέως xal τοῦ πατριάρχου μετ᾽ αἰσχύντ- 
πάνπας τῆς ἀρχιερωσύνης ἐγύμνωσεν. Καὶ ἕτερα 


augustale corpus a bestiis dilaniaretur. Cujus rei 
causa fuit, quod Micliael, dum vivebat, ut supra a 
nobis expositum est, a vera Ecclesie  doctrir.a 
deseivefat. . 

4. Posteaquam deinceps ad Ándvowicum, (lium 
ejus, imperium et regia potestas transiit, tumultus 
haud leves exorti sunt. Αἱ ille, ne quid novanvis 
rebus detrimenti afferret, ut vir intelligens futuri- 
que prospiciens, omnes fluctus et offensiones pru- 
denter.temperabat atque civium voluntati se prv- 
stabat facilem. Ac primum quidem, cum patre vivo 
dissimulasset, ut diximus, consilia sua, corrigeude 
et componende Ecclesia operam dedit, — Atque 
cireummisit, decreta edictaque, quibus cor:ecio 
illa denuntiabatur et revocabautur ii, qui o» 
ejus lem Ecclesi: stadium exsulabant. Itaque D. c- 
cum patriarcham, ut qui sentiret cum Latinis, solio 
statim depulsum monachus quidam, Athanasius 
nomine, excepit. Is a puero vitam colucrat asce- 
ticam in Gauni montibus, e: Peloponneso oriunus, 
pauia. Ándrusa, quam ob id ipsum auciorita:e 
imperatoris et suffragio synodi episc-patus digu- 
tate. bionestavit, Monembasie metropoli subjec- 
tam. Exauctorato et ejecto Becco, Ecclesize anti:ti- 
tes reliquos M:elaelis imperatoris δὲ patriarcis 
asseclas ounces cum delecore loco movit. Ac r.:- 
terea alia lugenda facinora edita sunt ἃ} Ecc! x 


tum principtbus. Militum autem in tuenda re pei. ἃ 


6^7 


CHRONICQN MAJUS. — L!P. T. 


053 


^ ^ wv» ἢ * * , * ^ , : *- Y 700 
cxavjaa X52 θρύγου ἐν τῇ Ἐχχλησί γεγόνασι A Κω"σταυτῖνον τὸν δεσπότην Ex τῆς OU ypo πρώτης 


7203 τῶν τότε ἀρχιερέων. Καὶ τὸ φιλότιμον, ὡς 
σύνηθες, τοῖς στολτιώταις ἔπειτα μὲν ἄτιλενος ἐδω- 
(fi3at10* χαὶ τὸ ὑπήχοον πᾶν χαρᾶς ἐνεπλήσθησαν. 
426 Ἑλύὼν δὲ ἐν τή πό)ςι, χαὶ εἰς μνήμην ἐληλυ- 
(ὡς ὧν ὁ πατὴρ ἔπραξ: χατὰ τοῦ νέου Ἰωάννη. τοῦ 
Λατχάρεως, ᾧ κα' ἡ τῆς βασιλείας μᾶλλον προσῆχε 
διαδοχὴ, Χαὶ τῆς συνειδήσεως χέντρῳ πληττόμενος, 
χαὶ μείζονα τῶν ἀρετῶν τὴν διάχρισιν ἔχων, ἧκε 
παρὰ τὸν τυφλωθέντα δι᾿ αὑτὸν παρὰ τοῦ πατρὸς 
ἕν xt πολιχνίῳ τῆς “Βιθυνίας εὑρισχόμενον, xai 
ἰδὼν σὺτὺν χαὶ τὰ ἀνέχοντα παραμυθούμενος καὶ 
μεγάλῳ σχήματι ταπεινώπεω: συγχώρησιν αἰτῶν 
παρ᾽ αὐχοῦ, οὐχ εἰδὼς ἃ ὁ πατὴρ ἐποίησε xal ἐὰν 
ἵν δυνατὸν xal ἀρεστὸν ὑπάρχῃ. ἵνα τὴν βασιλείαν 
πάλιν μερίσωσι καὶ πᾶσα ἐξουσία εἰς γεῖρας αὐτοῦ 
ἔσηται" γαὶ τὰ πρὺς τὴν χρείαν ἀφθόνως πάντα xat 
7)003:0:; παρέσχεν αὐτῷ διὰ τοῦ βίου. "O0 δὴ πε- 
πραχὼς χαὶ πράττεσθαι προστεταχὼς ἄσμενος ἀπῇει 
πρὺς ἕω. 

᾿Ανεφύησαν δέ τινες διαδολαὶ χατὰ τοῦ πορφυρο- 
γεννήτου αὐταδέλφου τοῦ βασιλέως, ὅτι βασιλείας 
ἔρωτι τρέφεται * xal στείλας πιάσας αὐτὸν xal 
στάντας τοὺς συνομιλοῦντας γνησίως, ἐν οἷς ὁ προῦ- 
γωΐ ὑπῆρχε τὰ μάλιστα xai πλούτῳ xal γένους 
λαμπρότητι xal ἐν στρατηγίαις περιδόητος Μιχαὴλ 
Στρατηγόπουλος ὁ Μελισσηνὺς, ὃς xai ky δεσμωτη- 
ρίοις χαθεέργννται, καὶ πολλὰ ὧν ἐχέχτητο ἀγαθῶν 
ἐδημοσιεύθησαν. 

47 γέννησε δὲ υἱοὺς ὁ βασιλεὺς χαὶ αὐτοχρά- 
τυ; ᾿Ανδρόνιχος τούσδε, Μιχαὴλ τὸν βασιλέα xal 


.ervorem Andronicus pro consuetudine libens re- 
muneratus est, civesque omnes ijnplevit. lztitia. 
1n. urbem reversus ac recordatus, qua in puerum 
J.annem Lascarig, pater. admisisset, prsesertim 
cum — illi potius deberetur imperium, angore cou- 
scieutize stimulatus, utpote squi rectique sensu 
pitre pezsstantíor, juvenem. suo. commodo excz- 
cibum. in oppidulo quolam Bithyüie convenit. 
Allo-utis. eun,  quemadinolum decebat, vultu 
ἀπο πῃ demisso veniam petit eorum, qua se 
imscio pter. in. illum. statuisset; cohortaturque, 
ul, si fieri posset οἱ ipsi acceptum essel, partiren- 


αὑτοῦ συζύγον" Ex δὲ τῆ: δευτέρας Εἰρήνης τῆς ἀπὸ 
Λογγοθαρδίας, τῆς tm' ἀδελφῇ θυγατρὸς τοῦ ῥηγὸς 
σπανίας, ἀπυγόνου δὲ μαρχίωνος Μοντεφεῤῥάτου 
τοῦ χληρωσαμένου τὴν Θεσσαλονίχην, ὡς προέφη- 
μεν, ὃς καὶ ῥὴξ Θετταλίας ἐγεγόνει ὅτε οἱ Ἰταλοὶ τῇς 
'Poualov γῆς ὀλίγον καιρόν τινα ἐγκρατεῖς ἐγέ- 
νοντο, ἐγέννησεν οὖν Ἰωάννην Θεόδωρον xal Δημή- 
τριον χαὶ θυγατέρα ὀνόματι Σιμωνίδα, ἣν ἔλαθεν εἰς 
γυναῖχα ὁ δεσπότης Σερδίας. Καὶ ὁ μὲν Ἰωάννης 
γυναιχὶ συζευχθεὶ; ἅπαις τέθνηχεν " ἡ δὲ βασιλὶς 
χαὶ δέσποινα Εἰρήνη ἐνήγετο εἰς τοῦτο μάλιστα. 
Ζηλότυπος ἦν ὡς μητρυιὰ, xal περὶ τὸν προγονὰν 
ἕτρέφεν. "O0ev o). διέλιπε νύχτα τε xal ἡμέραν 
ἐνοχλοῦσα τὸν βασιλέα xai σύζυγον, ἵνα xal «oL; 


D υἱέας αὐτῆς χοινωνοὺς xaX συμμεριστὰ: χαταστήσῃ 


τοῦ χράτους. Ὁ δὲ βασιλεὺς ἀδύνατον εἶναι ἔλεγεν 
τὴν μοναρχίαυΌ. Ῥωμαίων πολυαρχίας ποιῆσαι. 
Πολλὰ δὲ πράξασα χαὶ εἰποῦσα xai τῶν ἐλπίδων 
ψευσθεῖσα, θυμῷ ληφθεῖσα χαὶ λύπῃ, πλεῖστα χρή- 
ματα τῷ ἑαυτῆς υἱῷ Θεοδώρῳ δώσασα εἰς Λογγο- 
620blav ἀπέστειλε, xal μαρχίωνα 98 τοῦτον τῇ 
ἑαυτῆς πατρίδι κατέστησε, Ἐχεῖσε δὲ vuvatxt συ- 


: ζευχθεὶς τὸ γένος Σπίνουλα καὶ υἱοὺς xai θυγατέρας 


ἐγέννησεν. 

ε΄. Ἐν ὃὲ τῇ βασιλίᾳ τοῦ εἰρη μένου αὑτοχράτο- 
ρος ἐχ τῆς ᾿Ασίας τὰ μέγιστα τῶν χαχῶν ἀνεῤῥά- 
γῆσαν πελάγη. Συνασπισμὸν ol τῶν Τούρχων σατρά- 
παι ποιήσαντες πάλιν, ἐν ᾿οἷς ὑπῆρχεν εἷς «ὧν 
σατραπῶν xal ὁ Ὁτθμάνης, νεωστὶ πάντα τόπον 
κατέδραμον ἄχρι θαλάττης ἀχτῶν, Τῇ νίχῃ ἐχείνῃ 


ex Hungarorum regis (ilia, conjuge priore ; et altera, 
Irene, e Lombardis oriunda atque filia sororis regis 
llispaniz et nepti. marchionis Montisferrateneis, ὦ 
ejusdem, qui Thessalonicam, ut. aute explicavimus, 
nactus est et Thessalorum rex fuit; quando Latini 
aliquandiu Romanorum tenuerunt provincias, .ex 
hac igitur procreavit Joannem, Theodorum, Deme- 
trium et filiam Simonidem, quam Servis despota 
sibi junxit matrimonio, Et Joannes quidem uxori 
junctus, nullis tamen susceptis liberis decessit. 
Caeterum Irene imperatrix studiosissime sua qux- 
dam sequebatur consilis, Invidiose, υἱ noverca, 


tur imperium sunimaque in. illius manus rediret D (lium natu maximum babuit, nec unquam cessavit 


potestas. Ad vitam quae erant necessaría, omnia 
ilii, quoad in vivis erat, affatim suppeditabat. Hae 
cum fecisset atqueut. flerent, imperasset, hilaris 
in orientem profectus est. 

latendebantur criminationes quedam Constantino 
lorplyrogeuitó, imperatoris fratri, nt imperii 


appetenti, Missis satellitibus, ipsum comprehendit ' 


eunctosque ejus familiares, in quibus ργ czeteris 
tum divitiis tum generis claritate et. belli peritia 
eminebat Michael- Strategopulus Melissenus, qui et 
ipse cum reliquis in vincula cosjicitur, bonis, quz 
possidebat, magna ex. parte piblicatis. 

Procreavit imperator Andronicus filios hosce : 
Michaelem imperatorem et Constantinum despotam 


imperatorem maritum urgerc, ut suos filios imperi 
consortes el participes faceret. Negabat imperator 
fieri posse, ut monarchia Romanorum a: polyar- 
ehíam redigeretur. Itaque. multa rebus ae verhis 
experta, tin lem, cum spe sua. excidisset, ira ei 
dolore abrepta Theodorum filium cum graui 
pecu.ia in Longobardos misit et patri;e suze con- 
s ituit marchionem. lbi is e gente Spinularum ducta 
uxore, utriusque sexus liberos generavit. 

9. lhnperaute eo, quem diximns, Andronico, 
ingentes σαν δῖ fluctus in Asia concitati sunt. 
Etenim Turcarum satrapz, i». quibus unus erat 
Othmanes, federe conjuncti modo omzses. tractus 
ad mare usque pervagsri ceperant, ac victoria. 


(51 


GEORGII PHRANTZ.E 


650 


θρασυ θέντες, διὰ τοῦ Ἑλλησπόντου ἐν τῇ X:52ovíjst A f| ὡς ἀνδραπόδοις typfisavro* xaX οὐκ ἢλέουν τινὰ 


τὺς Θράχης περάπαντες πᾶν χαχὸ; xal δεινὸν ἐν 
ἐχείνοις tol; μέρεσι διέποαξαν͵ χοὶ πολὺν τόπον 
διέρχοντο ληΐζοντες, ὥστε μήτε ἀροτριᾷν μὴτε σπεί- 
ρεῖιν οὔτε τῶν πόλεων ἐξιέναι ἐδύναντο ἐπὶ Exo; ὃν 
xai μῆνας δέχα. “ἔτυχε δὲ χαὶ τοῦτο ἐν «0l; χα!- 


(0 pot; ἐχείνοις, ἐμπεσεῖν Λατῖνόν τινα, Καταλάνον τὸ 


γέγος, Ῥογέριον τοὔνομα. ᾿Αθροῖσα; ix τῇς χίτω 
Ἰδηρίας στρατόπεδον, xai τριήρεις τέτταρας πλη- 
posaz, λῃστριχὸν ἀδεῶς μετήει βίον, δεινότατος ἐν 
τούτῳ γενόμενός * o) μόνον γὰρ ναυσὶ φορτίοις 
ἐπετίθετο, ἀ)λὰ xal αὐτὰς δὴ τὰς; μεγάλας τῶν vf. 
Gto» ἐσχύλευσε, χαὶ φοδερὸς ἐν τῇ χάτω θαλάσσῃ 
ἐδόχει εἶναι. "EGo£s τοίνυ" τούτῳ τῷ ἄρχοντι δια- 
πρεσδιυταμένῳ πρὸ; τὸ» βασιλέλ  'Avbp^vixo 
συμμαχῆσαι αὑτῷ χατὰ τῶν Τούρχων * χαὶ ὁ βασ:- 
λεὺς τὴν πρεσδείαν δεξάμενος, ἄρας ἐχῖνος Ex τῶν 
ἑττερίων 99) πρὸὺς τὸ [υζάντιον ἔρχεται, ἔχων μεθ᾽ 
ἑαυτοῦ δισχιλίου: ἄνδρας μαγχικού:. Καὶ ὁ βασιλεὺς 
τῷ τοῦ μεγάλου δουχὸς ὀφφιχίιρ τοῦτον ἐτίμῃσς. 
Μετ᾿ ὀλίγον δὲ ἦχει χαὶ ἕτερος Καταλάνος τούομα 
Πιριγχέριος Τέντζας, συγγενὴς τοῦ Ῥογερίου. 
Καὶ ὁ βασιλεὺς μὲν τὴν τῶν χρημάτων δαπάνην τὴν 
ἀρχηῦσαν περὶ τὰ ἐχείνων ἐνδύματα χαὶ δωρεὰς 
xai τὰ ἐτίλοιπα σιτνηρέσιλ εἰς πλητυονὴ" δίδωχεν * 
ὁλίγον δὲ χαιροὺ παρελθόντος διέδισαν εἰς τὴν 
᾿Ασίαν μετὰ στρατοῦ τοῦ πολεμεῖν τοὺς ἐχθρούς. 
Καὶ οὐ περὶ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῖς ἔμελεν, ἀλλὰ τὸ 
ὑπήκοον πλεῖστα ἐλύπουν. Καὶ τί χρὴ λέγειν ὁπόσα 
εἰργάσαντο χαχὰ παριόντες χαὶ δεινά ; Τοῖς Χοι- 
στιανοῖς ἀνδράσι τε χαὶ γυναιξὶν οὐδὲν ἄμεινον 


rend - 1 
feroces, per Hellespontum in Chersonesum ΤΊ οὶ 
trajecti, omne malorum scelerumque genus edide- 
runtlatrociniisque multas regiones ita v nt, 
ut nec arare, ncc gerere nec ex oppidis egredi per 


unum annum οἱ menses detedi liceret. Accidit | 


eodem tempore, ut Lotinus quidam adveniret, 
natione Catelanus, nomine Rogerius. Is, ex infe- 
riore Iberia collectis copiis et. triremibus quatuor 
impletis, libere piraticam faciebat, in. qua exer- 
citatissimus erat, Etenim non solum naves onera- 
rias aggrediebatur, sed etiam , magnas depopula- 


batur insulas et mare inferum habebat infestum. p 


lluic igitur duci visum est, legatione ad imperato- 
τοι. Ándronicum missa, societatem cum eodem 
coutra Turcas pacisci. Legatis ab Andronico auditis, 
ipse Rogerius, cum  bellicoso  exercítu duorum 
millium ex occidente Cpolim profectus, magui 
ducis dignitate ab imperatore ornatur. Paulo. post 
alius. Catelanus— supervenit, P.rincerius Tentzas 
nomine, Rogerii cognatus. In horum vestimenta, 
donativa el rem frumentariam ubi imperator sum- 
ptum fecit liberalissime, brevi tempore iuterjecto, 
in Asiam cum exercitu Lrajiciunt ad. dehellandos 
hostes. At de hostibus illi parum solliciti, Roma- 
nos gravissime premunt. Quid commeinorem, 
quanta quocugque veueruut, inala. ediderint el 
scelera? Christiauos tüm viros tum feminas nihilo 


δαχρύουτα, ἀλλὰ τοῖς ὑπηχόοι; μᾶλλον ἐποίουν xaxáà 
Ürko ἀπεδεῖς xal ἐχθρούς. Καὶ ἣν ἰδεῖν οὐ μόνον τὰς 
οὐσίας ἁρπάζοντας τῶν ταλαιπώρων Χριστιανῶν, 
ἀλλὰ θυγατέρας xa γυναῖχας ὑδρίζοντας. Πρεσδὺ- 
ται δὲ xal ἱερεῖ; ἐδεσμεύοντο xol ἐμαστιγοῦντο. 
Ταῦτα μαθὼν ὁ βασιλεὺς θυμῷ ἑἐτέχετο xal. τινος 
μηχανῆς βοηθούστς ἐδέετο. Διαδαίνειν πρὸς τὴν 
Θράχην τὸν Ῥογέριον μετὰ τοῦ στρατοπέδου ἐκέ- 
λευσε πρὸς τὸ τῆς Καλλιουπόλεως φρούριον. Καὶ τὸ 
στρατότεδην ἐχεῖ χαταλιπὼν πρὸς τὸν βασιλέα ὁ 
Ῥογέριος μετὰ τινῶν εἰς πρυσχύνησιν ἔρχεται. 
05 γενομένου SQ ὁ βασιλεὺς τοὺς παρεστῶτας ξι 
φήρεις προστάξας τούτους χατέχ'ψαν, Μαθόντες δὲ 
οἱ ἕτεροι Λατῖνοι οἱ ἐν τῇ Καλλιουπόλει τὰ γενόμενα 
si; ἀποστασίαν ἐτράπηπαν, xal τοὺς ἐχεῖσε Ῥω- . 
palco; χατέσφαξαν, τὰ δὲ τείχη ὀχυρώσαντες xoá 
τιστον ὁρμητήριον εἶχον xal μετὰ τῶν Τούρχων 
διιονοήσαντες εἰς φανερὰν λῃστείαν xal ἀςπιυγὴν 
ἐξῆλθον. Ὁ δὲ βασιλεὺς Μιχαὴλ τὰς Θρχκιχὰς; ναὶ 
Μαχεδονιχὰς δυνάμεις λαδὼν ἦλθε χατ᾽ αὐτῶν, xal 
συμθαλὼν αὐτοῖς οὐδὲν ἐποίτσεν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον 
ἐζημιωμένος ἐπανέστρεψεν. Εἶτα οἱ ἀρχηγο. αὐτῶν 
διαφερόμενο: ἐμερίσθησαν, χαὶ τινὲς μὲν πρὸς τὸν 
βασιλέα ἦλθον, ἕτεροι δὲ μετὰ τῶν Τούρχων ἐστρά- 
τευον, ἕτερο! δὲ λῃστεύοντες τὰ πρὸς τὸ ζῇν ἐπορί- 
ζοντο, ἕως χαὶ εἰς τέλος ἐξουθενήθησαν. 

Ὃ δὲ βασιλεὺς Μιχαὴλ στρατὸν πάλιν συναθρηΐ- 
σας ἔρχεται πρὸς τὴν Χεῤῥόνησον χατὰ τῶν Τούρχων, 


C καὶ τοσοῦτον ἐσφάλη xal αἰφνιδίως τὸν στρατὸὺν οἱ 


* 


ἐναντίοι περιχυχλώσαντες, εἰς φυγὴν ἐτράπησαν ol 


mitius quam mancipia habuerunt; nullius lacrymas 


iserati, gravius, quam ipsi hostes et. impii, Ro- 


ma3uos vexarunt, Videres Christianorum infeliciuin 
non solum boda irepta, sed ethmm fjas et uxores 
vitíatas, senes et sacerdotes vinctos et flagellatos. 


Qus ut rescivit imperator, ira contabuit nec con- 


silium reperit, quo his malis mederetur. lu Thr.- 
ciam ad oppiduio Calliopolim cum copiis transire 
jussus Rogerius, relício illic exercitu, cum paucis 
ad salutaudum imperatorem venit. Qua ille usus 
occasione, satellitibus, qui presto aderaut, statim 
iuandat, ut Rogerium et comites ejus obiruncent. 
Quod cum audissent reliqui Latini, qui eraut 
Calliopoli, ad defectionem couversi Kowmanos tru- 
cidarunt; deinde .oppido probe coummunui:o, - ute- 
bantur eo ut receptaculo firimissimo, atque, facta 
cum Turcis conspiratione, in aperta latrocinia ac 
rapinas erumpebant. Michael, cum Thraciis et 
Macedonieis copiis contra eos profectus, (rustra 
cum iis decertavit, imo vero cum damno et jactura 
rediit. Mox autem. illorum duces discordes facti, 
partim in portes imperatoris, partim ad Turcas 
coucesserunt : nonnulli etiamtum latrociniis quz- 
siverunt victum, donec postremo consumpti perie- 
runs, ᾿ 

linperator. Michaei, coacto rursus exercitu, iu 
Chersoaesum contra Turcas proficiscitur ac gra- 


(fi 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


ωμαζο!, χυτολιπόντες τὰς σχηνὰς τὰς βαᾳσιλιχὰς A γείως ἐκπληροῦν, καὶ διὰ τοῦτο τὸν θρόνον παρῃτῆ- 


xxi τὰ βχσιλιχὰ χρήματα xal πάντα τὰ βασιλιχὰ πα- 
ράπτημα. Καὶ ἐχ τρίτου ἕτερον στρατὸν ᾧχονόμησεν, 
ἀλλ᾽ ὁ βατ'λεὺς οὐ παραγίνεται, εἰ μὴ καταστήσας 
31 ἔξαρχον τῆς στρατιμοτιχῖς δυνάμεως Gv τὸν 
[Παλαιολόγον, τὸν τότε τὴν πριυτοσττρατοριχὴν ἀρχὴν 
διεζωσμένον, ὃς xal στρατεύσας χατὰ τῶν ᾿Αγαρη- 
vy χαὶ συμδιλὼν αὐτοῖς εἰς τέλος ἐνίχησε xal πολ- 
λοὺς ἐθανάτωσε xal ἠχμαλώτισε, Καὶ οἱ tivatoXet- 
φθέυντες ἐν ἐχείνῳ τῷ καιρῷ ὀλίγοι ζῶντες χαχῶς 
lx τῆς Χεῤῥονήσου Θράκης ἐδιώχθησαν. 

᾿Αθανάσιος δὲ ὁ πατριάρχης ἐπὶ ἔτη τέσσαρα τὸν 
θρόνον διοικῶν, εἶτα. ἐγγράφως παραιτησάμενος, ἐν 
τῷ ἀσχητηρίῳ τῷ ὑπ᾽ αὐτοῦ χτισθέντι ἐλθὼν ἡσύχα- 
ζεν * καὶ ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονεῖται Ἰωάννης ὁ ἐχ 


σατο, Καὶ χειροτονεῖται ἀντ᾽ αὐτοῦ μοναχός τις ix 
τῆς μονῆς τῶν Μάγγάνων τοὔνομα Γεράσιμος, πο- 
λιὸς μὲν τὴν τρίχα, ἀνωφελὴς δὲ τὸν τρόπον " χαὶ 
πατριαρχεύσας ὀλίγον, ἐχὼν καὶ ἄχων χαὶ μὴ ἀρέ 


σχουτι αὐτῷ τὸν θρόνον ἀφήσας, ἀντ᾽ αὐτοῦ yeipo- — 
τονεῖται Ἡσαῖας ἀνὴρ γηραιὸς χαὶ ipio, ἐν ᾿ 


τοῦ ὄρους τοῦ "Αθωνος;, χατὰ συγχυρίαν iv Kov- 
σταντινουπόλει λαχὼν ἐγεγόνει πατριάρχης. 

"Ev ἐχείνῳ τῷ χρόνῳ συνέδη γενέσθαι σεισμὸν τὸν 
παμμέγιστον, καὶ πολλοὶ οἶχοι περιφανεῖς χαὶ ἁγίων 
ναοὶ οἱ μὲν πεπτώχασιν οἱ δὲ ἐῤῥάγησαν, xal πολλοὶ 
στῦλοι τῶν ἰσταμένων εἰς τοὺς χίονας ἄνωθεν ἔπε- 
σον. | ΄ 
Ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦδε τοῦ βασιλέως χαὶ αὖὗτο- 


Σωζοπόλεως, ὅστις γυναῖχα xai τέχνα ἔχων, ἕπειτα  Ἰράτορος αἱ τριήρεις ηὔξησαν εἰς πλῆθος * xal τινες 


θανάτῳ τὴν γυναῖχα ἀποδαλὼν τὸ μοναδιχὸν ὑπέδυ 
τριδιύνιον, xal ὁ χρόφος χαὶ fj ἀρετὴ προδιδάσαντες 


αὐτὸν, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεω; ἐχρημάτι--. 


σε. Καιρῷ δέ τινι τὸν θρόνον διαπρέψας, εἶτα 
παρχιτησάμενος, καὶ πάλιν ᾿Αθανάσιος ix δευ- 
τέρηυ τὸν θρόνον ἔλαδε. Kpathsac τοὺς οἴχκας 
τῆς Ἐχχλησίας ἔτη ὀχτὼ, εἶτα πάλιν σχάνδαλά 
τινὰ ἀνεφύησαν, xal οὗτος τὴν ἡσυχίαν πάντοτε 
ἣν ἀτπαζόμενος. Αὖθις τὸν θρόνον παρῃτήσατο, 
xa. ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονεῖται Νήφων ὁ τῆς Κυξζίχου 
τρόεδρος. "O; καιρὸν ὀλίγον διαπρέψας εἶτα καταόι- 
Θάζεται, καὶ ἀνάγεται ἀντ᾽ αὐτοῦ εἰς τὴν πατριαρ- 
χιχὴν περιωπὴν Ἰωάννης ὁ Γλυχὺς, 89 λογοθέτης 
ὧν τοῦ δρόμου, ἔχων καὶ αὐτὸς τέχνα τε Φαὶ γυναῖχα. 


"Hv δὲ ὁ ἀνὴρ πάνυ σοφώτατος, ἔλαχε δὲ φιλασθε- C 


vhs εἶναι χαὶ οὐκ ἐδύνατο τὴ» αὐτὴν ὑπηρεσίαν τε- 
vem cladeu accipit. Nam repente ab, hostibus cir- 
cumventi Romani, tabernaculo et omnibus opibug 
et insigaibus regiis relictis, in. fugam vertuptur. 
Jaw tertio exereífaln comperat, quer Ipse non elu- 
cit, sed przücit Philem Palzeologum, protostratoris 
honore tim eenspicuum. Is igitur in Agarenos ca- 
«tris motis, postremum eos prelio vicit multosque 


p'rtim occidit, partim cepit. Qui reliqui tum erant . 


exiguo nnmero et superstites, turpiter e Chersoneso 
T.raci:e ejiciuntur. 

ÁAtliaussius patriarcha, cum annos quatuor solium 
tenuisset, tradito libello. munus deprecatus, in mo- 
rasteijum a se constructam quietis causa secessit. 
In ejus locum subrogatur Joannes Sozopolitanus : 
qi cum uxorem et liberos baberet, illa mortua mo- 
nachicum induerat pallium. ls igitur, procedente 
tenipore, auctus virtute, patriarehze Cpolitani hono- 
r*^ assecutus est ; quo tamen, munere aliquanliu 
(unctus, ultro se abdicavit ; et solium patriarchale 


it^: ua. occupavit Athanasias, Tenuerat is deinde. 


fr annos octo clavum Ecclesiz, cum rursus turba» 
qe lam orirentur. Itaque, ut quietis emper 3man- 
tissimus, iterum loco cedit, in quem subrogatur 
N^pho, Cyzici episcopus : qui brevi post solio pa- 
tr.archali dejectus, excipitur sb Josnue Glycy, lo- 
gotheta. dromi, qui et ipse uxorem et liheros habe- 
bat. Erat is vir sapientissimus, sed ad:.0dum in- 


τῆς συγχλήτου βουλῆς τῷ χρατοῦντι βουλεύουσιν elxf) 
ἑτοιμάζειν xal διορθοῦν καὶ χρατεῖν αὐτάς. Ματαίως; 
ἄρα τῶν νηῶν ἡ δαπάνη, ἔλεγον, μιχροῦ τῶν ἄλλων 
πάντων ἐπέχεινα τὸ βασιλιχὸν ἐπιτρίδουσα ταμεῖον. 
'O 6$ βασιλεὺς τοῖς λόγοις αὐτῶ" πεισθεὶς τὰς τριή - 


ρε'ς ἀνεπιμελήτους χαταλείψας, τῷ χρόνῳ διεφθά-. 


ρησαν, καὶ αἱ μὲν διεῤῥάγησαν αἱ δὲ χατέδυσαν εἰς 
πυθμένα θαλάστῆς. Ὕστερον δὲ χρείας χαὶ ἀνάγχης 
οὔσης οὐχ ἦσαν χυδερνῆται, καὶ αἱ τριήρεις ὡς προ- 
εἰπομεν γεγόνασι, χαὶ τοῖς Ρωμαίοις τὸ βούλευμα 
πολλὰ χαχὰ πρηεξένησε καὶ δεινά. 

43 Ὁ οὖν βασιλεὺς Μιχαὴλ ἐγέννησε θυγατέρα; 


δύο, "Avvav καὶ Θεοδώραν, ἄῤῥενας δὲ δύο, ᾿Ανδρόνιχον. 


τὸν βασιλέα xal ξανονὴλ τὸν δεσπότην. Καὶ ἦν πλεῖ- 
στα φιλούμενος ὁ ᾿Ανδρόνιχος ὑπὸ τοῦ πάππου xol 
βασιλέως, xal ἐν τοῖς ἀναχτόροις ἐχέλευσε τρέφε- 
firma valetudinis, ut oblatam sibj provinciaw recte 
administrare non posset. lisque munus deprecanti 
Gerasimus, monachus e Manganio monasterio, 
suffectus est, homo canis capillis, sed pravis mori- 
bus. Hic cum aliquantisper Ecclesi preefulsset, se- 
dem volens nolens concessit [saiz, viro seni et ve- 
nerando e monte Athone monacho, qui forte in urbe 
aderat. . 

Illo tempore terra motu ingenti contremuit, mul- 
teque domus magnifice et sanctorum sedes partim 


destructre aunt, partim egerunt rimas, atque statum. 


haud pauce de columnis deciderunt. 


p Cum regnante hoc imperatore triremium nume- 


rus admodum auctus esset, optimatium nonnulli 
suaserunt, temere cas parari ae refici. Nequidquani 
enim, aiebant, impensas in naves factas propemo- 
dum magis, quam omnes reliquas, zrarium exhau- 
rire. llorum ille consilio obseeutus, triremium cu - 
ram abjecit, quse tempore procedente partim siiu 
corrumpebantur faiiscentes, partim in mare de- 
mergebantur. [taque premente postea. necessitat^, 
cum nec gubernatores adessent, ei trireminm esset 
68, quam dixi, conditio, Romanis illud consilium 
multa eaque gravia mala peperit. 

[:nperator Mfehael procreavit filias duas, A«nam 
et Theodoram, et filios item d- eun 
imperatores: et Manuelem. des n^ 


(63: 


e. 


e? 


(63 

σθαι. ᾿Ανδρυνθεὶς δὲ νύχτωρ ἔχύμαξε πρὸς vovstxi 
τινὰ ἑταίραν ὡραίαν δ'άνν, xal ταύτης ἐρασθεὶς ἣν 
χαὶ ἐρώμενος " xal ζηλοτυπίχ γάρ τις ἐπνρπόλει 
τὴν ἑαυτοῦ ψυ ἣν, χαὶ ξιφηφόρους xaX τοξότας ἣνά (- 
χαζε προσμένειν xai προ)οχίζειν περὶ τὴν τῆς 
ἑταιρίδο: οἰχίαν. Ἔν μιᾷ Cb. νυκτὶ. ὁ ἀδελφὸς voi 


δεσπότης Μανουὴλ τὸν βασιλέα xat ἀδελφὸν ζητῶν 


ἔτυχε παριέναι τὴν τὸς ἐτχιοίδης οἰκίαν * ὅν οἱ τοῦ 
ἀδελφὴ axómot Üsagá;:vot, xal διὰ x σχότος μὴ 
γυόντες τίς ἣν, ἀλλ᾽ ὑποτοπήταντές τινα τῶν ἐρω- 
μένων εἶναι τῆς γυναιχὸς, βέλη συνεχῶς; xav αὐτοῦ 
ἐΐπτονσι, χαὶ πλέξαντες αὐτὸν ἀπέθανε. Μαθὼν δὲ 
τοῦτο ἐν τῇ Θετσαλονίχῃ Μ'’χαὴλ 6 βατ'λεὺς xa* πα- 
tho αὑτοῦ ἔχ τῆς χολή; χαὶ τῆς πολλῆς λύπης ἀσθε- 
νείᾳ περιπεσὼν βαρυτάτῃ ἐξ ἀνθρώπων ἐγεγόνει. 
Ὥ; δὲ αἱ ἡμέραι τοῦ πένθγυς παρῆλθον, ὁ πάππος 
χαὶ βασιλεὺς τὸν βατιλέα ᾿Ανδρόνιχον πρησχαλεσά - 
p£vo;, μετὰ gig γχλανθιιοῦ νουθετῶν αὐτὸν χαὶ ὁνε!- 
, δίσᾶς, ὡς ἔθος τοῖς πατράσι ποιεῖν πρὸς τοὺς φιλ- 
τάτους παῖδας, οὗτος μὲν κατηφὴς γενόμενος οὐδὲν 
ἀπεχρίνητο, ἀλλὰ θυμῷ λτφθεὶς χαὶ φοδηθεὶς, ἵνα 
μὴ διὰ τὸ) θάνατον τοῦ ἀδελφοῦ χαὶ τὰς ἑτέρας τῇς 
νξότητο; ἀκχταπτατίας ἃς ἐποίει γυμνώσῃ τῆς βασ: - 
λείας αὐτὸν ὁ πάππος xal τῷ θείῳ Κωνσταντίνῳ 
αὑτὴν δώσῃ, μετὰ τινῶν συνηλιχιώτων xat συνωμό- 
τῶν φυγόντες; ἐν τῷ Διδυμοτείχῳ ἀ πῆλθον, χαὶ στρα- 
«V συναθροίξαντες εἷς μάχην ἐξῆλθον κατὰ τοῦ βα- 
οσιλέως καὶ πάππου αὐτοῦ, xal πολλῶν πολέμων ἐμ- 
φυλίων γεγονότων xal φόνων πάλιν εἰς συμθάσεις 
ἴλθον. Καὶ μετ᾽ ὀλίγον διὰ μιχρὰς αἰτίας αὖθις τὰς 
συμδάσεις καὶ συνθήέχας ἠθέτουν, καὶ ἣν τὰ σχάν- 
δαλα πλεῖστα. 


drenicum avus imperator ἰδ): longe charissi- 
inm, ct in regia educari jussit. ls, ubi adoleyit, 
noctu ad mulierem egregie formosam, quse ei erat 
in deliciis οἱ. amoribus, eoDissajunr Ibat, ac, zelo- 
Iypia incensus, satellites gladiis et arcubus arniatos 
circum zdes meretriculz: jubebat excubare. Qua- 
dam nocte Manuel despota,fratrem quaritans, forte 
ad scorti :edes devenit. Speculatores cum eum con- 
spiciht nec agnoscunt propter tenebras, amato- 
rem quempiam mulieris suspicati, tela in eum cre- 
bra conjicinnt οἱ percussum occidunt, Quod curn 
imperator Michael pater Thessalonicze accepisset, 
ex ira el zgritudine morbo correptus gravissimo, 
e vita cessit, Postquam dies luctus exierunt, avus 
imperotor Ándronicum ad se arcessitum multis cum 
lacrymis objurgat cohortaturque, quemadmodum pa- 
rentes liberos amatissimos cohortari solent, llle de- 
missus nihil respondet, sed ira commotus ac me- 
tiens, ne propter necem fraternam et reliqua juve- 
nilis insolentiz: facinora, qua patrasscet, avus im- 
perium sibi sbrogatum in Conatantinum patruum 
wansferret, cum. quibusdam zqualihus sociisque 
Di.lymotichum | aufugit, ibique collectis copiis bel- 
lum adversus avum imperatorem rmcovet, Postremo, 
multis pr:eliis civilibus factis ez:dibusque, cum eo- 
Jem iu. pacem redit, At nox levibus de causis pa- 


GEORGII PIHBRANTZE 


A 


e 


C 


D 


e. 


61 

c'. Kat! ἐχεῖνον tb) xatphv ὃ τοῦ βασιλέως ul; 
Θεόδωρος; ὁ uapxluv, 6 πρὸ ἑτῶν συχνῶν εἰς τὴν τῆς 
μητρὺς za-píóx πεμφθεὶς, ὡς εἰρήκαμεν, μετὰ τὸν 
ταύτης θάνχτον ἑπανῆχε πρὸ; τὸν πατέρα, παΐίας 
xai γυναῖχα ἐκεῖσε xxtalem 9v * ὅστις χαὶ vwtogr, xal 
πίστει xal σχήματι καὶ γενείων χουρᾷ Λατῖνος Ty 
ἀχραιφνῆς. Καὶ χηδεμονίας ἀπάσης καὶ εὐμενείας 
καὶ χορηγίας χρημάτων ὁ πατὴρ ἐχαρίσατο * αὑτὸς 
δὲ τὸν Ἰούδαν ἐχεῖνον μιμησάμενος προδότης εἴλετο 
γενέσθαι τοῦ βασιλέως: χαὶ πατρὺς, xai θερμότερος 
πάντων G5 ἐχθρὸς ἐγένετο, καὶ πᾶσαν αἰδὼ πατρ-:- 
xhv ὀπίσω λιπὼν πρὸς τὸν νέον βασιλέα καὶ ἂν: Ψιὸν 
αὐτό 00; παραγίνεται, καὶ πλεῖον τὸ σχἄνδαλον ἔποΐ 
σε. Τότ: μὲν διὰ τοὺ: ἐμφυλίους πολέμου; γα 
τὰ: ἀκατα:τατίας ὁ τθμάνος ὁ τῆς Βιθυνίας χρα- 
τῶν εὐκαιρίαν εὑρὼν» Ex τοῦ ἐναπολειφθέντος μέρους 
τοῖς ᾿᾽Ρωμαίοις οὐχ ὀλίγον ἔλαδεν. Ἡ δὲ εἴσοδης τοῦ 
νέου θασιλέω; ἑντὺὸς τῆς πόλεως οὕτω; ἐγένετο" 
προδόται ὃὲ δύο εἰς τὸ στρατόπεδον ἐλθόντες, τιῦνο- 
μὰ ὁ εἰς Ἰδαστελάνος καὶ ὁ ἕτερος Κάμαρι;, ot ἧσαν 
φύλακες ἕν τινι τόπῳ τῆς πόλεως ἐγγὺς τῆς πύλης 
τῆς λεγομένης ᾿Αδριανου πόλεως, xat συμδάσεις μετὰ 
τοῦ νέου βασιλέως ἐποίησαν. Καὶ ἐλθὼν ὁ στρα-ὃς, 
νυχτὸς ἐν τῷ τόπῳ ἐχείνῳ τὰς χλίμακας ἔδαλον, χαὶ' 
ἔσω τῆς πόλεως μέρος ἐξ αὐτῶν γενόμενοι χαὶ τὴν 
πύλτν ἀναπετάπαντες, ὁ ἐναπολειφθεὶς στρχτὸ; μετὰ 
τοῦ νέου βασιλέω; ἕνδο» γέγονε. Καὶ εὐθὺς συγχα- 
λέαας πάντα τὸν ὑφ᾽ ἑαντῷ στρατὸν πάρεκελε;ετὸ 
μάλα σφοδρῶς μὴτε χεῖρα φονεύτριαν μήτε Y40332v 
ὑδρίστριαν ἐπενεγχεῖν μῆτε τῷ πάππῳ χαὶ βασιλεῖ 
αὐ τ᾽ οὐδενὶ τῶν ἄλλω» ἁπάντων * ε Οὐ γὰρ » φησὶν 
v ἐμεῖς ἀλλ᾽ ὁ θεὺς ταύτην παρέσχε τὴν νέκην, » καὶ 


ctiones εἰ conventa rescinduntur turbzeque excitan- 
tur plurima. 

6. lllo tewpore impezatoris fills -Theodoeus imar- 
chio, dui ante multos annos in matris sug: patriam 
missus fuerat, ut supra narravimus, post hujus obi- 
tum ad patrem rediit, relictis domi liberis et uxore. 
Is, animo, rcligione, cultu et tonsu barbe plane La. 
tinus, cuim omni car, benignitatis ac munificentiz 
genere a patre ornatus esset, Judam illum iuitari 
et patrem imperatorem prodere maluit, atque bo- 
slis ejus factus reliquis vehementior, deposita omui 
erga eum reverentia, ad juniorem imperatorem, 
frawis filium, trausiil auxitque rei publicze turbas. 
Tum enim, e belfis liis domesticis el rerum pertur- 
batione petita occasiuue, Oulinanes, qui Bithyuis 
ir perabat, de terra Romanis reliqua partem haud 
exiguam occupavit. Urbem junior imperator hoc 
modo iutravit.Proditores duo, alter Castelanus, alter 
Camaàris uomine, quibas regio quaedam urbis prope 
portam quam dicunt Adrianopolitanam custodienda 
γα} erat, in. iinperatoris junioris castra profecti, 
p»ctioneus cum eodeni composuerunt. Itaque noctu 
adveniens exercitus in illo loco scalas twcenibus 
admovet, per quas nonnulli in urbem trajecti por- 
tam aperiunt. lmperator, postquam cum reliquo 
excreitu intus. adest, coufestiuy convocatos iuilites 


0^5 CHRONICON MAJUS. — LID. 1. 


((δ. 


περὶ τῆς τοῦ πάππου χαὶ βχτιλίως (Qt: ἐφρόντι- A πρὸς τὸ κλῖναι ὀλίγον 47 ἀρχὴν ἐποίουν, καὶ ὁ 


σιν, 'Eyxpozr; δὲ τῆς πόλεω; καὶ τῆς βασιλείας 
γενόμενης τοῦ πάππου ἔτι ζῶντος, ληττριχῷ τρόπῳ 
τῆς βασιλείας τοῦτον ἐξέωσεν, Ἐβατίλευσε yet 
“οὐ υἱοῦ Μιχαὴλ ὁ γηραιὸς ᾿Ανδρόνιχος, ἕως οὗ ἱξώ- 
o0» 368 ὑπὸ τοῦ ἐγγόνου αὐτοῦ καὶ νέγυ ᾿Δυδρηυί- 
x09, ἕτη με΄, ἔτει ἀπὸ μὲν τῆς Χριστοῦ γεννήτεως 
O3xT/, ἀπὸ 6b χτίσεως χύσμου ςωλς". 

Q. Καὶ παραλαδὼν τὴν βασιλείαν χαὶ τὴν πόλιν 
ὁ νέος ᾿Ανδρόνιχος x20' ὃν τρόπον εἰρήκαμεν, χαὶ 
χύριος xai δισπότης εἰς πᾶσαν ἐξυσίαν γενόμενος 
τὸν πάππον χαὶ θχτιλέα προληθεία; ἰχανῆῇς τοῦ β'ο. 
χα τοῦ ζὴν ἠξφξίωτε, τὺν δὲ θεῖον αὑτὴν Κωνστλνεῖ ον 
πιάσας ἐν εἰρχτῇ ἐζοφωμένῃ ἔθετο, xal τοῦ μεγά o» 
)ηγοθέτου τοῦ Μετοχίτου, τοῦ ποτὲ ἀναχχινίζα πος 
τὴν μονὴν τοῦ Ζωοδότου τὴν χαλουμένην τῇς Χώ- 
ρις, τὰ χτήματα πάντα xa χρήματα ἐδημοτίευτεν" 
εἶτα ὕστερον πάλιν συμπαῆὴς ὧν ὁ βασιλεὺς τοὺς 
πάντα: ἐπρομηθεύσατο. ἽΛρτ' δὲ τῆ; ὥρας ἐπιστά- 
σης τοῦ ἔχρος τὰς τῶ) ᾿Ρωμαίων δυνάμεις τυναῦθροηΐ- 
03; Χχατὰ τοῦ "Opy ivo) τοῦ τῆς Βιθυνίας ἀμηρξῦον - 
τὸς περάσας ἐστράτευσε, xal τὴν προναθεζομένην 
τῆς Βιηυνίας πόλιν Νίκαιαν δι πλ: ἡ πολέμῳ “πολιοο- 
χουλένην καὶ χινδυνεύγυσαυ εἰς ἄκρον ὀρῶν βγηθῆ- 
eat ἔγνω. Τὰ οὖν τῶν Ῥωμαίων ἐσφάλησαν τρόπιν 
'EX00v ὁ βασιλεὺς χαὶ συμδαλὼν τοῖς. ἐχ- 
θ»οἷς, καὶ ἀχρυθολισλῶν γενομένων καὶ 
τὸ τῶν Ῥωμαίων στράτευμα ix τῆς Éx:rg ὥρας 
«5. ἡαέρα; ἕως τῆς ἑσπέρας χαλῶς χαὶ ἀνδρείως 
ἀντελέγυντο τοῖς ᾿Αγαρηνοῖς, καὶ οἱ Τοῦρχοι σχεδὸν 


τοιῷδε. 
συμπλοκῆς 


βονοιυϊδοεί μι velat, ne in imperatorem avum vel alium 
quemquam vi aut contumeliis utantur. « Non enim, 
inquit, ipsi, sed Deus haue nobis victoriam paravit. » 
OQinnino curas habuit avi salutem : quanquam. avo 
superstite urbe .e imperio palilus, jn. modum la- 
trouis regno eum expulit. Imperaverat Andronicus 
iojor cum Michaele filio, donec ab Andronico mi- 
nore deturbatus est, annos quinque et quadraginta, 
h. e. al annum a Christo nato 1328, ab orbe con- 
*dito 6826. 

7. Urbein et ii perium junior Andronicus eo, quo 
diximus, modo adeptus atque dominus et desp»ta 
cum summa perum omnium potestate fáctus, avo 
de vita commode agenda prospexit, Constantinum 
autem. patruum comprehensum in carcerem tene- 
brosum coujecit, et Metochitze magni logotbetz, 
qui quondam monasterium Christi Salvatoris, quod 
Chorae nominatur, iustauraverat, facultates opesque 
ones publ cavit, Sed mox, misericordia commotus, 
eunctis beue. consuluit. Vix ineunte vere collectas 
Womanorum copias contra Orchanem, Bithyniz 
à ueram, ducit, et Niczeam, urbem DBithyuiz prima- 
rian, duplici exercitu circumsessam atque in sum- 
mum adduciam periculum, liberare decrevit. Suc- 
cubuit res ltomana hoc. modo. Postquam advenit 
imperator. οἱ przelium commisit, Romani primuni 
eiinus jaculando, deinde dimicando conserta manu, 
ascsta diei liora ad vesperam usque praclare ct 


ἀλτυἃς εἰς δειλίαν ἐνέπεσε, Τοῦ δὲ πολέμου λυῆέυ- 
τος διὰ τὸ τὸ σχότος τῆς νυχτὸς ἐγτίζειν, εὑρέθη τε- 
πριμλένος τὸ) πόδα ὁ βασιλεὺς ἐλχφοῷ τινὶ βέλει * 
καὶ θέλοντος εἰσελθεῖν εἰ: τὸ τς ᾧΦ'λοχριντς πολ - 
γνιὴν πλεῖστα ἐγγὺς ὃν θεραπείας ἔν:χα τοῦ ποδὸς, 
οὐχ οἷδα πῶς, ἐξ ἀμκχοτιῶν ἐψιθυρί πη ἐν τῷ ot02- 
τῷ, τὴν αἰτίαν μὴ εἰδότες, ἀλλὰ φιύγειν τοῦτον E»6ó- 
μίζον ἀπὸ δειλίας αὐτοῦ, χαὶ ὁ στρχτὺς; rd; ἀσυν - 
τάχτως xaY get B'a; φεύγτιιν ὥομτσα» ὑπό τινος 
μὴ διωχόμενοι. KaY ἐν τῷ φεύγειν δ'ὰ τὺ σκότη; ὑ π᾿ 

ἀλλήλων χατεπατήθησαν, xaX πγλλοΐ τίνες ἀνὰ μέἮῥσον 
ἑτοώθησαν. Kal ἐν τοῖς ὀρύγμασι τοῦ πολιχνίου μέ- 
po; φθάπαντες αὐτῶν» ἀσυυτάχτως χιτεχρημνίζουτο * 
ἄ).λο: δὲ ἐν τῷ αἰγια)ῷ φθάταντες, ποιλοὶ ££ αὑτῶν 
ἀπεπνίγησαν διὰ τὸ ἐμὰν πλῆθος ἐν τοῖς ἀχατίοι:, 
Οἱ δὲ σχόποι τοῦ Ὁρχάνον, ὧτεὶ τριακ΄σιο: Et Toc 
στρατιῶται ὄντες, τὴν ἀσύνταχτον φυγὴν καὶ θόρυ- 
ον δοῶντες μετὰ φωνῶν μόνον αὐτοῦ; ἐδίωχνον, 
καὶ ἐγχρχτεῖς τῆς σκηνῆς τῇ βατιλιχῆ; χαὶ πάσης 
mapaioxiuf; xii ἵππων βασιλικῶν xal ἐφεστρίδων 


'πολυτίμων παρ᾽ ἐλπίδα χύριοι γεγόνατι, καὶ ν'χην 


μεγάλην χωρὶς πολέμου ἐχέρδησαν. Ὃ ók βασιλεὺς 
ἐν τῷ πγλιχνίῳ ἐχείνῳ προσμεας ἡμέρας τρεῖς, 
μἱτχλύπης μεγάλη: xal δαχρύων ἀπαρχιυθήτων 
τὴν τῶν Ῥωμαίων δυστυχίαν ᾿χλαίων ἐπὶ τὴν Κων- 
σταυντίνου ἐπανέττρεψε. 38 Καὶ ὁ ἀμηρᾶς μετ᾽ ὁλὶ- 
γας ἡμέρας ἐγκρατὴς τῆς πόλεως ἐγένετο Νιχαίας. 

η΄. Τοῦ δὲ φθινοπώρου ἱσταϊμένον συλλεξάμενος 
ὅσαι ἂν ἦταν τριήύρεις Ῥωμαίοις, χατὰ Μαρτίνου 


strenue pugnarunt, ut. Turc:e jam  iuclinarentur 
prope οἱ aineras percelleretur timore. Sed dirempto 
przlio propter ingruentis noctis tenebras, cum im- 


perator, levi sagitta in pede vulneratus, Philocrc- 


n^n, oppidulum in proximo situm, curandi vulne- 
ris causa intrare vellet, nescio quo modo fectum est, 
ut errore militum, ejus rei causam ignorautium, 
fama exiret, perterritum imperatorem fuga salutem 
querere. ltaque cuncti. nullo ordine et magna con- 
tentione, ἃ nemine pressi, ad fugam incumbuni, 
in fuga propter tenebras invicem conculcantur, et 
non pauci l»eduntur graviter : pars in fossas oppidi 
confuse se przcipitant : alii ad littus delati scaphas 


D inveniun:, quibuscum nimia multitudine gravaüs 


multi summerguntur. Speculatores Orcfianis, equi- 
tes eirciter trecenti, animadversa eorum tumultua- 
ria fuga et perturbatione, clamore duntaxat eos in- 
secuti, taberneculo-imperatoris cum omni apparalu, 
equis ejus et pretiosis vestimentis preter spem po- 
tuntur et prclaram reporiant victoriam citra pu- 
guam. Imperator in oppidulo illo tres dies comumo- 
ratus, atque cum ingenti incerore lacrymisque as- 
siduis Romauorum conquestus fortunam, Cpolim 
revertit. Ameras paucis diebus post Niczeam in po- 
tes atem suain redegit. 

8. Autumno ineunte, collectis quotquot erant tríro- 
wibus Romanorum, contra Martinum quemdam, 

;uii procur»torem, profectus, iusulam nullo labore 


* 


61 


GEORGII PHRAN;ZE 


P d 


658 


τινὸς τοῦ τὴν Χίον! ἐπιτροπεύοντος τὸν πλοῦν ποιησά- A Οὗτος δὲ ὁ βασιλεὺς Ex τῇς δεσποίνης Εἰρήνη; τῆς 


μενος: τὴν τε νῆσον χατέσχε σὺν οὐδενὶ χόπῳ xol 
πόνῳ, καὶ αὐτὸν τὸν Μαρτῖνον χειρωσάμενος δετμώ- 
τὴν παρέπειαψεν τοῖς βυζαντίοις, Εἶτα χατὰ τῶν 
Φωχαίων Λατίνων πλεύσας ὑποτελεῖς τῆς βασιλείας 
αὑτοῦ ἐποίησε * χαὶ ἐνέχυρον τοὺς αὐτῶν νἱοὺς τῷ 
βασιλεῖ ἔδωσαν. 

: Ἐπὶ τῆς βατιλεία: 10:0: τοῦ αὑτοχράτορο: καὶ fj 
Νιχομήλεια τῶ". Βιθυνῶν ἀγτρήπολις ξάγὼ ὁπὸ τοῦ 
ὍὌρχάνου, τῷ πολλῷ λιμῷ χαταπονηθεῖσα. ὋὉ δὲ 
βασιλεὺς στρατεύει χατὰ τῶ, ᾿Αχαρνῶν xal Αἰτω- 


λὼν καὶ Ἠπειρίων χαὶ Ἰλλυρίων καὶ αὐτοὺς ἐδού- - 


λωσε, x2l τινα φρούρια ἀπὸ τῶν Βουλγάρων ἔλαβεν. 

Ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ἐγεννέθη ἐν τῇ πόλει τοῦ 
Κωυσταντένου παιδίον συλφυὲ: μὲν ἀπὸ ποδῶν ἄ ρις 
ὀμφαλοῦ, τὰ δ᾽ ἑξῆ; διαιρούμενον, ὥμους καὶ στέρνα 
xai ῥάχιν, xai δύο μὲν ἔχουσα χεφαλὰς, χεῖρας δὲ 
τέσσαρας * χαὶ μετ᾽ ὀλίγας ἡμέρα: ἐξεπεπνεύχει. 

49 Ἐν τῷ χαιρῷ ἐχείνῳ ἦλθεν ἐχ τῆς Ἰταλίας 
εἰ: Κωνσταντινούπολιν μοναχός τις Kala625; τοῦνο- 
μα Βαρλαὰμ, 0; μέγας καὶ πολὺς ἐδόχει εἶνχι ἐν τῷ 
λέγειν xai διαλέγεσθαι περὶ ὧν οἱ Λατῖνοι xatvoto- 
μοῦσι, καὶ τὸ φῶς τὸ ἐν τῷ θαδηρίῳ λέγων εἶναι 
χτιστόν * ὅθεν καὶ εἰς διάλεξιν πάντα- ἐχάλχει. Καὶ 
ὁ βατιλεὺς προστάξας τὸν ἅγιον Γρηγόριον τὸν Πα- 
λημᾶν, τὸν τότε τὸν τῆς Θεσσαλονίχη: θρόνον περιέ- 
πουτα, ἵνα μετὰ τοῦ Καλαδροῦ διαλεχθείη, xal πολ- 
λὰς διαλέξεις ἀναμέσον αὐτῶν ποιήσαντες, τὰς 
θανολογίας xai φληναφίας τοῦ Καλαδροῦ Βαχρλαὰμ 
ὡς ἰστὸν ἀράχνης ὁ Παλαμᾶ; ἐξετίναξε. Kol τοῦ 
Χρυσολωρᾷ Ἰωάννου τὰ ὅμοιχ δοξάξοντος, xai δεινοῦ 
ἐν τῷ λέγειν χαὶ διαλέγεσθαι χαὶ αὐτοῦ ὄντος, xal 
εὖτος τὰ ὅμοια ἔπαθεν. 


occapavit, ipsumque Martinum captumn vinculís 
Uyzantium misit, Deinde Phocmenses Lauuófcláese 
adortus, obsidum toco eeruim filiis. aeceptis, vecti- 
g iles fecit, 

Lunperante Áundronico etiam. Nicomedia, Bithyniz 
eaput, jutolerabili fame vexata, Orchani cessit. Con- 


tra imperator in Acarnanas, /Etolon, Epirotas, llly- : 


riosqu- duxit s'bique eas gentes subjecit, ac castella 
q4iedam eripuit Bulgaris. 

Per id tempus. Cpoli homo natus est ab imis pe- 

ει dibus a4 umbilieum concretus, inde discretus circa 
lumeros, pectus et spinam dorsi, przd'tus duobus 
capitibus e! inanihus quatuor. Obiit intra dies paucos. 
E »lem tempore ex [talia €polim monsehns. qui- 
dam Calaber, Barlamus nomine, veuit, qui in lis, 
quie Latini novarunt, explicandis defendendisque 
exercitatus el eximius. esse sibi videbatur, atque 
lumen illud Thboris montis creatum. esse dicebat. 
Qui cum omnes a4 disputandum provocaret, impe- 
ratorid ucgotium venerabili Gregorio Pal:mz, Thes- 
salonicensem ecclesiam tum. moderauti, dedit. Cu: 


- . diu disputassent, captinsas Calabri nugas. P.lamas 


lat arancirum telas discussit. Joanni Chrysolora, 
em sentienti et dicendi ac. disputandi similiter 
io, idet accidit. 


Tt-. 


ἐξ ᾿Αλαμάνων ἅπαις ὧν, ἀποθχνούσης δὲ αὐτῇ; δεν - 
τέραν γυναῖχα ἔλχδεν, Ανναν τοὔνομα, μεθ᾽ ἧς 
ἐγέννησε θυγατέριτς δύο, ὧν τὴν μὲν προτότοχον τῷ 
ul τοῦ τῶν Μυσῶν ἀρχηγοῦ εἰς γυναῖχα ἔδωχε, 
καὶ Εἰρήνη μεγάλη ἀναμεταξὺ Μυσῶν καὶ Ῥω- 
μαίων γέγονε, τὴν δὲ ἑτέραν ὕστερον ὁ ἀμηρᾶς "Oo- 
χάνη;: εἰς γυναῖχα ἔλαόδεν. Εἶτα ἐγεννήθη τῷ βασιλεῖ 
ἄῤῥεν Ἰωάννης. Ἔν δὲ τῷ καιρῷ τῆς τελευτῆς αἢ- 
τοῦ τὸν βατιλέα Ἰωάννη" τὸν υἱὸν αὑτοῦ θειυρῶν ἐν 
νεαρὰ τῇ ἡλικίᾳ ὄντα χαὶ μὴ τὴν βασιλείαν διοικεῖν 
εἶναι ἐπιτήδειον, εἴασεν ἐπίτροπον 4.90 αὐτοῦ τὸν 
μέγαν δομέστιχον Ἰωάυγην τὸν Καντανουζηνὴν καὶ 
οἰχονόμον τῆς βχσιλεέχς αὐτὸν ἐποίησεν, ὃς xa mà 
δυνάμενος ἦν τότε ἐγγὺς τοῦ βασιλέως, ἄχρι: χαιροῦ 


B ἡλικίας τοῦ υἱοῦ αὑτοῦ Ἰωόννου, καὶ τῇ θυγατοὶ 


αὐτοῦ προστάξας συζευχθῆναι τὸν παῖδα. Ὑπῆοχς: 
δὲ οὗτος ὁ βασιλεὺς χαρίεις τῷ. εἴδει xal τῇ γνώμῃ 
φιλάνθρωπ᾽ς, τῷ ἤθει ἱλαρὸς, συμ xao τοῖ: πᾶσιν. 
Ἐμίσει περὶ αὑτὸν πλῆθος ἀνθρώπων ὁρᾷγ, ἣγάτα 
δὲ πλεῖστα τὰ χυνήγια * 60) χαὶ ἔτφεφε χύνας πλέον 
τῶν χιλέων xal τετραχησίων, ὄρνεα δὲ ἢτοι ἱέραχα- 
πλέον τῶν χιλίων, xal τοὺς αὐτὰ ἐπιμελου λένους 
ἐγγὺς τοσούτους εἶχεν. Ἐτεθνήχει δὲ χατὰ τὸ coy 
ἕτος - ὁ δὲ τῆς Qo; αὐτοῦ ἅπας χρόνος πέντε xa 
κεασσχράχοντα ἔτη ἐτύγχανεν, ἐξ ὧν ἐδαπίλευπεν ἔτη 
εἴχοσι. 

θ΄͵, Ἴδη δὲ ἀποθανόντος 102 βασιλέως ὁ ανταχουζη- 
νὸς τὴν βασιλείαν xaX πᾶσαν τὴν διοίχησιν χαὶ ἐξου - 
σίαν ἀναζωσάμενος εὐθὺς βασιλεύει xal βασιλεὺς ἀντ» 
γορεύθη, χαὶ τὴν γυναῖχα αὑτοῦ δέσποιναν ἔστεψ:, 
χαὶ τῷ πρώτῳ υἱῷ αὑτοῦ ἐρυθροῦ πεδίλου μετέ- 
δωχε. τὸν δὲ ἕτερον δεσπότην ἐν τῇ Σπάρτῃ ἐποίησε, 


Andronicus, ex lreue Alemanna nullis susceptus 
liberis; post'ejus morjem aliam Axorem duxit, An- 
nam nomine, ex qua filias duas proereavit, quarem 
majorem filio priucipis Mysorum nuptum dedit, vnde 
firma pax inter Mysos et Romanos coaguienta!ta 
est, alteram postea Orchanes ameras ín matrimo- 
nium accepil. Deinde fius imperatori matus est, 
Joanues quem cum sub exitum vite adhuc impa- 
berem nec adwinistrauda rei publicae parem esse vi- 
deret, Joannem Cantacuzenumn, magnum domesu- 


D cum, cujus magna tum apud imperatorem auctoritas 


erat, ei tutorem reliquit et imperii designavit 3d- 


^ninistratorem, donec Joaunes filius justam aetatem 


attigisset, ejusdemque filiam jussit adolescenti jungi 
inatrimonio. Erat Androuicus ore sifavi, ingenio mi- 
ii, blandis moribus, auimo erga omnes misericori. 
Oderat. hominum stipantium turbam 3 venationis 
amantissimus erat. Qua de causa alebat canes am- 


| plius mille et quadringentos, aves sive aecipitres su- 


pra wille ; quos quicurarent, propemodum  toiidem 


 numerabantur, Obiit anno 6849 ; vixit anuos quin- 


que et quadraginta, e quibus viginti aunos imperavit. 

9. Mortuo Androuico, Cantueuzenus, rerum. om- 
nium summa potestate et administratione regui auc- 
Uis, stalim imperium capessit imperatorque procia- 


66) 


CHi&ONICON MAJUS.' — LIB. 1 


670 


βυυλόμενο; z 122) ἐξουσέχν x:Y ἀρχὴν 0»' 8} Eao- A χανῃ. Kat αὐτὸς μετὰ λαρᾶς τὴν αἴτησιν δεξάμενο:» 


τῷ καὶ τοῖς υἱοῖς αὑτοῦ χληροποιῆσαι. Περὶ δὲ τοῦ 
βασιλέως Ἰωάννου χαὶ γαμδροῦ αὐτοῦ οὐχέτι αὑτῷ 
ἔμελεν. ᾿Ανδρυνθ: zv; οὖν τῇ ἡλιχίᾳ ὁ Ἰωάννης ἀπήτει 
τὴν βασιλείαν λαθεῖν ὡς γνήσιο; διάδοχος χαὶ χλη- 
ρονόμος ἐχ τῶν τοῦ πενθεροῦ χειρῶν. Ἐχεῖνο; δὲ 
οὐχ ἐθδούλετο, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ χαὶ τοῖς υἱοῖς αὑτοῦ θέλων 
χλῆρον ποιῆσαι. Καὶ πολλαὶ μάχαι xal πόλεμοι ἑ - 
φύλιοι ἀναμεταξὺ τῶν φοιούτων διαφορῶν ἐγένοντο 
χαὶ χάχωτις χαὶ φθορὰ μεγάλη xai οὐαὶ xal x»av0- 
μοὶ εἰ: τὸ ὑπήχοον τὸ ταλάΐπωρον. Καὶ ὁ ὉὈρχάνης 
τότε ἀδείας χχὶ εὐ“αἱρία; δραξάμενος τὰ ἐναπομεί- 
νχυτα ὑποτελῇ Ῥωμαίοις ἐν τῇ Βιθυνίᾳ ὑφ᾽ ἑαυτὸν 
ἐποιήσατο, xat αὖθις ἐν τῇ Θράχῃ πρὸς τὴν Χεῤῥο- 
νείαν περάσας πολίχνιά τινα χαὶ φρούρια ἔἕλα-. 


Ka τινὲς μὲν τῶν ἐνδέξων χαὶ εὐγενῶν καὶ τοῦ δὴ B διεδέξατο, στρατὸν οἰχονομήσας Éx τε τῆς 


poo τὸν Παλαιολόγον ὡ; δι:άδογον γνήσιον xai χληρο- 
vóuov τῆς ἀρχῆς βασιλέα ἤθελον, βοηθοῦντες καὶ 
Gu 07,0vtE ; αὐτῷ * τινὲ; δὲ πάλιν τὰ ἐναντία φρο- 
νοῦντες ἔλεγον τὰ ὅσα ὁ Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺ; ὁ προ- 
πάππος αὑτοῦ ἐποίησε τῷ Ἰωάννῃ τῷ Λασχάρει, 
τυφλώσας αὑτὸν καὶ τὴν βασιλείαν λαδὼν χαὶ αὑτὸς 
ὁ ἔχγονο: αὑτοῦ τὰ νῦν ὑπὸ ἑτέρων ἀνταποδίδοται " 
x3 τῷ βέτρῳ ᾧ ἐμέτρησαν οἱ πρὸ αὐτοῦ xal τὴν 
βυσιλείαν ἔλαύον, καὶ οὗτος τὰ νῦν ἀντιμετρηθήσε: 
ται. Καὶ ὁ Παλαιολόγο; ἀποοηθεὶς καὶ εἰς ἀπύγνω- 
σιν ἐλθὼν, xal οὐχ ἔχων τι ᾧ,8 ἕτερον πρᾶξχι, mp 
τὸν Τούρχων ἁμηρᾶν Ὀρχάνην Óubpausv βοήθειαν 
αἱτῶν, ἵνα τῆς βασιλεία; τῆς πατρικῆς ἐγχρατὴς γένη 
12:, xa* τὴ ἀδ:λφὴν αὐτοῦ εἰς γυνχΐχα δῶσαι τῷ oec 


matur, ac conjugem ut dominam coronatet fllio natu 
maximo calceos purpureos impertit, minorem de- 
spotatu Spartz declarat, omne Íinperium potesta- 
teinque sihi et filiis suis comparare nisus. Impera- 
torem Joannem, generum,. nihil earat.. Hic cum 
adultas imperium ut haeres germanus et legitimus 
e manibus soceri recipere cuperet, recusabat ille, 
sibi ac filiis possessionem ejus tueri studens. 
Mula. certamina. ac bella domestica ex his dis- 
sidiis orta suit, unde magna calawitgs, perBicies, 
lamenta. fletusque in. miseros cives redundarunt. 
Orchanes, tum facultatem nactus οἱ occasionem, qua 
Komanis adbuc in Bithynia tributaria erant, in po- 
testatem suam redegit, ac rursus in Chersonesuumn 
Thraci:e trajectus, oppida nonnulla et castella expu- 
guavit. Caeterum. e proceribus optiimatibusque ac 
plebe alii Pal:eologum, ut successorem et. hzeredein 
iinperii legitimuiin, imperatorem esse volebant eum- 
que adjuvabaut sustentabantque, alii, qui contraria 
sentirent, dictitabaut, qu:e imperator Michael, illius 
abavus, inJoannem Lascari.u fecisset, cum eum ocu- 
l;s cum imperio privaret, eorum nunc poeuas abne- 
potem ejus aliis luere ; et qua mensura majores ejus 
aliis mevsi fuisseut eripuissentque imperium, ea- 
dem illi wuunc meti-ndum esse. Palaologus, consi- 
lii inops et rebus suis diffisus, cumaliud quod face- 
ret non haberet, ad Orchanem Turcarum ameram 
couf 'git, eiusque opem ad pateruuim regnum vindi- 


xai μάλιττα δ'ἃ τὴν συγγέμειαν, χαὶ τὰ φρούρια ἃ ἐν 
τῇ Θράχῃ διερχόμενος Ἦτοι περάτας ἔλαθεν αὖθις 
τῷ βασιλεῖ ᾿Ιωάννῃ τῷ ἑαυτοῦ γυναικαδέλφῳ Eyapí- 
σατο. Καὶ τὰ πρὸς χρείαν δοὺς αὐτῷ otav. ἐδούλετο, 
γαὶ ἐν τῇ πόλει περάτας τὸν Κανταχουζηνὸν xal 
πενθερὺν αὐτοῦ Ex τῆς βατιλείας ἐξέωσε xa: ἐγχρα- 
τὴ: πάσης πατριχῆς ἀρχῆς ἐγένετς Ὧ δὲ Καντα- 
χηυζτνὸς ὡς φυγὰς ἐν τῇ Σιρθίᾳ πρὸ; τὸν vap6phv 
αὐτοῦ τὸν ταύτης χρατοῦντα ἐλθὼν τὰς διατριθὰς 
ἐποιεῖτο, ἡσυχάζων διὰ τὸν φόδο,» τοῦ "Opyávou* 
χαὶ ἐξήτει πάντοτε καιρὸν ἐπιτήδειον, ἵνα, εἰ 6ovs- 
τὸν, πάλιν δοχιμάσας τὴν βασιλείαν ὑφ᾽ ἑαυτὸν 
ποιῆσαι ἐλθεῖν. "Axoógag δὲ τὸν τοῦ Ὀρχάνου 0&và- 
τὸν, xal πῶς ὁ υἱὸς αὐτοῦ ᾿Αμουράτης τὴν ἀρχὴν 
Σερδία:; 
χχὶ τῆς Βουλγαρίας, ἵνα πάλιν χατὰ τοῦ YapÓpon 
καὶ βασιλέως 'loávvou ἔλθῃ. Ὁ 7$ βασιλεὺς Ἰωάν- 
vt; ταῦτα μαθὼν ἔστειλε πρέσδυν πηὸς τὸν πενθερὸν 
μετ᾽ ἐπιστολῆς πειρεχούσης οὕτως" * 

“. ε Ἐγὼ μὲν πολλάχις χατὰ νοῦν συλλογιζόμενος 
ἐθαύμχσα πῶς ἡ συνείδησις χαὶ ἡ διάχριτις χαὶ τὸ 
γῖρας οὐκ 49 ἡλέγχησεν, ἵνα χαὶ τὰ νῦν ἐνθυμη- 
02; τὸν θάνατον xal τὴν χρίσιν τοῦ ἀπροσωπολή- 
πτου ἐχείνου χριτοῦ, ἐν f] μέλλομεν πάντε; γυμνοὶ 
καὶ τετραχηλισμένοι παρίστασθαι, xal χατὰ τὰς 
ποάξιις καὶ ἔργα αὐτοῦ ἔχαστος τὴν ἀντάμειψιν 
λέψεται, "Ἔδει γάρ σε ὡς συνετὸν χαὶ πραχτιχὸν καὶ 
τὰς Γραφὰς χαλῶς εἰδότα χαὶ εἰς πάντο. ἐπιτήδειον, 
ὡς σὺ λέγεις χαὶ μεγαλαυχεῖς xai ἐπαΐρεσαι, ἵν 


candum implorat, sorore illi in matrimonium oblata, 
Orchanes, eam conJitionem, propter affinitatem ma- 
xime, cupide amplexus, castella, que in. Thracfam 
trejectus oecupaverat , imperatori Joanni, fratri 
uxoris, donavit. Deinde Joonnes, instructus ab 
eodem rebus omaibus , quibus cgeret, et Cpoliim 
adortus, Cantacuzenam socerum imperio deturbavit 
et paternum regoum recuperavit. Cantacuzenvs fu - 
ga se in Serviam ad generum, ejus regionis princi- 
pem, recepit, ibique quiete agebat, metueus sibi ab 
Orchane, atque tempus exspectabat opportunum, 
quo, si posset, efficeret, ut in manus $uas imperium 
rediret. Itaque aullito, Orchanem obisse filiumque 


p tjus Amuratem suscepiase imperium, e Servis et 


Bulgaris exercituin parat, adversus Joannem gene- 
rum profecturus. Imperator, re comperta, legatum 
ad socerum eum epistola inisit in hunc sensum con- 
scripta : 

10. « Szpenumero cogitanti mili mirum visum 
est, quomodo conscientia, prudentia et senectus te 
non admonuerint, ut tandem de morte tua cogita- 
tionem susciperes, et judicis illins, qui nullius ho- 
minis respicit personam, perpenderes judicium, in 
quo omnes nudi et manifesti. sistemur, et suorum 
quisque facinorum et operum accipiet mercedem. 
Oportebat eni te, hominein, ut (t. quidem gloriari 
soles, cordatum et rerum usu tritum ei in sacris 
litteris apnrime versatum et ad omnia. hibilem at- 


nm 


- GEORGE( PiIRANTZ E 


€; 2:500 του € 
bao2 αἰτιῖς, xal τί τὸ σὺν Bixawvy voutpo; xa! xa- 
vovtx oz Xatài τάξιν 'Popalov xai suvíf:táv ἐστ’, 
χαὶ οὐχ ἠυχέστθης ἕως τοῦ vU) τὰ τοσαῦτα σχάνδ᾽λλ 
xii 2035240); ἐμφυλίου; πολέμους xxi φόνους καὶ 
στχτοχυτίας vai ἀυδραποδισμοὺς τῶν ὁμοφύ)ων 
x3: Χοιστιανῶν ἡ κῶν ἀδελφῶν καὶ τοσχύτην φθορὰν 
εἰ; πᾶν τ᾿ ὑπήχοον, Ἕατον διὰ τοὺς οἰχτιρμοὺς τοῦ 
παναγάθου 0:00 tva ἄνεσιν λάδωσι χαὶ ἀνάπαυσίν 
μ'χρὰν τῶν χαγῶν χαὶ δεινῶν ol τα πεῖνοὶ χαὶ ἔλεει- 
vo! χαὶ δυστυχεῖς Χριστιχνοΐ, Ἐν μὲν τῇ "Aoía, 
ὡς οἷδης, τὸ μέτιττου χαχλὺ vx 0ro'ov à τοῦ Ὁ 6- 
μάνο γυνὴ τοὺς πάντας Duüitp: χαὶ ἀπώλεσε 
χαὶ ἧφά τσε΄ χαὶ ἄμφω, τούς τε φυγόντας ἐχ τῶν 
ἐχεῖθεν χειμώνων γαὶ συ φορῶν χαὶ τοὺς ἐναπομεῖ- 
ναντας ἐνταῦθα, ἀφήσωμεν ἴνα ἀνανυχὴν λάδωτι. 
Καὶ ἐὰν περὶ τῶν ἐθνῶν τῶν μὴ νόμον ἐχόντων ὁ 
θεῖο: 32518 πιραχαλῶν φεσὶν ἵνα διασχορπισθῶσι 
τὰ τοὺ; πολέμους θέλοντα, wow fA, μᾶλγον κρῖ" κα 
ἔτεμεν ἡμεῖς, o0; ὁ Χριττὸ; χαὶ Θεὸ; ἑλῶν δι᾽ 
ἄφατον αὐτοῦ εὐσπλαγχνίαν τῷ οἰχείῳ αἴλατι ἔξη - 

Y 9013s, χαὶ νόον xav vxo ς ἐ αρίτατο ἡ ἵν, τὴν 
τε τε εἰ ρῆντν χοὶ ἀγάπην ἐνομ'θέτη σε σημεῖον ποτοῦ 

x"i χεφάλαιον τοῖς αὗτοῦ μαήητοϊς θέλων εἶναι 
ἔγησεν" οἷδας γχὰο καλῶς xat τοῦτο, x3. τοῖς πᾶσι 
φινερόν ἐστι, Καὶ ὁ tub; ἀείμνηστο: πατ :50 χαὶ 
βατιλεὺς: iw μιχρηῦ Puta τε εἰς μέγα ἀξίω 1a. χαὶ 
ὀφφίχιον ἀνεδίθχτε, xal £o; χαὶ βασιλεία; ὀνόματος 
τῷ ἢχνάτῳ αὐτοῦ ἐξίωτέ σε. Ἐνθυμέθητι καλῶς 
tn» ἀγάπην xii πνευματιχὴν διάθεσιν ἣν εἶχε πρὸς (c 
σό. Καὶ ἐμὲ τὸν ταλλίπωρον xai δυττυχῇ εἰς χεῖ- 


que idoneus, tim longinquo tempore intellexisse, 
quid illul essct, quad a me peteres, quidve legibyss 
inore el institutis [Vo nanorum tibi convcuiret, qui 
ne nunc quidem tantas turbas ac pugiuas. czedesque 
civiles εἴ servitutes popularium οἱ Christianorum 
fratrum, summas denique subjectorum omninm mi- 
$ciias excitare cessas, Per. misericordiam Dei clc- 
taevlissimi te obsecro, ut huiniles, miseros οἱ infe- 
lees Christinnos a malis et infortuniis. aliquantum 
respirsre et quiescere patiaris. In Asia quidem, ul 
posti, detestabilis ista pestia e! bellua, Otlinanica 
geus, onines pessumdedit, pesdi:it, delevit. Utros- 
euo, um qui effügerunt illas calamitatum. teupe- 
states, Lui qui hie remanserunt, sinamis, quaeso, 
aa3imam recipere. Qvodsi de gentibus, quis lege ca- 
reut, sanetus David, ut dissipenfur, qu:e bella ex- 
beat, precatur : quanto rigidius ju.lic:um nos ma- 
uet, quos Cbristus, Deus noster, infinita commotus 
misericordia, sanguine suo rede. vit, et lege uianda- 
tisque donavit, quibus pacem caritatemque motuain 
i nperat αὐ summum ἂν priecipium . discipulorum 
suorum insigne? Hoc. nec. te. fugit , nec ignotum 
est cuiquam, Aceedit, quo l pater. meus imperator, 
penpetua col. ndus memoria, ex obscuro te δι] magei 
muneris amplitudiaem evexit, adeoque imperatorii 
.gaminis claritate morti jam vicinus te henestavit. 
Benmiui ceo ΤΙ gie fuerit erga te animo et aio 


6.9 


fn τοσιῦτον xato V τί δ) εἴη ὃ map! A ράς cou παρέδωχε, xaX τὴν συγγένειαν προστάξας, 


ὥστε χυὶ ἐν ὑστέραις ὥραις τῆς ζωῆς αὐτοῦ ὀνὰ 
ἡμῶν χαὶ ὑμῶν γενήσηται, ὥρισε" xal τὴν πᾶταν 
ἐξο)τίαν τοῦ διοιχεῖν χαὶ ποιμαίνειν ἐμέ τε χαὶ τὴν 
βασιλείν Ῥωμαίων εἰ; χεῖράς σου ἐνεμπέστευσε. 
Σὺ ὃδὲ οὐχ ὡς ποιμὴν ἀληθινὸς εἰς ἅπαντα ἐποίησας 
xai οὐ παΐεσαι ποιεῖν, ἀλλ᾽ ὡς ἄντιχρυς λύχος χοὶ 
)ηστὴς xal χλέπτης ᾿ xài χατὰ πᾶσαν &váyxmv. εἰ 
δυνατὺν, θέλεις χαὶ βούλεσαι ἵνα ἐμὲ τὸν xAT, pov pav 
τῆς ἀρχῆς xal διάδοχο» xai τεστάρων βασιλέων 
ἀπόγονον τῆς βχτιλείας γυμνώσῃς xai ἰδιωτε΄ σῆς 

x σὲ τὰν ἰδιώτην ὄντα βατιλέα ποιήσῃς. Ἐγὼ δὲ 
τί ὁμάχῳ δυνάμει τὴ» ALB ἀδιχέλν fjv ἐποίησα: εἰς 
lub καὶ ποιεῖς, xal ob τὴν τὰ πάντα σχάνδαλι 

ποιοῦντα χαὶ ἀογὴὲν τούτων ὅὅτα ἀνατίθημι" χαὶ τὸ 


lU εὐθὲς ἐνώπιον Κυρίου γενήσεται. » 


ta^, Λαδὼν δὲ τὴν ἐπιστολὴν ὁ Κανταχουζηνὸ; 
x2! τὰ γεγραμμένα ἰδὼν τὴν συνεΐδη τιν οὐχ ἔχά - 
φῆη χαὶ τὴν χαρδίαν οὐχ ἐμαλά θη. ἀλλὰ τὴν παρα- 
σχευὴν χαὶ τὸ ἔργον τοῦ πολέμου πάντοτε ftolpa- 
ζεν, ἐλπίζων ἵνα χσὶ βοήθειαν ἔξῃ παρὰ τοῦ ἀμηρᾶ, 
Ὁ δὲ βασιλεὺς Ἰωάννης ὡ; εἶδε xal ἤχουσε tb 


. στρατὸν τοῦ Κανταχουζηνοῦ χα! πενθεροῦ ἐρχόμε- 


νον χαὶ ἑτοιματόμενον χαὶ μὴ ἔχιυν ἀντια-ῖπι 
mph; τὸ) ἀμηρᾶν ἈἈμουράτην ἐπρεσδεύσατο, im 
ἕλῆῃ χαὶ avo pa (doy αὐτῷ. Ὁ δὲ ἀμηρᾶς δεινὸς ὧν 
xal τὰ; ἐννοίας ἑαυτοῦ ὑποχεχρυμμένας δολίως 
ἔζων, μετὰ χαρᾶ; δεξζφά κενος τὴν πρεαδείαν xi 
δώδεκα χιλιάδας στρατὸν στεῦας ἔμπροσθεν εἰς 
βοῤθειαν τῷ βασιλεῖ Ἰωάννῃ, εἶτα χαὶ αὐτὸς μετὰ 
C nifou; στρατοῦ περάπας ix τῆς ᾿Αδύδου ἦλθεν ἐν 


re, quomodo amiseru:m me et. infelicem in. manus 
tuas tradiderit a1que affinitate nos etjam post ifsius 
obitu eonjunctos esse voluerit,et omne tum imperii, 
tum niei. regendi eustódleudiqué arbitrhing cibi uui 
coumiiserit, At tu non verum omuium enstodem, sel 
jupum et furem et latrouem te pra'buisti nec falem 
te priebendi modum facis, aut quidquam przeter ii-- 
tis, quo, si possis, me, regni hisredem atque succes- 
sorem et quatuor imperatorum prcgeniem, imperio 
exutum, ad privatam vitam detrudaa , teex priva:0 
facias imperatorem, Ego. vero injuriam, quam mi^ 

ct aute. intulisti et infers etiam nur e, teque ipsia, 


p omuium turbarum auctorem, divinae potentiz eun - 


aii:to, et quod Deo placitum est flat. » 
1. Accoptis perleetisque his litteris, Cantacu- 
zcuus, nulla religione tactus, nihil mutavit meuten, 


"srd bellum adornare  coutinenter pergebat, etiam 


ameram oper sibi laturum esse confisus. Imperator 
Joannes, cum cxercitum Cautacuzeni soceri instru- 
ctum esse et adversus se proficisei cognovisset, 
pee copias haberet, quibus illis resisteret, ad Amu- 
raté ameram misit, qui, ut se adjuvaret, eum 
invitarent, 15, ut erat liomo versutus et callide oc- 
cultal'at animi consilia, legationem cupide et ]ztus 
exeepit, ac. duodecim millibus ad subsidium Jo- 
anui ferendum przmissis, ipse deinde cum tnagno 
exercitu Abydo ἴῃ Thraciam trajecit, spevie, ul 


61) 


CHRONICON MAJUS, -- 110 


[. YE" 


τῇ θράκῃ, κατὰ τὸ φαινόμ:νον μὲν ἵνα τὸν βασιλέα  μέρο: Ex τῆ: Mazsoosfa, vx: Πουλγαρίτς καὶ Ezo- 


βοηθήτῃ, ὑπεχεχρυμμένως δὲ (va, ἐὰν τὸν χαιρὴν 


εὕρῃ ἐπιτήδειον xal αὐτῷ ἀρέσχοντα, ὃ xal ἐγένετο, 
τόπους χαὶ χώρας ἑαυτῷ περιποιήσηται ἐν τῇ E5- 
pur καὶ τὴν ἀρχὴν αὑτοῦ αὐξήσῃ. Ὁ δὲ Καντα- 
χυυζηνὸς μετὰ τῶν Σέρθων xaX τῶν Βηυλγάρων ἐλ)- 
θὼν κατὰ τοῦ Παλαιολόγου, χαὶ εἰδὼς τὸν AG ἀμη- 
ρᾶν ὅτι διπλῶς διέχειτο, χαὶ οὐδὲν χατορθώσας τὰ 
πάντα χαταλ' πὼν μοναχὴς ἐγένετο χαὶ ἀντὶ "Iodv- 
vou Ἰωάσαφ ὠνομάσθη, χρατῆσας τὴν βασιλείαν, ἕως 
οὗ καὶ ἐξώσθη ὑπὸ τοῦ γαμδροῦ πολεμῶν, ἔτη EG 
xai μῆνας Ézzà. Ὁ δὲ ᾿Αμουράτης τὸν καιρὸν εὖ- 
pi» ἐπιτήδειον, καὶ ἐν τῇ Θράχῃ εὑρισκόμενος Exo:- 
μος xal παρεσχευασμένος μετὰ τοσούτου στρατοῦ 
χαλῶς, χαὶ τὰ τῶν Ῥωμαίων βλέπων εἰς ἄχρον 
τεταπεινωμένα δὰ τοὺς ἐμφυλίου; πολέμου; χαὶ 
αυγχύσεις, xal οὐκ εἶχον ἀντιστῆναι vat; δυνάμεσιν 
aó-e0. Τότε δὴ πρῶτον ἔν τῇ Εὐρώπῃ τὸ τῶν Ὁτθ- 
μανλίδων γένος αὐθένταις χεῖρα ἐν τῇ Θράχῃ ἔδα- 
λον, καὶ τὴν Καλλιυύπολιν ἔλαδΞ χαὶ ἑτέρους οὐχ ὀλέ- 
γους τόπους χαὶ χώρας καὶ φρούρια ἔχ τε τῆς τῶν 'Po- 
μαΐων ἀρχῆς xaX Ex τῶν ἑτέρων αὐθεντῶν Χριστια- 
νῶ), καθὼς ἐν ὀλίγῳ ἐν τῇ τῆς ζωῆς αὐτοῦ διηγή- 
σει ἐηθήσετιι. Ἦσαν γὰρ περάσαντες, ὡς προέφη- 
μεν, καὶ ἐν ἑτέροις χαιροῖς οἱ Τοῦρχοι ἐν τῇ Εὐρώπῃ 
εἰς τὴν Χεῤῥόνησον τῆς Θράχης, ἀλλ᾽ οὐχ ἐδυνήθη- 
σαν σεἶῆναι οὔτε χυριεῦσαι τοσούτους τόπους καὶ 
φρούρια καὶ πόλεις ὡς τὰ νῦν, διότι πολλάκις μὲν 
νόμῳ πολέμου ἐδιώχθησαν, πολλάχις ὡς λῃσταὶ 


Β 


περάσαντες πάλιν ἔφυγον. Λοιπὸν ὁ ᾿λμουράτης xal C 


τῆς 'Λδριανου πόλεως ἐγχρατὴς γενόμενος καὶ πολὺ 


imperatorem adjavaret, revera, ut, si faveret oceca- 
οἷο, quemadmodum favit, oppidis εἰ regionibus iu 
Europa acquirendis regni sui fines prolataret. Cau- 
lacuzenos eum Serviis δὸ Bulgárlá contra Palzo- 
lozum profectus, cum amer dolum animavertis- 
sct ncc quidquam elffecisset, fortune sue. diflisus, 
monachum induit ac pro Joanne Joasaphi nomen 
alscivit, rerum potitus, donec a genero bello de- 
victus et regno exutus est, annos sex el menses sep - 
tem. Jam. cum Amurates, occasionem opporlunaiun 
nactus, tauto cum exercitu in Thracia paratus instru- 
c'üsque adesset, et res Romanas propter turbas. et 
bela civilia summopere afflictas esse videret, opibus 
ejus. non jam poterat resisti ; ac. tum primum in 
5"opa Oihmanidarum genus in Tracie princip^s 
impetum fecit, atque Amurates Calliopolim cepit 
aliaque non. pauca. loca, oppida et castella. 1um 
Romanorum, tum aliorum Christianorum principum, 
Sicuti mox in vita ejus exponenius. Etenim trans- 
ierant quidem, ut. supra docuimus, etiam alias in 
Europam Turce, in Chersonesum Thracie, nee 
tamen consistere potuerant, aut tot loca, oppida, 
castella, quot tum ceperunt, expugnare, quoniam 
nunc justo bello devicti repellebantur, nunc latro- 
nu'n instar trajecti refugiebant, Deinde Amurates, 
eiiam. A/lrianopoli et niagna parte Macedonis, Bul- 
gari:e et Serviie potitus, postremo cum jupera'ore, 


D 


δίας, τέλος πάντων δὲ ἀγάπην μετὰ τοῦ βατιλέως 
ἕως τέλους τῆς ζωὴ: αὐτῶν ποιήταντες χαὶ δοχευ: 
A ἀναμέσον αὑτῶν, ἵνα τὰ; συνθέχα; xo* τῇ" 


᾿ἀγάτην φυλάξωσι καὶ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου ἔστο! 


βονθός. 

Οὗτος €b ὁ βασιλεὺ; Ἰωάννης ἔσχε τούσδε τοὺς 
υἱοὺς, ᾿Ανδρόνιχον τὺν δεσπότην, Δίανου)λ τὸν 8α1'-" 
A£a, Θεόδωρον 15v πορφυρογέννητον χαὶ Mgan τὸν 
δισπότην᾽ ὃς τῷ μὲν πρωτογενεῖ ᾿Ανξρυνίχω ὡς 
διαδόχῳ τῆς βασιλείας ἐν τῇ πόλει ποοστάξα; εἶνα:, 
τὸν δὲ βασιλέσ χὺ» Μιχαὴλ τοῦ διοικεῖ) χαὶ κυδεο- 
νᾷν τὴν Θεσταγονίχην, τὸν δὲ Θεόδωρον τὸν x^p- 
φυρογέν.ητον μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν τοῦ Καυταχιν- 
ζηνοῦ υἱὸν ἐν τῇ Σπάρτῃ χύριον καὶ αὐθέντην 
ἀπέστειλεν. Ἑλθὼν δὲ ἐν τῇ Θεσσαλονίχῃ 6 β81σι- 
λεὺς κὺρ Μανουὴλ χαὶ ἀγάπην χαὶ φιλίαν εἶχε μετὰ 
τῶν ἀρχόντων xal πρώτων τῆς πόλεω; Σεῤῥῶν, 
βουλὴν ποιήπαντες ἵνα τοὺ; φύλακας Τούρχους τοὺς 
QpoupoUvta; τὸ φρούριον ἀποχτείνωσι χαὶ τὸ ἄστ' 
τῷ χὺρ Μανουὴλ δώσωσιν. Αὕτη δὲ ἡ βουλὴ οὐχ E2a^z 
τὸν ἀμηρᾶν, xal στείλας τὸν Καραλί-πατιᾶν με- ἃ 
στρατοῦ πλήθους πολλοῦ χατὰ τῆς Θετταλονίχν: 
ἐλθεῖν καὶ τοῦ Μανουΐλ, παρήγγειλεν αὐτῷ μὴ ὅπ'- 
σθεν ἐλθεῖν ἕως οὖ τὴν Θεσταλονίχην ἀ)ώσῃ x 1v v 
Μανουὴλ δέσμιον ἀγάγῃ. ᾿Αχούσας δὲ τοῦτ. ὁ χὶρ 
Μανουὴἣλ, xai θεωρῶν ὅτι οὐκ ἐδύνατο ἀντιστῆναι 
τοσούτῳ στρατῷ, εἰς δειλίαν xzi φήδον ἐνέπεσε, χαὶ 
μὴ ἔχων τι ἕτερον πρᾶξαι φυγῇ τῇ σωτηρίχ ἐχοΐ- 
σατο, θέλων ἐλθεῖν AL πρὸς τὺν πατέρα xal β8ασ’- 
λία ἕν τῇ πόλει. Ὃ δὲ πατὴρ διὰ τὸν φόθον τοῦ 


quoad viverent, amicitiam fecit, interpositis utrin- 
q"^ sacramentis, quibus se falus et amicitiam 
cultaros et invicem sibi auxiliaturos esse spopoa- 
derunt. | 

llabuit imperator Joannes hosce filios : Auro. 
nicum desp.o0:3m, Manuelem imperatorem, Theo.lo- 
rum Porphyrogenitum et Michaelem — despotain. : 
quorum natu maximum Andronicum, ut. h:er cen 
imperii, in urbe esse, Michaelem. imperatorem gu- 
lernaze et administrare Thessalonica n voluit, Τ 0 Ὁ 
odorum Porphyrogenitum post mortiut Cantacue 
zeni filium Spartam cum imperio misit. l'hessala- 
nicam Mauuel ingressus cum magistratibus et 
primoribus civitatis Serrarum pscem amicitiamque 
Grmavit, Itaque bi consilium inierunt, Turcas pr:e- 
sidiarios, qui arcem tenebant, interficiendi urbcm- 
que dedendi Manueli. Non latuit boc. cons liu 
ameram, qui Carali-pasiam cum 'nagnis copiis ad- 
versus Thessalonicam et Manuelem misit, ac, nisi 
rapta urbe etl vincto Manuele, eum redire vetuit. 
Hac re comperta, Manuel dominus, cum (πη 
exercitui non posse sc resistere intelligeret, metu 
ac tiiiore percellitur,atque inscius, quid aliud aga!, 
fuga salutem quzrit et Byzantium. ad imperatorem 
Εἰ patrem reverti decernit, At ille, ameram veritus, 
recipere eum noluit, ei iratum se e-se ostendens 
adeoque vehementer minatus. Speraus jun Ma- 


6:5 


GEORGII! PIIRANTZ.E 


éprfi οὐκ ἢγελε διχθῆναι αὐτὸν δειχυύω"» ὀργὴν A ποιιῖν xal λέγειν. "Apgyou τῶν σῶν ἂν εἰρήνῃ. xai 


αὐτῷ καὶ pila,» ἀπειλήσας σφοῦρῶς. Ἐλπίζων δὲ 
ξεχθῆναι αὐτὴν οἱ τῆς Λέσδου δεσπόζοντες ἐλθόντα 
ἐχεῖσε, αὐτὼ ἀλτθῶς xal φανερῶς οὐχ ἀνέσχοντο 
Ucet» ἢ συνομιλῖισαι αὑτῷ διὰ τὸν τοῦ ἀμηρᾶ φόρον, 
ἵνα μὴ καὶ αἰ τοὶ κινδυνεύσιυσιν. ᾿Αποτυχὼν δὲ γαὶ 
τῶν ἐκεῖδεν ἐλπίδων, καὶ θεωρῶν ὅτι οὐδεὶς ἔθελεν 
δειθῆναι αὑτὸν ταῦτα λογίζεται ἵνα αὑτοθελὴς ἐν τῇ 
Προύσῃ πρὸς τὸν ἀμηρᾶν ὑπάγῃ καὶ συγχώρησιν 
αἰτήσῃ. Ἐλθὼν δὲ ἔμπροσθεν τοῦ áprpü à 4o Yt 
τὰ 032 ἀγνοῶ, ἔπραξεν" οὗτος δὲ ὁ ἀσεδὴ; φρόνιμος 
ὧν, καὶ ἰδὼν τὴν ὑποταγὴν ἣν ἔδε ξεν ὁ χὺρ Ma- 
vov5À, xal αὑτοθελῶς ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἐλθόντος, 
μετὰ εὐσπλαγχνίας μεγάλης ἐνηγχαλιτάμενος xaz- 
ενίλει αὐτὸν καὶ χαρᾶς ἔμπλεως γέγον:. Καὶ ἡμά-ι 
ρα: τινὰς χαθίσαντε; τρώγοντες xai πίνοντε; xol 
εὐθυμέσαντες καὶ πολλὰ εἰπόντε;, καὶ χάριτας 
ἐπηγγείλατο, καὶ σιτηρέσια δώτας ἔ, εἰν Ex τῆς aj- 
λῆς αὐτοῦ. Εἶτα ἐν τῷ μέλλειν ἐπανιέναι εἶπεν αὐτῷ 
κὺρ Μονουὴλ, « Τζελεπῆ, γίνωσκε τοῦτΉ Ex τοῦ νῦν 
χαὶ ἕκτροσθεν. Διὰ τὴν ὑποταγὴν ἣν ἔδειξας ἐλθὼν 
πρός με καὶ ὁμολυγήσας ἐνώπιον ἐμοῦ xal τοῦ θεοῦ 
τῦ πάντα τὰ κρύφια τῶν ἀνθρώπων γινώσχοντος 
«τὰ 49 ἐσφαλ μένα σοι, πληροφορήθητι τοῦτο ἀλη- 
θῶς - ὡς υἱὸν ἔχω ἀγάπην πρός σε. Πλὴ: πρόσεχε 
ἐχ τοῦ νῦν xal ἔμπρο:θεν, ἵνα μὴ τοιούτω"» ἔργων 

πιχειρισθῇς, ὅτι μέγα σχάνδαλόν ἐστιν" οἶδα: γὰρ 
ἔτι φίλοι χαὶ ἀδελφοὶ ἐσμὲν, xal ἀνὰ ἡμῶν οὐχ ἔστι 
δίχαιον διαφορὰν καὶ μάχην εἶναι, ἀλλὰ μᾶλλον φι- 


ph Cist τὰ ἀλλότρια. Καὶ ἐὰν ἀνάγχη ἐστί col τι; 
ὑπὲρ χρημάτων ἣ ἑτέρα: συνδρομῆ: χρῆτεις, ἐγὼ 
πάντοτε ἔτοιμος ἔσομαι μετὰ χαρᾶς πληρῶσαι σοῦ 
τὴν αἴτησιν. » Καὶ ἕτερα πολλὰ εἰπόντες, ἀπέλυσεν 
αὐτὸν φιλοδωρήσα: τὰ μέγιστα καὶ πρὸς τὸν β:δι- 
λέχ καὶ πατέρα γράψας, ἵνα ἀσπασίως δέξ: ται αὑτὸν 
παρακαλῶν, xai φιλεῖν ὑπὲο αὐτὸν xal cvy pros 
αὑτῷ περὶ ὧν χατὰ ἄγνοιαν ἔπραξε. ΠΙΞράσα; ἔξ ὁ 
"λμουράτης ἦλθεν ἐν τῇ ᾿Αδριανουπόλεε, βουλόμενο: 
κόλεμον ποιεῖσθαι κατὰ τῶν Οὐγγρῶν * τινὰς δὲ τῶν 
σατραπῶν αὐτοῦ lv τῇ ᾿Ασίᾳ ἀποστατήσαντας ys- 
(ὧν, τὴν παρασχευὴν ἐκείνην ἀφεὶς, μετὰ τοῦ β.- 
σιλέως; χυρίου Ἰωάννου ὡς φῇοι κατὰ τὰς συμδά- 
σεις αὐτῶν περάσαντες ἦλθον κατ᾽ αὐτῶν μετὲ 
πλήθους στρατῶν, παρὼν καὶ ὁ χὺρ Μανονὴλ ἐγτὺς 
τοῦ πατρὸς αὑτοῦ. 

ι3΄. Καὶ ἐν τῷ ἀπέρχεσθαι αὐτοὺς, λέγω δὴ τὸν 
ἀμηρᾶν SQ) καὶ x^v βασιλέα, κατὰ τῶν ἀποστατη- 
σάντων σατραπῶν ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ, ὁ μὲν Appi; τὸν 
υἱὸν αὐτοῦ Μωσῆν τξελεπὴν κατέλιπεν, ἴα πέντε 
τὰ ὑποτελῇ αὑτῷ ἐν τῇ Εὐρώπῃ φυλάττῃ, ὁ δὲ 8.α- 
λεὺς τὸν δισπότην κὺρ ᾿Ανδρόνιχον τὸν προδεογενξ 
υἱὸν αὐτοῦ τὰ τῶν Ῥωμαίων χυδερνᾷν εἴασεν ni 
ἐνεμπίστευσεν αὐτῷ. Αὐτοὶ δὲ ol νέοι αὐθεντόκοθα 
εὐχαιρίαν εὑρόντες “χαὶ εἰς ἄχρον φιλιωθέντες τὰ 
ὁμιλήσαντες συχνῶς ὡμονόησαν μετὰ ὄρχων ἀναμε- 
ταξὺ αὑτῶν ὡς ἀδελφοὶ ὥσιν ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης 
xal εἷς τῷ ἑτέρῳ βοηθὸς. ἔσηται κατὰ πᾶν, καὶ οὗ" 


λίαν καὶ ἀγάπην. Σὺ δὲ νέος φρόνιμος; xoi καλὸς εἰς C τω: ἀπεστάτησαν κατὰ τῶν πατέρων αὐτῶν, T 


τὰ πάντα xal ἐπιτέδειος ὑπάρχεις, καὶ οἷδας τοῦ 


nucl, a Lesbi principibus receptuin se iri, ad hos se 
confert. At nec hi palam eum videre et recipere ausi 
sunt, metu aimerz, ut. sibi ea res periculo ne esset. 
Itaque cum, hac. quoque spe dejectus, neminem se 
recepturum esse intelligeret, Prusam ultro abeundi 
el amcra conveniendi atqueab eo veuiam petendi 
consilium cepit. [n ejus conspectum admissus, quae 
. imprudens patrasset, confitetur, Impius iste homo 
callidus, cum demi«sionem animi videret, qua sua 
sponte Manuel se adisset, magna eum benevolentia 
amplexus et osculatus ac summo gaudio perfusus 
est. Diebus a'iquot in epulis, compotationibus, ob- 
lectationibus, colloquiis 
bcneficia tribuit et victum eregia praebuit et abíitu- 
rum ita allocutus est : « Sic dehinc, vir nobilissi- 
me, inquit, tibi persuadeto : propter obedientiam, 
quam przstitisti, ut adires me et coramrie et Deo, 
qui arcaua ho.ainum omnia perspicit, peccata tua 
confiterere, te nou secus, ac filiun, mili charum 
esse Scito. Itaque nuuc jam cave, ne quid simile io 
posterum agas, quaudo magna indeturbz orientur. 
Nosti euim, amicos et fratres nos esse, nec fas es!, 
exerceri inter nog discordiam  pugnasque, sed 
amicitiam potius et benevulentiam coli. Àique es 
tu adolesens prudens et gencrosus et ad omnia 
idoneus et dicendi »g: Rdique peritus. Quare quiete 
Wa adiiinistra, aliena ne concupisce. Quo !si pecu- 


ριερχόμενοι τὰς χώρας καὶ πόλεις " xal τὰς μὴ ὅξο- 


nix inopia labores velalio egeas auxilio, semper 
paratus ero ad studiose gratifícandum tibi, quod 
rogaveris. » Hac οἱ »lia multa postquam sermoni- 
bus agitarunt, ameras Manuelem liberalissime denx- 
tuin dimisit, datis ad imperatorem, patrem ejus, 
litteris, quibus illum hortabatur, ut sua. causa fi- 
lium benigne reciperet et amaret, eique, quz» im- 
prudens deliquisset, ígnosceret. Deinde  Amurates 
in Europam trajectus, Adrianopolim proficiscitur, 
luugaros bello domiturus. Nonnullos aatem de sa- 
trapis suis in Ásia defecisse cum audisset, relicio 


'illo apparatu, cum Joanne imperatore. πὶ amico et 
consumptis, ameras ei D socio, ad eos compescendos cum exercitu revertit 


Comitabatar patrem Manuel dominus. 

19. ΠῚ cum discederent, adversus satrapas iu 
Asia seditiosos profecturi, ameras Mosem Tzelepemn 
filium reliquit, qui interim omnia Europ: loca sibi 
vectigalia in officio contineret, imperator Andro- 
nico despote, filio natu maximo, rem Romanam 
aduinistrandam ti adidit commisitque. Adolescentes 
regie potestatis vicarii, bac usi opportunitate, ami- 
citiam arctissimam  conjungunt, crebro in collo- 
quiuwun veniunt tandemque sacramento se obstria- 
gunt, ut ab illu inde tempore alter alteri quasi 
frater sit et in. omni re socius. Deinde ἃ patribus 
écllciunt, atque provincias et urbes obeuntes, qui 
ipsordm. voluntati nou obsequetantur, scd debitam 


ῃς 


ύ 1 


CIRONICON MAJUS. — LIB. T. 


| €8 


χυπτούτος τῷ Ρελέμοτι αὐτῶν, ἀλλὰ φυ)γαττοῦτα: ἃ νήθησαν, παῖδες ἐνδήξιυν wax εὐγενῶν Χριστιγνῶν 


τὴν πρέπουσαν εὔνοιαν εἰς τοὺς πατέρας, ἡ μαλώ- 
τιζὸν αχυλεύοντες: χαὶ ἀνδραποδίζηντε:. Μαθόντες 
δὲ τοῦτο ἐν τῇ ᾿Ασία ὁ ἀμτρᾶς χαὶ ὁ βασιλεὺς λίαν 
ἐλυπήθησαν xai ἠγανάχτησαν. Ὁ οὖν ἀυηρᾶ: ὑπο- 
Ψίαν ἔχων ἐν τῇ χ᾽ ρδίχ μὴ διὰ θελήέτεωις χαὶ βοὺ" 
Àn; τοῦ βασιλέω: οὗτοι ἀπεστάτησαν, ἀποπτείλας 
μηνύων αὐτῷ μετὰ θυμοῦ εἶπεν ἵνα τρόπον τινὰ 
ποιήσῃ ὕπως τὸν "Avbp^vixoy πα:δεύσῃ, xal rin po- 
φορτθήσεται εἰ ὁ βασιλεὺς οἱ χ ἦν αἴτιος τῆς τοιαύτης 
βουλῆς " εἰ δὲ ἄλλως γενήτεται, αὐτὸς xal ὁ olxoq 
αὐτοῦ χαὶ πᾶσα ἡ ἀρχὴ τῶν Ῥωμαίων ὄψεται. Ὁ 
δὲ θασι!)εὺς ἀπεχρίνατο λέγων ὅτι οὐχ οἶδεν οὔτε 
ἐπίστατο, μετὰ Ópxov μεγάλων, τὸ γεγονός " καὶ 
ἐὰν εἰς 51] χεῖρας τὸν υἱὸν τυχὸν εἶχεν, ἄνεν τινὸς: 


ἐγετμοσύνης εἶχε παιδεῦσαι αὐτόν, Ὡς δὲ τὰ τῆς Β 


᾿Ασίας διώρϑωσαν xat εἰρήνευσαν, περάσαντες ἦλθον 
εἰς τὴν Εὐρώπην, xal στρατὸν εὐθέως οἰχονομήσαν- 
“ες ἔστειλαν χατὰ τῶν ἀποστατι σάντων υἱῶν. Καὶ 
πολέμου γεγονήτος τὸν τῶν ἀποστατῶν στρατὸν ὁ 
ἀμηρᾶς χρήμασι xa λόγοις ἁπατίσας, ἐπιδουλὴν 
τοιαύτην ἐποίησαν" ἀφέντες αὐτοὺς ἔφυγον, xal 
τοὺς αὐθεντοπούλους ἐν τινι φρουρίῳ τοῦ Διδυμο- 
τείχου χαταφυγόντας ἐπίασαν, xai τοῖς πατράσι 
δῶρον τούτους προσέφερον. Καὶ ὁ ἀμηρᾶς εὐθὺς 
τὸν υἱὸν αὑτοῦ ἀπεχεφάλισεν, ὃ δὲ βασιλεὺς θέλων 
xat μὴ θέλων διὰ τὸν φόθον τοῦ ἀμηρᾶ τὸν δεσπότην 


κὺρ ᾿Ανδρόνιχον τὸν υἱὸν αὑτοῦ τῶν ὀφθαλμῶν ἐστέ- 


ρησε καὶ ἐν τοῖς πύργοις tol; λεγομένοις ᾿ΑΆδεμα- 
νίδες πλησίον Βλαχερνῶν ἀπέχλεισε. Τυχόντες μὲν 
χαὶ ἕτεροί τινες σὺν αὑτοῖς νέοι συντλιχιῶται ἐπλα- 


patribus fidem servabant, diripinnt inque servitutem 
re/igunt. Hoc ubi in Asia Amurates et. imperator 
comperere, dolore et iracundia exarserunt ; et 
ameras quidem aucioritste οἱ consilio imperatoris 
illos descivisse suspicatus, ei iratus significatum 
mittit : videret, quo modo Andronicum filium puni- 
ret et sic fidem sibi faceret, non esse 86 istius eon- 
silii auctorem. Sin aliter faxit, et ipsum et domum 
ejus et totum Romanum imperium expcerturum, quo 
ea res evaderet. Imperator respondet et gravi affir- 
mat sacraniento, facti ignarum et inscium 8e csse ; 
atque filium, 8i in. nana. haberet, quominus puni- 


γα! Τούρχων, xal αὐτοὶ σαγη ευθέντες τῷ ἀμηοᾷ 
ἐδόθη σαν" xal οἱ πατέρες αὐτῶν παρόντες μετὰ δλ- 
χρύων ἐχελεύοθησαν ἵνα ἔχαστος τὴν υἱἷν αὗτοῦ 
οἰχειοχείρως θανατιστῃ καὶ τοὺ; uf πειθομένους 
πρᾶξαι κατὰ τὸ προσταχθὲν αὑτοῖς ἐν τῷ ἅμα χατὰ 
τὸν ποταμὸν δεδημένου: ἐρύθιξεν δι οθυμαδὴν, πα- 
τέρι τε λέγω καὶ υἱὖν. Ταύτην ὠμότητα xal àma- 
θρωπίαν ὁ ᾿Αμουράτης ἐποίησεν, ἀεὶ εἷς τὰ πάντα 
χα ὥς πολιτευόμενος. Καιροῦ δέ τινος παρελθόντο; 
τινὲς τῶν ἐνδόξων xal εὐγενῶν Χριστια τ ὧν xal 
᾿Αγαρηνῶν τοῦ ἀμηρᾶ δεηπέντες γράψαι πρὸ; τὸν 
βησιλέα χύριον Ἰωάννην fva. τὸν δεσπότην χύσιον 
᾿Ανδρόνιχον τοῦ ἀπυχλεισμοῦ ἐλευθερώσῃ" ὃ καὶ 
ἐγένετο. 

Καὶ τῶν πραγμάτων οὕτως ἐχόντων θεωρῶν ὃ 
βαοιλεὺς; 
πως ὑποχορίζεσθαι ταπεινούμενα χαὶ εἰς ἀτανισμὸν 
παντελῆ ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἐρχόμενα, τὰ 6b τῶν 
Τούρχων εἰς ἄχρον mpox?m:ovia, τοιέρ:ις τινὰς 
ἡτοίμασεν ba6x; ἐν τῇ Ἰταλίᾳ ἐλθεῖν αἰτῇσχι βοΐ - 
θειαν m2 pà τῶν ἐκεῖσε αὐθεντῶν, ἵνα μὴ ἡ βασιλεία 
Ῥωμαίων χατὰ xpáto; εἰς τέλος ἐχπέσῃ. Καὶ ἐν 
τῷ μέλλειν ἐπανέρχεσθαι τὸν δεσπότην χὺρ ᾿Ανδρό- 
vixoy πάλιν εἴχσε διοιχεῖν 39 χαὶ χυδερνᾷνοτὴν 
πόλιν χαὶ τὴ" βατιλείαν. Πλεύσαντος £k τοῦ βασιλέως, 
ἔφ'ατεν ἐν τῇ Ἰταλίᾳ ἐν τῇ τῶν ᾿Ενετῶν ὡρχίᾳ πό- 
λει, xà: ἡ γερουσία ἅπτσα τῆσδε τῆς πόλεως ἀσμέ- 
νως τοῦτον ἐδέξαντο περὶ δὲ τοῦ βοηθτ, ται αὐτῷ 
οὐχ f,» ςωνὴ xax οὐκ ἦν ἀχρόασις. Κἀχεῖθεν ἐξελ- 
(iov πρὸ; τὸν fr, ya Φραγχίας KipoXo, ἐλθὼν οὐδὲν 


πὰ τῶν Ῥωμαίων πράγματα πεντοιοτρό- 


p»tres cum lacrymis astantes suum. quisque filinm. 
manu sua interficere jubentur ; qui. imperio non 
parwerunt, cum filiis colligati, in praterfluentem 
fluvium sunt. demersi. Adeo iubumanum crudelem- 
que se prz-stitit Amuraje:s, alioquin in regenda re 
publica laudatus. Aliquanto post nonuu!li spect..ti 
et nobiles Christiani atque Agareni Amuratemao- 
gaverunt, ut litteris Joanm imperatoii suaderct, 
Audrouicum despotam e vinculis liberaret : 
non $alisfactum est illorum voluutati, 

Rebus ita constitutis, imperator, cum Romanum 
imperium omni modo vilescere et in angustum re- 


bec 


ret,uulla se misericordia commotum iri. Rebus in p digi et in dies magis ruere iu perniciem, comra 


Asia compositis pacatisque, in Europam trajecti, 
exercitum confestim iustructum contra filios sedi- 
tiosos miserunt. Commíisso bello, adolescentiuin 
milites, pecunia et blanditiis ab amera corrupti, 
insidiose eosdem deseruerunt et profugos in castel- 
jo quodam Didymotichi comprehenderuat pairi- 
busque dono obtulerunt. Ameras fllium statim 
decollari jussit, atque ejusdem metu . Imperator 
facere non potuit, quin suum filium Andronicum 
despotam oculis privaret et turribus, quie Adenani- 
des dicuntur, juxta Blachernas sitis, includeret. 
Erant alii preterea. decepti, illustrium ac nobitium 


tam Christianorum quam Turcarum filii illis eequa-. 


les qui et ipsi capti amers traditi sunt, Eorum 


Turcarum regnum sd summum crescere fasti- 
gin animadverteret, comparatis — aliquot trirc- 
mibus, in It3liam vela fecit, ab ejus terrae principi- 
bus, ne Rowanorum imperium prorsus everterctur, 
petiturus auxilia. Commisit rursus, dum relire, 
Andronico despotze urbis et. imperii procurationem. 
In italiam delatus, primum Venetorum florentem 
urbem adiil, et honorifice quidem ἃ toto sena. ' 
exceptus est, sed de subsidiis frustra verba fecit 
et plane non audiebatur. Inde ad Carolum, Frauco- 


rum regem, profectus, ne ibi quidem quidquam 


obtinuit, quoniam principes inter se di-sideblant 
ac faceiionibus bellisque erant distracti. liaque ui- 
bil alind, quam grandi pecuuia iuutilitzr absumpta 


681 


CHRONICON, MAJUS. — LIB. f. 


λεως. Καὶ ἐξαίφνης ἔξω τῆς πόλεως γυχτὸς φθά- Α πόλιν, ἵνα γνωρίσῃ τὰς γνώμα; καὶ τὰς θελήσεις 


ὄαντες εὗρον ἐν τοῖς παλατίοις τῆς Πηγῆς τὸν πατέρα 
καὶ βασιλέα μετὰ τοῦ υἱοῦ αὑτοῦ Μανουὴλ xat ἀδελ- 
φοῦ καὶ πιάσας ἀπέχλεισεν αὐτοὺς ἐν οἴχῳ τινὶ χαὶ 
φυλάττεσθαι προσετάξατο μετὰ μεγάλης φυλαχῆς " 
καὶ οὕτως ὁ δεσπότης χὺρ ᾿Ανδρόνιχος μετὰ τοῦ υἱοῦ 
Ἰωάννου ἐγχρατεῖς τῆς πόλεως ἐγένοντο xai τῆς 
ἀρχῆς ἐπὶ ἔτη δύο xaX μῆνας ἕξ. Καὶ τὸν υἱὸν Ἴω- 
ὄννην ἐλογίσατο πολλάχις ἀναγορεῦσαι el; βασιλέα. 
IT.5» ἀδύνατον ἣν διὰ τὸν βασιλέα xai πατέρα ἔτι 
ζῶντα. Καὶ ὁ ἀμηρᾶς πολλάχις ἐμήνυσεν αὐτῷ ἵνα 
αὐτοὺς ἀποχτείνῃ καὶ ἐχποδὼν ἐχτινάξῃ, ἐὰν θέλῃ 
ἐν τῇ ἀρχῇ ἀνενόχλητος ἔσεσθαι ὁ δὲ εὐλαδούμενος 
οὐχ ἠθέλησέ ποτε πατροχτόνος xal ἀδελφοχτόνο: 
γενήσεσθαι. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἀπαξήσαντες 
οἱ βασιλεῖ; τοὺς φυλάσσοντας Βουλγάρους ἔφυγον 
καὶ περάπταντες καὶ οὗτοι πρὸς τὸν ἀμηρᾶν Μπα- 
γιαξήτην ἦλθον, Καὶ ὁ γηραιὸς βασιλεὺς ἀναμιμνῆ- 
ὄχων τὴν συγγένειαν τοῦ πάππου "Opyávou καὶ τὴν 
φιλίαν ᾿Αμουράτου τοῦ πατρὸς, καὶ ὅτι οὐχ ἔστι δί- 
xatov οὐδέ τις νόμος ὀυγχωρεῖ τοῖς πατράσιν οὕτω 
κοὺς φιλτάτους πράττειν xol ποιεῖν. Ὃ δὲ χαὶ βα- 
σιλεὺς Μανουὴλ ὑπέσχετο S6 δοῦναι τέλος ὑπὲρ 
τὸν ἀδελφόν " ἐξόχως δὲ ὑπέσχετο xat τοῦτο, ἵνα χατ' 
ἔτο; ἐπὶ τὴν ὥραν τοῦ ἔαρος ἔσητάι ἕτοιμος μετὰ 
στρατοῦ χιλιάδων δυοχαίδεχα πεζῶν τε xal ἱππέων 
εἰς συνδρομὴν, ὅπου δ᾽ ἂν χαὶ 6 ἀμηρᾶς βουλήσεται 
ἀπελθεῖν, χαὶ ἔσηται τοῖς φίλοις φίλος χαὶ τοῖς ἐχ- 
θροῖς ἐχθρὸς ὁ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου. Καὶ μετὰ ὄρχων 


xai βουλὰς τῶν ἀρχόντων καὶ τοῦ δήμου, ποῖον ἐπ 
τῶν δύο ἀδελφῶν εἰς βασιλέα ἢγάπουν. Ἐλθὼν δὲ ὁ 
πρέσδυς καὶ χαταλεπτῶς μαθὼν χαξέλαδε τὰς γνώ- 
μας καὶ τὰς βουλὰς σχεδὸν πάντων τῶν ἠολιτῶν, 
ὅτι διὰ πολλὰς αἰτίας τὸν χὺρ Μανουὴλ ἤθελον βα- 
σιλεύειν αὐτοῖς. Καὶ ποιῆσας ταῦτα πάντα ἀναφο- 
ρεῖν τῷ ἀμηρᾷ, εὐθὺς στρατὸν δώσας αὐτοῖς ἦλθον 
ἐν τῇ πόλε:. Τοῦ οὖν δεσπότου χὺρ ᾿Ανδρονίχου xat 
τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ μὴ ἐχόντων τί πρᾶξαι ἣ πῶ: ἄντι» 
σταθῶσι, ὁ χὺρ Μανουὴλ μετὰ τοῦ κατρὸς κἀὶ βα- 
(£o; ἐγχρατεῖς γεγόνασι τῆς βασιλεῖας καὶ τῆς 
πόλεως " xal εὐθὺς προστάξει τοῦ πάτρὸς ὁ βἀσιλεὺς 
χὺρ Μαναυὴλ τῷ διαδήμάτι tQ βασιλικῷ δπὸ ^02 
πατριάρχου ἕν τῷ σεπτῷ ἀποστολείῳ ταινιοῦται. 
Ἐδασίλευσεν λοιπὸν ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης μετὰ 
«b ἐξεῶσαι τὸν πενθερὸν αὐτοῦ τῆς βαδιλείας, ἕως 
οὗ τὸ σκῆπτρον xai τὴν βασιλεῖας ἐξουσίαν κᾶσαν 
ἔξωχε τῷ υἱῷ κὺρ Μανουὴλ καὶ βαδιλέά ἔστεψεν 
αὐτὸν ἐπὶ ἔτους ςω΄. Τῷ δὲ δεσπότῃ κὺρ ᾿Ανδρονίχῳ 
Κ᾽) τὴν Θεσδαλονίχην μεξὰ συμδάσεως δέδωκε τοῦ 
κατοικεῖν ἐν αὐτῇ * xdi οὕτως πᾶντα τὰ τῶν Ῥω- 
μαίων εἰρῆνευσαν. 

Ἐδρισπομένου δὲ τινὶ καιρῷ τοῦ ἀμηρὰ Mnattus 
ζήτου ἐν τῇ Μαχεδονίᾳ ἐγγὺς τῶν Σεῤῥῶν μῆτρο- 
πόλεω;, παῤὼν ἦν ὁ βασιλεὺς χὺρ Μανουὴλ κατὰ 
τὰς ὑποσχέσεις καὶ ἀυμδάσεις ἃς ἐΐχον, xal ὁ ἀδελ- 
φὸς αὐτοῦ ὁ δεὸππότης χὺρ Θεόδωρος αὶ ὃ χὺρ Κων. 
σταντῖνος ὁ Δραγάσης xal ὁ τῆς Σερδίας δεσπότη 


«ταῦτα ἢσφαλίσαντο. Καὶ ὁ ἀμηρᾶς ταῦτα ἀχούσας QC χὺῤ Στέφανος. Ἐλθάντος Παύλου τοῦ Μαμὼωνβ bx 


ἔστειλε πρέσδυν τινὰ Ex. τῆς αὐλῆς αὐτοῦ εἰς τὴν 


uissent, in palatio Peges imperatorem cum Mauuela 
fllio reperiunt ; comprehensos in domum quandam 
concludunt et diligentissime custodiri Jubent. Hoc 
modo Ardronicus despota cum Joanne fllio urbe 
potitus, imperlum annos duos et menses sex te- 
nuit. Joannem filium imperatorem declarare szpe 
cogitabat, sed non poterat propter patrem adbuc 
superstitem. Suadebat sspe ameràs, occidendos et 
e medio tollendos eos 6868, si quiete tenere impe- 
rium vellet : δὲ prudenter ille nolebat parricidii ét 
fratricidii crimine se cóntaminare, ltaque accidit, 
ut quódam die captivi prinelpes, Bulgaris cusiodi- 


τῆς Πελοποννήσου, οὗ τὴν Μονεμδασῖαν χυδερνῶν 


et consilis tum optimatum, tum plebeiorum explos 
randis cognosceret, uttum e fratribus Romani 
imperatorem sibi exoptarent. Legatus postquam 
advenit, civium animis sententiisque occulte explo- 
rátis intellexit, tantàm pon omnes multia de causis 
cupere, ut imperaret Manuel. Ameras,.omfibus sibi 
rénuntistis, statim illis exercitum expedilt, quocum 
Byzantium venerunt; cuique Andronicus despolta 
et filius ejus, quid agerent quove pacito se tueren« 
tur, nescirent, Mange! cum imperatore patre urbe et 
imperio potitus, protinus ejusdem jussu a patriar- 
cha ip templo $postolorum diademate imperatorio 


bus deceptis, e carcere aufugereht. In Asiam ira- D ornatus est, Regoavit ceterum Joannes post polsui 


Jecti, hi quoque Baja£etem ameram adierunt. Ibi 
Imperator. pater affinitatem Orclianis, avi Bajaze. 
tis, et ejusdem patris, Amuratis, amicitiam come 
memorabat monebatque, quàm iniquum esset nec 
ulla lege permissum, patentes isto modo a liberis 
haberi ; Manuel! imperator tributum majus, quam 
[rater, se illi pensürum esse pollicebatur, iuque 
primis promittebat , quotannis verna tempestate 
paratuin se fore sd comitandum eum cum peditum 
equitumque duodecim millibus, (quocunque ameras 
voluisset; postremo suadebat, ut eosdem uterque 
amicos vel inimicos haberet. Horum fidem jureju- 
rando stabiliunt. Hzc cum ameras audisset, lega- 
tum e regia Cpolim misit, qui animis, voluntatibus 
ParROr1, Gm. CLVI 


imperio socerum, dosec solium εἰ imperium Ma« 
0611} Bilio dedit eumque corooak itbperatotem jus- 
sit, ad annum 0800. Andronico despott ὁ pactioue 
Thessalonicam babitaddám dedit; atque ita uni» 
versa res Romatia pacata est. | 
Cum Bajazetes ametas ip Macklonia prope Serras 
urbem aliquando commoraretur, imperator Manuc! 
secundum pacta convenlaque, quz fecersot, ejus- 
que frater Theodorus et Constantinde Drágases et 
Stephanus, Servis despots, presto fuetunt, Adve» 
Bit etiam e Peloponneso Paulus Mamonas, qui, 
cum ejus pater diu gubernasset Moneuibasiau. 
ipse quoque eam provinciam jussu imperatoris acce - 
perat, sed, diuturnitate possessionis occasioaerti 


22 


483 


GEORGII PHRANTZ.E 


68 


ἐκ πολλοῦ ὁ πατὴρ, εἶτα xal αὐτὸς τὴν διοίχησιν τὴν À τὸν ἀμηρᾶν, ἔλεγεν ὅτι οὐχ fjv δίκαιον φίλοι ὄντε: 


τοῦ πατρὸς προστάξει τοῦ βα-:ιλέως διεδέξατο, διὰ 
δὲ τὸ μάχρος τοῦ χρόνου ἀφορμὴν εὑρὼν περιε- 
φᾳοιεῖτο τὸ ἄστυ ὡς χτῆμα ἴδιον. Ἑνεχάλει τὸν τοῦ 
βασιλέως ἀδελφὸν πρὸς τὸν ἀμτρᾶν, ἀδικεῖσθαι λέ- 
γων ὑπ᾽ αὐτοῦ, καὶ τὴν Μονεμδασίαν ἐκ τῶν χειρῶν 
αὑτοῦ δυναστιχῶς ἐξέλαδε, καὶ μετὰ ὕδρεως xal 
ἀτιμίας xal αἰσχύνης ἐκ τῶν ἐκεῖθεν ἐδίωξε. 'O δὲ 
Μαμωνᾶς οὗτος γνώριμος ἦν Ex πολλοῦ τῷ ἀμηρᾷ. 
Λυπηθεὶς οὖν μετὰ θυμοῦ ὁ ἀμηρᾶς μηνύσα; εἶπεν 
τῷ βασιλεῖ οὕτως ὅτι « οὐκ àpxst ὑμῖν εἰρηνεύειν, 
ἀλλὰ οὕτως θέλετε πράττειν χατὰ τῶν ἐμῶν ὑπο- 
χειρίων ; ἐγὼ γὰρ ὀμνύω σοι εἰς τὸν Θεὸν, παιδεῦ- 
σαι ἔχω τοὺς τὰ τοιαῦτα τολμῶντας. » Καὶ ἑτέρους 
λόγους σχληροὺς ἔφησε χατὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν 
ἑτέρων αὐθεντῶν Χριστιανῶν, 88 περὶ ὧν εἰρήχα» 
μεν. Οἱ δὲ ἀχούσαντες ἕως χαρδίας ἐλνπήθησαν, 
χαὶ ἕχτοτε ἐζήτουν χαιρὸν ἐπιτήδειον xai εὔλογον 
αἰτίαν ἵνα τὰς ὑποσχέσεις xal συμὄδάσεις xa ὑπο- 
«αγὴν, ἣν εἶχον μετὰ τοῦ ἀμηρᾶ, φύγωσιν. Καὶ 
συμθάσεις καὶ ὄρχους φριχτοὺς λάθρα ἀναμέσον αὖ- 
τῶν ποιήσαντες τοῦ εἶναι γνώμῃ χαὶ ψυχῇ μιᾷ ἕως 
θανάτου, διὸ βεδαιότερον τῆς ἀγάπης χαὶ τοῦ συν- 
δέσμου τούτου ἔστησαν ἵνα ὁ βασιλεὺς χὺρ Μα- 
νουὴλ el; νόμιμον γυναῖχα λάδῃ τὴν θνγατέρα τοῦ 
κὺρ Kovotavtlvou τοῦ Δραγάση. 

ιδ΄. Τοῦ δὲ ἁἀμηρᾷ Μπαγιαζήτου ἐλθόντυς xal πο- 
λὺν τῆς Βουλγαοίας τόπον ἁλώσαντος ἔτι χαὶ δου- 
λώσαντος, Ó τῆς Γερμανίας βασιλεὺς Σιγισμόνδος 


ἔμαϑε τὰ γενόμενα. Ὃ οὖν Σιγισμόνδος τῆς Γερμα- ς 


νίας ὁ βασιλεὺς πρέσδυν στείλα; πρὸς αὐτὸν, xot 


nactus idoneam, urbem sibi ut propriam vindica- 
rat. 15. igitur fratrem imperatoris apud ameram 
, eriminabatur, quod Monembasiam violenter sibi 
eripuisset, indeque se cum contuinella, dedecore 
el infamia expulisset. Erat autem Mamonas hic 
amere dudum notus: unde is indignabundus im- 
peratorem ita Increpat : « Num vobis satis non est 
pace frui, sed isto modo meos habere subjectos 
audetis? Equidem per Deum juro tibi, posse me, 
talia qui. audeant, punire. » Alia przerea aspera 
verba adversus üinperatorem et reliquos principes 
Christianos, de quibus diximus, jactavit: quibus 


àv τῇ Βουλγαρίᾳ ἑἐπιδαλεῖν χεῖρα τὸν ἀμηρᾶν, ὅτι 
κατὰ τὸ προνόμιον τῆς βασιλείας αὐτοῦ Ó τοιοῦτος 
τόπος ἐστίν. 'EX0óvto; δὲ τοῦ πρέσδεως xal ταῦτα 
εἰπόντος τῷ Μπαγιαζήτῃ, οὐδὲν ἕτερον ἀπεχρίθη 
αὐτῷ εἰ μὴ μόνον ἐκ τῆς χειρὸς παραλαδὼν αὑτὴν 
ἔδειξεν οἶχόν τινα τούτῳ μέγαν γέμοντα ἔσωθεν 
ἀπὸ παντοίων ὀργάνων πολεμικῶν, popalo τε καὶ 
ξίφων, ἃ χαλῶς ἡτοιμασμένα καὶ παρεσχενασμένα 
ὑπῆρχον. Εἶτα λέγει τῷ πρέσδει " «Λέξον ταῦτα τῷ 
αὐθέντῃ σου τῷ βασιλεῖ, ὅτι τὸ ἐμὸν δίκαιον, ὅ ἔχω 
ἐν τῇ Βουλγαρίᾳ, 9 ταῦτα τὰ ὅπλα καὶ αἱ παρα- 
σχεναὶ ἃς εἶδας εἰσίν. » Καὶ τοῦ πρέσδεως ἀναφορὰν 
ποιήσαντος τῷ βασιλεῖ Σιγισμόνδῳ Ev τῷ ἐπανελθεῖν 
πρὸς αὐτὸν περὶ τούτων, ὁ βασιλεὺς ἐλυπήθη λίαν 


B ξιὰ τὸ ἀκοῦσαι ὑπὸ τοῦ πρέσδεως τὰ τοιαῦτα xal 


τὴν τοῦ ἀμηρᾶ ὑπερηφάνειαν" καὶ εὐθὺς στρατὸν 
μισθοφοριχὸν πολὺν συνάξας, καὶ τὸν αὐτοῦ μᾶλλον 
ἑτοιμάσας χαὶ πολλοὺς ἑτέρους αὐθέντας προσχαλε- 
σάμενο; εἰς βοήθειαν, ἄνευ τινὸς μισθοῦ ἢ δινωνίου 
xai μετὰ πλείστῃς χαρᾶς xoi γενναίας Ψυχῆς xol 
ἀνδριχοῦ φρονήματος διήρχετο ὁ λαμπρὸς οὗτος 
στρατὸς, καὶ πάντα τοῖς ποσὶν ὑπέτασσεν τὰ τῶν 
Τούρχων φρούρια, ἁλῶν xol σχυλεύεον xai ἀφανί- 
ζων, ἕως xai τῆς Νιχοπόλεως περάσαντες ἔφθασαν, 
καθάπερ ὕλη ἐπιτυχοῦσα φλογὶ ἰσχυρᾷ. Εἶτα ὁ βατι- 
λεὺς Σιγισμόνδος, xal ἑτέρως θέλων στρατηγῆσαι 
κατὰ τοῦ Μπαγιαζήτη, πρέσδυν ἔστειλε λάθρα πρὶς 
τὸν βασιλέα χὺρ Mavovh xal τοὺ; ἑτέρους a085- 
τας, 00; προέφημεν, ἵνα ἕτοιμοι x3V προπαρεσχευ- 
G34£vot οὗτοι ὦσι xal τὸν ἐχθρὸν τῆς πίστεως, εἰ 


qus jure ad sui regni proviacias pertineret. H«c 
dicenti legato Bajazetes nihi[ respoudit, sed mauu 
apprehenso domum amplam ostendit, omni armo- 
rum genere, rhomphzis gladiisque bene disposi- 
tis et adornatis, refertam. Tum legatum allocuta: : 
ε Hac, inquit, regi, domino tuo, rénuntia: jus 
meum, quod in Dulgaria exerceo, haee esse armma 
apparatusque , quos vidisti. » Sigismundus rex 
hec cum audisset a legato, ex eo nuntio et. arro- 
gantia amer gravem dolorem percepit; et con- 
festim magno exercitu mercenario coacto et suis 
ipsius copiis instructis aliisque multis priacipibus 


illi aliquamdiu afflicti, mox occasionem idoneam,et D auxilio vocatis, sine ulla mercede vel τα, prz- 


erausam speciosam quasiverunt , qua promissa, 
pacta et Officia, quibus amer: se obstrinzeran!, 
eflugerent. Itaque postquam pactionibus et diris sa- 
; eramentis clam se iuvlcem devinxerünt, ut con- 
sensionem el concordiam servarent usque ad mor- 
tem, quo firmius esset Lhujus feederis vinculum, 
statuerunt, ut imperator Manuel Constantini Dra- 
gssis (llam matrimonio legitimo ibi junge- 
ret. . 

44. Cum Bajazetes ameras multa Bulgariz loca 
cepisset et ín potestatem suam redegisset, Sigis- 
mundus, Germaniz rex, deea re certior factus, 

. legato ad eum misso, squum esse negavit, cum 
essen! arici. ameram manum injicere Bulgariae 


clarum bunc e! generosi animi spiritusque pleaum 
exercitum educit, qui omnia Turcarum castella ca- 
pit, subjicit, diripit, evertit, donee Nicepolim 
perventum est, velut silvam invadens flamma. Tu: 
Sigismuudus rex etiam aliunde Bajazetem bel. 
lacessere cupiens, clam ad imperatorem Manncl: m 
et reliquos principes, quos supra commemoravi, 
legatum mísit, ut prompti et parati essent ad 
hostem hunc üdei funditus, si possent, delen ium. 
lili talem occasionem, ut sitiens terra àquam e 
celo, exspectantes, legatum leabundi exceperunt 
et bellum ipsi quoque occulte parabant, Interim 
Bajazetes, Sigismundi regis adventu comperto, in 
varias cogitationes metumqne incidit, el cepiis 


6:5 


CIIRONICON MAJU3. — LIB. I. 


658 


δυνατὸν, ἀφανίσωσι. Αὐτοὶ τὸν χαιρὸν ὡς γῆ διψῶσα À ρυξε, καὶ ἐλθὼν τὴν πόλιν διὰ ξηρᾶς xot θαλάσσης 


τὸν ὅμόρον ἐξ οὐρανοῦ ἀναμένοντες, τὸν πρέσδυν 
μετὰ χαρᾶς δεξάμενοι, τὰ πρὸς ἀνάγχην τοῦ πολέ- 
μου καὶ αὐτοὶ λαθραίως ἡτοίμαζον. Ὁ Μπαγιαζή- 
τῆς οὖν ἀχούσας τὴν τοῦ Σιγισμόνδου βασιλέως Ego- 
δον εἷς λογισμοὺς oüx ὀλίγους καὶ φόδον ἐνέπεσε, 
καὶ τὸν στρατὸν αὐξοῦ ἑτοίμως καὶ μετὰ βίας συν- 
a0poicag καὶ χαλῶς ἑτοιμάσας πρὸς τοὺς ἀντιπά- 
λους ὥδενε. φθασάντων δὲ τῶν ὀτρατῶν ἑγγὺς τὸν 
πόλεμον ἀνῆψαν ol Γερμανοὶ πρῶτον xat οἱ Γαλάται, 
καὶ συμπλοχῆς γενομένης GO διὰ καχοδουλίαν τὰ 
τῶν Χριστιάνων ἐσφάλησαν, καὶ τὸ κἄν ἀπώλεσαν 
στράτευμα, καὶ φεύγοντες ἦσαν ἀμετάτρεπτοι. Καὶ 
àv τῷ φεύγειν οἱ Τοῦρχοι πολλοὺς ἀπέχτειναν xal 
ἠχμαλώτιζον, οὐ μόνον ἀξήμου xal στρατοῦ χοινοῦ, 
ἀλλὰ χαὶ ἐξ αὐτῶν τῶν περιφανῶν καὶ ἐνδόξων καὶ 
εὐγενῶν αὐθεντῶν, ἐν of; ἦσαν ὁ δοὺξ τῆς Μπόυρ- 
γουνδίας, ὁ κόμης tnc ᾿Αδέῤσὰς καὶ ὁ μέγας ἀρ- 
χιτρίχλινη; τοῦ τῆς Φραγχίας ῥηγὸς καὶ ἕτεροι οὐχ 
ὀ)ίγοι περιφανεῖς καὶ ἔνδοξοι. Μόλις δὲ καὶ αὐτὸς 
ὁ βασιλεὺς Σιγισμόνδος μετὰ τοῦ πρωτεύοντος τὸν 
σταυρὸν φοροῦντος τῆς ἀδελφότητος Ῥόδου, ἀχάτιον 
μικρὸν τυχόντες εὑρεῖν, ἐμδάντες τὸν Ἴστρον ἐπέ- 
ρᾶσαν καὶ τὴν σωτηρίαν ἐἑπορίσαντο. Ὁ δὲ ἀμηρᾶς 
πᾶταν τὴν ἀποσχευὴν αὐτῶν χερδήσας καὶ τῆς tot- 
αὐτῆς θαυμαστῆς νίκης περιτυχὼν ἀνελπίστως xat 
δόξης ἔμπλεος καὶ χαρᾶς γενόμενος, καὶ ἰδὼν ὅτε ὁ 
βασιλεὺς χὺρ Μανουὴλ xat οἱ ἕτεροι αὐθένται, περὶ 
ὧν ἔφημεν, o0 χατὰ τὰς ὑποσχέσεις καὶ συμδάσεις 
ἃς εἶχον ἀναμεταξὺ ἐποίησαν, ἵνα αὐτῷ ἀχολουθή- 
σωσι, xal ἑνωτισθεὶ; τὰ ὅσα οὗτοι πάντες ἐδουλεύοντο 
xat' αὐτοῦ͵, μάχην μεγάλην κατὰ τοῦ Basi Exf- 


$uis prompte et alreiiué coacti ac bene instructis, 
adversus bostes proficiscebatur. Cum sibi propin- 
qui essent. exercitus; Germanl et Galli pugnam 
primi eiverunt, et congressu facto, imprudentia 
res Christiana labefactata et exercitus universug 
dissipatus est. Fugiebant sine respectu, et. ip fuga 
ἃ Turcis multi occidebantnr aut capiebantur, non 
obscure solum et gregari& multitudinie, sed etiam 
ex ipsis claris et honoratis nobilibusque principibus, 
lu quibus dux Burgundie, comes Aversm et ms- 
gnus architriclinus regis Francorum aliique baud 


ἀπέκλεισεν ἐν ἔτει ς΄, πολιορχῶν αὐτὴν παντοιο- 
τρόπως καιρὸν καὶ χρόνον κολῦνι 

. ΘῈ ιε΄. Ἐν τῷ τοῦ καιροῦ ἐχεΐνου διαλήμματι ὁ 
Ἰωάννης ὁ τοῦ δεσπότου χὺρ ᾿Ανδρονίκου υἱὸ: xat 
ἀνεψιὸς τοῦ βασιλέως χὺρ Μανονὴλ, περὶ οὗ πολλά- 
κις ἔφημεν, ἐγγὺς ὑπάρχων πάντοτε i$ πολλιῦ τῷ 
ἀμηρᾷ (καὶ σιτηρέσια μεγάλα εἶχεν ἐξ αὐτοῦ, àxo- 
λουθῶν xal συνοδεύων αὐτῷ, καὶ οἰκιαχκὸς fjv πάν- 
τοτε xai φιλούμενος), μαθὼν ὅτι εινὲς διέθαλλου 
αὐτὸν πρὸς τὸν ἀμηρᾶν λέγοντες ὅτι « Οὐχ ὀρθῶς 
φρονεῖ πρὸς σὲ, ὦ ἀμηρᾶ, ὁ Ἰωάννης, ἀλλ᾽ ἐπίδουλός 
ἐστι χαὶ εἰ οὕτως οὐχ εἶχεν, ἡ πόλις καὶ ὁ βασι- 
λεὺς ὁ θεῖος αὐτοῦ ὑπέχυπτεν ἂν καὶ ἐδουλώνετοι ὲ 
ἐνωτισθεὶς δὲ οὕτως τὰ γενόμενα καὶ τὰ κερὶ αὖ- 
τοῦ θρυλλούμενα, φοδηθεῖς τὸ ὀξὺ καὶ ἀπότοβον τοῦ 
Μπαγιαζήτου; ἵνα μὴ τὴν ζωὴν κινδυνεύσῃ, ἐν μιᾷ 
τῶν vuxtüv ἔφυγε καὶ πρὸς τὸν θεῖον χαὶ ἀὐτοχρά- 
«opa ἔρχεται. Ὃν ὁ βασιλεὺς καὶ θεῖος ἀσμένως ἐδέ- 
Caro ὥσπερ τι δῶρον πολυτελὲς, καὶ χατεφίληδέ 
καὶ ἡγχαλίσατο αὐτὸν χαὶ τὰ πρέποντα διτηρέσιά 
σημειωσάμενος ἔδιοσεν αὐτῷ. Ἡμερῶν οὖν παρε) 
ϑουσῶν ὁ βασιλεὺς ἐδουλήθη ἐλθεῖν εἰς Ἰταλίαν καί 
tva βοήθειαν αἰτῆσαι, λογιζόμενος τοῦ ἀπολαῦσαι 
τἧς βοηθείας; ἐπειδὴ οἱ αὐτοὶ αὐθένται ὑπῆρχον fj 
αἰτία τοῦ ἄραι τὸν ἀμηρᾶν τὴν μάχην χατὰ τῆς 
πόλεως, ἣν ἐποίησε καὶ ποιεῖ ἕνεχεν τοῦ ἀπεόταλ- 
μένου παρ' αὐτῶν πρέσδεως, ὡς εἴπομεν, δι᾿ οὗ 
τὴν ὁμοφιυνίαν ἐποίησαν ἵνα ὥσι πάντοτε χατὰ τοῦ 
ἀμηρᾶ καὶ ὁ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου βοηθὸς ἔσητχι, 
χαὶ ἀλλήλοις (!4' συναρωγεῖν. Καὶ ἐν τῷ μέλλειν 
ἐξιέναι τὸν βασιλέα ix τῆς πόλεως, τὸν ἀνεψιὸν ab- 


filius et imperatoris Manuelis ex fratté népos, d« 
quo sepe verba fecimus, e longo inde tempore 
apud ameram assiduus, a quo victuih. habebat lar« 
gum, quem sequebatur comitabaturque quacunque, 
et cui semper ín familiaris&imis et intimis erat, 
postquam apud ameram a quibusdéni $e accusari 
sensit, qui eum Bajazetl non bene velle, sed siru- 
ete insidias dicebant: id enim nisi faceret, aie- 
bant; urbem et imperatorem, patrüum ejus, in 
officio futurum fuisse et servitio : hsc igitar et qum 
alia de eo circumferebantor postquam  audivii, 


pauci clari et illustres viri fuerunt. Quin zgre D propter acre et prsceps Bajazetis ingen — vite 


tex ipse Sigismundus cum magistro ftatrum Rbo- 
diensium crucem gestapte, inventa parvula cymba, 
Ístrum trajecit sslutemque etpediit. &merás omni- 
bus eorum sarcinis potitus tamque admirabilem 
victoriam praeter opinionem consecutus, gloria et 
latitia redlundabat; cumque imperatorem Manueleun 
el ceteros principes, de quibus diximus, conventis 
que fecerant, uti se sequerentur; non sileluse 
tideret, atque egneta audivisset, quas ili onmes 
adversus se moliébantur, grave bellum imperatori 
indixit, é& anno mundi 6900 terra marique obei- 
dioüe urbi admota, diu eam omni modo oppu- 
gnavit. 

45. Ea tempestate Joannes, Andronici despote 


sug timens, nocte quadam aufugit él. récepit we ad 
patruum imperatorem, Is eüni cupide, tanquam 
munos aliquod pretiosum, osculo et amplexu ex- 
cepit, victumque idoneum ei prsberi jussit; lnter- 
jectis aliquot. diebus, imperator subsidia petitum 
in Haliam proficisci decrevit. Ea nacturuin se esse 
propietea coufidebat; quod ejus ipsius regionis 
prigcipes iu causa erant, cur améras bellum adrer- 
sus Cpolinr susceperat : quod is fecefat faviebatque 
propter legatuw, «ut docuhnus, ab illis missum, 
cojus opera pactiónem inieram, αἱ amerss sempet 
adversarentur et mutuo sibi opem et suxilía praesta: 
rent. Abiturus ex urbe imperator, Joanném ex fra- 
ire nepotem ad éam interea regendam et. impetutil 


681 GEORGII PHRANTZ 68 
€o0 κὺρ Ἰωάννην χαταλιπὼν ἵνα διοιχῇ καὶ xv- A χωρουμένην δπὸ λιμοῦ πολλοῦ, ὁμοίως καὶ τὶν τῆς 
δερνᾷ τὴν πόλιν xol ἀντιμάχηται τοῖς ἑναντίοι:, ὁ Πελοποννήσου πόλεμον, καὶ βλέπων ὅτε οὐδεὶς τῶν 
δὲ βασιλεὺς τὴν δέσποιναν χαὶ σύζυγον λαδὼν καὶ Χριστιανῶν αὐθεντῶν ἤθελεν αὑτοῖς βοηδῆσαι, καὶ 
εἰς Πελοπόννησον ἐλθὼν ἐν τῇ Σπάρτῃ ἐγγὺς τοῦ ἀπορηθεῖς ὅλως, περάσα; ἐν τῇ Ῥόδῳ μετὰ τριῆ- 
ἀδελφοῦ κὺρ Θεοδώρου ταύτην εἴασεν" ὁ δὲ ἐν Ἷἴτα- ρεὼως τὴν τῆς Σπάρτης ἀρχὴν ἐπεπωλήχει τῇ ἀδε)- 
λίᾳ ὁδεύει. Φθάσας οὖν 6 βασιλεὺς ἂν νετίᾳ χἂς φότητι τοῦ προφήτου χαὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου. Στεί- 
χεῖθεν πρὸς τὸν δοῦχα Μεδιολάνων ἐλθὼν παρὰ τοῦ λαντες οὖν fj ἀδελφότης τινὰς τῶν σταυρῤοφόρων ἐν 
δουχὸς μετὰ τιμῆς μεγάλης καὶ δαψιλείας ἔτι δὲ τῇ Σπάρτῃ ἵνα ἐγχρατεῖς τῆς ἀρχῆς ὡς κύριοι xol 
καὶ δορυφορίας ἐδέχθη, καὶ ἵππους καὶ στρατιώτας δεσπόται γενήσωνται, διλαὸς ὡς εἶδεν αδτοὺς xoi 
πολλοὺς δώσας αὐτῷ ἵνα πρὸς τὸν ῥῇγα Φραγχίας ἥἤχουσε τὰ γενόμενα, ὥρμηϑαν μετὰ ξύλων xal πε- 
ἔλθῃ, ἐπαγγειλάμενος ὁ δοὺξ τῷ βασιλεῖ, ἐὰν χαὶ οἱ τρῶν μετὰ θυμοῦ δραμόντες, ἵνα τοὺς ἀπεστελιό- 
ἕτεροι ὁμοφρονήσωσι, χαὶ αὐτὸς ὁ δοὺξ ἰδίως xai — vouc σταυροφόρους ἀποχτείνωσι. Ὁ δὲ ἀρχιερεὺς 
αὐτομάτως ἔλθῃ xal τῷ βασιλεῖ χαὶ τῇ Ῥωμαίων τοῦ τόπου σταθεὶς χαὶ ὁμιλήσας, ἵνα μὴ τοιαύτη 
ἀρχῇ βοηθήσῃ καὶ μὴ ἐάσῃ χινδυνεύουσαν. 'EX0bv ἀταξία γενήσηται, ἐδυσώπει τὸν λαὸν, xal πειθό- 
οὖν ὁ βασιλεὺς καὶ πρὸς τὸν (ya Φραγχῶν εὗρεν μενοι τοῖς τούτου λόγοις τοῖς σταυροφὄροις τριῶν 
αὑτὸν ἐν ἀσθενείᾳ βαρυτάτῃ ἔχοντα xal ἔξω φρενῶν B ἡμερῶν διορίαν ἔδωσαν, ἵνα ἐχ τῶν ὁρίων τῆς Σπάρ- 
ὑπάρχοντα" καὶ ol σύμδουλοι αὐτοῦ οὐκ εἶχόν τι τῆς μετὰ εἰρήνης ἀναχωρήσωσιν" εἰ δὲ ἄλλως πρά- 
ἀποχριθῆναι μόνοι. Ὁ μὲν βασιλεὺς ἄπραχτος ἐπὶ ἔξωσιν, αὐτοὶ ὄψοχται. Ἱδόντες οὖν οὗτοι δτι οὐξὲν 
τὴν Κωνσταντινούκπολινἐ πανέστρεψεν ἐπὶ ἔτους αὐε΄ κατώρθουν, ἀλλὰ μᾶλλον θόρυδος καὶ σχάνδαλα 


Σεπτεμόρίου ιγ΄. 
tc^. Ἕν τούτῳ τῷ ἕτει ὁ ἀμηρᾶς Μπαγιαζήτης 
κατὰ τῆς Πελοποννήσου «b» Γιακούπεπασιᾶν καὶ 


ἐγίνοντο καὶ τὴν ζωὴν μάλιστα ἐκινδύνευον, ἐτερ- 
θέντες Θ4, ἐπανέστρεψαν οἴκαδε. Οἱ δὲ Σπαρτιᾶται 
«ὃν πρόεδρον αὐτῶν χαὶ δοῦκα ἐψήφισαν εἶναι, xol 


τὸν Βρενάζην ἔστειλε μετὰ στρατοῦ χιλιάδων πεν. πολιτιχῶς xai ἐχχλησιαστιχῶς ἤθελον χρίνεσθαι 
τήχοντα " xal ἐν τῷ ἀπέρχεσθαι G9) Ο αὐτοὺς ἐν τῇ καὶ χυδερνᾶσθαι ὑπ' αὐτοῦ. Ὁ δὲ δεσπότης χὺῤ 
ὁδῷ xaX ἔνδον τῆς Πελοποννήσον φθάσαντες πολλὰ Θεόδωρος ὡς εἶδε τὰς ἐλπίδας ψευσθεῖσας, «à χρὴ- 
χαχὰ xai δεινὰ καὶ ἀνδραποδισμοὺς τοῖς Χριστια- ματα ἃ ἔλαθε τῇ ἀδελφότητι ἐχτίνας ὄπισθεν, εἰς 
vole ἐπέθηχαν, καθὼς ἐν ὀλίγῳ ἐπὶ τῆς ζωῆς τοῦ Σπάρτην ἐν τῇ αὐτοῦ ἀρχῇ θέλων ἐλθεῖν, οὐχ ἢθε- 
Μπαγιαζήτου ῥηθήσεται. Ὁ δὲ δεσπότης χὺρ Θεό- λεν δεχθῆναι αὐτὸν ὁ δῆμος, ἀλλὰ μάλιστα καὶ 06ge- 
δωρος θεωρῶν τὰ τῶν Ῥωμαίων πράγματα ὅτε σιν ἐνέπλυνον. Καὶ πολλῶν λόγων γενομένων καὶ 
οὕτως χακῶς διέκειντο, καὶ τὴν πόλιν τοσοῦτον α σχανδάλων τέλος ἐμεσίτευσεν ὁ ἀρχιερεὺς, καὶ κά- 
χαιρὸν κινδυνεύουσαν ἀποχεχλεισμένην καὶ στενο- λιν ἐδέχθησαν xal ἔστερξαν αὐτὸν εἶναι ὡς καὶ τὸ 


hostium propulsandum reliquit. Ipse cum impera- — Rhodum trajectus, Sparta principatum societati 
trice coujuge in Peloponnesum profeetos, Sparte Joannis prophets et baptiste vendidit. Misit ea 
eam apud Theodorum fratrem deposuit et Italiam — societas Spartam erucigeros aliquot ad eam pro- 
versus processit, Primum Venetias venit; inde — vineiam oceupandam et sibi vindicandam ut domi- 


δὲ ducem Mediolanensium perrexit, qui eum hono- 
rificentissime atque magno cum sumptu et cum sa- 
tellitibus excepit, eidemqueequitum peditumque ma- 
gnum eomitatum ad regem Francorum dedit, polli- 
citus, si ceteri consentirent, semet illi et impe- 
rie Romano sua sponte auxilio ventarum ac discri- 
men depelserum 6556. Ad regem Francorum cum 
venisset, morbo graviesimo eum conflictantem et 


nis. Quibus incols conspectis et auditis, quze acia 
essent, hortante irácundia, cum clavis et saxis a! 
eos oecidendos procurrunt. At superveniens οἱ in- 
tercedens ejus regionis episcopus, ne tales turbe 
orirentur, objurgabat multitodinem, quae dictis ejes 
obsecuta, trium dierum spatium crucigeris con- 
cessit, quo e Sparte finibus quiete excederen!. Si 
secus fecissent, Ipsos experturos, quo ea res eva- 


mentis impotem reperit ; nec habcbsnt consiliarii D sura esset. llli, cum nibil se efficere, sed turbas 


ejus, soli quod iHi responsum darent. Itaque re 
infecta imperator €polia rediit, anno 1405, mensis 
Septembris die 13. 

46. Eodem anno Bajazetes ameras Gincup-pasia- 
nem et Brenazem in Peloponnesum cum exercitu 
quinquaginta millium misit : qui et ie Ipso itinere 
et in Pelopenneso multis iíncommedis, calamitati- 
bus ac servitiis Christianos afflixerunt, ut paulo 
infra in vit& Bajazetis narrabitur. Theodorus de- 
spota, cum rem Romanam tam male affectem et 
wrbem tam diu perielitantem, obsessam οἱ gravi 
fame oppressam, deiade Peloponnesum bello vexa- 
tam, ei Christianorum principum nullum sibi auxi- 
laturum videret, omni spe abjecta, una triremi 


ac tumultus excitari atque vitam suam ἰδ diseri- 

men adduci viderent, castris motis, domum re4ie- 

runt. Spartani episeopum etiam praesidem suffra- 
gils constituerunt et ab eo rem suam tam civilem 
quam ecclesiasticam administrari volaerumt. Theo- 
dores, cum se spe faleum esce vidisset, pecunia, 
quam acceperat, societati restituta, Spartam in 

provinciam susm rediturus, non reclpiebatur a po- 

pulo, sed exagitabatur conviclis. Post multos tau- 
dem sermones et tumultus, concillante episeopo, 

eum recipiunt et pristinum obtinere gradum pau-' 
untur. Priusquam tamen restitueretur, sacramen- 

tis eum obstrinxerunt, ne unquam memor eseet, 

quee fecissent. 


659 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


690 


πρότερον. Πλὴν πρὶν τοῦ τὴν χατοχὴν λαδεῖν αὐτὸν, À περὶ τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως κὺρ Ἰωάννον ἐν τῇ 


συνδήχα; μετὰ ὄρχων συνέστησαν, tva. μὴ εἰς τὸν 
αἰῶνα ἐνθυμηθῇ ὅσα ἐποίησαν. 

ιζ΄, Ἐν δὲ τῷ χαιρῷ ἐκείνῳ ἐπὶ ἕτους. . . ., δι’ ἣν 
αἰτίαν εἰρήκαμεν, xal ὁ δεσπότης χὺρ ᾿Ανδρόνι- 
χος τὴν Θεσσαλονίχην τῇ τῶν Ἑνετῶν γερου- 
σίᾳ ἐμπεπωλήχει διὰ φλωρία χιλιάδας πεντήχοντα. 

'H δὲ ἐλευθερία τῆς πόλεως Ex τοῦ ἀποχλεισμοῦ 
οὕτως γέγονεν. ᾿Αχούσας ὁ ἀμηρᾶς ὅτι ὁ Ντεμίρης 
ὁ βασιλεὺς Σχυθῶν καὶ Μασσαγετῶν ἔρχεται xaz' 
αὐτοῦ ἵνα μετὰ στραροῦ μυριαρίθμου πόλεμον συν- 
ἀρῃ, θέλων καὶ μὴ βουλόμενος τὴν πολιορχίαν καὶ 
τὸν πόλεμον xal ἀποχλεισμὸν τῆς πόλεως ἕλυσε, 
xal ἀγάπην μετὰ τοῦ βασιλέως ἐποίησε μεθ᾽ ὄρχων, 
καὶ ἐν ΘΒ τῇ ᾿Ατίᾳ περάσας τοῦ δεχθῆναι τὸν πό- 
λεμον xal τὴν ἔφοδον τοῦ Ντεμίρη τὸν στρατὸν 
ἡτοίμαζεν. 

ιθ΄, Ἐπὶ τῆς βασιλείας λοιπὸν τοῦδε τοῦ abto- 
xpátopos χὺρ Mavoutà, ἐν τῷ ἀποχλεισμῷ τῆς πό- 
λεως, τῷ τότε χαιρῷ ἐγεννήθην ἐγὼ ἕτει ἀπὸ xsl- 
σεω; χόσμου ς 8’, Αὐγούστου λ΄, ἀνεγεννήθην δὲ 
διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος ὑπὸ τῆς ὁσιωτάτης μὴ- 
τρὸς ἁγίας Θωμαῖδο:, περὶ ἧς ἐν τῷ προσήχοντι 
τόπῳ καὶ ἀρμόζοντι διηγησόμεθα τἀληθές. "Aq' οὗ 
δὲ τοῦ δεχάτου ἔτους μέχρι xal τοῦ ὀγδοηχοστουῦ 
ἕχτου πολλῶν γενομένων ἀναγχαίων xal μνήμης 
ἀξίων βούλομαι διηγήσασθαι. Λέγω δὴ ἐν πρώτοις 
περὶ τῆς εἰς τὴν δύσιν ἀφίξεως τῶν πέντε υἱῶν τοῦ 
ἀμηρᾶ τοῦ Μπαγιαζήτου, ἤγουν τοῦ Μουσουλμάνον, 


Θεσσαλονίχῃ καὶ τῆς ἐλεύσεως kxstas τοῦ βασιλέως 
κὺρ Μανουὴλ καὶ υἱοῦ αὐτοῦ, καὶ τῆς τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ 
δεσπότου κὺρ 'Avboovixou ἐχεῖ ἀποχαταστάσεως, xat 
«οὔ θανάτον τοῦ δεσπότου χὺρ Θεοδώρον τοῦ πορ- 
φυρογενγήτου εἰς τὴν Λαχεδαιμονίαν ἤγουν εἰς τὴν 
Σπάρτην, καὶ τοῦ βασιλέως xal ἀδελφοῦ αὐτοῦ χὺρ 
Μανουὴλ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ ἐλεύσεως. Καὶ τὸν 
θάνατον τοῦ ἀμηρᾶ Μουσουλμάνου ῇ παρὰ τοῦ 
ἀδελφοῦ αὑτοῦ Mwst διηγήσομαι, xal περὶ τῆς 
τριετοῦς μάχης αὐτοῦ δὴ τοῦ Must) μετὰ τοῦ βα- 
διλέως χὺρ Μανονὴλ, xal τῆς περὶ τὰ μέρη τῆς 
Λαρίσσης ἐχτυφλώσεως "Opyávou τοῦ υἱοῦ τοῦ Μυυ- 
σουλμάνουῃ παρὰ τοῦ θείου αὐτοῦ Μωσῇ, καὶ τῆς 
ἐλεύσεως ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς εἰς τὴν δύσιν τοῦ ἀδελ» 
᾿φοῦ αὑτοῦ Μεεμέτη τοῦ χαὶ Κζυρίτζη, xal τῆς ἀπο- 
στροφῆς εἰς τὴν ἀνατολὴν καὶ πάλιν ἐλεύσεως αὐὖ- 
τοῦ διὰ τῆς πόλεως ἐν τῇ Θράχῃ ἦτοι ἐν τῇ Eo- 
ρώπῃ, xol τῆς νίχης αὐτοῦ. Καὶ τὸν θάνατον τοῦ 
Μωσῆ εἴπω, Ext δὲ χαὶ τοῦ δευτέρου υἱοῦ τοῦ βασι- 
λέως χὺρ Μανονὴλ, τοῦ πρὸ τοῦ Κωνσταντίνου, τὸν 
θάνατον ἐν τῇ Μονεμόασίᾳ. ᾿Αλλὰ χαὶ περὶ δύο θυ- 
γατέρων αὐτοῦ, xal τῆς γεννήσεως τοῦ αὐθεντο- 
πούλου χὺρ Μιχαὴἣλ, xal τοῦ θάνατου αὐτοῦ ὑπὸ 
λοιμώδους νοσήματος. ᾿Ομοίως xai τοῦ θανάτου τοῦ 
τζελεπῇ χὺρ Δημητρίου τοῦ υἱοῦ τοῦ σουλτὰν Μπα- 
γχιαζήτη xaX ἀδελφοῦ τοῦ ἀμηρὰ Μεεμέτη * αὑτὸς 
δὲ γενόμενος Χριστιανὸς, ὡς πρὸ ὀλίγου ἔφημεν, 
xai τῷ θείῳ βαπτίσματε ἀνεγεννήθη, xat ὁ βασι- 


τοῦ Μωσῇ, τοῦ Ἰεσσαὶ, τοῦ Μεεμέτη xal τοῦ Ἰωσοὺφ, C λεὺς καὶ ὁ ἁμηρᾶς Μεεμέτης ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ πλεῖ- 


ὃς ἐγεγόνει Χριστιανὸς καὶ Δημήτριος ἐπωνομάσθη, 


17. lllo tempore, auno. . . . propter eam, quam 
coumemoraviimus, causam, etíiam Andronicus. de- 
spota Tliessalonicam Venetorum senatui quinqua- 
genis florenorum millibus vendidit. 

Urbs obsessione boc modo liberata est. Ameras, 
audito, Deinirem, Scytharum et Massagetarum re- 
gem, cum innumcris copiis contra 86 proficisci, 
quamvis invitus, tamen obsidionem et oppugnatio- 
nem urbis solvit, atque pace cum imperatore facta 
et sacramentis confirmata, in Asiam trajectus, ad 
excipiendos impetus Demiris exercitum parabat. 

18. Ceterum regnante hoc. jinperatore, Manuele 
domino, dum urbs obsidetur, ego in lucem editus 
sum, anno ab orbe coudito 6909, die Augusti tri- 
cesimo, Regeneratus sum per sacrum baptisma 
opera venerabilis matris Thomaidis, de qua loco 
opportuno ad veritatem referam (1). A decimo au- 
tem anuo ad octogesimum seztum qua acciderint 
multe et memorabiles calamitates, enarrabo. Dicam 
primum de quinque Bajazetis amerz filiis in occi- 
dentem trajectis, Musulmano, Mose, Jessai, Mehe- 
mete et Josupho, qui Christianus factus Demetrius 
appellatus est, de imperatore Joanne Thessalonicae 
moriuo, et Manuele imperatore, filio ejus, illuc 
profecto, et ejus fllio, Andronico despota, ibidem 


(1) Vide cap. 5 lib. it. 


στα σιτηρέσια ἔδωσαν αὐτῷ, ζήσας μετὰ τὸ βαπτι- 


restitato, de Theodoro porphyrogenito despota La- 
ced:emone sive Sparte exstincto, et de imperatore 
Manuele, fratre. ejus, profecto in Peloponnesum ; 
deinde exponam, quomodo Moses Musulmano amers 
fratri suo mortem intulerit, cum Manuele ímpera- 
tore per tres annos bellum gesserit et circa Laoris- 
sam cxcesmcaverit. Orchanem, Musulmani filium ; 
quomodo hujus frater Mehemetes, qui etiam Cy- 
ritzes appellatur, ex oriente in occidentem transie- 
rit,inde redierit in orientem, et rursus trans urbem 
in Thraciam vel Europam irajectus, reportaverit 
victoriam. Tum obitum Mosis explicabo, et filii 
secundi Manuelis imperatoris, qui Constantinum 
precessil, mortem, qua is Monembasig decessit. 
Dicam etiam de duobus filiis ejus, atque Micliaelis 
principis natali ac morte pestilentia ei allata. Item 
mortem attingam Demetrii Tzelepis, Bajazetis sul- 
tani filii, οἱ Mehemetis amers fratris, qui Christia- 
nus factus, ui paulo. ante monuimus, et sacro Ja- 
ptismate regeneratus, ab imperatore et fratre Melic- 
mete amera magua salaria accepil, el annos septem 
postquam baptizatus erat, ad Dominum concessit ; 
dicamque de Thoma principis natali: atque liac 
quidem propter ztatis maturitatem bcne et accu- 
rate doctus ; 415 autem ante me natum facta nar- 


61) 


GEOnGII PIIRANTZ.E 


(8) 


΄ ο΄ 
ἐχατώρθωτε ὃ ἃ τὸ περισπωμένου; εἶναι αὐτοὺς καὶ À pv», ἢ. ἐγίνετο, Διισχυριζόλενο; ἔλεγε. Ott xasi 


ἀναμεταξὺ μά ἃς καὶ σχάνδαλα ἔχοντας. Καὶ χρη- 
μάτων μόνον *hnÜo; ἀναλώσα; xal δάν:ια πολλὰ 
λχθὼν διὰ τὸ εἶναι μεγάλην τὴν ἐν Ἰταλίᾳ δαπάνην, 
x | εἰς Ἑνετίαν ἀναστρέψνα: ἔγρχφ: διὰ ταχυδρόμου 
τῷ υἱῷ αὑτοῦ ᾿Ανδρονίχῳ ἵνα ποιήτῃ τρόπον στεῖ- 
λαι αὑτῷ χρήματα, ὅπω: τὰ δάνεια X ἔλχςεν ἀπὸο- 
διυσῇ, καὶ ἀναλώσῃ 58 ἔτι ἐν τῇ ὁδῷ. AZ δὲ 
πάντοτε τῷ τῆς ἀρχῆ; τρεφόμενος; ἔρωτι χαὶ εἰ; 
χεῖρας ταύτην 2260 οὐδὲν ἐφρόντιζε περὶ ὧν ὁ 
βασιλεὺς καὶ πατὴρ ἔγραφεν, ἀλ)λὰ μᾶλλον, ὡς εἴπῃ 
τις, τὰ; τοῦ πατρὸς προστάξεις χαὶ γραφὰς 5: ἐν 
ὕδατι γεγραμμένας ἐλογίσατο. ᾿Αχούσας δὲ ταῦτα 
ἐν τῇ Θετσαλονίχῃ χὺρ Μανουὴλ ὁ νεώτερος υἱὸς, 
μετὰ σπουδῇ; χαὶ προθυμίας συνάξας γρέματα πολλὰ 
τὸν ἀριθμὸν χρυτίηυ xal ἀργυρίον ὡς ἔνι xal τριή- 
pst; bos μάπας͵ ἐμδὰς ἐν τῇ Ἰταλίᾳ τὸν πλοῖν, ὅπου 
Ἦν ὁ πατῆρ, ἐποίησε" xal προσχωνήσας αὐτὸν xai 
χατυριλήπσας χεῖρας χαὶ πόδας, καὶ τοῖς δανεισταῖς 
τὸ δάνειον δώσας, τὸν πατέρα xal βασιλέα λαβὼν 
ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ὃ πανέστρεψε. Διὰ ταύτην 
οὖν τὴν αἰτίαν καὶ ὑποταγὴν ὁ Mavovtj) τὰ μέγιστα 
ὑπὸ τοῦ πατρὸς χαὶ πάτης τῆς συγχλέτου ἢ» φι- 
λούμενος, ὁ 65 ᾿Ανδρόνιχος ὑπὸ τοῦ πστρὴς χαὶ ὑπὸ 
πάντων ἣν μισούμενος. Καὶ ὁ πατὴρ σὺν τῇ συγ- 
χλήτῳ τάσῃ τὸν Μηανυυῦλ εἰς βασιλέα ἐψτφίσχτο, 
τὸν δὲ ᾿Ανδρόνιχον ἀπώσαντο. Καὶ προτμένειν ἐν τῇ 
πόλει προστάξας ὁ πατὴρ xit ἐρυθροῦ πεδίλου με- 
τέδωχε) αὑτῷ, χαὶ διάδοχος τῆς βασιλεία: ἀπὸ πάν- 
των ἐλέγετο εἶναι. Ὁ 8b δεσπότη; χὺρ ᾿Ανδρόνιχος 
ὁ τυφλὺς μαινόμενος ἣν τῷ θυμῷ xal τῷ ζήλῳ χαὶ 
τὴν ἀδιχίσν βοῶν, χαὶ ἐχ τῆς περιφρονέσεως πε- 


Εἰ gravi contracto zre alieno propter sumptuum in 
l'alia magnitudinem, Venetias reversus, —faselo 
misso, Andronico fiio litteris mandavit, ut pecu. 
niam mittendam curaret, qua ses alienum ,' quod 
contraxisset, solveret et in reditu sumptum faceret. 
At ille, perpetuo imperii amore flagrans atque ma- 
uu id tenens, nihil curabat, quod mandarat pater, 
sed ejus jussa in aqua. ut qui-p'am dixerit, scripta 
existimabat. At Thessalonice filias minor Manuel, 
re comperta, strenue ac studiose auri argentique 
quantum poterat. conquisivit, paratisque triremibus, 


τοὺς vópou; Ῥωμαίων τάξιν tà καὶ συνίθειαν ἡ 
βατιλεία ἑχυτῷ xaY τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἀρμόξε: ὡς πρω- 
τοτόχοις, B ὁ δὲ πατὴρ xat βασιλεὺς τὸν Mave;r 
ὑστερογενῆ ὄντα προτιμῆται θέλει καὶ διάδ χο, τῇς: 
βασιλείας ἀφῖσαι. Καὶ ἣν πάντοτε ἐσττηχὼς xa: 
διαγογιζόμενος, ζητῶν χαιρὺν ἐπιτήδειον τρόπον 
ποιΐπαι xal βουλὴν ὅπως ἡ βασιλεία ἐχυτῷ xai τῷ 
υἱῷ αὑτοῦ ἰωάννῃ πάλιν γενήσεται. 

Ui. ᾿Αποβανόντος δὲ τοῦ ἀμτοῖ ᾿Αμουρᾶτν 6 υἱὸς 
αὐςοῦ δΔίπαγιαζήτης ᾿Αλευτορὴ τὴν ἀρχὴν titio. 
Ὃ οὖν χὺρ ᾿Ανδρόνιχος ὁ τυφλὺς καιρὸν εὑρὼν ἐπ'- 
τήδειον ἐφάνη αὐτῷ ἵνα τοῦ ποθουμένου τύχῃ * χαὶ 
μετά τινων τῶν φῇλων αὑτοῦ συμδουλευσάκκεενος xal 
τῶν 1T; γυναι χὺς αὐτοῦ αυγγενῶν χαὶ τοῦ τενθε- 
p^9 αὑτοῦ Máoxou τοῦ τῇ; Βουλγυρίσυς ἕτι μέρος 
δεσπόζουτο-, χαὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὑτοῦ Ἰωάννου φυ- 
γὼν πρὸς τὰν ἀμηρᾶν Μπαγιαξέττ,ν $300» Csópeva 
ὅπως αὐτοῖς βοηθήσῃ χαὶ τῆ; βασιλείας γένωνται 
ἐγχρατεῖς, f) χατὰ χλτιρονομίαν καὶ νόμους Ῥωμλίων 
xai συνήθειαν αὐτοῖς ἀολόζει ὡς πρωτοτόχοις "ὁ 
δὲ πατὴρ xal πάππος βούλεται ἀξιχῖσχ: αὐτοὺς χε 
τῷ ὑστερογενεῖ, ὡς εἴπομεν, δῶσαι. Ἔ πη γγεῦλανο 
ἔτι τελεῖν τῷ apro χατ᾽ ἔτος χρυσίου xa ἀργοι" 
χεντηνάρια οὐχ ÓOXiva xol προνόμιά τινα ἔχειν ἐξ 
τῆς πόλεω;. Ὁ οὖν ἀμη 23; τὰς διχονοξα; χαὶ pix; 
αὑτῶν θεωρῶν ἢγάλλετο κατὰ τὸν λόγων τὸν ἐτιχώ- 
ριον τὸν λέγουτα, « Ὁ λύχος τὸ τοῦ δινέξεου σφοδρὸ! 
μετὰ χονιορτοῦ ἰδὼν ἢγάλλετο "323 ποδῶν. » Εἶκιν 
« ᾿Αγλθὲς χαιρὸς δι᾽ ἐμὲ,» χαὶ μετὰ χαρᾶ; τὶν 
αἴτττιν δεξάμενος: xaX δώπξας αὐτοῖς στρατὸν ἱεπέων 
χιλιάδας ἕξ xaY πεζῶν τέσσαρας ἦλθον κατὰ τῆς τὸ- 


rem, sibi przeferri οἱ desiguari successorem, ροπὶ- 
naciter in sententia perstabat, neque cessabat oec 
sionem ac viam meditari, quá ^ imperium sb; d 
Joanni filio vindicaret. 

15. Amurate amera mortuo, filius ejus Bajazetes 
Aleuiores regnuni suscepit. Jam Andronicus escg: 
ille, occasionem, ut sibi videbatur, opportupam 
necius, qua voti compos fieret, cum amicis qui- 
busdam et conjugis propinquis et Mareo sorero, 
qui etiam tum partem Dulgarize tenebla, re delizc- 
rata, una cuim Joanne filio ad Dajazeteu confugit, 


in Italiam ad patrem. cursum tetendit, Reverenter D eumque rogavit, ut se adjuvaret ad recuperandum 


cum salutavit, manus pedesque ejus osculatus, ac 
pecunia, creditoribus qux debebatur, numerata, 
cum eodem Cpolim rediit, Propter hanc causam et 
pietatem Manuel a petre et universo senatu non 
wiinus diligebatur, quam isdem exosus erat Andro- 
uicus : unde, rejecto Andronico, Manuel a patre et 
senatu imperator designatus, in urbe manere juhe- 
tur, et purpureis ornatur calceamentis atque ab 
omuibus habetur lsresimperii. Contra cxcus iste 
Andronicus ira invidiaque insanire et injuriam sibi 
illatam c!au are, contemptum acerbe ferre, atque 
dictitare, e legibus, instilutis et moribus Romano- 
rum sibi ac (ilio suo, ut primogenitis, imperium 
deberi; a patre imperatore Mauuelem, natu mino- 


imperium, quod ex legibus et consuetadine Rova- 
norum hereditate ad ipsos pertineret, at primoz:- 
nitos, a patre autem et avo per summam injucaau 
Manueli, minori natu, destinaretur.  Promiserunt 
praterea, amerz se quotaunis auri et. argenti ceu- 
tenaría multa pensuros esse et in. urbe jura. qu- 
dam precipua concessuros. Ille gaudio exsultaba!, 
cum corum discordiam videret Jitesque, ut et 
vulgare. proverbium: « Exsiliebat lupus, — ubi vi 
veuti excitari pulverem vidit. » « Opportuma, inquit, 
wihi ista res est, » atque lete eorum voluntati 
obsecutus, equitum millia sex οἱ peditum quatuor 
iis concessit, quibuscuin adversus urbem p:oficis- 
cuntur. Cum ex improviso noctu prope urbem adve- 


681 


CHRONICON MajUS. — LIB. f. 


ἐδ 


λεως. Καὶ ἐξαίφνης ἔξω τῆς πόλεως νυχτὸς φθά- Α πόλιν, ἵνα γνωρίσῃ τὰς γνώμα; καὶ τὰς θελήσεις 


σαντες εὗρον ἕν τοῖς παλατίοις τῆς In yrs τὸν πατέρα 
καὶ βασιλέα μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Μανουὴλ xal ἀδελ- 
φοῦ " καὶ πιάσας ἀπέχλεισεν αὐτοὺς ἐν οἴχῳ τινὶ xal 
φυλάττεσθαι προσετάξατο μετὰ μεγάλης φυλαχῆς " 
χαὶ οὕτως ὁ δεσπότης χὺρ ᾿Ανδρόνιχος μετὰ τοῦ υἱοῦ 
Ἰωάννου ἐγχρατεῖς τῆς πόλεως ἐγένοντο χαὶ τῆς 
&pyf,; ἐπὶ ἔτη δύο καὶ μῆνας ξξ. Καὶ τὸν υἱὸν "To- 
ὄννην ἐλογίσατο πολλάχις ἀναγορεῦσαι εἰς βασιλέα. 
IT; ἣν ἀδύνατον fjv διὰ τὸν βασιλέα καὶ πατέρα ἔτι 
ζῶντα. Καὶ ὁ ἀμηρᾶς πολλάχις ἐμήνυσεν αὐτῷ ἵνα 
αὐτοὺς ἀποχτείνῃ xal ἐχποδὼν ἐκτινάξῃ, ἐὰν θέλῃ 
ἐν τῇ ἀρχῇ ἀνενόχλητος ἔσεσθαι" ὁ δὲ εὐλαδούμενος 
οὐχ δηέλησέ ποτε πατροχτόνος xal ἀδελφοχτόνος 
γενήσεσθαι. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἣ μερῶν ἀπαξήσαντες 
οἱ βασιλεῖ; τοὺς φυλάσσοντας Βουλγάρους ἔφυγον 
καὶ περάταντες καὶ οὗτοι πρὸς τὸν ἀμηρᾶν Μπα- 
γιαξήτην ἦλθον. Καὶ ὁ γηραιὸς βασιλεὺς ἀναμιμνή- 
σχων τὴν συγγένειαν τοῦ πάππου Ὀρχᾶνον χαὶ τὴν 
φιλίαν ᾿Αμουράτου τοῦ πατρὸς, καὶ ὅτι οὐχ ἔστι δί- 
xatov οὐδέ τις νόμος; ὀυγχωρεῖ sot; πατράσιν οὕτω 
τοὺς φιλτάτους πράττειν χαὶ ποιεῖν. Ὃ δὲ χαὶ βα- 
σιλεὺς Μανουὴλ ὑπέσχετο δῥῬῬΡβΡ,Ῥὴδοῦναι τέλος ὑπὲρ 
τὸν ἀδελφόν " ἐξόχως δὲ ὑπέσχετο χαὶ τοῦτο, ἵνα xas* 
ἔτο; ἐπὶ τὴν ὥραν τοῦ ἔαρος ἔσηται ἕτοιμος μετὰ 
στρατοῦ χιλιάδων δυοχαίδεχα πεζῶν τε xal ἱππέων 
εἰς συνδρομὴν, ὅπον δ᾽ ἂν καὶ ὁ ἀμηρᾶς βουλήσετα: 
ἀπελθεῖν, χαὶ ἔσηται τοῖς φίλοις φίλος xat τοῖς ἐχ- 
θροῖς ἐχθρὸς ὁ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑτέρον. Καὶ μετὰ ὄρχων 


καὶ βουλὰς τῶν ἀρχόντων καὶ τοῦ δήμου, ποῖον ix 
τῶν δύο ἀδελφῶν εἰς βασιλέα ἡγάπουν. Ἐλθὼν δὲ ὁ 
πρέσδυς καὶ χαταλεπτῶς μαθὼν xotilaÓt τὰς γνώ- 
μας καὶ τὰς βουλὰς σχεδὸν πάντων τῶν ἀολιτῶν,͵, 
ὅτι διὰ πολλὰς αἰτίας τὸν χὺρ Μανουὴλ ἤθελον βα- 
σιλεύειν αὐτοῖς. Καὶ ποιῆσας ταῦτα πάντα ἀναφο- 
ρεἶν τῷ ἀμηρᾷ, εὐθὺς στρατὸν δώσας αὐτοῖς Ἦλθον 
ἐν τῇ πόλε!. Τοῦ οὖν δεσπότου χὺρ ᾿Ανδρονίχον καὶ 
τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ μὴ ἐχόντων τί πρᾶξαι ἣ πῶς ἀντι» 
σταθῶσι, ὁ χὺρ Μανουὴλ μετὰ τοῦ πατρὸς χἀὶ βα- 
σιλέως ἐγχρατεῖς γεγόνασι τῆς βασιλεῖας καὶ τῇς 
πόλεως " χαὶ εὐθὺς προστάξει τοῦ πάτρὸς ὁ βάσιλεὺς 
χὺρ Μανονὴλ τῷ διαδῆματι tQ βασιλιχῷ δπὸ τοῦ 
παξριᾶρχου ἐν τῷ σεπτῷ ἀκοστολείῳ ταινιοῦται. 


B Ἐδασίλευσεν λοιπὸν ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης μετὰ 


τὸ ἐξεῶσαι τὸν πενθερὸν αὐτοῦ τῆς βὰδιλείας, ἕως 
οὗ τὸ σκῆπτρον καὶ τὴν βαδιλεῖας ἐξουσίαν πᾶσαν 
ἔδωχε τῷ υἱῷ κὺρ Μανουὴλ xal βαδιλέὰ ἔστεψεν 
αὐτὸν ἐπὶ ἔτους qu'. Τῷ δὲ δεσπότῃ κὺρ ᾿Ανδρονίχῳ 
Wf τὴν Θεσσαλονίκῃν μεξὰ συμδάσεως δέδωκε τοῦ 
κατοιχεῖν ἐν αὐτῇ " xdV οὕτως πᾶντα tà τῶν Ῥω- 
μαίων «lpfjveucav. 

Ἐὐρισκομένου δὲ τινὶ καιρῷ τοῦ ἀμηρὰ δὲπαγιαι 
ζήτου ἐν τῇ Μαχεξδονίᾳ ἐχγὺς τῶν Σεῤῥῶν μητρο- 
πόλεω;, παῤὼν ἦν ὁ βασιλεὺς χὺρ Μανουὴλ κατὰ 
τὰς ὑποσχέσεις καὶ συμδάσεις ἃς ἐἶΐχον, χαὶ ὁ ἀδελ- 
φὸς αὐτοῦ ὁ δεόπότης κὺρ Θεόδωρος καὶ ὃ κὺρ Kuv« 
σταντῖνος ὁ Δραγάσης καὶ ὁ τῆς Σερδίας δεσπότη 


ταῦτα ἢσφαλίσαντο. Καὶ ὁ ἀμηρᾶς ταῦτα ἀχούσας C κὺῤ Στέφανος. Ἐλθάντος Παύλου τοῦ Mapoyà b 


ἔστε!λε πρέσδυν τινὰ kx. τῆς αὐλῆς αὐτοῦ εἰς τὴν 


nissent, in palatio Peges impebatorem cum Manuele 
fllio reperiunt ; comprehensos in domum quandam 
concludunt et diligentissime custodiri jubent. Hoc 
modo Ardronicus despota cum Joanne fllio urbe 
potitus, Imperium anuos duos et menses sex te- 
nuit. Joannem filium imperatorem declarare sepe 
cogitabat, sed non poterat propter patrem adbue 
superstitem. Suadebat siepe ameràs, occidendos et 
e medio tollendos eos ess&, si quiete tenere impe- 
rium vellet : at prudenter ille nolebat parricidii && 
fratricidii. erimIne se contaminare, Itaque accidit, 
ut quódam die captivi principes, Bulgaris eustodi- 


«ἧς Πελοποννήσου, οὗ τὴν Moveu6aslav χυδερνῶν 


et consiliis tuin optimatum, tum plebeiorum explo» 
randis cognosceret, utrum e fratribus Romani 
imperatorem sibi exoptarent. Legatus postquam 
advenit, civium animis sententiisque occulte explo- 
rátis intellexit, tantàm non omnes multla de causis 
cupere, ut imperaret Manuel. Ameras,.omiiibus sibi 
renuntiatis, stalim illis exercitum expedilt, quocum 
Byzanüum venerunt; cuijque Andronicus despota 
et filius ejus, quid agerent quove paetü se tueren« 
tur, nescirent, Msnuel cum Imperatore patre urbe et 
imperio potitus, protinus ejusdem jussu a patriar- 
cha in templo $postolorum diademate imperatorio 


bus deceptis, e carcere aufugereht. In Asiam tra- D ornatus est, Regnavit c&terum Joannes post pulsum 


Jecti, hi quoque Bajazetem ameram adierunt. Ibi 
Imperator pater affinitatem Orchanis, avi Bajaze. 
tis, et elusdem patris, Amuratis, amicitiam com» 
memorabat monebatque, quam iniquum esset nec 
ulla lege permissum, patentes isto modo a liberis 
haberi ; Manuel Imperator tributum majus, quam 
[rater, se illi pensürum esse pollicebatur; inque 
primis promittebat , quotannis verna tempestate 
paratutri se fore ad comitandum eum cum peditum 
equitamqué duodecim millibus, uocunque ameras 
voluisset ; postremo suadebat, ut eosdem uterque 
amicos vel inimicos haberet. Horum fidem jureju- 
rando stabiliunt. Hzec cum ameras audissct, lega- 
tum e regia Cpolim misit, qui animis, voluntatibus 
Pargor, Gm. CLVI 


imperio socerum, donec solium et imperium Ma« 
nDueli fllio dedit eumque corona! libperatorem jus- 
sit, ad annum 860. Andronico despotse ὁ pactioue 
Thessalonicam babitaddam dedit; atque ita unis 
versa res Romana pacata est. 

Cum Bajazetes ametas in Mackloniá prope Serra: 
urbem aliquando eommoraretur, imperator Manil 
secundum pacta conventaque, quie fecerant, ejus- 
que frater Theodorus et Coustantinde Dragases et 
Stephanus, Servis despots, presto fuetunt. Adve« 
Bit eliam e Peloponneso Paulus Mamonsas, qui, 
cum ejus pater diu gubernasuet Monenjibasiau. 
ipse quoque eam provinciam jussu imperatoris acce- 
perat, sed, diuturnitate possessionis occasioasrti 


22 


$83 


GEORGII PHRANTZ.E 


634 


ἐκ πολλοῦ ὁ πατὴρ, εἶτα xa αὐτὸς τὴν διοίχησιν τὴν À τὸν ἀμηρᾶν, ἔλεγεν ὅτι οὐκ ἣν δίχαιον φίλοι ὄντε: 


τοῦ πατρὸς προστάξει τοῦ βα-ιλέως διεδέξατο, διὰ 
δὲ τὸ μάχρος τοῦ χρόνου ἀφορμὴν εὑρὼν περιε- 
ᾳποιεῖτο τὸ ἄστυ ὡς χτῆμα ἴδιον. "Evexdist τὸν τοῦ 
βασιλέως ἀδελφὸν πρὸς τὸν &ápmpdv, ἀδιχεῖσθαι λέ- 
γων ὑπ᾽ αὐτοῦ, καὶ τὴν Μονεμδασίαν ἐκ τῶν χειρῶν 
αὑτοῦ δυναστιχῶς ἐξέλαδε, καὶ μετὰ ὕδρεως καὶ 
ἀτιμίας χαὶ αἰσχύνης ἐκ τῶν ἐχεῖθεν ἐδίωξε. Ὃ δὲ 
Μαμωνᾶς οὗτος γνώριμος fv Ex πολλοῦ τῷ ἀμηρᾷ. 
Λυπηθεὶς οὖν μετὰ θυμοῦ ὁ ἀμηρᾶς μηνύσα; εἶπεν 
τῷ βασιλεῖ οὕτως ὅτι « οὐκ ἀρκεῖ ὑμῖν εἰρηνεύειν, 
ἀλλὰ οὕτως θέλετε πράττειν χατὰ τῶν ἐμῶν ὑπο- 
χειρίων ; ἐγὼ γὰρ ὀμνύω σοι εἰς τὸν Θεὸν, παιδεῦ- 
Gat ἔχω τοὺς τὰ τοιαῦτα τολμῶντας. » Καὶ ἑτέρους 
λόγους σχληροὺς ἔφησε χατὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν 


ἑτέρων αὐθεντῶν Χριστιανῶν, 58. περὶ ὧν εἰρήχα- B 


μεν. Οἱ δὲ ἀχούσαντες ἕως χαρδίας ἐλυπήθησαν, 
χαὶ ἔχτοτε ἐζήτουν χαιρὸν ἐπιτήδειον καὶ εὔλογον 
αἰτίαν ἵνα τὰς ὑποσχέσεις xal συμὄάσεις xal 0no- 
ταγὴν, ἦν εἶχον μετὰ τοῦ ἀμηρᾶ, φύγωσιν. Καὶ 
αυμδάσεις καὶ ὄρχους φριχτοὺς λάθρα ἀναμέσον αὖ- 
τῶν ποιήσαντες τοῦ εἶναι γνώμῃ xal ψυχῇ μιᾷ ἕως 
θανάτου, διὸ βεύαιότερον τῆς ἀγάπης xal τοῦ συν- 
δέσμου τούτου ἔστησαν ἵνα ὁ βασιλεὺς χὺρ Μα- 
νουὴλ εἰς νόμιμον γυναῖχα λάδῃ τὴν θυγατέρα τοῦ 
κὺρ Κωνσταντίνου τοῦ Δραγάσῃ. 

d. Τοῦ δὲ ἀμηρᾶ Μπαγιαζήτου ἐλθόντος xal πο- 
λὺν τῆς Βουλγαρίας τόπον ἁλώσαντος ἕτι xal δου- 
λώσαντος, ὁ τῆς Γερμανίας βασιλεὺς Σιγισμόνδος 


ἔμαϑε τὰ γενόμενα. Ὁ οὖν Σιγισμόνδος τῆς Γερμα- C 


vlag ὁ βασιλεὺς πρέσδυν στείλα; πρὸς αὐτὸν, fot 


nactus idoneam, urbem sibi ut propriam vindica- 
fat. ls igitur fratrem imperatoris apud ameram 
. eriminabatur, quod Monembasiam violenter sibi 
eripuisset, indeque se cum contumella, dedecore 
el infamia expulisset. Erat autem Mamonas hic 
amerze dudum notus: unde is indignabundus im- 
peratorem ita increpat: « Num vobis satis non est 
pace frui, sed isto modo meos habere subjectos 
audetis? Equidem per Deum juro tibi, posse me, 
talia qui audeant, punire. » Alia preterea aspera 
verba adversus imperatorem et reliquos principes 
Christianos, de quibus diximus, jactavit: quibus 


illi aliquamdiu afflicti, mox occasionem idoneam,et D 


rausam speciosam quasiverunt , quà promissa, 
pacta et Officia, quibus amers se obstrinxeran!, 
eflugerent. ltaque postquam pactionibus et diris sa- 
; eramentis clam se invicem devinxerünt, ut con- 
sensionem εἰ concordiam servarent usque ad mor- 
tem, quo firmius esset hujus feederis vinculum, 
statuerunt, ut Imperator Manuel Constantini Dra- 
gisis flllam — matrimonio legitimo sibi junge- 
yet. — . 

44. Cam Bajaxetes ameras multa Bulgariz loca 
cepisset et in potestatem suam redegisset, Sigis- 
mundus, Germanie rex, de ea re certior factus, 
. legato ad eum misso, squum esse negavit, cum 
essent amici, ameram manum injicere Bulgarize 


ἐν τῇ Βουλγαρίᾳ ἐπιδαλεῖν χεῖρα τὸν ἀμηρᾶν, ὅτι 
κατὰ τὸ προνόμιον τῆς βασιλείας αὐτοῦ ὁ τοιοῦτος 
«κόπος ἐστίν. Ἐλθόντο; δὲ τοῦ πρέσδεως xal ταῦτα 
εἰπόντος τῷ Μκαγιαζήτῃ, οὐδὲν ἕτερον ἀπεχρίθη 
αὐτῷ εἰ μὴ μόνον ix. τῆς χειρὸς παραλαδὼν αὑτὸν 
ἔδειξεν οἶχόν τινα τούτῳ μέγαν γέμοντα ἔσωθεν 
ἀπὸ παντοίων ὀργάνων πολεμιχῶν, ῥομφαίων τε χαὶ 
ξίφων, ἃ καλῶς ἡτοιμασμένα xat παρεσχενασμένα 
ὑπῆρχον. Εἶτα λέγει τῷ πρέσδει * «A£Eov ταῦτα τῷ 
αὐθέντῃ σου τῷ βασιλεῖ, ὅτι τὸ ἐμὸν δίκαιον, ὅ ἔχω 
ἐν τῇ Βουλγαρίᾳ, 59 ταῦτα τὰ ὅπλα καὶ αἱ παρα- 
σχευαὶ ἃς εἶδας εἰσίν. » Kal τοῦ πρέσδεως ἀναφορὰν 
ποιήσαντος τῷ βασιλεῖ Σιγισμόνδῳ ἐν τῷ ἃ πανελθεῖν 
πρὸς αὐτὸν περὶ τούτων, ὁ βασιλεὺς ἐλυπήθη λίαν 
διὰ τὸ ἀχοῦσαι ὑπὸ τοῦ πρέσδεως τὰ τοιαῦτα xal 
τὴν τοῦ ἀμηρᾶ ὑπερηφάνειαν" καὶ εὐθὺς στρατὸν" 
μισθοφοριχὸν πρ)λὺν συνάξας, καὶ τὸν αὐτοῦ μᾶλλον 
ἑτοιμάσας xal πολλοὺς ἑτέρους αὐθέντας προσχαλε- 
σάμενο; εἰς βοήθειαν, ἄνεν τινὸς μισθοῦ ἢ ὀψφωνίου 
xal μετὰ πλείστης χαρᾶς καὶ γενναίας Ψυχῆς xal 
ἀνδριχοῦ φρονήματος διήρχετο ὁ λαμπρὸς οὗτος 
στρατὸς, καὶ πάντα τοῖς ποσὶν ὑπέτασσεν τὰ τῶν 
Τούρχων φρούρια, ἁλῶν xal σχυλεύων xal ἀφανί- 
ζων, ἕως xal τῆς Νιχοπόλεως περάσαντας ἔφθασεν, 
καθάπερ ὕλη ἐπιτυχοῦσα φλογὶ ἰσχυρᾷ. Εἶτα ὁ βατι- 
λεὺς Σιγισμόνδος, καὶ ἑτέρως θέλων στρατηγῆσαι 
κατὰ τοῦ Μπαγιαζήτη, πρέσδυν ἔστειλε λάθρα xp« 
τὸν βασιλέα χὺρ Μανονὴλ καὶ τοὺ; ἑτέρους αὐθέν- 
τας, 00; προέφημεν, ἵνα ἕτοιμοι χαὶ προπαρεσχευ- 
ασμένοι οὗτοι ὦσι xal τὸν ἐχθρὸν τῆς πίστεως, εἰ 


qus jure ad sui regni provincias pertineret, Hec 
dicenti legato Bajasetes nihil respoudit, sed mane 
apprehenso domum amplam ostendit, omni armo- 


rum genere, rhomphzis gladiisque bene disposi- 


tis et adornatis, refertam. Tum legatum allocuta; : 
« Hac, inquit. regi, domino tuo, reénuntia: jus 
meum, quod in Bulgaria exerceo, haee esse arma 
apparatusque , quos vidisti. » Sigismundus rex 
hec cum audisset a legato, ex 60 nuntio οἱ arro- 
gantia amer gravem dolorem percepit; et eon- 
festim magno exercilu mercenario coacto δὶ suis 
ipsius copiis instructis aliisque multis priaeipibus 

auxilio vocatis, sine ulla mercede vel vietg, prz- 

clarum hunc et generosi animi spiritusque pleaum 

exercitum educi!, qui omnia Turcarum castella ca- 
pit, subjicit , diripit, evertit, donee Nicepolim 
perventum est, velut silvam invadens flamma. Tun 
Sigismundus rex etiam aliunde Bajazetem bell. 
lacessere cupieus, clam ad imperatorem Mannecl m 
et reliquos principes, quos supra commemoravi, 
legatum misit, ut prompti et parati essent ad 
hostem hunc fidei funditus, si possent, delen lum. 
llli talem occasionem, ut sitiens terra àquau e 
colo, exspectantes, legatum lz!abundi exceperunt 
et bellum ipsi quoque occulte parabant, loterim 
Bajazetes, Sigismundi regis adventu comperto, in 
varías cogitationes metumque incidit, et copiis 


6:5 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


65d 


δυνατὸν, ἀφανίσωσι. Αὐτοὶ τὸν χαὶρὸν ὡς γῆ διψῶσα λ ρυξε, καὶ ἐλθὼν τὴν πόλιν δια ξηρᾶς xat θαλάσσης 


τὸν 5.6 pov ἐξ οὐρανοῦ ἀναμένοντες, τὸν πρέσδυν 
μετὰ χαρᾶς δεξάμενοι, τὰ πρὸς ἀνάγχην τοῦ πολέ- 
μὸν καὶ αὐτοὶ λαθραίως ἡτοίμαζον. Ὁ Μπαγιαζή- 
τῆς οὖν ἀχούσας τὴν τοῦ Σιγισμόνδου βασιλέως Ego- 
δον εἰς λογισμοὺς οὐχ ὀλίγους καὶ φόδον ἐνέπεσε, 
xal τὸν στρατὸν αὐτοῦ ἑτοίμως xài μετὰ βίας συν- 
a0poíca; xal χαλῶς ἑτοιμάσας πρὸς τοὺς ἀντιπά- 
λους ὥδενε. Φθασάντων δὲ τῶν στρατῶν ἐγγὺς τὸν 

πόλεμον ἀνῆψαν οὗ Γερμανοὶ πρῶτον καὶ οἱ Γαλάται, 
καὶ συμπλοκῆς γενομένης G0) διὰ καχοδουλίαν τὰ 
τῶν Χριστιάνῶν ἐσφάλησαν, xal τὸ κᾶν ἀπώλεσαν 
στράτεὐυμα, xal φεύγοντες ἦσαν ἀμετάτρεπτοι. Καὶ 
ἐν τῷ φεύγειν οἱ Τοῦρχοι πολλοὺς ἀπέχτειναν καὶ 
ἠχμαλώτιζον, οὗ μόνον ἀτῆμου καὶ στρατοῦ χοινοῦ, 
ἀλλὰ xai ἐξ αὑτῶν τῶν περιφανῶν χαὶ ἐνδόξων καὶ 
εὐγενῶν αὐθεντῶν, ἐν οἷς ἦσαν ὁ δοὺξ ἧς Μπόυρ- 
γουνδίας, ὁ χόμης τῆς ᾿Αδέρσὰς καὶ ὁ μέγας ἀρ- 
χιτρίχλινη; τοῦ τῆς Φραγχίας ῥηγὸς καὶ ἕτεροι οὐκ 
ὀ)ίγοι περιφανεῖς καὶ ἔνδοξοι. Μόλις δὲ χαὶ αὐτὸς 
ὁ βασιλεὺς Σιγισμόνδος μετὰ τοῦ πρωτεύοντος τὸν 
σταυρὸν φοροῦντος τῆς ἀδελφότητος Ῥόδου, ἀκάτιον 
μικρὸν τυχόντες εὑρεῖν, ἐμδάντες τὸν Ἴστρον ἐπέ- 
ρᾶσαν xat τὴν σωτηρίαν ἑπορίσαντο. Ὁ δὲ ἀμηρᾶς 
πᾶσαν τὴν ἀποσχευὴν αὐτῶν κερδήσας xal τῆς τοι- 
αὐτῆς θαυμαστῆς νίκης περιτυχὼν ἀνελπίστως καὶ 
δόξης ἔμπλεος καὶ χαρᾶς γενόμενος, καὶ ἰδὼν ὅτε ὅ 
βασιλεὺς χὺρ Μανουὴλ καὶ οἱ ἕτεροι αὐθένται, περὶ 
ὧν ἔφημεν, οὐ κατὰ τὰς ὑποσχέσεις καὶ συμδάσεις 
ἃς εἶχον ἀναμεταξὺ ἐποίησαν, ἵνα αὐτῷ ἀχολουθή- 
σωσι, xat ἐνωτισθεὶ; τὰ ὅσα οὗτοι πάντες ἑδουλεύοντο 
xac' αὐτοῦ, μάχην μεγάλην κατὰ τοῦ βασιλέως ἐχή- 


$uis prompte et sireiiud coactis ac bene instructis, 
adversus hostes prolficiscebatur. Cum sibi propin- 
qui essent exercitus, Germani et Galli pugnam 
primi civerunt, et congressu facto, imprudentia 
res Christiana labefactata et exercitus universus 
dissipatus est. Fugiebant sine respectu, et in fuga 
à Turcis multi occidebantur aut capiebantur, non 
obscure solum et gregari. multitudini, sed etiam 
ex ipsis claris et honoratis nobilibusque principibus, 
jn quibus dux Burgundie, comes Aversm et ma- 
guus  architriclinus regis Francorum aliique haud 


ἀπέκλεισεν ἐν ἕτει ς΄, πολιορχῶν αὖ: ἣν παντοιο- 
τρόπως χαιρὸν καὶ χρόνον κολῦνι 
. 81 ιε΄. Ἐν τῷ τοῦ χαιροῦ ἐχείνου διαλήμματι ὁ 

Ἰωάννης ὁ τοῦ δεσπότου χὺρ ᾿Ανδρονίχου νἱὸ: χαὶ 
ἀνεψιὸς τοῦ βασιλέως χὺρ Μανουὴλ, περὶ οὗ πολλά- 
κις ἔφημεν, ἐγγὺς ὑπάρχων πάντοτε bá πολλιῦ τῷ 
ἀμηρᾷ (καὶ σιτηρέσια μεγάλα εἶχεν ἐξ αὐτοῦ, àxo- 
λουθῶν χαὶ συνοδεύων αὐτῷ, χαὶ οἰκιαχὺς fjv πάν- 
τοῖε xal φιλούμενος); μαθὼν ὅτι τινὲς διέθαλλου 
αὐτὸν πρὸς τὸν ἁμηρᾶν λέγοντες ὅτι ἐ Οὐχ ὀρθῶς; 
φρονεῖ πρὸς ck, ὦ ἀμηρᾶ, ὁ Ἰωάννης, ἀλλ᾽ ἐπέδουλός 
ἐστι χαὶ εἰ οὕτως οὐχ εἶχεν, ἡ πόλις καὶ ὁ βασι- 
λεὺς ὁ θεῖος αὐτοῦ ὑπέχυπτεν ἂν xai ἐδουλώνετο, j 
ἐνωτισθεὶς δὲ οὕτως τὰ γενόμενα καὶ τὰ περὶ αὖ- 
τοῦ θρυλλούμενα, φοδηθεῖς τὸ ὀξὺ καὶ ἃ πότοβον τοῦ 
Μπαγιαξήτου; ἵνα μὴ τὴν ζωὴν κινδυνεύσῃ, ἐν uid 
τῶν γυχτῶν ἔφυγε καὶ πρὸς τὸν θεῖον xal ἀαὐτοχρά- 
τοραὰ ἔρχεται. "Ov ὁ βασιλεὺς καὶ θεῖος ἀσμένως ἐδέ- 
ξατο ὥσπερ τι δῶρον πολυτελὲς, xal κατεφίληέ 
χαὶ ἠγχαλίσατο αὐτὸν xal τὰ πρέποντα διτηρέσιά 
σημειωσάμενος ἔδωσεν αὐτῷ. Ἡμερῶν οὖν παρε) 
θουσῶν ὁ βασιλεὺς ἐδουλήθη ἐλθεῖν εἰς Ἰταλίαν xet 
τινα βοήθειαν αἰτῆσαι, λογιζόμενος τοῦ ἀϊτολαῦσαι 


. iic βοηθείας; ἐπειδὴ οἱ αὐτοὶ αὐθένται ὑπῆρχον ἢ 


αἰτία τοῦ ἄραι τὸν ἀμηρᾶν τὴν μάχην χατὰ τῆς 
πόλεως, ἣν ἐποίησε xal ποιεῖ ἕνεχεν τοῦ ἀπεσταλ- 
μένου παρ᾽ αὑτῶν πρέσδεως, ὡς εἴπομεν; δι’ οὗ 
τὴν ὁμοφιυνίαν ἐποίησαν ἵνα ὦσι πάντοτε κατὰ τοῦ 
ἀμηρᾷ καὶ ὁ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου βοηθὸς ἔόηται, 
xai ἀλλήλοις 4 συναρωγεῖν, Καὶ ἐν τῷ μέλλειν 
ἐξιέναι τὸν βασιλέα Ex τῆς πόλεως, τὸν ἀνεψιὸν αὖ - 


filius et imperatoris Manuelis ex fratté n&pos, d« 
quo sepe verba fecimus, e longo ihde tempoie 
apud ameram assiduus, a qtio victui babebat lar: 
gum, quem sequebatur comitabaturque quacunque, 
et cui semper iu familiaris&imis et intimis erat, 
postquam apud ameram a quibusdém $e accusari 
sensit, qui eum Bajazeti non bene velle, sed stru- 
ete insidia$ dicebant: id enim nisi faceret, aie- 
bant; urbem et imperatorem, patruum ejus, in 
officio futurum fuísse et servitio : hzec igitar et que 
alia de eo circumferebantur posijuam audivit, 


pauci clari. et. illustres viri fucrunt. Quin zgre Ὦ propter acre et praceps Bajazetis ingenhtm — vite 


tex ipse Sigismundus cum magistro ftatrum Rho- 
diensium crucem gestanie, inventa parvula cymba, 
Ístrum trajecit sslutemque etpediit. meras omni- 
bus eorum sarcinis potitus tamque admirabilem 
victoriam prater opinionem consecutus, gloria εἰ 
latitia redundabat; cumque imperatorem Manuelein 
el czeteros principes, de quibus diximus, copveutis 
qum fecerant, u( se sequerentur; non sietise 
videret, atque cgneta audivisset, qua$ illi osunes 
adversus se moliébaotur, grave bellum imperatori 
indixit, et annó mundi 6900 terra marique obei- 
dioüe urbi admota, diu eam omni modo oppu- 
gnavit. 

10. Ea tempestate Joannes, Andropici despotz 


sug tiinens, nocte quadam aufugit el. récepit so ad 
patruum imperatorem, Is eani cupide, tanquam 
munos aliquod pretiosum, osculo et amplexu ex- 
cepit, victunique idoneum ei praeberi jussit; lntcr- 
jeetis aliquot. diebus, iuperator subsidia petitum 
in ltaliam proficisci decrevit. Ea nacturum se esae 
proplerez coufidebat, quod ejus ipsius regionis 
prigcipes iu causa erant, cur améras belium adver- 
sus Cpolinr susceperat : quod is fecetat faviebatque 
propter legatuu; ut docuhnus, ab illif missum; 
cojus opera pactiónem inieramt, ot amers? sempet 
adversarentur et mutuo sibi opem et auxilia praesta: 
rent. Abiturus ex urbe imperator, Josnném ex [τ 
re nepotem ad eam interea regendam et. impetetit 


681 


GEORGII PHRANTZ& 


688 


τοῦ κὺρ Ἰωάννην χαταλιπὼν [va διουιχῇ χαὶ xo- A χωρουμένην ὁπὸ λιμοῦ πολλοῦ, ὁμοίως καὶ τὶν τῆς 


δερνᾷ τὴν πόλιν xol ἀντιμάχηται τοῖς ἑναντίοι;, ὁ 
δὲ βασιλεὺς τὴν δέσποιναν καὶ σύζυγον λαξὼν καὶ 
εἰς Πελοπόννησον ἐλθὼν ἐν τῇ Σπάρτῃ ἑγγὺς τοῦ 
ἀδελφοῦ χὺρ Θεοδώρου ταύτην εἴασεν" ὁ δὲ ἐν "Ita- 
λίᾳ ὁδεύει. Φθάσας οὖν 6 βασιλεὺς kv "Evexía χἀ- 
κεῖθεν πρὸς τὸν δοῦχα Μεδιολάνων ἐλθὼν παρὰ τοῦ 
δουχὸς μετὰ τιμῆς μεγάλης καὶ δαψιλείας ἔτι δὲ 
χαὶ δορυφορίας ἐδέχθη, xaX ἵππους xal στρατιώτας 
πολλοὺς δώσας αὐτῷ ἵνα πρὸς τὸν ῥῆγα Φραγχίας 
ἔλθῃ, ἐπαγγειλάμενος ὁ δοὺξ τῷ βασιλεῖ, ἐὰν καὶ οἱ 
ἕτεροι ὀμοφρονήσωσι, χαὶ αὐτὸς ὁ δοὺξ ἰδίως καὶ 
αὐτομάτως ἔλθῃ χαὶ τῷ βασιλεῖ χαὶ τῇ Ῥωμαίων 
ἀρχῇ βοηθήσῃ καὶ μὴ ἐάσῃ κινδυνεύουσαν. Ἐλθὼν 
οὖν ὁ βασ'λεὺς xal πρὸς τὸν ῥῆγα Φραγχῶν εὗρεν 
αὐτὸν ἐν ἀσθενείᾳ βαρυτάτῃ ἔχοντα καὶ ἔξω φρενῶν 
ὑπάρχοντα * καὶ οἱ αὐμὄουλοι αὑτοῦ οὖκ εἶχόν τι 
ἀποχριθῆναι μόνοι. Ὁ μὲν βασιλεὺς ἄπρακτος ἐπὶ 
τὴν Κωνσταντινούπολινὲ πανέστρεψεν ἐπὶ ἔτους auc" 
Σεπτεμόρίου ιγ΄. 

te^. "Ev τούτῳ τῷ ἔτει ὁ ἀμηρᾶς Μπαγιαζήτης 
χατὰ τῆς Πελοποννήσου τὸν Γιαχούπεπασιᾶν καὶ 
εὺν Βρενάζην ἔστειλε μετὰ στρατοῦ χιλιάδων πεν- 
τήχοντα " xal ἐν τῷ ἀπέρχεσθαι G9 αὐτοὺς ἐν τῇ 
ὁδῷ καὶ Evbov τῆς Πελοποννήσου φθάσαντες πολλὰ 
xaxà xai δεινὰ καὶ ἀνδραποδισμοὺς τοῖς Χριστια- 
vole ἐπέθηχαν, χαθὼς ἐν ὀλίγῳ ἐπὶ τῆς ζωῆΐς τοῦ 
Μπαγιαζήτου ῥηθήσεται. Ὁ δὲ δεσπότης χὺρ Θεό- 
δωρος θεωρῶν τὰ τῶν Ῥωμαίων πράγματα ὅτι 
οὕτως χαχῶς διέχειντο, καὶ τὴν πόλιν τοσοῦτον 
χαιρὸν χινδυνεύουσαν ἀκπκοχεκλεισμένην καὶ στενο- 


hostium propulsandum reliquit. Ipse cam impera- 
trice coujuge in Peloponnesum profectas, Sparte 
eam apud Theodorum fratrem deposuit οἱ Tialiam 
versus processit. Primum Venetias venit; inde 
2d ducem Mediolanensium perrexit, qui eum hono- 
rificentissime atque magno cum sumptu et cum sa- 
tellitibus excepit, eidemqueequitum peditumque ma- 
gnum eomitatum ad regem Francorum dedit, polli- 
citus, si cmteri consentirent, semet illi et impe- 
rio Romano sua sponte auxilio venturum ac discri- 
men depelsurum esse. Ad regem Francorum cum 
venisse, morbo graviesimo eum conflictantem et 


Πελοποννήσου πόλεμον, καὶ βλέπων ὅτε οὐδεὶς τῶν 
Χριστιανῶν αὐθεντῶν ἤθελεν αὐτοῖς βοηθῆσαι, xat 
ἀπορηθεῖ; ὅλως, περάσας ἐν τῇ Ῥόδῳ μετὰ tgif- 
ρεως τὴν τῆς Σπάρτης ἀρχὴν ἐπεπωλήχεε τῇ ἀδε)- 
φότητι τοῦ προφήτου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου. Στεΐ- 
λαντες οὖν ἢ ἀδελφρότης τινὰς τῶν σταυβροφόρων iv 
τῇ Σπάρτῃ ἵνα ἐγχρατεῖς τῆς ἀρχῆς ὡς xÜpiot xal 
δεσπόται γενήσωνται, ὀλλαὸς ὡς εἶδεν αὐτοὺς xol 
ἤχουσε τὰ γενόμενα, ὥρμηϑαν μετὰ ξύλων καὶ πε- 
τρῶν μετὰ θυμοῦ δραμόντες, ἵνα τοὺς ἀπεστελ,ιό- 
νους σταυροφόρους ἀποχτείνωσι. Ὃ δὲ ἀρχιερεὺς 
«οὔ τόπου σταθεὶς χαὶ ὀμιλήσας, ἵνα μὴ τοιαύτη 
ἀταξία Ὑενήσηται, ἐδυσώπει τὸν λαὸν, xal πειθό- 
μενοι τοῖς τούτου λόγοις τοῖς σταυροφὄροις τριῶν 


B ἡμερῶν διορίαν ἔδωσαν, ἵνα ἐχτῶν ὁρίων τῆς Σπάρ- 


τῆς μετὰ εἰρήνης ἀναχωρήσωσιν" el δὲ ἄλλως πρά- 
ξωσιν, αὐτοὶ ὄψονται. Ἰδόντες οὖν οὗτοι ὅτι οὐξὲν 
κατώρθουν, ἀλλὰ μᾶλλον θόρυδθος καὶ σχάνδαλα 
ἐγίνοντο xai τὴν ζωὴν μάλιστα ἐκινδύνευον, ἐγερ- 
θέντες GA ἐπανέστρεψαν ofxabe. Οἱ δὲ Σπαρτιᾶται 
«by πρόεδρον αὑτῶν καὶ δοῦχα ἐψήφισαν εἶναι, καὶ 
πολιτιχῶς καὶ ἐχχλησιαστιχῶς ἤθελον κρίνεσθαι 
καὶ χυδερνᾶσθαι ὑπ' αὐτοῦ, Ὃ δὲ δεσπότης xip 
Θεόδωρος ὡς εἶδε τὰς ἐλπίδας ψευσθεῖσας, τὰ ypt- 
ματα ἃ ἔλαδε τῇ ἀδελφότητι ἐχτίνας ὄπισθεν, εἰς 
Σπάρτην ἐν τῇ αὐτοῦ ἀρχῇ θέλων ἐλθεῖν, οὖκ ἦθε- 
λεν δεχθῆναι αὐτὸν ὁ δῆμος, ἀλλὰ μάλιστα xal 06ge- 
σιν ἐνέπλυνον. Καὶ πολλῶν λόγων γενομένων καὶ 
σκανδάλων «Do, ἐμεσίτευσεν ὁ ἀρχιερεὺς, καὶ πά- 
λιν ἐδέχθησαν χαὶ ἔστερξαν αὐτὸν εἶναι ὡς καὶ τὸ 


Rhodum trajectus, Sparta principatum societati 
Joannis prophete et bapiists vendidit. Misit ea 
societas Spartam crucigeros aliquot! ad eam pro- 
vinclam oceupandam et sibl vindicandam ut domi- 
nis. Quibus ἱπ6 0185 conspectis et auditis, quze acta 
essent, hortante iracundia, cum clavís et saxzisa! 
eos oecidendos procurrunt. At superveniens et ín- 
tercedens ejus regionis episcopus, ne tales turbe 
orirentur, objurgabat multitodinem, quze dictis ejes 
obsecuta, triom dierum spatium crucigeris con- 
cessit, quo e Spartz (finibus quiete excederent. Si 

secus fecissent, ipsos experturos, quo ea res eva- 


mentis impotem reperit ; nec habebant consiliarii D sura esset. Illi, cum nihil se efficere, sed vorbas 


ejus, seli quod ili responsum darent. Itaque re 
infecta imperator Cpolim rediit, auno 1405, mensis 
Septembris die 13. 
| 46. Eodem anno Bojazetes ameras Giscup-pasia- 
nem et Brenazem in Peloponnesum cum exercitu 
quinquaginta millium misit : qui et in ipso itinere 
et in Peloponneso multis incommedis, calamitati- 
bus ac servitiis Christianos afflixerunt, ut paulo 
infra in vit& Bajazetis narrabitur. Theodorus de- 
spota, cum rem Romanam (am male affectem et 
urbem tam die perielitantem, obsessam οἱ grovi 
fame oppressam, deiade Peloponnesum bello vexa- 
tam, ei Christianorum priacipuin nullum sibi auxi- 
Haturum videret, omni ape abjecta, una triremi. 


ac tumultus excitari atque vitam suam [n diseri- 

men adduci viderent, castris motis, domum reiie- 

runt. Spartani epieeopum etiam praesidem sufira- 
giis constituerunt et ab eo rem suam tam civilem 

quam ecclesiasticam administrari volnerumt. Theo- 
dores, cum se spe faleum esce vidisset, pecunia, 
quam acceperat, societati restituta, Spartam in 

provinciam suam rediturus, non recipiebatur a po- 
pulo, sed: exagitabatur conviciis. Post smnultos tsn- 
dem sermones et tumultus, coneiliante episcopo, 
eum recipiunt et pristinum obtinere gradum pstl- 
untur. Priusquam tamen restitueretur, sacramen- 

tis eum obstrinxerunt, ne unquam memor esset, 

que fecissent, 


659 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


690 


πρότερον. Πλὴν πρὶν τοῦ τὴν χατοχὴν λαδεῖν αὐτὸν, A περὶ τοῦ θανάτου τοῦ βασιλέως κὺρ Ἰωάννου ἐν τῇ 


cuvÓfixa; μετὰ ὄρχων συνέστησαν, tva. μὴ εἰς τὸν 
αἰῶνα ἐνθυμηθῇ ὅσα ἐποίησαν. 

ιζ΄, Ἐν δὲ τῷ χαιρῷ Exs(vo ἐπὶ Exoug. . . ., δι’ ἣν 
αἰτίαν εἰρήχαμεν, καὶ ὁ δεσπότης χὺρ ᾿Ανδρόνι- 
xo; τὴν Θεσσαλονίκην τῇ τῶν Ἑνετῶν γερου- 
σίᾳ ἐμπεπωλήχει διὰ φλωρία χιλιάδας πεντήχοντα. 

Ἢ δὲ ἐλευθερία τῆς πόλεως ἐχ τοῦ ἀποχλεισμοῦ 
οὕτως γέγονεν. ᾿Αχούσας ὁ ἀμηρᾶς ὅτι ὁ Ντεμίρης 
ὁ βασιλεὺς Σχυθῶν xai Μασσαγετῶν ἔρχεται xaz' 
αὐτοῦ ἵνα μετὰ στραροῦ μυριαρίθμονυ πόλεμον συν- 
ἁρῃ, θέλων xal μὴ βουλόμενος τὴν πολιορχίαν καὶ 
τὸν πόλεμον xal ἀποχλεισμὸν τῆς πόλεως ἔλυσε, 
xal ἀγάπην μετὰ τοῦ βασιλέως ἐποίησε μεθ᾽ ὄρχων, 
καὶ ἐν ΘΒ τῇ ᾿Ατίᾳ περάσας τοῦ δεχθῆναι τὸν πό- 
λεμον καὶ τὴν ἔφοδον τοῦ Ντεμίρη τὸν στρατὸν 
ἡτοίμαζεν. 

ιθ΄, Ἐπὶ τῆς βασιλείας λοιπὸν τοῦδε τοῦ αὗτο- 
χράτοροςὨ χὺρ Mavoutjà, ἐν τῷ ἀποχλεισμῷ τῆς πό- 
λεως, τῷ τότε χαιρῷ ἐγεννήθην ἐγὼ ἕτει ἀπὸ χτί- 
σεω; χόσμου ς 8’, Αὐγούστου λ΄’, ἀνεγεννήθην δὲ 
διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος ὑπὸ τῆς ὁσιωτάτης μὴ- 
τρὸς ἁγίας θΘωμαῖδος, περὶ ἧς ἐν τῷ προσήχοντι 
τόπῳ καὶ ἀρμόζοντι διηγησόμεθα τἀληθές. "Aqg' οὗ 
δὲ τοῦ δεχάτου ἕτους μέχρι xal τοῦ ὀγδοηχοστυῦ 
ἔχτον πολλῶν γενομένων ἀναγχαίων xal μνήμης 
ἀξίων βούλομαι διηγήσασθαι, Λέγω δὴ ἐν πρώτοις 
περὶ τῆς εἰς τὴν δύσιν ἀφίξεως τῶν πέντε υἱῶν τοῦ 
ἀμηρᾶ τοῦ Μπαγιαζήτου, ἤγουν τοῦ Μουσουλμάνου, 


Θεσσαλονίχῃ καὶ τῆς ἐλεύσεως ἐχεῖσε τοῦ βασιλέως 
χὺρ Μανουὴλ καὶ υἱοῦ αὐτοῦ, καὶ τῆς τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ 
δεσπότου κὺρ 'Avbpovixou ἐκεῖ ἀποχαταστάσεως, xat 
«00 θανάτον τοῦ δεσπότου χὺρ Θεοδώρου τοῦ πορ- 
φυρογενγήτου εἰς τὴν Λαχεδαιμονίαν ἤγουν εἰς τὴν 
Σπάρτην, καὶ τοῦ βασιλέως χαὶ ἀδελφοῦ αὐτοῦ χὺρ 
Μανουὴλ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ ἐλεύσεως. Καὶ τὸν 
θάνατον τοῦ ἀμηρᾶ Μουσουλμάνον ῇᾷ παρὰ τοῦ 
ἀδελφοῦ αὐτοῦ Μωσῆ διηγήσομαι, χαὶ περὶ τῆς 
τριετοῦς μάχης αὐτοῦ δὴ τοῦ Μωσῇ μετὰ τοῦ βα- 
διλέως χὺρ Μανονὴλ, καὶ τῆς περὶ τὰ μέρη τῆς 
Λαρίσσης ἐχενφλώσεως Ὀρχάνον τοῦ υἱοῦ τοῦ Μυυ- 
σουλμάνουν παρὰ τοῦ θείου αὐτοῦ Μωσῇ, καὶ τῆς 
ἐλεύσεως ἀπὸ «fic ἀνατολῆς εἰς τὴν δύσιν τοῦ ἀδελ» 
φοῦ αὑτοῦ Μεεμέτη τοῦ xal ἱζυρίτζη, xal τῆς ἀπο- 
στροφῆς εἰς τὴν ἀνατολὴν καὶ πάλιν ἐλεύσεως αὐ- 
τοῦ διὰ τῆς πόλεως ἐν τῇ Θράχῃ ἧτοι ἐν τῇ Eo- 
ρώπῃ, xol τῆς νίχης αὐτοῦ. Καὶ τὸν θάνατον τοῦ 
Μωσῆ εἴπω, Exc δὲ χαὶ τοῦ δευτέρου υἱοῦ τοῦ βασι- 
λέως χὺρ Μανονὴλ, τοῦ πρὸ τοῦ Κωνσταντίνου, τὸν 
θάνατον ἐν τῇ Μονεμόασίᾳ. ᾿Αλλὰ xal περὶ δύο θυ- 
γατέρων αὐτοῦ, xal τῆς γεννήσεως τοῦ αὐθεντο- 
πούλου χὺρ Μιχαἣλ, xal τοῦ θάνατου αὐτοῦ ὑπὸ 
λοιμώδους νοσήματος. ᾿Ομοίως xal τοῦ θανάτου τοῦ 
«ζελεπῇ χὺρ Δημητρίου τοῦ υἱοῦ τοῦ σουλτὰν Μπα- 
γιαζήτη xal ἀδελφοῦ τοῦ ἁμηρὰ Μεεμέτη " αὐτὸς 
δὲ γενόμενος Χριστιανὸς, ὡς πρὸ ὀλίγου ἔφημεν, 
xat τῷ θείῳ βαπτίσματε ἀνεγεννήθη, χαὶ ὁ βασι- 


τοῦ Μωσῇ, τοῦ Ἰεσσαὶ, τοῦ Μεεμέτη xat τοῦ Ἰωσοὺφ, C λεὺς καὶ ὁ ἀμηρᾶς Μεεμέτης ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ πλεῖ- 


ὃς ἐγεγόνει Χριστιανὸς καὶ Δημήτριος ἐπωνομάσθη, 


17. lllo tempore, auno. . . . propter eam, quam 
couwmemoravimus, Causam, etiam Andronicus de- 
spota Thessalonicam Venetorum senatui quinqua- 
genis florenorum millibus vendidit. 

Urbs obesessione hoc modo liberata est. Ameras, 
audito, Demirem, Scytharum et Massagetarum re- 
gem, cum innumcris copiis contra se proficisci, 
quamvis invitus, tamen obsidionem el oppugnatio- 
nem urbis solvit, atque pace cum imperatore facta 
et sacramentis confirmata, in Asiam trajectus, ad 
excipiendos impetus Demiris exercitui parabat. 

18. Ceterum regnaute lioc. iinperatore, Manuele 
domino, dum urbs obsidetur, ego in lucem editus 
sum, anno ab orbe coudito 6909, die Augusti tri- 
cesimo. Regeneratus supm per sacrum baptisma 
opera venerabilis matris Thomaidis, de qua loco 
opporiuno ad veritatem referam (1). A decimo au- 
tem anuo δά octogesimum seztum qua acciderint 
multzz et memorabiles calamitates, enarrabo. Dicam 
primum de quinque Bajazetis amer: filiis in ocei- 
dentem Lrajectis, Musulmano, Mose, Jessai, Mehe- 
mete et Josupho, qui Christianus factus Demetrius 
appellatus est, de imperatore Joanne Thessalonicze 
mortuo, et Manuele imperatore, filio ejus, illuc 
profecto, et ejus fllio, Andronico despota, ibidem 


(1) Vide cap. 5 lib. in. 


στα σιτηρέσια ἔδωσαν αὐτῷ, ζήσας μετὰ τὸ βαπτι- 


restituto, de Theodoro porphyrogenito despota La- 
ced:emone sive Spart» exstincto, et de imperatore 
Mauuele, fratre ejus, profecto in Peloponnesum ; 
deinde exponam, quomodo Moses Musulmano ameree 
frawi suo mortem intulerit, cum Manuele ímpera- 
tore per tres aunos bellum gesserit et circa Laris- 
sam cxcezcaverit Orchanem, Musvlmani filium ; 
quomodo bujus frater Mehemetes, qui etiam Cy- 
ritzes appellatur, ex oriente in occidentem transie- 
rit, inde redierit in orientem, et rursus trans urbem 
jn Thraciam vel Europam trajectus, reportaverit 
victoriam. Tum obitum Mosis explicabo, et filii 
secundi Manuelis imperatoris, qui Constantinum 
pracessii, mortem, qua is Monembasie decessit. 
Dicam etiam de duobus filiis ejus, atque Micliaelis 
principis natali ac morte pestilentia ei allata. Item 
mortem attingam Demetrii Tzelepis, Bajazetis sul- 
tani fllii, eL Mehemetis amers fratris, qui Christia- 
nus faclus, ut paulo ante monuimus, etsacro ba- 
ptismate regeueratus, ab imperatore et fratre Meli - 
mete amera magua salaria accepit, et annos sepleni 
postquam baptizatus erat, ad Dominum concessit ; 
dicamque de Thomz principis natali: atque liac 
quidem propter ztatis maturitatem bcne el accu- 
rate doctus ; qu:e autein. ante ine natum facta nar- 


(93 


CHRONICON MAJUS, — LIB. I. 


691 


κρημνώδη εἶναι, xal τὸ χλῖμα ἐχεῖνο ψυχεινὸν xal A pot;, καὶ ἄλλως χοινωνιχῶς τὸ ἦθος τοῖς ὑπ᾽ αὑτὸν 


δριμύτατον fiv. Τότε χαὶ χειμῶνος ἐπιγενομένου ol 
ἵπποι πλεῖστα ἐσαθρώσαντο. 'O δὲ βασιλεὺς τὴν 
τῶν ἵππων μεθοδεύων χυλλότητα, περιιὼν τὸ στρά- 
τευμα τὰ εὐγενῇ τῶν ὀχημάτων συνέλεγε, xal 
ταῦτα διδοὺς Ῥωμαίοις τε χαὶ Ἰταλοῖς xai ὁπόσοι 
χοντοφόροι εἴδεσαν δεξιοστρόφοι, ἐπιστάμενος δι᾽ 
αὑτῶν ἀνθίστασθαι τοῖς πολεμίοις xal ἀντιμάχεσθαι. 
Καὶ ταῦτα ὁ βασιλεὺς μεθοδεύων, xal συμπλοχῆς 
μελλούσῃ: γενέσθαι, ἱππότην ἐπίσημον ἐξ Ἰταλίας 
ἑρμώμενον ἔφιππον θεασάμενος παρεστῶτα πεζὸν, 
Ἰωάννην τὸν ἀνεψιὸν ἐχέλευσεν ἀποδῆναι τοῦ 'Apa- 
ὀιχοῦ ἵππου τούτου ἐφ᾽ οὗ 70) ἦν ἐποχούμενος, χαὶ 
δοῦναι αὐτὸν τῷ ᾿Ιταλῷ. Ὁ δὲ φρονηματίας ὧν xal 
γαῦρος πλέον τοῦ δέοντος, τῷ τοῦ βασιλέως xal 


παρεχόμενος, ἤδη κράτιστον τοῖς στρατηγοῦσιν, ἐν 
οἷς καὶ τρόπαια" ὅθεν χαὶ αἴρειν εὐθὺς τοῦ σχαποῦ, 
καὶ ὡς χοινὰ τὰ ὑπ αὐτοῦ ἐχόμενα ἐποίει χαὶ ἔλε- 
γεν εἶναι. Τοῖς πᾶσιν fjv. συμπονῶν ἐν ταῖς ἀνάγ- 
xatg αὐτῶν, καὶ ἐδοήθει xai ἐθεράπενε, xal τὰς 
διαφορὰς τὰς φνομένας ἀναμέσον 7} αὐτῶν ἔθε- 
ράπενε καὶ διώρθου καὶ εἰρήνενε. Καὶ οὐδεὶς ἀντι» 
λέγετο τοῖς λόγοις καὶ θελήμασιν αὐτοῦ" χἀὶ ὑπὸ 
τοῦ πενθεροῦ τοσοῦτον ἡγαπήθη xoi τῶν ἑτέρων 
πάντων ὥστε τὰ ὅσα ἤθελεν ἔπραττε xal οἱ βάρδα- 
ροι ὡς δεύτερον Μωάμεθ ἐδόξαξον. Οὗτος δὲ γεννᾷ 
υἷδν ὀνόματι Σωλιμὰν-Σιὰχ ἐκ τῆς Καμερὼ, καὶ 
παιδεύσας αὐτὸν Ἑλληνιχῇ xa ᾿Αραδιχῇ σοφίᾳ, 
κατὰ πάντα ἑοικὼς ἣν τῷ πατρὶ, xal πλεῖστα ηὐ- 


βείου ἀντέστη χελεύσματι, αὐθαδεστέραν τὴν ἀν- P λαδοῦντο αὐτὸν οἱ Βάρδαροι. Καὶ ἐν τῷ τόπῳ xol 


τίῤῥησιν ποιησάμενος " μὴ ἐπὶ πολὺ δὲ ἔχων àv0L- 
στασθαι τῷ θείῳ xal βασιλεῖ (ἑώρα πρὸς ὀργὴν γὰρ 
ἐπιδράζοντα) ἄχων xol μὴ βουλόμενος τὸν ἵππον 
τῷ Ἰταλῷ δίδωσι, μετακελητίσας εἰς ἕτερον ὄχημα. 
Αὐτὸς ἀθυμίας πλήρης χαὶ βράζων θυμῷ ἄντιχρυς 
γενόμενος, φυγὼν πρὸς Πέρσας αὐτόμολος γίνεται. 
Ὃν χαὶ ἀσμένως χαὶ ἀσπασίως προσεδέξατο ὁ ἀμη- 
ρᾶς xal πάντες οἱ βάρδαροι" xai τὴν ἐν Χριστῷ 
“πίστιν ἐξομοσάμενος ἀντὶ Ἰωάννον Τζελεπῆς ὠνό- 
μασται, xal τινα ὀνόματι Ἑαμερὼ τοῦ ἀμηρᾶ θυ- 
γατέρα γυναῖχα ἔλαόδε, χαὶ προῖχα ἔδωσεν αὐτῷ 
τόπους χαὶ χώρας xai πόλεις χαὶ χρήματα πολλά. 
"]Iv δὲ ὁ ἀνὴρ τῆς Ἑλληνικῆς σοφίας οὐχ ἀμέθεχ- 
τος χαὶ ἐν τῷ λέγειν τῇ ᾿Αραδιχῇ διαλέχτῳ ἰχὰνώ- 
τατος. "Hv δὲ xal φιλοδωρότατος καὶ δαψιλὴς ὁ 
νέος, ὃ πᾶσιν ἀρεστόν ἔστι, καὶ μᾶλλον τοῖς βαρδά- 


gus et asperitatem summam, equi maxime conficie- 
ban!ur. Quorum perniciei imperator ita subvenit, 
ut exercitum oblens generosos deligeret eosque 
preberet Romanis et l1talis οἱ quotquot pe- 
rite liastas versabant, horum opera hostibus obviain 
ire el resistere se posse confisus. Hzc ille admi- 
nistrans, cum przlium commissurus, equitem in- 
signem, ex lialia advectum, peditem astare vidis- 
set, Joannem de Arabico equo, cui is insidebat, 
descendere eumque lialo tradere jussit. Joannes, 
elati et supra modum ferocis animi, imperatoris ct 


πάσῃ τῇ ἐπαρχίᾳ, ἔνθα τὴν κατοίχησιν ἑποιεῖτο, 
αὐθέντης χαθίσταται" καὶ ἡ φήμη αὐτοῦ εἰς πᾶσαν 
τὴν ᾿Ασίαν διέδραμε καὶ διέῤῥεε. Καὶ πλείστας 
νεαρὰς τῶν βασιλέων Ῥωμαίων μεταγλωττίσας 
᾿Αραδιστὶ τοὺς Τούρχους τοῦ χρίνειν οὕτως ἐδίδα- 
ξεν. Εὐρὼν δὲ καὶ εὐχαιρίαν τινὰ διὰ τὰς σνγχύ-» 
δεις ἃς ἐποίουν οἱ Ἶταλοὶ χατὰ τῆς Ῥωμαίων ἀρ- 
χῆῇς, τὰ ὅσα ἐγγὺς τῆς δεσποτείας αὐτοῦ Ῥωμαίων 
ὑπήχοα ὑφ᾽ ἑαυτοῦ ἐποίησατο. Καὶ οὐδένα Xpt- 
στιανὸν ἀδικεῖν ποτὲ ἤθελεν, ἀλλὰ μᾶλλον τοὺς 
τυχόντας ὑποτεταγμένους αὑτῷ πολλὰς χάριτας 
καὶ εὐεργεσίας ἐποίει χαὶ ἐχαρίζετο. Καὶ ἦν 
αὐξάνων ὀλίγον πρὸς ὀλίγον τὴν αὗτοῦ ἀρχήν. 
Αὐτὸς γεννᾷ τὸν Ἐρτογρούλην πατέρα τοῦ Ὧτ- ᾿ 
θμάνον. 


quis, tum ducibus maxime, in quibus spes tropxe- 
rum sita est. Unde statim instans operi, sua vo- 
lebat et dicebat esse communis, omnibus in rebus 
angustis succurrebat, auxiliabstur et conferehat 
officia, atque exorientes inter 608. controversias 
sedabat, componebat dirimebatque. Nec quisquam 
ejus vel verbis vel consiliis adversabatur ; atque a. 
socero esterisque omnibus tantopere dilgebatur, 
ut et faceret, quecunque vellet, et Barbari. enm ut 
alteram Mobametum babesent, Suscepit e Camero 
filium, nomine Solimanem Siachum, quem, Gracis 


patrui imperio repugnat, sermone audaciore oblo- D Arabicisque litteris eruditgm, sibi rebus omnibus 


cutus. Verum cum diu illi resistere non posset, 
quem jam ira effervescere videret, quamvis invitus, 
l'alto equum concessit, atqne ipse alium conscendit, 
Mox, stomacho tumens et inflamatus ira, ad Tur- 
cas transfugit, atque cupide et araice excipitur ab 
amera cunctisque barbaris. Deinde, ejurata Christi 
fide, pro Joanne, Tzelepes nominatur, «t ipsios 
amerz filiam, Camero nomine, cum dote locorum, 
regionum, urbium et pecunie haud mediocri in ma- 
yrimonium accepit. Erat juvenis ille Grecs eru- 
ditionis haud expers, et pcritissiumus sermonis 
Arabici; idem munificentissimus ct lautissimus, 
qua res omnibus inque primis Barbaris, grata esse 
solet, atque exhibebat se facilem subditis cum reli- 


* 


simillimum reddidit, ac summopere Barbari cole. 
bant. Is ín omni loco vel provincia, ubi sedem col- 
locabat, constituebatur princeps, ac fama ejus to- 
tain pervagabatur Agiam. ldem plurimas imperato-. 
rum Romanorum novellas, inArabicam linguam 
conversas, ut Turcae in judicils adhiberent, effecit. 
Idoneam autem. occasionem naciys propter turbas, 
quis imperio Romano Hali excitabant, quidquid 
Romane ditionis suis ünibus vicinum erat, in suam 
redegit potestatem, nec tamen ullum unquam Chri. 
stianum lxdere voluit, quin Imo, qui subjecti sibi 
eraut, eos beneficiis ac donis augeba!, regni (ines 
paulatim prolataus. Genuit hic Ertogrulem, patrem, 
Oibinauis. 


095 

Ἕνεροι μὲν ὑπὲρ τούτων συγγράψαντες ἑτέραν 
ἔννοιαν ἔχουσιν, ὅτι αὐτὸς ὁ διαληφθεὶ; Τζελεπῆς 
οὐχ οὗτος ἦν ὁ V) τοῦ ἄναχτος Ἰωάννου τοῦ Κομ- 
νηνοῦ ἀνεψιὸς, ἀλλ᾽ ἕτερος; συνώνυμος xat αὐτὸς τὸ 
(pov ὄνομα ἔχων. “Ὅστις ἦν ὁ τοιοῦτος, λέγου- 
ev. 

κα΄. Ὁ σουλτὰν ᾿Αζατίνης Χριστιανῶν γρνέων 
ὑπῆρχεν υἱὸς καὶ τῷ θείῳ τετελεσμένος βαπτίσμαει, 
τύχῃς δὲ φορᾷ χρησάμενος xal αὐτὸς, οἷα παρ᾽ ἐλ- 
παἴδα συμβαίνει, αονλτὰν καὶ ἀμηρᾶς xai ἀρχηγὸς 
ἐγεγόνει τῶν Τούρχων᾽" ὃς καὶ ἐν τῷ χρυπτῷ ἐτήρει 
τὰ τεῆς εὐσεθείας κυριώτερα, καὶ ἐν τῇ πόλει ἐλθὼν 
φυμμαχίαν ἤτησε τῷ βασιλεῖ διὰ τὸν πόλεμον ὃν ct- 
yov ἀναμέσον Σκυθῶν xal Τούρχων αὑτὸς δὲ καὶ 
«ὰς θείας εἰχόνας ἡσπάξετο, καὶ πάντα εἰς προῦπτον 
φὰ τῶν Χριστιανῶν ἀργαζόμενο;. Ἔν δὲ τῷ ἐπα- 
γαστρέφειν ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτοῦ ὁ χαὶ νίὸς αὐτοῦ Μ:λὲχ 
παρὼν ἦν, καὶ διαδὰς τὸν Ἴστρον ἐκεῖ τὸ κοινὸν 
χρέος ἐπλήρωσε. Ὃ οὖν υἱὸς αὐτοῦ Μελὲχ διαδὰς 
πρὸς τοὺς ἐν ᾿Ασίᾳ Σχύθας, ἀφ᾽ ὧν τὸ ἐνδόσιμον 
εἰληφὼς fixe ζητῶν τοῖς Τούρχοις τὴν πκατριχὴν 
ἀρχήν. Τῶν μὲν οὖν ἄλλων σατραπῶν πάντων ὡς 
δεσπότην χαὶ αὐθέντην χαὶ ἀμηρᾶν αὐτὸν προσχυ- 
γηαάντων, τὶς δὲ ταὔύνομα ᾿Αμούριος οὐχ ὑπέσχετο, 
ἀλλὰ δῆμον ἀθροίσας λῃστριχὸν πόλεμον ἤρατο κατ᾽ 
ᾳὐτοῦ, χαὶ τέλος τρεψάμενος ἐδίωξεν ἄχρι θαλάττης" 
χαὶ εἰς τὴν χατὰ Πόντον Ἡράχλειαν διεσώθη χατα- 
φυγών. “Ἕαρας δὲ ἐπισεάντος παρὰ τοὺς Τούρκους 
αὖθις ἐλθὼν τὴν πατριχὴν ἔλαδεν 78 ἀρχήν. ᾿Αλλ᾽ 


ΘΕΟΒΟΙ͂Ι ΡΗΒΑΝΤΣ 


^ * "Weser ewe c 


ἃ αὑτοῦ φονευθείς. Τῆς δὲ τῶν Τούρχων ἀρχῆς οὕτως 


φθαρείσης, καὶ τῶν πραγμάτων Exsivtov ἐξ εὐταξίας 
καὶ τύχης λαμπρᾶς εἰς ἀταξίαν μεγίστην χεχωρὴ- 
πότων, οὐ μόνον σατράπαι καὶ ὅσοι tip γένει καὶ δέ- 
Eg διαφέροντες εἰς πλεῖστα ἕτεμον, τὴν ὅλην Gua 
6ov ἐγχράτειαν, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ τῶν ἀδόξων καὶ 
ἀνωνύμων, ὄχλους τινὰς συμφερτώδεις προϑεταιρι- 
c&psve, πρὸς λησεριχὸν ἀπέκλιναν βίαν xal τὰς 
ὁμόρου: χώρας καὶ πόλεις τῶν Ῥωμαίων χαχῶς 
διετίθεσαν. "Ex τούτων τῶν ἀρχόντων εἷς δπῆρχεν͵ 
ὡς ἱστοροῦσι, καὶ ὃ. .. . . , παταγόμενος μὲν 
ἐκ γένους οὐ τοσοῦτον περι φενοῦς, ὥς φάσιν, ἐν δὲ 
ἀρεταῖς xal ἀνδρίαι; περιδόητος " ἦν γὰρ συνετὸς 
xai ἐπιδέξιος ual ἐν τῷ λέγειν χαὶ πράττειν πάνυ 
καλὸς καὶ ἐπιτήδειος. Ὥρμητο δὲ ὅ ὄχλο; ὁ ὧν pc 
αὐτοῦ ἔχ τινος ἐπαρχίας χαλουμένης . .. . . ., καὶ 
διὰ τὴν σύνεσιν xal ἀρετὴν καὶ διχαιοσύνην αὑτοῦ 
φᾶν τὸ τῶν Τούρχιυν γένος ἰδόντες καὶ &xoósavtt;, 
αὑτοὶ καὶ ὁ συναθροισθεὶς ἐχεῖνος λαὸς, πλεῖστα ἐγά- 
ποὺν xal ὑπετάσσοντο χαὶ ἤχουον αὐτοῦ εὐλαδῶς. 
Q5:o; γεννᾷ τὸν. . . ..... υἱὸν, ὃς καὶ τὴν πα- 
τριχὴν ἀργὴν διαδεξάμενος εἰς τὰ πάντα ὅμοιος ἦν 
τῷ πατρί Καὶ κατὰ πᾶσαν τὴν ᾿Ασίαν ἣ φήμη αὖ- 
τοῦ ἔδραμε, xaY ὑπ᾽ αὐτὸν "JS ὑποτεταγμένοι xal 
ἕτεροι πολλοὶ ἢγάπουν καὶ εὐλαδοῦντο, xal τὴν àp- 
χὴν αὐτοῦ καλῶς ϑιοίχει, xal παντοιοτρήπως καϑ' 
ἐχάστην ἡμέραν fjv αὐξάνων. Αὐτὸς γεννᾷ τὸν Ἐρ- 
τογρούλην. 

Ὅμως μὲν, εἴτε οὕτως ἦν εἴτε οὕτιος, ἐάσωμεν 


οὖν εἰς μάχρος καὶ αὐτὸς τὸν βίον ἀπολιμπάνει, λα- ο ταῦτα, καὶ τοῖς φιλομαθέσι καὶ τοῖς ἀναγινώσχουσι 


ϑραίως παρά τινων τῶν τῆς βουλῆς xa! τῆς αὐλῆς 


Alii, qui debis rebus scripserunt, diversam opi- 
pioneum seculi, Tzeleperh hunc non. Joannis Com- 
peni Imperatoris ΟΣ fratre lium, sed alium illi 
cognominem. fuisse dicunt, Quis is (uerit, ità narrant. 

$1. Azatines sultapus Christianis parentibus or- 
tus et sacro baptismate initiatus fuerat, sed fortu- 
nee Iudibrio, sicut. multa preter exspectationem 
acckiunt, sultanus et ameras et dux Turcarum fac- 
tuserat. Occultetamen colebat precipuas Christians 
pietatis religiones, et Cpelim profectus imperato- 
ris auxiljum adversus Scythas Tercasque pelitau, 
quihusqum οἱ heller era t, sacrae imagines veneraha. 


tur et omnesCbristianorum ezeremoniaspalamobibat, D nomen , . . 


Beverteus in regnum suum, postquam tetrum transiit 
Melec, filio przsente, naturi satisfecit. Melec deinde 
in Asiam ad Scytbas trajecit, a quibus impulsus, a 
Turcis paternam regnum poposcit. Cum reliqui 
satrape ompes «t dominum et principem et 
ameram eum veperarentur, quidam, Air.urlus no- 
mine, detrectabat. obedientiam, et collecta manu, 
praedatorio more bellum ei intulit taudemque fuga- 
tum usque ad mare persccatas est. Ille Heracleam 
Ponti salvus «devenit. ineunte aut&m — vere. ad 
Vurcas reversus, paternum regnum recepit, sed 
. hÓB multo post excessit e vita, a quibusdam con. 
giiariis εἰ proceribus aulicis dolo interfectus. Tur- 
qn regno lunc in moduin turbato, et. rebus. ex 


τὴν κρίσιν ἀφίημι διὰ τὴν ἀμφιδολίαν τῆς διηγή- 


ordine et splendida fortuna in maximam confusio- 
nem traductis, non modo satrape et quotquot. ge- 
nere et auctoritate mazime insignes erant, totum 
jmperium iuter 86 distribuerunt; sed etiam molti 
ignobiles et obscuri homines, ὁ fce populi col- 
lectis gregibus, ad latrocinia incubuerunt ac fiui- 
timas regiones et urbes Romanorum misere vexa- 
runt. In quibus unus erat, ut traditum est...... 
genere, ut dicunt, non íia illustri oriundus, sed a 
virtute et strenuis facinoribus nobilis. Erst enin 
prudens et promptus, atque in dicendo et agenia 
plane egregius. Exierat grex ejus 6 proviada, cul 
. cumque ejus prudentiam, virtutem 
et justitiam Turez viderent audirentque, omnes 
eum non secus atque ipsi socii ejus suium opere 
aniabant, verebantur et audiebant diligenter. Hic 
filium .. .. habuit, qui paterno imperio potitus, 
rebus omnibus patri similis erat, cujusque gloria 
per totam volitabat Asiam. Multos is sibl alios 
subjecit, à quibus similiter amore et. observantia 
colebatur, atque regnum suum tum pulcbre adui- 
nistrauat tum omni modo in dies augebat. Hic Er- 
togrulem genuit. 


Sed mittamus hxc, sive hoc sive illo modo se 
liabent, reique judicium lectoribus discendi cupidis 
commiltanus prepter narrationis. ambiqeit»ten et 


697 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


698 


σεως xai τῶν ἰστορησάντων τὰς ἐννοίας, xal ἐπὶ A ol δὲ ἀετοὶ ix μαχροῦ ἱστάμενοι, μὴ δυνάμενοι ὑπο- 


“ὃν ἝἬἭἠρτογρούλην ἐπανέλθωμεν. 

x9'. Ὑπῖρ εν οὗτο; ὁ Ἐρτογρούλης δεινὸς εἰς τὰ 
πῖντα χαὶ μεγαλόψυχος ὑπὲρ τὸν πάππον αὑτοῦ xal 
πατέρα, xaX ἐν πολέμοις ἐν ὀλίγῳ καιρῷ δόκιμος 
ἐγεγόνει, xal τινας τόπους xal χώρας ὑποτελεῖς 'Po- 
μαίων αἰφνιδίως ἥρπασε. Καὶ διὰ τὴν σύγχυσιν τοῦ 
χατροῦ καὶ ὑπὸ τῶν ἑτέρων σατραπῶν τῶν ὁμοφύλων 
αὑτοῦ πολλά τινα φρούρια οὗτος ὑφ᾽ ἑαυτὸν ἐποιή- 
σατο, xal Tv φοδερὸς τοῖς πᾶσιν. Ἱστοροῦσι δέ τι- 
νες ὅραμα ἰδεῖν τοῦτον τοιόνδε. Ἐξρχομένου ἐν μιᾷ 
τῶν ἡμερῶν ἐν τῇ ἐδῷ, καύσωνος ὄντος; πολλοῦ, ἔδο- 
ξεν αὐτῷ ἀναπαυθῆναι μιχρὸν (κεχοπιακὼς γὰρ 
Or pysv Ex τῆς ὁδοιπορίας), xal ἀναπεσὼν ὑπὸ τὴν 
σχ'ιάν τινος δένδρου ἐχοιμήθη. Ἔνθα ἐφάνη αὐτῷ 


φέρειν τὴν τοῦ πνεύματος χαταιγίδα καὶ τοῦ χειμῶ- 
νὸς τὸ ἰσχυρὸν, θέλοντες καὶ μὴ θέλοντες ὑπὸ τὴν 
σχέπην χαὶ αὐτοὶ τοῦ δένδρου τοῦ θαυμαστοῦ χαὶ 
εὐσχιοφύλλου ἦλθον" ὧν τινῶν οἱ ὄνυχες ἐχ tou χει- 
μῶνος τοῦ πολλοῦ ἐμλάσθησαν, τινῶν δὲ al πτέρυγες 
ἔπεσον, χαὶ οὐχέτι ἐδύναντο πέτεσθαι, τινὲς δὲ αὐτῶν 
xai τὸ καθόλου ἐνεχρώθησαν. "Ἔξυπνος δὲ γενόμενος 
μετὰ φόθου τὸ ὄραμά τινι ὀνειροχρίτῃ τῷ τὴν ἀστρο- 
λογίαν εἰς ἄχρον γεγυμνασιιένῳ προσελθὼν διηγή- 
σατο. Αὐτὸς δὲ ix τῆς τῶν πλανητῶν xol ζῳδίων 
καὶ ἀστέρων κινήσεως γνωρίσας εἶπεν αὐτῷ οὕτως * 
« Οἱ ὑπὸ σοῦ καταγόμενοι βασιλεῖς μεγάλοι δι᾽ ὀλίγου 
γενήσονται, καὶ 1) βασιλεία αὑτῶν λίαν αὐξανθήσε- 
«αι ἐν τῷ χόσμῳ, χαὶ αὐθέντας xal βασιλεῖς ἑτέρους 


οὐρεῖν μετὰ πόνου μεγάλου αἷμα Ex τῆς χοιλίᾳς αὐ. By δουλώσουσι xal ἐξώσουσι τῆς 7 ἀρχῆς xat ἀπο- 


«οὔ * καὶ ὅπου τὸ οὖρον ἔπεσε, δένδρον πάνυ ὡραῖον 
μικρὸν ἀνέφνεν, ἔχον τοὺς χλάδους ὡς χρυῃσοῦς xal 
ἁπαλοὺς xai τρυφεροὺς, χαὶ ἢ ῥίζα αὐτοῦ στερεὰ, 
xai δι᾽ ὀλίγου χαιροῦ τοσοῦτον οἱ τοῦ δένδρου χλάδοι 
ηὐξάνθησαν ὥστε φαίνεσθαι σχέπειν τὸν χόσμον 7 ἢ 
ἅπαντα. Καὶ ὑποκάτωθεν τοῦ δένδρου σχέπης καθέ- 
μενα Ἦσαν πᾶν πιτεινὸν πτερωτὸν, xal μέσον τῶν 
πτηνῶν τούτων τῶν πολλῶν xal ἀναριθμήτων xal 


τινες ἀετοὶ ὑπῆρχον μιχροῖ τε καὶ μεγάλοι. "Ex μα-᾿ 


κρόθεν δὲ ἐξ ἐναντίας τοῦ δένδρου ἕτεροι ἀετοί τινες 
ἦσαν καθήμενοι, σχοπεύοντε; τὴν τοῦ δένδρου χαλ- 
λονὴν, χαὶ τοὺς ἀετοὺς καὶ τὰ πτηνὰ τὰ ὑποχάτω- 
θεν ὡς τάχα μεμφόμενοι κατεγέλων. Καὶ ἀὴρ μέν 
€i kx τῆς τοῦ δένδρον olore ἐνεφύσησε πάνυ σφο- 


δρῶς, καὶ ἀστραπαὶ καὶ βρονταὶ καὶ χειμὼν πολύς * C 


diversas historicorum sententias, ad Ertogrulem 
ipsum jam reversurl, 

99. Erat Ertogrules homo ad omnia impiger, et 
supra avum et patrem inagnanimus ; armis brevi 
tempore excelluit, ac loca nonnulla regionesque 
Romanis vectigalia confestim iis eripuit. Idem, 
temporum perturbatione usus, fetiam suz gentis 
satrapis castella non pauca extorsit eratque terri- 
bilis omnibus. 'CTradunt nonnulli, hujusmodi el 
visum oblatum esse. Aliquando cum magno solis 
egiu iter faceret, libuit ei, ut fesso devia, paulum 
quiescere. Itaque recubans sub umbra arboris ob- 


xt&voU3t, xal πολλὰ ἔθνη ὑποτελῇ ποιήσουσι, xal 
δουλεύσουσιν ἑαυτοῖς, καὶ ἔσονται εὐλαδούμενοι καὶ 
φοδεροὶ εἰς πᾶν ἔθνος xal γένος xal γλῶσσαν xai 
φυλήν. » ᾿Αχούσας δὲ ὁ Ἑτογρούλης περιχαρὴς 
γενόμενος, xai εἰς τὰ πάντα ἃ ἐποίει ἰσχυροτέρως 
καὶ μετὰ ἐλκίδων μεγάλων χαὶ ἀγερώχον γνώμης 
ἦν ἀγωνιζόμενος. Μετά τινας ἡμέρας νῆας λῃττρ!- 
χὰς ὡς ἕνι οἰκονομήσας, διήρεις xal μονέήρεις εὐθὺς 
ἑτοιμάσας χαὶ μετὰ ἀνδρῶν μαχίμων χαλῶς παρα- 
σχευάσας, πολλὰς τῶν Κυχλάδων νήσους τὰ; ἐν τῷ 
Αἰγαίῳ πελάγει τῆς ᾿Ασίας ἐλεηλάτησε xat ἀνδρα- 
ποδίσατο. Περάσας δὲ xal πρὸς τὴν θράχην ἐν τῇ 
ἐπαρχίᾳ Αἴνου xaX Περιθεωρίον πολλοὺς Χριστια- 
vou; ἠχμαλώτισε, καὶ ἕως τῆς Εὐδοίας ἐλθὼν xal 
τὴν Ελλάδα χατά τινας τόπους ἐζημίωσε. Φθάσας 


tempestas. Aquilae, quz procul erant, cum procellze 
impetum et vim tempestatis sustinere non possent, 
ipss quoque, quantumvis gravate, sub tegmen ad« 
mrnirabilis et egregie umbrosz arboria se receperunt. 
Harum aliis ungues vi tempestatis fracti erant, 
aliis penpse deciderant, ut non jam possent volare, 
aliz denique plane erant exstincts, Éxpergefactus 
Ertogrules et perculsus animo, somniorum inter- - 
pretein astrologia peritissimum adiit, eique visum 
enarravit, ls, ez planetarum et siderum stella 
Tuuque molibus re cognita, sic respondit : A tea 
oriundi reges brevi tempore magni evadent eorum- 


dormivit. Mox ei magno cum dolore de ventre p que regnum mire augebitur per orbem terrarum, 


urina profluere sanguínea visa est, et, qua in ter- 
ram flueret, repente arbor sane quam speciosa 
enasci, ramis praedita aureis, teneris et. mollibua, 
ei radice solida; brevi intervallo arboris rami 
adeo suüccreverant, ui totum orbem terrarum 
viderentar obtegere. Sub tegmine arboris omue 
genus volucrum consederat, in quarum. inuütinera- 
bili muliltudine etiam aquilae aliquot et parva et 
niagne erant. Procul, e regione arboris, alise 
aquike consederant, arboris pulchritudinem con- 
templantes, et alteras illas, qux sub arbore erant, 
2quilas volucresque quodammodo deridentes, Mux 
a radice arboris ventus vehementissimus | exortus 
cst, ct excitabantur fulgura et tonitrua et. gravis 


principes et reges alios domabunt, ex ipsorum (ini- 
bus eos ejicient et occident, nationesque muitas 
sibi vectigales facient  subjicientque. — Deni- 
que "venerabuntur eos et  timebunt  ompea 
populi, gentes, linguze, tribus. Ilis auditis Ertogru- 
les magna lztitia perfusus, ad omnia, quz agebat, 
etiam alacriori studio summaque cum fiducia οἱ 
ferocia incumbebat. Post aliquot dies, navibus prae 
datoriis, quantum fleri poterat, adornatis, uavigiisqua 
qua partim simplici partim duplici remorum ordina 
instructa erant, confestim paratis et idoneo militum 
numero injpletis, complures de Cycladibus insulig 
in mari /£g:eo sitià depopulatur earumque incolas, 
redigit in servitutem. Mox in Thraciai trajectus, 


69 


GEOHGII PHRANTZ.E "W 


δὲ ἄχοι καὶ τῆς νήσου τοῦ Πέλοπος xal πολλὰ 7x22 A τὰ δὲ ἔχεῖθεν μέχρι Σιύρνης xil τῶν παραλίων τὰς 


ποιέσας, τὸν πλοῦν τρέψας lv τῇ "Asia ἐπαυέστρεγε 
μετὰ πλέθους αἰχμλλώτων χαὶ πλούτου. Καὶ ὑπὸ 
πάντων τῶν ἐτέρω) σατραπῶν καὶ 102 Χοινοῦ 1352 
às-asio; ἐδέχθη. χαὶ μετὰ φωνῶν ἐτίμουν αὐτὸν 
οἱ ϑάρδαοοι" χαὶ Ex τῶν σχτοχπῶν ἔχτοτε μάλιστα 
ὧν εὐὐλξούτπενης, καὶ προτιμτντέος bx πάντων διὰ τὸ 
Ixavtog πλέειν χαὶ θηλαττουρνεῖν, διότι μὲν οὐχ ti- 
sv ἀναθηὶ τὸ γένο; τοῦτο τῶν Τούρχυν ἐν τῇ θ4- 
λάτσῃ πλέειν, αὐτὸς δὲ διὰ τὸ πλέειν 77 τότ' “τλέον 
ὧν θαυμαζόμενος. Οὗτος γεννᾷ τὸν Ὁτθμάνον, t4 
αὖ καὶ Ὁτθιτλυλίδες τὸ Ὑένο: ἐχυλήθν ἅ τᾶν. 

xY. ᾿Ἀποδιώταντο; οὖν τοῦ Ἑρτονοούλου 5τ:ϑεὶς 
iy τῇ ἀκχὴ ὁ υἱὸς αὐτοῦ CO:9uive;, ὡς εἴπομεν, 
τὸ ἀρ ἂν τὴν πατριχὴν εἰς χιῖρα; ἔλχθεν, ἔτει ἀπὸ 
χιΐγεως xóSu^u ταν, χαὶ ἐν ὀλίγῳ xa:pt διλοτω- 
νέτας μετὰ τῶν ἐπρων σχτρηπῦν, χαὶ πονέμους 
τινὰς ποιῦσὰς χυτὰ τῶν ὀπτχίων Ῥοιμλίων" xal 
ὧν τὰ miv:a τὸῦ πορέλου διοιχῶν xz: χυδεονῶν ὁ 
τθιάντς. Εἶτα οὐκ ἔρεσεν χὐτῷ foa χοινῶς οἱ 
πάντες δε ὦσιν καὶ οὐδεὶς ἀεὶ δι χϑίρῃ τοῦ ἔτέοου. 
ἈΠτὰ μιχοᾶς τινὸς ἀτορῖς τἰτίαν s926v, xal δ: 1- 
copi; dvauízov vt.outvr. εἰς 22262310 ἔλϑον Crux; 
xà 23, lx t5; ἀρχῆς ᾿βωμλίω" Ex£g2v 232v usplsu3:v, 
(v2 Ex13:5, εἰς τὸ τυχὴν xopio; xai ἔτσπότης μόνον 
Ὑπυκίνηται, Καὶ πρῶτον aub» οἱ τοῦ ᾿Αποοΐου παὶ- 
6:;, ὁ Χληϑσὰν χαὶ Mayeooskz , E1365 τὰ ἀπὸ τοῦ 
Σχννυάκεως wo:au22 μέχοι Πατλινονίς:;, τὰ δὲ περὶ 
τὴν Mayvnziav χαὶ Πέργαμον xai “Ἔφιϑον ὁ Ea3iy, 


ox .Eni et Peritheorii provinela non. paucos Chri- 
$iiauss captivos abdaecit et, ad Eubaeam usque pro- 
gressus, etiam Grecis loca quidam vexat. In ipsam 
adeo Pelopenuesum pervenit, unde, magna ditates 
pre !a. in Asiam cursum reflex t el cum eaptivoram 
et divitiarum mágna multitu line rediit, 8 reliquis 
sibi apis eb. universo populo. benigve exceptus et 
Barbarorum honestame acclamationibus. Ex eo tem- 
pore pre exteris satrajys. dignitate et. auctoritate 
insignis erat propter rerum maritimarum navalium- 
que peritiam, quandoquidem Turcaram gens mari 
un exercitata est, ille sutem ex. navigandi arte 
&u3 ludem tanto majorem  nànciscebatnr. Hie 
(Qilunanem genuit, ἃ quo. universa. familia. nomen 
Q:limanilarum invenit. 

$3. Ertogrule. mortuo, ejus Glius Othmanes, in 
regno, ut diximus, colloesims, paternum imperium 
suscepit, anno mandi 6775. 1s sliquandin eum exs- 
leri$. Salr3apis concors, bella qusdam adversos 
lonmanos gessit, ipse omnem rem bellicum. admi- 
nistraus et 2dornans. Mox eidem mon placuit, at 
communia cuncta haberent,nee. quisquam sua 3b 
alienis severneret, Facili opera causam reperit, 
unde exorto dissidio, taudem pepigerunt, ut, qui- 
caque de Woiàno. imperio. detraxissent, distri- 
lxierent inter $e, et, quie cuique pars. obtigisset, 
ejus is dominus et princeps. esset. Ac. primum qui- 
Jem Amorii filii, Ghas-an et Mahumetus, accepe- 
ruat, qui.lquid terrazum a. Song iio. flavio us que 


"luv:2; ὁ Σαρχάνης, τὰ δὲ wisiova τῆς Masogpuyis; 
xai Ec: μέχρι Φιλαδελτία: καὶ τῶν ἔγγιστα Ξάντων 
ἀπὸ τοῦ Μλλ:ἀνδρου ποτεμοῦ ᾿Αντιοχείας ὁ Kapapi- 
νος ᾿Αλισπτούριος, τὰ δὲ ἀπὸ τῆς Αυδέας καὶ Δ’ολίδος 
78. i;pv Μυσίας τῆς πρὸς τὸν ᾿Ελλήσποντον ὁ Κ:- 
χάμης χαὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ Καράπης, τὰ δὲ περὶ τὸν 
"Ολυμπον xal ὅσα τῆς Βιθυνίας ἔξτς ὁ Ὀτϑμάνη:;. 
Καὶ οὕτως τὴν αἰχμάλωτον γῆν ixstvr,v μερίσενι; 
χαὶ 6p: ἐπιθέντες, ὁ Ὅτθμάνος φίλαρχος ὧν xx: 
πλεονέχττς o2x δρέμησεν, ἄλλλα ἄπεπτ,δῶν τὰ bos 
«ὧν ἑτέρων, ἀδιχῶν αὐτοὺς, πολὺν τότον ἐξ αὐτί, 
«περιεποιέσετο καὶ πολλὰ ἐλύπτε: αὐτούς. Kal θέλων 
παντοιοτρόπως ἵνα αὐξήσῃ τὴν ἔαυτοῦ μερίδα zz 
ἀρχῶν, εἶτα πόλεμον ποιῆσας κατὰ Ῥωμαίων aim 


B xz. Βιθυνίας ὑφ᾽ ἑαυτὸν ἐποιήσατο, καὶ μετὰ τὸ 


«n; περιφήλου πόλεως Σεδαστείας ἀμτιρεύοντος -- 
λεμὸν ποιήτας καὶ πιάσας αὐτὸν ἀπέκτεινε, ri 
ἐγχρατὴς καὶ χύριος ἐγένετο τῆς τοιαύτης wn 
131 ἐπαρχίας, καὶ πᾶσαν τὴν ἀρχὴν ἐχεῖντιν üózia- 
ξεν. Ἔχεῖθεν ἡ βασιλεία αὑτοῦ à pyhv 1260202 lgz- 
μίσϑη xal ἐμεγαλύνθη. Elsa πάλιν στραφεὶς ción 
ἐδυνήθη ὑπὸ τῶν ἑτέρων ὁκοφύλων σατραπῶν n 
συντρότων 22102 τῆς ἐχείνων μοίρας, arnztpum; 
x3l μετὰ συμδάσεως, τινὰς τόπους xai φροῦρι2 ἔμ- 
6:v. Εἴτα ἀπέθανεν, βατιλεήσας ἔτη πη, iw 
(os, ἰνδικτιῶνος 12, xal ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὍὌρχένι; 
ἐγχρατὴς τῆς πατριχῆς ἀρχῆς γέγονεν. 


ad Papblagoniam porrigitur ; Magne:iam, Pergam 
Ephesum et quz lis oppidis adjacent regions, 
Sasan accepi'; inde ad Smyrnam et maritiii 
oram lonis 482 pertinent, obtinuit Sarcbares; 
majorem pariem Pürygie Mi:gnz, adeoque Phi. 
delphiam usque, ei proxima omnia a Mzsat? 
fluvio usque Antiochiam, Caramanus Alissurios; 
terram ἃ Lydia et Aolide usquead Mysiam, qae 
est in. Hellesponto, Calames cum  Carase &lio: 
finitima Olympi et inde quz patet pars Bübhyniz, 
Oibmanes liabuit. Hunc in modum terra, 423m 
armis occupaverant, distributa et οι σι (üui- 
bus, Othmanes, dominandi babendee cüpi-in- 

incensus, quiescere non potsit, seá eri e: 

evagatus, reliquos ldebat,ac mulia iis leeaerip.elot 

affligebatque eos graviter; atque omni modo nitus, 
Ut δυξετῖεῖ regoum suum, mox eliam Romana 
armis adortus est et partem Bithyniae sibi suljeci, 
ac principem Sebastiz, urbis clarissima, aggres- 
$Us, ipsum captum occidit, urbein ejus et tolam 
provinciam in potestatem suam redegit sibique 
vindicavit. Ab bis profectum iniUis, regnum ejus 
juclaruit et auctum est. Deinde rursus ad alioram 
$3trapacum — popularium sodaliumque provincias 
conversus, quidquid iade potuit locorum et castel- 
lorum, aive vi sive pactis usurpavit. Tandem, expletis 
in regno annis duodelriginla, mor(gus est, anao 
GNO, Pdicose 11, το Orchane filio re- 
lito. 


10] 


CHRONICON MAJUS. — LID. I. 


"(9 


x0'. ᾿θρχάνης δὲ, ὡς εἴπομεν, κύριος τῆς βασι- ἃ πολύφροπος, καὶ ἐν τοῖς πολέμοις δεξιὺὴς ὑπὲρ πάν- 


λείας γενόμενος τοῦ matph, τῷ πατρὶ εἰς πάντα Tv 
μιμούμενος, xal 79 ἦτει τρόπον καὶ ἀφορμὰς ἵνα 
πλουσίως αὐξήσῃ τὸν χλῆρον xaX τὴν βασιλείαν αὖν 
τοῦ, χαὶ ἡμέραν τε χαὶ νύχτα οὐχ ἡσύχαζεν ἀεὶ πο- 
λέμους ἔχειν καὶ ἀγωνίζεσθαι. Καὶ μάχην ἐγείρας 
κατὰ τῶν ὁμοφύλων αὑτοῦ ἀμηράδων xal πολλὰς νί- 
χας ἤρατο καὶ πᾶσαν τὴν Μυσίαν νόμῳ πολέμου 
ἐχέρδησε, Λυχαονίαν καὶ Φρυγίαν χαὶ Καρίαν χαὶ 
ἕως θαλάττης τῆς περὶ τὸν Εὐρυμέδοντα ποταμὸν, 
καὶ τὸ ἐγναπολειφῆὲν μέρος τῆς Βιθυνίας, Νικομή- 
δειαν xal Νίχαιαν xal ἕτερα πολίχνια οὐκ ὀλίγα xol 
ἄστυα, xal τὴν περίφημον xal ὡραίαν πόλιν τῆς 


τας τοὺς προγόνους αὐτοῦ, χαὶ πολλὰ χατώρθωσεν 
ἔργα μνήμης ἄξια εἰς αὔξησιν τῆς αὑτοῦ ἀρχῆς xal 
βασιλείας. Οὗτος πρῶτας μὲν, ὡς εἰρήχαμεν, ἐν τοῖς 
τῆς Εὐρώπης μέρεσι περάσας τὴν Καλλιούπολιν 
χκατέλαθδεν, εἶτα καὶ τὴν ᾿Αδριανοήίπολιν. "Opel; 
xai ἕτερον οὐχ ÓMyov μέρος τῆς Θράχης χαὶ Maxe- 
δονίας ἔλαδεν, Ὕστερον 8k ἀγάπην καὶ ὀρχωμοσίαν 
μετὰ τοῦ βασιλέως κὺρ Ἰωάννου ἐποίησεν. "'Axo- 
στατησάντων τινῶν τῶν σατραπῶν αὁτοῦ ἐν τῇ ἘΦ 
μετὰ τοὺ βασιλέως περάσας ὁμοθυμαδὸν τούτου: 
ἐτροπώσατο" καὶ μάχην ποιήσας μετὰ τῶν τοῦ 'Aguo- 
ρίον ἀπογόνων πᾶσαν Παφλαγονίαν καὶ ἕως τοῦ 


Προύσης, ἣ χεῖται ὑπὸ τοὺς πόδας τοῦ Ὀλύμπου, » ποταμοῦ τοῦ Σαγγάρεως αὐτοὺς νικήσας xal διώξας 
ὑπὸτῶν ἹΡωμαΐων ἀρχομένην Exépbnatv. Ἐν ἐχεί- * &xupisuss. Καὶ ἐν τῷ μέλλειν περᾶσαι αὖθις ἐν τῇ 
νῳ τῷ πολέμῳ τῆς Προύσης xal τὸν πόδα τὸν δεξιὸν ἢ Εὐρώπῃ μαθὼν ὅτι ὁ υἱὸς αὐτοῦ Μωσῆς μετὰ τοῦ 


ἐπλήγη. Περάσας 6$ χαὶ ἐν τῇ Χεῤῥονήσῳ τῆς Θρά- 
τῆς πολίχνιά τινα πολεμήσας ἐπῆρεν * ὕστερον δὲ 
τὴν ἀδελφὴν τοῦ βασιλέως Ἰωάννου εἰς γυναῖχα λα- 
θὼν διὰ τὴν συγγένειαν τῷ βασιλεῖ τῷ xal γυναιχα- 
δέλφῳ τὰ ἐν τῇ Χεῤῥονήσῳ φρούρια αὖθις ἐχαρί- 
σατο, ὡς ἀλλαχοῦ ἔφημεν, xol τῷ γνναιχαδέλφῳ 
βοηθήσας εἰς τὴν βασιλείαν τὴν πατρικὴν ἀπηχα- 
τέστησεν, Εἶτα ἀπέθανεν, ὃς ἐδασίλευσεν ἔτη πεν- 
τήχοντα xal ἑπτὰ xal μῆνας ἐννέα xol ἡμέρας ιβ΄, 
xai ὁ υἱὸς αὐτοῦ ᾿Αμουράτης τὴν ἀρχὴν διεδέ- 
ξατο. 

xt'. Μετὰ τὸν θάνατον οὖν τοῦ Ὀρχάνου ὁ ᾽Αμου- 
ράτης 890 εἰς χεῖρας λαδὼν «kv τῆς βασιλείας bEov- 
σίαν, ἐν ἔτει 'ςωνη', ἱνδιχτιῶνος ιβ΄, ὃς ἦν εἰς τὰ 
πάντα ἐπιτήδειος, ἀνδρεῖος καὶ ἀγχίνους ὑπῆρχε καὶ 


94. Orchanes igitur regno paterno potitus, pa- 
trem in omnibus rebus imitabatur, ac modum qus» 
rehat occasionesque, opes et reguum, quantum pos- 
set, augendi, nec unquam cessabat commovere 
bela et certamina. ltaque populares principes 
adortus, multas de iis victorias reportavit, armisque 
sibi paravit totam Mysiam, Lycaoniam, Phrygiam, 
Cariam, usque ad mare et Eurymedontem fluvium 
progressus. ldem reliquam partem Bithynis, Nico- 
mediam et Niceam et alia non pauca oppida et 
urhes, inque primis celebratissimam et pulcherrimam 
Prusam, 3d radices Olympi montis sitam, quse 
eliam tura Romanis parebat, suís provinciis addi- 
dit. In. bello Prusensi in dextero pede' vulneratus 
est. Copiis item in Chersonesum Thraciz transdu- 
etis, oppida nonuulla expugnavit, quae tamen postes, 
imperatoris Joannis sororem in matrimonium 
adeptus, buic et uxoris fratri propter. affinitate 
ultro coucessit, uL alibi diximus; atque auailio 
suo effecit, ut levir ir paternum imperium resti- 
tueretur. Deinde mortuus est, postquam regno 
praefuit annos. s^ptem οἱ quinquagiuta, menses 
novem, dies duodecim ; ac suscepit imperium filius 
ejus Amurates. 

925. Post mortem Orchanis Aiurates imperio 
potitur anno 6858, iud ctione 19. Is in rebus omni- 
* busstrenuus, fortis ei sol-rs, atque versutia οἱ 


«οὔ βασιλέως υἱοῦ τοῦ χὺρ 'Avbpovixou ἀπεστάτησαν, 
λίαν λυπούμενος ἦν. Καὶ περάσαντες ταχέως ἦλθον, 
xai στρατὸν στείλαντες xat! αὐτῶν, νιχήσαντες αὖ- 
τοὺς, ἔφυγον. Ὕστερον πιάσαντε: αὑτοὺς ὁ μὲν ἀμή- 
ρᾶς τὸν υἱὸν αὐτοῦ εὐθὺς ἐθανάτωσεν, ὁ δὲ βατιλεὺς 
τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐτύφλωσεν. Εἶτα μάχην κατὰ τῆς 
Βουλγαρίας καὶ Zsp6la; ποιήσας πολὺ μέρος ὑφ᾽ 
ἑαυτὸν ἐποιήσατο xal νίχας μεγάλας ἤρατο. Ἀαιροῦ 
δὲ Sg τινος παρελθόντος πάλιν κατὰ τοῦ δεσπότου 
Λαζάρου τοῦ τῆς Σερδίας χρατοῦντος πόλεμον ἔποι- 
ἐσατο. Τρέψας xai νικήσας αὐτὸν ἐδίωξε, καὶ τὸν 
στρατὸν αὑτοῦ διεσχόρπισε, xal πολλὰς πόλεις καὶ 
χώρας τῆς Σερδίας αὖθις ἐκράτησε. Τριάχοντα xat 
ἑπτὰ μάχας ποιήσας μεγάλας πάντοτε ἦν tpoxatoU- 
yos καὶ νικητής. Ὕστερον δὲ ὑπὸ τοῦ προῤῥηθέντος 


peritia rei bellicae supra omnes majores insignia, 
multa praeclara facinora ad augendum regnum 
edidit. Namque primas in Europam trajectus, ut 
supra docuimus, Calliopolim, mex etiam Adriauo- 
polim, atque aliam haud exiguam partem Thracia 
et Macedonis occupavit. Postea faedus et amici- 
tiam cum Joanne imperatore iniit; el oum eodem 
in Asiam urajectus, quesdam e satrapis suis, a 
flde desciscentes, conjunctis viribus ad officiom 
revocavit, atque Amorii posteris certamine diviclis 
fugatisque, tota Paphlagonia usque ad Sengarium 
flumen potitus est. Deinde in Europam reversurus, 


D Mosem fllium cum Andronico, Joannis filio, defe- 


cisse magno cum dolore audivit. Confestim trajecti, 
exercitum adversus eos mittunt, vincunt eos [u- 
gantque ; mox iisdem comprehensis, ameras statim 
filium suum inorte multavit, . imperator suum 
privavit oculis. Tum Bulgaris et Berviis bello illsto 
et prieclaris reportatis victoriis, magnam lis pro- 
vinciarum partem eripüait, Intermisso aliquo tempo- 
re, Lazarum, Seryiss despotaw , bello denuo aggres- 
sus, devicit fugavitque, et dissipato ejus exerciiu, 
multas rursus urbes et regienes Servim in pote- 
siatem suam redegit, septem et triginta magnis 
praeliis  conflietatus, e quibus omnibus superior. a6 
victor discessit. Tandem ab eo, quei ante nominavi, 
Lazaro dolo necatus est, reguo pojitus annos tret 


703 


GEORGIL PHRANTZ/E . T 


δισπίτου Λαζάρου ἐφονεύθη δόλῳ, βασιλεύσας ἔτη Α τοῦ Θεχόει ἀμηρᾶ καὶ Mibfyvou, νεκῆσας αὑτοὺς xel 


«ρία καὶ εἴχοσ:. Ol ^k βιζίριδες αὐτοῦ, μὴ εἰδότος 
«tvbz, στείλαντε: τὸν υἱὸν αὐτοῦ Μ παγιαζήτην fva- 
γον" xal ἐγχρατὴς τοῦ στρατοπέδον xal πάσης ἀρ- 
χῖς ἐν Εὐρώτῃ τε xai "Acíz ἐγένετο. "Hv δὲ οὗτος 
ὁ Μπαγιαζήτης λίαν τοῖς πᾶσι φιλοδωρότατος καὶ 
δαψιλὴς, καὶ τοῖς αὐθένταις καὶ ἄρχουσι Χριστιανοῖς 
«εἴς ὑποτεταγμένοις καὶ δεδουλωμένοις αὐτῷ καὶ εὖ» 
ρ'πχυμένοις ἐν τῇ αὐλῇ αὐτοῦ πλεῖστα σιτηρέσια xal 
ἑτέρας εὐεργεσίας καθ’ ἐχάστην ἐχαρίζετο, συνε- 
σθίων χαὶ συνομιλῶν αὑτοῖς μετὰ πλείστης χαρᾶς 
καὶ ἱλαροῦ προσώπον [o5 διέλιπε ποιεῖν). 

χς΄. 'As£a; τῆς βασιλείας ὁ λεγόμενος ᾿Αλευτο- 


ρὴς ἐν ἔτει ςωπα΄, ἱνδιχτιῶνος c'* ἐν δὲ τῇ τῶν. 


“Τούρχων διαλέχτῳ ἀλευτορὴς ἀστραπὴ xal ἄρχον 
λέγεται" xal διὰ τὸ εἶνλι αὐτὸν ὀξὺν εἰς πάντα xal 
ópyr cosy, καὶ τὸ πᾶν ταχέως καὶ μετὰ βίας θέλειν 
«οιεῖν ὡς ἀστραπὴν, ἐπωνόμασαν οὕτως. Φοδηθεὶς 
δὲ ἵνα μὴ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Μουσονλμάνος ἐνωτισθῇ 
τὸν τοῦ κατρὸς θάνατον xa! τι ἐναντίον συμδῇ, μη- 
χανῇ ἐλογίσατο" 8,88 στείλας εὐθὺς ὡς Ex προσώπου 
τοῦ πατρὸς προσεκαλέσατο, οὗτος δὲ μὴ εἰδὼς τὰ 
γενόμενα ἐν ἀχαχίᾳ ἐλθὼν καὶ πια-"θεὶς ὑπ᾽ αὐτοῦ 
ἀπεκπνίγη, καὶ οὕτω: ἀμερίμνως διῆγεν. Ὡς δὲ τὸ 
ἕαρ ἤγγικε, πάντα τὸν στρατὸν αὐτοῦ συναθροΐίσας 
καὶ ἐν τῇ ᾿Δσίᾳ περάσας, εἰς τὴν ᾿Αρμενίαν ἐλθὼν, 
πολεμήσας πᾶσαν ἐχυρίευσε xal τοὺς Κολχοὺς ἔτρο- 
κώσατο χαὶ τὴν Ἄμαστριν xal τὸν ἀμηρᾶν αὐτῆς 
«àv Alvov. Εἶτα στρατεύει χστὰ τοῦ ἀμηρᾶ Σαρχά- 


διώξας καὶ κύριος τῆς αὐτῶν Apyrc πᾶσης ἐγένετο 
καὶ τὰς γυναῖκας xal τέχνα αὐτῶν ἡἠχμαλώτισεν. 
Εἶτα ἐν τῇ Εὐρώπῃ αὖθις ἐπιστρέψας Exotpattin 
κατὰ τῶν Οὐγγρῶν, καὶ ἅπαξ καὶ δὶς αὐτοὺς ἐἑνίχη. 
σε, καὶ τῆς ᾿Αλδανητίας μέρος ἐδούλωσε. Καὶ χετὶ 
κοῦ Μίλιξζα τοῦ τῆς ἢλαχίας ἄρχοντος στρατεύει, 
πολύν τε τόπον ζημιώσας, εἶτα ὁ Μίλεξας ἦλθεν εἰς 
μάχην φανερὰν ἕν τινι τόπῳ δυσχόλῳ, ὁ ἀμηρᾶς ἃ 
μεθοδεύων τὸ τοῦ τόπου ἀτύχημα, τὴν μάχην xstz- 
λιπὼν ἀνεχώρησεν. Ὕστερον εἰς συμδάσεις ἐλθόντες, 
τἔλος ἔταξεν ὁ Μίλιζας διδόναι αὐτῷ, καὶ εἰρήνεν- 
σαν, καὶ ix. τῶν ἐναπολειφθέντων τῆς Βουλγαρί:; 
xa Σερδίας πολὺν τόπον ἔλαδε. Καὶ μετὰ τοῦ β26:- 
λέως τῆς Γερμανίας Σιγισμόνδου πόλεμον ποιΐπ:ν- 
«ες, 89 καὶ ἕω; τῆς Νιχοκόλειος ὅ Σιγι:μόνδις 
ἔφθασε, καὶ τὰ στρατεύματα συνηντήθη, καὶ χαχο- 
βουλίας ἕνεχεν τὰ τῶν Χριστιανῶν εἷς ἄκρον ἐσγέ- 
λησαᾶν, καὶ τρέψαντες αὐτοὺς μετὰ φόνου πολλοῦ xol 
αἰχμαλωσίας ἐδίωξαν. Εἶτα τὴν Κιωνσταντινούπολο 
καὶ ἡμετέραν πατρίδα ἐλθὼν ἀπέκλεισε πολ'Φ»χὼν 
αὐτήν. Καὶ τοτοῦτον ὀξὺς εἰς τὰ πάντα Xv ὥστι ὧε 
ἠρχεῖτο μόνον τὴν πόλιν πολιορχεῖν, ἀλλὰ τὸν ls 
χούμπ- πασιᾶν xal «b» Βρενέξζην στεῶλας yu 
στρατοῦ χιλιάδων πεντήκοντα καὶ BE ἦλθον κατὰ τῆ; 
Πελοποννήσου, καὶ εἰσελθόντες &v τῇ νήσιρ τὸ δ: 
ἐδύναντο χαχὰ ἐποίησαν, ἔφθασαν δὲ καὶ ξως brc 
«ἧς Κορώνης χαὶ Μεθώνης, εἶτα στρχφέντε: τὸν 
παλαιὰν xat ὀνομαστὴν πόλιν τοῦ "Apyouz πολεμέ- 


vou, νιχᾷ αὐτόν τε καὶ τὸν ἀμηρᾶν Μαεδές. Τοῦ δὲ C; σας ἔλαδον, καὶ ὑπὲρ τὰς τριάχοντα χιλιάδα: atyps- 


φθινοπώρον ἐπιστάντος, τοῦ χειμῶνος ἐλθὼν κατὰ 


et viginti. Vezires ejus, sciente nemine, Bajazetem, 
ejus filium, arcessiverunt, qui exercitum et unlver- 
sum in Europa et Asis regnum in potestatem suam 
aecepit. Erat. Bajazetes erga. omnes liberalissimus 
et sumptuosus, atque Christianis principibus sibi 
subjectis, qui in ipsius regia essent, benignissime 
alimenta et alia beneficia quotidie tribwebat, nee 
gessabat hilariter vnltuque leto eum iis vivere et 
ronvivari. 

26. Suscepit imperium Aleutores *qui dicitur, 
a"no 68814, indictione 6 ; niinirum Turcico sermone 
Aleutores fulmen et fulgur significat. Quia enim ad 


λώτους λαθόντες ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ ἀποίχους E-olrsn, 


inta liieme Thechoejum et Mecthenem ameras x 
gressus, Ipsis victis ac fugatis, tota eorum terri 
potitur, uxores cum liberis in servitutem rapit. 
Tum In Europam reversus, in. Hungaros mori, 
eosque semel atque iteram'vincit, ae partem  ali- 
quam Albaniz occupat. Idem adversus Miluzam, 
Blachie principem, profectus, mnlta loca ejus 
vexat; sed quum ad justum prsalium ἴῃ locum 
quemdam difficicilem Milizas prodisset, incommodi- 
tati loci cedens, omissa pugna, revertit. Postea ad 
pactiones ventum est, quibus Miltgss tributum i//i 

pensurum se esse promisil, et pax convenu, View 


omnja acer et premptus erat et fulminis inster D e locis reliquis Bulgarie et Servis non panca 


£eleriter cuncta et cum Impetu fleri volebat, idcirco 
hoc eum cognomento appellarunt. Veritus autem, 
pe Musulmanus frster, patris morte audita, sibi 
pbesset, fraudem comminiscitar, Statim misit, qui 
gum lanquam patris nomine arcesserent, llle, rerum 
ignarus nec quidquam formidaus mali, adest; 
fompreheusus sirangulatur, [ta deinceps solliciiu- 
line vacuus Bajazetes, vere appropinquante, copias 
emnes in unum colligit, atque in. Asiam trajectus, 
impressionem facit in Armenism totamque sibi 
19bjicit. ldem Colchos domat atque Amastrim et 
$wjus urbis ameram, Dinum. Deinde contra Sarca- 
nem &meram ducto exercitu, ipsum et Maedes, 
aliam ameram, devincit, Auctummo vergente et 


accepit. Deinde adversus Sigismundum, impersto- 
rem Germanis, bello excitato, quum  Nicopeliu 
usque Sigismundus processisset, et. Occurrissent 
sibi exercitus, imprudentia factum est, ut Chi- 
stiani funditus devicti, eum magna hominam par- 
tim occisorum partim captorum clade fugareutur. 
Jam Cpolim patriam nostram adortus, obsidione 
clausit, adeoque preceps eratad omnia, ut non 
salis haberet, urbem obsidere, sed Giacub-pasia- 


Tem et Brenezem cum sex et quinquaginta millibus 


mitteret in Peloponnesum, Hi insulam adorti, 


omni eam malorum genere lacerarunt, prope Coro- 


nem et Methonem usque progressi. Inde reversi, 
vetustam et inclytam urbem Argos expugnarunt, 


105 


CHRONICON MAJUS. — 118. T. 


106 


xo τὰ τείχη αὐτῆς χαλάσαντε; ἔρημον κατέλιπον, À xal τὰ ὅπλα αὐτῶν fpouv xal γυμνοὺ; ἀπέλυον, 


ἐν ἔτει cv", ἱνδιχτιῶνος ε΄. Δῖνος δὲ ὁ ἀμηρᾶς καὶ 
οἱ ἕτεροι o! τῆς ἀρχῆς ἐξωσθέντες παρὰ τοῦ Μπα- 
γιαζύπκου, ἐλθόντες πρὸς τὸν βασιλέα Ντεμίρην, 
χλαίοντες τὴν ἀδιχίαν ἣν ἐδιχήθησαν" xat ὁ Ντεμί- 
Qn; θέλων αὐτοῖς βοηθῆσαι, στείλας πρέσδυν τινὰ 
εἰς τὸν Μπαγισζήτην λέγων ὅτι οὐχ ἔστι δίχαιον 
χατὰ τῶν ὁμοφύλων μᾶλλον χαὶ ὁμοπίστων πράττειν 
οὕτως, xal παρήνει αὐτὸν ἵνα τὴν ἀρχὴν ἑνὸς Exá- 
στου αὖϑι: δώσῃ, εἰ θέλες ἵνα φίλοι ἔσωνται, 8ὲᾷ, 
'O δὲ ἀμηρᾶς ἄχρον πλεονέχτῃης ὧν xaY οὐδέποτε 
ἠρκεῖτο πλούτου χαὶ τρόπου" ὁρμητιχὸς καὶ δεινὸς 
ὧν τοῦ πρέσδεως τοὺς λόγους εἰς οὐδὲν ἐλογίσατο, 
xai τὸν Ντεμίρην τὸν αὐθέντην αὐτοῦ ὡς ἄγροικον 
λέγων ἑνέπαιζεν. Ὁ δὲ Ντεμίρης ἀχούσας ὑπὸ τοῦ 
πρέσδεως τὰ ὅσα ἐφθέγξατο κατὰ τούτου ὁ ἀμηρᾶς, 
καὶ τὴν χενοδοξίαν αὑτοῦ εἰδὼς ἐθυμώθη, καὶ κάν- 
τὰ τὸν στρατὸν αὐτοῦ συναϑροίσας κατ᾽ αὐτοῦ βαδί- 
ζων ἦν. Ὡς δὲ ἤχουσε χαὶ 6 Μπαγιαζήτης, τὰς αὖ- 
«οὔ δυνάμεις συναθροίσας μετὰ σπουδῆς elc συνάν- 
τῆσιν τοῦ Ντεμίρη ἦν ἐρχόμενος ἀνδρείως χαὶ θαρ- 
σαλέως μετὰ μεγάλης ψυχῆς. Ὑπῆρχε 5t ὁ στρατὸς 
τοῦ ἀμηρᾶ χιλιάδες πεντήχοντα xal ἐχατὸν, τοῦ δὲ 
Ντεμίρη χιλιάδες ἦσαν ὀχταχόσιαι xal εἴχοσι “ καὶ 
πάλιν ἡ μεγαλοψυχία τοῦ Μπαγιαζήτου εἷς οὐδὲν 
τὸν Ντεμίρην ἐλογίζετο. Φθάσαντες τὰ στρατεύματα 
εἰς τὰ μέρη τῆς Φρυγία: συνήντησαν, χαὶ ὁ πόλεμος 
χαὶ ἡ σύνταξις καὶ fj συμπλοχὴ μεγάλη ἐγεγόνει. 
Τέλος οἱ τοῦ Μπαγιαζήτη εἰς φυγὴν ἐτράπησαν" 


Καὶ ἐν τῷ φεύγειν χαὶ τὸν Μπαγιαζήτην πιάσαντες 
καὶ τὴν γυναῖχα αὐτοῦ xal τὸν υἱὸν αὐτοῦ Μωσῆν 
καὶ ἑτέρους πολλοὺς ἄρχοντας τῆς αὐλῆς αὐτοῦ πρὸς 
τὸν Ντεμίρην ἤγαγον. Καὶ ὁ Ντεμίρης ἐπλήσθη χα- 
ρᾶς διὰ τὴν νίχην, καὶ λέγεε τῷ Μπαγιαζήτῃ" 85 
c Καχὴ χεφαλὴ, δ'ὰ τί τὰς ὀρέξει: τὰς χαχὰς τῆς 
ef; γνώμης οὐχ ἐχυδέρνηπας, ἴα μὴ εἰς τοῦτο ἐλ- 
θῃς ; οὐκ οἷδας ὅτι οὐδεὶς δύναται τῷ ἐμῷ στρατῷ 
ἀντιστῆναι;» Εἶτα θαυμάζων ὁ Ντεμίρης τὴν βασι- 
λικὴν παρασχευὴν τοῦ Μπαγιαζήτου xal ὡραίαν xat 
τὰς σχηνὰς ἐχείνας τὰς θαυμαστὰς, τὰ τοσαῦτα Óp- 
νεα xal κύνας κυνηγετιχοὺς οὖς εἶχε, λέγει πάλιν 
αὐτῷ" « Εἰπέ μοι, ὦ σαλὲ καὶ παράφρων, τίς ἡ ὠφέ- 
λεια εἧς μεγάλης σου χενοδοξίας μετὰ τοσαύτης 
παρασχευῆς;» ᾿Αποχριθεὶς δὲ ὁ Μπαγιαζήτης λέγει 
τῷ Ντεμίρῃ" «9ἷδα καλῶς, διὰ τὸ εἶναί σε ἄγροιχον 
Σκύθην καὶ ἐξ ἀσήμου γένους, ὅτι αἱ βατιλιχαὶ πα- 
pacxsual οὖχ ἀρέσουσί σοι, διότι οὐδέποτε ταῦτα 
ἔπρεπόν σοι" ἐγὼ γὰρ ὡς υἱὸς τοῦ ᾿Αμουράτη καὶ 
ἔγγονος τοῦ "Opyávou καὶ δισέγγονος; τοῦ Ὅτθμάνου 
καὶ τρισέγγονος τοῦ ἙἬ ρτογρούλη, xal ταῦτα καὶ 
πλείονα πρέπον pol ἔστι ποιεῖν χαὶ ἔχειν. » Ὁ δὲ 
Νεεμίρης ἀχούσα: τοὺς αὐθάδει; λόγους τοῦ Μπα- 
γιαζήτον, θυμωθεὶς, χουδούχλιον Ex. σιδήρου ποιή- 
σὰς ἔσω αὑτὸν ἐνέδαλε χαὶ μετ᾽ ὀλίγον αὐτὸν ἀπέσ 
χτέινε, βασιλεύσας ἔτη ἕξ πρὸς sol; εἴχοσι, ζήσας 
δὲ ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ μῆνας ὀχτώ. 

κζ΄. Τοιουτοτρόπως οὖν τῶν πραγμάτων, ὡς εἰ- 


xai ἐν τῷ φεύγειν αὐτοὺς πολλοὺς πιάσαντες, οἷς (Σ ρήχαμεν, ἐλθόντων, xal τοῦ ἀμηρᾶ Μπαγιαζήτου 


οὐδὲν ἕτερον ἀνιαρὸν ἐποίουν εἰ μὴ μόνον τὰ ἱμάτια 


eamque, triginta amplius millibus csptivorum in 
Asiam missis deductisque in colonias, eversis me- 
nibus, desertam reliquerunt? anno mundi 6903, 
ind.ctione δ. Interea Dinus ameras et reliqui, qui 
a Bajazete sedibus suis pulsi faerant,Demirem re- 
gem adierant, injurias, quas accepissent, conque- 
rentes. Demires, succurendi iis cupldus, per lega- 
tum Bajazeti suadebat, injustum esse, erga bomines 
ejusdem gentis et religionis isto modo agere, 
eumque cohortabatur, ut susm cuique satrapiam 
restitueret, sise amicum sibi vellet. Aineras, homo 
inexplebili avaritia et habendi euplditate, idemque 


αἰχμαλωτισθέντος, εἰ; ἀταξίαν xal χίνδννον μεγά- 


nihil aliud molestie factum, nisi quod vestibus et 
armis nudati dimittebantur. Ipse Bajazeies cum 
uxore et filio Mose aliisque multis aulz suz proceri- 
bus comprehensus, ad Demirem addactus est. Qui 
propter victoriam, quam reportsverat, imita ex- 
sultans, Besjazetem allocutus : «Homo nequam, 
inquit, cur pravis animi tul cupiditatibus non ime 
perasti, ne huc devolverere ? an nescis, meis copiis 


neminem perem esse? » Deinde regium ejus orna- 


tum et elegantiam, et tentoria illa eximia tantam- 
que avium et canum  venaticorum multitudinem 
miratus, rursus, «Dic mihi, inqait, homo turbulente 


vehemens et preceps, orationem legati nibilisestima- D et exeors, qul est festus toi. ewm tanto. apparatu: 


vit, et Demirem, dominum ejus, ludificans rusticum 
appellavit. Demires, cnm audisset ex legato, quae 
in se dixisset ameras, ejusque nosset ambitionem, 
ira incensus, collectis omnibus copiis suis, adver- 
sus eum castra movit. Re comperta, etiam DBaja- 
zetes, confestinf suis colleetis copiis, Demerl stre- 
nue et fortiter confidenterque obviam proficiscitur. 
Constabat amerse exercitas centum et quinquaginta 
millibus : Demiris octingenta et viginti millia 
erant ; at confidentia Bajazetis nibili faciebat Demi- 
rem. Cum in Phrygiam ab utrisque ventum esset, 
concurrerunt exereitus magnumque ortum est 
preliem. Tandem Bejazetis exercitus in fogamn 


conversus est :in qua meli cspti sunt, quibus - 


fractus ?» Tum ille : «Bene novi, no» placiturunr 
tibi, ut agresti Seythse etex obscuro genere oviund^, 
apparatum regism, qui nunquam te deenit. At me 
decet, Amuratis (lium et. Orchsnis nepotem «t 
Os:nanis pronepotem et Ertogrulis abnepotem, hee 
et plara facere atque habere.» Sermonis inselentie 
iratus Demires, caveam ferream fabriegri fuesit, 
in quam eum conjeetum paulo post occidit. Regna- 
verat annos sex et viginti, esptivus faerat. menses 
octo. 

91. Rebus sic transactis, οἱ exposuimus, et Ba- 
jazete capto, in. perturbationem et magnum discrb- 
wien. Othmanidarum Imperium incidit propter dis- 
sidia quedam et bella inter filios ejus emasccutia, 


109 


CHRONICON MAJUS. — LIB. f. 


710 


Καὶ ὁ ἀμηρᾶς Καραμάνος δεξάμενος αὐτὸν ἡδέως À ἐδίωξε, τὴν Γαλατίαν Καππαδοχίαν τε καὶ Πόντον 


xai χεῖρα δώσας ἐξῆλθεν οὗτος xatà τοῦ αὐταδέλ- 
φου Μωσῇ. Πρώτης καὶ δευτέρας μάχης γενομένης 
ὁ τοῦ Μωσῇ στρατὸς ὑπερίσχυσε καὶ ὁ Μεεμέτης 
καὶ ὁ στρατὸς αὐτοῦ διεσχορπίσθησαν. 'Ex τρίτου 
δὲ τὴν τύχην λογισάμενος δοκιμάσαι, πρὸς τὸν τῆς 
Σερδίας καὶ Βουλγαρίας αὐθέντην καὶ πρὸς τὸν βα- 
σιλέα ἐλθὼν βοήθειαν αἰτῆσαι παρ᾽ αὐτῶν, xol 
δώσαντες αὐτῷ χεῖρα ἱκανὴν καὶ στρατὸν ἐβῆλθεν 
αὖθις xarà τοῦ Μωσῆ * xai μάχης γενομένης ὁ 
Mecpétrg ἀπατήσας μετὰ χρημάτων πολλοὺς τῶν 
πρώτων στρατηγοὺς καὶ χυδερνήτας τοῦ Μωσῆ, 
ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον πρὸς τὸν Μεεμέτην. Ὁ δὲ 
Μωσῆς ἰδὼν καὶ αὐτὸς εἰς φυγὴν ἐτράπη xal ἐλ- 
θὼν ἕν τινι τόπῳ ὑλώδει ἐκχρύδη" ὅν εὑρών τις 
στρατηγὸς τοῦ Μεεμέτη ἐκεῖ ἀπέπνιξε προστάξει 
τοῦ αὐθέντου αὑτοῦ, Ἐστάθη οὖν ἡ αὐτὴ βασιλεία 
κινδυνεύουσα διὰ τὰς διχονοίας τὰς ἐν ἀλλήλοις 
τοῖς τέσσαρσιν ἀδελφοῖς Évr, τρία xai μῆνας δύο, 
Μεεμέτης δὲ ἐγχρατὴς κάδσης τῆς ἀρχῆς χαὶ βασι- 
λείας τῆς 99 πατρικῆς μετὰ τοσούτων χόπων χαὶ 
ὀδυνῶν γέγονεν ἐν ἔτει qQU, ἱνδιχτιῶνος γ΄. 

λ΄. Πρῶτον μὲν ἔργον μετὰ τὸ λαδεῖν τὴν ἀρχὴν 
ἐποίησε τοῦτο. Τὰ τέλη τῆς Μολδούδλαχίας καὶ 
Μπογδανίας, ὅσον ἦν δυνατὸν, kÓápuve, καὶ πᾶσαν 
χώραν καὶ τόπον ἐν τῇ ᾿Ασία ἐν οἷς οἱ Σχύθαι 
ἐγίνοντο ἐγχρατεῖς μετὰ τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ πα- 
τρὺς, πάλιν μετ᾽ ὀλίγον ὑφ᾽ ἑαυτὸν ἀπεκχατέστησε " 
χαὶ τοὺς ὁμοφύλους xai ὁμοπίστου; αὐθέντας οὗς ὁ 
πατὴρ ἐξέωσε τῆς ἀρχῆς xal ὁ Ντεμίρης ἐλθὼν 
πάλιν μετέδωχεν αὑτοῖ:, οὗτος νόμῳ πολέμον αὖθις 


tus copiis, adversus Mosem [γϑίγοπ) proficiseitur. 
Atque e primo quidem et secuudo prelio Mosis 
exercitus superior discessit, Mehemetes ejusque 
exercitus fugati sunt ; sed tertium foriunam expe- 
riendam esse: ratos, prineipem Servie et Bulgaris 
et imperatorem adiit eorumque imploravit opem, 
stque acceptis ab iis copiis idoneis, denuo adver- 
sus Mosem duxit. Przlio inito, e primariis multi 
duces centurionesque Mosis, pecunia 8 Mehemete 
corrupti, illo relicto, ad hnne trausfugiunt. Hoe 
cum animadvertisset Moses, in fugam eL ipse con- 
versus, in loco silvose delituit, sed a duce quodam 


Mehemetis repertus, hujus jussu suffocstus est. D 


Versata igitar im discrimine (uerst hujus im- 
perii salus propter intestinas quatuor fratrum dis- 
cordias annos tres et menses duos, atque Meheme- 
tes universi regni et imperii paterni cum tautis zerum- 
nis et molestiis potitus est anno 6907, indictione 5. 

20. Primum post susceptum imperium opus hoe 
edidit. Moldeblachize et Bogdanim» tributa quam 
potersi gravissima imperabat, et quidquid regio- 
num in Asia Scythae, capto ejus patre, occupave- 
rant, brevi intervallo recepit, atque sez gentis ac 
religionis principes 608, quos ἃ patre sedibus ex- 
pulsos Demires restituerat, de integro ejecit, et 
Galatiam, Cappadociam, Pontum totamque Asiam 
superiorem in potestatem suam rcdegit, l5maclein, 


καὶ ὅσα τῆς ἄνωθεν ᾿Ασίας ἐχέρδησε. Τὸν Ἰσμαὴλ 
ἁμηρᾶν τοῦ Σινωπίου ὑποτελῆ ἐποίησε, xol ἀπὸ 
Λυδίας ἕως Αἰολίδος xal ἄχρι Μυσίας τῆἧ: τρὶς 
τὸν Ἑλλήσποντον χύριος ἐγένετο, γαὶ μετὰ τῆς 
γερουσίας τῶν 'Βνετῶν μάχην ποιήσας. Ὁ οὖν τῶ, 
Ἑνετῶν στόλος εἶχεν ναυάρχην τὸν Πέτρον Λορδᾶν " 
καὶ ἄμφω οἱ στόλοι φυναντηθέντες, λέγω τῶν "Eve- 


. τῶν xai τοῦ ἀμηρᾶ, ἀναμέσον Προιχονήσου χαὶ Καλ- 


λιονπόλεως, καὶ ναυμαχίας γενομένης πολλαὶ τριΐ- 
ρεις καὶ νῆες τῶν Τούρχων κατεποντίτθησαν * μετὰ 
δὲ ταῦτα ἀγάπην ἐποίησαν. Ἠγάπα δὲ τὸν βασιλέα 
χὺρ Μανουὴλ οὗτος ὁ ἀμηρᾶς καὶ τοὺς ἑτέρους αὖ- 
θέντας Χριστιανοὺς τοὺς ἐγγὺς τῶν ὁρίων αὑτοῦ * 
xai ἐν τῷ μέλλειν αὐτὸν τελευτᾷᾶν 90 τῷ υἱῷ 
᾿Αμουράτῃ παρήγγειλεν ἵν᾿ ἔσηται oo; καὶ βοηθὸς: 
9s) βασιλεῖ χὺρ Μανουήλ. Οὗτος πρῶτος ἐν τῇ 
᾿Αδριανουπό)ει τὴν χαθέδραν ἐποίησεν, ἣν οἱ ποὸ 
αὐτοῦ £v τῇ Προύσῃ εἶχον. Ὑπῆρχε δὲ λίαν φιλόδω- 
ρος καὶ τοῖς φίλοις ἄριστος * ὁμοίως δὲ τοῖς ἐχθροῖς 
&ux τέλους ζωῆς χαμηλοειδῶς διέκειτο, xal πάντοτε 
νέα ἐφευρήματα χαὶ μηχανὰς γυρεύων, ἵνα βλάπτῃ 
καὶ ἀφανίζῃ τοὺς χαχῶς διαχειμένους μετ᾽ αὑτοῦ. 
᾿Απέθανε δὲ βασιλεύσας ἔτη δέκα χαὶ ἑπτά. 

λα΄. ᾿Αποθανόντος οὖν τοῦ ἀμηρᾶ Μεεμέτη καὶ 
Κυρίτζη ὀνομαζομένου, ὁ υἱὸς αὐτοῦ ᾿Αμουράτης 
ἐλθὼν τὴν ἀρχὴν διεδέξατο ἐν Exec ςχδ', ἱνδι- 
κτιῶνος η΄, χαὶ τοῦ φθινοπώρου ἱσταμένου οὐχ 
πρέμησε διὰ τὸν χειμῶνα, ἀλλὰ τὸν στρατὸν αὑτοῦ 


QC συνάξας ἔρχεταιχατὰ τοῦ θείον αὑτοῦ Μουσταφᾶ, 


καὶ νγιχήσας αὐτὸν ἐθανάτωσε. Καὶ εὐθὺς μετὰ τὴν 


Sinopes ameram, vectigalem fecit, et à. Lydia ad 
AEolidem usque et Mysia, quie est in Hellespon!o, 
dominabator, etiam cum Venetis przlio conflicta- 
tus, quorum classi. Petrus Lordan praeerat. Cun 
amba classes, Venetorum et amerse, inter Pro- 
connesum et Calliopolim essent congresse et pu- 
gna comnissa, mult Turcarum naves et triremes 
depresss sunt. Deinde pax inter 608 composita. 
Amlce hic amerss amplectebatur Imperatorem Ma- 
nuelem et reliquos principes Christianos sibi vici- 
nos, et moribundus Amurat» filio mandavit, ut is 
quoque amicus et socius esset Manueli. Idem pri- 
mus Adrianopoli sedem regíam colloeavit, quam 
msjores ejus Prusse habuerant, Erat maniflcentissi- 
mus, et sicut in amicos liberslissimus, ἴα lrostibus 
usque ad finem vite infemsissimus, semperque no- 
varum artiam machinarumqne studiosus, quibus 
male erga se animatis dammum atque interitunr 
allerret. Mortuus est anuo regni decimo septimo. 

δι. Mortuo Mehemete amera, qui cognominatur 
Cyritzes, Amurates, ejus filius, imperium capessivit, 
anno 6924, indictione 8, sutumnoque ineunte, ut 
quiesceret, instante bieme commoveri non poterat, 
sed, collecto exercitu, pstruum Mustapham aggres- 
sus est, vietumque occidit. Ac statim post eam vic- 
toríiam praemisso Cpolim Michaelbego, ipse superve- 
nit camque urbem obsedit: cujus rei causa erat, 


111 


GEOMGITI PHRANTZ.R 


112 


νίκην xai τὸν Μιχαήλεμκέην στείλας, ἐλθὼν τὴν A ἐσφάλη * xat νικήσας αὐτὸν ἀπέκτεινε καὶ τὸν 


κόλιν ἀπέχλεισε. Ἢ αἰτία ἣν ὅτι τῷ Μουσταφᾷ, ὡς 
ἔμπροσθεν εἰς πλάτος ῥηθήσεται, οἱ βασιλεῖς ἐδοή- 
θουν, Εἶτα καὶ αὐτὸς ἐλθὼν καὶ οὐδὲν χατορθώσας 
ἀγάπην μετὰ τῶν βασιλέων ἐποίησε, μεσιτενοάσηφς 
«ἧς xv2d; Μάρως τῆς μητρυιᾶς αὐτοῦ. Εἴτα ἔρχεται 
χατὰ τῆς Θεσσαλονίχης χρατουμένης οὔσης nb 
τῶν Ἑνετῶν " ἦν πολιορχήσας χαὶ ἀποχλείσας 
ἔλαδε. Καὶ ἐχ τῆς Οὐγγαρίας μέρος οὐκ ὀλίγον 


ἐδούλωσε, χαὶ μάχην ποιήσας ΘῈ μετὰ τοῦ ῥηγὸς 


λαδιτλάου αὐτὸν ἑνίχησεν. Ἐλθὼν δὲ χατὰ τῶν 
BAáygtv xai Μολδοδλάχων οὐδὲν κατώρθωσεν, ἀλλὰ 
ζηκιωμένος ἑἐπανέστρεψεν, Εἶτα αὖθις δεύτερον 
στρατεύει κατ᾽ αὐτῶν * xal οἱ Βλάχοι εἰς βοήθειαν 
«οὺὑς Οὐγγάρους προσχάλεσάμενοι, καὶ πολέμου γε- 
νομένου ἡ vlt τῷ ἀμηρᾷ ἦν καὶ αὐτοὶ διεσκορπί- 
σθτδαν φεύγοντες. Λέγουσι δὲ ὅτι ἀπέθανον ἐν 
ἐχείνῃ τῇ μάχῃ πλεῖον ἢ τριάχοντα χιλιάδες Οὔγ- 
vapol τε xal Βλάχοι, Τοῖρχοι δὲ πάνυ ὀλίγοι. Τῆς 
παλαιᾶς Ἠπείρου μέρος καὶ Αἰτωλοὺς χαὶ 'Axap- 
νοὺς 676áv τε xal ᾿Αθῆναν xal πᾶσαν Βοιωτίαν 
χαὶ Ἑλλάδλ καὶ Ἰωάννινα ἐδούλωσε πολέμῳ, καὶ 
τὸν τῆς Καισαρείας ἀμηρᾶν εἰς τέλος ἐνίκησε xal 
ἐφάνισε, χαὶ χύριος τῆς ἀρχῆς δλης ἐχείνη: byte 
νέτο, ἄχρις δέ τινων φρουρίων, ἃ ἦσαν ἕν τισιν 
ὄρεσιν ὑψηλοτάτοις, ἔνθα ἦλθεν ὁ Καραμάνος xal 
τὴν κατοίχῃσιν ἐποιεῖτο. Καὶ ὁ ῥὴξ Λαδισλάος 
ὁμοφωνήσας μετὰ τινῶν ἑτέρων αὐθέντῶν Χριστια- 
γῶν ἔρχεται αὖθις χατὰ τοῦ ᾿Αμουράτου, xal ἕως 
«ἧς πόλεως Βάρνης φθάσαντες καὶ ἐχεῖ μετὰ τοῦ 
ἀμηρᾶᾷ συναντηθέντες, ἐξ ἀγνιοσίας ὁ Δαδισλάος 


quod Mustaphz, ut postea fusius dicetur, impera- 
tores auxilium tulerant. Verum cum nec ipse quid- 
quam proficeret, amicitiam cum imperatoribus 
composuit, conciliante Maro domina, ejus neverca. 
Inde Thessalonicam, Venetis tum subjectam, aggres- 
sus est eamque obsessam oppuynatamque in pote- 
Btatem suam redegit. Etiam Hungaria partem non 
exiguam sibi subjecit ac, przlio cum Ladislao re- 
ge conserto, superior discessit. Contra Dlachos 
auteu) et Moldoblachos profectus, successu caruit, 
lino cum detrimento reeessit, Mox iterum in 608 
ducit: Blachi Hungaros subsidio vocant ; sed con- 


στρατὸν αὐτοῦ διεσκέδασεν. Εἴτα ἐξέρχεται κατὰ 
τῆς ἄνω Μυσίας, καὶ πολὺ μέρος ὑὕποτελὲς i 
ἐποίησε, καὶ τὴν Μπόσναν xal τὸν  Kaospurtui 
Ἰωάννην εἰς ἄχρον ἐδούλωσεν. Οὗτος Ἐρῶτος tui 
βαννιτζάροις τὰ προνόμια ἃ ἔχουσι.» ἐχαρίσα:ε, 
καὶ εἰς τάξιν ἣν ἕως τῆς σήμερον ἔταξε πορεύεσθαι" 
καλαιόθεν μὲν τὸ αὐτὸ τάγμα ἑτέρας συνηθείας χεὶ 
«τάξεις καὶ ἐνδύματα εἶχον. Kat γυναῖκας μὴ λαβ- 
δάνειν ἔταξεν, ἵνα μὴ ἀσχολῶνται διὰ γυυαιχῶν 
xai παίδων τροφὰς καὶ φροντίδας, ἀλλὰ μετὰ πρὸ 
θυμίας ἐν τῷ πολέμῳ πάντοτε ἀμερίμνως ἔτωντει, 
xai νἱοὺς αὐτοῦ καλεῖσθαι ἐκέλευσε. Ὑπῆρχε ü 
εἰς τοὺς ὑπηχόους αὐτοῦ πάνυ δἔκαιος. προθεωρῶν 
τὰ ἐρχόμενα. Οὐδένα ἀδιχεῖν ποτὲ τοὺς aatpatíri 


B xot χριτῶν πάντας μᾶλλον ἑπῤόάσταττε ^ καὶ ἐάν 


τις τὸ πρόσταγμα μιχρὸν παρέδαινε, χωρίς τιν: 
συμπαθείας κεφαλιχῶς αὐτοὺς ἐπαίδενεν. Ἣν ἃ 
ἐν ταῖς μάχαις ῥιψοχίνδυνο;, καὶ ἢ τύχη πάντοι 
αὐτῷ ἐδοήθησεν. Ὕστερον ἐφάνη αὐτῷ δερᾶίσις 
γενέσθαι ἤγουν μοναχὸς, καὶ ἐν τῇ Προύσῃ περέ- 
σας ἐγένετο, xal ζῶν ἔτι τῷ υἱῷ Mespétg εἰν 
πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ βασιλείαν ἔδωσε, βασιλεύσει 
ἔτη τριάχοντα xal τέσσαρα. 

λβ΄, ᾿Ελθούσης δὲ πάσης τῆς ἀρχῆς καὶ ἐξουσίες 
ἐπὶ τὸν Μεεμέτην ἐν ἔτει ε΄ νη, ἱνδικτιῶνος d 
διὰ τὸ εἶναι ΘΒ. αὐτὸν πάνυ νέον τινὲς τῶν γ- 
ραιῶν βεζιρίδων ἔλεγον τῷ ᾿Αμουράτῃ ὅτι cii 
ἔξεστιν ἐμπιστευθῆναι τὴν τοσαύτην ἀρχὴν ἔτι 


C τῷ υἱῷ, ἵνα μὴ οἱ τῆς νεότητος καπνοὶ τὴν fam 


λείαν χινδυνεῦσαι ποιήσωσιν. Ὃ οὖν Μεεμέτα 
dispersus est. Jam Amurates Mysiam  superieren 
ingressu*, magnam ejus partem sibi vectigalem fe 
cit, ac Bosnam et Joannem Castriotam plane sibi 
subjecit. ldem primus janitzaris jura, quae illi babesi, 

precipua impertivit, eosque eo, quo etiam belt 
utuntur, exercitio uti jussit. Antiquitus enim ein 
legionis alie consuetudines, alia exercita, alis 
vestimenta erant. Vetuit eosdem matrimonia ena: 
trahere, ne detinerentur uxorum liberorumuue cora 
et viciu, sed alacri et soluto semper animo in mi- 
litia versarentur, voluitque eosdem | &lies s»es ap- 
pellari. In subjectos egregie justus, et ΔΗ αν ínte/- 


seria inanu, viotoria penes ameram est; illi dissipsli D ligens erat ; severe satrapis et judici omnibus 


fugiunt. In ea pugna. Hungarorum Blacborumqne 
amplius. triginta millia, Turcarum perpaucos ceci- 
disse dicunt. Partem veteris Epirl, At0los, Acar- 
naues, Thebas, Athenas, totam Baesotian, Ilelladem 
et Jobanniua bello sibi vindicavit, atque aineram 
Caesarex postremum devicit delevitque, et universa 
lila ditione potitus est, exceptis quibusdam castellis, 
qui in montibus altissimis erant, ubi sedem col« 
locaverat Caramanus. Ladislaus rez, cum aliis qui- 
busdam principibus Christianis foedere junctus, 
denuo coptra Amuratem suscepil expeditionem, sed 
Naroam usque progressus ibique cum awera pfa- 
latus, imperitia rei bellica rem male gessit. Nam- 
Que certamine devictus et occisus, exercitusque ejus 


edicebat, ne cuiquam injuriam fsceren ; quod olic- 

tum si quis vel minime violasset, nulla misericor- 
dia prohibebatur, quominus eum eapit& muliare. 
hipreliis se objiciebat periculis. atque nunquam noa 
favit ei fortuna. Postremo ei visum est, ut detbi- 
pes sive monachus fieret. Itaque Prüsam prefectus, 
derbises factus est concessitqne adhue vivus Me- 
hemeti filio regnum et omnem aueteritstom re- 
giam, postquam ipse functus est. ijmperie annos 
wriginta quatuor. 

92. Translato Mehemeti regno oibnique potestate 
regia anno 6958, indictione 14, quoniam ig admo- 
dum adolescens erat, quidam senories vesires Amu- 

erunt, licitum non esse, tautam regui 


"i3 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


δ 


714 


- . * ni , * ons 
καῦτα αἰσθανόμενος ἐμχίνετο χατ᾽ αὐτῶν, καὶ πολ- Α Σινωπίου ἣν ὑποτελῆ οἱ πρὸ αὐτου ἐγτο’ σαν, οὐτος 


λοὺς ὕστερον ἐθανάτωσε, xal παιδαριογέρων ἐν 
ταῖς μάχαις καὶ ταῖς διοιχήσεσιν εἰς ἄχρον ἐγένετο, 
"Hv δὲ ὁ νέος δραστιχὺς xal δεινὸς χατὰ πάντα, 
τοὺς ἐναρέτους xal σοφοὺς ἄνδρας ἀγαπῶν * xal 
αὐτὸς οὐκ ἀμέθιχτος ἣν σοφίας, καὶ τὴν τέχνην 
τῆς ἀστρολογίας οὐχ ὀλίγον. γευσάμενος ἀναγινώ- 
σχεῖν ἀεὶ ἐγάπα. Τά τε χατορθώματα καὶ βίους 
᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος xal τοῦ ᾿Ὀχταθδίου 
Καίσαρος, Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου, τοῦ xal 
$AXa6!ou χαὶ Θεοδοσίου τοῦ ἐξ σπανίας βασιλέως 
Κωνσταντινουπόλεως ἀνεγίνωσχεν, αἰτῶν χαὶ ἐρευ- 
νῶν μηχανὰς ἵνα τοὺς πάντας ὑπερδῇ καὶ τὰ ὅρια 
τῆς βασιλείας αὑτοῦ εἰς ἄχρον αὐξήσῃ * ὃ xoc 
ἐποίησεν. ᾿Αχούσας οὖν περὶ τοῦ θανάτου τοῦ 


πολέμῳ τὸν αὐτῆς ἀμηρᾶν νιχήσας χύριος τέλειος 
ἐχείνης τῆς ἀρχῆς ἐγένετο. Εἶτα τὴν ἀγάπην λύσας 
δν εἶχε μετὰ τῶν δεσπότων στρατεύει χατὰ τῆς 


. Πελοποννήσου, xai τοὺς δεσπότας διώξας Tdsav 


τὴν Πελοπόννησον ἔλαδε. Καὶ τὸ ἐναπολειφθὲν τῆς 
Σερδίας μέρος, καὶ τὸν δεσπότην αὑτῆς διώξας xai 
τὴν μηπέρα πολέμῳ, ἐγχρατὴς εἰς πάντα ἐγένετο. 
Χίον δὲ τὴν νῆσον xal Λέσδον ἄνεν πολέμου ὑφ᾽ 
ἑαυτῷ ὑποτελεῖς Emolrosv * ὕστερον δὲ τῆς Λέσδου 
πάσης xa0' ὅλου ἐγχρατὴς ἐγένετο. Εἶτα ἔρχεται 
κατὰ τῆς νήσου Κύπρου, καὶ μετὰ τοῦ ῥηγὸς εἰς 
συμθάσεις ἐλθόντες, τέλος ἔταξε διδόναι αὐτῷ καὶ 
οὕτως ἀνεχώρησεν." Εἶτα στόλον ἕτερον ἑτοιμάσας, 
κατὰ τῆς νήσου Ῥόδου ἐλθὼν ἄπραχτο; ix τῶν 


᾿Λλμουράτη ὁ Καραμάνος ᾿Αλισούριος Ex^ τῶν ὁρέων B ἐχεῖθεν διέδη, καὶ πολλοὶ ἐχ τοῦ στρατοῦ αὑτοῦ 


χαταδὰς πολὺν τόπον ἑαυτῷ περιεποιήσατο. Ὃ δὲ 
νέος αὐθέντης ὁ Μεεμέτης στρατὸν ἑτοιμάσας ἔρ- 
χεται χατ' αὐτοῦ * αὐτὸς δὲ φυγὼν πάλιν εἰς τὰς 
χορυφὰς τῶν ὁρέων διήρχετο, ἕως οὗ μετά τινα 
καιρὸν παντελῶς ἠφανίσθη. Μετὰ δὲ τὸ διωχθῆνα, 
τὸν Καραμάνον περάτας ἐν τῇ Καλλιουπόλει xal 
εἰς ᾿Ανδριανούπολιν Θᾷ, φθάσας ἡτοιμάσθη xai 
ἦλθε χατὰ τῆς πόλεως καὶ Ῥωμαίων βασιλείας, 
καὶ τῆς τοιαύτη; περιφήμου πόλεως κύριος ἐγένετο, 
xai ἡμᾶς ἐχεῖθεν ἠχμαλώτισε xdt ἠφάνισε xol 
ἐξέωσεν. Εἶτα στρατεύει κατὰ τῆς βασιλείας Τρα- 
χιζοῦντος, χαὶ ἐν εὐχολίᾳ μετ᾽ ὀλίγον πόλεμον 
πᾶταν ἐχείνγν τὴν ἀρχὴν ἔλαθε, καὶ τὸν βασιλέα 
αὑτῖς Δαθὶδ τὸν Κομνηνὸν αἰχμάλωτον ἐν τῇ πόλει 
Κωνσταντίνον ἔφερεν. Καὶ τὴν περιδόητον πόλιν 


molein jam tum committi filio, ne spiritus Juveniles 
regno excitarent pericula. Mehemetes hec ubi sen- 
sit, ira furebat, multosque de his veziribus postea 
iiteremit, in rebus tum domesticis Lum bellicis ad- 
ministrandis sapientiam plane senilem prastaus. 
Erat impiger et acer in rebus omnibus, atque amore 
amplectebatur homines virtutis el litterarum stu- 
diosos ; nec ipse rudis eral litterarum,et in disciplina 
astrologica progressus non mediocres fecerat ; as. 
sidua leciione occupatus, res gestas et vitas Alexan- 
dri Macedonis, Octavii Cassaris, Flavii Constsntini 
Magni, imperatoris Theodosii Hispani legebat, qua- 


ἀπεχτάνθησαν διὰ τὸ ἐλθεῖν στόλον τινὰ ix τῆς τα - 
λίας εἰς βοήθειαν. Αὐτὸς δὲ θυμῷ χαχλάζων, ἵνα 
τὴν ἀνταμοιδὴν τοῖς Ἰταλοῖς ποιήσῃ, στόλον βαρὺν. 
ἑτοιμάσας μετὰ στρατοῦ πολλοῦ ἱππιχοῦ τε xal 
πεζοῦ ἔστειλε κατὰ τῆς 5 Καλαθρίας καὶ τῆς 'Anov- 
λίας, xaX ἐν τῷ ἀπέρχεσθαι τὸν στόλον Ζάχυνθ.ν 
xai Κεφαλονίαν ὑποτελεῖς ἐποίησε " φθάσας δὲ ὁ 
στόλος ἐν τῇ Καλαδρίᾳ, τὸ φρούριον τὸ ἐν τῇ 
᾿Απουλίᾳ τὸ λεγόμενον ᾿Υδροῦς ἀποχλείσας χαὶ πο- 
λιορχήσας αὐτὸ ἔλαόε, xal ἕτερα φρούριά τινα λα- 
δὼν πρόσω ἐπορεύετο. Καὶ ἐὰν μὴ ὁ Θεὸς ἐξ ἀνθρώ- 
πων ἐποίησεν αὐτὸν οἷς οἷδε τρόποις, τὰ ὅμοια ὡς 
καὶ ἡμεῖς οἱ Ἰταλοὶ ἔπαθον ἄν, ᾿Αχουσθεὶς δὲ ὁ θά- 
νατος αὐτοῦ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ, οἱ σατράπαι xai οἱ χυ- 
δερνῆται τοῦ στόλον xal τοῦ στρατοῦ μετὰ ovp 6á- 


cumque celeberrimam urbem Sinopen decessores 
ejus tantummodo vectigalem habuissent, Meheietes, 
artis devicto ejus amera, prorsus eam in potesta- 
tem suam redegit. Deinde rupta pace, quam cum 
despotis habebat, in Peloponnesum duxit, eamque, 
pulsis despotis, totam occupavit, sicut etiam reli- 
quam partem Serviz, ejus despota cuin matre fu- 
gato, imperio suo subjecit. Chium et Lesbum in- 
sulas citra bellum sibi tributarias fecit : ac Lesbo 
quidem mox universa potitus est. Deinde Cyprum 
aggressus, cum ejus rege de tributo sibi solvendo 
pactum iniit atque ita recessit. Mox alia classe cum- 


reus et. indagans artes, quibus omnes antecelleret D parata et contra Rhodum ducta, re infecta inde re- 


et regni (ines proferret quam latissime : quod etíam 
prasutit. Audita morte Amuratis, Caramanus Ali- 
surius e montibus descendit multaqne sibi loca sub - 
jecit. Juvenis rex. Mehemetes, comparata manu, 
adversus euin proüciscitur ; qui in fugam versus, 
rursus in montium juga se abdit, donec aliquanto 
post omnino deletur. Caramanum persecutus, Callio- 
polim, deinde Adrianopolim concessit, unde, instru- 
ciis copiis, adversus urbem et imperium Romanum 
proficiscitur, ὃς tanta hac tamque nobili urbe po- 
titus, nosmet inde captivos expulit et exterminavit. 
Mox Trapezuntiorum regnum adortus, facili opera 
illud quoque brevi bello sibi vindicavit, et regem 
ejus Davidem Comnenuim — ^aptivam Cpolim duxit 
Parnor, Gn, CLVI 


diit, amissis non paucis militibus, quoniam classis 
ex ltalia auxilio venerat. Ipse ira et cupidine zs- 
tuans [talos ulciscendi, classem ingentem ifiultis in- 
siruciam peditibus et equitibus In Calabriam et 
Apuliam misit, atque iu itinere Zacynthum et Cepha- 
leniam vectigales fecit. Appulsa classe ad Calabriam, 
oppidum Apuliz Hydruntem obsedit cepitque, atque 
aliis quibusdam oppidis occupatis, ultra processit. 
Ac, uisi Deus eum, quibus solet rationibus, e vivis 
abstulisset, :?rumnpz nostris pares subeunda ltalis 
fuissent. Comperta ejus morte in Italia, satrapz et 
duces classis atque exercitus sub conditionibus qui- 
busdam oppida restituerunt et ex ltalia deces-erun!, 
Res in Calabria igiturita evenerunt. Reguavit aie 


23 


1:9 


GEORGII PIRANTZ.E 


116 


στως τὰ φρούρια ἀφέντες ἐκ τῆς Ἰταλίας ἀνεχώρη- À ἀειμνήστου μεγάλου Ἰουστινιανοῦ, οὗχ ὃπὲρ ἀνάν- 


σαν" xal οὕτως τὰ ἐν τῇ Καλαδρίᾳ γεγόνασιν. Ἐδα- 
«ἔλευσεν δὲ ἔτη δύο xal τριάχοντα, καὶ δέχα βασι- 
λείας ὑπέταξε χαὶ ἐδούλωσε, καὶ διαχοσίας πόλεις 
ἐχ τῶν Χριστιανῶν ἔλαδε. Πέντε δὲ διαλέχτους, χω- 
pis τῆς αὐτοῦ, ὀρθῶς ὡμῇλε:, Ἑλληνιχὴν, ΔΛατινι- 
χὴν, ᾿Αραδιχὴν, Χαλδαϊχὴῆν καὶ Περσικήν. Δίαν ἦν 
εὐφραινόμενος ὁμ'λεῖν χαὶ διαλέγεσθαι μετὰ σοφῶν 
xaX συνετῶν ἀνδρῶν" διὰ τοῦτο καὶ τὸν πατριάρχην 
χὺρ Γεννάδιον tyána καὶ ἧχονεν αὐτοῦ χαὶ συχνά- 
xt; ὡμίλει αὐτῷ. "Ἔλεγε δὲ ὅτι ἐχ τῆς τῶν ἄστρων 
χινήπεως ἐγνώριζεν ὅτι βασιλεῖς ἔμελλεν ὑποτάξαι 
καὶ πολλοὺς τόπους δουλῶσαι χαὶ οὕτιυς ἐγένετο. 
Καὶ οὕτως μὲν, καθὼς ἱστορήσαμεν xaT! ἐπιῖο- 
μὴν, fj ἀρχὴ $02 γένους τοῦ ἀμηρᾷ Ὁτθμάνου xal 


τῶν ἐξ αὐτοῦ ἀπογόνων ΘΟ ἄχρι χαὶ τοῦ Μεεμέτη Β 


ἀμηρᾶ ἔν ταῖς Qual; αὐτῶν μάχα; καὶ πολέμους 
χαὶ νίχυς ἐπολιτεύθησαν χαὶ ἐποίησαν. Ἡμεῖς δὲ 
«ἧς τῆς ἱστορίας ὁδοῦ κατὰ τάξιν αὖθις ἀρξώμεθα. 

λγ᾽. Ἐν δὲ τῷ Ἰουλίῳ μηνὶ τοῦ c2xa' ἕτους ἐξῖ.λ- 
θεν ἀπὸ τῆς πόλεως ὁ βασιλεὺς χὺρ Μαν:υΐλ. ᾿'Απελ- 
θὼν εἰς τὴν νῆσον Θάσον ἐπῆρεν αὑτὴν ἐν μηνὶ 
Σεπτεμδρίῳ τοῦ c2x9' ἔτους " xal αὖθις ἐχεῖθεν 
ἀπῆλθεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, εἶτα εἰς τὸν Μω- 
ρέαν, ἔνθα ixobóumss τὸ ᾿'Εξαμῇιον ἐν ἐχείνῳ τῷ 
τόπῳ ὅπου καὶ àv ἑτέροις καιροῖς ᾧχοζομήθη, ὅταν 
ὁ ᾿Αρταξέρξης ὁ βασιλεὺς περάσας ἐχ τῆς ᾿Ασίας 
μετὰ τοῦ μυριαριθμήτου ἐχείνου στρατοῦ ἤρχετο 
κατ᾿ αὐτῶν. Εἶτα διὰ τὸ μάχρος τοῦ χαιροῦ τὸ τὰ 
πάντα δαμάζον καὶ ἀνεπιμέλητον ἀφεθὲν διεφθάρη " 
Ex δευτέρου δὲ χτισθὲν ἦν παρὰ τοῦ ἐν βασιλεῦτιν 


nos duos et triginta ; acquisivit et subjecit sibi re- 
gua decem, et Christianis urbes ducentas eripuit. 
Quinque linguas przter suam probe noverat, ὅτι 
cam, Latinam, Arabicam, Chaldaicam, Perslcam. 
1n congressibus et colloquiis cum hominibus eru- 
ditis ac prudentibus hilaris erat : quare etiam Gen- 
nadium patriareham diligebat et audiebat frequen- 
terque conveniebat. Dicebat, didicisse se ex astro- 
rum conversionibus, se reges et loca multa sabactu- 
rum esse : id quod sane evenit. 

Tale igilur, quale paucis adumbravimus, Othma- 
nis amerz ejusque posterorum genus usque ad Mehe- 
melen ameram fuit, eorumdemque, dum vixerunt, 
ista bella, pugnae et victoriz. Nunc ad interruptum 
historie ordinem revertamur. 

55. Mense Julio anni 6921 imperator M.nuel 
Cpoli discessit. Thasum insulam profectus, expugna- 
vit eam mense Seplembri anni 6922 ; inde rursus 
Thessalonicam abiit, deinde in Moream, ubi Hexa- 
milium exstruxit eo loco, quo ante exstructum fue- 
rat, quando Artaxerxes rex cum infinito illo exer- 
citu ex Ásia contra Gracos trajecit. Pustea, cum 
diuturnitate temporis omnia consumentis et incuria 
hominum collapsum [uissct, iustauratum erata mae 
gno Justiniano, imperatore sempiterna colendo me- 

. WOria, non quidem propter necessitatem aliquam, 
quaadoquidem ei parebat orbis terrarum pene uni«- 


xn; (ὅτι αὐτὸς γὰρ σχεξὸν εἰπεῖν τὸν κόσμο. kzav. 
τα ὑπέταξε), ἀλλὰ μόνον ἐφάνη αὐτῷ καλόν ἐπεὶ 
καὶ ἄλλας ἑτέρα: χτίσει: καὶ οἰκοδομὰς ἐποίει, τὴν 
Ῥωμαίων ἀρχὴν χαλλωπίζων͵, ἔδοξεν αὑτῷ καὶ ἡ 
χτίσις τοῦ Ἰσθμοῦ. Προστάξας ἐγένετο tv τῷ τόπῳ 
ἔνθα ἕν τινι xatpip xal ὁ πατρίχιος Νικῆτας ótzo- 
νημαζόμενος Ὀρειφᾶ: τὰς νῆας ἤγουν τὰς τριήρεις 
97 τὰς Ῥωμαϊχὰς διχ τῆς ξηρᾶς τοῦ Ἴσθμοῦ ix 
«ἧς Ἑλλαδιχῆς θαλάττης εἰς thv δυτιχὴν περάσας 
τοὺς Κρῆτας ᾿Αγαρηνοὺς ἐτροπώσατο. ᾿Αλλὰ πῶς 
χαὶ διὰ τί τὸ αὐτὸ μέγα στρατήγημα καὶ ἔργον πε- 
ρ᾽φανὲς xax ἄξιον μνήμης ἐγεγόνει, οὐχ ἔγχαταλε!. 
Ψω, ἀλλὰ τῇ ἡμετέρᾳ ἐνώσω διηγήσει, ἔτι δὲ xal 
πῶς ἡ νῆσος Κρήτη καὶ τίνι τρόπῳ ὑπὸ τὴν ἐξου- 
σίαν τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἔτυχε γενέσθαι, καὶ αὖθις πὼς 


πὸ τὴν ἐξουσίαν Ῥωμαίων ἐγένετο, καὶ πῶς ὑπὸ 


τὴν ἐξουσίαν τῆς γερουσίας τῶν “Ενετῶν ἐνέπεσι. 
Καὶ πάλιν τοῦ ἡμετέρου ἔργου ἀψώμεθα καὶ τὸν 
πλοῦν τῆς νέας ἱστορίας ποιήσωμεν. 

λδ΄, Ol τοῦ καταράτου Μωάμεθ ἃ πόγονοι δ:ἀδοχοί 
τε χαὶ χληρονόμοι τῆς αὐτοῦ ἀρχῆς πρῶτον μὲν τῖς 
τῶν Περτῶν ἀρχῇ; ἐγχρατεῖς γενόμενοι καὶ Μηδίας 
καὶ βαδυλῶνος χαὶ ᾿Ασσυρίων χυριεύσαντες, ἤδη δ 
καὶ Αἰγύπτου χαὶ Συρίας καὶ ᾿Ασσυρίας καὶ [lola 
στίνης xai Λιδύης xal ᾿Αφριχῆς καὶ μέρους οὖκ 6 
γου ix τῇς Εὐρώπης, μετὰ δέ τινα χαιρὸν 323305 
στασιάσαντες, ἣ μία αὕτη μεγάλη &pyh εἷς πολλὲ 
διεμερίσθη, καὶ ἄλλον μὲν ἀρχηγὸν εἶχεν ἣ Περσί:, 


C ἄλλον δὲ ἡ Βαδυλὼν, ἕτερον δὲ τὰ τῆς ᾿Ασίας ἄνω 


χαὶ κάτω μέρη " ἕνα μὲν ἀρχηγὸψ εἶχεν ἡ Tapok, 


versus, sed quia laudabile esse susceptum ei videb» 
tur : nam sicut alia quedam sedificia exstruiit, qu 
bus ornabat imperium Romanum, ita Isthmumnr- 
nire eidem placuit. Factum est jussu ejus in eo lees, 
jn quo quondam patricius Nicetas, cognowete 
Uriphas, naves sive triremes fRhomanas per coni- 
nentem terram I5thmi ex mari Graeco in oecidenisle 
traxit fuditque Agarenos Cretenses. Quomodo 88- 
tem et quare lioc preclarum strategema et perpe 
tuo celebrandum facinus patratum fuerit, non prz- 
termitlam dicere, sed narrationi nostrse ixseraimn ; 
item commemorabo, quo pacto Greta insuía in po- 
testatem Agarenorum venerit,et rursus, qua ratione 
ad Romanos redierít, et tandem sub Veatiemun 
ditionem concesserit : tum denique ad institatem 
redibimus el recentioris historiz filum pertexemcu:. 
94. Exsecrandi Mohainetis poster! et successores 
et iiperii ejus hzeredes, primum Persarum regno 
atque Media, Babylonia et Assyria potiti, deinde 
eiiam. Egyptum, Syriam, Assyriam, Paizstinam, 
Libyam, Africam et Europ: regiones non paucas 
consecuti, aliquanto post discordes inter se facti 
sunt, unde unum illud magnum imperium in multi 
regna divisum est, et alium principem Persis nacta 
est, alium Babylo, alium superior ct inferior Asis, 
alium Tsrsus, alium Tyrus, alium Iconium, alium 
multis illa et praeclaris rebus abundans Meliteue 


111 


CHRONICÓN MAJUS. — LIB. I. 


115 


ἕτερον δὲ ἡ Τύρος, ἄλλον τὸ Ἰκόνιον xat ἕτερον ἡ A sÜ6otoc. » Kal οὐδὲν πλέον ἔφη αὐτοῖς, xai οὕτω 


Μελιτηνὴ fy τὰ πολλὰ χαλὰ xal ἀγαθὰ ῥέουσα * Ez«- 
pov δὲ τὸ Χαλέπι εἶχεν χαὶ 88 ἄλλον ἡ Δαμασχὸς 
καὶ ἕτερον ἡ Αἴγυωτος καὶ ἄλλον ἡ Λιδύη, καὶ ἡ 
᾿Αφριχὴ ἕτερον, xal ἕτερον ἂν τῇ Εὐρώπῃ ἡ Ἰδηρία 
εἶχεν, f λέγεται Ἰσπανία, Καὶ etpb; ἀλλήλους οἱ 
γειτνιῶντες ναθ' ἑκάστην διαφορὰς εἶχον ἀναμέσον 
αὑτῶν φυομένας καὶ ἐμάχοντα. Οἱ δὲ τὴν Ἰσκανίαν 
᾿ οἰκοῦντες ᾿Αγαρηνοὶ εἰς πολνανθρωπίαν ἐλθόντες, 
καὶ ἣν ἐχατῴκουν γῆν λυπρὰν xot μετρίως εὐδαΐμο- 
να ἀρῶντες καὶ διὰ τοῦτο τρέφειν αὑτοὺς μὴ δυνά- 
μένην, προσῆλθον τῷ ἄρχοντι abviv ᾿Αποχὰψ &ápep- 
μουνῇ xat μετανάστασιν ἀπήτουν γενέσθαι αὑτοῖς, 
πολλὰ στενοχωρούμεναι λέγοντες, καὶ τῶν ἀναγχαΐίων 
ἑσπάνιζον. Ὃ δὲ μετὰ χαρᾶς τὸν λόγον δεξάμενος, 
νῆας μαχρὰς εὐθὺς ἐπιαχευάσας καὶ ᾿ δύναμιν ἐξ 
αὑτῶν ἐμδιδάδας, ἐπὶ λῃστείαν ἔχων τὴν ἕννοιαν, 
πρὸς τὰς ἐν τῷ Αἰγαίῳ χειμένας νήσους, ἐτράποντο 
χαὶ πολλὰ ἐποίουν ταῖς νήσοις, οὐδένα εὑρίσχοντες 
ἀντιπαρατασσόμενον' πᾶσαι yàp (ovv βοήθειαν 
xal οὐχ ἐλάμδανον διὰ τὸ τὸν βασιλέα Ῥωμαίων 
Μιχαὴλ τὸν Τραυλὸν περ'σπώμενον εὀρίσκεσθαι ἐν 
ἐμφυλίοις πολέμοις. Διὰ τοῦτο πολλὰ χέρδη ix πα- 
σῶν τῶν νήσων ἑχαρποῦντο. "ἔφθασε δέ ποῖε xal 
$0; τῆς Κρήτης, xal ταύτην καταδραμὼν χαὶ ἀν- 
δραποδισάμενος ὡς ἕνι, xal τῆν τῆς νήσου χαταμα- 
θὼν ἀρετὴν xaX χάριν, ἔφη πρὸς τοὺς ὑπηχόους « ᾿Ιδοὺ 
Y 99 ῥέουσα γάλα χαὶ μέλι. » Καὶ ταῦτᾳ ὁ βάρ- 
θαρος εἶπε περὶ τῆς Κρήτης ὁ δὲ ποιητὴς ταύτην 
ἐγχωμιάζων φησί * « Κρήτη τιμήεσσαᾳα «τιθήνη Διὸς, 
ἧ: τὸ μέγεθος περιούσιον, πολλή τε λιπαρά τε καὶ 


alium  Chalepi, allum Damascus, alium Agyptus, 
alium Libya, alium Africa, alium in Europa Iberi», 
quz Hispania dicitur. Itaque factum est, ut vicini, 
quotidie exorientibus inter eos controversiis, ad 
pugnas descenderent. Hispsmíàm qui imcolebant 
Agarepi, aumero aucti, cum regionem, quam ha- 
bitabant, eteriliorem, neq admodum felicem esse 
ideoque alendis sibl baud sufficere viderent, Apo- 
chapem amermunem, principens suum, adierunt, ro- 
gantes, ut sedes mutare sibi liceret, ut qui valde pre« 
merentur angustiis ei tebos taendse vitse necessariis 
egerent. lile, petitione I:tatus, statim naves longas 


τὸν στόλον ἐμπλήσας παντὸς ἀγαθοῦ πρὸς τὴν Ἴσπα- 
νίαν ἐπανέστρεψεν. Ὡς δὲ ὁ χειμὼν παρῆλθε xal τὸ 
ἔαρ ἐπέλαμψε, τεσσαράχοντα νῆας πληρώσας ἀν- 
δρῶν μαχίμων χαὶ ἄνεμον ἐπιτήδειον τηρήσας πρὸς 
Κρήτην τὸν πλοῦν ἐποίησε, τὰς ἄλλας τῶν νήσων 
παρατρέχων. Φθάσα:; δὲ ἐν τῇ νήσῳ ἐν ἀχρωτηρίῳ 
τῷ λεγομένῳ Χάραχι προσορμίζεται, καὶ οὐδὲν οὔτε 
χατὰ τὴν ἀπόδασιν οὔτε χατὰ τὴν ἀγωγὴν ἐφάνη πο- 
λέμιον. Ἐλθὼν δὲ ποῤῥωτέρω σταδίων ὡς ἑχατὸν καὶ 
cup ἐμδαλὼν τὰς νῆας πάσας χατέφλεξεν, οὐδεμιᾶς 
φεισάμενος. Ὁ δὲ στρατὸς ταραχθεὶς ἐπὶ τὸ πραχθὲν 
καὶ χαταπληγέντες τὴν αἰτίαν ἐπηρώτων, ἐλθόντες 
xai εἰς λόγους νεωτεριχούς. Αὐτὸς δὲ μανεὶς ἀχούων 
εἶπεν" « Ὑμεῖς τούτων αἴτιοί ἐστε, ἀποιχίαν ζητοῦν» 
ἐες χαὶ γὴν ἀγαθήν." Ἐμοὶ δὲ ταύτης ἑτέρᾳ οὐ νε- 
νόμισται χρείττων" xai ἐνταῦθα ἦλθον ἵνα τὰς ὑμε- 
τέρας θελήσεις χαὶ ὀρέξεις πράξω. Καὶ τὰ νῦν, μὴ 
εἰδότες ἃ ἐγὼ ποιῶ, φλυαρεῖτε, » Οἱ δὲ ἀχούσαντες 
ἐσίγησαν" "Oc δὲ γυναιχῶν καὶ τέχνων ἐμέμνηντο 
καὶ φιλτάτων τινὲς, εἶπεν αὐτοῖς " «Ὧδε ὡραῖαι γυναῖ- 
κές εἰσι, xai καῖδας ποιήσετε. » Εἶτα τάφρον ὥρυ- 
ξαν βαρεῖαν καὶ χάρακα κεριέπηξαν 100 (ὅθεν xat 
ὁ τόπος τὴν ἐπωνυμίαν λαθὼν σώζει τὴν προση- 
Yoplav , Χάνδαξ ὀνομαζόμενος) χκἀκεῖσὲ διενυχτέ- 
ρένον. Μαθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ μετ᾽ ὀλίγον τὰ 
ἐν τῇ Κρήτῃ πραττόμενα ὑπὸ τῶν Σαραχηνῶν, παρὰ 
Φωτεινοῦ πρωτοσπαθαρίου καὶ στρατηγοῦ τῆς Κρή- 
τὴ. ὃς δύναμιν ἠξίουν αὐτῷ στεῖλαι ἵνα τοὺς ἐχθροὺς 
ἀποσοδήσῃ" xal Δαμιάανόν τινα χόμητα τοῦ βασι- 
λιχοῦ ἱπποστασίου μετὰ πολλῆς δυνάμεως καὶ πα- 


verbo praterea addito, eum elasse, omni rerum 86. 
nere repleta, in Hispaniam revertit. Postquam autem 
hiems exiit et instabat verna tempestas, quadraginta 
naves strenuis bellatoribus complet, veutamquo 
naetus secandum, Cretain eursn petit, cseteris insulis 
pratermissis. Ubi advenit, ad promontorium, eui 
nomen Charax, appellitur : nec ei quidquam vel 
descendenti, vel populanti hostile comparuit. Pro- 
gressus stadia circiter centum, naves ad unam om- 
nes, injecto igne, comburit. Ea re conturbati et ob- 
stupefaeti milites, causam sciscitabantuür, voces 
etiam seditiosas immiscentes. llle iratus, «Vos, in- 


zdiflcandas curavit, et piratlez faelendie consilio Ὁ quit, hujus rei causa estis, qui coloniam quiseritis 


manum iis ideneam imposait, qua ad ΑΕ ρα maris 
insulas conversa, mwiltis eos calamitatibus afflixit, 
cum nemo esset, qui resisteret, Omnes auxilium 
flagitabant, nec nmmoiseebantur lamen, quoniam 
Michael Balbus, imperator Romanus, bellis civili« 
bus distrabebstur. Itaque iili ex omnbius insulis 
comimada sibi multa comparabant. Cum aliquando 
ad Cretam usque venisset, eamque, quantum pote- 
rat, pervagatus οἱ populatus esset, comperta boni- 
tate et fertilitate insulae, ad suos conversus : « En 
terra, inquit, fipens lacte et melle. » Hzc barbarus 
de Creta: quam poeta his verbis commendavit : 
« Creta, honorata sutrix. Jovis, insignis magnitu. 
dine, ubertate el pascuoruin *bbundaniia. » Nullo 


ei terram beatam : namque mihi nulla hae melior 
esse videtur, et huc vela fecl, ut vestra satislace- 
rem voluntati. Itaque inscii, que 60 sgam, ista 
blateratis. » His auditis, eonticuerunt. Cum autem 
nonnulli uxores et liberos coommemorarent, occurrit 
lis : « Hie sunt formosse feminss, e quibus liberos 
procreabítis. » Deinde fossa profunde dueia οἱ χά- 
ραχι, id est vallo communita (unde ductum nomen 
Chandax locus hodieque servat), ibidem noctem 
transegerunt. Imperator Michael brevi post de iis 
qua io Creta a Saracenis agerentur, per Photinum 
protospatharium et praefectum Cretze certior faetus, 
qui copias sibi mitti voluit, quibus hostes dispelle- 
ret, Daiianum quemdam, comitem stabuli impera: 


719 


GEORGII PHRANTZE 


1:0 


pacxsufj; ἀπέστειλεν ὁ βαπιλεὺς ἐν τῇ Κρήτῃ εἰς A vouc* τὰ δὲ ὄρη αὐτῆς οὐχ ἐλάττονα τοῦ Tab y£coo ἐν 


βοέθειαν τοῦ ὀτῥιτηγοῦ Φωτεινοῦ, xai ἐνωθέντες 
μετὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν οὐδὲν χρήτιμον αὐτοῖς τέλος 
ἐγεγόνει " προοθδολῆς δὲ γενομένης ὁ Δαμιανὸς χαι- 
plo; πληγεὶς καὶ τοῖς λοιποῖς τροπῇ : γέγονεν αἴτιος, 
xa ὁ Φωτεινὸς μόλις ἐν δρόμωνι διασώξεται χαὶ τῷ 
βασιλεῖ ἄγγελη; γίνεται, γεγόνει δὲ αὐτὸς ὁ πό- 
Àegog καὶ ἡ προσδολὴῃ μαχρόθεν, ἔνθα fj πόλις τοῦ 
Χάνδαχος ζχηοδόμηται, ὠτεὶ σταδίους εἴχοσι, πρὸς 
τὰ μέρη τοῦ τύπον τοῦ λεγομένον ᾿Αλμυροῦ, ἐν ἕτει 
κξτμ'. Καὶ πάλιν τοῖς ᾿Αγαρηνοῖς οὗ διέλιπον φρον- 
εἰδες χαὶ λογισμοὶ καὶ δειλία xaX ταραχὴ χαὶ μέρι- 
μνα. Καὶ αὐτῶν οὕτω: ἐχόντων μοναχός τις kx τῶν 
ὁρέων τῆς νήσου ἐπιχαταδὰς ἁμαρτάνειν ἔφησεν ol 
ἀπφαλῶς ὑπολαμξάνουσι χατοικήσειν οἰχοδομήσαν- 
τες ἐν τῷδε τῷ τόπῳ" xaX ἅμα λέγων τόπον δεξιὸν 
χαὶ εὐφυῆ πρὸς πᾶσαν εὐετηρίαν ὑπέδειξε. αἱ ἐν 
τούτῳ φρούριον BOR ἱδρύσαντες καὶ καλῶς ἀχρο- 
πολίσαντες, ὃ καὶ Χάνδαχα ὠνόμασαν, xaX kx τούτου 
ὀὁρμώμενο! τὴν ὅλην νῆσον χατέτρεχον καὶ τὰς λοι- 
πὰς πάσας πόλεις τῆς νήσου ἐδούλωσταν, πλὴν τῆς 
Γηρτύνης χαὶ Κυξωνίας. Καὶ οὕτως μὲν ἡ Κρήτη ἡ 
μία τῶν περιφρήμων ἑπτὰ μεγάλων νήσων ἑάλω ὑπὸ 
τῶν Ἵσπανῶν Σαραχηνῶν. Καὶ αὖθις μετὰ ἔτος ἕν 
ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ’ ἕτερον στ΄λου ἐχπέμπει κατ᾽ 
αὑτῶν, xai οὐδὲν ἄξιον ἔργον ἐποίησαν" χαὶ οἱ Za- 
ραχηνοὶ τοῦ λοιποῦ ἀμερίμνως διῆγον, καὶ πάσης 
τῆς vfjou χληρονόμοι xai χύριοι γεγόνασιν, xal 
πολλοὶ Χριστιανοὶ ὑπὲρ τῆς ὑγιοῦς ἡμῶν κίστεως 


τῷ χαιρῷ ἐχείνῳ ἐμαρτύρησαν, Ἔστι δὲ ἡ νῆσος C 


αὕτη ὀρεινὴ xaX δασεῖα, ἔχει δὲ χαὶ αὐλῶνα; eüxáp- 


torii, eum ingenti exercitu et apparatu in Cretam 
ad illum adjuvandum misit. Verum enimvero, con- 
junctis.licet viribus, nibil adversum Agarenos pro- 
fecerunt, Quippe proelio commisso, Damianus, plaga 
mortifera vulneratus, etiam reliquis causa. fuge 
fuit, et Photinus in equo veloci sxgre servatus, rei 
nuntium imperatori attulit. Facta est. hzc pugna 
Joco ab urbe Chandace stadiis circiter viginti dissito, 
cui nomen Almyri est, anno mundi 6540. Rursum 
Agarenos non deficiebant curz, cogitationes, timor, 
perturbatio et angor ; atque ita illis affectis, mo- 
nachus quidam e montibus insulae descendit et er- 
rare illos affirmavit, ei eo in loco collocatis sedibus, 
secure se posse habitare existimarent ; simulque 
locum idoneum et ad omnem ubertatem accommoda- 
tum demonstravit. Ibi oppidum exstruxerunt et arce 
hene communiverunt, cui Chandacis nomen da- 
ium est : unde progressi, totam insulam incursabant, 
Omnesque nrbes ejus, przter Gortynam et Cydo- 
niam, in. ditionem suam redegerunt. Hoc igitur 
modo Creta, una ex septem nobilioribus insulis, ab 
Hispanis Saracenis occupata est. Uno anno post 
rursus Michael imperator aliam classem adversus 
eosdem misit, quae tamen nibil memorabile gessit. 
Jaw Agareni curis omnibus soluti vixerunt totaque 
insula sunt potiti : ac multi Christiani pro sana fide 
nostra lllo tepore martyriam tulerunt. Est autem 


τῷ ὕψει ἔχει δὲ πόλεις παλαιὰς, πλείονας ἣ τῶν iv. 
νενήχοντα, μεγίστας δὲ χαὶ ἐπιφανεστάτας τρεῖς͵ 
Κνωσσὸν, Γόρτυναν xal Kubovíav. Ὧν ὁ Mivoc ὅ βα- 
σιλεὺς Κρήτης, θαλαττοχρατῶν ποτε, τὴν νῆσον τρι- 
χῆ διελὼν, ἐν ἐχάστῳ μέρει κτίσας πόλιν, τὴν Κνωσ- 
σὸν χατάντιχρυ τῆς Πελοποννήσου" αὕτη δέ ἔστι 
προσθδόρειος. Οὗτος ὁ βασιλεὺς ὁ Μῖνος, ὡς ἕστορεῖ- 
ται, πρῶτος τὴν Kopftnv ἐξημερώσας νομοθέτης 
ἐγένετο σπουδαῖος" διὸ λέγει καὶ ὃ ποιητὴς περὶ 
αὐτοῦ" « Διὰ τὴν ἄχραν δικαιοσύνην Μῖνος καὶ Ῥα- 
δάμανθος, Κρῆται ὄντες͵ ὑπὸ τοῦ Διὸς χριταὶ χατε- 
στάθησαν 109 ἐν ταῖς τῶν μακάρων νήσοις. » Καὶ 
ταῦτα περὶ τοῦ Μίνωος. Ἢ δὲ Γόρτυνα χεῖται ἐν πε- 
δίῳ πρὸς τὸ Λιδύης πέλαγος, ἀπέχει δὲ τῆς θαλάτ- 


B της σταδίους ἐξήχοντα, παλαιόθεν μὲν τετειχισμέ- 


νη, ὕστερον δὲ ὑπὸ τοῦ χαιροῦ τὰ τείχη φθαρέντα ἡ 
πολιτεία αὐτὴ ἤθελον πάλιν τειχίσαι, καὶ ἀρχὴν Aa-- 
δοῦσα κτίσαντες τεῖχος στάδια ἀγδοήκοντα, καὶ στά- 
σεως γενομένης ἀναμέσον τὸ ἔργον ἀτελὲς διέμεινεν. 
Ἢ δὲ Κυδωνία μεγίστη τὴν προσθήχην ὧν, χεῖτηι 
δὲ αὕτη ἡ πόλις πρὸς τοῖς ἑσπερίοις τῆς νήσου vi- 
past, τὰ δὲ ὄρη τὰ ἐγγὺς αὐτῆς τὰ ὑψηλὰ Τίτυρο; 
χαλοῦνται" ἵδρυται δὲ ἐπὶ θαλάσσης, βλέπουσα πρὸς 
τὴν Λαχωνιχὴν πεδιάδα, ἀγαθὴ καὶ λίαν πανεύμορ- 
qo; xal πολλὰ χύχλωθεν ἔχουσα. Λοιπὸν εἰς τρία ἡ 
νῆσος, ὡς προείπομεν, μεμέρισται, καὶ τὸ μὲν πρὸς 
ἢῴαν μέρος ἐν τοῖς τῆς Γορτύνης μέρεσι" Δωριεῖ; 
ἐχάλουν, τὸ δὲ νότιον Ἐτεόχρητας, ἐν dp ἔστι xil 
^45 πολίχνιον Πράσου. τὸ δὲ δυτικχὸν μέρος Καὶ ύὑδωνα;" 
χαὶ ἀναμέσον αὑτῶν πολλάχις μάχαι xal πόλεμοι 


h*c insula montana et silvosa a(que valles fertiles 
hahet : montes altitudine Taygeto non cedunt. Ha- 
bet urbes antiquas supra nonaginta, atque in primis 
maguas et nobiles tres, Cnossum, Gortynam et Cr- 
doniam, 8 Minoe, Cretensium rege, qui imperiem 
maris olim tenebat, exstructa9 : qui, iu tres partes 
insula divisa, in qualibet parte unam condidit, el 
Cuossum quidem e regione Peloponnesi et ad septen- 
trionem. Hunc regem proditum est primum Cream 
literis excoluisse et legibus studiose moderatum 
esse : unde poeta dicit : « Propter summam justitiam 

Minos et Rhadamanthus, Cretenses genere, a Jore 


D in beatorum insulis judices constituti seat. » Hec 


de Minoe. Gortyna in planitie sita mare Vibyeom 
spectat, a quo abest stadiis sexaginta, Antiqeites 
muris cincta erat, quos, injuria temporis labefacta- 
Los, magistralus inslaurare ceperunt, sed ad eco 
stadia productos, exorta seditione, reliquerunt in- 
choatos. CyJonia incrementis, quz paulatim cepit, 
maxima fuit, in occidentalibus ünibus insulse posita. 
Alti. montes, qui in vicinia sunt, Tityri nomen ba- 
bent. Ad mare sila est, el Laconicam spectat, egre- 
gia et mirifice elegans et ainpla in circuitu. Csete- 
rum in tres partes, ut diximus, insula divisa est : 
partem versus orientem circa Gortynam Dorieuses 
nominarunt; australem partem Eleocretenses. in 
qua etiam Prasus oppidulum est ; occidentalem €;- 


121 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


122 


ἐγίνοντο. Λέγουσι δὲ χαὶ τοῦτο περὶ τῆς Κρήτης, A χώτερα μέρη τῆς Πελοποννήσου ληΐζουσι, Μοθώνης͵ 


ὅτι διὰ τὸ τῆς νήσον τραχὺ οὐκ ἐδύναντο μετὰ ápa- 
ξῶν πρυσδολὰς ποιεῖν xal ἀχοντίζεσθαι, xal πρῶτον. 
διὰ τοῦτο ἔφιπποι οἱ Κρῆτες ἔδειξαν μάχεσθαι, 
Κύριοι δὲ γεγονότες τῆς τοιαύτης μεγάλης νήσου 

τρόπον 1093 ὃν ἔφημεν οἱ ᾿Αγαρηνοὶ, xoi νῆας μα- 
χρὰς ποιήσαντες, xat θαλασσοχρα οὔντες, νεωστὶ τὸν 
Μίνωα μιμούμενοι, λῃστεύοντες ἦσαν καὶ τὰς Κυ- 
κλάδας νήσους ἐλήϊζον καὶ πολλὴν φθορὰν εἰς τοὺς 
Χριστιανοὺς χαθ᾽ ἡμέραν ἐποίουν. Χρόνων δὲ παρα- 
δραμόντων τεσσαράχοντα χαὶ ἑπτὰ, ἐπὶ τῆς βασι- 
λείας Βασιλείου τοῦ Μαχεδόνος, Σαὴλ ᾿Απόχαν ὁ 
ἀρχηγὸς Ἰζρήτης, υἱὸς τοῦ ἀμερμουνῇ ᾿Ἀπόχαπος 
τοῦ τὴν Κρήτην χερδήσαντος, αὖθις αὐτὸς λῃστρι- 
χὰς νῆας μαχρὰς οἰχονομήσας, ἃς ἤδη γαλέας κα- 


χαὶ Πύλου Ἐ0 4, χαὶ Γλαρέντζας καὶ Πάτρας, καὶ 
τὰ ἕτερα ἐχεῖθεν χωρία, βουλὴν βουλεύεται ἐν τῇ 
διανοίᾳ συνετὴν xal σοφήν. Καὶ ἦν ἡ βουλὴ xai ὁ 
λόγος ἔργον εὐθύς " ἱλιγγιάδας γὰρ περιοδεῦσαι 
τὴν Πελοπόννησον διὰ Μυρμιδόνων χαὶ Ἐπιδαύρου 
xai Μαλέου xal Νεταρίου, διὰ δυσχόλου πλοῦ καὶ 
χιλίων μιλίων μῆχος τηνάλλως ἀναμετρῆσας τε καὶ 
προσήχοντος ὑστερήσας χαιροῦ, ὡς εἶχεν, εὐθὺς τῇ 
αὐτῇ νυχτὶ διὰ τοῦ Κορινθιαχοῦ ἰσθμοῦ πολυχειρίᾳ 
χρησάμενος πρὸς τὴν ἐχεῖθεν δυτιχὴν θάλασσαν, 
πλησίον τοῦ ὀρύγματος ὅπου τὸ τοῦ ἰσθμοῦ τεῖχος 
ἐγεγόνει, κατὰ τὸ ξηρὸν διαδιδάζει τὰς νῆτς. Ἐμόι- 
6ásaq δὲ λαὸν xal ἄνδρας μαχίμους συντόμως ἐν 
αὐταῖς ὑπὲρ τὸ ἀρχετὸν, ὅσον fjv δυνατὸν, ἔργου εἴ- 


τονομάζειν εἰώθασιν fiot τριήρεις, τὸν ἀριθμὸν p χετο. Καὶ μηδὲν ἐλπίζοντες οἱ πολέμιοι K ρῇτες (ἐ πὶ 


ὡσεὶ τριάχοντα (χωπαρίων εἴχοσι καὶ δύο ἑχάστη 
αὐτῶν), καὶ ἑτέρας νῆας λῃστρικὰς, ἐξορμήσας ix 
τῆς Κρήτης, τὰς ἐν τῷ Αἰγαίῳ πελάγει νήσους ἐληΐ- 
Gato, εἶτα χαὶ αὐτὴν τοῦ Πέλοπος νῆσον χατέδαλε 
xai τὰς χάτωθεν αὐτῆς νήσους ἐλύπει, Ζάχυνθόν τε 
χαὶ Κεφαληνίαν. Ἐμηνύθῃη δὲ τοῦτο τῷ βασιλεῖ διὰ 
ταχυδρόμον, xai ἐξαρτίσας στόλον ἱχανὸν στέλλει 
κατ᾽ αὐτῶν, καταστήσας δρουγγάριον τῆς αὐτῆς 
vavtux?]; δυνάμεως τὸν πατρίχιον Νικήταν, ἄνδρα. 
δεινὸν xal δραστηρὸν xal ἔμπειρον παντὸς πολέμου, 
ὑδραίον τε καὶ χερσαίου, ὃς μηχανὰς οἷδεν ὡς οὐχ 
ἕτερος. Πνεύσαντος δὲ ἀνέμου βορείου ἡδίδτου δι’ 
ὀλίγων ἡμερῶν χαταλαμθδάνει τὴν Πελοπόννησον. 
Καὶ φθάτας ἐν τῷ λιμένι τῶν Κεγχρεῶν, εἴρη- 


ὡς 


ται, μαθὼν δὲ ὅτι αἱ τῶν ἐχθρῶν τριήρεις τὰ δυτι. C 


donenses. Inter hos szepe bella et proelia comniissa 
eunt. Tradunt etiam hoc de Creta, propter asperi- 
tatem soli non potuisse in ea eum curribus impetus 
fier. et jaculari, unde Cretes primi ex &quis pu- 
gnarint. 

Potiti igitur magna hac insula eo, quo diximus, 
modo Agareni, navibuslongis exstructis et vindícato 
sibi imperio maris, ad Minois exemplum piraticam 
exercebant et Cyeladas insulas populabantur et mul- 
tam quotidie perniciem Christianis inferebant. Post 
annos septem et quadraginta, imperante Basilio 
Macedone, Sael Apochaps, Cretz princeps, ejus, 
qui Cretam occupavit, Apochapls amermunis filius, 
denuo naves piraticas, quas nunc galeas sive tri- 
remes nominare solent, numero fere triginta et 
remigibus viginti duobus instructas, atque alias 
naves przedatorias comparavit : deinde e Creta pro- 
gressus, insulas maris /Egzi populatus est, ipsau- 
que adeo Peloponnesum invasit, et insulas infra 
eam sitas, Zacynthum et Cepbhaleniam, vexavit. 
Qua re imperatori per faselum nuntiata, idoneam 
is classem adversus illos misit, drungario factu 
Niceta patricio, viro prudenti et strenuo ac scienti 
ompis rei bellieze, tum terrestris tum navalis. ldem 
hellicarum artium peritus erat, ut. nemo supra. 
Flante lenissimo borea, paucis diebus in Pelopon- 
ncsum pervenit, Delatus in portum Cenchrearum, 


Μαλέον γὰρ εἶχον τὰς ἡμεροσχόπους xal νυχτοσχό- 
πους ταχεῖς νῆας φυλάττειν, ἐάν τις στόλος Ῥω- 
μαϊχὸς ἔλθῃ χατ᾽ αὐτῶν), οὕτως αἰφνιδίως ἐπ:τίθε.- 
ται αὐτοῖς, χαὶ συγχύσας χαὶ συνταράξας αὑτοὺς. 
εἷς φυγὴν ἐτράπησαν. Τὰς μὲν οὖν πυρπολήσας τῷ 
ὑγρῷ πυρὶ, τὰς δὲ χαταποντίσας, τὰς δὲ ζωγρήσας 
τῶν πολεμίων νηῶν, τοὺς δὲ βαρδάρους τοὺς μὲν 
ἀνελὼν τῷ ξίφει τοὺς δὲ ὑποδρυχίους ποιησάμενος, 
xa τὸν vauáp v χαὶ αὐθέντην αὐτῶν ἀνελὼν, τοὺς 
λοιποὺς διασχεδασθῆναι χατὰ τὴν νῆσον ἢνάγχασεν" 
εἶτα αὑτὸς πάντας ζωγρήσα; Χχαὶ σαγηνεύσας δια- 
φόροις τιμωρίαις ἐνέδαλε, Καὶ 108 οὕτως οἱ Kpn- 
τες ᾿Αγαρηνοὶ ἰδόντες ἐδειλίασαν, τὰς τῶν Ῥωμαίων 
στρατηγία; xal μηχανὰς θαυμάζοντες " xal τὴν 
ταιαύτην ἀπώλειαν ἐξαίφνης παθόντες, φοδτν θέντες 


ut dictum est, cum hostium triremes occidentales 
psries insule, Mothonen, Pylum, Glarentzam, 
Patras et reliqua illius regionis loca popul:ri au- 
divisset, consillum animo cepit prudens et callidum. 
Atque consilium el verbum statim excepit ipsa res. 
Cum enim horreret eircumire Peloponnesum per 
Myrmidones, Epidaurum, Maleam et Netarium, uo 
navigationem molestam subiret aut, 1ille  millia- 
rium longitudinem nequidquam emensus, adveni- 
ret sero, statim illa ipsa nocte, multorum usus opera, 
per isthmum Corintbiaeum ad occidentale mare, 
prope fossam, ubi murus Isthmi erat, per. terram 


p naves transfert. Imposito confestim strenuorum 


militum numero majori, quam satis erat, operi, 
quantum poterat, incumbebat, atque nihil tale spe- 
rantes Cretes hostes, qui ad Maleam diu noctuque 
veloces habebant, η΄.» observarent, si qua Roms- 
uorum classis contra ipsos cursum tenderet, subito 
invadit, confusosque et turbatos in. fugam vertit. 
Naves eorum partim igne Greco incendit, partim 
depressit, partim cepit ; Barbaros ipsos aut gladia 
interemit, autundis submersit, at|ue, occiso eorum 
duce et principe, reliquos per insulam ut se die 
p?rent coegit : quos taiaen postea omnes com 
henso: variis affecit suppliciis. lIis compertis, Ag 
Cretenses tei rore perculsisunt, admirantes reib 
peritiam artecsque Romanorum; ac tali cladem 


719 


GEORGII PHRANTZE 


1:0 


pacxsufj; ἀπέστειλεν ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ Κρήτῃ «lc A πους τὰ δὲ ὄρη αὑτῆς οὐκ ἐλάττονα τοῦ Ταῦγέτου ly 


βούθειαν τοῦ ὀτῥατηγοῦ Φωτεινοῦ, χαὶ ἑνωθέντες 
μετὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν οὐδὲν χρήτιμον αὐτοῖς τέλος 
ἐγεγόνει " προσδολῖς δὲ γενομένης 6 Δαμιανὸς xat- 
plo πληγεὶς xal τοῖς λοιποῖς τροπῇ : γέγονεν αἴτιος, 
καὶ ὁ Φωτεινὸς; μόλις ἐν δρόμωνι διασώξεται καὶ τῷ 
βασιλεῖ ἄγγελο; γίνεται. 'Eyeyóvec δὲ αὐτὸς ὁ πό- 
Àsuoc xal fj προσδολὴ μαχρόθεν, ἔνθα ἢ πόλις τοῦ 
Χάνδαχος ὠχοδόμνται, ὠτεὶ σταδίους εἴχοσι, πρὸς 
“ὰ μέρη τοῦ τόπου τοῦ λεγομένου ᾿Αλμυροῦ, ἐν ἔτει 
,Czp'. Καὶ πάλιν τοῖς ᾿Αγαρηνοῖς οὐ διέλιπον φρον- 
εἶδες καὶ λογισμοὶ xaX δειλία καὶ ταραχὴ καὶ μέρι- 
μνα. Καὶ αὐτῶν οὕτω; ἐχόντων μοναχός τις Ex τῶν 
ὁρέων τῆς νήσου ἐπιχαταδὰς ἁμαρτάνειν ἔφησεν οἵ 
ἀπφαλῶς ὑπολαμξάνουσι χατοικήσειν οἰχοδομήσαν- 
τες ἐν τῷδε τῷ τόπῳ᾽ χαὶ ἅμα λέγων τόπον δεξιὸν 
χαὶ εὐφυῆ πρὸς πᾶσαν εὐετηρίαν ὑπέδειξε. Καὶ ἐν 
τούτῳ φρούριον 301 ἱδρύσαντες xoi χαλῶς ἀχρο- 
πολίσαντες,͵ ὃ xal Χάνδαχα ὠνόμασαν, χαὶ kx τούτου 
ὁρμώμενο: τὴν ὅλην νῆτον χατέτρεχον καὶ τὰς λοι- 
πὰς πάσας πόλεις τῆς νήσου ἐδούγωσαν, πλὴν τῆς 
Γηρτύνης χαὶ Κυξωνίας. Καὶ οὕτως μὲν ἡ Κρήτη ἡ 
μία τῶν περιρήμων ἑπτὰ μεγάλων νήσων ἑάλω ὑπὸ 
τῶν Ἰσπανῶν Σαρλχγηνῶν. Καὶ αὖθις μετὰ ἔτος ἕν 
ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ ἕτερον 077210) ἐχπέμπει xac' 
αὑτῶν, χαὶ οὐδὲν ἄξιον ἔργον ἐποίησαν " χαὶ οἱ Za- 
ραχηνοὶ τοῦ λοιποῦ ἀμερίμνως διῆγον, xal πάσης 
τῆς νήσου χληρονόμοι χαὶ χύριοι γεγόνασιν, χαὶ 
πολλοὶ Χριστιανοὶ ὑπὲρ τῆς ὑγιοῦς ἡμῶν «ἰστεὼς 


τῷ χαιρῷ ἐχείνῳ ἐμαρτύρησαν, “Ἔστι δὲ ἡ νῆσος C 


αὔτη ópetvh xaX δασεῖα, ἔχει δὲ xal 42210va; εὐχάρ- 


torii, eum ingenti exercitu et apparatu in Cretam 
ad illum adjuvandum misit. Verum enimvero, con- 
junctis licet viribus, nibil adversum Agarenos pro- 
fecerunt, Quippe proelio commisso, Damianus, plaga 
mortifera vulneratus, etiam reliquis causa fug:e 
fuit, et Photinus in equo veloci s»gre servatus, rei 
nuntium imperatori attulit. Facta est hzec pugna 
Joco ab urbe Chandace stadiis circiter viginti dissito, 
cui nomen Almyri est, anno mundi 6540, Rursum 
Agarenos non deficiebant curz, cogitationes, timor, 
perturbatio et angor ; atque ita illis affectis, mo- 
naclius quidam e montibus insulae descendit et er- 
rare illos affirmavit, si eo in loco collocatis sedibus, 
secure 86 posse habitare existimarent ; simulque 
locum idoneum et ad omnem ubertatem accommoda- 
Lum demonstravit. Ibi oppidum exstruxerunt et arce 
hene communiverunt, cui Chandacis nomen da- 
tum est : unde progressi, totam insulam incursabant, 
omnesque nrbes ejus, przter Gortynam et Cydo- 
niam, in. ditionem suam redegerunt. Hoc igitur 
modo Creta, una ex septem nobilioribus insulis, ab 
Hispanis Saracenis occupata est. Uno anno post 
rursus Michael imperator aliam classem adversus 
eosdem misit, qua tamen nihil memorabile gessit. 
Jau Agareui curis omnibus soluti vixerunt totaque 
insula sunt potiti : ac multi Christiani pro sana fide 
nostra illo tepore martyrium tulerunt. Est autem 


τῷ ὕψει ἔχει δὲ πόλεις παλαιὰς, πλείονας ἣ τῶν ἐν. 
νενήχοντα, μεγίστας δὲ χαὶ ἐπιφανεστάτας τρεῖς͵ 
Κνωσσὸν, Γόρτυναν καὶ Κυδωνίαν. Ὧν ὁ Μῖνος ὃ βα- 
σιλεὺς Κρήτης, θαλαττοχρατῶν ποτε, τὴν νῆσον τρι- 
3j διελὼν, ἐν ἐχάστῳ μέρει κτίσας πόλιν, τὴν Κνωσ- 
σὸν κατάντιχρυ τῆς Πελοποννήσου" αὕτη δέ ἔστι 
προσθδόρειος. Οὗτος ὁ βασιλεὺς ὁ Μῖνος, ὡς ἱστορεῖ. 
ται, πρῶτος τὴν Κρήτην ἐξημερώσας νομοθέτης: 
ἐγένετο σπουδαῖος" διὸ λέγει καὶ ὃ ποιητὴς περὶ 
αὐτοῦ" « Διὰ τὴν ἄχραν δικαιοσύνην Μῖνος καὶ Ῥα- 
δάμανθος, Κρῆται ὄντες, ὑπὸ τοῦ Διὸς κριταὶ χατε- 
στάθησαν 109 ἐν ταῖς τῶν μαχάρων νήσοις. » Κεὶ 
ταῦτα περὶ τοῦ Μίνωος. Ἢ δὲ Γόρτυνα κεῖται ἐν πε- 
δίῳ πρὸς τὸ Λιδύης πέλαγο:, ἀπέχει δὲ τῆς θαλά:- 


Β τῆς σταδίους ἑξήχοντα͵ παλαιόθεν μὲν τετειχισμέ- 


νη, ὕστερον δὲ ὑπὸ τοῦ καιροῦ τὰ τείχη φθαρέντα ἡ 
πολιτεία αὑτὴ ἤθελον πάλιν τειχίσαι, καὶ ἀρχὴν λα-᾿ 
δοῦσα χτίσαντες τεῖχος στάδια ἀγδοήχοντα, καὶ στά- 
σεὼς γενομένης ἀναμέσον τὸ ἔργον ἀτελὲς διέμεινεν. 
Ἢ δὲ Κυδωνία μεγίστη τὴν προσθήχην ἦν, χεῖται 
δὲ αὕτη ἡ πόλις πρὸς τοῖς ἑσπερίοις τῆς νήσου πί- 
past, τὰ δὲ ὄρη τὰ ἐγγὺς αὐτῆς τὰ ὑψηλὰ Τίτυρος 
χαλοῦνται" ἵδρυται δὲ ἐπὶ θαλάσσης, βλέπουσα πρὸς 
τὴν Λαχωνιχὴν πεδιάδα, ἀγαθὴ καὶ λίαν πανεύμορ- 
qos; χαὶ πολλὰ χύχλωθεν ἔχουσι. Λοιπὸν εἰς τρία ἡ 
νῆσος, ὡς προείπομεν, μεμέρισται, καὶ τὸ μὲν πρὸς 
ἧῴαν μέρος ἐν τοῖς τῆς Γορτύνης μέρεσι"Δωρειεῖ; 
ἐχάλουν, τὸ δὲ νότιον Ἑτεόχρητας, ἂν dp ἔστι zi 
45 πολίχνιον Πράσον. τὸ δὲ δυτιχὸν μέρος Κα ύδωνα:" 
καὶ ἀναμέσον αὐτῶν πολλάκις μάχαι καὶ πόλεμοι 


h*c insula montana et silvosa atque valles fertiles 
hahet : montes altitudine Taygeto non cedunt. Ih 
bet urbes antiquas supra nonaginta, atque in primis 
magnas et nobiles tres, Cnossum, Gortyuam et G- 
doniam, ἃ Minoe, Cretensium rege, qui imperite 
maris olim tenebat, exstrüctas : qui, in tres partes 
insula divisa, in qualibet parte unam condidit, et 
Cuossum quidem e regione Peloponnesi et ad septea- 
trionem. Hunc regem proditum est primum Cretam 
literis excoluisse et legibus studiose moderaiam 
esse : unde poeta dicit : « Propter summam justitiam 

Minos et Rhadamanthus, Cretenses genere, a Jore 


D in beatorum insulis judices constituti suat. » Hac 


de Minoe. Gortyna in planitie sita mare Vcn 
spectat, a quo abest stadiis sexaginta, Antiquitts 
muris cincta erat, quos, injuria temporis labefaeta- 
Los, magistratus inslaurare cceperunt, sed ad ecto 
stadia productos, exorta sedilione, reliquerunt in- 
choatos. CyJonia incrementis, quz paulatim cepit, 
maxima fuit, in occidentalibus finibus insulse posita. 
Alti montes, qui iu vicinia sunt, Tityri nomen ba- 
bent. Ad mare sita est, et Laconicam spectat, egre- 
gia et mirifice elegans el ainpla in circuitu. Cste- 
rum in tres partes, ut diximus, insula divisa est : 


partem versus orientem circa Gortynam Dorieuses 


nominarunt; australem partem Eteocretenseg, in 
quà etiam Prasus oppidulum est ; occidentalem C;- 


121 


CHRONICON MAJUS. — LIB. I. 


122 


ἐγίνοντο. Λέγουσι δὲ xal τοῦτο περὶ τῆς Κρήτης, A χώτερα μέρη τῆς Πελοποννήσου ληΐζουσι, Μοθώνης, 


ὅτι διὰ τὸ τῆς νήσου τραχὺ οὐκ ἐδύναντο μετὰ ἁμα- 
ξῶν πρυσδολὰς ποιεῖν xal ἀχοντίζεσθαι, xal πρῶτον. 
διὰ τοῦτο ἔφιπποι οἱ Κρῆτες ἔδειξαν μάχεσθαι, 
Κύριοι δὲ γεγονότες τῆς τοιαύτης μεγάλης νήσου 

τρόπον 103 ὃν ἔφημεν οἱ ᾿Αγαρηνοὶ, xat νῆας μα- 
χρὰς ποιήσαντες, καὶ θχλασσοχρα οοὔντες, νεωστὶ τὸν 
Μίνωα μιμούμενοι, λῃστεύοντες ἧσαν καὶ τὰς Ku- 
χλάδας νήσους ἐλήϊζον καὶ πολλὴν φθορὰν εἰς τοὺς 
Χριστιανοὺς χαθ᾽ ἡμέραν ἐποίουν. Χρόνων δὲ παρα- 
δραμόντων τεσσαράχοντα χαὶ ἑπτὰ, ἐπὶ τῆς βασι- 
λείας Βασιλείου τοῦ Μαχεδόνος, Σαὴλ ᾿Απόχαψ à 
ἀρχηγὸς Κρήτης, υἱὸς τοῦ ἀμερμουνῇ ᾿Απόχαπος 
τοῦ τὴν Κρήτην χερδήσαντος, αὖθις αὐτὸς λῃστρι- 
χκὰς vrac μαχρὰς οἰχονομήσας, ἃς ἤδη γαλέας xa- 


καὶ Πύλου 104 χαὶ Γλαρέντζας xaX Πάτρας, καὶ 
τὰ ἕτερα ἐχεῖθεν χωρία, βουλὴν βουλεύεται ἐν τῇ 
διανοίᾳ συνετὴν χαὶ σοφήν. Καὶ ἦν ἡ βουλὴ χαὶ ὁ 
λόγος ἔργον εὐθύς " ἰλιγγιάσας γὰρ περιοδεῦσαι 
τὴν Πελοπόνγησον διὰ Μυρμιδόνων xat Ἐπιδαύρου 
xai Μαλέου xal Νεταρίου, διὰ δυσχόλου πλοῦ καὶ 
χιλίων μιλίων μῆκος τηνάλλω:; ἀναμετρήσας τε xat 
προσήχοντος ὑστερήσας χαιροῦ, ὡς εἶχεν, εὐθὺς τῇ 
ᾳὐτῇ νυχτὶ διὰ τοῦ Κορινθιαχοῦ ἰσθμοῦ πολυχειρίᾳ 
χρησάμενος πρὸς τὴν ἐχεῖθεν δυτικὴν θάλασσαν, 
πλησίον τοῦ ὀρύγματος ὅπου τὸ τοῦ ἰσθμοῦ τεῖχος 
ἐγεγόνει, κατὰ τὸ ξηρὸν διαδιδάξζει τὰς νῆτς. Ἐμόι- 
θάπας δὲ λαὸν χαὶ ἄνδρας μαχίμους συντόμως ἐν 
αὐταῖς ὑπὲρ τὸ ἀρχετὸν, ὅσον ἣν δυνατὸν, ἔργου εἴ- 


τονομάζειν εἰώθασιν ἧτοι τριήρεις, τὸν ἀριθμὸν ἢ χετο. Καὶ μηδὲν ἐλπίζοντες οἱ πολέμιοι K ρῇῆτες (ἐ πὶ 


ὡσεὶ τριάχοντα (χωπαρίων εἴχοσι xai δύο ἑχάστη 
αὐτῶν), xal ἑτέρας νῆας λῃστρικὰς, ἐξορμήσας ix 
τῆς Κρήτης, τὰς ἐν τῷ Αἰγαίῳ πελάγει νήσους ἑληΐ- 
Gatvo, εἶτα xal αὐτὴν τοῦ Πέλοπος νῆσον χατέδαλε 
xal τὰς χάτωθεν αὐτῆς νήσους ἐλύπει, Ζάχυνθόν τε 
χαὶ Κεφαληνίαν. Ἐμηνύθη δὲ τοῦτο τῷ βασιλεῖ διὰ 
ταχυδρόμον, xal ἐξαρτίσας στόλον ἱχανὸν στέλλει 
κατ᾿ αὑτῶν, καταστήσας δρουγγάριον τῆς αὐτῆς 
ναυτικῇς δυνάμεως: τὸν πατρίχιον Νιχήταν, ἄνδρα. 
δεινὸν καὶ δραστηρὸν καὶ ἔμπειρον παντὸς πολέμου, 
ὑδραίου τε xal χερσαίου, 0; μηχανὰς οἶδεν ὡς οὐχ 
ἕτερος. Πνεύσαντος δὲ ἀνέμου βορείου ἡδίστον δι' 
ὁλίζγων ἡμερῶν χαταλαμδάνει τὴν Πελοπόννησον. 
Καὶ φθάτας ἐν τῷ λιμένι τῶν Κεγχρεῶν, ὡς εἴρη- 


Μαλέονυ γὰρ εἶχον τὰς ἡμεροσχόπους xal vuxtoaxó- 
πους ταχεῖς νῆας φυλάττειν, ἐάν τις στόλος Ῥω- 
μαϊχὸς ἔλθῃ xa! αὐτῶν), οὕτως αἰφνιδίως ἐπιτίθε.- 
ται αὐτοῖς, xal συγχύσας xal συνταράξας αὑτοὺς, 
εἷς φυγὴν ἐτράπησαν. Τὰς μὲν οὖν πυρπολήσας τῷ 
ὑγρῷ πυρὶ, τὰς δὲ καταποντίσας, τὰς δὲ ζωγρήσας 
τῶν πολεμίων νηῶν, τοὺς δὲ βαρδάρους τοὺς μὲν 
ἀνελὼν τῷ ξίφει τοὺς δὲ ὑποδρυχίους ποιησάμενος, 
xai τὸν vauáp nv xal αὐθέντην αὐτῶν ἀνελὼν, τοὺς 
λοιποὺς διασχεδασθῆνάαι χατὰ τὴν νῆσον ἢνάγχασεν" 
εἶτα αὐτὸς πάντας ζωγρήσα; xai σαγηνεύσας δια- 
φόροις τιμωρίαις ἐνέδαλε. Καὶ 108 οὕτως οἱ Κρῇ- 
τες ᾿Αγαρηνοὶ ἰδόντες ἐδειλίασαν, τὰς τῶν Ῥωμαίων 
στρατηγία: xal μηχανὰς θαυμάζοντες " χαὶ τὴν 


ται, μαθὼν δὲ ὅτι αἱ τῶν ἐχθρῶν τριήρεις τὰ δυτι- C ταιαύτην ἀπώλειαν ἐξαίφνης παθόντες, qo6r0E£vzeq 


donenses. Inter hos szpe bella et proelia commissa 
eunt. Tradunt etiam boc de Creta, propter asperi- 
tatem soli non potuisse in ea eum curribus impetus 
fieri. et jaculari, unde Cretes primi ex &quis pu- 
gnarint. 

Potiti igitur magna hac insula eo, quo diximus, 
modo Agareni, navibuslongis exstructis et vindicato 
sibi imperio maris, ad Minois exemplam pirsticam 
exercebant et Cycladas iusulas populabantur et mul- 
tam quotidie perniciem Christianis inferebant. Post 
annos septem et quadragints, imperante Basilio 
Macedone, Sael Apochaps, Crete princeps, ejus, 


ut dictum est, cum hostium triremes occidentales 
psries insule, Motbonen, Pylum, Glarentzam, 
Patras et reliqua illius regionis loca popul:ri au- 
divisset, consilium animo cepit prudens et callidum. 
Atque consilium εἰ verbum statim excepit ipsa res. 
Cum euim horreret circumire Peloponnesum fer 
Myrmidones, Epidaurum, Maleam et Netarium, ne 
navigationem molestam subiret aut, iille millia- 
rium longitudinem nequidquam emensus, adveni- 
tet sero, statim illa ipsa nocte, multorum usus opera, 
per isthmum Corinthiaeum ad occidentale mare, 
prope fossam, ubi murus Istbmi erat, per. terram 


qui Cretam occupavit, Apochapls amermunis filius, p Paves transfert. Imposito confestim strenuorum 


denuo naves piraticas, quas nunc galeas sive tri- 
remes nominare solent, numero fere triginta et 
remigibus viginti duobus instructas, stque alias 
naves prz:datorias comparavit : deinde e Creta pro- 
gressus, insulas maris /Egsi populatus est, ipsain- 
que adeo Peloponnesum invasit, et insulas infra 
eam sitas, Zacynthum et Cepbaleniam, vexavit. 
Qua re imperatori per faselum nuntiata, idoneam 
is classem adversus illos misit, drungario factu 
Niceta patricio, viro prudenti et strenuo ac sciepti 
ompls rei bellieze, tum terrestris tum navalis. ldem 
bellicarum artium peritus erat, ut nemo snpra. 
Flante lenissimo borea, paucis diebus in Pelopoa- 
necsum pervenit, Delatus ín portum Cenchrearum, 


militum numero majori, quam satis erat, operi, 
quantum poterat, incumbebat, atque nihil tale spe- 
rantes Cretes hostes, qui ad Maleam diu noctuque 
veloces habebant, 4.» observarent, si qua Roms- 
norum classis contra ipsos cursum tenderet, subito 
invadit, confusosque et turbatos in. fugam vertit. 
Naves eorum partim igne Graco iucendit, partim 
depressit, partim cepit ; Barbaros ipsos aut gladia 
interemit, autundis submersit, atque, occiso eorum 
duce et principe, reliquos per insulim ut se dissi- 
p»rent coegit : quos tawaen postea omnes compres 
henso: variis affecit suppliciis. lTis coipertis, Agareni 
Cretenses teirore perculsisunt, admirantes rei bellie 
peritiam artesque 1 ac tali clade repenit 


723 


GEORGII PHRANTZ.E 


724 


yo δείλιάσαντες ἢἡρέμησαν τοῦ λοιποῦ καιρόν τινα À θήματα τοῦ Φωχᾶ ἐν ἔτει ester, ἰνδιχτιῶνος v. 


καὶ φόρσος τῷ βασιλεῖ Βασιλείῳ ἔταξαν δοῦναι. 
Καιροῦ παρελθόντος ἐτῶν ὡσεὶ δέκα τὰ συνήθη 
αὐτῶν οἱ βάρθόαροι πάλιν οὐχ ἔπαυον πράττειν καὶ 
ληΐζειν τὰ; νήσους, καὶ τοὺς φόρους τοῖς βασιλεῦσι 
χατὰ τὰς ὑποσχέσεις ἠθέτησαν καὶ οὐχ ἔπεμπον. 
Ἐτῶν δὲ παρελθόντων ἑδδομήχοντα, ἐπὶ τῆς βασι- 
λείας Ῥωμανοῦ τοῦ παιδίου, τρισεγγόνου τοῦ βασι- 
λέως Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος, ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς 
στόλον ἱκανὸν χαὶ ἀξιόλογον οἰκονομήσας xal προ- 
παρασχενάσας στέλλει χατὰ τῶν ἐν τῇ Κρήτῃ Σ1- 
ραχηνῶν, χαταστήσας ἔξαρχον χαὶ δεσπότην τῆς 
αὐτῆς δυνάμεως, ὑδραίες τε xol χεῤσαίου, τὸν uá- 
γιστρον Νικηφόρον τὸν Φωχᾶν τὸν καὶ ὕόδτερον βα- 
σιλεύσαντα. Καὶ ἐλθὼν ἐν τῇ Κρήτῃ καὶ συμδαλὼν 
πολλάχις τοῖς ᾿Αγαρηνοῖς καὶ προσδολῆς γενομένης 
πάντοτε ὑπερεῖχεν ὁ στρατὸς τοῦ Φωχᾶ, xal οὐ δυ- 
γάμενοι ἀντιστῆναι οἱ Kofivec φόδῳ ληφθέντες ἔφυ- 
γον, καὶ τῶν φρουρίων ἐντὸς εἰσελθόντες ἐχλείσθη- 
σαν. Ὁ δὲ Φωχᾶς κατὰ πᾶσαν μηχανὴν πολιορχήσας 
πρὸς τειχομαχίαν ἐπιτήδειον τοῖς ἄστεσιν ἐπαγαγὼν, 
καὶ φοδερὸς φανεὶς τοῖς ἐναντίοις, ὑφ᾽ ἑαυτὸν πᾶν 
φρούριον τῆς νήσου ἐποιήσατο χαὶ τὴν μητρόπολιν 
1068 αὐτὴν Χάνδαχα ἐξεπόρθησε, καὶ ἕτερά τινὰ 
πολίχνια ἅμα ὑπέχυπτε τῷ αὐτοῦ θελήματι" xal τὸν 
ἀρχηγὸν Κρήτης Κουρούπην καλούμενον bysipo- 
σατο, xai τὸν μετ᾽ αὐτὸν ἄλλον πρωτεύοντα ᾿Ανεμᾶν. 
Καὶ ταῦτα πάντα χατορθώσας ὁ Φωχᾶς διὰ μηνῶν 
ἑπτὰ, καὶ τὴν νῆσον πᾶσαν τοῖ: Ῥωμαίοις ἐποέησεν 
ὡς τὸ πρότερον, χρατουμένην ὑπὸ τῶν ᾿Αγαρηνῶν 
οὔταν ἔτη ρχδ' - ἀπεχατεστάθῃη δὲ πάλιν ὑπὸ τὴν 
ἐξουσίαν τῆς ἀρχὴς τῶν Ῥωμαίων διὰ τὰ &vbpaya- 


affeetl, pra timoreae metu postea quieverunL aliquam 
diu, et ippperatori Basilio tributa pendere statuerunt, 

Exactis ánnis prope deeem, Barbari non de- 
siuebant rursus solita sibi facere, sed populabantur 
insulas atque mittere recusabant promissa impefato- 
ribus tributa. At annis post septuaginta imperator 
Romanus puer, Basilii Macedonis pronepos, classem 
non contemnendam contra Saracenos Cretenses mi- 
sit, harum copiarum tum terrestrium tum navalium 
duce constituto Nicephoro Pboca magistro, eo, qui 
postea imperavit. Is in Cretam delatus et frequeu- 


tibus praelíis eum Agarenis confliciatus, semper D 


superior discessit ; atque Cretenses cuim illi resi- 
stere non possent, timore perculsi, in castella sese 
abdiderunt, Phocas omnes machinas urbibus expug- 
nandis aptas meenibug admovit, et incusso hostibus 
terrore, insulae castella omnia in potestatem suaim 
redegit, adeoque ipsum ejus caput, Chandacem, ex- 
pugnavit : eum qua urbe alia quedam oppidula il- 
lius se permiserunt arbisrio. ldem cepit principein 
Cretie, Curupem nomine, et dignitate illi secundum 
Anemanem. Confecit Phocas liec omnia.septem 
sensium spatio, ac tota insula Romanis, ut ante 
(parat, restituta est, ab Agarenis annos 390 pos- 
Wilib. Revocata est virtute Phoc:e sub imperium 

Wiülgnur amno 6568, indici — ^ ^^ocas, duci- 


Ὁ δὲ Φωχᾶς στρατηγοὺς καὶ χυδερνήτας Ev τῇ νήσῳ 
καταλιπὼν προστάξει βασιλιχῇ ἔθ τῇ Κωνσταντι- 


νουπόλει ἐπανέστρεψε, xai «ob; θριάμδους αὐτῷ 
ἐποίησαν τῆς νίχης. Ἐστάθη δὲ ἡ νῆσος αὐτὴ ὁπὸ 
τὴν ἐξουσίαν τῶν Ῥωμαίων μέχρι τῆς βασιλείας 
᾿Αλεξίον τοῦ ᾿Αγγέλου τοῦ τυφλώσαντος τὸν ἀδελ- 
φὸν καὶ τὴν βασιλείαν λαδόντος, ὡς ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς 
ἡμετέρας ἱστορίας ἐῤῥέθη. “ἔπειτα μὲν τῶν Ἰταλῶν 
εἰς πολυμερίαν τὴν μοναρχίαν Ῥωμαίων κληβω- 
σαμένων, xal τοῦ μὲν κόμητος Φλανδρίας Βαλδουΐ- 
vou βασιλέως ἀναγορευθέντος Ἰζωνσταντινουπόλεως, 
τοῦ δὲ Ἔ νρίχον Δαντούλου δουκὸς Βενετία:, ὅς καὶ 
αὐτὸς αὐτοτρόπως παρῆν, μερίδα οὐ μιχρὰν ἔχειν 
ἐξ ὅλου πρὸς τὸ ὅλον, ὅσας χώρας τε χαὶ τόπους τὸ 


Β τῶν Ἰταλῶν ἐχτήσατο γένος, τούτων ἔχειν τὸ τέταρ- 


tev καὶ τοῦ τετάρτον ἥμισν, xol “δεσπότης 107 
παρὰ τοῦ βασιλέως τετίμηται" ὁ δὲ Δάδαλος πρὶγ- 
χιᾧ Πελοποννήσον ἐγένετο, ὁ δὲ Ῥωμανὸς Asa 
ξιόλης, ὁ ἐκ Φλωρεντία; ὁρμώμενος, χρήματα δ.- 
νείσας τῷ συνδέσμῳ πολλὰ χαὶ ἀναλώσας καὶ αὖ- 
τοτρόπως παρὼν ἦν, τὴν τῆς ᾿Αθήνας καὶ Θήδας 
μερίδα ἐπέτυχεν ἐνέχυρον. Καὶ οἱ Λεγούριοε ἧτοι 
Γενουδῖται ὁμοίως τὴν τῆς Εὐρίπου νῆσον καὶ ἐτέ- 
pov τόπων μοῖραν ἑνέτνχον" ὕστερον δὲ καὶ αὐτοὶ 
τοῖς ᾿Βνετοῖς τὴν Εὔδοιαν ἔδωσαν. Ἐπειδὴ καὶ ὁ 
Βονιφάτιος μαρχίων τοῦ Μοντεφεῤῥάτον ἀξιολόγῳ 
μοίρᾳ τὴν συμμαχίαν fjv ἐνεγχάμενος καὶ χυδερνή- 
τῆς παντὸς τοῦ χερσαίου στρατοῦ ἐγνωρέζετο, £56 


C Θεσσαλονίχης παρὰ τοῦ βασιλέως Βαλδουΐνου τετί- 


pat, xal ἡ νῆσος αὕτη τῆς Κρήτης μετὰ τῶν 
ἄλλων ἐν τῇ ἰδίᾳ μοίρᾳ ἐνέτυχε. Μετὰ δέ τινα χα:- 


bus eL gulernatoribus navium iu insula relictis, 
jussu imperatoris Cpolim rediit ac vicloriarum sse 
rum egit triumphos. Mansit insula in potestate 
Romanorum usque ad imperium Alexii Angeli, 
qui, excecato fratre, regnum invasit, ut in prin. 
cipio historiz nostr: docuimus, Deinde, cum Itali 
imperiui Romanuin in plures partes dividerent, et 
Balduinus, comes Flandri», imperator Cpolitanas. 
salutatus est, Henrico Dandulo, Venetorem deci, 
«qui et ipse sus. sponte aderat, pars nea mediacris 
de toto regno destinata est : obtinuit ema Vetra- 
rum-locorumque omnium, quz ltali occupaverant, 
quadrantem unum et dimidium atque ab impera- 
tore insuper dignitate despotze ornatus est. Dsba- 
jus Peloponnesi princeps declaratus est, Romanus 
Delatzioles, Florentia oriundus, qui grandem pecu- 
niam leederatis principibus crediderat impeuderat- 
que, et ultro presens aderat, Athenarum et Theba- 
rum tractus pignori accepit. Ligures sive Geuuen- 
ses Euripi insulam aliarumque regionum particulas 
sortiti, postea Venetis Euboea dederunt. Bonifa- 
cius, marchio Moniisferrati, cum manu non me- 
diocri adjuvisset socios totiusque terrestris exer- 
citus summus dux esset, rex Thessalonicg ab im- 
peratore Balduino creatus. est et Cretam insul:m 
cum aliis locis propriam accepit, sed mox eam Ve- 


125 


CHRONICON MAJUS, — LIB. I. 


116 


ρὺν ἐπεπωλήχει αὐτὴν τῇ τῶν ᾿'Ενετῶν γερουσίᾳ, A τοῦ οὖσα πᾶτα ἡ σύγχγητος, ἐν Q uns μετὰ τὴν 


χαὶ οὕτως ἄχρι τῆς σήμερον ὑπὸ τὰς χεῖρα; αὐτῶν 
ἐστί. 

Καὶ ταύτην τὴν ἱστορίαν τῷ λόγῳ ἠνώσαμεν τῷ 
ἡ μετέρῳ βιδλίῳ εὑρίσχεσθαι᾽ xat ἐπὶ τὴν τοῦ Ἰσθμοῦ 
οἰχοδομὴν ἐπανέλθωμεν. 

λε΄, Τῷ ςϑιγ' ἔτει, Μαρτίου ιγ΄, ὁ βασιλεὺς ἀπέ- 
σωσεν ἐν τῷ λιμένι τῶν Κεγχρεῶν ὀνομαζομένων" 
χαὶ τῇ ὀγδόῃ ᾿Απριλλίου ἤρξατο ἀνακαθαίρειν xal 
ἀνοιχοδομεῖν αὐτὸν δὴ 13068 τὸν Ἰσθμὸν, οὗπέρ 
ἐστι τὸ μῆχος ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τὸ εὗρος ix μιᾶς θα- 
λάττης εἰς τὴν ἑτέραν ὀργνιαῖς τρισχιλίαις καὶ ὀχτα- 
χοσίαις" τὸ δὲ μάχρης ἐχ τῆς χέρσου ^r, Ελλάδος 
ἤτοι τῆς ᾿Αττιχῆς γῆς μετὰ τὸ καταόῆναι τὴν τρα- 
χεῖαν ἐδὸν τὴν λεγομένην Πλάγιον Kax^v, ἕω: τῆς 


ἄφιξιν αὐτοῦ δὴ τοῦ βασιλέως ἀπέθαυς xil ὁ m1, 
τριάρχης χὺρ Εὐθύμιος" χαὶ τῇ xa τοῦ Mato) μῪ- 
vie τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐγεγόνει πατριάρχν- 109 χὺρ 
Ἰωσὴφ ὁ Ἐφέσου μητροπολίτης. Καὶ τῷ 22:5 
ἔτει ἀπῆλθεν εἰς τὴν Πελοπόννησον ὁ βασιλεὺς χὺρ 
Ἰωάννης ἐν καιρῷ φθινοπώρου, ἐν (p Cr, xa:zà τὴν 
Θεσσαλονίχην διερχόμενος τὸν πλαστὼν υἱὸν τοῦ 
Μπαγιαζήτον ἐχείνου τὸν Movatazdv, διωχόμενον 
ὄντα παρὰ τοῦ ἀμηρᾶ 'Apoupá:ou τοῦ τάχα ἀδελ- 
φοῦ αὐτοῦ, ἐπῇρε, xal ἀποστείλας εἰς Λἥινον, εἶτα 
εἰς Μιξζιθρᾶν. 

Ἕν δὲ τῷ χειμῶνι τοῦ αὐτοῦ ἕτους λοιμικῆς νό- 
σου γενομένης ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ ἔτοι ἐν τῇ 
Μαύρῃ θαλάσσῃ, χαὶ πανοιχὶ ὄντες ἕν τινι ἄστει 


πεδιάδος χάτωθεν φθάσαι, ἐν ip τόπῳ ἦν χτισθέντα Β τῶν ἐχεῖσε χεφαλατεύοντες ὁ γαμθρός μου Γρηγόριος 


τὰ τείχη ταῦτα τοῦ Ἰοθμοῦ, στάδια τριάχοντα, 
᾿Απὸ δὲ τῶν τειχῶν τοῦ Ἰσθμοῦ ἕως τῆς Κορίνθου 
τοῦ ὑπὲρ νεφέλας φρουρίον βουνῶν xal τοῦ Ἰσθμοῦ 
τέλος στάδια ὑπάρχουσι πολλά. "Eotxe δὲ ἡ Πελο- 
πόννταος πλατάνου φύλλῳ εἰς πάντα, τοῦ δὲ φύλλου 
τὸ χαῦλος ὁ Ἰσθμός ἐστιν. ᾿λνέστησε δὲ πύργους ἐν 
att ἑκατὸν πεντήχοντα xal τρεῖς. Καὶ ἕν τινι 
μαρμάρῳ εὗρον γράμματα γεγραμμένα λέγοντα 
οὕτως" « Φῶς Ex φωτὸς, θεὸς ἀληθινὸς ἐκ Θεοῦ ἀλη- 
θινοῦ, φυλάξῃ τὸν αὐτοχράτορα ἾἸουστινιανὸν xal 
τὸν πιστὸν δοῦλον αὐτοῦ Βιχτωρῖνον xal πάντας 
τοὺς ἐν τῇ ᾿Ἐλλάδι οἰχοῦντας, τοὺς ἐκ Θεοῦ ζῶν- 
τας.» ᾿ 
Τῷ δὲ c2: ἔτει, μηνὶ Μαρτίῳ, ἐπανέστρεψεν εἰς 
τὴν Κωνσταντινούπολιν ὁ βασιλεὺς καὶ fj μετ’ αὖ- 


netorum senatui vendidit, in quorum hodieque di- 
tione est. 

Hanc igitur narrationem libro hnie nostro inte- 
xendam putavimus ; vrovertamur nune ad commu. 
nitionem Isthmi., ] 

$5. Auno 6915, die Martii 15, imperator incolu- 
mis in portum Cenchrearum pervenit et 8 die Apri- 
lis expurgare et instaurare lsthmum ipsum capit, 
cujus longitudo, sive, ut melius dicam, latitude 
ab uno mari ad alterum orgyías ter mille et octin- 
gentas patet, longitudo 8 terra Greca vel Attica, 
postquam descen«deris vis aspera, quse Πλάγιον Ka- 


Παλαιολόγος Μαμωνᾶς, ἀνὴρ ἄριστος, υἱὸς τοῦ pe- 
γάλου δουχὸ: Μαμωνᾶ τοῦ χυριεύοντός ποτε τῆς 
Μονεμδασίας χαὶ τῶν περὶ αὐτὴν, καὶ σὺν αὑτῷ ἡ 
ἀδελφὴ μου fj γυνὴ αὐτῷ οὖσα χαὶ ἕν παιδίον αὖ- 
τῶν θῆλυν, ὃ εἶχον, ἀπέθανε, xal μετὰ τὰς ἑπτὰ 
ἡμέρας τῆς θανῆς τοῦ παιδίου ἀπέθανεν ὁ πατὴρ, 
xai πάλιν μετὰ ἑπτὰ ἡμέρας τῖ,ις τούτον τελευτῆς 
ἐτελεύτησε χαὶ 4 μήτηρ, ἔτι δὲ xal ἐξ τῶν ὑποχει- 
ρίων αὑτῶν ἀνδρὼν τε χαὶ γυναιχῶν᾽ xal δύο ἐξ 
αὑτῶν μόνοι ἐναπελείφθησαν, xai ἐλθόντες εἰς 
Κωνσταντινούπολιν εἶπον ἐν μιᾷ φωνῇ ταῦτα τοῖς 
ἀθλίοις μου γονεῦσι " xal ix τῆς τοσαύτης θλίψεω; 
xaX ἀπαραμυθήτου λύπης ἐν ἀσθενείᾳ πεσόντε: xai 
σχεδὸν εἰς χίνδυνον θανάτου ἘΞ ἦλθον. A€ ἂν 
αἰτίαν οὐκ ἦλθεν ὁ γεννήσας με, χἀγὼ εἰ; τὴν 


excessit e vivis Euthymius patriarcha, ii eujus 
locum die Maii 21 ejusdem anni surrogatus est Jo- 
sephus, meiropolita Ephesi. Anno 6915, antumna- 
li tempestate, imperator Joannes, cum in Pelopon- 
nesum proficiscens, transiret Thessalonicam, Μιι- 
stapham, spurium Bajazetis flliurn, quem Anmurates 
ameras, frater ejus, persequebatur, recepit et. in 
Lemnum indeque Mizitbram misit. 

Per hiemem ejusdem anni ad Pontum Euxinum 
sive Mare Nigrum s:xviente pestilentia, cum in urbe 
quadani ejus regionis cum tota familia esset eam- 
que regeret affinis meus Gregorius Palzologus Ma- 


xóv dicitur,donee ín planitiem venias, quo in loco p; monas, filius magni ducis Maimonz, ejus, qui ali- 


muri illi exstructi. erant, stadia triginta ; a muris 
deinde usque ad Corinthi colles arcemque supra 
nubes eminentem et fluem Isthmi stadia multa sunt. 
Peloponnesus folio platani simillima est, cnjuscau- 
lem Istfunus refert. [n eo exstruxit. imperator tur- 
res centum quinquaginta tres. [nvenerunt tum in 
marmore has litteras. inseolptas : « Lumen ez lu- 
mire, Deus verus ex Deo vero eustodiat impera- 
torem. Justinianum et (idelem ejus ministrum Vic- 
torinum et omnes Grzcisx incolas qui vitam eon- 
formant ad voluntatem Dei. » 

Anno 6914, mense Martio,imperator el, qui eum 
comitatus erat, procerum ordo universus, Cpolim 
redierugi : quo eodem mense, post illius adventum, 


quando Monembasiam cum (Qnitimis oppidis adini- 
nistrabat, et apud eum esset soror mea, ejus uxor, 
eorum filia, quam unicam prolem habebant, ex- 
stincta est, et post filiolae mortem die septimo obiit 
pater, rursamque post totidem dies etiain inater inor- 
tua est, οἱ preterea sex domestici utrius.jue sexus, 
duobus lantum relictis, qui Cpolim profecti, uuo 
ore miseris parentibus meis istum nuntium attulc- 
runt. Hi ex magnitudine calamitatis et dolore -o- 
latii impatienti in morbum adco non levem incide- 
runt, ut in periculum vitz venirent. Qua de cau«a, 
cum pater meus esset priepeditus, ego cum Thowa 
principe in Peloponnesum profectus, illiug fi s. 
oflicio ia cvnatione et cubicuJo, que 


731 


GEORGII PHRANTZ/£ 


125 


Πελοπόννησον σὺν τῷ αὐθεντοπούλῳ χὺρ Gupd elc A νουπόλεως διέλθῃ εἷς τὴν ἀνατολὴν" καὶ kr popats- 


«ἣν αὐτοῦ τάξιν ἦν, εἰς ὑπηρεσίαν ἐπὶ τραπέζης 
χαὶ χελλιώτης αὐτοῦ, ὡς ὡροίσθημεν παρὰ τοῦ βασι- 
λέως τοῦ πατρὸς αὐτοῦ χαὶ ἡτοιμαζόμεθα, καὶ ἐπεὶ 
. 6 μὲν πρῶτός μου ἀδελφὸς fjv εἰς τὴν Πελοπόννησον 
' μετὰ τοῦ βασιλέως, ὁ δὲ μετ᾽ ἐμὲ ἕτερος, ὡς ἐπῆλ- 
θεν ὁ θάνατος τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, ἀφεὶς πατέρα 
καὶ μητέρα καὶ ἀδελφοὺς ἀπῆλθεν el; τὴν μονὴν 
τὴν λεγομένην τοῦ Χαρσιανίτου, ὅπου ἣν xal ὁ χατὰ 
ἀλήθειαν διδάσχαλος χὺρ Ἰωσὴφ, χαὶ ἐχεῖσε ἐγένετο 
μοναχός. 

Ἐν ἰἐχείνῳ τῷ ἔαρι χαὶ θέρει λοιμοῦ γεγονότος ἐν 
τῇ Κωνσταντινονπόλει ἀπέθανε χαὶ ἢ δέσποινα χυρὰ 
*Avya fj ἀπὸ Ῥωσσίας λοιμώδει νόσῳ, καὶ ἐτάφη ἐν 
τῇ τοῦ Λιόὸς μονῇ. 

Ac'. Ἐν δὲ τῇ ἀρχἧ τοῦ ,.c2xc' ἔτους ἐστάλη εἰς 
Πελοπόννησον ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ θωμᾶς παρὰ 
τοῦ βασιλέως xal πατρὸς αὐτοῦ ἐν ᾧ δὴ χρόνῳ 
ἐπανέστρεψεν εἰς Κωνσταντινούπολιν xal ὁ βασιλεὺς 
χαὶ πατὴρ αὐτοῦ, χἀμὲ εἰς τὸ χελλίον αὑτοῦ πρησ- 
ἡγάγετο Mapzlou ιζ' ὑπάρχοντός μου ἑτῶν tc" καὶ 
ἥμισυ, ἐχείνου δὲ τοῦ ἀδιμνήστου xal μαχαοίτου 
ἐτῶν ἐξέχοντα ὀχτὼ ἥμισυ. 

111 Καὶ τῷ ,c2xC ἔτει μηνὶ Noepfol ἦλθεν 
εἷς τὴν Κωυσταντινούπολιν xal ἡ δέσποινα χυρὰ 
Σοφία 1j τοῦ Μοντεφεῤῥάτου μαρχίωνος θυγάτηρ, xal 
«ἢ ιθ' τοῦ Ἰανουαρίου ηὐλογήθη αὐτὴν καὶ ἐστέφθη 
ὁ βασιλεὺ; χὺρ Ἰωάννης ἐν τῇ ἀνίᾳ Σοφί,, xai 
μεγάλη ἑορτὴ ἐγένετο ἐν τῇδε τῇ στέψει, χαὶ ὄντως 
ko? ξορτὴν χαὶ πανέγυριν πανηγύρεων ἐποίησαν. (C 

ζ΄, Καὶ τῷ ςέχη' ἔτει ἦλθεν ὁ ἀμηρᾶς ὁ χύριος 
Κυρίττη; καὶ Μιεεμέτης, ἵνα διὰ τῆς Κωνσταντι- 


jussi ab imperatore, patre ejus, et parati eramus. 
Frater meus natu maximus in Peloponneso erat 
cum imperalore, et alter, me minor, cum morte 
occubuis:ent ejus fratres, relictis patre et matre 
et fratribus, inp monasterium abditus, quod dicitur 
Charsianitz, ubi etiam verus ille magister Josephus 
vers batur, monachicam vitam agebat, 

Vere ct zesiate pestilentia Cpoli grassante, Anna 
domino, e Rossis oriunda, obiit et sepulta est in 
imonasterio Libis. 

56. Principio autem anni 6926, ab imperatore 


τεύθη παρὰ τῶν κατασχόπων ὅτι ὑπῆγεν ἵνα «i τῆς 
ἀνατολῆς διορθώσῃ, xa iv. τῷ ἐπανε)θεῖν αὐτὸν 
κατὰ νοῦν ἐλογίζετο ἐλθεῖν κατὰ τῆς πόλεως, ὡς 
ἐμελέτα. Πάντες οὖν οἱ τῆς βουλῆς τοῦ βασιλέως οἱ 
ἐμπιστευθέντε; τὸ μυστήριον, ἄρχοντες χαὶ ἐκ τῶν 
ἱερωμένων, παροξύνοντες ἐδούλευον τῷ βασιλεῖ ἵνα 
πιάσῃ αὐτόν" ἐχεῖνος 5k οὐχέτι χατεπεΐτθη λέγων" 
« Οὐχ ἀθετῶ τοὺς ὄρχους οὃς πρὸς ἐκεῖνον ἐποιησά- 
μην, εἰ καὶ ἂν ἐδεδαιούμην ὅτι ἔλθῃ χαθ᾽ μων, 
μέλλει νικῆσαι καὶ αἰχμαλωτεῦσαι μᾶς. El δὲ πάλιν 
ixtivo; ἀθετήσῃ τοὺς ὄρχους αὑτοῦ, πρὸς Θεὸν τὸν 
περισσοτέρως ἐχείνου δυνάμενον τὰ πάντα ἀνατί- 
θημι. ν» Δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐδέ τινα τῶν υἱῶν αὑτοῦ 
ἔστειλεν εἰς συνάντησιν τῷ ἀσεδεΐξ, εἰ μὴ τοὺς ἀρί» 
στους ἄνδρας, Δημήτριον τὸν Λεοντάριν, "Isaáx:ev 
τὸν ᾿Ασάνην χαὶ Μανουὴλ τὸν πρωτοστράτορα τὸν 
Κανταχουζηνὴν μετὰ πολλῶν ἀρχόντων xal στρα- 
τιωτῶν xa! δωρεῶν βασιλιχῶν. Καὶ συναντήσαντες 
αὐτῷ 81 περὶ τὰ Κουτούλου ἦλθον μετ᾽. ἐκείνου 
ἕως τοῦ διπλοῦ χίονος" xal δι᾽ ὅλης τῆς ὁδοῦ dais 
ὁ ἀμνρᾶς μετὰ τοῦ Λεοντάρη. Ἐχεῖτε περὶ τὸν διπλοῦν 
κίονα εὑρέθη χαὶ ὁ βασιλεὺς σὺν τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ ἕν 
τινι tpirf ptt, ἔχοντες καὶ ἑτέραν ἡτοιμασμέντν βα- 
σιλιχῶς, ὅπως δι᾽ αὐτῆς διέλθῃ ὁ ἀμηρᾶς. Ἕ ὃς 
οὖ» ὁἀμτρᾶς iv τῇδε τῇ τριήρει, πρὸς ἀλλήλους ἐν 
τῇ θαλάσσῃ χαιρετισθέντες ἢσπάσθησαν͵ Éxacco; 
ἐν τῇ ἰδίᾳ τριήρει Gv: καὶ ὁμιλοῦντες ἦλθον ἄχρι 
t5; ᾿Ασίας ftot τῆς ἀνατολῆς πέραν, ὅπου τὰ νῦν 
Σχούταρι ὀνομάζεται, πρότερον δὲ Χρυσόπολ:ς, 
Ἑκεῖνος μὲν ἐξελθὼν τῆς τριήρεως εἰσῆλθεν εἰς τὰς 
σχηνὰς fiot παρεμδολὰς τὰς αὐτῷ προετοιμασθεί- 


tuni autem fuerat ab exploratoribus, eum orientem 
ordinatam advenire atque in reditu urbem invasu- 
rum. Omnes igitur consiliarii impersteris, quibos 
creditum est hoc secretum, principes et ecclesiastici 
snadebant magnopere, ut comprehenderet ameram. 
At ille renuens : « Non violarem, inquit, quod illi 
dedi, jusjurandum, etiamsi euim nos adorturum 
devictosque servituti addicturum esse certo scirém. 
Si ipse violarit sacramentum, cuncta Deo comnit- 
tam, qui est illo potentior. » Nullum tamen e filiis 

impio isti obviam misit, sed optimates quosdam, 


patre Thomas princeps juvenis in Peloponnesum D Demetrium Leontarim, lsaacium Asanem et Wanve- 


wis:us est. Qvo quidem tempore Cpolim rediit im- 
perator, ejus pater, et me in cubiculum assumpsit 
Martii die 17, annos natum sedecim et dimidium, 
cum ipse ille eternz et beat» memoriam vir sexa- 
gesimum octavum cun dimidio agere!. 

Anno 6927, mense Novembri, Cpolim venit do- 
mir à Sophia, filia marchionis Montisferrati. Eam 
die Januarii 19 solemni ceremonia duxit inaugura- 
tusque est ip ede S. Sophiz imperator Joannes ; 
qu: inauguratio summam habuit festi diei celebri- 
totem faitque revera solemne solemninm et pane- 
gyris panegyrium. 

$1. Anio 6928 adfuit ameras Cyritzes Meheme- 

VS mr Cpolm in Miam profecturus. Pranuntia- 


lem Cantacuzenum protostratorem cum multis du- 
cibus et militibus muneribusque regiis. Circa Cu- 
tulum obvii facti, prosecuti eum sunt ad duplicem 
columnam : quo toto itinere sermonem arneras 
conferebat cuui Leontari. lilic etiam imperator et 
ejus filii in triremi aderant, cum alia triremi cultu 
regali ornata, qua Mehemetes veherefur. Eam post- 
quam conscendit ameras, invicem se in mari con- 
salutarunt, in $ua quisque triremi vecti. Itaque inter 
colloquendum ad Asiz seu orientis littus pervene- 
runt, ubi urbs est, qux prius Chrysopolis, nunc 
Scutari dicitur. lbi ameras e triremi egressus, iu 
tentoria sive tabernacula sibi parata concessit ; 
imperator cum filiis in triremibus cdebap ac bibo- 


1:9 


CUhnONICON MAJUS. — L1B. T. 


Aj 


735 


σας, ὁ δὲ βασιλεὺς xax ol υἱοὶ αὐτοῦ ἕνξον τῶν τριή- A ἔλαθε παρὰ τῶν συμδουλευσάντων αὐτόν ποτε lvo 


ρεων ἤσθιον χαὶ ἔπινον, xal ἀποστολὰς τροφίμους 
εἷς πρὸς τὸν ἕτερον ἀπέστελλον. Περὶ οὖν τὸν ἐσπε- 
ρινὸν ὁ ἀμηςᾶς ἔφιππο: ἀπῆλθε xai οἱ σὺν αὐτῷ 
διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς περὶ τὴν Νιχομέδειαν φερούσης, 
ὁ δὲ βασιλεὺς χαὶ οἱ υἱοὶ αὑτοῦ ἀπῆλθον οἴκαθε. 

λη΄. Τῷ δὲ ἔαρι τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐπαναστρέψας ὁ 
ἀμηρᾶς εἰς τὴν δύσιν διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς Καλλιουπό- 
λξεως ἀπῆλθεν εἰς τὴν ᾿Ανδριανούπολιν " ὁ δὲ βασι- 
λεὺ; ἑτοιμάσας τὸν Λεοντάριν Δημήτριον πρὸς Exst- 
νον ἀπέστειλεν, ἵνα περὶ τῶν προμελετωμένων μάθῃ 
xal αὐτῷ προμηνύσῃ, ὃν xal ἐλέγξῃ 119 περὶ τῆς 
χαλῦς ἀγάπης καὶ τιμῆς ἦν πρὸ; ἐχεῖνον ἐπεδείξατο 
xal περὶ τοῦ περάματος xal διὰ «τοῦ τοιούτου πρέσ- 
ὄνος, χαὶ πρόσωπον λέγω χαὶ τὰ δῶρα ἃ προσεχόμι- 
σεν αὐτῷ. Ἰδὼν αὐτὸν ὁ ἀμηρᾶς μετὰ τιμῆς καὶ 
ἀγάπη; πολλῆς ἐδέξατο τὸν τοιοῦτον. Καὶ τέλος «l- 
πεν αὐτῷ ὁ ἀμηρᾶς ὅτι ἀσθενῶν εἶχε τινὰς ἡμέρας, 
. Καὶ μετὰ τὸ ὑγιᾶναι αὐτὸν ὁμοῦ συναυλίσονται xal 
συνομιλήσουσιν. Ἐχεῖνος δὲ μετὰ τρεῖς ἡμέρας «b 
ζῇν ἐξεμέτρησε. Καὶ οἱ τοῦ παλατίου αὐτοῦ βουλη- 
φόροι οὐχ ἀπεχάλυψαν τὸ συμδὰν τῷ Λεοντάρει " 
ἀλλ᾽ ἐν τῇ σχηνῇ α΄ τοῦ ἦν, τάχα θαυμάζων πῶς οὐ 
προπεχαλεῖτο αὐτὸν ὁ ἀμηρᾶς, ὅπως καὶ τὰς δουλείας 
αὐτοῦ ἀχούσῃ. Κατ᾽ αὐτὴν γὰρ τὴν ὥραν τούτου τὸν 
θάνατον μαθὼν πολλοὺς γραμματοχομιστὰ; ὁ Aeov- 
. τάρις ἀπέστειλεν πρὸς τὸν βασιλέα, xal οὐχ ἐδυνή- 
θησαν ἀπελθεῖν διὰ τὸ εἶναι χλεισμένα: τὰς λάθρα 
φερούσας ὁδοὺς εἰς τὴν πόλιν, Καὶ οὕτως ἡμέραι 
πλεῖσται παρῆλθον, ἀφ᾽ οὗ δὴ τὸ κατὰ τῆς πόλεως 
ἀπεχαλύφθη μυστήριον, xal θρους μέγας ἐγένετο xai 
βουλὴ xal μελέτη, χαὶ πολλοὺς ἐλέγχους ὁ βασιλεὺς 


bat : atque invicem sibi partes delicatas mittebant, 
Sub vesperam ameras, equo insidens, et qui eum 
comitabantur, Nicomediam versus abierunt, impe- 
rator cum filiis domum discessit. 

38. Vere ejasdem anni revertens ameras in occi- 
dentem, via qua trans Calliopulim ducit, Adria- 
nopolim profectus est. Imperator ad eum expedivit 
Demetrium Leontarim, ut, quz inisset consilia, 
cognosceret sibique renuntiaret, eumque de gratia 
cl honore, quae ei -praestitisset, et de transvectione 
moneret, legatus tum persouz dignitate, tum dono. 


πιάσῃ αὐτόν" εὑρίσκετο δὲ τότς ὁ βασιλεὺς δι αἰτίαν 
λοιμοῦ ἐν τῇ μονῇ τῆς Περιδλέπτου. Μόλις οὖν δι 
ἄλλης ὁδοῦ τῆς πρὸς τὴν Μεσημόρίαν ἀπαγούσης 
ποτὲ ἔστειλεν ὁ Λεοντάρις δρομέα, χαὶ ἐχεῖθεν διὰ 
θαλάσσης ἐλθὼν ἐχομίσατο γραφὴν περὶ τοῦ θανάτου 
114 τοῦ ἀμηρᾶ" καὶ ἐγένετο ἐν ἐχΞίνῃ τῇ ἡμέρ2 
τό * « Ἑσπέρας αὐλισθήσεται χλαυθμὸς, καὶ εἰς τὲ 
πρωΐ ἀγαλλίασις. » Καὶ ἰδοὺ ἕπεοσον εἰς ἑτέραν βου- 
λὴν καὶ μελέτην, πότερον ἔχειν μετὰ τοῦ vloU αὖ - 
τοῦ ᾿Αμουράτου. ἀγάπην καὶ παραχωρήσωσιν alva- 
αὐτὸν αὐθέντην, ὡς xaX τὰ ὀρχωμοτιχὰ αὑτοῦ διε- 
Aáp6avov, ἣ ἵνα φέρωσι τὸν Μουσταφᾶν ἀπὸ «t» Mt- 
ζιθρᾶν καὶ χαταστήσωσιν αὑτὸν αὐθέντην εἰς τὴν 
δύδιν, χαὶ ὁ ᾿Αμουράτης ἔσεται ἐν τῇ "Acla. αὐθέν- 


B «ης, τοῦ μὲν βασιλέως καὶ πατρὸς τὸ πρῶτον pou- 


λευομένου xal xplvovtoc δικαίως bx πολλῶν αἰτιῶν 
ἵνα ὁ ᾿Αμουράτης αὐθέντης γένηται, τοῦ ὃὲ υἱοῦ 
αὑτοῦ χαὶ τοῦ Κανταχουζηνοῦ Δημητρίου (va ποιΐ- 
σωσι τὸν Μουσταφᾶν, λέγοντες ὅτι ἔδιδεν αὐτοῖς xal 
τὴν Καλλιούπολιν. Μόλις δὲ ποτε οἱονεὶ χατὰ παρα- 
χώρησιν ὁ βασιλεὺς δέδωκεν ἐξουσίαν τῷ 'υἱῷ αὑταῦ 
λέγων * ε Ἐγὼ γὰρ εἰμὶ, υἱέ μου, γέρων καὶ ἀσθε- 
νὴς xal ἐγγὺς τοῦ θανάτου * τὴν οὖν βασιλείαν xai 
τὰ αὐτῆς δέδωχά σοι, χαὶ πρᾶξον ὡς βούλει. » Ἐν 
δὲ τῷ Σεπτεμόρίῳ μηνὶ τοῦ ς 2.χθ' ἔτου; μετὰ πλεί- 
στων τριήρεων ἀπῆλθεν εἰς τὴν Καλλιούπολιν ὁ βα- 
σιλεὺς κὺρ Ἰωάννης ἄγων σὺν αὐτῷ χαὶ τὸν ἀμηοᾶν 
Μουσταφᾶν ἀπὸ τῆς Πελοποννήσον, xat αὐθέντην 
ἐξέδαλεν εἰς τὴν δύσιν. Καὶ ἡ Καλλιούπολις 7003- 
εχύνησεν αὐτόν * xal μετά τινας ἡμέρας ζητηθεῖσα 
παρὰ τοῦ βασιλέως τάχα χατὰ τὰς ὑποσχέσεις, ἀπε- 


hementer reprehensus est imperator ab iis qui 
amerem comprehendendum esse olim suasgeraut, 
Versabatur tum imperator pestis vilandes eausa in 
monasterio Peribleptste. Vix tsndem alia vía, qux 
Mesembriam ferebat, Leontaris mittere potuit cur - 
sorem, qui inde per mare profectus, litteras de 
obitu aimnerz attulit : atque comprobatum est eo 
die dictum illud : « Vesperi fletus erit, et mane 
]etitia. » En autem, ad aliam curam conversi sunt 
et consultationem, utrum cum filio ejus Amurate 
amicitiam inirent eumque sinerent principem osse, 


rum, quz afferret, amplitudine in«ignis. Excepit p quemadmodum sane ejus exigebant sacramenta, an 


eum admodum et honorifice et amice ameras, tan- 
demque ei dixit, zgrotare se dies jam «liquot : 
postquam convaluisse!, sermonem se collaturos 
esse. Αἱ post diem tertium vitam posuit. Consilia- 
rii ejus palatini, quod evenerat, non aperuere Leon- 
tari, qui in tentorio suo degebat, mirans, cur non 
vocaretur ab amera ad explicandum οἱ legationis 
consilia, ]psa autem bora, qua eum obisse cognovit, 
tabellarios complures ad imperatorem misit, qui 
tamen, quoniam viz, qua Cpolim ferebant, elam 
praclus: erant, eo pervenire non potuerunt. Jtaque 
multi dies efflusere, ex quo arcanum invadendz 
urbis consilium patuit, tumultusque ingens exortus 
«st, multaque deliberatio ct sollicitudo crat, et vo- 


Mustapham, Mizithra reductum, in occidente prin- 
cipem constituerent, Ámurales princeps essel in 
oriente. Imperator pater, qui primus sententiam 
dixit, multis de causis equum judicabat, ut penes 
Amuratem rerum summa esset, filius autem ejus et 
Demetrius Cantacuzenus, ut Mustaphas princeps 
fieret, quod is Rhomanis dedisset Calliopolim. Tan- 
dem, licet gre, imperator filio agendi, quod vellet 
potestatem concessit his verbis : « Fili mi, ego sc- 
nex infirma valetudine et morti propinquus sum : 
ilaque tibi trado imperium εἰ quz ad id pertinent ? 
facito, quod placuerit. » Mense Sepiembri anui 
6939 multis cuin triremibus Calliopolim venit Joan- 
nes imperator, Mustapham e Peloponneso sccum 


13] 


GEORGIT lHRANTZ.£ 


123 


πρίναντο 118 πάντες οἱ Τοῦρχοι λέγοντες, ὅτι ày- A διώξας τὸν θεῖον αὑτοῦ xol καταλῆψα: ἀπέχτεινε' 


γὺς τῆς πίττεως ἡμῶν $j Καλλιούπολίς ἔστι xal με- 
γάλη τις εὐλάδεια, ἐπεὶ ὁ πρῶτος τόπος ὃν ἐλάδο- 
μεν ἐν τῇ Εὐρώπῃ ἐστὶ τοῦτο τὸ φρηύριον, Ev0a 
καὶ τὰς τῆς ἡμῶν πίστεως προσχυνήσεις xol τὰ 
λοιπὰ πρῶτον ἐποιήσαμεν εἰς τὰ τῆς Εὐρώπης μέρτ, 
xaX οὐχ ἔξεστιν ἡμῖν χατὰ τὸν ἡμέτερον χορὰν δοῦ- 
ναι αὑτήν. ᾿Αλλὰ δώσωμεν ὑμῖν ἑτέρου: τόπους χαὶ 
χύρας ἀντ᾽ αὐτῇ. "Ev: χαὶ ὁ ᾿Αμουράτης ix τῆς 
ἀνατολῆς διὰ πρέτδεων πολλὰ Éxaase τοῖς Ῥωμαίοι-, 
δεόμενος ἵνα μὴ γενέσθαι τὸν Μουσταφᾶν αὐθέντην 
βοηθήτωσιν * ol δὲ ἡμέτεροι “τὰ ἐναντία φρονοῦντες 
οὐδὲν ἀπεχρίναντο. Περὶ δὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ χειμῶνος 
«οὐ αὐτοῦ ἔτους ὁ μκπεγλὲρ μπέηῆς Μπαγιαζήτης 
διερχόμενος διὰ τοῦ ἐπάνω στενοῦ εἷς τὴν δύσιν, 


Ἑευθέντες δὲ τὰς ἐλπίδας, ἃς ἤλπιζον ἔχειν, διὰ 
τὸν θάνατον τοῦ Μουσταφᾶ ol βασιλεῖς [οἷ eic ταρα- 
χὴν λογισμῶν χαὶ φόδον ἐνέπεσον διὰ τὴν ἔχθραν f 
ἔδειξαν κατὰ τοῦ ᾿Αμουράτη, ζητοῦντες τρόπον χαὶ 
αἰτίαν ἵνα, εἰ δυνατὸν fv, εἰρένη καὶ ἀγάπη ἄνα".ἐ- 
σὸν τῶν Τούρχων xal τῶν Ῥωμαΐων γενήσεται * xal 
ἀπέστειλαν πρὸς τὸν ἀμηρᾶν πρέσδεις Δημήτριον 
τὸν Κανταχουζηνὸν, Ματθαΐον τὸν Λάσκαριν xai τὴν 
γραμματιχὸν ἼΛγγελον τὸν Φιλομμάτην. Ὃ δὲ ἀμη- 
ρᾶς μαινόμενος ἣν τῷ θυμῷ κατὰ τῆς τῶν Ρωμαίων 
ἀρχῆς δι᾽ αἰτίας ἃς εἴπομεν * χαὶ εὐθὺς ὡς εἶδεν 
αὐτοὺς, προστάξας ἐν εἰρχτῇ ἐζοφωμένῃ δεσμίους 
ἔθετο, καὶ ἀσφαλῶς τηρεῖσθαι χελεύσας. 

λϑ’, Περὶ δὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ θέρους, τῇ δγδόῃ τὸ} 


ἀνὴρ χρήσιμος καὶ πραχτιχὸς ἐν πολέμοι; xat βιζῖρις B. Ἰσυνίου, τῷ c2 ἔτει ἀποστείλας 6 ᾿Αμουράτης διὰ 


ὧν τοῦ πατρὸς τοῦ ᾿Αμουράτου, ὃς τὴν "Ayxupa» 
ἐκέχτητο εἰς χεφελάτιχον, βουλόμενος, εἰ δυνατὸν 
ἦν, κρατῆσαι εἰς τὴν τοῦ ᾿Αμουράτη ἐξουσίαν, τὴν 
δύσιν δηλονότι. Καὶ τοῦ Μουσταφᾷᾶ πάλιν ἐξελθόντος 
ἐχ τῆς Καλλιουπόλεως, διήρχετο xav! αὐτοῦ el; τὰ 
περὶ τὴν ᾿Ανδριανούπολιν. Καὶ σνναντηθέντες πόλε- 
μος; ἐγένετο, καὶ ὁ Μπαγιαζήτης ὑπὸ τοῦ Μουτταφᾷ 
νιχηθεὶ; καὶ πιασθεὶς ἀπεχτάνθη, χαὶ τὴν εἰς τὴν 
δύσιν πᾶσαν ἀρχὴν τῶν ἀδεδῶν ἐχυρίευτε. 1168 Καὶ 
πάλιν ἐπιστρέψα: ὁ Μουσταφᾶς εἰς τὴν Καλλιούπολιν 
«ip αὐτῷ ἕτει, καὶ περάσας εἰς τὴν ἀνατολὴν χατὰ 
τοῦ ἀνεψιοῦ αὐτοῦ ᾿Αμουράτη εἰς Προῦσαν εὑρισχο- 
μένου, ἡττηθεὶς ἐπανέστρεψεν el; τὴν δύσιν. Καὶ τῷ 
θέρει τοῦ αὐτοῦ ἔτους διῆλθε καὶ αὐτὸς δὴ 6 ἸΆμου- 


τὸν Μιχάλμπεη, καὶ ἀπέχλεισε τὴν Κιωνστεντινού- 
πολιν πολιορχῶν αὐτήν. Καὶ τῇ ιε΄ τοῦ αὐτοῦ ἔφθασε 
χαὶ αὐτὸς ὁ ἀμηρᾶς μετὰ 117 πλήθους στρατοῦ, 
ἔχων σὺν αὑτῷ καὶ τοὺς ἀποσταλέντος πρὸς αὐτὸν 
πρέσόδεις δεσμίους. Kal τῇ χβ' τοῦ Αὐγούστου μη- 
νὸς ἐπολέμησεν αὐτὴν δὲ τὴν πόλιν κολέμῳ xafol- 
x. Καὶ τῇ ς τοῦ Σεπτεμδρίον μηνὸς τοῦ ς7)λα' 
ἔτους ἀπῆλθεν ἄπραχτος ἀπὸ τῆ: πόλεως, Θεοῦ βοη- 
θείᾳ. Καὶ τῇ X τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ἦλθεν ὁ Moustagt- 
πουλος ὁ τοῦ αὑτοῦ Ἁμουράτη ἀδελφὸς, χαὶ διελθὼν 
τὴν πόλιν ἔπεσεν ἕξω εἰς τὸν αὐθεντικὸν περίδολον, 
καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον τῇ a' τοῦ Ὀχτωδρίου ἦλθε xpos- 
κυνῆσαι τὸν βασιλέα καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ. Καὶ «à 
oov!) ἡμέρᾳ τὴ ἄριστον ἐπῆλθε τῷ βασιλεῖ τὸ sk 


ράτη; μετὰ Λιγουρικῶν ἦτοι Γενουϊτῶν γηῶν, χαὶ C ἡμιπληξίας νόσημα, ὃν ἰδόντες οἱ ἀπὸ «nc ᾿᾿Ασίες 


ducens, quem in occidente principem constituit. 
Coluit. quidem Joannem ea civitss$, sed cum post 
dies aliquot requireret eain, ut pactum erat, impe- 
rator, Turc omnes responderunt, ipsorum sacris 
gddiciam esse Calliopolim, et magna se astringi 
religione, siquidem primus locus, quera obtinuis- 
sent in Europa, hoe oppidum esset, in quo primo 
inter omnia Europa oppida religionis suz auspicia 
et reliquas ceremonias fecissent : unde non liceret 
per coranem, eam arbem dare Romanis. Daturos 
86 illis esse hujus loco alia oppida ac regiones. In- 
terim Anurates ex oriente per legatos multum in- 
stabat Bomanis orabstque, ne Mustapham ad prin- 
tipatum proveherent. At nostri, ul qui contraria 
sentirent, nihil responderunt, Circa initium hiemis 
ejusdem anni beglerbegus Bajazetes, vir strenuus et 
bello exercitatus, idemque vezires patris Amuratis 
et przfectura Ancyrz auctus, per superiores fauces 
in Europam transiit, eam, si posset, in potestatem 
Amuratis redacturus. Mustaphe, qui Calliopoli 
exierat, ad Adrianopolim obviam fit. Pugna coin- 
missa, Mustaplias Bajazetem vincit captumque ob- 
iruncat, et universo Turcarum in occidente impe- 
rio potitur. Eodem autem anno Mustaphias Callio- 
polim reversus, susceptaque adversus Amuratem, 
wui Pruss erat, expeditione in Asiam, victus in 
etcidentem rediit ; ot aestate ejus anni patruum Amu- 


τ 
* 


rates cum Ligurum sive Genuensium navibus per- 
&ecutus est, comprehensumque interemit. Jam mor- 
te Mustaph: spe sua delusi imperatores, turbari 
ae sibi metuere ceperunt, propteréti quod bogtilea 
in Amuratem animum prodidissent,. ltaque modem 
et occasionem quarebant, qua concordia et amici- 
tia inter Turcas et Romanos conciliaretur, mise- 
runtque ad ameram legatos Demetrium Cantacusze- 
num, Matthzzum Lascarim et Angelum Philomma- 
lem grammaticum. Ameras, ira incensus adversus 
Romanos propter eam, quam significarimas, cau- 
sam, ubi primum legatos vidit, vinetos in obscu- 
rum carcerem detrudi diligenterque custodit jostit. 
39. Ineunte zstate, oclavo die Junii, anno 6950, 
misit cum exercitu Michalbegum Amurates, clao- 
sitque el obsedit Cpolim. Die ejusdem mensis de- 
cimo quinto ipsemet cum wagnis copiis accessit, 
legatos in vinculis adduceus, et die vicesimo se- 
cundo mensis Augusti urbem universis viribus op- 
puguavit. Die tandem sexto Septembris anni 6951 
Dei gratia re iufecta ab urbe recessit. Ejusdem 
mensis die tricesimo Mustaphopulus, Amuratz fcz- 
ter, per urbem profectus, iu septum Dominicum 
pervenit, et proximo die, qui fnit primus Octobris, 
ad in.peratorem et filios ejus adorandos accessit. 
Eodem die post jentaculum imperator hemiplexia 
cor reptu* ται Turc» Asiani mirabundi dicc- 


133 


CHURONICON MAJUS. — LIB. I. ^ 


^ “ 


134 


Toupxot ἔλεγον θαυμάζοντες ὅτι ὅμοιο; τῷ τῆς αὖ- A δι᾽ αἰτίας τοιαύτης, ὅτι ὁ μὲν Μελαχρηνὸς xaV ἄλλο- 


τῶν πίστεω: προφήτῃ Μαχουμέτῃ ἐστὶ τῇ θεωρίᾳ, 
ὥς ποτε καὶ ὁ Μπαγιαζήτης ὁ καὶ ἐχθρὸ; αὐτοῦ περὶ 
τούτου tlpmxs * « Καὶ ὅστις οὐχ οἷὃδς τὸν βασιλέα, 
ἀπὸ μόνης τῆς θεωρίας αὐτὸν λέξῃ εἶναι βασιλέα. » 
Ὃ δὲ Μουσταφόπουλος πλημμελήσα; πλείσταις ἡμέ- 
(ᾶις ἐν τῇ πόλει ἕνεχεν τοῦ τῷ βασιλεῖ συμύάντος 
τέλος ἀπῆλθε μέχρι τῆς Σηλυμδρίας, καὶ μὴ διατρί- 
ψας &x&los ἐπανέστρεψεν εἰς τὴν πόλιν, καὶ διελθὼν 
ἀπῆλθεν εἰς τὴν Προῦσαν. Τῷ δὲ ἔαρι τοῦ αὑτοῦ 
ἔτους ἐπῆλθε καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ χατ᾽ αὐτοῦ εἰς 
τὴν ᾿Ασίαν, xal ἀπέκτεινεν αὐτὸν προδοσίᾳ τῶν 
ἰδίων αὑτοῦ. | 

μ΄. Τῷ δὲ Μαΐῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐάλω τὸ 
᾿Ἐξαμίλιον 118 ἤτοι ὁ τῆς Πελοποννήσου ᾿Ισθμὸς 
ὑπὸ τοῦ Τουραχάνη, χαὶ πολλοὶ τῶν ᾿Αλδανιτῶν ἀπ- 
εχτάνθησαν. Καὶ τῷ θέρει τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἔφυγεν 
ὁ αὐθεντόπουλος κὺρ Δημήτριος μετὰ ᾿Ἰλαρίωνος 
Δόρια καὶ Γεωργίου ᾿ζαοὺλ γαμδροῦ τοῦ αὐτοῦ Δόρια, 
χαὶ ἀπῆλθον εἰς τὸν Γἀλατᾶν, ἵνα ὑπάγωσι πρὸς τοὺς 
Τούρχους * xal πάλιν οὐχ ἀπῆλθον, ἀλλ᾽ εἰς τὴν Οὐγ- 
γαρίαν, Καὶ τῇ ιε΄ τοῦ Νοεμόδρίου τοῦ ςΆὉλβ' ἕτους, 
6.465, ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης εἰς τὴν Οὐγγαρίαν, 
ποιήσας δεσπότην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν αὐθεντό- 
πουλον χὺρ Κωνσταντῖνον, xai καταλείψας αὐτὸν εἰς 
*hv πόλιν ἀντ᾽ αὐτοῦ. Τῇ δὲ χβ' τοῦ Φεῦδρουαρίου 
μηνὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐποιήσαμεν ὁρχωμοτιχὸν ἀγά- 
TT μετὰ τοῦ ἀμηρᾶᾷ: Ἀμουράτη, xal τότε τοὺς 
πρέσδεις ἠλευθέρωσε, Τότε οὖν αὖθις ἀπήλθομεν 


τέ ποτε προαπῆλθε πρὸς τὸν ἀμηρᾶν καὶ ἔγνω ὅτι 
ἔμελλε γενηθῆναι ἡ ἀγάπη, ὁ δὲ Νηταρᾶς ἵνα τελέσῃ 
αὐτὴν ὡς χρήσιμος καὶ καλὸς, ἐγὼ δὲ ὡς παρὰ τῆς 
ἁγίας δεσποίνης τῆς συγγενοῦς τοῦ ἀμηρᾶ ix τῇ: 
μητρὸς αὐτοῦ ἀποσταλείς * χαὶ εἴ τι ἂν δεήσῃ, γρά- 
Qt xal δ'ὰ ὑφειλτῶν γραμμάτων πρός τε τὸν γὴη- 
ραιὸν βασιλέα καὶ πρὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν βασιλέα 
χὺρ Ἰωάννην εἰς τὴν Οὐγγαρίαν εὑρισχόμενον. Ἐν 
δὲ τῷ τέλει τοῦ Ὀχτωδρίου 119 τοῦ ςὍλγ' ἕτους 
ἐπανῆλθεν εἰς τὴν πόλιν διὰ τοῦ μέρους τοῦ εἰς τὶν 
Ἴστρον ποταμὸν χατερχομένον ἐν χώρᾳ τινὶ Κελλίῳ 
ἐπονομαζομένῳ ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης, ἀπελθου- 
σῶν τριήρεων ἀπὸ Κωνστανζινουπόλεως ixclas * 
προέπεμψε γὰρ ἀπὸ Οὐγγαρίας ἄνθρωπον ἀλλόγλως- 
cov xai ἀλλογενῇ τοῦ ἐλθεῖν διὰ ξηρᾶς μετὰ πιττα- 
χίου ὑφειλτοῦ, ὃς ἐλθὼν ἐζήτει ἰδεῖν τὸν βασιλέα 
λέγων ὅτι ἀνάγκη fv αὐτῷ ἰδεῖν αὐτὸν καὶ ὁμιλῆσαι 
σὺν αὐτῷ. "Atoroy * πῶς ἐδύνατο τοιοῦτον ἄνθρω- 
πὸν ἰδεῖν βασιλέα ἀσθενῆ ; κατάχοιτος γὰρ ἦν, xal 
μόνος πρὸς μόνον ἤθελεν συνᾶραι λόγον. Πολλῶν οὖν 
λόγων δαπανηθέντων ἐστάλησαν πρὸς τὸν ἄνθρωπον 
δύο τῶν σεχρέτων σὺν ἐμοὶ, καὶ εἶπον αὐτῷ * « Ἢ 
εἰπὲ ὃ βούλει τῷ παρόντι, » δείξαντες ἐμὲ, ε f ἄπ- 
ελθε ἔνθα βούλει, » ἡνίχα παραλαδών με xav ἰδίαν 
δέδωχέ μοι χάρτην ὑφειλτὸν, ὃς δεδήλωχέ μοι ἔτι 
δὲ πόθεν xal πότε ἐξῆλθεν. Ὡς δὲ διώρθωσα τὸ 
ὑφειλτὸν καὶ ἀπῆλθον ἀναγνῶναι τοῦτο, ἀνέφε- 
pov ὅτι ζητῶ εὐεργεσίαν. ἐπεὶ χαρίεντα ἔμελλον 


πρέσδεις, Λουκᾶς ὁ Νοταρᾶς ὁ καὶ ὕστερον μέγας (Σ μηνύεσθαι διὰ τῶν ὑφειλτῶν. Ἐκεῖσε καὶ τῆ: δε- 


δοὺξ γενόμενος καὶ ὁ Μελαχρηνὸς Μανονὴλ καὶ ἐγὼ, 


bant specie gimillimom esse auctori religionis suse 
Mahometi ; quemadmodum aliquando ejus hostis 
Bajazetes de eodem affirmavit : quieuoque non nos- 
set imperatorern, eat iamen esoló aspectu imperato- 


rem illumesse intellecturum. Mustaphopulus:per dies - 


"multos propter casom imperatoris flagitiis in urbe 
designatis, postremo Selymbriam usque abiit, sed 
inde statim Cpolim reversus, Prusam 66 contulit. 
Vere hujus anni frater ejus in Asia adversus eum 
profectus est. proditumque ἃ suis morte multavit. 

40. Mense Maio ejusdem anni captum est a Tu- 
rachane llexamilium sive Isthmus Peloponnesi, ac 


σκοίνης χαθεζομένης xai τῆς νύμφης αὐτῆς, τοῦ 


taras ad perficiendam eam in primis utilis et idoneus 
esse videbatur, et ego asaneta desposna, quz ἃ ma- 
termo genere ipsi amerz cognata fuit, missus eran, 
cui etiam hoc munus dauum.est, ut, sj quid opus 
foret, literis id consignatam ad iinperatorem sencm 
et filium ejus, Joannem imperatorem, in Hungariam 
persoriberetur, Exeunte autem Octobri mense soni 
6925, per regionem, cui Cellii nomen est, ad Istrum 
fluvium pertinentem, imperator Joannes in urbem 
reversus est, missis illic Cpoli triremibus. Prami- 
serat enim ex Hungario Joannes hominem peregri- 
num el peregrina utentem lingua, qui cum tabella oli 


multi ex Albauitis occisi sunt. AEstate sequenti prin- D signata terrestrí via in urbem proficisceretur. Is, ubi 


ceps Demetrius cum Hilarione Doria et bujus ge- 
nero, Georgio Hizaulo, profugus Galajam venit, ut 
ad Turcas abirent : ad quos tameu non venerunt, 
sed in Hungariam profecti sunt. Die decimo quinto 
Novembris, anno 6922, imperator Joannes in Hun- 
gariam transiit, despota facto et in urbe relicto 
fratre Constantino, quí suum interim locum tene- 
ret. Die vicesimo secundo Februarii ejusdem anni 
amicitiam sacramento ürmavimus cum Amurate 
amera, qui legatos jam liberos dimisit. Tum rursus 


legati missi sumus, Lucas Notaras, qui postea ma-- 


gnus dux factus est, Manuel Melachrenus et ego, 
propterea quod Melachrenus jam prius ad ameram 
venerat pacemque esse conventuram cognoverat, N- 


advenit, imperatorem videre cupiebat, affirmans, nc- 
cesse esee, ut videret eum et eum eo colloqueretur. 
Αἱ enim quo pacto fleri poterat, ut imperatorem, 
qui zgrotus decumbebat, ísté homo conveniret et 
solus, id quod volebat, cum eo conferret sermouem? 
liaque, com multum esset disceptatum, missi ad 
eum sunt mecum duo viri imperatoria secretis, 
qui ita eum compellarunt : « Aut aperi, quid velis, 
huic viro » (me autem demonstrabant), «aut abi, 
quo libet. » Sic tandem seducto mihi litteras tra- 
didit obsignatas, e quibus didici, unde et quo tem- 
pore Joannes discessisset. Deinde cum abissem διί 
recitandas eas,  premiunr me exspectare signifl- 
cavi, ut qui lz:tum nuntium essem allaturus. Con- 


725 


GEORGII PIIRANTZ.E 


δεσπότου ἀπόντος; cl; τὸ χυνέγιον, χάγω ἀνέγνωσα À δέσποινα ἵνα av puxbv ἔνδυμα προσφέρων μοι xai» 


τὸν χάρτην, χαὶ ἀχούταυτες ὅτι ὑγιαΐνει καὶ ἔμελλεν 
ἐλθεῖν καλῶς εἰς τὰ περὶ τὴν μεγάλην Βλαχίαν, xal 
. ὅπως ἀπέλθωσι τριήρε'ς εἰς τὸν τόπον τὸν ἐπονομα- 
ξόμενον Κε)λίον 190 xot ἄρασαι αὐτὸν φέρωσι, 
ἐχάρησαν λίαν. Καὶ μετὰ μιχρὸν χελεύσας ὁ βαϑι- 
λεὺς δὴν ἱματοφύλαχα, Eboxé μοι χκαδάδιον μολιθὸν 
χιμουχὰν μετὰ βαρεοχοιλίας ἐνδεδυμένον χαὶ χρυ- 
σίου χεντηνάριον, ἔτι δὲ καὶ τὸν χάλλιστον γλωσϑό- 
χομὸν τὸν μέγαν xal ὡραζον, ὄν πέ2 ποτ᾽ ἐμοῦ ἐζή- 
«εἰ εἶχε γὰρ δὸς ὁ Ἰλωπσύόχομος ἕνδον λάφυρα ἄξια 
θέα: πολλὰ xai χαλὰ καὶ ἕτερα εἴδη θαυμάτια, ἅπερ 
ἐδώθηταν ὕστερον μετὰ τὴν ἀποδη μίαν αὑτοῦ ἐχ τῆς 
ἕνθεν 7057, τὰ μὲν τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, τὰ δὲ ὑπὲρ τῆς 
ἁγίας Ψυχῆς αὐτοῦ. Τοῦτον γὰρ τὸν ὡραῖον καὶ 
θχυμαστὸν γ᾽ ὡσσόχομον ἀπὸ xatpou ὠὡρέχθην αὐτόν " 
δι) ἔδοξέ μοι ζητῆσαι τοῦτον, δεόμενο; τῷ βασιλεῖ" 
ὁ δὲ ἀπεχρίνατό μοι ὅτι Αὐτὸς ὁ γλω:σόχομος ὑπῇρ- 
χεν τοῦ πατρός μου τοῦ βατιλέως, xai ἐν αὐτῷ, 
ὡς οἷδας, εἶχε πολλὰ χαλὰ λάφυρα xal λίθους πολυ- 
τίμους καὶ ἕτερα πλεῖστιε βατιλιχὰ εἴδη, πλείονα ὧν 
οἶδας. Ἐγὼ δὲ πάλιν θέλω δωρήσασθαι αὐτὸν τῷ 
βασ'λεῖ τῷ υἱῷ μου, ἵνα εν αὐτῷ ἔχῃ χἀχεῖνος μετὰ 
τῆς εὐχῖις αὐτοῦ xal Luo τὰ ἑαυτοῦ. Καὶ ἀπέπεμψέ 
pi^ καὶ τότε διὰ τὰς χοηττὰς ἀγγελίας, ἃς ἐχόμισα 
αὑτῷ, προσέταξεν ἵνα λάδω τὸν εἰρημένον γλωσπό- 
xouov, ὃν xat ἔσχηχα μετὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ εὐχῆς 
πλήρη πολλῶν χρησίμων xal τιμίων πραγμάτων 
τούτου τοῦ ματαίου βίου, χελεύσασα ἔτι xal 1911 ἡ 


sidentes ibi Imperatriz et (ilia ejus, absente ve- 
nandi causa imperatore, cum ego litteras przle- 
gissem, magnam eaiis voluptatem perceperunt, 
quippe e quibus discerent, Joannem bona uti va- 
letudine et in magnam Blachiam profecturum esse 
atque cupere, ut in regionem, Cellium quz appel- 
latar, mitterentur triremes, quse se reciperent et in 
urbem reducerent. Ac brevi post imperator per 
pra'fectum vestimentorum donavit mihl vestem se- 
ricam egregiam et centenarium auri, atque arcam 
insuper vestiariam amplam el mire pulchram, quam 
olim mihi recusaverat. Continebat enim ea arca 


multam snpellectilem visu dignam et przclaram,. 


aliasque res mirabiles, qux: deinceps post. obitum 


imperatoris partim liis ejus donata, partim op D 


salutem beatz; ejus animze  sacrificata sunt. Hlujus 
igitur arc: egregie et plane mirabilis cum diu 
flagrassem desi.lerio, visum est mihi ab imperatore 
eam expetere. At ille ita respondit : « Fuit ea arca 
imperatori, patri meo, qui, ut nosti, multa praz- 
clara opera, lapides pretiosos aliaque regia orna- 
menta plura, quam credas, in ea asservabat, Ego 
eam rursus imperatori, meo fllio, douabo, vt is 
quoque ex votis tum suis tum meis in eadem res 
suas asservet, » Ita dimisit ipe. Tum autem pro- 
pter 1ztos, quos ei attuleram, nuntics imperavit, ut 
traderetur mili ista arca, quam cum pio ejus voto 
rehus atilibus et inliac. inani vita laudatis repletam 
»eoctpi. Similiter iinperatrix vestem scricaga exi- 


πράσινον xal νομίσματα πεντήχοντα, ἢ Ck νέα δὲ:- 
otv μηνύσεσά μοι ὅτι τὸ δεῖνα αὐτῆς ἔνδυμα ἔση- 
«αι τῇ ἐμοῦ συνεύνῳ, ὅταν γνυναιχὶ συνχρμο΄σθῶ, χαὶ 
χρυσίνοι τεσσαράκοντα. 

Tf χα' τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τοῦ αὐτοῦ E: 
χεχοίμηται ὁ ἐν τῇ μαχαρίᾳ τῇ λέξει ἀοίδιμος χαὶ 
εὐσεδὴς βασιλεὺς χὺρ Μανουὴλ, ὃς διὰ τοῦ θείου 
xai ἀγγελιχοῦ σχήματος μετωνομάσθη πρὸ ἐμερῶν 
δύο τῆς θανῆς αὐτοῦ Ματθαῖος μοναχός * χαὶ ἐτάφη 
ἐν τῇ σεδασιιίᾳ βασιλιχῇ xal περικαλλεῖ μονῇ τοῦ 
Παντοχράτορος, μετὰ πένθους καὶ συνδρομῆς εἷα 55 
Ὑέγονε πώποτε πρός τινὰ τῶν ἄλλων. Ἧ σιν δ 
πᾶσαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωνῆς αὑτοῦ ἔτη οΣ΄ χαὶ ἡμέ- 
p1t χε, ἐξ ὧν ἐδασίλευσεν ἔτη δύο xal τεσσαρά- 
χοντα. 

Οὗτος: οὖν ὁ βατιλεὺς χὺρ Μανουὴλ πρῶτον θυγα- 
τέρα ἐγέννησε τὴν. . . .., εἶτα Κωνσταντῖνον, 
Ἰωάννην τὸν βασιλέα καὶ 'Avbpóvtxov τὸν δεσπότην, 
xai θυγατέρα δευτέραν τὴν. ... . -, Θεόδωριν 
τὸν δεσπότην xal πορφυρογέννητον, Μιχαὴλ τὸν ai- 
θεντόπουλον, Κωνσταντῖνον τὸν δεύτερον τὸν καὶ 
βασιλέα γενόμενον, Δημήτριον τὸν δεσπότην xai 
Θωμᾶν τὸν δεσπότην. Ζῶν δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ πατὶ 
αὐτῶν διεμέρισεν ἐχάστῳ τούτων τούσδε τοὺς τό- 
πους, δι᾽ fjv αἰτίαν καὶ μέγα 19 χαχὸν προεξέ- 
vnos τῇ τῶν Ῥωμαίων ἀρχῇ. Καὶ πρῶτον μὲν τὸν 
Ἰωάννην βασιλέα εἴασε, τῷ δὲ δεσπότῃ κὺρ "Av 
δρονίχῳ τὴν θεσσαλονίχην xal τὰ ἐχυτῆς ξέδωχεν. 


miam prasino colore et nummos quinquaginta mihi 
dari jussit ; ejus filia autem significavit, postquam 
uxorem duxissem, huic se vestem suam przesiantis- 
simam οἱ nummos aureos quadraginta donaturam 
esse. 

Die Julii 21 ejusdem anni beatorum sorte obder- 
mivit gloriosus et pius imperator Manuel dominus, 
biduo ante morteni diviuo et angelico habitu indu- 
tus et appellatus Matthaeus monachus. Sepultus esi 
in venerabili basilica et pulcherrimo monasterio 
Pantocratoris, cum luctu. et concursu, qualis nulli 
unquam alii contigit. Omnino vixerat annos 77 et 
dics 25, e quibus regnaverat annos duos et. qua- 
draginta. 

Hic igitar imperator, Manuel dominus, prium 
filiam procreavit nomine, . . . deinde Constantinum, 
imperatorem Joannem οἱ Andronicum despotam, 
tum alteram filiam, cui nomen erat, .. . Theodo- 
rum despotam εἰ porphyrogenitum, Michaelem 
principem, Constantinum minorem, qui imperator 
fuit, Demetrium despotam εἰ Thomam despctam. 
llis imperator pater, cum in vivis adhuc esset, 1o- 
cos hosce distribuit : qu: resimperio Romanorum 
magnam calamitateip attulit. Ae. primum quidem 
Joannem sivit imperatorem esse, Andronico autem 
despotze Thessalonicam ejusque urbis territorium 
donavit. Visum autem est huic propter summam 
imbecillitatem, Thessalonicam urbem et qux» ad 
cam pertinent ivitati veudere nummis 


131 


CHRONICON MAJUS. — LIB. 11. 


738 


Οὗτος δὲ βλαδεὶς ὑπὸ βαρυτάτης ἀσθενείας, ἔδοξεν A λέγω ᾿Αγχίαλον xat Μεσημδρίαν xal τὰ αὐτῶν" xol 


αὐτῷ πωλῆσαι τὴν θεσσαλονίχην xai τὰ ἑαυτῆς τῇ 
τῶν Ἑνετῶν γερουσίᾳ διὰ χρυσίου χιλιάδας πεντή- 
χοντα. Εἶτα περάσας ἦλθεν ἐν τῇ Πελοποννήσῳ, ἐν 
χώρᾳ λεγομένῃ Μαντινείᾳ, καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ 
Ἰωάννου τὴν διατριδὴν ἐχεῖ ἐποίει ἕνεχεν τῆς τοῦ 
ἀέρος tüxpaclac. Ὕστερον δὲ μοναχὸς γενόμενος 
χατῴχησεν ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ἐν τῇ τοῦ Παν- 
τοχράτορος μονῇ λεγομένῃ" τῇ δὲ δεσπότῃ χὺρ 8:o- 
δώρῳ τὴν Λαχεδαιμονίαν xal τὰ ἑαυτῆς cp δὲ βα- 
σιλεῖ χὺρ Κωνσταντίνῳ τὰ τοῦ Εὐξείνου πόντου μέρη, 


aureis quinquagies mille : quo facto, ipse, in Pelo- 
ponnesum profectus, Mantineam urbem se contu- 
lit ibique cum Joanne filio vitam agebat propter 
commodam aeris temperiem. Postea monachus fa- 
ctus, Cpoli sedem collocavit in inonasterio Panto- 
cratoris. Theodoro despotme pater Lacedaemonem 
ejusque territorium assignavit ; imperatori Con- 
stantino domino tractus ad Pontum Euxinum, h. e. 


τῷ δεσπότῃ κὺρ θΘωμᾷ τὰ ἑναπομείναντα ἐν τῇ Πε- 
λδοποννήσῳ. 

Καὶ τῷ ςφὉλδ' ἔτει μηνὶ Αὐγούστῳ ἢ δέσποινα 
κυρὰ Σοφία φυγοῦσα διέδη εἰς τὴν αὑτῆς πατρίδα, 
δι᾽ αἰτίαν τοιαύτην ὅτι ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης ὁ 
ἀνὴρ αὐτῆς οὐχ εἶχε τοσαύτην εὔνοιαν xal ἀγάπην 
πρὸς αὑτὴν, xai εἰρήνη ἀνὰ αὑτῶν οὐ διέχειτο διὰ τὸ 
ἐρᾶσθαι τὸν βασιλέα ἑτέρων γυναιχῶν, οὕνεχα οὐχ 
ἣν dj δέσποινα ἐχ φύσεως ἐστολισμένη τὴν ὡραιό- 
τητα. 


Anchialum et Mesembriam cum territoriis, ac Tho- 
ma despote partes Peloponnesi reliquas, 

Anuo 6934, Augusto mense, imperatrix Sophia 
domina fuga se in patriam recepit, quoniain impe- 
rator Joannes dominus, ejus conjux, parum eiamo- 
ris eharitatisque praestabat, nee concordia iuter 
eos erat, quia ille alias amabat mulieres, cum im- 
peratrici formam natura negavisset, 





133 BIBAION B 


'Apxópsvor μδτὰ τὴν θαμὴν τοῦ βασιλέως κυροῦ Μανουὴ.1 τοῦ Παιλαιο.λόγου, καὶ ἀπὸ τῆς 


V 


ἀρχῆς ᾿Ιωάγγου «oU υἱοῦ αὐτοῦ. 


α'. Ἐν τῷ καιρῷ οὖν ς 9λδ'᾽ ἔτους μηνὶ Αὐγούστῳ B ηὐλογήθη αὐτὴν ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης, ἣν ταὶ 


£69 τὰ βασιλικὰ σχἧπτρα xol πᾶσα ἢ τῆς βασι- 
λείας ἐξουσία πρὸς Ἰωάννην τὸν υἱὸν τοῦ ἐν paxa- 
pla τῇ λήξει χὺρ Μανουὴλ βασιλέως, ὃς xaX προεσ- 
τεμμένος ἦν εἰς βασιλέα. Καὶ τῷ ς λέ ἔτει, Αὐ- 
γούστου x0', ἤγαγον διὰ θαλάσσης μετὰ τριήρεων 
«ἣν χυρὰν Μαρίαν τὴν Κομνηνὴν ἐκ Τραπεζοῦντος, 
θυγατέρα ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ βασιλέως Τραπε- 
ζοῦντος" ἐν δὲ τῷ ,c2c' ἔτε: μηνὶ Σεπτεμδρίῳ 


αὐγοῦσταν ἀνηγόρευσεν. Καὶ τῷ αὐτῷ ἕτει μηνὶ 
Νοεμόδρίῳ ἐξῆλθεν αὐτὸς δὴ ὁ βασιλεὺς ix τῆς mo- 
λεως, xal ἀπῆλθεν εἰς τὴν Πελοπόννησον τῇ χς! 
Δεχεμδρίου σὺν τῷ αὑτοῦ αὐταδέλφῳ χὺρ Κωνσταν- 
τίνῳ δι᾽ αἰτίαν τοιχύτην, ὅτι ὁ αὐτῶν αὐτάδελφος ὁ 
δεσπότης 89}, χὺρ Θεόδωρος ἐδούλετο γενέσθαι 
μοναχὸς, καὶ ὁ χὺρ Κωνσταντῖνος ἐναπομείνῃ αὖ- 
θέντης εἰς πᾶσαν τὴν Πελοπόννησον " ὃς μεταμελῇ - 


LIBER Il 


Incipiens post mortem imperatoris Manuelis Palaologi et ab initio imperii 


Joannis, filii ejus. 


^ 


1. Anno igitur 6951, mense Augusto, imperium (C ipse ex urbe prolectus, die Decembris 96 cum Cor. 


omnisque potestas imperatoria, in Joannem transiit 
Manuelis, beatze memoriz imperatoris, filium, qui 
jam ante diademate imperatorio ornatus fuerat, at- 
que anni sequentis die Augusti 29 per mare trire- 
mibus Maria Comnena Trapezunte advecta est, 
Alexii Comneni, Trapezuntiorum regis, "filia. Eam 
mense. Sepiembri anni. 69356 imperator Joanues 
matrimonio sibi junxit declaravitque Augustam; 
atque codem | anoo, mense Novemnlwi, imperator 


siantíuo fratre in. Peloponnesum pervenit, ut hie 
tolius insule constitueretur princeps, quoniam 
Theodorus deapota, illorum frater, monachus fert 
voluit, quod tamen is consilium postea mulavit. 
Cuin his ego tum primum in Peloponnesum veni, 
unus e ministris imperatoris, domini mei, et ut 
curam haberem Consuniini despotz», propter cac- 
sam hujusmodi. Jussusa beato et glorioso eorum 
patre, morti vicino, hsec ego manu mea scripei, 


139 


GEORGII PHRANTZ/E 


τ 


θεὶ: ὕ:τερον οὐκ ἐγένετο μυναχό;. Μεθ᾿ ὧν χἀγὼ Α λιν λέγω σοι περὶ τούτου δὴ τοῦ Φραντζῆῇ, ὃς καλῶς 


ἀρχὴ εἰς τὴν Πελοπόννησον ἥλθον, εἷς δουλοσύνην 
τοῦ βατιλέωυς τοῦ αὐθέντου μου ὧν, χαὶ ἵνα ἀπο- 
δλέπω καὶ τὸν δεσπότην χὺρ Κωντταντῖνον δι᾽ αἷ- 
ακἰαν τοιαύτην. Ὅτε ὁ μαχάρι'ο; καὶ ἀοίδιμης πατὴρ 
αὐτῶν ἤγγ te πρὸς τὸ ἀπυθανεῖν, προσέταξέ με xal 
ἔγραψα τοιαῦτα οἰχειοχείρως, οὐχὶ ὡς διαθέχην αὖ- 
τοῦ * οὐ γὺρ διατιθεῖσιν οἱ βασιλεῖ;, ἀλλὰ προστάτ- 
τὴυσιν. Ἔν fj προστάξει διωρίζετο τάδε ἅπερ xal 
ἔγραψα, ἵνα ἔγῃ ἔχσστος τῶν υἱῶν αὐτοῦ ὁ μὲν τόδε 
ὁ δὲ τόδε ἀπὸ τῶν ἰδίων αὑτοῦ λαφύρων χαὶ λίθων 
πολυτίλων xal ἀξιολόγων εἰδῶν, χαὶ τὰ λοιπὰ τῆς 
οὐσίας αὐτοῦ ἔνουν τῆς ἔσω παλατίου, ἱματιπμοὶ 
xal παρασχευλ[ι, ἵνα μερισθῇ εἰς τέσσαρα μέρη, 
εἰς παραστάτιυα xal λειτουργίας ὑπὲρ αὐτοῦ κα’ 
τεπέχεινλ τῶν συνέθω., ἃ πολυτελῶς xai xxAUq 
à250n32». τὰ δὲ ἕτερα τρία μέρη εἰ; πτωχοὺς, εἰς 


ἰατροὺς χαὶ εἰς τοὺς αὐτοῦ χελλιώτας * ἐπίτροποι᾽ 


δὲ ὦσιν ὁ πνευματικὸς αὐτοῦ ὁ ἐν τῇ τῶν Ξανθοπού- 
λον μονῇ Μαχάριος ὁ ἐξ Ἰουδαίων, ὁ διδάσχαλος 
Ἰωσὴφ ἐν τῇ τοῦ Χαρπιανίτου μονῇ, xat ἐγώ. 195 
Ko ἀναγνωσθείδης ταύτης δὴ τῆς προστάξεως παρ᾽ 
ἐμοῦ ἔἕμπροθεν αὑτοῦ xal τῆς δεσποίνης xal τοῦ 
Bac; xa* υἱοῦ αὐτῶν χαὶ μόνον, τέλος rp^sí- 
t2£: τῷ υἱῷ αὑτοῦ λέγων’ « Υἱέ μου, ἤκουσας ἃ 
προπέταξα μὲν ὑμῖν περὶ τῶν ὑπηρετησάντων μοι 
ἰδίων » (ἔγραφε γάρ)" « οἱ δὲ χελλιῶταί μου ol ὑπὴ- 
ρετύ σαυτές μοι χαλῶς χαὶ εὐνοϊκῶς διάχεινται ὡσεὶ 
κυρίως πρός με, ἵνα ἔχωσι παρὰ πάντων τῶν vlov 
μου ἀγάπην τε xal ἀναδοχὴν χαὶ προμήθειαν χατὰ 
τὸ ἀναλο οὖν ἑνὶ ἐχάστῳ αὑτῶν. Ἐξαιρέτως δὲ πά- 


nonul testamentum tamen : non. enim testantur 
[m peratores, sed jubent : hiec igitur, qua ille con- 
stituebat, ego ab codem jussus scripsi : ut. singuli 
cjus filii alius aliud de ornamentis ejus et. gemmis 
rebusque aliis pretiosis acciperent, reliqua autem 
lona, qux quidem in palatio essent, vestimenta 
et apparatus, in. quatuor partes dividerentur :qua- 
rum una consumeretur in liturgiis etecclesiarum 
ornamentis supra solitum modum  adornandis, qux 
83ne magno cum sumptu et splendore instituta sunt ; 
re qus tres distribuerentur pauperibus, medicis et 
awmesiizis ejus. Curatores autem essent spiritua- 


μοι ἐδούλευσε καὶ εἰς πάντα τὰ τῆς Ψυχῆς pou καὶ 
σώματος ἐθεράπευσε, χαὶ νῦν εἰς τὰ τῆς ἀσθενείες 
μου πλεῖον τῶν ἄλλων Üepaaóst, ὡς xol ἐλπίζω 


ὅτι καὶ sk εἧς ψυχῆς uoo μετὰ θάνατον χαλῶς 


οἰχονομήτῃ. Ἡ νεότης γὰρ αὐτοῦ καὶ τὸ yrpz; τὸ 
ἐμὸν οὐκ εἴασαν γενέσθαι τε πρὸς αὐτὸν ἀντάξιον 
τῆς ἀγάπης καὶ δουλοσύνης ἣν ἐφύλαξεν el; ἐμέ" 
διὰ τοῦτο ἀφίημι αὐτόν δοι" καὶ Dto “ἧς εὐχῆς 
καὶ εὐληγίας εἧς ἐμῆς τύχῃς, 0 δι αἰτίαν τοιλύτιν 
καρ᾽ ἐμοῦ οὐὖχ ἐγένετο αὑτῷ, αὐτὸς ποίτ, δον. » Kel 
ταῦτα ἔλεγε xal προσέταττε κερὶ ἐμοῦ. "Exa ü 
xai μετὰ τοῦ δεσπότου χὺρ Κωνσταντίνου πολλὲν 
ἀγάπη» εἶχον χἀγὼ καὶ πληροφορίαν, fiv ὃ Θεὺς 


ἀπεδέχετο, ἐξ αἰτίας τοιαύτης Utt τοῦ πατρός po» 


B ὁ ἀδελφὴ; ἦν αὐτοῦ παιδαγωγὸς, καὶ οἱ νἱοὶ 146 


αὐτοῦ οἱ ἐμοὶ ἐξάδελφοι συνανάτροφοι αὐτῷ καὶ gi- 
)ot xal δοῦλοι αὐτῷ, xa ἐγὼ μετ᾽ αὐτῶν. Elta τοῦ 
χαιροῦ φέροντος οἰχείωσιν ἐμοῦ πρὸς «bv paxapí- 
τὴν xdi ἀοίδιμον πατέρα αὑτοῦ, καὶ ὅσα αὐτῷ fv 
ἀναγκλῖα δι᾽ ἐμοῦ εὕρισχεν. Ἠγάπα γὰρ ἔχειν με 
χαθόλου cl; τὴν αὑτοῦ δουλοσύνην " συνήθεια γὰρ 
fv xai τάξις ἐν τοῖς τῶν βασιλέων οἴχοις χωρεῖν 
«οὺς τῶν πατέρων χελλιώτας ἐν τοῖς τῶν υἱῶν χελ- 
λίοις, ἀλλ᾽ οὐχὶ τοὺς τῶν vliv x£AXAuptag ἐν τοῖς 
«οὔ πατρός " τοῦτο δὲ ἔτι ζώντων τῶν πατέρων, ἀλλ᾽ 
οὐχὶ μετὰ θάνατον. Ὥ; οὖν ἀπέθανεν ὁ μαχαρίτης 
χαὶ ἀοίδιμος πατὴρ αὐτοῦ, μετὰ τὸ πρῶτον αὐτοῦ 
μνημόσυνον ἐπεστρέψαμεν πάντες ol χελλιῶται αὖ- 


C τοῦ εἰς τὸ παλάτιον " ἔθας γάρ ἔστι καὶ τοῦτο, ὅτι 


οἱ χελλιῶται αὐτοῦ δὴ τοῦ βασιλέως καταμένειν Eri 


dem etiam, qua ad animam meam post obitum ex- 
piandam pertinent, probe admiuistraturum esse. 
Per ipsius enim juventutem et. senectutem meam 
πο licuit, quod amore ac studio, quae mibi przsti 
tit, diguom esset, illi referre. Quare tibi eum coa- 
mitia, atque spero, te, ut, que €xXopto precorque 
tibi, adipiscaris, suppleturum esse, quod illam ob . 
causam Phraniza ipse prestare non. potai. » Hzc 
ille de me dixit et precepit. Intercedebat autem 
etiam cuin Constantino despota, numinis divini 
gratia, magna mihi familiaritas, cum  pairis mel 
frater praeceptor ejus esset, et. hujus 4lii, fratres 


lis pater ejus Macarius, qui,ex Judzls oriundus, f mel patrueles, una cum illo educarentur, ia. ejus- 


in Xanthopulorum monasterio erat , Josephus, mo- 
nasterii Charsianensis magister, atque ego. Iac 
cun coram ipso Manuele, imperatrice et eorum 
filio imperatore, et iis solis. quidem, recitassem, 
postremo imperator ita filio suo preeeepit : «Audisti, 
fli mi, qu: vobis super ministris meis jussa dedi. 
Cubiculariis autem , qui pulchre mihl οἱ studiose 

2rvierunt, praecipuam gratiam habeo, atque volo, 
ut ab omnibus Gliis meis id illis amoris, tutelae et 
studii contingat, qued euique convenit. ltaque in 
primis hune tibi Phrantzen commendo, qui egregie 


mihi ministravit, omnibusque animl et eorporis - 


connnodis cum ante prospexerit, tuin nunc in segro- 
tatione nica pra cateris prospicit, ac spero, eum- 


demque essent amicis οἱ ministris : quibuscum 

ego in illius veni familiaritatem. Deinde, ferente 
ita tempore, in beati et gloriosi patris ejus mini- 
sterium transii, qui in omni re sibi necessaria opera 
mea utebatur. Prorsus enim cupicbat in suo me 
habere ministerio. More autem et consuetudine 
receptum erat in. imperatorum palatils, ut patrum 
cubieularii in cubicula filiorum intrarent, non contra 
filforum cubicularii in cubicula patris, idque vivis pa- 
tribus, non post eorumdem mortem. Postquam igitur 
obiit beatus et gloriosus pater ejus, peractis illi pri« 
mis justis, onmes cubicularii ejus in palatium 
reversi sumus. Nam hic quoque mos tenet, u4 cu- 
bicularii imperatoris circa sepulcrum ejus mane 


141 


CHRONICON MAJUS. — LIB. ll. 


“43 


τὸν τάφον αὐτοῦ μέχρι τοῦ πρώτου μνημοσύνου. À νήσον, xat εἰ μὲν ὁ ἀδελφός μὸν μείνῃ Exctoz, με- 


Καὶ οὕτως ἀπήλθομεν εἰς τὴν οἰκίαν, ἔνθα κατέ- 
μεένεν ὁ ῥηθεὶς δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνος, χαθί- 
σαντες ἕξω ὡς οἱ πολλοί. Μαθὼν δὲ τοῦτο ὁ δεσπό- 
τη; ἀποστείλας τὸν θεῖόν pov, καὶ εἴρηχέ μοι δεσ- 
ποτιχῷ προστάγματι ὅτι Σὺ μὲν τετήρηχας τὴν τά- 
ξιν xat οὐκ εἰσῆλθες εἰς τὸ κελλίον μου ἐξ ὀρθοῦ, 
ὡς ἔθος σοι ἦν ἔτι ζῶντος τοῦ αὐθεντός μου χαὶ 
βασιλέως καὶ πατρός * πλὴν ἡμεῖς ὀφειλέται ὄντες 
τῆς ἀγάπης καὶ δουλοσύνης τῆς παρὰ σοῦ πρὸς αὖ- 


τὸν καὶ πρὸς ἡμᾶς, εὐεργετοῦμέν σε τοῦ δύνασθαι 


ἔρχεσθαι ἐξ ὀρθοῦ καὶ εἰς τὸ χελλίον μου, ὡς xal 
πρότερον 19} ἐποίεις ἔτι ζῶντος τοῦ πατρός μου. 
Προσταχθεὶς οὖν παρὰ τοῦ βασιλέως xai ἀδελφοῦ 
αὐτοῦ ἵνα συναχολουθῶ αὐτῷ ἀπερχομένῳ εἰς Πε- 
λοπόννησον, δι᾽ αἰτίαν ἣν ἐδηλώσαμεν, προττάξας 
μοι εἴρηκεν ἐξόχως ὁ ῥηθεὶς δεσπότης χὺρ Κωνσταν- 
τἶνος περὶ τοῦ μέλλειν συνακολουθεῖν xal σὺν αὐτῷ 
εἶναί με" χἀγὼ ἀναφέρας αὐτῷ εἶπα ὅτι xal ἐγὼ 
μεῖξον τούτων ἐπιθυμῶ, σωζομένου μόνον ἵνα μετὰ 
ἀποδοχῇ: καὶ προστάγματος τοῦ βασιλέως xat ἀδελ- 
φοῦ αὐτοῦ γένηται. Ὁ δὲ ζητήσας με παρὰ τοῦ 
ἀδελφοῦ αὐτοῦ μετὰ λόγων παραχλητιχῶν xal al- 
τιῶν ἀναγχαίων, ἐξ ὧν ιναγχάζετο ἔχειν αὐτὸν 
χρείαν ἐμοῦ, kxslvog δὲ ἀπεχρίνατο ὡς τὸ ζητούμε- 
νον ἀδύνατόν ἐστιν, οὐ[δι᾽ ἄλλον εἰ μὴ ἵνα μὴ ἀθετήσῃ 
τὸ τοῦ πατρὸς πρόσταγμα χαὶ τὴν πρὸς ἐχεῖνον 
ἐμὴν διὰ στόματος παράδοσιν. Ὁ Bb πάλιν ἐζήτησε 
τοῦτο διὰ τῆς δεσποίνης χαὶ μητρὸς αὐτοῦ χαὶ μετὰ 


νέτω καὶ αὐτὸς μετ᾽ αὐτοῦ, ἐπεὶ xal ἡ χυρία pov 
ἡ δέσποινα προσέταξέ μοι οὕτως xal συγχωρεῖ 
αὐτό" εἰ δὲ ἐπαναστρέψει ἐνταῦθα μετ᾽ ἐμοῦ ὁ ἀδελ- 
φός μου, οὐ χρὴ εἰ μὴ εἶναι αὐτὸν ϑὺν pos, ὡς 
παρὰ τοῦ βασιλέως τοῦ αὐθεντός pou xat πατρὸς 
προσετάχθη, 198 ὃ χαὶ διχαίω; ὀφείλομεν ἡμεῖς 
ποιῆσαι αὐτό. Ἑ ρχομένων οὖν εἰς τὴν Πελοπόννη- 
δον τῷ μὲν ἤμην τελείως ὑποχείριος, ὡς προεῖπον, 
«ip δὲ ἀγάπῃ καὶ ἐλπίδι προσαπέδλεπον αὐτόν. 

᾿Αποσωθέντες οὖν εἰς Πελοπόννησον xal χατὰ τοῦ 
τόπου παντὸς τοῦ ἐντὸς Πελοποννήσου ὃς ὑπὸ τοῦ 
δεσκότου Καρόλου ἐκχρατεῖτο, ἀπελθόντες οὖν πάν- 
«ες οἱ αὐθένται xal ἀδελφοὶ xal βουλὴν ποιησάμε- 
νοι τοιαύτην, μὴ θαῤῥοῦντες γὰρ εὐχόλως ὑποτάξαι 
«by τόπον αὐτοῖς ὃν εἶχεν ὁ Κάρολης, ὁμοίως καὶ 
αὑτὸς οὐχ ἐθάῤῥει δυνηθῆναι φυλάξαι τὸν ἐπίλοιπον 
τόπον τὸν ἐναπομείναντα αὐτῷ * xal τινας τῶν αὖ- 
τοῦ τόπων ἔλαδον οἱ ἡμῶν αὐθένται, cl; συμδάσει; 
ἐλθόντων, καὶ εὐδοχήσαντος τοῦ δεσπότου χὺρ Κων- 
σταντίνον ἵνα λάδῃ εἰς νόμιμον γυναῖχα τὴν ἀνεψιὰν᾽ 
τοῦδε τοῦ δεσπότου Καρόλου, καὶ ὅσα ἃ" εἶχε χά- 
στρα εἰς τὴν Πελοπόννησον λάδῃ εἷς προῖχαν αὐτῆς, 
οὕτω γενομένης τῆς συμφωνίας. 

β΄. Τῇ οὖν πρώτῃ Μαΐου τοῦ αὑτοῦ ἕτους σταλ- 
θεὶς ἐγὼ παρέλαδον τὴν Γλαρέντζαν, καὶ ἄλλοι τᾶλλα. 
Καὶ ἐπαναστρέψαντες εἰς Σπάρτην ἐνηργεῖτο ἵνα 
λάδῃ τὸ μοναχιχὸν σχῆμα ὁ δεσπότης χὺρ Θεόδω- 
ρος, καὶ τρόπον xal ἀναθολὴν ποιήσωσι τοῦ παρα- 


αἰτιῶν ἀναγκαίων, καὶ μόλις προσέταξε τοῦτο εἰπὼν (; λαδεῖν 389 τὴν Πάτραν, ἀναγχαῖον xal χρήσιμον 


ὅτι Ἐλθέτω μεθ᾽ ἡμῶν ὁ Φραντζῆς ἕω: τῆς Πελοπον- 


aut usque ad prima sacra funeralia. lta demum ad 
edes, in quibus Constantinus despota commoraba- 
tur, discessimus, forisque ut eseteri plerique, con» 
sedinus. Quod ubi audivit despota, 1nisit ad me 
patruum aieum, qui $00 nomine ita mihi renuntiaret : 
« Recte ta quidem morem observasti, ut non intrares 
statim in cubiculum meum, ut ante, vivo imperatore, 
patre meo, solebas facere ; sed nosmet, obligati tibi 
propter aiorem et offieia, 'qu» erga patrem no- 
strum et erga nos praestitisti, potestatem tibl damus 
libere intrandl eubieulum nostrum, quemadmodum 
ante faciebas, cum pater meus in vivis esset. » cum 
deinde mandasset mihi imperator, illus frater, ut 
in Peloponnesum abeuntem se comitarer, propter 
eam, quam supra commemoravi, causam,  ]pse 
Constantinus vehementer me invitabat, ut sibi vel- 
lem comes esse. Cul ego respondi, me quoque 
ipsum istud preoptare, modo &[ approbante et 
jubente imperatore, fraveejus, fleret. Itaque. itle 
ime a fraire preeibus petivit, propesltis rationibus, 
0b. quas necessaria sibi esset mea opera. At respou- 
dit alter, fieri non posse, quod rogaret, propterea 
quod nop liceret negligere voluntatem patris ejus- 
demque commendationem, qua is suo ore ipsi me 
wadidisset. Instabat rursus Constantinus, opera ma- 
tris imperatricis causisque idoneis usus, quibus 
ille commotus, segre tandem edixit : « Mequitor 


τόπον͵ ἵνα τὴν κατοίχησιν ol δεσπόται xal ἀδελφοὶ 


nos Phrantzes in Peloponnesum, atque ibi si ma- 
neat frater meus, maneto ille quoque cum eo, quan- 
doquidem ita suadet conceditque mihi imperatrix ; 
sin rediblt mecum frater, illum«necesse est ayud 
me esse, quemadmodum jussi sumus ab imperatore 
nosque facere decet. » Cum igitur in Peloponnesum 
proficisceremur, alteri, ot ante dixi, perfecte ob- 
teinperabsm, alterum cum ainore οἱ spe suspicie- 
bam. 

Delati igitur in Peloponnesum, vidimus loca 
omnia quie 'a Carolo despota tenebantur, Tum 
prineipes οἱ fratres omnes, deliberatione habita, 
cum partem a Carolo occupatam subigere se posso 
diffiderent, nec ille confideret, se totam tueri posse, 
paetlono facta, nostri principes rionnulla ab illo 


' loca acceperunt ; plaeuitque Constantino despotz, 


ot ejusdem eonsobrinam legitimo sibi matrimonio 
Jungeret, et quecunque ille castra in Peloponneso 
haberet, ea dotia nomine acciperet : quibus qui- 
dem conditionibus coneordia firmata est. 

$. Kalendis igitur Maii ejusdem annl missus ego 
Glarentzam, alii reliqualoca receperunt. Spartam 
reversi, principes in hoc occupatos invenimus, ut 
Theodorus despota monasticum habitum induerc!, 
rationemque ἃς viam invenirent, qua Patrz- snbi- 
gerentur, locus prxeipuos οἱ opportunus, ubi fra- 
tres doinicilium collocarent, neve Sparte siuul ὁ 


i43 


GEORGII PSRANTZ.E 


1 


T0:$2€9t xal διὰ τὸ μὴ εἰς Αηχεδλιμονίαν ἔγουν À poc ὄπιπθεν διὰ τῆς ὁδυῦ τῆς δεαγούσης εἷς τὴν 


Σπάρτην εὑρεθῆναι ὁμοῦ τοὺς ἀδελφοῖς, ἡνίκα ὁ 
ἀδιλφὸς αὐτῶν ἑἐδούλετο μοναχὲς γενέσθαι. Τῇ 
*p5:5 Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐξελθόντες ἦλθον 
χατὰ τῇς Πάτρας ol τρεῖς τῶν αὐταξέώλτων, χαὶ περὶ 
τοὺς μύλον ς ἔξωθεν τῆς αὐτίς πόλεως σχηνώσαντες 
ἐχεῖσε καὶ τὴν ἀνεψιὰν τοῦ Καρόλου χυρία» Θεοδώ- 
ραν ἤγαγον, ἔνθα xai ὁ δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνες 
συνεζεύχθη xai τὐλογήθν, αὑτήν. Εἰς δὲ Πάτραν οὐ- 
δὲν ἑκατωρθώθη πρὸς διωσιν, ἀλλὰ μᾶλλον ὥς τι 
ἀστεῖον ἣν τὰ παρὰ τοῦ δεσπότου χὺρ Θεοδώρου με- 
λετούμενα τοῦ γενέσθαι μοναχόν" ἀθετῖσαι ip 
ἐβούλετο καὶ ἀνὰ τῶν ἀδελφῶν σχανδάλου ὧν αἴτιον͵ 
ὥστε εἰς τὰ τῆς Πάτρας sup zípaspá τι χρηστὸν οὐ 
χατωρθοῦτο, ἀλλ᾽ ἢ μόνον τρία μιχρὰ ἄστεα παρέ- 
λαδον, ποιήσαντε; εἰρέντν χαὶ συμδάπεις μετὰ τῶν 
ἔνδον οἰχούντων μετὰ συνθήχης, iv« tris: πρὸς 
τὸν δεσπότην χὺρ Κωνσταντῖνον χατ᾽ ἔτο; χρυνᾶ 
νούμια πενταχόσια. Καὶ οὕτως ἐγερθέντες μὲν μετὰ 
102 βασιλέως xal τοῦ 130 δεσπότου χὺρ Θεοξδώρτυ 
ἀπήλθομεν διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς εἰς τὴν Σπάρτην φε- 
ρούτης, ὁ δὲ δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνος δι᾽ ἄλλης 
εἰς τὸ Χλομοῦτξιν μετὰ τῆς γυναιχὸς αὑτοῦ xa: βα- 
σιλίσσης. Μετὰ δέ τινὰ xaip^v ὀλίγον ἐπεὶ ἑξούλετο 
ἐπανελθεῖν ὁ βασιλεὺς οἴχαδε, μτνυθεὶς χαὶ ὁ ἀξελ- 
φὺς αὑτοῦ ἀπῆλθεν εἰς τὴν Σπάρτην ἀπὸ τοῦ Χλο- 
pootyiou* χἀχεῖθεν διαδιξάσαντες ἀμςότερο:, xai 
οἱ τέσταρες ἀδελφοὶ ὁμοῦ ἡμέρας ὀλίγας ποι :αν- 
τες, τῷ Ὀχτωδρίῳ μηνὶ τοῦ ς λς ἔτους ἀναδάντες 


Σπάρτην, xal ὁ χὺρ θωμέξ: ὁ αὐθεντόπουλος gn 
αὑτῷ μέχρι τινὸς ἀπῆλθεν εἷς τὰ Κὶ αλάδρυτα. 
μεῖς Cb μετὰ τοῦ χυθέντου ἡ χεῶν Ἰξωνστ:νῖνου 

«οὔ δεσπότου δι᾿ ἄλλτς ὁδοῦ ἔλθομεν εἰς Βοστίτ;αν’ 
χαὶ γὰρ εἰ καὶ μοναχὸς οὐχ ἐγένετο ὁ δεσιεύτης χὺρ 
Θεόξοιρος, ἵνα ἀπομείνῃ ἅπας ὁ τόπος αὑτοῦ el; tiv 
x.p Κωνσταντῖνον τὸν ἀδελφὸν αὑτοῦ κατὰ τὸς avv 
Üfxac χαὶ συμδάτεις τὰς ἀνὰ αὐτῶν, ἀλλ᾽ οὖν καὶ 
οὗτος δέδωχε πρὸς αὐτὸν τὴν Βοστίτζαν xai τὰ Ξέ- 
gt αὐτῆς xai el; τὸ ἔπερον μέρος: τὰ $22 iv τοῖς 
ποῖ[; τοῖς πρὸς δυσμδς ἡλίου εἰσὶ τοῦ ὅπερ μεγέθους 
ὅρους τοῦ Ταυγέτου (χαὶ ἐνέχειτο βέλτιον φρυύρινν 
xai χῶρον Πελοποννήσου, 8 τὸ Δεῦχτρον Μαε’- 
νης, τὸ ὁποῖον Κεταρία πάλαι ἐκαλεῖτθ) xai πάν: 
-πὸν ἐχείνου ζυγὸν ἄχρι καὶ τῆς Πύλου trc λεγομέ- 
νης Ἰ:(λου, ix δὲ τοῦ ἕξω ζυγοῦ τὸ χάστρον Ζαρ- 
νάτας καὶ l'aozíz,a, τὸ Διάσειστον, δδελ!, Δράχ'ον 
xai Πολιλνοῦν χαὶ τὰ περὶ αὐτόν. Καὶ αὶ ἔδωσεν αὐτῷ 
χαὶ τὰ ὅδα 1389 πολίσματα καὶ φρούριᾶ εἶσιν εἰς 
πάντα τὸν Μεσσηνιαχὸν χόλπον, ἔνθα ῥέει διὰ μέ- 
σου χαὶ ὁ Πάμισος ἐχεῖνος ποταμός. Ταῦτα ἐπιτρο- 
Ξικῶς ἤρχετο, τοῦ μεγάλον πρωτοστράτορος Νιχε- 
φόρου τοῦ Ἀελισση νοῦ ὄντα, ὃν διὰ τὴν τοοιχιλότττα 
«ἧς: φρονήσεως xal τὸ ὀξὺ τῆς διανοῖΐας xax ci; τὰ 
πάντα διξιώτατον χοινοτέροις πείθεσθαι cpávpuss, 
xii Μελισσουργὸν ἐπωνόμαζον τὸν ἄνδρα - δεστρισ- 
ἐγγονὸος γὰρ ἣν τοῦ θαυμαστοῦ ἐχείνου ἀνδρἧς 
Νιχτφέρον Ka!sapo; τοῦ Msitser, τοῦ, υἷδς δὲ τεῦ 


ὁμοῦ ἀπήλθομεν μέχρι xal τῆς Κορίνθου - xa ὁ C, σεδαστοχράτορο; Λέοντος τοῦ Μελισσηνοξ, xa) αὖ» 


plv βασιλεὺς ἐμδὰς sl; τὰς τριήρεις ἀπῆλθεν εἰς 
κἣν Κωνσταντινούπολιν, ὁ δὲ δεσπότης ὁ χὺρ Θεέξω- 


omnes 6856, quando eorum (rater τοὶ δὲ moua- 
chus fleri. Kalendis Juliis ejusdem anni egressi 
res fratres, Patrag venerunt, et exira urbem. apud 
molas fixerunt tentoria, quo deinde adducta Theo. 
dora domina, cognata Caroli, solemni ceremonia 
Constantino matrimonio juncta est. Verum ad sub- 
jugandas Patras nibil prospere gestum est, quin 
potíus callida quzdam simulatio erat vitae mona- 
chicz meditatio ἃ Theodoro suscepta. Repudiatu- 
rus cnim illum erat, megnosque inter fratres 
excitabat tumultus, ita ut res Pairensis felicem 
exitum non haberet, sed tria tantum exigua oppida 
caperentur, cum incolis pace ita pacta, ut Con- 
stantiuo in annos singulos nummos aureos quingentos 
penderent. Ita collectis vaeis, cum imperatore et 

j Theodoro despota Spartam discessimus ; Con- 

' stan!iuus autem despota alia via cum reyima uxore 
Chlomutzim profectus est. Brevi tempore iater- 
misso, cum domum redire vellet imperator, eiiam 
Constantinus de eare certior factus,. Chlomutzio 
Spartam venit. Inde, postquam quatuor fratres 
aliquot dies una fuerunt, mense Octobri anni 6957 
Corinthum trajecimus : ibi imperator triremi con- 
$censa Cpolim profectus est ; Theodorus despota 
iter, quod Spartam fert, relegit, comitante eum 
Thoma principe usque Calabryta. 


θέντης ἔχπαλαι χαὶ ἐξ ἀρχῆς τῆς: ἰσχυροτάτης ἹἸξώ- 
μη, f χαὶ Mesoivn ἐχαλεῖτο, xai παντὸς à 


Nos cnm principe nostro Constantino despou 
alia via Dostitzam venimus. Etiamsi enim sd mo- 
nachos sese non aggregavit Theodorus despoi, 
qua re omnes posseisiones ejus ad Coenstastince 


 fravrem secundum pacta conventaque transiturz 


erant, tamen donavit ei Bostiizam cum locis adja- 
centibus, et ex altera parte quzcunque occiden- 
tem. versus. ad radices montis altissimi Taygeti 
jacent : est autem ibisitom Leuctrum  Maioz, 
castellum Peloponnesi przstantissimum, quod olim 
Cetaria vocabatur : et omnem illum tracm zsque 
ad Pylum, quz ltilos dicitur, et extra eaa tractum 
castellum Zarnatas, Gastitam, Diaseistum, Ye, 
Draehium et Polianum cum locis nitinis ; insupet 
oninia oppida et castella ad sinum Messeniacum, 
per quam mediam regionem Pamisus fluvios 
labitur. Hzc procuratoris nomine administrabat, 
que Nicephori Melisseni, magui protostratoris, 
erant ; quem propter animi versutiam et ingenii 
celeritatem dexteritatemque summam ad res novas, 
quas vellet, perficiendas eiiam Melissurgum — co- 
gnominabant. Erat autem viri illius. admirandi, 
Nicepbori Cesaris Melisseni, longo posterorum or- 
diue nepos, filius Leonis Melisseni sebastocratoris, 
atque jam. pridem et ab initio dominus munitissi- 
ma urbis lthomes, quz etjam Messene  appella- 


145 


CHRONICON MAJUS. — LIB. II. 


146 


ΔΙεσσηνιαχοῦ κόλπου * ὃ; γέγονε xai μητροπολίτης ἃ καὶ iv ταῖς χρονιχαῖς ἱστορίαις οὕτως ἔγραφον 


"Ανδριανουπόλεως ἀποθανούσης τῆς γυναιχὸς αὐτοῦ 
διὰ πολλὰς xal ἀναγχαίας αἰτίας εἰς χοινὴν ὠφέ- 
λείαν, εἰ καὶ τὸ ἄωρον τοῦ θανάτου ἧρπαξεν αὐτὸν 
χαὶ ἀτελὲς τὸ ἔργον ἀπέμεινε. Εἰπόντες οὖν ἕτεροι 
πολλοὶ τὰς αἰτία: εἷς πλάτος, ἐγὼ ἐγχατέλειπον. Ἡ 
δὲ αἰτία τῆς τοιαύτης ἐπιτροπιχῆς τοιουτοτρόπως 
εἶχεν, τῆς πρὸς τὸν δεσπότην χὺρ Θεόδωρον. Ὁ 
προῤῥηθεὶς Νιχηφέρος ὁ Μελισσηνὸς ἔσχεν υἱὸν óvó-" 
ματι Νικόγαον, ὃν ἀνεγέννησε διὰ τοῦ ἁγίου Ban- 
κτίσματος ὁ δεσπότης χὺρ Θεόδωρος * χαὶ ἐν τῷ χαιρῷ 
τῆς μεταστάσεως αὐτοῦ εἰς τὰς ἀύλους μονὰς (ὁ γὰρ 
δος αὐτοῦ τριετὴς νήπιος ὧν) διαθήχην ποιήσας 
τοῖ τον χατέλιπε τὸν δεσπότην χὺρ Θεόδωρον χύριον 
xal δεσπότην xal ἐπίτροπον τοῦ παιδὸ; xal πάντων 
t&v αὑτοῦ χτημάτων xal χρημάτων 133 κινητῶν 
yai ἀχινήτων, ὅτι ἐὰν ὁ υἱὸς αὐτοῦ xal χληρονόμος 
εὐθὺς ἀποθάνῃ χωρὶ: χληρονόμων, πάντα τὰ ἑαυτοῦ 
ἄπτεα, xat χαὶ χῶραι καὶ φρούρια ἔσονται τῷ 
δεσπότῃ χὺρ θεοδώρῳ, τὰ Exvb; xat ἐντὸς τῆς Πε- 
λοποννέσον. σαν γὰρ τὰ ἐντὸς, ᾿Ανδροῦσα λέγω᾽ 
χαὶ Καγαμάτα, Μαντίνε:α, Ἰάννιτζα, Πίδημα καὶ 
Μάνη xai Νησὶν καὶ Σπιτάλιν xai Γρεμπενῆ καὶ 
"Ἀετὸς καὶ Νεόχαστρον καὶ Ἰθώμη ἡ νῦν λεγομένη 
ΔΙεστήνη χαὶ ᾿Αρχάγγελος καὶ Σαυλάουρος xal Ἴω- 
ávuva xal Λιγούδιστα, τὰ δὲ ἐχτὸς μεγάλη Αἶνος 
χαὶ ἡ περὶ αὐτὴν παροιχία πᾶσα, χῶμαι xal χῶραι 
ἕως χαὶ Περιθεωρίον " ἃ καὶ σταλεὶς ἐγὼ παρέλαθδον 
αὐ-ἀἁ. " 

'Q; ἐπὶ τὸ πλεῖστόν τινας Ex τούτου τοῦ γένους 
τῶν Μελισσηνῶν καὶ Στρατηγοπούλους ἑπωνόμαζον, 


batur, et totius sinus Messeniaci. ldem post obitum 
uxoris metropolita Adrianopolis factus est, com- 
muni utilitate multis et necessariis de causis Id 
posiulante : quanquam mors intempestiva eum 
rapuit, atqueita res caruit eventu. Caterum causas 
illas cum complures copiose explicueriint, ego illis 
supersedebo. Causa utem procurationis illius, 
quam Theodorus despota habebat, talis fuit. Qaem 
nominavi Nicephorus Melissenus filium — habuit 
Nicolaum, quem esacro fonte susceperat Theo- 
dorus despota. Itaque ad sedes animarum transiens, 
cum filius tres annos natus esset, Theodorum 


τοὺς Μελισσηνοὺς Στρατηγοπούλους, δι᾽ αἰτίαν 
τοιαύτην" τὸν γὰρ ᾿Αλέξιον Καίσλρχ τὸν Μελισσὴ- 
νὺν, τὸν χαὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐλενθερώταντα 
1934 ix τῆς Λατίνων χειρὸς, Στρατηγόπουλον ἔπω- 
νόμαζον διὰ τὴν μάμμην αὐτοῦ, καὶ ἔκτοτε τὸ ἐπ'- 
χληὴν τοῦτο εἴς τινας τοῦ γένους τούτου ἐπεχράτησε" 
τὸν ὃδὲ Νικηφόρον καὶ μέγαν πρωτοστράτορα xal 
Μελισσουργὸν ἐπ᾽υνόμασαν. 

Διήρχετο δὲ τὴν εἰρημένην ἐπιτροπιχὴν χα' διοί- 
χησιν xai ὁ πρωτοστράτωρ Λέων ὁ Φραγχόπουλος 
καιρῷ τινὶ προστάξει τοῦ δεσπότου χὺρ Θεοδώρου, 
ἐπεὶ τῷ ἀδελφῷ χαὶ δεσπότῃ χὺρ Κωνσταντίνῳ 
ἐδωρήσατο μετὰ πάντων τῶν προνομίων ὧν εἶχε, 
τουτέστιν, ἐὰν ὁ γνήσιος ἐχεῖνος χληρονόμος àmo- 


θάνῃ πρὶν τοῦ εἰς νόμου ἡλιχίαν φθάσῃ, πάντα 


ταῦτα τὰ τῆς ἐπιτροπιχῇς χτήματα ἔσωνται τῷ χὺρ 
Κωνσταντίνῳ. 

γ΄. Καὶ τῷ αὐτῷ ἕτει Μαρτίου τετάρτῃ τέθνηχεν 
ὁ δεσπότης χὺρ ᾿Ανδρόνιχος, ὁ διὰ τοῦ θείον xat 
ἀγγελικοῦ σχήματος μετονομασθεὶς ᾿Αχάχιος * χαὶ 
ἐτάφη ἐν τῇ τοῦ Παντοχράτορος μονῇ, ἔνθα χατέ- 
μενα, Βουλῆς δὲ ἀποχρύφου ἐμοὶ γενομένης παρὰ 
toU αὐθεντός μου καὶ δεσπότου ἵνα χατὰ τῆς Πά- 
τρας ἀπέλθωμεν, xat εἰ μὲν παραλάθωμεν αὑτὴν, 
μείνωμεν εἰς τὴν Πελοπόννησον, xai ὁ τόπος 0v 
εἶχεν ἐν τῇ μαύρῃ δηλονότι θαλάσσῃ δοθείη πρὸς 
τὲν ἀδελφὸν αὐτυῦ τὸν βασιλέα, εἰ δὲ οὐ παραλάθω- 
μὲν τὴν Πάτραν, ἀπέλθωμεν" εἰς τὴν Κωνσταντι- 
νούπολιν, χαὶ αὐτὸς ἔχειν εἰς τὴν Πελοπόννησον 
185 τὰ τῆς προικὸς αὐτοῦ χάστρα χω τὰ τοῦ 


chronicis ita eos appellarunt, Melissenos Strate- 
gopulos, eb causam hauc. Alexium Ciwsarem Me- 
lisseuum, qui Cpolim a Latinis vindicavit, Strate- 
gopuluin a matre ejus nominarunt, atque iade istud 
cognomentum in quibusdam posteris ejus obtinuit. 
Nicephorum vero et magnum  protostratoreim. et 
Melissurgum appellarunt. 

Gessit aliquandiu tutelam et procurationem illam 
etiam Leo Francopulus, jussu Theodori despotz, 
cum eam Constantino despota fratri donasset cum 
omnibus privilegiis, hoc est, si legitimus ille haeres 
moreretur, antequam justam attigisset zelateimn, ut 


. despotam testamento tutorem pueri instituit, om- D tum omnis bujus pupilli bona Constantino domino 


uiumque facultatum suarum, mobilium et immobl- 
ium, procuratorem, ut, si filius et hares ipsiug 
wox e vita decederet, nullis relicti bveredibus, 
omnia oppida, vici, loca, castella Tlieodoro cede- 
rent, sive extra, sive intra Peloponnesum 
sita. Intra Peloponnesum erant Andrusa, Calamata, 
Mautinea, Jannitza, Pidema, Mane, Nesis, Spitalig, 
Grempene, Aetus, Neocastrum, lilbome, que nunc 
Messeue dicitur, Archbangelus, Saulaurus, lIohannina, 
Ligudista ; extra Peloponnesum magna JEnos et 
ejus viciuia teta, vici nimirum et loca usque Peri- 
theorium ; 488 ego missus recepi, 

Plerumque quosdam de hoc Melissenorun: gene- 
re etiam Strategopulos cognoninarunt, et in libris 

Parmnot. Gg. CLVI. ’ 


cederent. 

9. Eodem anno, quarto die Martii, e vita cessit 
Andronicus despota, qui per divinum et angelicum 
habitum dictus est Acacius. Sepultus est in mo- 
nasterio Pantocratoris, ubi degebat. Cum claa con- 
siitutum esset a Constantino despotla, domino mco, 
ut Patras proficisceremur, et si potiremur eo 
loco, in Peloponneso maneremus, et locus, quem 
habebat ad mare Nigrum, traderetur imperatori 
fratri suo : sin non potiremur, abiremus Cpolim, 
ipse in Peloponneso castra, qux dote acceperat, 
quique ad pontum Euxinum erant, retineret, a 
fratre autem Tlieodoro sibi donata, et qus nomine 
{πο} Nicephori Mclisseni administrabantur, ag οἱ: 


. 21 


TA 


GEORGII PIHIBANTZ.E τ 


Εὐξείνου πόντου ἔτοι τῆς μαύρη: θαλάσσης, τὰ δὲ A ἔδειξε. Τέλος ἐστήσαμεν ἕνα διὰ νυκτὸς βαδίσαν:: 


ζοθέ,τὰ παρὰ τοῦ δεσπότου χὺρ Θεοξώρου χάστρα 
καὶ πάντα τὰ τῇ; ἐπιτροπιχῆς τοῦ Μελισσηνοῦ 
Νικηφόρου ἐν τῷ ἈΪεσσηνιαχῷ χόλπῳ πάλιν δοθῶ- 
σιν, ὅπου δ᾽ ἂν ὁ βασιλεὺς διαχρίνῃ, παρηκχολού- 
θησε xal τοῦτο, ὅπερ fjv ἀπὸ μέρους αὐτοῦ βεδαίω- 
σις ἀποχρύφου μελέτης. Διερχόμενοι τὴν ὁδὸν τῆς 
Πάτρας ἐκ Βοστίτζης, ἵνα εἰς τὴν Γλαρέντζαν xal 
«5 Χλομούτζιον ἀπέλθωμεν, ἔνθα xat ἢ βασίλισσα 
ἦν, σταλεὶς ὁ ᾿Ανδρόνιχος Λάσχαρις ὁ Παδιάτης 
«p^ τοὺς ἐν τῇ Πάτρᾳ ἄρχοντας περί τινων ὑπο- 
Πέσεων χἀκεῖ:ε ποομείνας, συνέτυχον αὑτῷ ἰδίως 
καὶ ἐξόχως ἱερεῖς τε χαὶ λαῖχοϊ περὶ τοῦ, εἰ 6 αὖ- 
θέντες αὑτοῦ θέλει, αὐτοὶ εὑρέσωτιν τρόπιν δι᾽ οὗ 
παραλάδῃ αὑτὸς τὴν Πάτραν. Ἑλθέντος δὲ τοῦ 
Aacxápew; καὶ εἰπόντος μετὰ τῶν ἄλλων τὰ τῶν 
ΠΠατρηνῶν ἀπόχρυφα, ἀπεπέμφθη ὡς ἀδύνατα xai 
περισσὰ ἃ ἤκχουσε xal ἔλεγε. Ἐστάλη οὖν εἰς xs. 
φαλὴν τῆς Ἰθώμτς xol ᾿Ανδρούσης ὁ αὑτὸς Aáoxa- 
prz.» ἔτι δὲ xal οἱ ἄλλοι ἄρχοντες οἱ εἰς τὰ ἐχεῖσε 
χάστρα χεφαλάδες " ἀλλὰ δὴ xav ὁ πρῶτος τῶν ἀρ- 
χόντων τοῦ οἴχου αὑτοῦ ὁ Λάσχαρις ᾿Αλέξιος ἐλεῖ- 
φῦν εἰς κεφαλάτιχον τῆς Βοστίτζης χαὶ ἐπανέμει- 
νεν ἐχεῖσε. Διερχόμενος οὗν», ὡς δεδήλωκα, ὁ ἐμὸς 
δεσπόττς xal αὐθέντη: μετ᾽ ἐμοῦ μόνου ἐνεργοῦν- 
τος τὸ περὶ τῆς 196 Πάτρας, εὑρισχόμενοι εἰς τὴν 
Γλαρέντξαν ἐγράψαιλεν πολλάχις πρὸς τοὺς τῆς 
Πάτρας, σταλέντος ἐκεῖ τοῦ [Ἰεδιάτου, ἃ συνέτυχον 
ἐκεῖ λέγοντες αὐτοῖς xal περὶ ὧν ἔταξαν τῷ [1ε- 
διάτῃ. Οἱ δὲ ἀντέγραψαν πρὸς ἡμᾶς πολλάχις. Πλὴν 
ἐχρίνοντο παρ ἡμῶν ἀδύνατα, ὡς xal ὁ χαιρὸς 


num Messeniacum siia, restituerentur omnia, quan- 
do imperatori videretur : secuta etiam sunt, quam, 
quantem in ipso esset, rei clandestino consilio 
jnter nos agitalam ad exitum perducereut. Nam 
cum Dostiza Pateas. transiremus, «ut. proficiscere- 
mur Glarentzam et Chlomutzium, ubl etiam regina 
erat, Andronicus Lascaris Pediates interim arbiter 
ad magistratus Patrenses soper quibusdam negotiis 
missus est : qui cum ibidem aliquandiu moraretur, 
convenerunt eum tum privato tum publico cousilio 
sacerdotes et laici, prowiserunique, si dominus 
ejus vellet, se modum 8c viam inventuros, qua is 
se in possessione urbis collocaret. Ubi Lascaris 
cum reliqua, tum secreta hiec l'atrensium cons.lia 
renuntiavit, rejecta sunt, quie audierat dicebatque, 
ut qux nec fieri possend et essent supervacauea. Ita- 
que in prxfecluram lthomes et Audrusz idem mis- 
&us est, et alii praeterea viri castris istarum regio- 
num przfecti,. Quin etiam Alexius Lascaris, inter 
proceres illius domus princeps, ad. gubernandau 
Bst. tzam rel.ctus est ibique remansit. In viam igi- 
tur se dedit, ut significavi, Constantinus despota, 
donnus meus, mecum sola in re Patrensi adjuto- 
ye ; cumque Glarentze essemus, l'ediate nuntio 
δεῖ, sxpe scripsimus ad f'atrenses de iis quae cum 
Pediate ezcerant constituersntque, atque illi. srpe 
nobis rescripserunt : quz tamen judicabamus fleri 


εὑρεθῶμεν εἰς τόπον πλησίον τῶν δρίων τῶν Πε- 
τρηνῶν ἀμπιλώνων, καλούμενον εἷς τὰς τρεῖς ἐχ- 
κλησίως, αἵ παλαιόθεν ἦσαν" ἐκεῖσε δὲ εδρεθῶσι xi 
οἱ ἄνθρωποι, xal δηλώπωσι πλατύναντες τὰ bi 
γραφῆ;, xa εἰ μὲν ἦσαν δυνατὰ, ἐνεργηθῶσι, cU 
οὗ, ἀπέλθωμεν φανερῶς ἀποχλεῖσαε τὸ κάστρον, 
καὶ ὡς φέρῃ τὸ φέρον. Καὶ ἰδοὺ ἔγρεψαμεν προ: 
κάγματα πρὸς πάντα: τοὺς lv τῇ περιοχῇ τῆς Ἰθν. 
pn; καὶ ᾿Ανδρούσης ἐν τῷ Μεσσηνιαχῷ κόλπῳ xat 
τῶν ἔτω xaV ἔξω ζνυγῶν, ἵνα τῇ πρώτῃ τοῦ Μαρτῖν) 
prv τοῦ αὑτοῦ ἕτους ἔλθωσι μετὰ ὅπλων χαὶ τῶν 
πλειόνων ἀνθρώπων τῆς ἀρχῆς ἑνὸς ἑἕἔχάστου αὖ- 
τῶν, xat οὕτως ταχτιχῶς διελθεῖν τὸν τόπον τοῦ 
πριγχίπον, καὶ δεχθῶσι xal συναπαντήσωσι τὸν 
νέον αὐθέντην εἰσερχόμενον ἐν τῷ Μέεσσηνιαχὴ 
χόλπῳ καὶ ζυγοῖς. Ὁμοίως ἐμηνύθη καὶ τῷ Asr- 
χάρει ᾿Αλεξίῳ τῷ ἐκ Βοστίτξζης. Ἐλθόντες οὖν ἐσι. 
νέθημεν οὐ διὰ τῆς ὁδοὺ τῆς πρὸς τὴν "Asgow ἀλλὲ 
διὰ τῆς ἐξ εὐωνύμων' 197 καὶ πάντες ἐθαύμαζο: 
λέγοντε; πρὸς ἀλλήλους, xaX ἐπυνθάνοντο ποῦ ἀπίρ- 
χοντο. Περὶ δὲ ὥραν ἀλεχτοροφωνίας ἤλθομεν περὶ 
τὸν συμφωνηθέντα τόπον, ἔνθα εὕραμεν τοὺς àv 
θρώπους᾽ καὶ ἰδόντες αὐτοὺς ἀπράκτους εἶνα: χαὶ 
ἄπρακτα λέγοντας ἀπεπέμψαμεν αὐτούς. Πρωΐῖ:ς 
οὖν γενομένης συμδουλευθέντες τέ ἄρα πραχθῇ. xai 
διαχρίναντες ἵνα τὸ στρατόπεδον δράμῃ πρὸς τὖ 
αἰγμαλωτίσαι τοὺς ἔξω τῆς πόλεως οἰχοῦντως xs 
πᾶσαν τὴν τῶν 'Ἑδραίων οἴχησιν, ὡς οὖν ipia 


C δὕπραχτον διὰ πολλὰς αἰτίας, ἰδοὺ καὶ οἱ ix τῷ 


χάστρου ἰδόντες ἡμᾶς καὶ ἀπορήσαντες «t ἄρα καὶ 


non posse : id quod tempus prohavit. Tandem con- 
stituimus, at nocturno itinere in locum fiuibus l»- 
trensiem viuetorum vicinuu nos. conferremaus, 1 
tribus ecclesiis nuncupatum, qux ex longo ind 
tempore ibi erant : eodem illi se conferrent, et que 
scripsissent, plenius coram exponerent ; atque ea 
si quidem essent ejusmodi, ut fieri possent, Geren!: 
sin minus, aperte ad oppidi obsidionem aggredere- 
mur et perniitteremus rein nostram fortunz.. [tem 
ad oinnes. in circuitu Ithomes et Audruss, ad si- 
num Messeniacum et intra vel extra tractum illom 
hab.tantes, scripsimus, ut. calendis Wartis ejus- 


D dem anni cum armis, manuque militari uoo exi- 


gua ditionis *uz quilibet adessent, δὲ ita insuucü 
fines principis transirent, occutrerentque novo prin- 
cipl, versus sinum Messeniacum et illum tractum 
procedenti. Item fostitzaum Alexio Lascari nuntia- 
(ἢ est, Nos vism nou eam, que trans Assum fert, 


sed quie est. a sinistris, tenuinius ; aC mirabantur 
oum;es, percontabanturque iuter $e, quonam itet 


facerent. Sub galliciuium ad condictum jocum cum 
perventum esset, bomines ibi illos invenimus. (uos 


cuw inanes esse suimadverteremus, et polliceri 


mania, cimisimus cos, Mane consultatione habita, 
quo f.cto opus esset, el constituto, uL miles ad ca- 
piendos suburbanos et auotquot illle donnc;iia hba- 
berent Hebrzos 'um id moit: uc c3u- 


149 


CHRONICON MAJUS. — UID. II. 


190 


ἕνι (o) γὰρ προενόμισαν τὸ τυχὴν) ἀπέστειλαν ἕνα A νῶν τοξεύσας τὸν τοῦ δεσπότου ἵππον, ὃς xai εὖ- 


τῶν ἀρχόντων χαὶ ἕνα χκανονιχὸν Μάρχον τοὔνομα, 
μετά τινος ἀνθρώπου πρὸς τὸ μεταφράζειν καὶ 
ἄλλων ἀνθρώπων, ὅπως μάθωσι τίνες οἱ ἐπερχόμε- 
vot καὶ διὰ τί, Ὡς οὖν εἶδον ἡμᾶς, xal πῶς ἡμεῖς 
ζητοῦμεν τὸ κάστρον ἣ μετὰ συνθήχης ἣ οἵῳ δὴ 
τρόπῳ δυνησώμεθα παραλάδωμεν αὐτὸ, ἐπιστρέ- 
Ψψαντες μετὰ σπουδῆς ἔχρουσαν τὰς σάλπιγγας 
καὶ πᾶ) ὄργανον πολεμικὸν, καὶ εὐθὺς πάντες 
οἱ ἐντὸς καὶ ἐχτὸς συνήχθησαν εἰς τὸ ὁπλίζε- 
σθαι. Ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον ἤρξαμεν τοῦ 
πολέμου. 

δ, Emi τὴν αὔριον οὖν τυχοῦσα ἡ ἑορτὴ τῶν 
βαΐων ἐχάψαμεν Báta μνρσίνης, καὶ πᾶν τὸ στρατό- 
πεδον φέροντες 138 ταῦτα ἀνὰ χεῖρας χαὶ ἐλθόν- 
τες ἐπέσαμεν περὶ τὰς πύλας τοῦ κάστρον. Ὥς δὲ 
ἐχείμεθα τῇ xc' τοῦ αὑτοῦ μηνὸς Μαρτίον μετὰ 
τὴν τοῦ μεγάλου Σαδόάτου ἀχολουθίαν ἤτοι τὴν 
θείαν μυσταγωγίαν, ἀριστήσαντες χαθεζόμεθα ἐν 
τῇ παρεμδολῇ fitot σχηνῇ τοῦ αὐθέντου ἡμῶν συν- 
ομιλοῦντες περὶ πολλῶν. Ἰδοὺ ἄφνω τινὲς ὄλίγοι 
ἔφιπποι ἐξῆλθον τῆς πύλης τῆς καλουμένης 'E6pai- 
κἧς ἣ τοῦ Ζευγαλατείου (οὕτω γὰρ ὠνομάζετο), 
χαὶ ὡς ἐφάνησαν, διωχθέντες εἰσῆλθον διὰ τῆς τοῦ 
αἰγιαλοῦ πύλης " ἐχεῖσε χατασχευαστιχῶς ἦσαν 
πάντες οἱ τοῦ χάστρου μετὰ τζαγχρῶν χαὶ τόξων 
χαὶ σχελότιον. Εὐὑρεθεὶς οὖν ὁ δεσπότης χἀγὼ προ- 
δαδίξοντες πρὸ τοῦ διωγμοῦ τῶν εἰρημένων, διὰ τὸ 
τοὺς ἵππους ἡμῶν εὐρεθῆναι χατὰ συγχυρίαν 
ἡτοιμασμένους πλησίον τῆς γεφύρας τῆς ὁξοῦ τῆς 
ἀπαγούστης εἰς τὸν ἅγιον ᾿Ανδρέαν, τὶς τῶν Πατρη- 


sis commodum esse videretur, ecce oppidsni nos 
videntes, et quid hoc rei esset dubii (nibil enim 
hujasmodi opinione przceperant), unum e magis- 
tratibus, et canonicum quemdam, Marcum nomine, 
cuin alio quodam nomine ex aliis percor.tatum mi- 
serunt, qui essent qui venirent et quam ob causam. 
Qui postquam nos agnoverunt oppidumque a nobis 
quzri sive pactiene, sive quocunque alio modo, in- 
tellexerunt, festinanter reversi, tubis et reliquis 
instrumentis belíicis ad arma vocant, et cuncti, 
quique intra, quique extra moruia erant, ad vim 
arcendam concurrunt. Nos sequenti luce bellum 
orsi sumus. 

4. Postridie igitur, quoniam palmarum dies erst, 
ramos myrti ampulavimus, quos manibus gestans 
totus exercitus portas castri adortus est. Ejusdem 
wensis Martii die 26, cum post officium magni Sab- 
bati sive divinam initiationem, a prandio in tento- 
rio dowini nostri consedissemus et varios miscere- 
mus sermones, repente aliquot equites per portam, 
cui nomen est. llebraicse vel Zeugalatii (ita enim 
appellatur) prorumpunt ; sed, ubi comparuerunt, 
mox repulsi, per portam littori oppositam refugiunt. 
Ibi omnes incolz, labaris, arcubus et palis armati, 
aderant. Jam cum despota et epo, antequam illi 
nos persequerentur, fuge nos conimirissemus, quia 
equi nostri juxta portam vir, quie ad S. Ancream 


θέως ἔπεσεν ἐπὶ τῆς γῆς, xal δραμόντες ol ἐχθροὶ 
ἵνα ἀποκτείνωσιν αὐτὸν ἣ πιάζιυσιν, εὑρέθην ἐγὼ 
ἐκεῖ ὑπέρμαχος. K&xslvog μὲν Θεοῦ βοηθείᾳ ἀπο- 
πλακεὶ; τοῦ ἵππου ἔφυγε πεῖός " ἐγὼ δὲ χατ' αὐτῶν 
μαχόμενος ἐπίασα τινὰ νἱὺν Σαματέλλου. ᾿Αλλ᾽ 
ἥμην βαρέως τραυματισθεὶς ἅμα τῷ ἵππῳ, ὃς o5- 
χέτι ἴσχυε, xai ἔπεσεν ὁ ἵππος 6 ἄριστος, ὃς παρὰ 
τοῦ ἀμηρᾶ ἐδέθη τῷ ᾿Ασάνῃ ᾿Ισααχίῳ ἡνίχα συνήν- 
τησεν ἐχείνιρ, ὁ δ᾽ ᾿Ασάνης τῷ γαμδρῷ αὑτοῦ τῷ 
Φιλανθρωπηνῷ Γεωργίῳ, χἀχεῖνος 139 τῷ ἔαυ- 
τοῦ ἀνεψιῷ τῷ Κομνηνῷ τῷ τοῦ πρωτοστράτορος 
Κανταχουζοῦ γαμθρῷ, ὃν φεύγοντα πρὸς Γαλατᾷν 
φθάσας ὁ ἀδελοός μου χαὶ ἐπίατεν αὐτὸν, xat οὕτως 
ὁ ἀδελφός μου εὐηργετήθη τὸν ἵππον παρὰ τοῦ βα- 
σιλέως * ἔγωγε λαδὼν παρ᾽ ἐχείνου τὸν ἵππον ἀπῇ)- 
θον εἰς Πελοπόννησον. εσὼν οὖν ὁ ἵππος, ἐπιάσθην 
πολλαῖς πληγαῖς πεπληγμένος. Καὶ ἀπαγαγόντες 
με ἔμδλησαν εἰς τὸν γουλᾶν ἧτοι τὸν πύργον ἐν 
οἴχῳ σχοτεινῷ, ἔνθα ἦσαν μύρμυγχες καὶ σιτόφθει- 
ῥες χαὶ μύες διὰ τὸ εἶναί ποτε σίτου ἀποθήχη " xal 
χειροπέδας σιδηρᾶς περιέθγηχαν τοῖς ποτί μου xal 
σειρὰν λίαν βαρυτάτην xal στερεὰν μετὰ σχό- 
λοπος μεγάλου χατὰ γῆς πεπηγότος ἔνθα χα- 
χῶς ἐχοιτώμην ἐν τῇ τοιαύτῃ φρουρᾷ, πιχρῶ; 
διαγαγὼν ἀπὸ τε τῶν πληγῶν xal τῶν δεσμῶν xai 
τῶν ἄλλων, ὡς δεδήλωται, ἃ ὑπῆρχον ἐν τῇδε τῇ 
φρουρᾷ. 

ε΄. Ἐνταῦθα δὲ χρὴ διηγήσασθαι ἡμᾶς χαὶ περὶ 
τῆς ὁσιωτάτη; Θωμαῖδος. Αὕτη ix γένου; χρησίμου 
ὑπῆρχεν ἐν τῇ ἀνατολῇ τῆς ᾿Ασίας " xal ἀπορφα- 


ducit, forte parati erant, εἰ ἃ Patrensi quodam 
equus Constantini sagitta perfossus esset, ut'statiim 
cullaberetur bumi, Constantinum ab insequentibus 
hostibus, qui aut eapere aut occidere eum vellent, 
ego defeudi. 4taque divino auxilio ille rex equo ex- 
peditos, pedes se iis subtraxit; ego adversus bo- 
stes decertans, filium quemdam Samaeelli cepi, sed 


et ipse graviter vulneratus sum cuir equo genero- 


siesimo, qui mox defectu: virium concidit. Eum 
equum dederat ameras lgaacio Asani, ad se profecto, 
Ásanes Georgio Philantliropeno, genero suo, atque 
hic rursus Comneno consobrino, Cantacuzeni pro- 


p ostratoris genero, quem Galatan fugientem fr.uter 


meus comprehendit. 1s equum dono accepit ab ἱπι- 
peratore, atque ego eodem a fratre donatus, in 
Peloponnesum eum abduxi. Collapso igitur cquo, 


Ipse multis plagis percussus, in potestatem hostium 


veni, qui abductum me in carcerem sive turriin 
a dificii tenebrosi conjecernnt, formicis, curculio- 
nibus et muribus scatentem, quippe qua quonda:n 
fuisset-granarium. Brachia et pedes vinculis et ca- 
tena gravi et selida ad palum magnum in terra 
defixum constrinxerunt. Male in ea custodia cuba- 
bam propter plagas, vineula, eit reliqua, quas ibi 
fuissc incommoda significavi. 

5. llic loci de sanctissima Thomaide narrandum 


nobis est. Ex honesta familia Orientis in Asia proge- 


151 


GEORuII! PHRANTZ.E 


113 


νιυθεῖσαν οἱ ἐχυτῖς σνυγνενεῖς ἔγαγον αὐτὴν εἰς A τῇ Λήμνῳ ὁ πάπεος μου εὑρίακετο μετὰ τῆς Te 


Ἱωυσταντινούπολιν, xai ἔδωχαν αὑτὴν «f; ἀδελφῇ 
«ὧν τριῶν ἀρχιερέων xal ἀδελφῶν xal βασιλέων 
xai μητρὶ τοῦ σοφωτάτου Καδασπίλα Νιχυλάου, xal 
εἶχεν αὑτὴν xai ἐπαίδευε. Καὶ μετὰ τινα χαιρὸν 
ἀπτθεν εἰς Θεστα ονίχτιν διὰ τὸ ἐχεῖσε εἶναι τὸν 
ἀδελφὸν αὑτῆς Κλδάπσιλιν 1A ἀρχιερέα, καὶ 
ᾧστ εν εἰς τὴν μονὴν τῆς ἁγία: Θεοδώρας μετατῖς 
[11λα:λογίνης, bvapézou xal λογία; γυναικὸς, περὶ 
ἧς: πολλάκις πολλοὺς ἔχουϑλ παρὰ τοῦ ἀοιδίμου Ba- 
σιλέω: χὺρ Μανυυτλ ἐπαίνου;, xal πολλοὺς xavó- 
va; εἷς τε τὴν ἅγιον Ατμήτριον xai ἁγίαν Θεοξώ- 
pa» καὶ el; ἄλλους ἀγίους ἀνέγνωτα ἐγὼ ἐχείνης 
ποιήματα αἱ εἶχον σὺν αὑταῖς: xai τὴν ἀτίαν θω- 
μαῖα, καὶ ἐπλίδευον εἷς τε τὴν ἀρετὴν χαὶ λόγον. 
Ὡς ὃὲ ἦλθ: τὸ τέλος αὑτῶν, χατέλιπον αὐτῇ πάντα 
τὰ αὑτῶν, ἀλλὰ δὴ χαὶ τὴν τοῦ Κυπριανοῦ γυναῖκα, 
ὅτις ἀγανχχκτήέπασα τὸ σχληρὼὸν τοῦ ἀνδρὸς αὑτῆς 
χαὶ ἀπελθοῦπα πρὺς τὰς ῥηθείσας μονὰς μοναχὴ 
ἐγένετο, ἐπεὶ δὲ τὸ τέλος αὑτῶν ἐγένετο, πάλιν 
ἀπετάγη τῇ ἐχείνων Χληρονόμῳ χαὶ τοῦ Blou, ὅπως 
δέ ποτε χαὶ tal; ἀρεταῖς ὑπετάγη, xal χαλῶς διή- 
νυ πε τὸν τῇς ὑποταγῆς δρίμον μέχρι θανάτου. 'H 
Κυπριανοῦ λέγω γυνὴ ἦν αὕτη τοῦ ἐλθόντος εἰς 
Κωνσταντινούπολιν xal τὴν μονὴν χτίσαντος τὴν 
εἰς ὄνομα τῶν ἁγίων ἐνδύξων μεγαλομαρτύρων 
Θεοζώρων, ἐπονομαζομέντν τοῦ Κυπριανοῦ. Τῶν δὲ 
ἀσεδῶν τὴν θεσ:αλονίχην παραλαθόντων ἐξελθοῦσα 
ἡ ὁσία θωμαῖ; μετὰ τῆς ὑποταχτιχῖς αὐτῆς τῆς 
Κυπριανοῦ γυναιχὸς ἀπῆλθεν εἰς Af μνον, ἵνα ἐχεῖ- 
θεν πάλιν εἰς τὴν Κωνσταντένου ἐπανέλθῃ. Ἐν δὲ 


nerata erat. Porentibus orbatam cognati Cpolim 
perduxerunt, et sorori trium archiepiscoporum ae 
[γαίγι et imperatorum, matri. sapientissiml viri 
Nicolai Cabasils, tradiderunt, ἃ qua educata et 
instituta est, Ea, iuterjecto aliquo tempore, Thes- 
sslonicam abiit, in qua urbe Caba:sil.s, ipsius fra- 
ter, esset archiepiscopus, abdiditque se in mo- 
nasteriuin Sancte Theodore cum Palzologina, fe- 
mina virtuüs et litterarum studiosa, cujus ego mul- 
tas szpe laudes e veneraudo imperatore, Manuele 
domino, audivi, et hymnos non paucos in sanctum 
Demetrium et sanctam Theodorani ei alios sanctos 


ναιχὺς αὑτοῦ καὶ τέχνων. Ἢ οὖν πρώτη τῶν αὑτοῦ 
θυγατέρων ἰδοῦσα τὴν ὁσίαν καὶ tbv αὐὖὐττς ἀρετὴν 
x1i τὸν λόγον ἐγχατέλιπε γονεῖς καὶ ἀδελτοὺς καὶ 
1&1 ἀδελφῆς καὶ ὃν ἐμνν"τεύσατο εἰς ἄνδρα 3pa 
τοῖς πιισὶ, χαὶ ἀπελθοῦσα εἰς Ocacaaovixre iron 
μοναχὴ, χαὶ ἐν ὑποταγῇ αὑτῆς δὴ τῆς ὁσίας χά- 
χεῖπε ἀπομείνασα. Κἀχεῖθεν δὲ ἐξελθοῦσαι al τρεῖ; 
xal μόναι ἐν τῇ Κωνσταντίνου πόλει χατήντι"2ν 
ἀρχῇ ἐν τῇ μονῇ τῇ ἐπονομαζομένῃ τῆς Κλερένας. 
Διαδοθεῖσα δὲ ἡ ἀρττὴ «3; ὁσίας xai dj εἰς τὴν Oria» 
Γραςφῖν αὑτῇ, ἐμπειρία εἷς τε τὸν βασιλέα xx 
πατριάβχτν xal πάντας τοὺς τῆς πόλεως, ὁ pb 
βασιλεὺ; ἐξήτει λαδεῖν ἅἄλλο τῶν μονασετ, ρίων un- 
vó:tpov xal εἰσοξηματιχώτερον δοῦναι αὐτᾷ, ὁ ὃ 
πατριάρχης ἔνταλμα πατριαρχιχῦς ἑξουσία- ἐξί- 
δωχεν εἰς τὰς βονλομένας τῆς πόλεως γυναῖχα; 
προσιέναι αὐτῇ " οἱ δὲ τῆς πόλεως ἔδελον δοῦν: 
αὑταῖς πᾶν ἀναγκαΐον εἰς τὸ ἐπιαχέπτεσθαι xz 
θεραπεύειν τὰ πρὸς χρείαν αὐτῶν" οὐχ ὑπῆρχεν 
γὰρ ἐκεῖναις οὔτε χρυσίον οὔτε ἀργύριον, οὖχ ἄλλο 
τιεἰ μὴ τὸ ἐργόχειρον xal ἢ τοῦ Θεοῦ Bà τῶν 
ἀρχόντων προμήθεια. Ααδοῦσα δὲ μιχρόν τι xát 
aya, συνέδραμον εἰς ὑποταγὴν αὐτῆς τοσαῦται Cos: 
οὐκ ἐχώρησαν εἴς τε τὴν τοῦ Αἰδὸς μονὴν καὶ εξ; 
χυρᾶς Μάρθας. Ἥ δὲ οὐ πλείους Ὦ δυοχαίδεχ 
προσελάδετο" xal ἦσαν τοιαῦται εἷς τε ἄχιτμον» 
vr, χαὶ ὑπαχοὴν xai σωφροσύνην xal πᾶν εἴ τι cl; 
1/449 θεὸν εὐαπόδεχτον, ὅτι χατέλιπον οἱ τῆς x 
λεως λέγειν Ἢ ἁγία, ἀλλ’ Al ἅγιαι - xaY αὐτὸ δὲ 8 
ὄνομα εἶχον Εἰς τὰ; ἁγίας. Καὶ τὸ μὲν τῶν pow 


Cypriani conjuge, in Lemnum discessit, inde Cpe- 
lim reversura. In Lemno tum erat avus zaeus cum 
uxore et liberis. ltaque natu maxima filiarum ejus 
cum sanctam bane feminam vidisset et observasse 
virtutem ejus ac sermonem, relictis parentibas, 
(ratribus, sororibus, et uocum conjuncta erat ma- 
rito, atque liberis, Thessalonicam profecta, mora- 
chis se ascripsit ibique sub imperiis ssme:ae bujus 
mulieris vixit. lude hz tres sola? Cpolim emigrantes 
principio iu monasterium Clerenz: vemerumt. Cuin 
autem sanctz illius feminz virtus et Litersrum 
sacrarum peritia imperatori et patriarebe univer- 


legi. llabebant autem secum sanctam quoque Tho- D sseque civitati iunotuisset, iiperator ei aad wajos 


maidem eamque ad virtutis et litterarum discipli- 
nam eruciebaut. Cum instaret ipsis vivendi finis, 
eidem qni habebant omnia reliquerunt, una cum 
uxore Cypriani, qua: asperam viri sui naturam non 
ferens, in illud profecta monasteriuin, inter wona- 
chas nomen dederat. Postquam autem ille diem 
obierunt, quemadmodum virtuti se subjecit, ita 
larum tum bonorum Lum vitz se subjecit haeredi, 
et hujus subjectionis cursum praeclare usque ad 
morlem confecit. Conjux bxc Cypriani, inquam, 
illius erat, qui Cpolim venit, et monasterium san- 
etoruin martyrum nobiliuin Theodororum constru- 
xit, quo! Cypriani cognominatur. Thessalonica ab 
impiis occupata, saucta Thiomais cum alumna gua, 


et locupletius mouasterium tradi jussit ; patriarcha 
patriarchali auctoritate ominibus, quae vellent, urbis 
mulieribus potestatem dedit, illi s&e aggregandi ; ci- 
ves quz essent necessaria ad res ordinandas el 
adwinistrandas prestare iis volebant, Neque evim 
illis erat vel aurum, vel argentum, vel aliud 
quidquam nisi opus manuum et divina per magis- 
tratu£. providentia. ltaque, cuin noa. ita. amplum 
domicilium haberet, ad vitam ex imperio ejus age»- 
dam tot confluxerunt, quot non. concesserunt in 
monasterium | Libis et Marth:e dominse. At recepil 
illa non pius duodecim, atque erant omnes ad pao- 
periateimn, obe: modestiam, denique quid- 
quid Deo gr egregie partae, ui Jaui 


153 


CHRONICON MAJUS. — LIB, II. 


1534 


χῶν ἐκείνων γυναικῶν χοινὸν τὸ τῆς τροφῆς xal A συγχωρήσας τὸν πειρασμὸν, χορηγῆσει xal τὴν 


ἐνδυμάτων χαὶ τὸ μὴ ἔχειν ἴδιον χαὶ τὸ μὴ ποιῆσαι 
τὸ μιχρότερον f| πρὸς χοινὴν ?) πρὸς ἰδίαν χρείαν 
εἰ μὴ μετὰ συγχωρήσεως ὑπῖρχεν αὐταῖς xal τὸ 
ἀνυπόδητον xal ὀλιγότροφον χαὶ χαμαὶ χεῖσθαι xal 
ἐν εὐτελείᾳ χαὶ τᾶλλα ὅσα τῶν ἀρετῶν εἰσὶν ix 
μαρτυρίας τῶν περισσῶν ἔστι διηγεῖσθαι. Ὁμοίως 
δὲ πάλιν χαὶ τῆς αὐτῶν ὁσίας xol πνευματιχῆς 
μητρὸς τῆς ἐχείνων συνδρομῇς xal ἐπισχέψεως τῶν 
βασιλέων xai δεσποινῶν xal ἀρχόντων xal ápyov- 
τισσῶν, αἱ μὲν χάριν ἐξομολογήσεως αἱ δὲ εὐχῆς 
καὶ ἐπισχέψεως, τίς ἂν ἀχριδῶς ταῦτά τε xal τὴν 
ἐχείνης ἀρετὴν δυνηθείη διηγήσασθαι ; ἕν δὲ μόνον 
διηγησάμενοι δείξωμεν τὰ πάντα ἀληθῆ. Τῷ ῥη- 
ἢέντι μεγάλψ Σαδβάτῳ, ὥσπερ μοι συμδέδηχεν 
ἅπερ ἐδιηγησάμην, καθημένης μετὰ τὴν τῆς λει- 
'πουργίας τελετὴν ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ, καὶ σὺν αὐτῇ 
rüsat ai μοναχαὶ αὐτῇς προσμένουσαι ἵνα μιχρόν 
τι καὶ ἀπογεύσωνται διὰ τὴν τοῦ ἀντιδώρου μετά- 
ληψιν" εἶτα εἰς τὰς Πράξει; τῶν ἀποστόλων τεθῆ- 
ναι τὴν ἀνάγνωσιν * λέγει οὖν dj. ὁσία’ « Μοναχαὶ, 
ἐγείρεσθε, » Αἱ δὲ" « Τί σοί ἔστι χρεία, χυρία 
ἡ μὴν ἁγία; » Ἢ δέ" « Τῷ χὺρ. Γεωργίῳ ἐπῆλθε 
149 πειρασυὺς, καὶ δεηθῶμεν τῆς Θεοτόχου ὑπὲρ 
ix:(vou. » Τόδε ἀχούσασαι πᾶσαι προσέδραμον 
αὐτῇ μετὰ δαχρύων, ἐξαιρέτως δὲ αἱ τῆς μητρός 
pou ἀξελφαξ" χαὶ γὰρ ἑτέρα ἀδελφὴ ἦν, ὕστερον 
γεγονυΐα χἀχείνη μοναχὴ xal ὑποταχτιχὴ αὐτῆς 
xaÀrt. Προσέδραμε καὐτὴ μετὰ δαχρύων, πυνθανο- 
μένη" « Τί τοῦτο ὃ λέγεις, χυρία ἡμῶν ἁγία: » 
Ἡ δὰ πρὸς αὐτὰς ἔφη" e Μὴ θροεῖσθε" ὁ Θεὸς ὁ 


non £ancize, sed sanctarum vocabulo uterentur ci- 
ves et monasterium Ád sanctas diceretur. Fuisse 
monachis illis feminis comnunem cibum, commu- 
nem vestitum, commune eliam, ut nihil proprium 
possiderent, nihil, quamvis modicum, vel ad com- 
munem, vel ad privatam utilitatem facerent, nisi 
concessum iis esset ; easdem calceamentis nullis et 
alimento tenui usas esse, humi cubuisse et omnino 
vitam vilem egisse et reliquis virtutibus monachicis 
dedisse operam, supervacaneum est dieere. Simi- 
liter ad ipsom matrem sanctam et spiritualem con- 
cursum imperatorum, imperatricum, principum 


C 


βοήθειαν καὶ διάλυσιν αὐτοῦ δὴ τοῦ πειρασμοῦ. » 
Καὶ ἱστάμεναι ξψαλλον εἰς τὴν Θεοτόχον παράχλῃ- 
σιν δαχρύουται. Τούτου τί χρεῖττον εἰς μαρτύριον 
τῆς εἰς Θεὸν αὐτῆς ἀρετῆς χαὶ οἰχειώσεως ; Ζήσασα 
οὖν οὕτως χαλῶς, καὶ πολλλχλ εἰς μαρτυρίαν τῆς 
ἀρετῆς αὐτῆς ἐπιδείξας ὁ Θεὸς, τέλος xal ὁ θάνατος 
αὐτῆς τίμιος ἐναντίον Kuplcu ἐγένετο xal τῶν ἀν- 
θρώπων προέδη. Ἡμέραις γάρ τισιν ἀσθενήέσασα 
μιχρὸν, χαὶ πάσας τὰ; μοναχὰς κοινῶς νουθετήν- 
σασα, xal χαταλείψασα εἰς τὴν ὑποδοχὴν τῆς ἀδελ- 
φῇς τῆς ἐμῆς μητρὸς, ἢ καὶ πρῶτα εἰς ἀρετὴν xal 
ὑποταγὴν αὐτῆς fjv καὶ πάντα τὰ τοῦ χελλίου αὖ“ 
τῶν ἐκείνῃ διοίχει, εἶτα ὡς. ἔνθους γενομένη ἐχά- 
θητο, τοὺς μὲν ὀφθαλμοὺς ἔχουσα χεχαλυμμένους, 


B τὸ δὲ στόμα ἀεὶ χινοῦσα πρὸς ὕμνους χαὶ εὐχαρι- 


ατίας πρὸς Θεόν’ ἐμιμεῖτο γὰρ πάντοτε dj ἁγία 
τὸ τοῦ θείου χρυσοῤῥήμονος Πατρὸς ῥητὺν τὸ λέ- 
99^ « Μὴ τάσιν φωνῆς νοΐσῃς χαὶ μέγεθος 
(χρῆμα γὰρ ἀνάρμοστον ἁγίοις ἡ xpauvf), ἀλλὰ τὸ 
νοερὸν τῆς διανοίας xal τὴν 1444 θερμότητα τῆς 
ψυχῆ: xaX τὴν συντονίαν τῆς δεήσεως, καθ᾽ ἣν xat 
σιιυπώντων ἀχούει ὁ Θεός. » Ἢ οὖν ἁγία μήτε τι 
προλαμδάνουσα τροφίμου f| ποσίμου, μὲτε ὁμι- 
λοῦσα τὸ τυχὸν ἄνευ τοῦ xa ἡμέραν ἐργομέν:ν 
ἱερέως εἰς τὸ μεταλαμθδάνειν αὐτὴν τῶν θείων tu» 
στηρίων, τότε χαὶ τὰς χεῖρας χαὶ τοὺς ὀφθαλυοὺς 
εἰς τὸν οὐρανὸν αἴρουσα xal συγχώρησιν αἰτοῦσχ 
λαθεῖν ὕστερον μετελάμδανεν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ βα»- 
σιλέως κὺρ Ἰωάννου xal τῶν δεσποινῶν καὶ ἄλλων 
πολλῶν πολλάχις προσερχομένων αὐτῇ, ἀλλὰ δὴ, χαὶ 


matris mex sorores. Nam altera quoque soror 
postea se fecerat monacham illiusque se subiece- 
rat imperio. Itaque li:c quoque cum lacrimis ac- 
currit, querens : « Quid. illnd est, quod dicis, san- 
cta domina uostra ?* » At illa : « Ne trmultuamini, 
inquit ; qui sollicitationi locum dedit Deus, ejus.lem 
eliam prasidium et remedium przstabit. » ltaque 
ille flentes Matrem Dei implarabantcelebrabautque 
hymnis, Hac re quid potest esse disertius virtutis 
"pietasque testimonium? lia igitur cum pulchre 
vixisset el sanctimoniam ejus multis rebus testatus 
esset Deus, tandem mors ei gloriosa coram Domino 


virorum femivarumque conventus, quarum alix p obtigit, qua e rebus humanis excessit. Nam cum 


benedictionis, aliae ejus salutandz et precibus ipsius 
sese commendandi gratia ventitabant, quis bec, et 
viriutea: illius digne possit enarrare ἢ Una quadam 
re enarronda omnem ostendemus veritatem. Magno 
illo die Sabbati, quo qux Darravi mihi acciderunt, 
cum, finita liturgia, consedisset ip ecclesia cuui 
reliquis monachis suis exspectaretque panis bene- 
dict communionexn, deiude ad Acta apostolorum 
legenda se convertistet, subito : « Monachz, inquit, 
experyiscimini. » lig cam rogassent : «Qua tibi 
re opus est, sancta domina ? » pergit illa : Geor- 
gius dominus in sellicitationem incidit ; precemur 
ob eum Matrem θά. » His auditis, lacrymantes ad 
eam acccurrerunt «um relique, tum in p imis 


leviter aliquot dies zgrotasset οἱ .uonachas com- 
muniter ad virtutem esset coliortata, sororem matris 
mez, qua in ejus integritate imitanda el subjec- 
lione prinia erat, et omnia in cella illius procurabat, 
in locum suum delegit ; deinde tanquam divino af- 
flatu concitata sedebat, clausis oculis et labiis ad 
Dei laudes et gratiarum actiones semper motis. 
Servabat enim omniuo sancta hzc, quod. pater au- 
rea verba fundens dicit : Ne contentionem vocis 
et veliementiaim noveris (res enim sanctis indecora 
clamor est), sed attentionem. mentis 'et fervorem 
animi et ardorem precationis, quibus fit, ut etiam 
tscentes Deus audiat. » Sancta igitur nec cibum nec 
potum sumebat, nec loquebatur quidquam nisi 


7.9 


GEORGII PIIRANAZ.E " 


τῷ αὐτοῦ πτολιέθρυ, Tlgoss2g c; 1.4.9 οὖν ἐγὼ A λάδωτι τὸ πτολίεθρον, ὅπερ καὶ τ τερον εἶχον. 


συνώξτυσα αὐτῷ μετὰ στρατιυτῶν. Καὶ περὶ τὴν 
685v εὐρξῆτὶς Ῥαοὺλ ὁ Θωμᾶς, καὶ νοι λἱ'σας εὔχο- 
λὴν εἶντι ἴνχ ἄρῃ αὐτὸν ἀπ᾽ ἐμοῦ, χαὶ εἰς χίνδυνην 
ἦλῆς τοῦ φυῖναι ávk τῶν ἀδελφῶν τι náytuo) xal 
λυπτεό," Out: οὖν Θεοῦ εὐδοχοῦντος ἐχεῖνον μὲν 
di, ἀπεχχτίστνσα οἴχαδε, χἀγὼ ἐπιστρέψας εὖ- 
p.» τὸν αὐθέντην poo ἐν τῷ τοῦ ἀγίον ᾿Ανδρέου 
t^) πριυτοχλέτου ναῷ χαὶ τάφῳ ἀποσωθέντα τῇ ο᾽ 
Ἰουνίου ἑσπέρας. Τῇ ε΄ mpot τοῦ αὐτοῦ, ἡμέρξ 
π͵εώτη τῆς ἐἑθξομάδος, ἐξελθόντες πάντες oi τοῦ 
χάσζτρον ἔγχριτοι μετὰ παντὸς τοῦ λαοῦ, xa: ij- 
θίντες μέχρι xal τοῦ ῥηθέντος vaou τοῦ ἀγίον 
'Ανδρέον, τὸν δεσπότην καὶ αὐθέντη» pou προσὲ- 
xjvr3ay val τὰς κλεῖς τοῦ xás:pou παρέδωχαν 
αὐτῷ. Καὶ οὕτως χινήταυτες μετὰ πλείστης χαρᾶς 
ἀμφότερα τὰ μέρη, λέγων τοῦ αὐθέντου μοῦ καὶ τοῦ 
πιολιέθοου, τινὲς ἔφιπποι xal τινες πεζοὶ, ἔχαστος 
χατὰ τῆν ἑαυτοῦ πηλιχότητα, χαὶ εἰσελθόντες εἰς 
τὸ xás:pov μέχρι xal τῶν χατὰ τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου 
N:x21302 δωματίων ἀπήλθομεν,τῆς μὲν ὁδοῦ πάσης 
χατεστρωμένης οὔτης πάντων ἀνθέων, xal εὐχο- 
“μίας ἐχ δεξιῶν τε xat ἐξ εὐωνύμων, Ex δήμων πάντο- 
θεν ῥαινομλένων ῥοδοσταμμάτων καὶ ῥόδων xal tpta- 
χονταφύλλων. πὸ δ᾽ ἄνωθεν τοῦ φρουρίου ἔτοι 
“οὐ πύργον διὰ σχευῶν xal τζαγγρῶν 150 χκαχῶς 
ἐδεξιοῦντο ἡμᾶς, ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔδλαψεν * οἱ γὰρ τοῦ 
μητροπολίτου Χχρατήσαντες τὸ φρούριον, ἕτ' δὲ xal 
«χαύβθεντικὰ παλάτια τὰ πλησίον αὐτοῦ oixfjuata 


ἭἩ μῶν δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον συναχθέντων ἕν τῷ τὸ 
ἁγίου Νιχολάου ναῷ, χαὶ παντὸς τοῦ τῶν πολιτῶν 
δέμου, ὥμοσαν μετὰ ὄρχων ἵν᾽ ὥσι πιστοὶ δῆλα 
xa! ὑποταχτιχοὶ τοῦ αὐθέντου ἡμῶν τοῦ 5:575: 
εἶτα ἐξέτησαν χἀμὲ τοῦ χρίνειν ἕν αὑτοῖς xi 
ἰθύνειν. Ὁ δὲ αὐθέντης μου ἀπεχρίνατο λέγω," 
« Καὶ μᾶ)λον τοῦτο αὐτῷ ὀφεΐλομεν, καὶ χάριν τῖς 
ὑμῶν αἰτήσεως ἔσεται αὐτὸς εἰς χεφαλὴν Opi.) 
Τῇ δὲ ὀγδέη τοῦ αὑτοῦ Ἰουνίου μηνὸς διερχομένω 
μον εἰς Ναύπαχτον, (va. πρὸς τὸν βασιλέα πρῶτο; 
ἀπέλθιυ ἀχουστὴὸν ποιῦσλιι αὐτῷ τὰ Ev τῇ lige: 
παραχηυλουθήσαντα, εἶτ᾽ ἀπ᾽ ἔχεῖσε μετ᾽ ἄρχοντος 
αὐτοῦ πρὸς τὸν ἀμηρᾶν, χατὰ τὴν τετάρτην τὸ 
αὐτοῦ prb; φθάσαντες ἐπείναμεν &v τῷ τοῦ üyiw 
'Avbptou νχῷ. Ἰδοὺ καὶ δύο Τοῦρχοι δ'ερχόμενα 
τὶν Ναύπαχτον, ὁ μὲν τοῦ &purod, 6 δὲ τοῦ Toups- 
χάνη, προσαγγέλλοντε: ἐν ποοστάγματ' ἵνα μὲ τὴν 
Πάτραν παραλάδωμεν. Οΐἴτινες δὲ πάλιν ὑπέστρενει 
μετ᾽ ἐμοῦ ἀπολογίαν λαθόντες τοιάνδε, ξτι ἐπεὶ ὁ 
παρὼν ἐμῶν ἄρχων ἀπέρχεται mph, τὸν ἀδεὶτόι 
pou τὸν μέγαν ἀμτρᾶν (δεικνύων ἐμὲ ÉEzm αὐτοῖς ὁ 
151 δετπότις ὁ αὐθέντης μου), χαὶ ὧς ἐκεῖν; 
σουστάξει, οὕτως xal ποιήσομεν. ᾿Αναχωρησάντων 
οἷν ἡμῶν iv Ναυπάχτῳ ἐμείναμεν. ἵΤ|ουυῖ exis; 
ἔτι οὗτῃς ἰδοὺ ἐχεῖσε xal ὁ παλαιῶν Πατοῶν gr- 
τροπολίτυης τοὔνομα Πανδοῦλφος Ἀξαλατέστας μετὰ 
τριήρεως Καταλανιχῆς ἔφθατα -“ διερχόμενος và 
περὶ τὰ νησύδρια τὰ μέσον τῆς ὁδοῦ, d; fuste 


σιταρχήσαντες χαὶ ἀφιερώσαντες χατέσχον, ἐλπίζον- C ὅτι ἐδόθη τὸ πτιλίεῆρον τῷ δεσπότῃ, τὸν πλοῦν 


τες ὅτ: ἐλθόντος τοῦ αὐτοοπολίτου διὰ τούτου πάλιν 


ut tute urbem iutraret. [taque jussus ego una per- 
rexi cum manu nilitum. In itinere in Thomam ltau- 
luin incidimus: qui cum facile se posse Joliapuicium 
a me distrahere arbitraretur, periculum erat, ne 
inler fratres pugn:e et. mala excitarentar. Sed fa- 
vente Deo, illum salvum domum restitui, atque ipse 
reversus, in teuipio et sepulcro sancti Andree, qui 
priinusad apostolatum vocatus est, Constautinum 
inveni, quarto die Junii, a! vesperam. Die quinto, 
qui erat. primus hebdomadis, mane oinnes oppidi 
primores et plebs universa ad templum, de quo 
dictum est, progressi, despotam , dominum meum, 
vencrabundi salutarunt. tradideruntque ei oppidi 
*laves. ltaflzetitia maxima pars utraque, et domini 
inei, et oppidi, alii equestres, alii pedites, pro sua 
quisque conditione, incelebant, atque castrum iu- 
gressi usque ad :diculas juxta templum — sancti 
Viculai sitas processimus, tota via constrata om- 
)isgeueris floribus et aJ dextram lzevamque ornata, 
zum e domibus insuper undique aqua rosacea et 
os; el edorifera folia spargerentur. De summo 
autem castello sive arce teiis arcubusque baleari- 
bus male nos excipiebant, nec ledebant iamen. 
Nam quia metropolita stabant, castellum occopa- 
rant, et preterea palatia principis in illius vicinia 
gelilicata, spe ducti, fore ct, cum redisaet metro- 
polita, liujus auctoritate oppidum, quod etiam prius 


ἐποιέσατο διὰ τοῦ ἐχεῖσε χόλπου παρὰ τὴν Ait 


tenuerant, reciperent. Postera luce tota civitas, 
nobiscum in zde sancti Nicolai COngregata, sacri- 
mentis fidem οἱ ohelientiam addis it despote , do- 
mino nostro. Dcinde cum me prxefeetum et guber- 
natoreim sibi exoptarent, respondit dominus megs: 
«ES ipsi aum»dum hoc debco, et petentibus vobis 
satisfacio, ut vobis prwsit.» Cum octavo die ejus- 
dem meusia Junii Naupactum discessissem, pri- 
mum imperatori nuntium allaturus de rebus ad 
Patram transactis, deine cum uno e proceribus 
ejus profecturus ad aimeram, die quarto ejus men- 

$i5 ju lemplo sancti Andree comgeorati Sumus, 


D Advenerunt tum Naupactum forte duo Turc, ve- 


tantes unus. amer:, alter Turachanis nomine, ne 
Patram. in ditionem nostram acciperemus. Hi me- 
cum reversi, tale a Constantino responsum terunt : 
« Quoniam pr:sens hic vit ad fratrem neum, 
magnum ameram, proficiscitur (me autem lis ver- 
bis significabat), ut ille decreverit, ita faciemus.: 
Sic igilur recessimus, | coustitimusque  Naupacti. 
Antequam porro diluxerat, ecce etiam veterum 
Patrarum metropolita, Pandulpliys Malatesta, illuc 
advectus est triremi Catelanica. Obiens enim in- 
sulas, trans quas via ferebat, eam oppidum despo- 
te traditum esse ^: “ΠΟ ^t, eursum per sinum illum 
proxime tere flesit, Naupactumque, 
urbem .Etoli iplorate cognosceret, 


761 


CHROÓNICON MAJUS. — LIB. II. 


732 


λιχὴν γέρδον ἔγγιπτα, xal ἁπεσώθη εἰς Ναύπαχτον Α ἔνθεν xa) ὁ ἕτερος ἐχεῖθεν πολλῷ διαστήματι τῆς 


πόλιν τῆς Αἰτωλίας, ὅπυς xao; μάθῃ περὶ τοῦ 
γεγονότος. 'Eócf0r οὖν ἐπιμεῖναι χαμὲ ἐκεῖσε xal 
ἐπὶ τὴν αὔριον" ἔγωγε ὑπεσχέθην τοῦτο ἕνεχεν 
δύο αἰτιῶν" τῆς μὲν (va. μηνύσω τῷ αὐθέντῃ μου 
περὶ τοῦ γεγονότος ὃ χα παρ᾽ ἐμοῦ ἔμαθε πρῶ- 
τὸν, τῆς ὃὲ ἵνα μάθω τίς ὁ σχοπὸς αὐτοῦ δὴ τοῦ 
μητρηπολίτου. διὰ ταύτας οὖν τὰς δύο.αἰτία: ἀπέ- 
μεῖινα παρ᾽ αὐτῷ. Μέσον δὲ γενομένου xal τοῦ 
Βιχάρδου Μ'!'ρχέλ)ου ἡγεμόνος; Ναυπάχτου, χαὶ 
εἴδομεν ἀλλήλους, ὃν χἀγὼ βλέψας ἐθαύμασα ὅτι 
ἔοιχεν εἰς πάντα τῷ τοῦ Σίδη: μητροπολίτῃ. Συνα- 
ναχείμενος οὖν ἐγὼ αὐτῷ xal συνηομιλῶν, ἐν τῷ 
διαλέγεσθαι ἀε; μηχανούμενος ἦν ὅπως γνωρίσῃ 
τίνος ἕνεχεν ἤθελον ἐγὼ ἀπελθεῖν πρὸς τὸν ἀμηρᾶν, 
κἀγὼ ixslvov πυνθανόμενος τίς ὁ σχοπὺς αὐτοῦ 
περὶ τῶν κατὰ τς Πάτρας 154 συμδάντων, xol 
μὴ δυνάμενοι eI: τοῦ ἑτέοου τὰ χρύφια γνωρίσαι. 
Ἔιχεν γὰρ ὥς τινες χερδαλέοι ἐποίησαν ἐμπορίας. 
Ὃ μὲν φορτίον εἶχεν ἀντὶ σηρ'χῆς μετάξη-: τὰς 
τῆς θαλάσππη: βρύνας, ὁ δὲ ἀντὶ πεπέρεως σχοίνου 
σπόρον ξγρόν * xal συναπαντηθέντες ὁμοῦ bmuv- 
θάνοντο ἀλλήλων € τί τὸ φορτίον :ν ὁ μὲν, « Μέτα- 
£2, ν» ἔφη « ἐστὶ, τὸ ἐμόν" » ὁ δὲ, « Πέπερι"» χαὶ 
ἕχαστης αὐτῶν ἐνόμιζε μήπω: τὸν ἕτερον συμπαί- 
ξῃ. Καὶ οὕτως εἰς συνθήχην ἦλθον ἵνα ἀνταλλά- 
ξωσιν τὰ φορτία, χαὶ μὴ γινώσχων ὁ εἷς τὰ τοῦ 
ἑτέρου ἔγαδον φορτία, χαὶ σπουδλχίιωυς ἐπορεύετο 
ἔχαστος ἵνα πόῤῥω μαχρύνῃ ἀπὸ τοῦ ἄλλου, μὴ πως 
ἡ μηχανὴ φανερωθείη" χαὶ παραγενόμενοι ὁ εἷς 


devenit. Rogavit igitur, ut ego. quoque 41 diem 
sequentem ibi manerem : quod eiduabus de causis 
promisi: una, ut indicarem domino meo quid 
contigisset, quod is sane ex me primum cognovit ; 
aliera, ut consilium metropolitz: discerem. Ob eas 
duas causas igitur cum illo mansi. Vidi ibi etiam 
iutervenientem Bicardum Marcellum, Naupacti 
profectum, quem mirabar omnino simillimum esse 
metropolit Sidensi. Malatesta, cum accubuissemus 
una οἱ colloqueremur, iu sermonibus studiose ce- 
nabatur expiscari, qua de re ego ad ameram iter 
suscipere vellem, atque ego vicissim ex illo quz- 
rebam audire, quid ipse de rebus adversus Patram 
gestis sentiret ; cumque neuter ex altero elicere 
posset secreta ejus consilia, accidit nobis, quod 
quastuosis quibusdam accidit mercaturam facien- 
tibus, quorum alter pro serico plantain quamdam 
maritimam portabat, alter pro pipere junci baccam 
aridam, Hi cum sibi occurrissent, quasissentque 
vicissim, quidnam mercium portarent, unus seri- 
cum, alier piper dixit. Itaque cum uterque alterius 
deludendi cupidus esset, convenit inter eos, ut 
permutarent merces, atque uterque quid alter ha- 
beret ignarus, ejus onus accepit abibatque festi- 
nanter, ut longe recederet ne fraus fieret manifesta. 
Diversi igitur cum abiissent et lougo jam inter- 
vallo distarent, postremo apertis sarcinis, quod 
quarebant haud repcrerunt. Tale quid etiam no- 


ὁδοῦ χαὶ ἀνοίξαντες o0; εὗρον οὐδέν. Οὕτως imá- 
θομεν χὴμεῖς. Λοιπὸν ὁ μητροπολίτης δέδωχε τοῖς 
ἀπεσταλιένοις Τούρχοις παρὰ τοῦ ἀμηρᾶ χαὶ τοῦ 
Τουραγάνη τοῖς μετ᾽ ξδλοῦ οὖσι γράμματα πρὸς 
τοὺς ἑαυτῶν αὐθέντα- τοὺς ἀποστείλαντας αὐτοὺς, 
χάμοὶ δὲ πολὺς συνέθν, λογισυὸς, μὴ ποτε ὑπόσχη- 
ται δοῦναι ἄστεά τινα τῇ: Ιστρας, εἴπερ αὑτῷ 
βοηθήσῃ παραλαδεῖν αὐτὴν, ἢ 72706; τι γρημάτων. 
Καὶ μὴ παυόμενος τῷ λογισμῷ ἕως οὗ μάθω τὸ τί 
περ' εἶχον τὰ γράμματα, χαὶ πολλὰ χηπιάσας xal 
συνεσθίων αὐτοῖς ἐμέθυσα αὑτοὺς τὰ μέγιστα ἀκου- 
σίως διὰ τὸ συγχοινωνεῖν 383 κἀμὲ σὺν αὑτοῖς: πρὸς 
τὸ πιεῖν, χαὶ σγεδὸν ἐμεθύσθην * χαὶ τοσοῦτον ἐμέθυ- 
σαν Exslvot ὥστε ἀπῆρα ἀπ᾽ αὐτῶν τὰς ἐπιστολὰς, 
καὶ ἀνεγνωχὼς αὐτὰς wol μεταγράψας, πάλιν 
σφραγίσας εἴασα αὐτούς. Ὥς δὲ ἕἔρθλσα εἰς τὴν 
πόλιν, ἐδόθη μοι συμπρέσδυς Μάρχος ὁ Παλαιο)ό- 
γος 6 "lavpoz 6 καὶ ὕστερον πρωτοστράτωρ. τότε 


δὲ πρωτοθεστιαρίτης. Καὶ ἀντὶ τοῦ συμδοηθεῖν 


μοι ἐναντίος ἦν κατὰ τῆς ὑποηέσεως δι᾽ ἣν ἐπηρ- 
χόμην, καὶ οὐχ οἶδα τὸ αἴτιον. ἀλλ᾽ 1 τὸ ὁ φθόνος 
obx οἷδε προτιμᾷν τὸ συμφέρον. ᾿Απελθόντες δ᾽ 
ὁμοῦ πρὸς τὸν ἀμηρᾶν ἐλόδομεν ἀπολογίαν ἵνα 
αὗῆις. ἀποδώτωμεν τὴν Πάτραν οἷς προεῖχον αὑτὴν. 
᾿Απελογισάμην οὖν χἀγὼ τῷ πρώτῳ τῆς βουλῆς 
ποῦ ἀμηρᾶ «obvoua Ἰδραδμ-πασιᾶ ὅτι τοιαύτην 
ἀπόχρισιν ἐγὼ οὐ τολμῶ εἰπεῖν τῷ αὐθέντῃ μον" 
ὅμως, ἐπεὶ ἐχεῖνος ἀπέστειλεν ἐμὲ πρὸς τὸν μέ- 


C Ya» ἁιληρᾶν, προσταξάτω καὶ αὐτός τινα τῶν 


bis usu venit. Deinceps metropolita Turcis, δῇ 
amera et Turachane missis, qui mecum erant, ad 
eorum dominos, a qvibus missi veuerant, litteras 
dedit: ac veliemens me subiit suspicio, ne forte 
oppida quzdam  Pa!rensis territorii, aut aliquan- 
tum pecunie promisisset, si se in ocenpanda ea 
urbe adjuvaret. Nec cessavi a suspicione, donec 
cognovissem, quid ez littere continerent, inultum- 
que operz impendens et cum iis convivans, ine- 
briavi eos quamvis repugnantes, cum una cum iis 
potarem, nec aberat multum, quin inebriarer ipse. 
Illi autem eoebrietatis processerun!, ut epistolas iis 
subtraherem, quibus lectis et descriptis rursumque 
obsignatis, ipsos missos feci. Postquam in urhem 
veni, Marcus Palzologus lIagrus, qui postea proto- 
strator. fuit, tup autem protovestiarii dignitate 
fungebatur, legationis socius mihi adjunetus est. 
16 tantum aberat, ut me juvaret in negotio, ob quod 
veneram, ut adversaretur mihi : cujus ego rei nul- 
lam aliam causfm novi, nisi quod invidia hono- 
rare utilitatem non consuevit. Una igitur ad ame- 
ram profecti, responsum tulimus, ut Patrain iis, 
quorum fuisset, restitueremus; qua de re ego ei, 
qui amerz primus erat a consiliis, lbraemi-pasiani 
nomine, edixi, tale responsum non audere me re- 
ferread dominum meum : verum tamen, cum ad 
magnum ameram ille me misisset, ipse quempiam 
mccum juberet abire, qui magni ainerz decretum 


163 


GEORGII FHRANTZ.E L. 


αὐτοῦ͵ ἵνα μετ᾽ ἐμοῦ ἔλθῃ xal ἀκαγγέλῃ τῷ αὖ- A εἰς τὸ δεσπότατον ὡς πρέσδυς ζητήσει τοῦ Kap- 


θέντῃ μου τὸ τοῦ μεγάλου ἀμπρᾷ δόγμα. Καὶ στε- 
ρεώσας τοῦτο λέγε!" « Φρονίμως χαὶ χρηστῶς εἴ- 
ρηχας.» Ὁ ὃξ "Iaypo; μεμφόμενος ἐμὲ ὡς ἄπρακχ. 
τὸν ἐλογίζετο καὶ μὴ δυνάμενον ἐχτελέσαι τι ypr- 
στὴν εἰ μὴ ἐπιζήμιον " ἐγὼ δὲ Θεοῦ εὐδοχίᾳ ἔπραξα 
τοῦτο, χαὶ ἦλθε σὺν ἐμοί τις παρὰ τοῦ ἀμτρᾶ 
πρέαδυ;. Καὶ τοῦτο ἂν τὸ πρῶτον αἴτιον τοῦ λα- 
δεῖν τὴν διόρθωσιν τὸ περὶ τῇς Πάτρας. 

158, τ΄. Τῷ δ’ αὐτῷ Ἰουλίῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους ἀπέθανε xai ὁ δεσπότης Κάρο)ος εἰς τὰ 
Ἰωάννινα, xal τῷ ςῷλη bv μηνὶ Σεπτεμδρίῳ 
εἰς τοὺς χρατιχοὺς ἔπραξαν τὸ συνοιχέσιον τοῦ 
αὐθεντοπούλον χὺρ θωμᾶ οἱ αὐτάδελφοι αὐτοῦ val 
δεσπόται μετὰ τῆς θυγατρὲὶς πριγκίπιν ᾿Ασάνη 
Ζαχαρίου τοῦ Ksvenplovo;* ἐν ᾧ δὴ μηνὶ χἀγὼ 
πάλιν ἐπανέστρεψα εἰς Λάρισσαν πρὸς τὸν Τουρα- 
Xivr», xal τὸ περὶ τῆς Πάτρας «τελείως ἐδιώρθω- 
σα. Καὶ τῷ αὐτῷ ἔτει ἐν μηνὶ Νοεμδρίῳ ἢ βασί- 
λισσα χυρία Θεοδώρα εὑρισχομένη εἰς «b Στάμηρον 
ἀπέθανε, χαταλείψασα λύπην πολλὴν εἴς τε τὸν 
ἄνδρα αὐτῆ; χαὶ πάντας fud; τοὺς αὐτῷ οἰχείους 
διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν καλλίστην. Ἑτάφη δὲ μέχρι 
τινὸς ἐν μιᾷ τῶν ἐχχλησιῶν τῆς Γλαρέντζας, xat 
μετὰ ταῦτα ἀνεχόμισαν αὐτὴν εἰς τὴν ἐν τῇ Σπάρ- 
τῇ τοῦ Ζωοδότου μονήν. Καὶ τῷ  "lavevapío μηνὶ 
τοῦ αὐτοῦ ἔτους εὐλογήθη ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ 
Θωμᾶς τὴν χυρίαν Αἰχατερίναν, θυγατέρα τοῦ 
ῥηθέντος πριγχίπον ἐν τῇ Σπάρτῃ. 


Τῇ δὲ xc' Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους, ἡμέρᾳ χαὶ c 


ὥρχοϊλ οἱ Πατρτηνοί με ἐπίασον, ἐρχομένου μου 


domino meo renuntiaret. Quaw petitionem appro- 
Laus, « Prudenter, inquit, commodeque. diaisti.» 
lagrus autem me caluninians pro inepto habebat, 
quique ad nihil, nisi ad damnum parandum factus 
essem. Ego vero auxiliante Deo hoc e(feci, venitque 
inccum ab amera legatus. Atque lee prima 
cau:a fuit, qua Patrense negotium eventuun lia- 
huit. 

9. Eodem mense Julio. ejusdem anni Carolus 
despota apud Joanninam mortuus est, et anno 6938, 
mense Septembri, Thome principis fratres de- 
8, 0t connubium inter. ipsum et filiam principis 


δον δεσπότον, ἀνεψιοῦ χαὶ γυναικαδέλφου τὸ εν 
θεντό: pov, xal τῶ" φυσιχῶν νῶν αὐτοῦ δὴ w 
Καρόλου, Ἔ ρχούλου χαὶ Μενώνον, ἕνα εἰρηνοκαὶ- 
cu 1355 τούτους εἰς τὰ διαφερόμεν: ar 
ἐποίησαν γὰρ ἐνόρχους συμφωνία, λέγοντες 5a 
εἴ τι ἄρα γε διαχρίνῃ ὁ ζητήσει ἐμῶν suu; 
ἄρχων τοῦ δεσπότου χὺρ Κωναταντένου (δηλο. δι 
ἐγὼ) περὶ τῶν διαφορῶν αὐτῶν ὧν ἔχ μεν, :::- 
ρεώσωμεν ὁμοῦ τὰ μέρη " ἔρχέιλενος οὖν χιατὲ τὼ 
πλησίον τῆς ἁγίας Μαύρας νη τύδρια ἐχμαλωτίϑδιν 
ὑπὸ τῶν Καταλάνων μετὰ xai ἄλλων πιλλῶὼ» b 
θρώπων xal σχευῶν πολυτίμων, xal χρατήϑενἐ; 
με μέχρι τινὸς ἀπήγαγόν με ἄχρι τῆς Κεφαληνίε:, 
ὡς δῆθεν διελθόντες εἰς τὰ περὶ τὴν Νεάεαιν 


B Τέλος ἐπεστρέψαμεν εἰς τὴν Γλαρέντιζαν, κἀρὲ ἃ 


ἐπώλησαν καὶ τοὺς σὺν ἐμοὶ διὰ χρῳσίνους χιλιάδες 
πέντε. 

Ἕν ᾧ δὴ χαιρῷ μηνὶ Μαρτίῳ καὶ ὁ ἀμερ; 
"Apovoátne ἐπολιόρχει τὴν Θεσσαλονίχτιν, xprm- 
μένην ὑπὸ τῶν Ἑνετῶν. Καὶ ἀπέστειλεν ὁ βασιλεὺς 
πρέσδυν τὸν πρωτοοέδαστον Νικόλαον τὸν Χωνὁ 
τὴν xal Φραγχόπουλον τὸν πρωτοστράτορα sj; 
τὸν ἀμηρᾶν, λέγων, « Οὐχ ἔξεστι μενούσης t; 
ἡμῶν φιλία; καὶ ἀγάπης, πολιορχεῖν σε τὰ ἡμέτι 
ρα" » ὁ δὲ ἀμηρᾶς &xsxplvazo - ε ᾿Αληθῶς λέγει. 
Εἰ ἧτο ix τῶν τοῦ βασιλέως, ἐγὼ οὔκ ἐ πιχειριτό- 
μὴν τι ᾿ εἰ δὲ xal ἐπιχειριζόμην, ἐγκατέλειπον b. 
Πλὴν τοῖς πᾶσι δῆλόν ἔστι xal γνωστὲν ὁμοίω; 
καὶ τῷ ἀδελφῷ μον τῷ βασιλεῖ xa ὑμῖν, ὅτι ou 
πολλοῦ ἐπώλησε τὴν Θεσσαλονἔίχην xa «à κέριί 


ἀεδροί;», qui domiti mei affinis δὲ frater patruelis 
erat, et germaunorum . filiorum ejusdem, Herculis 
et Menonis, at eos dissidentes inter se restituerea 
in concordiam : convenerant quippe et jurarant, 
si quid vir princeps a Constantino missus (ego v 
delicet) de litibus, quas haberent, decerneret. se 
id ratum habituros: enm igitur prope insulas 
Sancte Maura venissem, Catelani me cum aliis 
multis hominibus et. rebus pretiosis ceperuat, 
atque aliquandiu retentum, abduxeroant in. Cepha- 
leniam, Neapolim videlicet. trajecturi. 
Glarentz.m reversi sumus, ubi 


Tandem 
meel reliquos 


Asanis Zacharie Centerionis conviliarunt : quo D captivos quinque aureorum millibus xendieront. 


mense ego. Larissam ad. Turachanem reverti, et 
Patrensem controversiam ad (laem perduxi. Men- 
se Novembri ejusdem apni imperatrix Theodora 
Stameri e vita excessil, ingenti desiderio sui tum 
marito, tum nobis omnibus domesticis propter 
cxiniam suam venustatem relicto. Corpus in :ede 
quadam Glarentze ad tempus conditim, postea 
Spartam in monasterium Chrisii Salvatoris «ela. 
tum est. Ejusdem anni mense Januario Thomas 
dowinus solemni ritu Catharinam, dicti principis 
filiam, Spart» uxorem duzit. 

Die Martii vicesimo sexto ejusdem anni, die οἱ 
hora, qua me fPatrenses comprelenderant, cum 
legatus iu despotatum proficisceus, rogatu Caroli 


Qo quidem tempore, mense Martio, Amaravs 
ameras Thessalonicain obsedit, quam tum Vene 
tenebant. Misit imperator legatos Nicolaum Cho- 
niaten  protosebastum οἱ Francopulum protostra- — 
torem, qui hxc amera renuntisarent : « Pace εἰ 
amicitia inter nos vigente, nou licet tihi nostra 
obsidere. » Respondit ameras : « Rectedicitis. Si ea 
urbs iniperatoris esset, non invasurus eam fuis- 
sem, aut, si invasissem, dimissurus ; sed constat 
et notum est omnibus, et imperatori, fratri meo 
et vobis, jam pridem Thesaaloniceam- eum locis 
adjacentibus omnibus ut peculium ab Andronico 
despota. vendite *lis. Jam vero non licet 
ncc concedaa o nostri vesirique 


165 


CIIRONICON MAJUS. — LIB. 1I. 


166 


αὑτῆς πάντα ὡς ἴδιον 156 αὐτοῦ χτῇῆμα ὁ δεσπό- A ἐμοὶ μήνυμα παρὰ τοῦ αὐθέντου μου δι᾽ ἐχείνου 


τῆς κὺρ ᾿Ανδρόνιχος τοῖς “νετίοις. Nov δὲ οὐχ 
ἔξεστιν, ἐάσω αὑτὴν ἐν μέσῳ τοῦ τόπου ἡμῶν xal 
ὑμῶν ἄρχεσθαι ὑπὸ τῶν Ἑνετῶν. » Καὶ οὕτως τῷ 
᾿Απριλλίῳ μηνὶ τοῦ αὑτοῦ ἔτους παρέλαδε τὴν 
θαυμαστὴν Θεσσαλονίχην ὁ ἀμηρᾶς πολέμῳ. 

Ὃ δὲ δεσπότης χαὶ αὐθέντης pov χὺρ Κωνσταν- 
εἶνος Mato τοῦ αὐτοῦ ἕτους παρέλαδε τὸ τῆς Πάτρας 
πολίχνιον, λιμοῦ αἰτίᾳ καὶ ἄλλης χαχ'παθείας τῶν 
ἔνδον αὐτοῦ. Καὶ τῇ δεχάτῃ ἐξδήμῃ Ἰουλίου τοῦ 
αὑτοῦ ἕτους παρέλαδον οἱ Καταλάνοι τὴν Γλαρέν- 
τζαν, xal χρατήσαντές τινι χαιρῷ εἶτα ἐπώλησαν 
«αὐτὴν διὰ χρυσίνων νουμίων χιλιάξας δύο xal δέχα 
τῷ αὐθέντῃ μου, χαὶ μετ᾽ ὀλίγον προστάξας πάντα 
τὰ τείχη αὑτῆς ἐπόρθησε. Καὶ τῷ Αὐγούστῳ μηνὶ 


γράμματος ἐκ τῆς Βοστίτζας, ὅτι τοῦ παρελθόντος . 
Ἰανουαρίου ζ΄’ τέθνηχε λοιμώδει νόσῳ à. ἄριατος 
κἀμοὶ φίλος Μαχάριος ὁ χαὶ Μαχρὴς χαλούμενος, 
ὁ παρ' ὀφθαλμῷ μὲν πατριαρχιχῷ ὑπερηφάνῳ xat 
πλεῖστα ἀγερώχῳ καρδίᾳ αἱρετικὺς, παρὰ Ok ὀφθαλ- 
pi παντοχρατοριχῷ ἀχοιμήτῳ xai ἀληθείᾳ διχᾶ- 
ζούσῃ ὀρθόδοξος Gv. Ὅς τινι xaip χαὶ εἰς Κων- 
σταντινούπολιν ἐπανῆλθεν ἀπὸ τοῦ ἁγίου ὄρους 
xai τὴν μονὴν τοῦ Παντοχράτορος ἔλαθε παρᾶχι- 
νήσει χαὶ συνεργίᾳ ἐμῇ, ὡς οἱ πάντες ἐπίσταντο * 
καὶ συνάρσει μὲν πρῶτον τοῦ παντοχράτορος Θεοῦ, 
ἔπειτα δὲ σπουδῇ τε καὶ ἐπιμελείᾳ ἐμοῦ τε xáxel- 
vou πᾶν χαλὸν πρὸς σύστασιν xal εὐχοσμίαν εἰς 
τὴν αὐτὴν μονὴν mposyópnss. Καὶ τῷ τέλει τοῦ 


τοῦ αὐτοῦ ἕτου; ἐπαναστρέψαντες οἱ ἀπὸ τοῦ βα- B ἔαρος αὐτοῦ δὴ τοῦ ἔτους ἦλθεν ὁ Τουραχάνης 


σιλέως κὺρ Ἰωάννου πρὸς τὸν πάπαν Μαρτῖνον 
πρέσδεις, Μάρχος λέγω 6 "Ἴαγρος καὶ μέγας στρα- 
τοπεδάρχης, χαὶ ὁ μέγας πρωτοσύγχελος xai ἡγού- 
μενος τῆς σεδασμίας μονῆῇς τοῦ Παντοχράτορος, 
χαὶ ὁ ἱερομόναχος χαὶ πνευματιχὸς Μαχάριος ὃ 
Μαχρὴς ὀνομαζόμενος, ἀνὴρ ἄριστο; χατὰ τε λό- 
γον χαὶ ἀρετὴν καὶ σύνεσιν " χαὶ διερχόμενοι τὴν 
Πελοπόννησον ἐποίησαν δι᾿ ὀρισμοῦ τοῦ βασιλέως 
δεσπότην τὸν αὐθεντόπουλον χὺρ Θωμᾶν. 

Καὶ τῷ ͵,:2λ0’ ἔτει μηνὶ Σεπτεμδρίῳ εὐηργετί,θην 
ἐγὼ 1577 τὴν τῆ; Πάτρας ἡγεμονίαν. Καὶ τῷ αὐτῷ 
ἔτει Ὀχτωδρίῳ μηνὶ ἀπῆρεν ὁ μπεγλὲρ pln; τῶν 
Ἱούρχων τοὔνομα Σινάνης τὰ Ἰωάννινα χαὶ τὴν 
αὑτῶν περιοχήῆν. Καὶ τῇ χς’ Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους, ἐν ἡμέρᾳ xai ὥρᾳ τῇ αὐτῇ ἐν fj καὶ τὰ 
προγεγο.ότα μοι συνέδη, ἐδεξάμην χαὶ τὸ λυπηρὸν 


imperii teneri a Venetis. » Atque ita mense Aprili 
ejusdem anni inelytam Thessalonicam — aweras 
vi cepit. 

Constantinus despota autem, dominus ineus, 
meuse Maio ejusdem anni Patram in potestatem 
redegit, pesti aliisque civium incommodis subae- 
tam. Decimo septimo Julii anni ejusdem Catelani 
Glarentzami occuparunt, eamque aliquandiu reten- 
tam, duodecim aureorum millibus domino meo 
vendiderunt, qui brevi post menia ejus universa 
vestrui jussit. Meuse Augusto ejusdem anni rcdie- 
runt ab imperatore Joanne ad. Martiuum papam 
iissilegati, Marcus Jagrus, magnus stratopedarcha, 
et niagnus protosyucelus et venerando monasterio 
Pautocratoris praefectus, hieromonachus et spiri- 
tialis pater. Macarius, cognomine Macra, vir elo- 
quentia, virtutd el prudentia. prasstautissimus. Hi, 
per P. loponnesum profleisceutes, Thomam  prin- 
cipem jussu imperatoris despotam fecerunt. 

Anno 6959, mense Septembri, prafectura. Pa- 
treusi colonestatus sum. Eodem anno, mense 
Octobri, feglerbegus Turca, nomine Sinanes, 
Jo«nni.ia regionesque adjacentes occupavit ; οἱ vi- 
cesimo sexto Martii die et. hora eadem, qua. ante 
n3irata. ΝΠ acciderunt, per litteras. domini mei, 
DBostitza scrip:as, tristem nuntium accepi, pr:eter- 


καὶ χατεχάλασεν αὖθις «à τοῦ Ἰσθμοῦ τείχη. Καὶ 
πολλὴ λοιμεκὴ νόσος γέγονεν Ev τῇ Πάτρ,. 


c. Καὶ τῇ λα' Ἰανουαρίου τοῦ ς ὃ μ' ἔτους σταλ- 
θεὶς ἐγὼ ἀπῆλθον πρέσδυς πρὸς τὸν ἀμηρᾶν καὶ 
τὸν βασιλέα, ἀφ’ οὗ δὴ τοῦ βασιλέως xoi τὸ τοῦ 
πρωτοδεστιαρίου ὀφφίχιον 158. τότε εὐηργετήθην. 
Ἐν ᾧ Exec τῷ Μαρτίῳ μηνὶ xal ἡ ἐναλλαγὴ τῶν τό- 
πὼν ἀμφοτέρων τῶν ἀδελρῶν καὶ δεσποτῶν χὺρ 
Κωνσταντίνου καὶ χὺρ θωμᾶ ἐγένετο" ὁ μὲν ἀπῆρεν 
τὰ Καλάδρυτα κιὶ πάντα τὰ ἐχεῖσε, ἁ δὲ τὴν Γλα» 
ρέντζαν καὶ τὰ πέριξ αὐτῆς πάντα. 


Καὶ τῷ ςὍμα' ἕτει τέθνηχεν ἡ τοῦ Μαλατέστα 


C θυγάτηρ, γυνὴ τοῦ δεσπότου χὺρ Θεοδώρου τοῦ 


πορφυρογεννήτου, ἡ χυρία Κλεώπα τοὔνομα * χαὶ 
ἐτάφη ἐν τῇ τοῦ Ζωοδότου μονῇ. 


iui Januarii die septimo mortuum 6886 pestifero 
morbo virum optimum et mibi amicissimum Maca- 
rium Macram : qui cum paLriarcbee oculis superbis 
et animo ferocissimo hzreticus videretur, omnipo- 
tenti semperque vigili et ad veritatem judicanti 
oculo orthodoxus erat, [5 quodam tempore Cpoliim, 
a monte sancto reversus, me auclore el adjutore 
ut sciebant. omnes, monasterium  Pantocratoris 
regendum accepit, οἱ auxilio quidem primum - 
omnipotentis Dei, deinde meo et ipsius studio et 
diligentia, ad res monasterii ejus ordinandas admi- 
nistrandasque omnia praclarissime fecit. Exeunte 
vere ejusdein auni Turachanes, impressione facta 
dejecit rursus iiuros làtbmi, ac Patre vehemens. 
pestilentia fuit. 

10. Die primo et tricesimo Januarii anni 6910 
missus sum legatus ad  ameram et iuperatorem 
qui tum protovestiarii dignitate me ornavit. Quo 
eodem anno, mense Martio, permutatio lecorum 
iuter duos frotres et principes, Constantinum 'et 
Thomam, facta est. : quorum alter. Calabryta et 
quae sunt. iu. vicinia, aller Glarenizam et circuin- 
jacentia loca accepit. 

Anno 6941 MalatesLa filia, uxor Theodori despo- 
te porphyrogcniti, Cleopa domino, obliit et in. 
inonasterio Christi Salvatoris sepulta est, 


T5; 


vpí£c6u; πρὺς τὸν χὺρ ᾿Αντώνιον τὴν Koavehv τὸν 
τῶν ᾿Αθηνῶν αὐθέντην xal πρὸς τὸν &urgdy καὶ 
«o5; τὸν βασιλέα. Ἐν ᾧ δὴ Ἰχυουχρί, τῷ xv a5- 
«οὐ, νυχτὸ: ὥρᾳ τρίτῃ, ἐπυρπόλτσαν maili; τίνες 
ἀογηντήπουλοι τὴν ἐν Βλαχγίρνχλις εἰς ἦνομκα τῖς 
Θεηνήτηρης θεῖον ναῦν τὸν περιχαλλῆ χαὶ θαυμα- 
“οὐογὴν, θέλ'ντες πιάσαι τινὰς νεοττοὺς περιστε- 
priv ὃς ναὸς ἔχειτο ἐν τῇ Κωντταυτιιουπήλει πλ᾽- 
σίον τοῦ χερατιχοῦ χύλπου ἐν τῷ αἰγιαλῷ. Καὶ 
τοῦτο ἀχγχίαμεν ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ἀπιρ- 
χύμενοι τῇ πρώτῃ Φεύρουχρίου, ὥρᾳ μετὰ τὸν 
ἐσπεριυὸν τῆς Δετποτιχῖς ἔορτῖς τῆς Ὑπαπαντῖς. 
Καὶ ἐπεὶ ὁ εἰρηχὼς οὐχ ἐγνώσθη, ἐλογισμεθχ 
τεῦδος εἶναι, χαὶ διελθόντες παρέμπροσθεν μονὸς 
πέντε οὐδὲὺ περὶ τούτου ἐχούταιλεν, χαὶ 159 εἰς 
τὴν ἐν τῷ Ῥαιδεττῷ ἔχτῃ μονῇ ἡνῶν ἐμάθομεν 
τοῦτο ἀκριδῶς, πῶ; xal πότε ἐγένετο, ὅπερ χαὶ 
παοάληξην. 

Καὶ κατ᾿ ἀργὰς τοῦ θέρους τοῦ ςΞ μγ' ἀπέθανε 
χαὶ ὁ τῶν ᾿Αθηνῶν αὐθέντη- χαὶ Θηθῶν ὁ προῤῥη- 
ἢεὶς xjo ᾿Αντώνιο; Λαντ-ζιόλτς ὁ Κομννυός" χαὶ ζη- 
that τῆς ἐχείνου Yuovzixh. Mapia; ΔΙςλιστηνῖο, 
θυγατρὸς Δέοντο: τοῦ Μελισσηνοῦ, πρώτου ἐξαξέλ- 
qoo Νικυφόρου τοῦ Με τσσηνοῦ 0v ποηρεδηλώσαμεν, 
ἐστάλη» ἐγὼ μετὰ ἐνόρχου ἀργυροθούλλου καὶ πολ- 
λῶν στρατιωτῶν, ἵνα παρχλάδω τὴ" ᾿Αηἦναν xat 
0162», καὶ ἄλλον ἀντ᾽ αὐτῶν εἰς τὴν Πελοπόννησον 
αὐτῇ δύσω τόπον, χατὰ τὰ μέρη τῆς Λαχωνιχῆς, 


GEORGII PHRANTZ.E 18 
Καὶ τῷ ς 2 μβ' ἔτει "Iavousplo, y πὲλιν ἀπῆλθον Α χῶραι xal τύλειτς καὶ κῶμαι, "Ao pov, "Avwe-Ti:p«, 


“ΑΛγιος- Ἰωάνντς, Πλαταμόνας, Μελέγον͵ Προάστειι 
Λεωνίδας, Κυποριτσία, Ῥέοντας χαὶ Σίτανες͵ χεὶ 
οὕτως ἐγγὺς; αὑτῶν δώτω αὐτῇ τόπον ὁπίσον xi 
οἷον φανέσηταί μοι εἰ γιώμην καὶ βϑουλὲν sii. 
Πρυλχρόντος δὲ tou Τουραχάνἢ καὶ τὴν Giín 
ἀποχλείσαντος, 1v xal πυρέλαδε μετά τινας ἡμέως, 
ἄπρακτος ἐγὼ ἐπανέστρεψα ἀπὸ τοῦ σθμοῦ, wm 
παραγγελίαν γὰρ ἔχοντός μου. El; δὲ τὰ Στυλέρε 
εὑρισχομένου τοῦ δεσπότου καὶ αὐθεντός gw 
χαὶ τὰς τῶν 'Ενετῶν ἐμποριχὰ; 10 τριήρεις xov 
δοχῶντος ἵνα ἐμδὰς εἰς τὴν πόλιν ἀπέλθῃ, iuto 
ἄπραχτος ἔφθασα. 

ια΄. Καὶ ἐμύάντες εἰς τὰς τῶν Ἑνετῶν τριΐμι 
xoi φθάσαντες εἰς Εὔριπον, ἔδοξε τῷ αὐθέντῃ ie 
χαλὸν εἶναι ἀποστεῖλαί με πρὸς τὸν Τουραχάνην ii 
Θίόῃ εὑρισχόμενον, ἵνα τὰ περὶ τῇς ᾿Αθήνης εἰτῷ 
δηλοποιήσω . Καὶ παραγενομένου μου ἐδέχϑη μι 
μετὰ χαρᾶς, xal ἐπλτροφόρησέ po: μεθ᾽ Cpxw ii 
γων ὅτι Εἰ ἔγνωχα τοῦτο πρὶν οἴχοθεν ἐξελθεῖν .1 
ἐνταῦήα, ἕνεχεν τῆς πρὴς τῶν δεσπότην ἀγέξι: 
xai πρὸς σὲ γνωριμίας χαριέντως ὃ αἰτεῖς mite 
σαι εἶχον, ἐπεὶ ἄνευ προστάγματος τοῦ pipe 
αὐθέντου ἐποίησα τοῦτο, διότι ὅτε ἤμην ἐν ᾧ 
οἴχῳ nou πλείστας προφάπεις ἐδυνάμην εὑρεῖν, v. 
δὲ πρόφασιν οὐχ ἔχω οὐδεμίαν. Φιλοφρονηθες ἃ 
φιλοτίμως ἐγὼ παρ᾽ ἐχείνου, καὶ τοὺς vulc; αὐτῷ 
προσέφερέ μοι εἰς προσχύνησίν μου, καὶ tapit- 
0s:o αὐτοὺς ἐμοὶ καὶ τῷ αὐθέντῃ μου, ἐξ ὧν iic 





πλησίον ὥνπερ εἶχε τῖς αὑτῆς πατρικῆς χληρονο- (Σ ὁ νῦν πολὺς xal μέγας ἀμήρης. Καὶ οὕτω; τῶν ixl 


μίας καὶ προιχὸς, αἵ εἰσιν αἱ χάτω γεγραμμέναι 


Anno 6943, die Januarii septimo, rursus legatus 
ad Artonium Comneunum, Athenarum dominum, 
ad ameram οἱ ad. imperatorem profectus sum : 
cujus mensis die vicesimo nono, noctis hora tertia 
pueri quidam nobiles, pullos columbinos compre- 
hendere laborantes, iuncenderunt Dei Matris nomine 
eedificatum in Blaehernis templum pulcherrimum 
et miraculis nobile, situm Cpoli in littore prope 
sinum ceratinum, Audivimus hoc Cpoli in ipso 
discessu, kalendis Februariis, hora prima post 
meridiem diei festi, qui ὑπαπαντὴ dicitur; cum- 
que liomo,qui rem narravit, ignotus nobis esset, 
commentitiam eam esse putavimus, et per itineris 
stationes quinque nihil de eadem edocti, tandem 
Rhadesti, qu:e erat statio sexta, certo cognovimus, 
quo modo et. tempore acciderit, quantumvis res 
videretur incredibilis esse. 

Ineunte zstate anni 6945 etiam Antonius Lan- 
tziola Comnenus, Athenarum Thebarumqne domi- 
nus, e vita cessit ; ac rogante conjuge ejus, Maria 
Melissena, filia Leonis Melisseni, primi e patrue- 
libus Nicephori Melisseni, cujus supra mentioaem 
fecimus, ego cum litterís juratoriis, bulla argentea 
insignitis, multisque niilitibus missus sum-Athenas 
et Thebas recepium, pro quibus illi alium locum 
jn Peloponneso darem, in regione Laconica, fini- 
timum iis qux ex hxreditate paterna et dote sua 


θεν ἑπανέστρεψα ἄπραχτος. Kal ἐπεὶ προλαδόνι; 


habebat : quae quidem regiones, oppida et vici bzt 
sunt : Ástrum, Sanctus-Petrus, Sanctus-Joansei, 
Platamonas, Meligum, Proasteum, Leonidas, 
Cyparíissia, Rheontas, Sitanas. His igilur Bniu- 
mum locum ei darem, qualem quantumque mi 
videretur, et qui ad ipsius sententiam ac volunata- 
tem esset. Sed quoniam antevertens Turachanes 
Thebas jam obsidebat, quas idem paucis diebus, 
expugnavit, ego, ut mandatum mihi [uerat, ex 
Isthimo re infecia redii, atque ad dominum meum 
Stylariis agentem triremesque Venetorsm aerca- 
torjias exspectantem, quibus in urbem veheretur, 
[frustra suscepto itinere, perveni. 

11. Cum conuscensis Venetorum  triremibus τὸ" 
nissemus in Euripum, visum est domino meo, 
mittere me ad Turachanem Thebis versantem, ot 
de Athenis cuu eo agerem. Is ad venientem me bi- 
lariter excepit, affirmavitque jurejurando, istud 
si novisset, priusquam domo huc profectus essct, 
pro amore, quo in despotam esset, et propier uo- 
titiam mei, libenter, quod peterem, facturum fuisse, 
siquidem injussu magni amera hoc fecisset et doni 
plurimas potuisset causas przetendere, nunc nullam 
posset. Habe*at autem me beuigue δὲ honor,fice, 
ac filios etiam me salutatum adduxit, eosque mibi 
ct dowino meo commendavit : e quibus unus fuit, 
qui hodie nohi!i« 4! magnus ameras est, Hoc igi:ur 


169 


CHRONICON MAJUS. — LIB. II. 


TiO 


cl ἐν τῷ Εὐρίπῳ ἦραν τὴν γέφυραν ἀχουοίω: τῇ x0 A μὲν σὺν τῷ βασιλεῖ μείνωσιν ἐν τῇ πόλει, οὗτοι δὲ ol 


Αὐγούστου, ἡμεῖς ἐμείναμεν ἐν ἐχείνῃ τῇ νυχτὶ εἰς 
τὰς ἔξωθεν τῆς γεφύρας πέτρας" καὶ ἐν ἐχείνῃ τῇ νυ- 
χτὶ πολλὰ ἐναντία ἐπάθομεν ἀπότε Ψύχους χαὶ πείνας 
καὶ ἀπὸ τῆς ξηρότητος τῶν πετρῶν ἀπό τε φόδου τῶν 
λῃστῶν xal τῶν ἀπὸ τοῦ Τουραχάνη στρατοῦ 161 
διὰ τὸ ξένους τοὺς ἵππους εἶναι, οὃς Ex τοῦ Λιέθρου 
ἐδανεισάμεθα, 6 τι xal παροιμία ἐγένετο ἐπὶ χαχῷ 
τοῖς μετ᾽ ἐμοῦ τότε οὖσιν εἰς τὸν μετέπειτα fixot 
ἐπιόντα χρόνον. ᾿Αναόάντες οὖν εἰς τὰς τριήρεις 
ἐπὶ τὴν αὔριον, τῇ xY' τοῦ Σεπτεμόρίου μηνὸς τοῦ 
S 2p ἔτους εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐφθάσαμεν. 

ιβ΄, Τῇ δὲ χε’ Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἦλθεν εἰς 
τὴν πόλιν d τοῦ Παραπσπονδήλου μεγάλου δουχὸς 
θυγάτηρ ὀνόματι Ζωὴ, μετὰ βασιλιχῆς τριήρεως 
ἐσταλμένη μετὰ Μανονὺὶλ τοῦ Παλαιολόγον, ἵνα xo- 
μίσωσιν αὐτὴν, ἣν δὴ χαὶ μετά τινας ἡμέρας ηὗλο- 
γέθη ὁ δεσπότης ὁ χὺρ Δημήτριος" μεθ᾽ ἧς δὴ τριΐ- 
peo; παρεγένετο εἰς τὴν πόλιν χαὶ ὁ δεσπότης χὺρ 
Θεόδωρος διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ πόλει διάδοχον 
τῆς βασιλείας ὡς δεύτερος ἀδελφὸς, ὅ χαὶ ὁ βασιλεὺς 
ἐπεχύρου αὐτῷ ἀχουπίως, ὅτι τὸν χὺρ Κωνσταντῖνον 
τὸν αὐθέντην poo καὶ ἀδελφὸν αὐτοῦ πλεῖον ὠρέ- 
γετο ἔχειν ἐγγὺς αὑτοῦ ἐν τῇ πόλει, ὡς καὶ ὁ λόγος 
προϊὼν δηλώσει. Ἐπεὶ δὲ οὕτως παρηχολούθησε τὸ 
πρᾶγμα, ἐσπούδαζεν ἵνα εἰς τὴν Πελοπόννησον χαὶ 
τοὺς τρεῖς ἀδελφοὺς ἐγχατοιχήσῃ. Ὁ γοῦν αὐθέντης 
μου πάλιν 6 δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνο; μετὰ τοῦ 
ἀδελφοῦ αὐτοῦ χὺρ θωμᾶ τοῦ δεσπότου (ἣν γὰρ μεθ᾽ 


δύο αὐθένται εἰς τὴν Πελοπόννησον. 169 Διά ταύ- 
τὴν δὴ τὴν αἰτίαν xal τῷ Ἰουνέῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους διέθη ἀπὸ τῆς πόλεως εἰς τὴν Πελοπόνντσων ὃ 
δεσπότης κὺρ Κωνσταντῖνος ὡς φεύγων μετὰ ἀχα- 
&lou τινὸς, χἀγὼ δὲ παρ᾽ αὑτοῦ σταλεὶς πρὸς τὸν 
ἀμηρᾶν διὰ ταύτην δὲ, τὴν αἰτίαν, ἵνα αὐτὼ» ὑπὲρ 
ἑαυτῶν ἔχωσι. Καὶ οὕτως ἀπελθὼν τὰ ἀνατεθει- 
μένα μοι καλῶς φχονόμησα, καὶ διὰ ξηρᾶς εἰς Πεδο 
πόννησην ἔφθασα. Εὗὖρον δὲ τοὺς ἀδελφοὺς xal αὖ- 
θέντας ἔχοντας ὄχλησιν μάχης μεγάλην " ὄπισθεν 
γὰρ τοῦ χὺρ Κωνσταντίνον τοῦ αὐθέντου μον στα- 
λεὶς μετὰ τριήρεως ὁ xup Θεόδωρος, ἵνα χατὰ τῶν 
δύο ἀδελφῶν αὐτοῦ μάχηται, καὶ στρατοῦ πλείστου 
συναθροισθέντης ἄμφω τοῖς μέρεσι, xal πόλεμός τις 


B νὰ αὐτῶν γέγονε. Τῷ ,c2pe' ἔτει ἀπεστάλυσαν 


παρὰ τοῦ βασιλέως πρέσθδεις πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς 
αὐτοῦ ὁ ἄγαν yprazb; Διονύσιος ἱερομόναχος, ὁ χρη- 
ματίσας χαὶ μητροπολίτης Σάρδεων, χαὶ ὁ Δισύ- 
πατος Γεώργιος, xa* οὗτοι τὴν μάχην μικρόντι xate - 
πράῦναν. Τέλος δὲ πάλιν ἄλλων ἐλθόντων πρέσδεων. 
τοῦ Μελισσηνοῦ λέγω Γρηγορίον ἱερομονάχου Καὶ 
πνευματιχοῦ, τοῦ xal χρηματίσαντος Datepov πα- 
τριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ὃς xai παρ᾽ ἄλλοις 
Στρατηγόπουλος ἐπωνομάζετο xai σὺν αὐτῷ δὴ xai 
τῷ l'onyopli πάλιν τοῦ Δισυπάτου xal ἐμοῦ συμ- 
διδασάντων χαὶ συμφρονησάντων αὐτοὺ; ἵνα ὁ plv 
αὐθέντης pou χαὶ δεσπότης ἀπελθὼν παροιχήσῃ ἐν 
τῇ Κωνσταντινουπόλει, ὁ δὲ χὺρ 163 Θθεόξωρο; 


ἡμῶν ἐν τῇ πόλει ὁ πρῶτος ἄρχων τοῦ οἴχου ἐχεί- C καὶ χὺρ Θωμᾶς οἱ δεσπόται ἐν τῇ [Ἰελοποννήσῳ, 


νου ὀνόματι Ῥαοὺλ Μιχαὴλ) ἐσπούδαζον ἵνα οἱ δύο 


modo infecta re redii. Cum autem Euripum qui 
accolebant, licet ijuviti, pontem sustulissent d:e 
Augusti 29, nos eam noctem extra pontem inter 
saxa Lransegimus, et multa adversa a frigore, fame 
el duritie saxorum, a timore item latronum et 
inilitum Turachanis pertulimus, quoniam equi 
nosiri, quos e Lieiliro mutuaii. eramus, peregrini 
erant : qua res procmium quoddam malorum 
fuit, quie postea experti sunt, qui tunc mecum 
erant. Conscensia postridie triremibus, vicesimo 
tertio. die Septembris, anno 69414, Cpolim per- 
venimus. 

12. Vicesimo quinto Martii ejusdem anni in 
urbem venit Paraspoudecli, magni ducis, (ilia, no- 
mine Zoe, triremi imperatoria, qua eam adduci 
voluit imperator, cum Manuele Palzologo advecta, 
atque nupsit post dies aliquot Demetrio despotae. 
lu eadein. triremi venit etiam Theodorus despota, 
qui ut frater natu secundus imperii in urbe bares 
crat, quod. ei jus imperater non nisi invitus con- 
cessil, quippe qui Constantinum fratrem, domi- 
num meum, secum in urbe habere mallet, id quod 
procedens narratio nostra declarabit. Quia vero 
sic evenerat, dedit operam, ut in Peloponneso tres 
fratres. collocaret,  Jtaque Constantinus, dominus 
meus, et frater ejus, Thomas despota (erat enim 
nobiscum iu urbe primus illius domus dux aul 


Καὶ τῇ &' τοῦ Σεπτεμόρίου τῷ ,c2pr διέδη ἀπὸ τῶς 


Michael) nitebantur, ut apud imperatorem in urbe 
duo alteri manerent, ipsi discederent in Pelopon- 
nesum. Átque hac de causa. Junio mense ejusdem 
anni Constantinus despota velut fugitivus parvo 
navigio Cpoli in Pelopounesum ábiit, et ego ad 
ameram missus'sum, ut hunc in ipsorum partes 
pertraherem. Discessi igilur et mandatum mibi 
negotium feliciter trausegi ; deinde per terram in 
Peloponnesum reversus, inseni fratres. principes 
magnis bellorum turbis implicatos. Constantinum 
enim, dominum neum, υἱ insequereiur et duos 
fratres debellaret, avectus est cum triremi. Theo- 


D dorus dominus, atque utrinque magnis collectis 


copi:s, bellum exarsit. Anno 6945 ab. imperatore 
ad fratres legati probissimus vir Dionysius hiero- 
monachus, qui metropolita Sardium fuit, ct Geor- 
gius Disypstus. bellantium impetum aliquantum 
mitigarunt ; tandeinque alii missi legati, Gregorius 
Melissenus bieromonachus et pater spiritualis, 
qui etiam patriarchae Cpolitanus postea fuit et ἃ 
nonnullis Strategopulus appcllabatur, et cum eo 
rursum Disypatus et ego, ita eos in auicitiam con- 
cordíamque reduximus, ut dominus meus discederet 
Upoli habitatum, Theodorus et Tliomas despotz in 
l'eloponneso essent. Itaque Constantinus die 5 Sep- 
tembris auni 6918 Patra per terram ad Euripum no- 
biseum abiit, et vela fecimus ab urbe Euripi, in tri- 


713 


CHRONICON MAJUS. — LIB. II. 


Ti 


Dtyyov καὶ μόνον λεγόμενον ἐμποιεῖ, xol τὴν ἀπι- A σιν’ μᾶλλον δὲ τῶν ἄλλων «pho τὴν παροῦσαν 


αστίαν ἡλίχην χατάγει τῶν ἀχηοωμένων ; Τί; γὰρ 
τῶν ἐχ τοῦ παντὸς αἰῶνος παρθένον ἤχουσε τετο- 
xulav; EU μοι μίαν ἔχει δειχνύναι τι, πρὸς οὐδ᾽ 
ὁτιοῦν ἀντερὼ περαιτέρως.» Ὁ βασιλεὺς ἀπεχρίθη" 
« Εὖ λέγεις. Δεῖξόν μοι σὺ θεὸν ἕτερον ἐξ οὐρανοῦ χα- 
τεληλυθότα χαὶ σάρχα φορέσαντα " xàyuo σο: δείξιυ 
τὴν, ὡς αὐτὸς ἀξιοῖς, παρθένον αὐτὸν γεννήσασαν. Σὺ 
δ᾽ ἀλλ᾽ ἐπεὶ τούτῳ πιστεύειν ὑπισχνῇ, εἴ σοί τις xal 
ἄλλο τοιοῦτο ἔχει δειχνύναι γεγενημένον, δεχτέον 
ἂν εἴη σοι xax τοῦτο πρῶτον καὶ μόνον ὄν, ἐπεὶ χἀ- 
xelvo πρὸς οὐδὲν ἕτερον ἀφορᾷν ἔμελλεν, εἴπερ 
πρῶτον ἣν. ΕἾ δ᾽ οὖν, τοῦτο μὲν ἑατέον, δεῖξον 166 
δὲ σύ μοι πῶς Μωσῇς τοὺ; ὑμετέρους πατέρας τὴν 
Ἐρυθρὰν περαιωθῆναι πεποίηχε, xàx τῆς πέτρας 
τοποῦτον ξόλυσεν ὕδωρ ὡς ἅπαντα τὸν λαὸν χορε- 
σϑῆναι, καὶ ἡ χιδωτὸς τοῖς ἱερεῦσιν ἀνεχομένη χαὶ 
τὸν Ἰορδάνου διαστήσασα ῥοῦν ἐπὶ τοῦ ξηροῦ διέδη, 
καὶ τὰ Ἱεριχούντινα χατεσείσθη τείχη, χαὶ τῇ μη- 
λωτῇ τὸν Ἰορδάνην αὖθις ἙἘλισσαῖος διέῤῥηξε xal 
διῃρέθη τὰ ὕδατα ἔνθεν xal ἔνθεν, αὑτὸς δὲ ἐπὶ τοῦ 
ξηροῦ διέδη. "Apa κατὰ φύσιν τι γενέσθαι τούτων 
ἔστιν εἰπεῖν ; οὐδαμῶς. Εἰ δ᾽ ἐχεῖνα ὑπὲρ φύσιν, 
οὐδὲ τὸ τῆς παρθένου χατὰ φύσιν. Ὑμῶν δὲ καλῶς 
τὴν ἀπείθειαν ὁ μεγαλοφωνότατος ἐστηλίτευσεν 
Ἡσαῖας λέγων" « “Ολην τὴν ἡμέραν ἐξεπέτασα τὰς 
χεῖράς μου πρὺς λαὸν ἀπειθοῦντα χαὶ ἀντιλέγοντα.» 
Πρὸς μὲν γὰρ πάσας τὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ προφη- 
τείας ἐναργεῖς οὔσας χαὶ σαφεστάτας μαινομένων 


τρόπον διάχεισθε, οἵ τῶν ὁδῶν τὰς τετριμμένας ix- ς 


χλίνοντες χατὰ χρημνῶν πολλάχις ἑαυτοὺς ῥίπτου- 


quasi vertigine laboret, istud qui dicat, apud δυ- 
dientesque quam parum fidei habiturus sit ? Quis 
enim post bominum memoriam audivit, virginem 
matrem fuisse? Si quib mibi unam proferre po- 
terit, in nulla re tibi jam adversaber. » Imperator: 
« Pulcre, iuquit, istud dicia. Ostende tu mihi 
alium Deum de collo profectum οἱ corpore indiu- 
tuin ; et ego tibi ostendam, quam tu desideras, 
virginem, qua eum pepercrit. Verum enim vero 
quoniam filem te habiturum polliceris, si quis 
aliud simile factum demonstraverit, admittenlum 
tibi erit etia: primum boc et unicum exemplum, 


σαφεστέραν περίληψιν τῶν εἰρημένων. Ὅμως γε 
μὴν ἀνωτέρω μιχρὸν αὐτὴν ἀναλάδωμεν, ἵν᾽ ἴδωμεν 
σαφέστερον τί: ἡ τῶν εἰρημένων τῷ προφήτῃ διά" 
νο!α xal περὶ τίνων ἐστίν. « Προσέθετο, φησὶ, Κύ- 
p:os γαλῖισαι τῷ “Αχαζ, λέγων 8 67 Αἴτησαι σελυτῷ 
σημεῖον παρὰ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου εἰς βάθος ἣ εἰς 
ὕψο:. Καὶ εἶπεν “Αχαζ, Οὐ μὴ αἰτήσω, οὐδ᾽ οὐ μὴ 
πειράσω Κύριον. Καὶ εἶπεν Ἡσαῖας Διὰ τοῦτο δὼ- 
σει Κύριος ὑμῖν σημεῖον. Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γα- 
στρὶ λήψεται χαὶ τέξεται υἱὸν, χαὶ χαλέσουσι τὸ 
ὅνουα αὐτοῦ Ἐπμανουήΐλ, Βούτυρον βοῶν xal γάλα 
προξάτων χαὶ μέλι φάγεται πρὶν ἣ γνῶναι αὐτὸν f) 
προελέσθαι πονηρὰ, ἐχλέξασθαι τὸ ἀγαθόν " διότι 
TQÀv ἣ γνῶναι τὸ παιδίον ἀγαθὸν f| χαχὸν, ἀπειθεῖ 


D πονηρία ἐχλέξασθαι τὸ ἀγαθόν. » "An' ἀρχῆς τοίνυν 


αὖθις χατ᾽ ὀλίγον ἐχτιθέντες σχοπῶμεν. « Προσέ- 
θετο Κύριος λαλῆσαι τῷ “Αχαζ, λέγων" Aitnoat 
σεαυτῷ σημεῖον παρὰ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου εἰς βά- 
θος ἣ εἰς ὕψος. Καὶ εἶπεν “Αχαζ Οὐ μὴ αἰτήσω 
οὐδ᾽ οὐ ph πειράσω Κύριον. ν Ἐξετάσαι τοίνυν 
πρῶτον δίκαιον, τίς ἦν ἡ αἰτία τῇ: ποῦ “Αχαζ ra- 
ραχοῆς ὥστε μὴ θελῆσαι ποιῆσαι τὰ προστεταγμένα 
παρὰ θεοῦ. Φαμὲν δὴ οὖν ὡς ἄνθρωπος ὧν ματα:ὁ- 
τητι xal ἀπονοίᾳ συνεζηχὼς xal ἐπὶ ψευδοπροφήτας 
χαὶ χρησμολόγου: xai τοιούτους ἀγυρτιχοὺς xtyn- 
v); ὑπερφρονεῖν οὐχ ὥχνει τῶν θείων ἐπιταγμά. 
των᾽ ὅθεν τὸ χαταφρονητιχὸν οἱονεὶ xaY τὴν ἀναίδειαν 
Ἡσαῖας ὀνειδίξων ἐχείνου * « Διὰ τοῦτο, φησὶ, δώ- 
ctt Κύριος; αὐτὸ; σημεῖον, » Ὁ ἀποττεῆας με δη- 
λονότι πρὸς σὲ τὸν βέδηλόν τε xa δυσσεθδῆ, τὸν 
totum diem, inquit, protendi manus ad populum 
iucredulum οἱ contradicentem. » ἢ omnibus 
enim de Christo vaticiniis, eum evidentissima 
sint et apertissima, furentium instar agitis, qui, 
vias trilas declinantes, per rupes szpe se proji- 
ciunt; idjue magis, quam in reliquis rebus, in 
hac, de qua cum maxime sermo est, czteris evi- 
dentiore. Jerum enim vero paulo altius eam re- 
petamus, ut qui4 propheta dicat et de quibus di- 
621, clarius perspieiamus. « Mandavit, inquit , 
Uowinus, ut Achazum appellarem his verbis: 
Expete tibi sigaum a Domino, Deo tuo, sive pro- 


quandoquidem nec illud ad aliud poterit referri, cum t) fundum, sive sublime. Respondit Acliazus, Non 


primum sit. Sed mittamus hoc, atque tute nunc me 
doce, quomodo Moses patres vestros per mare Ru- 
brum transducere potuerit, et e saxo profluxerit 
tauta aque copia, quanta ad satiandum universum 
populum 54.}9 esset ; quomodo arca a sscerdotibus 
porta:2, flumine Jordanis diviso, per siccum de- 
lata sit; quomodo Jerichustina moenia concussa 
sint, et pelle ovili Jordanem rursus Eliszeus per- 
ruperit, et, separata utrinque aqua, ambulaveril, 
per aci:am. terram. Num quid borum vi. nature 
fictum cesse dici potest ? profecto non potest. Atqui 
81 illa supra nuturau sunt, neg. alierum . de vir- 
gie natur:e conveniens est. Getlerum ab increcu- 
litate beue vos notavit grandiloguus lanis ; « ler 


expetam, nec tentabo Dominum. Perrexit Isaias : 
Idcirco Dominus ipse dabit vobis signum. Ec:e 
virgo concipiet, et pariet filium, et. vocabunt no- 
men ejus Emanuele. Butyro boum et lacte ovium 
et melle vescetur, antequam noverit vel prieop!a- 
bit walum, aut eliget bonum ; quoniam priusquam 
infans dignoscere didicit bona vel mala, pravitas fa- 
cere recusat, quod bonum est.» Jam nunc ab initio 
singula repetamus consideremusque. « Mandavit 
Dominus, ut Achazum appellarem his verbis: Ex- - 
pete tibi signum a Domino, Deo tuo, sive profun - 
dum sive sublime. Respondit Achazus, Non ex petam, 
wec tentabo Dominwm. » /Equuimn. est, prium 
nos causam exquirere, cur non obediverit Achs 


GEORGII PHRANTZ f 


T) 


€1252/7,3$:8 09» τῶν θείων ἐπιτλυ μάτων. ΜΡ vio A xai &ipaz; ἔσχε, xiv ὑμεῖ; τἀληθὲς σαθροῖς zc 


δὲ ^as; 188. 37:3:3:352:1 με πρὸς τὶ ὡς 52:0» 
Lvza  πηέῤω Y35 εἰ σὺ 202 τοιοτῆς € v21, ὥστε οὐ 
46, vt lu»3, 3523 τὴῷῦὸ οἴγηυ ἼοὐδΣ χα. τάσιωυν 
ἀπέστχλιχι τῶν "1... 151’), € 3 τοῦτο οὗ, διὺ- 
4: K225 2: 2275: ὑμῖν στ μεῖον. "oy, ἡ παρξένης ἐν 
v1210V έφψετιι χαὶ z£2:tat vilv, xal χαλέπο.πι τὸ 
$.4,.3 αὐτοῦ Βλαζ οὐ, » ἘΠ μὲν, à: σὺ τὺς, 
“ε3... ^ Ronzfzrz που ενεν ἂν Yvazzp leo ὦ 1:- 
τι λοΐλ, 32(5, μάτλιον Tu τι: χνῶς xa: sias ἀν»ό- 
(4:32:36, τὸ στ εἶον τον τὸ χανεῖν. "Avr Ct. τούτου 
καὶ τὸ μεγις ἀντι τοῦ αὐρθένες (Sof att; ἱφι στὰς 
iv πῶ τιον τη, Φτ τ, vp cz «Ἑλ) τις δι χήτολι 
Ll, τὸ περί vi 3 .ι2χ1.ν πηοθίνου ὄτ) αὐΆή “ 322,45. δὲ, 
(E τις εὔρτ τῦν παῖδά τῦῦ εμντιστευλξντν X1: 
φιατληξνς  uvh? utz αὐτῦς͵ ἀποχτενεῖτε τῶν 
&. primes aun, AV τῇ utes οὐ ποιέσιτε οὐξέὲη. 
Να ὁ "E.:4222; δὲ vi3,.ba χαλεῖ hu τῷ 2azo«i x3Y 
σρὐφήπτ AaÓ vavrpix^ti συγχοιμωμέντυη π2ρ- 
υέ,οὐ, $ Ttpibary tio; αὐτῷ γάριν ὑπὸ vistos χὰ» 
TE, YU. ὦ), 5. εχοϊ ἧτο χοὶ οὐδὲν ἕτερόν τ'. 6v 
Ὑχῶ Vu καὶ οὐκ TY wo τούτην ὁ Basso; Ἐπεὶ δὲ, 
ὥσπερ εἴποι εν, καὶ τὸ συν γαθεῖν vovalxa πυνχοῖ- 


Junt ons ἀυξοῖ xat, οὐδξυ to, οὐδὲ zr, :εἶον εἰχός- 


τως τοῦτ À) ἐνχλλεσεν ὁ mln, λείπεται τοῦτο 
voulviss αὐτὸν εἰρτχένχι Gruilow διδίσηλι πλλὰ 
Ο:,ἢ, τὸ παρδένον ἅ.:. ἀνδρὺς τεχεῖν" ὃ 169 ἡ 


2:5, nec facere valuerit, quod ἃ Deo ei man.latum 
eral. Arbitramur igitur, eum, quod liomo es:et 
τοι διὸ et amentia obstrietus, ac p:eudoproplietis 
cU fatilicis et istius generis. aliis impostoribus [ἢ - 
llaret, divin» mandata contemnere non cuncta:um 
esse. Unlde [sa:as, insolentiam ἰδίῃ. οἱ imptuden- 
tiam ei. exsprob;iaus : « Licitco, inquit, Dos.inus 
ipse dab webis signum. » Qui videlicet. misit 
ui ad te profanuin et impium et. insultantein itui- 
periig diviuis. Noli enim existimare, me ad te 
missum csse, quia dignus sis : inultum abest. lta- 
que nou propter te, sed propter domum Juda, et 
universos filios Israel missus sum. « ldcirco igi- 
tur Dominus ipse dabit vobis signum. Ecce viigo 
concipiet, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus 
E:uinanuelem. » Quod. si, ut iu dicis, propheta 
adolescentulam, marem passam, concepruram esse 
pradiceret, prorsus ineptum foret et ab. omni ra- 
lione alienum, istud signum appellare. Praeterea 
adolescentulam pro virgine positam invenies, si 
attenderis, in. Deuteronomio, ubi hsc leguntur: 
« Si quisin agro violaverit adolescentulaui, » id est 
virginem ; et alibi, « Si quis invenerit filiam 
sponsam eique vi facta coucupuerit. occidetis so- 
lum hominem, in. adolesceutulam nihil statuetis. » 
Atque Esdras virginem illam. cum Davide rege et 
propheta jaw senio confecto. cubastem, non ob 
aliud, uisi ut anpis jam frigentem foveiet, adole- 
scentu'aim vocat. Dicit. enim ἃ rege cam non ini- 
lam esse. Quoniam igitur, ut. diximus, feminam 
à viro eCompressam concipere. niliil. uovum erat, 


τοῖς καὶ ἀσυστάτοις, οἰχειότερον δὲ εἰ Ξεῖν ἀνοῖτα;͵ 
πιριτρέπειν ἐπιχειρεῖτε. Ἄξιον £k urb τοῦτο t» 
p33 ἐχειν ὡς εἰ μὲ ἐν τῇ παρθένω Mzp!a zb στ λεῖον 
εὔττε πέρας. πῶς ἐξ αὐτῆς ὁ γεγεννγ, λένος oa 
ἐκ θελήύματος σαρχὸς οὐδὲ ἐχ θελήτατος $42. 
ἀλλ᾽ ix Πνεύματος ἀἄγίου χατὰ τὸ xpoztnix οὐ- 
τι Ἐμμανουΐὰ c2i39vr, fvoov M: funi 
Ov; ὃ e4u ὁ Θεὸς ἔσται aa" ἐμῶν τῶν à» 
θρώπεν, ἔγουν δηιος taf) &.08zwn5; ἔσται orn 
8:4; ὁ αὐτὸς ὑπλοζὼν "üs20:0; δὲ καὶ διὰ τὸ ze 
Jéccvct 5: v τὰν θὺν πᾶπα. εἴρτιχε τῶ» ἀνθρώτω. i 
χλὶ ἐνενόει. Τούτοις δὲ χαὶ τὰ ὃν» τ Βαουῦγ τοῦ 
Ἵεοειλιου παντάπασι συιφωνεῖ. Οὗτος γὰρ, 255». 
«ὁ 8:5; ἡμῶν͵ οὐ λουγισϑέσεται ἕτερος zp ; av 
ἐξεῦρε πᾶπι» δὲν ἐπιστέμτς, » ὦτα «εἰ ἔλεγεν, Οἷδὲ 
πάπαν ἐπιττήμτν ὡς altocozia ὧν, χαὶ πὰ',:;; 
«οἷς λδτους αὐτῶν ὡς δημιουργὴς αὐτῶν ὧν, cx 
ἔξωχεν αὐτὴν ᾿ἰακὼδ τῷ παιδὶ αὐτοῦ, » ἔτοι τὸ 
δούλῳ αὐτοῦ, « καὶ Ἰπσραΐὰλ τῷ ἐγαπτ  λένῳ ὑπ᾽ 5» 
τοῦ" μετὰ δ᾽ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς (0m καὶ τὸῷς 
ἀν δροώποις συνλνεπτεραττ. νυ 

Ξέ.ο: ἐρωτξ " «Μιδενός πω τῶν ἐξ aiv; 
βατιλεῦ, ἀνθρώπων ὑπὲρ τὰ χῇ τα ἔτη ξή αντις, 
TU; 2515) τὸν Μεστίαν 370 τετραχοσίων tv: 87 
xal χιγίων παρῳχηχέότων ἐνιαυτῶν ἔτι ξἦν ὑπτι)ῖ- 
φατε; ᾿Αδύνατον γάρ. Εἰ δ᾽ ἀποθανεῖν φαίντε, {εἴ 


parumque convenienter hoc propheta signum w- 
miralurus fuisset, relinquitur, ut. putemus, es 
hoc signum a Deo datum iri dicere, ut virgo. vi 
rum minime passa, filium ederet: quod sx 
eventum habuit, quantumvis vos veritatem mit- 
cidis maleque cohzzrentibus, aut, ut dicam rectist, 
stolidis argumentis evertere conamini. Nec ie 
fas est nos. przterire, nisi in virgine Maria iK 
signum eventum liabuisset, quomo.lo ex ea nat, 
non ex voluntate carnis, nec ex voluntate viri, 
sed ex Spiritu sancto secundum prophetz orsce 
lum vocatus sit Emmanuel, id est, Nobiscum 
D-us : quo nimirum significavit, Deum nobi-cum 
fore qui sumus liomines, sive. similem nobis homi- 
nem fore et tamen eumdem Deum. Quod et factum 
est. ldem. verbo « vocabunt »  geperis δα πη 
universitatem significavit: quod et igsuto eventu 
comprobatum est. Cum his etiam Jeremie qux 
sunt apud Baruchuim penitus consentiuut. Is enim, 
« Deus noster, inquit, non habebitur diversus ab 
eo. Invenit omnibus viam scientiz, » quasi dice- 
ret, novit omnem scientiam, ut qui est Ipsa sa- 
pientia, el omnes sermones eorum, ut eorum 
conditor, « atque dedit cam Jacobo puero suo, » 
id est, servo suo, « et Israeli a se dilecto ; posiea 
autem in terra visus et cum liominibus conversa- 
(us est. » . 

Xeuus interrogavit : « Cum post homines natos, 
inperator, nullus unquam ultra annos mille vixe- 
rit, quo pacto ipsum Messiam jam annis plus mille 
et quadzirge '^ adliue vivere opinamini ἢ 


711 " 


CHRONICUN MAJUS. — LIB. lH. 171 


δος αὖθις περιφανὲς αὐτὸν εἶνχι τὸν Μεσσίαν, Οὐδὲ A ταῦτα γοῦν "Hla; ὑπὸ Θεοῦ περφθήσεται τότε, 


χὰρ Ἡλίας ἦλθεν, ὥς φασιν, αὐτὸν γεννηθέντα χρΐ- 
σαι. » Ὁ βασιλεὺς ἀποχριθεῖς * « IDavds0s, Ξένε, μὴ 
εἰδότες τὰς Γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Otov. 
Ἥξειν μὲν γὰρ τὸν θεσδίτην Ἤλίαν χαὶ λέγεται 
καὶ πιστεύεται, οὐκ ἐπὶ τὸ χρῖσαίΐ γε μὴν τὸν Κύ- 
p:ov * ἀλλ᾽ ἐπείπερ ἀπόχειταί τινὰ γευνηθῆναι μυ- 
σαρὸν ἄνθρωπον ix τοῦ γένου;, ὥς φατί τινες, τῶν 
Ἕδραίων, πᾶσαν ἐν ἑαυτῷ δεξόμενον τοῦ δι» 6ὅ)ου 
τὴν ἐνέργειαν, καὶ ποιεῖν δι᾽ αὐτῆς σημεῖλ καὶ z£- 
ρατα, Θεὸν ἑαυτὸν καὶ Χριστὸν ὀνομάξοντα, ὥστε 
μὴ μόνον πολλοὺς τῶν τότ᾽ ὄντων πλανηθῆναι Χρι- 
ατιανῶν, ἀλλὰ τὸ καταλελειμμένον ὀλίγον μέρος τοῦ 
γένου; τῶν ᾿Ιουδαΐων ftot ἔθνους; τῇ πλάνῃ τοῦ ᾿Ἂν- 
τιχρίστου συναπαχῆΐ, ἥξειν φασὶ τηνιχαῦτα τόν τὲ 
᾿ Ἧλιαν χαὶ ᾿Ενὼ ἀπεσταλμένους ὑπὸ Θεοῦ σπλάγχνα 
οἰχτιρμῶν λαδόντος, διδάξαι τε xal ἐπιστρέψαι τρύς 
τε ἄλλους καὶ δὴ τὸ ταλαίπωρον τῶν ᾿Εδραίων 
ξῦνος εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ, ταυτὸν δὲ εἰπεῖν, εἰς τὴν 
τῆ; ἁγίας Tp.à5o; πίστιν, ἵνα μῇ τὸ σύμπαν ὑπὸ 
«οὔ διαδόλου χαταποθείη. El γὰρ καὶ διὰ τὸν εἷς 
τὸν Χοιστὸν φόνον ἐχθροὺ:; ἑαυτοὺς εἰργάσαντο «ou 
Θεοῦ χαὶ τοῦ Εὐαγγελίον, ἀλλ᾽ ἀγαπητοί -εἶδι διὰ 
τὴν εἰς τοὺς πατέρας αὐτῶν τοῦ Θεοῦ ἀγάπην. 09; 
μὰν οὖν οἶδεν ἡ 1'71 θεία πρόνοια ἀνεπιστρόφως 
ἔχοντας πρὸς μετάνοιαν, κατέλζπεν" οὖς ζὲ ἤδει τὸ 
Θεῖον εὐγνωμόνως τὸ τοῦ Εὐαγγελίον χήρυγμα δεξη- 
μένους, οὐ παρεῖδε. Τότε τοίνυν πληρωθήσεται ἡ 
λέγουσα προφητεία τοῦ "laatou * « 'E&v ἡ ὁ àc:0- 
μὸς τῶν νἱῶν ᾿Ισραὴλ ὑπὲρ τὴν ἄμμου τῆς 02243376, 
τὸ κατάλειμμα τοῦ Ἰσραὴλ σωθήσεται. Καὶ διὰ 


Fieri non potest. Sin autem mortuum eum esse di- 
catis, hoc rursus manifestum mendacium erit, eum 
Messiam esse. Neque enim Eliàs venit ut, aiuut, na- 
tum uucturus. » ltespondens imperator : « Erratia, 
iuquit, Xene, iguorantes Litteras et potentiam Dei. 
Venturus enim 6586 Elias Thesbites et dicitur et cre- 
ditur, non tàmen Dominum uncturus ; sed quia fu- 
turuin est, ut nascatur bomo exsecrabilis ex gente, 
ul quidam volunt, Hebreorum, qui omnen pote- 
statem diabuli habebit et per eam signa et portenta 
efficiet, Deum se et Christum noiminans, ut non so- 
lum multi Christianorum tunc viveutium erraturi 


οὗὐχλ δ᾽, ὡς ὑμεῖς, χρίσων τὸν Μεσσίαν " τὸ γὰρ τοι- 
ava λογοποιεῖν ἀμαϑῶν ἔστιν, ὥς πού γε εἰρηχὼς 
ἔφθην, xai τῆς Γραφῆς παντάπασιν ἁμνήτων, 'O 
δὲ Χριστὸς, xa95 μὲν Θεὸς, xal ἐν τῷ οὐρανῷ xal ἐν 
τῇ γῇ ἔστι καὶ ἐν τῷ παντὶ καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν (Τὸν Ὑρ 
οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πιληρῶ, λέγει Κύριο:)" 
καθὸ δὲ ἄνθρωπος, οὔτε χίλια ἔτη ἔζησεν οὔτε ἐν- 
ταῦθα ἤγουν ἐν τῇ γῇ ἔστιν, ἀλλ᾽ ἔζησε μὲν ὑπὲρ 
τὰ τριάχοντα ἔτη. σταυρωθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν χαχίστον 
πατέρων ὑμῶν τέθνηχε" χαὶ τὸ μὲν ἅγιον αὑτοῦ 
σῶμα ἐτέθη ἐν μνημείῳ, φθορὰν μὲν δεξάμενον, οὗ 
διαφθορὰν δέ" ἡ δὲ θεία ὑπόστασις, ἀχωρίστως τῷ 


-προσλέσματι ἐνωμένη, χατῆλθεν εἰς ἄδου σ᾽ ότη 


σὺν τῇ θείᾳ ψυχῇ, πάντας μὲν τῶν χρονίων ἕλευ- 


B θερώτασα δεσμῶν, ἀναστήσασα δὲ μετ᾽ ἐξουσίας 


θεϊχῆς τὸ σῶμα ὃ προτελάδετο, τὴν μὲν φθορὰν ἤδη 
καὶ τὸ" θάνατον ἀποδεδληχὸς.- ἀφθαρσίαν δὲ xai 
ἀθαν χδίαν ἐνδεδυκός. Χριστὸς μὲν οὖν οὕτω τριήμ:- 
Q9»; ἀναστὰς καὶ τὸν ᾿Αδὰμ τῶν δεσμῶν ἀνεὶς καὶ 
τὴν πρὶν δίαιταν 179 τὸν παράδεισον αὐτῷ δοὺς, 
τοῖς ὑπολειφθεῖσι τῶν μαθητῶν ἕνδεκα συγγενόμε- 
νος (ὁ γὰρ Ἰούδας ἀπῆλθεν εἰς ὃν οἱ προφῆται τό- 
vtov εἰρήχεισαν, εἰς xóAastv δηλονότι τὴν ἀτελεύτη- 
τον), μεθ᾽ ἡμέρας τεσσαράχοντα τῆς ix νεχρῶν 
ἀναστάσεω: ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανοὺς, πάντων 
αὐτῷ τῶν μαθητῶν ὁμοῦ τῇ παναγία Μητρὶ συμ- 
παρόντων τε καὶ ὁρώντων, xal νῦν ἐστιν ἐν οὐρα- 
γοῖς τῷ Θεῷ καὶ ᾿Ιατρὶ συγχαθήμενος xai συμ- 
προτχννούμενος ὑφ᾽ ἀπάσης τῆς οὐρανίου ἱεραρ- 
χίας. ὃ 


rum lsraelis superaverit arenam maris, reliquie [s- 
raelis saleabuntur. » Hanc ob causam igitur Elias 
tunc ἃ Deo mittetur, nop, ut vos jactatis, Messiam 
uucturus. Nam tales confingere fabulas, indocto- 
rura hominum est, ut ante dixi, e£ sacrarum Litte- 
rarum prorsus expertium. Christus. autem, qua 
D»us, iu coelo et in terra est el in uoiverso et supra 
universum (Caelum enim et terram ego impleo, di- 
cit Dominus) ; qua autem homo, neque mille annos 
vixit neque hic, id est in terris, est, sed vixit, ultra 
annos Lrginta, deinde, ἃ sceleratissimis majori- 
bus vestris cruci affixus, mortuus est ; et sanctui 


sint, sed etiam quz restabunt exigua reliquia: Ju- p corpus ejus, in monumento repositum, admisit inte- 


deoeruum Antichristi illius erroribus abripiendz sint,. 


venturos illo tempore alunt Eliam et Enoch, a Deo 
misericordia cominoto missos, ut doceant et cui 
alios tum miseram Hebraorum nationem ad Chri- 
stum convertaut, aut quod ideu est, ad sanctz Trini- 
tatis lidem, ne tola a diabolo absorbeatur. Eliamsi 
enim propler cadem ia Christum factam semet Dei 
et Evangelii bostes fecerint, tameu chari Deo sunt 
propter charitatem, quais eorum patres amplexus 
est.Quos igitur Providentia divina poenitentiam aver- 
$aturos esse noviL, eos deseruil:quos autem divinam 
Evangaelii praedicationem studiose amplexuros prz- 
vidit, eos non neglexit. Tuuc igitur exitum habebit 
]:aie vaticinium, quod tale est : « Si numerus filio- 
PaTROL. GB. CLVI. 


.ς 4,98’ D — -. 


ritum, oon corruptionem ; divina autem lyposta- 
sis, insolubili vinculo cum eo, quod assumpserai, 
conjunela, cum anima divina ad inferorum tenebras 
descendit, omnesque ediuturno. carcere recepit, 
alque corpus,quod assumpserat, virtute divina sus. 
citavit, interitu et morte liberatum, incorruptione 
et immortalitate indutum. [taqueChristus cum liunc 
iu modum die tertio resurrexisset, et Adamum, vin- 
culis solutam, in vitam pristinam paradisi restituis- 
set, et cum reliquis discipulis undecim saepe versatus 
esset ( Judas enim abierat in locum, quem prophe- 
t2: dixerant, in supplicium videlicet sempiternum), 
post dies a resurrectione quadraginta, on 
discipulis et sanclissima ipsius Matre prs 


T61 


GEORGII PHRANTZ.E 


105 


Καὶ τῷ ς 2 μβ8' ἔτει Ἰανουχρίου y! πάλιν ἀπῖλθον À yo καὶ πόλτις καὶ χῶμαι, Αστρον, 'Aytoc- Πέτρος, 


πρέσθδυς πρὸς τὸν χὺρ ᾿Αντώνιον τὴν Κομνηνὸν τὸν 
τῶν ᾿Αθηνῶν αὐθέντην xal πρὸ; τὸν ἀμτρᾶν xol 
πρὸς τὸν βασιλέα. Ἐν ᾧ δὴ Ἰχνουχρίῳ τῇ χῦ' a5- 
«οὔ, νυχτὸς ὥρᾳ τρίτῃ, ἐπυρπόλησαν παϊδές τινες 
ἀογηντόπουλοι τὴν ἐν Βλαχίρνχις εἰς ἧνολι τῖς 
Θεουήτορος θεῖον ναὺν τὸν περιχαλλῆ χαὶ θαυμα- 
τουργὰν, θέλεντες πιάσαι τινὰς νεοττοὺς περιττε- 
ρῶν" ὃς vab; ἔχειτο ἐν τῇ Κωνσταυντινουπόλε! πλτ- 
σίον τοῦ χερατιχοῦ χήλπου ἐν τῷ αἰγιαλῷ, Καὶ 
τοῦτο ἀχηχίαμεν ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ἀπερ- 
Xóusvot τῇ πρώτῃ Φεδρουαρίου, ὥρᾳ μετὰ τὸν 
ἑσπεριυὸν τῆς Δεσποτιχῆς ἑορτῖς τῇς Ὑπαπαντῖς. 
Καὶ ἐπεὶ ὁ εἰρηχὼς οὐχ ἐγνώσθη, ἐλογισάμεθα 
ψεῦδος εἶναι, xaX διελθόντες παρέμπροσθεν μονὰς 
πέντε οὐδὲν περὶ τούτου ἐχούσαμεν, xal 159 εἰς 
τὴν ἐν τῷ Ῥαιδεστῷ ἔχτῃ μονῇ ἡμῶν ἐμάθομεν 
τοῦτο ἀκριβῶς, πῶ; καὶ πότε ἐγένετο, ὅπερ χαὶ 
παράδληξον. 

Καὶ xaz' ἀρχὰς τοῦ θέρους τοῦ ς γ᾽ ἀπέθανε 
χαὶ ὁ τῶν ᾿Αγηνῶν αὐθέντης χαὶ Θηδῶν ὁ προῤῥη- 
θεὶς χὺρ ᾿Αντώνιο: Λαντζιόλης ὁ Κομντνός" χαὶ ζη- 
τήσει τῆς ἐχείνου γυνσιχὸς λΙιαρίας διελιστηνῆς, 
θυγατρὸς Λέοντος: τοῦ Μελισσηνοῦ, ποώτου ἐξαξέλ- 
eoo Νικηφόρου τοῦ Με)ισσηνοῦ ὃν προεδηλώσαυεν, 
ἐστάλην ἐγὼ μετὰ ἐνόρχου ἀργυροθούλλου καὶ πολ- 
λῶν στρατιωτῶν, ἵνα παρχλάδω τὴν ᾿Αθήναν xal 
0162», καὶ ἄλλον ἀντ᾽ αὐτῶν εἰς τὴ, Πελοπέννησην 
αὐτῇ δῆσω τόπον, χατὰ τὰ μέρη τῆς Λαχωνιχῆς, 


" Avtoz- Ἰωάνντς, Πλαταμόνας, Μελίγον, Προάστειον 
Λεωνίδας, υποριτσία, Ῥέουτας xai Σίτανας, xal 
οὕτως ἐγγὺ; αὑτῶν δώτω αὐτῇ τόπον ὁπόσον xal 
οἷον φανέσηταί uot εἰς γιώμην xai βουλὴν αὐτῖς. 
Ἡρυλαθόντος δὲ τοῦ Toupag3vt xoi τὴν Θέδαν 
ἀπογχλείσαντος, ἣν καὶ πιρέλαδὲ μετά τινας ἡμέρας, 
ἄπραχτος ἐγὼ ἐπανέστρεψα ἀπὸ τοῦ Ἰσθμοῦ, τοῦτό 
παραγγελίαν γὰρ ἔχοντός μου. El; δὲ τὰ Στυλάρ!'2 
εὑρισχομένου τοῦ δεσπότον xal αὐθεντός μου 
χαὶ τὰς τῶν Ἑνετῶν ἐμπορ:χὰς 160 τριήρεις 0oc- 
δοχῶντος ἵνα ἐμδὰς εἰς τὴν πόλιν ἀπέλθῃ, ibo ἐγὼ 
ἄπραχτος ἔφθασα. 

ια΄. Καὶ ἐμδάντες εἰς τὰς τῶν Ἑνετῶν τριήρεις 
xaY φθάσαντες εἰς Εὔριπον, ἔδοξε τῷ αὐθέντῃ pov 
χαλὸν εἶναι ἀποστεῖλαί με πρὸς τὸν Τουραχάντν i 
8i 6r, εὑρισκόμενον, Tia τὰ περὶ τῆς ᾿Αθήνης αὑτῷ 
διλοποιήσω, Καὶ παραγενομένου pou ἐδέχθη με ΄ 
μετὰ χαρᾶς, xal ἐπλτροφόρησέ po: μεθ᾽ Cpxov λἐέ- 
γων ὅτι Εἰ ἔγνωχα τοῦτο πρὶν οἴχοθεν ἐξελθεῖν με 
ἐνταῦήηα, ἔνεχεν τῆς πρὸς τὸν δεσπότην Tác 
χαὶ πρὸς σὲ γνωριμίας χαριέντως ὃ αἰτεῖς πληρ΄"-- 
ga; εἶχον, ἐπεὶ ἄνευ προστάγματος τοῦ μεγάλου 
αὐθέντου ἐποίησα τοῦτο, διότι ὅτε ἤμην ἐν τῷ 
οἴχῳ μοὺ πλείστας προφάλεις ἐδυνάμτ,νν εὑρεῖν, νὺν 
δὲ πρόφασιν οὐχ ἔχω οὐδεμίαν. Φιλοφρονηθεὶς δὲ 
φιλοτίμως ἐγὼ παρ᾽ ἐχείνου, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ 
προσέφερέ μοι εἰς προσχύνησίν μον, xo παρετί- 
Octo αὐτοὺς ἐμοὶ καὶ τῷ αὐθέντῃ μου, ἐξ ὧν ὧν εἷς 


πλησίον ὧνπερ εἶχε τῆς αὐτῆς πατριχῆς χληρονο- ᾧ ὃ νῦν πολὺς καὶ μέγας ἀμήρης. Καὶ οὕτω; τῶν ἐχεῖ- 


μίας καὶ προιχὸς, αἴ εἰσιν al χάτω γεγραμμέναι 


Anno 6912, die Januarii septimo, ruraus legatus 
ad Antonium Comneuum, Athenarum. dominum, 
ad ameram οἱ ad imperatorem profectus sum : 
cujus mensis die vicesimo nona, noctis hora tertia 
pueri quidam nobiles, pullos columbinos compre- 
hendere laborantes, incenderunt Dei Matris nomine 
edificatum in Blachernis templum pulcherrimum 
et miraculis nobile, situm Cpoli in littore prope 
sinum ceratinum, Audivimus hoc Cpoli in ipso 
discessu, kalendis Februariis, hora prima post 
meridiem diei festi, qui ὑπαπαντὴ dicitur; cum- 
que homo,qui rem narravit, ignotus nobis esset, 
commentitiam eam esse pntavimus, et pcr itineris 
stationes quinque uihil de eadem edocti, tandem 
Rhadesti, αὐ erat slatio sexta, certo cognovimus, 
quo modo et tempore acciderit, quantumvis res 
videretur incredibilis esse. 

Ineunte zstate anni 6945 etiam Antonius Lan- 
tziola Comnenus, Athenarum Thebarumque domi- 
nus, e vita cessit ; ac rogante conjuge ejus, Maria 
Melissena, fllia Leónis Melisseni, prlini e patrue- 
libus Nicephori Melisseul, eujus supra meutioaem 
fecimus, ego cum litterís Juratoriis, bulla argentea 
insignitis, multisque militibus missus sum-Athenas 

: et "Thebas receptum, r^^ ^- ' 
jn Peloponneso d! 
l| LU 


θεν ἐπανέστρεψα ἄπραχτος. Kal ἐπεὶ προλαδόντες 


hahebat : quae quidem regiones, oppida et vici be 
sunt : Ástrum, Sanctus-Petrus, Sanctus-Joanues, 
Platamonas, Meligum,  Proasteum , Leonidas, 
Cyparissia, Rlieontas, Sitanas. His igitur finiti 
mum locum ei darem, qualem quantumque mibi 
videretur, et qui ad ipsius sententiam ac volunla- 
tem esset, Sed quoniam antevertens Turachanes 
Thebas jam obsidebat, quas idem paucis diebus, 
expugnavit, ego, ut mandatum nihi fuerat, ex 
Isthmo re infecia redii, atque ad dominum meum 
Stylariis agentem triremesque Venetorum merca- 
torias exspectantem, quibus in. urbem veberetur, 
[ruetra suscepto itinere, perveni. 

41. Cuin couscensis Venetorum (&riremibus τὸ- 
nissemus in Euripum, visum est domino meo, 
mittere me ad Turachanem Thebis versantem, ot 
de Athenis cum eo agerem. Is advenientem me bi- 
lariter excepit, affirmavitque jurejurando, istud 
si novissel, priusquam domo huc profectus esset, 
pro amore, quo in despotam esset, εἰ propter no- 
titiam mei, libenter, quod peterem, facturum fuisse, 
siquidem injussa magni amerae lioc feciaset et dowl 
plurimas potuisset causas prsetendere, nunc nullam 
posset. Habebat sutem me benigue et honorifice, 
88 álios etiam me salutatum adduxit, eosque mibi 

Ι9 meo commendavit : $ quibus unus fuil, 
nobilis et maguus ameras est, Hoc igi;ur 


169 


CHRONICON MAJUS. — LIB. If. 


Ti 


εἰ ἐν τῷ Εὐρίπῳ fjpav τὴν γέφυραν ἀχονοίω: τῇ x0^ A μὲν σὺν tip βασιλεῖ μείνωσιν ἐν τῇ πόλει, οὗτοι δὲ ol 


Αὐγούστου, ἡμεῖς ἐμείναμεν ἐν ἐχείνῃ τῇ νυχτὶ εἰς 
κὰς ἔξωθεν τῆς γεφύρας πέτρας" καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ νυ- 
χτὶ πο) λὰ ἐναντία ἐπάθομεν ἀπότε Ψύχους χαὶ πείνας 
χαὶ ἀπὸ τῆς ξηρότητος τῶν πετρῶν ἀπό τε φόδου τῶν 
ληστῶν καὶ τῶν ἀπὸ τοῦ Τουραχάνη στρατοῦ 161 
διὰ τὸ ξένους τοὺς ἵππους εἶναι, o0; Ex τοῦ Λιέθρου 
ἐδανεισάμεθα, ὅ τι xal παροιμία ἐγένετο ἐπὶ χαχῷ 
τοῖς μετ᾽ ἐμοῦ τότε οὖσιν εἷς τὸν μετέπειτα ftot 
ἐπιόντα χρόνον. ᾿Αναόάντες οὖν εἰς τὰς τριήρεις 
ἐπὶ τὴν αὔριον, τῇ χγ᾽ τοῦ Σεπτεμόρίον μηνὸς τοῦ 
S9 u' ἔτους εἰς τὴν Ἱ ζωνσταντινούπολιν ἐφθάσαμεν. 

ιβ'. Τῇ δὲ χε’ Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἦλθεν εἰς 
τὴν πόλιν ἡ τοῦ Παραπσπονδήλου μεγάλου δουχὸς 


θυγάτηρ ὀνόματι Ζωὴ, μετὰ βασιλιχῆς τριήρεως B 


ἑσταλμένη μετὰ Mavoutá τοῦ llaAatoAóyou, ἵνα xo- 
μίσωσιν αὐτὴν, ἣν δὴ xal μετά τινας ἡμέρας ηὐλο- 
γήθη ὁ δεσπότης ὁ χὺρ Δημήτριος" μεθ᾽ ἧς δὴ τριΐ- 
psu παρεγένετο εἰς τὴν πόλιν χαὶ ὁ δεσπότης χὺρ 
Θεόδωρος διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ πόλει διάδοχον 
^n^; βασιλείας ὡς δεύτερος ἀδελφὸς, Ó καὶ ὁ βασιλεὺς 
ἐπεχύρου αὐτῷ ἀχουπίως, ὅτι τὸν χὺρ Κωνσταντῖνον 
τὸν αὐθέντην μου καὶ ἀδελφὸν αὐτοῦ πλεῖον ὠρέ- 
γετο ἔχειν ἐγγὺς αὑτοῦ ἐν τῇ πόλει, ὡς χαὶ ὁ λόγος 
προϊὼν δηλώτει. Ἐπεὶ δὲ οὕτως παρηχολούθησε τὸ 
πρᾶγμα, ἐσπούδαζεν ἵνα εἰς τὴν Πελοπόννησον χαὶ 
τοὺς τρεῖς ἀδελφοὺς ἐγχατοιχήσῃ. Ὁ γοῦν αὐθέντης 
μου πάλιν ὁ δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνο; μετὰ 502 
ἀδελφοῦ αὐτοῦ χὺρ θωμᾶ τοῦ δεσπότου (ἣν γὰρ μεθ᾽ 


ἡμῶν ἐν τῇ πόλει ὁ πρῶτος ἄρχων τοῦ οἴχου ἐχεί- C 


νου ὀνόματι Ῥαοὺλ Μιχαὴλ) ἐσπούδαζον ἵνα οἱ δύο 


modo infecta re redii. Cum autem  Euripum qui 
accolebant, licet iuviti, pontem sustulissent d:e 
Augusti 29, nos eam nocleu extra. pontem. inter 
saxa transegimus, et multa adversa a frigore, fame 
et duritie saxorum, a timore item latrouum οἱ 
inilitum Turachanis pertulimus, quoniam equi 
nostri, quos e Liethiro mutuati. eramus, peregrini 
eraut ; quae res procmium quoddam malorum 
fuit, que postea experti sunt, qui tunc mecum 
eraut. Conscensia postridie triremibus, vicesimo 
tertio die Septembris, anno 6941, Cpolim per- 
venimus, 

12. Vicesimo quinto Martii ejusdem anni in 
urbem veuit Paraspundeli, magni ducis, filia, no- 
mine Zoe, triremi iuperatoria, qua eam adduci 
voluit imperator, cum Manuele Palzologo advecta, 
alque nupsit post dies aliquot Demetrio despotze. 
]n eadein. triremi venit etiam Theodorus despota, 
qui ut frater natu secundus imperii in urbe bares 
crat, quod. ei jus imperater non nisi invitus con- 
cessit, quippe qui Constantinum fratrem, domi- 
num meuin, secum in urbe habere mallet, id quod 
procedens narratio nostra declarabit. Quia vero 
sic evenerat, dedit operam, ut in Peloponneso tres 
fraires collocaret. itaque Constantinus, dominus 
"meus, et frater ejus, Thomas despota (erat enin 
nobiscum iu urbe primus illius domus dux ,Raul 


δύο αὐθένται εἰς τὴν Πελοπόννησον. 169 Διὰ ταύ- 
τὴν δὴ τὴν αἰτίαν χαὶ τῷ Ἰουνίῳ μηνὶ τοῦ αὑτοῦ 
ἔτους διέθη ἀπὸ τῆς πόλεως εἰς τὴν Πελοπόνντ sov ὃ 
δεσπότης xüp Κωνσταντῖνος ὧ: φεύγων μετὰ ἀγα- 
τίου τινὸς, χἀγὼ δὲ παρ᾽ αὑτοῦ σταλεὶς np^qQ τὸν 
ἀμηρᾶν διὰ ταύτην δὺ, τὴν αἱτίαν, ἵνα αὐτὸν ὑπὲρ 
ἑαυτῶν ἔχωσι. Καὶ οὕτως ἀπεληήὼν τὰ ἀνατεῆει- 
μένα μοι καλῶς ᾧχονόμησα, χαὶ διὰ ξηρᾷ. εἰς Πελο 
πόννησην ἔφθασα. Εὖρον δὲ τοὺς ἀδε) φοὺς xai αὖ- 
θέντας ἔχοντας ἤχλησιν páyne μεγάλην " ὄπισθεν 
γὰρ τοῦ χὺρ Κωνσταντίνου τοῦ αὐθέντου μου στα- 
λεὶς μετὰ τριήρεως ὁ χὺρ Θεόδωρος, ἵνα χατὰ τῶν 
δύο ἀδελφῶν αὐτοῦ μάχηται, χαὶ στρατοῦ πλείστου 
συναθροισθέντης ἄμφω τοῖς μέρεσι, καὶ πόλεμός τις 
ἀνὰ αὐτῶν γέγονε. Τῷ caue" ἔτει ἀπεστάλυσαν 
παρὰ τοῦ βασιλέως πρέσύδεις πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς 
αὐτοῦ ὁ ἄγαν γρτατὸ: Διονύσιος: ἱερομόναχος, ὁ ypr- 
ματίσας χαὶ μητροπολίτης Σάρδεων, xal ὁ Δισύ- 
πατος Γεώργιος, χαὶ οὗτοι τῆν μάχτν μικρόντι κατε- 
πράῦναν. Τέλος δὲ πάλιν ἄλλων ἐλθόντων πρέσόεων, 
τοῦ Μελισσηνοῦ λέγω Γρηγορίον ἱερομονάχου 32Y 
πνευματιχοῦ, τοῦ χαὶ χρηματίσαντος ὕπττερον πα- 
τριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ὃς xai παρ᾽ ἄλλοις 
Στρατηγόπουλος ἐπωνομάζετο xal σὺν αὐτῷ δὴ καὶ 
τῷ Γοηγορίῳ πάλιν τοῦ Δισυπάτου xal ἐμοὺ ova- 
διθασάντων χαὶ συμφρονησάντων αὐτοὺ; ἵνα ὁ μὲν 
αὐθέντης μου xax δεσπότης ἀπ:ι)θὼν παροικήπῃ ἐν 
τῇ Κωυσταντινουπόλει, ὁ δὲ χὺρ 163  99:6:000; 
xai χὺρ Θωμᾶς οἱ δεσπόται ἐν τῇ [Ἰελοποννήτῳ. 
Ka: τῇ ε' τοῦ Σεπτεμδρίου τῷ ,c2pr 66r ἀπὸ τῆς 


Michael) nitebantur, υἱ apud imperatorem in urbe 
duo alteri. manerent, ipsi discederent. in Pelopon- 
πόσαι, Atque liac. de causa. Junio. mense ejusdein 
anni Constantinus despota velut fugitivus parvo 
navigio Cpoli in Pelopounesum ábiit, et ego ad 
amerain missus sum, ut lunc in ipsorum partes 
pertraherem. Discessi igiüur et mandatum mibi 
negotium feliciter trausegi ; deiude per terram in 
Pelopounesum reversus, ineeni. fratres. principes 
maghis bellorum turbis implicatos. Constantinum 
enim, dominum mein, υἱ insequereiur et duos 
fratres debellaret, avectus est cum triremi Theo- 


D dorus dominus, atque utrinque wagnis collectis 


copi:s, bellum exa:sit. Anno 6945 ab. imperatore 
ad fratres legati probissimus vir Dionysius hiero- 
monachus, qui metropolita Sardium fuit, et Geor- 
gius Disypwuus  bellantium impetum — aliquautuin 
mitigarunt ; taudemque alii missi legatl, Gregorius 
Melissenus  bieromonachus et pater spiritualis, 
qui etiam patriarchae Cpolitanus postea fuit eL ἃ 
nonnullis Strategopulus appellabatur, et cum eo 
rursum Disypatus et ego, ita eos in amicitiam con- 
cordiamque reduximus, ut dominus meus discederet 
Cpoli habitatum, Theodorus et Thomas despotz in 
l'eloponneso essent. Itaque Constantinus die 5 Sep- 
tembris anni 6948 Patra per terram ad Euripum no- 
biseut abiit, et vela fecimus ab urbe Euripi, in tri 


4. 


1] 


GEORGII ῬΡΠΕΛΝΤΖῈ 


72 


Πάτρας διὰ ξηρᾶς εἰ; τὸν Εὔριπον ἀπελθὼν, ὁ αὖ- A πῶς οὐ κατεφλέχθη Ἡλίας ἐπὶ τὸ ἅρμα τὸ πύρινον 


θέντης μου λέγω, σὺν ἡμῖν" χαὶ ἐμδάντες εἴς τινα 
τῶν Ἑνετῶν τριήρη ἀπὸ ἄστεος Εὐρίπου Εὔδοιαν 
λεγομένην, ἐν ἧ δὴ τριήρει ἦν καὶ ὅ ποτε ἐν τῇ Πά- 
τρᾷ χανονιχὸς Μάρχος ἡνίχα ἀπίλθομεν xaz' αὐτῆς, 
ὃς γέγονε xal λεγάτος παρὰ τοῦ πάπα Εὑγενείου 
τοῦ συγγενοῦς αὑτοῦ, xal παρ᾽ ἐχείνου Ex: χαὶ πρὸς 
τὸν βασιλέα διὰ πρεσδείας ἀπεστάλη, xal τῇ κδ΄ τοῦ 
αὗτοῦ μηνὸς Σεπτεμύρίου ἀπεσώθημεν εἰς τὴν πό- 
λιν. 

᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ ἐν τῷδε τῷ χαιρῷ διάλεξίς τις σε- 
σημειωμένη ἐγένετο ἀναμεταξὺ τοῦ βασιλέως χὺρ 
Ἰωάννου xal τινος ἙἭ ραίυυ Ξένου τοὔνομα, τοῦ 
μετέπειτα διὰ τῆς τοῦ ἀγίου βαπτίσματος ἀναγεννή- 
ctc μετονομασθέντος "Eppavouh) , λοιπὸν οὐχ 
ἀφήσω τοῦ διηγεῖσθαι. 

Ἐν πρώτοις ἡρωτήθη ὁ βασιλεὺς παρὰ τοῦ 
"E6pa(ou τοιάδε * « Πῶς fjv δυνατὸν τεκεῖν τὴν Μαρίαν 
tbv Χριστὸν παρθένον οὖσαν ; » Ὁ δὲ βασιλεὺς ἀπ- 
εχρίθη * « Πῶς ἕτεχεν ὁ ᾿Αδὰμ τὴν Εὔαν χωρὶς γυ- 
ναιχός ; καὶ πῶς ἐξένθησεν ἡ γῇ χωρὶς σπέρματος ; 
πῶ; ἔξόλυσεν ὕδωρ dj ἀχρότομος πέτρα ; πῶ; τοῦ 
᾿Ααρὼν ἐἑδλάστησεν fj 04600; ; πῶς οὐρανόθεν χατε- 
πέμφθη τὸ μάννα ; πῶς ἐπληθύνετο ἡ ὑδρία τοῦ 
ἀλεύρου ; πῶς τὸ ἔλαιον ᾿λισσαίου ξόλυσεν εἰς τοὺς 
χεράμους ; πῶς ἡ Ἐ(6 Δ, ῥάδδος τοῦ Ἰεσσαὶ ἐδλά- 
στησεν ἄνθο: ; πῶς ἐπὶ Γεδεὼν ὁ πόχος ἀπεῤῥύη 
δεότον ; πῶς ἐπὶ Σαμψὼν ξόλυσεν ὕδωρ -ὃ ὁστοῦν ; 
πῶς ἐφύλαττε τοὺς παῖδας ἀφλέχτους ἡ xápivo;; 


κῶς ἐπὶ Μανωὶ ἀνήφθη ἡ πέτρα δίχα ὕλης ; πῶς (c 


ἑχαίετο ἡ βάτος ἐπὶ Μῳῦσέως καὶ οὐ χατεχαίετο.; 


remi Veneia, Euboa dicta, in qua.eadem Marcus erat 
qui olim, cum fatram oppugnaremus, in ea 
ucbe canonicus, tum autem legatus Eugenii papse, 
sibi «cognati, ad imperatorem mittebatur. Die 
quarto et vicesimo Septembris iucolusaes Byzan- 
iium delati sumus. 

Quoniam autem illo tempore habita est memo- 
vabilis disputaU^ iuter Joannem imperuiorem et 
Adlebr:eum quemdam, nomine Xenum, qui postea 
sacro baptismate regeneratus, Emnauuclis nomen 
accepit, eam litteris mandare non omittam. 

Primum Hebrzus imperatorem sic interrogavit : 
« Quomodo Maria Christum generare potuit, dum 
virgo erat? » Respondit imperator: «Quomodo 
Adamus Evam sine usura mulieris geuuit ? terra 
effloruit sine semine ? saxi superficies percussa 
emisit aquam? aut quomodo virga Áaronis fron- 
duit? quomodo colitus manna demissum est? hy- 
dria iupleta est farina? quomodo in. vasa. fictilia 
oleum Eliszei manavit? Jessai baculum flores egit? 
irruraum est Gedeonis vellus? quomodo Sampsoni 
ex osse aqua salit? tres pueri in. camino 2 con- 
bustione servati sunt ?*» Quomodo Μαιοὶ saxum 
sine materia arsit? aut rubus Mosi flagravit, nec 
«pnsumptus est? aut Elias in curru igneo non est 

tüsbustus? quomodo [5.148 dowinum in thront 

Sho e elevato sedente "«uicl occultum 


ἐπιδάς ; πῶς ὁ Ἢσαϊας εἶδε τὸν Κύριον E: θρόνου 
ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου χαθήμενον ; πῶ; ὃ Δανιὴλ 
ἐφανέρωσε τὸ χεχρυμμένον ἐνύπνιον τοῦ Ναδουχο- 
δονόσωρ ; πῶς ὁ οὐρανὸς τοὺς ἀστέρας χατέχει μὴ 
βασταζόμενος ; πῶς fj νὺξ ἐγέννησε τὴν ἡμέραν xal 
Υίνεται ; πῶς τὸ φῶς τοῦ ἡλίου ςωτίζει πάντα τὸν 
χόσμον ; εἰ ταῦτα ἑρμηνεύσῃ; μοι ἃ ἐρωτῶ cs, οἷδα 
ὅτι καταλαμδάνεις xal τὴν γέννησιν τῆς παρθένου. 
᾿Αλλὰ ἀλλότριος x&xclvov xai τούτων ὑπάρχεις. 

Ὃ ἝἙδραῖος πάλιν ἢρώτησεν᾽ « Εἰ οὐχ ἀναγχαίως 
ἀλλ᾽ ἐχὼν, ὡς αὐτὸς φῇς, ἀπέθανεν ὁ Χριστὸς, φο- 
νεὺς ἄρα ἑαυτοῦ νομίζοιτ᾽ ἂν εἰχότως, καὶ ψυχιχῆς 
διὰ τοῦτο τιμωρίας ἄξιος. ν Ὁ βασιλεὺς ἀποκριθεὶς, 
« Πολύ τι, Ξένε, τοῖν λόγοιν ἀμφοῖν μεταξὺ τὸ διά- 
qopov * ἀλλὰ θαῦμά γ᾽ οὐδὲν ὁμοῦ τοῖς ἄλλοις à;- 
νοεῖν σε χαὶ τοῦτο. Φονεὺς γὰρ ἑαντοῦ λέγοιτ᾽ ἂν 
δικαίως ὁ ἑαυτὸν διαχειρίσας, οὐχ ὁ ὑπὲρ τῆς τῶν 
φιλουμένων ἀγάπης ἀφειδήσας ἑαυτοῦ καὶ θάνατον 
ὑποστάς" ὁ γὰρ τοιοῦτος 1655 οὐχ αὐτόχειρ ἀλλὰ φίλος 
προσηχόντως ἀληθὴς κχαλοῖτ᾽ ἂν ὡς ἑαυτὸν ὑπὲρ 
τῶν φιλουμένων προδοὺς, ἵν᾽ ἐχείνους, εἰ οὔτως τύ- 
χοι, τῶν ἐπιχρεμαμένων θανάτων ἐξέληται. Ταῦτ' 
ἄρα φιλανθρωπίας, χαὶ ὁ Χριστὸς ἀποίσεται μᾶλλον 
χάριν ἣ τοιούτοις ἐγχλήμασιν ὑποχείσεται. » 

Ξένος ὁ 'E6palo; ἐρωτᾷ " « Πόσων ἄρα δεινῶν al- 
τιον ἀεὶ τὸ ψεῦδος χαθίσταται ] 6 γὰρ προφῆτης οὐχ, 
Ἢ παρθένος, ἀλλ᾽, Ἢ νεᾶνις, φησὶν, τέξει, δηλονότι 
συνελθοῦσα ἀνδρί" ὑμεῖς δὲ τὰς ἑαυτῶν συστῆσαι βου» 
λόμενοι τερατείας, τὴν παρθένον τῆς νεάνιδος ἀντι» 
τίθετε. Τί γὰρ ἄν τις καὶ λέγοι, πόσον ἐντεῦθεν 


somnium Nabuchodonosori aperuit? quomodo cc- 
lum astra continet, cum non sustentetur ? not 
diem genuit et gignitur ipsa? lumen solis totum 
mundum lHluminat? Hsc. mihi si explicaveris, te 
eliam virginis partum putabo explicare posee. 
Enimvero tu nec illa, nec hunc. comprehen«is. » 

Rurius Hebrzus rogavit: « Si noa coactus, seil 
volens, ut ipse dicis, Christus mortuus est, merito 
scimet interfecisse et. ideo pena spirituali dignus 
esse videatur. » Imperator respondens, « Magnum, 
inquit, Xene, inter haec «discrimen est; nec mi- 
rum tamen, te hoc cum reliquis ignorare. Seme: 
interfecisse enim jure dicatur, qui sua se manu 
occiderit, non is, qui, charitate in amieos comao- 
tus, vite suie non parcit eorumque causa subit 
mortem. Talis enim non sui homicida, sed sin- 
cerus amicus merito nominatur, qui semetipsum 
pro dilectis tradit, ut eos, si possit, ab impendente 
morte eripiat. Quare illud animi benigni est, et 
Christus grati«w potius, quam istas crimiuationes 
meretur. ὃ l 

Rursus llebraus: « Quot mala semper men«da- 
ciun creavit ! proplieta euim non. virginem | ait, 
sed adolescentulam parturam esse, virum  videli- 
ce expertam ; vos autem, portenta vestra nobis 
commendaturi, pro adolescente muliere vizginem 
supponitis. Quis hoc verbis assequatur, quanta 


113 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IT. 


Ti 


Ütyyov καὶ μόνον λεγόμενον ἐμποιεῖ, xaX τὴν &zt- A otv. μᾶλλον δὲ τῶν ἄλλων πρὺὴς τὴν παροῦσαν 


στίαν ἡλίχην χατάγει τῶν ἀχηοωμένων ; Τί; γὰρ 
τῶν ἐκ τοῦ παντὴς αἰῶνος παρθένον ἤχουσε τετο- 
xutav; Εἴ μοι μίαν ἔχει δειχνύναι tt;, πρὸς οὐδ᾽ 
ὁτιοῦν ἀντερὼ περαιτέρως.» Ὁ βασιλεὺς ἀπεχρίθη" 
« Εὖ λέγεις. Δεῖξόν μοι σὺ θεὸν ἕτερον ἐξ οὐρανοῦ xa- 
τεληλυθότα xai σάρχα φορέσαντα " χἀγώ Go: δείξω 
τὴν, ὡς αὐτὸς ἀξιοῖς, παρθένον αὐτὸν γεννήσασαν. Σὺ 
δ᾽ ἀλλ᾽ ἐπεὶ τούτῳ πιστεύειν ὑπισχνῇ, εἴ σοί τις χαὶ 
ἄλλο τοιοῦτο ἔχει δειχνύναι γεγενημένον, δεχτέον 
ἂν εἴη σοι χαὶ τοῦτο πρῶτον xal μόνον ὃν, ἐπεὶ χά- 
χεῖνη πρὸς οὐδὲν ἕτερον ἀφορᾷν ἔμελλεν, εἴπερ 
πρῶτον ἦν. ΕἾ δ᾽ οὖν, τοῦτο μὲν ἑατέον, δεῖξον 166 
δὲ σύ μοι πῶς Μωσῇς τοὺς ὑμετέρους πατέρας τὴν 
Ἐρυθρὰν περαιωθῆναι πεποίηχε, xXx τῆς πέτρας 
τοσοῦτον ξόλυσεν ὕδωρ ὡς ἅπαντα τὸν λαὸν χορε- 
σϑῆναι, xal ἡ χιδωτὸς τοῖς ἱερεῦσιν ἀνεχομένη xal 
τὸν Ἰορδάνου διαστέσασα ῥοῦν ἐπὶ τοῦ ξηροῦ διέδη, 
χαὶ τὰ Ἱεριχούντινα χατεσείσθη τείχη, xal τῇ μη- 
Aut? τὸν Ἰορδάνην αὖθις Ἐλισσαῖος διέῤῥηξε xal 
διηρέθη τὰ ὕδατα ἔνθεν καὶ ἔνθεν, αὐτὸς δὲ ἐπὶ τοῦ 
ξηροῦ διέδη. "Apa κατὰ φύσιν τι γενέσθαι τούτων 
ἔστιν εἰπεῖν ; οὐδαμῶς. Εἰ δ᾽ ἐχεῖνα ὑπὲρ φύσιν, 
οὐδὲ τὸ τῆς παρθένου χατὰ φύσιν. Ὑμῶν δὲ χαλῶς 
τὴν ἀπείθειαν ὁ μεγαλοφωνότατος ἐστηλίτευσεν 
Ἡσαῖας λέγων " « Ὅλην τὴν ἡμέραν ἐξεπέτασα τὰς 
χεῖράς μου πρὺς λαὸν ἀπειθοῦντα χαὶ ἀντιλέγοντα. » 
Πρὸς μὲν γὰρ πάσας τὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ προφη- 
τείας ἐναργεῖς οὖσας xal σαφεστάτας μαινομένων 


τρόπον διάχεισθε, οἵ τῶν ὁδῶν τὰς τετριμμένας ἐχ- ς 


χλίνοντες κατὰ χρημνῶν πολλάχις ἑαυτοὺς ῥίπτου- 


quasi vertigine laboret, istud qui dicat, apud au- 
dientesque quam parnm fidei habiturus sit ? Quis 
enim post bominum mernoriam audivit, virginem 
matrem fuisse? Si quib mibi unam proferre po- 
terit, in nulla re tibi jam adversaber. » Imperator: 
« Pulcre, iuquit, istud dicia. Ostende tu mihi 
alium Deum de collo profectuin οἱ corpore indu- 
tum : et ego tibi ostendam, quam tu desideras, 
virginem, qua eum pepercrit. Verum enim vero 
quoniam fidem te habiturum polliceris, si quis 
aliud simile factum demonstraverit, admittenium 
libi erit etia: primum hoc et unicum exemplum, 
quandoquidem nec illud ad aliud poterit referri, cuim 
primum sit. Sed mittamus hoc, atque tute nunc me 
doce, quomodo Moses patres vestros per mare Ru- 
brum transducere potuerit, et e saxo profluxerit 
tauta aqua copia, quanta ad satiandum universum 
populum 88.19 esset ; quomodo arca a sscerdolibus 
porta:a, flumine Jurdauis diviso, per siccum  de- 
lata sit; quomodo Jerichuustina moenia. concussa 
sint, et pelle ovili Jordanem rursus Elisaeus per- 
ruperit, et, separata utrinque aqua, ambulaverit, 
per aci :am. terram, Num. quid. borum vi nature 
(ictum csse dici petest ? profecto non potest. Atqui 
8! illa supra nuturau sunt, neg alierum . de vir- 
give nature conveniens est. Cieterum ab increcu- 
litate beae vos notavit grandiloguus laaizs ; « ler 


σαφεστέραν περίληψιν τῶν εἰρημένων. Ὅμως γε 
μὴν ἀνωτέρω μιχρὸν αὐτὴν ἀναλάδωμεν, ἵν᾽ ἴδωμεν 
σαφέττερον τίς ἡ τῶν εἰρημένων τῷ προφήτῃ διά- 
νοια καὶ περὶ τίνων ἐστίν. « Προσέθετο, φησὶ, Κύ- 
p:os λαλῖσαι τῷ "Αχαζ, λέγων᾽ 167 Αἴτησαι σελυτῷ 
σημεῖον παρὰ Ἰυρίου τοῦ Θεοῦ σου εἰς βάθος ἣ εἰς 
ὕψο:. Καὶ εἶπεν Αχαζ, Οὐ μὴ αἰτήσιυ, οὐδ᾽ οὐ μὴ 
πειράσω Κύριον. Καὶ εἶπεν Ἡσαῖας Διὰ τοῦτο διύ- 
σει Κύριος ὑμῖν σημεῖον, Ἰδοὺ fj παρθένος ἐν γα- 
στροὶ λήψεται χαὶ τέξεται υἱὸν, χαὶ χαλέσουσι τὸ 
ὄνουα αὐτοῦ 'Espavovfi. Bootupov βοῶν καὶ γάλα 
mpofátuv χαὶ μέλι φάγεται πρὶν f| γνῶναι αὐτὸν f) 
προελέσθαι πονηρὰ, ἐχλέξασθαι τὸ ἀγαθόν * διότι 
πρὶν ἣ γνῶναι τὸ παιδίον ἀγαθὸν ἣ χαχὸν, ἀπειθεῖ 


D πονηρία ἐχλέξασθαι τὸ ἀγαθόν. » 'An' ἀρχῆς τοίνυν 


αὖθις κατ᾽ ὀλίγον ἐχτιθέντες σχοπῶμεν. « Προσέ- 
θετο Κύριος λαλῆσαι τῷ “Αχαζ, λέγων" Αἴτησαι 
σεαυτῷ σημεῖον παρὰ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σοὺ εἰς βά- 
θος ἣ εἰς ὕψος. Καὶ εἶπεν “Αχαζ Οὐ μὴ αἰτήσω 
οὐδ᾽ οὐ μὴ πειράσω Κύριον. » ᾿Ἐξετάσαι τοίνυν 
πρῶτον δίκαιον, τίς ἣν ἡ αἰτία τῇ; ποῦ “Αχαζ ra- 
paxonc ὥστε μὴ θελῆσαι ποιῆσαι τὰ προστεταγμένα 
παρὰ θεοῦ. Φαμὲν δὴ οὖν ὡς ἄνθρωπος ὧν ματα:ό- 
τητι χαὶ ἀπονοίᾳ συνεζηχὼς xat ἐπὶ ψευδοπροφήτας 
χαὶ χρησμολόγους χαὶ τοιούτους ἀγυρτιχοὺς xtyr- 
νὼ; ὑπερφρονεῖν οὐχ ὥχνει τῶν θείων ἐπιταγμά. 
των’ ὅθεν τὸ καταφρονητιχὸν οἱονεὶ χαὶ τὴν ἀναίδειαν 
Ἡσαῖας ὀνειδίξων ἐχείνου * « Διὰ τοῦτο, φησὶ, δώ- 
σει Κύριος αὐτὸ; σημεῖον, » Ὃ ἀποττεῆας με δη- 
λονότι πρὸς σὲ τὸν βέδηλόν τε xai δυσσεδῆ, τὸν 
totum diem, inquit, protendi manus ad populum 
incredulum οἱ contradicentem. » ἢ omnibus 
enim de Christo vaticiniis, cum evidentissima 
sint et apertissima, furentium instar agitis, qui, 
vias tritas declinantes, per rupes sspe se proji- 
ciunt; idjue magis, quam in reliquis rebus, in 
hac, de qua cum maxime sermo est, czteris evi- 
dentiore. Jerum enim vero paulo altius eam re- 
petamus, ut quid prophela dicat et de quibus di- 
ca', clarius perspieiamus. « Mandavit, inquit, 
Dowiaus, ut Achazum appellarem his verbis : 
Expete tibi sigaum a Domino, Deo tuo, sive pro- 


Ὁ fundum, sive sublime. Respondit Achazus, Non 


expetam, nec tent2bo Dominum. Perrexit Isaias : 
Idcirco Dominus ipse dabit vobis signum. Ec:e 
virgo concipiet, et pariet filium, εἰ vocabunt no- 
men ejus Emanvelem, Butyro boum ei lacte ovium 
et melle vescetur, antequam noverit vel privop!a- 
bit malum, aut eliget bouum ; quoniam priusquam 
infans dignoscere didicit bona vel mala, pravitas fa- 
cere recusat, quod bonum est.» Jam nunc ab initio 
singula repetamus consideremusque. « Maudavit 
Dominus, ut Acliazum appellare his verbis: Ex-- 
pete tibi signum a Domino, Deo tuo, sive profuu- 
dum sive sublime. fiespondit Achazus, Non expetaiw, 
nec tentabo Dominem. » /Equum est, primum 
nos causam exquirere, cur non obediverit Ach»: 


115 


GEORGII PHRANTZ f 


T16 


χατορχησάμενον τῶν θείων ἐπιταγμάτων. Μὴ yàp A καὶ mí pa; ἔσχε, x1v ὑμεῖς τἀληθὲς σαθροὶῖς τισὶ λό“ 


δὴ νομίσας 188 ἀπεστάλθαι με πρὸς σὲ ὡς ἄξιον 
ὄντα * πόῤῥω γὰρ εἰ σὺ τοῦ τοιοῦτος εἶναι, ὥστε οὗ 
σοῦ γε ἕνεκα, ἀλλὰ τοῦ οἴχου Ἰούδα xai πάντιυν 
ἀπέσταλμαι τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, « Διὰ touto οὖν διύ- 
σει Κύριος αὐτὸς ὑμῖν or μεῖον. ᾿Ιδοὺ ἡ παρθένος ἐν 
γαστρὶ λήψεται xal τέξεται νἱὸν, xal χαλέσουσι τὸ 
bvo;a αὑτοῦ Ἑμμανουήλ. » El μὲν, ὡς: σὺ φὴς, 
νεᾶνιν ὁ προφήτης προῦλεγεν ἐν γαστρὶ ἕξειν ὧμι- 
ληχυΐζαν ἀνδρὶ, μάταιον ἣν ἀτεχνῶς xai λίαν ἀλό- 
1030» τὸ σημεῖον τοῦτο καλεῖν. "Aveu δὲ τούτου 
xai τὸ γεᾶγις ἀντὶ τοῦ ααρθάνος εὑρήσεις ἐφιστὰς 
ἐν τῷ Δευτερονομίῳ. Φησὶ yip ὡς « Eáv τις βιάτηται 
ἂν τῷ πεδίῳ ν:άνιδα,» πορθένον δτλαδή " ἀλ)αχοὺ δὲ, 
« Ἐάν τις εὕρῃ τὴν παῖδα τὴν μεμνηστευμένην xal 
βιασάμενος :οιἰμηθῇ pev αὑτῆς, ἀποχτενεῖτε τὸν 
ἄνθρωπον μόνον, χαὶ τῇ νεάνιδ' οὐ ποιήσετε οὐδέν, 
Καὶ ὁ "Es5pa; δὲ νεάνιδα καλεῖ τὴν τῷ βασιλεῖ xol 
προφέτῃ Δαθὶδ γεγηραχότι συγχοιμωμένην παρ- 
θένον, fj περιθάγψεως αὑτῷ χάριν ὑπὸ γήρεος χα- 
τεψυγμένῳ συ εκοιμᾶτο xal οὐδὲν ἕτερόν τι. Φησὶ 
γὰρ ὅτι xal οὐχ ἔγνω ταύτην ὁ βασιλεύς, Ἐπεὶ δὲ, 
ὥσπερ εἴπουεν, xal τὸ συλλαδεῖν γυναῖχα συγχοι- 
μωμένην ἀνδρὶ χαινὺν οὐδὲν ἣν, οὐδὲ σηυεῖον εἰχό- 
τως τοῦτ᾽ ἂν ἐχάλεσεν ὁ προφήτη-:, λείπεται τοῦτο 
γομίζειν αὐτὸν εἰρηχένλι στμεῖον δεδόσῆαι παρὰ 
0:20, τὸ παρθένον ἄνευ ἀνδρὺ; τεχεῖν" ὃ 169 δὴ 


zus, nec facere voluerit, quod a Deo ei mandatum 
erat. Arbitramur igitur, eum, quod homo esset 
vauitlate et amentia obstrictus, ac pseudoprophbetis 
ct fatidicis et istius generis aliis impostoribus in- 
lilaret, divina mandata contemnere non cunctatum 
esse. Unde Isaias, insolentiam istam ct impuden- 
tiam ei. exprobrans : « |lcirco, inquit, Dominus 
ipse dab.t vobis signum. » Qui videlicet misit 
me ad te profanum et impium et. insultanteim. im- 
periis diviuis. Noli enim existimare, me ad te 
missum csse, quia dignus sis : multum abest. lta- 
que non propter te, sed propier domum Juda, et 
universos filios Israel missus sum. « ldcirco igi- 
tur Domiuus ipse dabit vobis signum. Ecce virgo 
concipiet, et pariet filium, ei vocabunt nomen ejus 
Enimnanuelem. » Quod si, ut τὰ dicis, propheta 
adolescentulam, marem passam, concepturam esse 
praediceret, prorsus ineptum foret et ab. omni ra- 
lione alienum, istud signum appellare. Przterea 
adolescentulam pro virgine positam invenies, si 
attenderis, in. Deuteronomio, ubi hzc leguntur: 
« Si quisin agro violaverit adolescentulam, » id est 
virginem ; οἱ alibi, « Si quis invenerit filiam 
sponsam eique vi facta concubuerit, occidetis so- 
lum hominem, in adolescentulam uihil statuetis. » 
Atque Esdras virginem illam cum Davide rege el 
propheta jaw senio confecto cubastem, non ob 
aliud, nisi ut annis jam frigentem foveret, adole- 
" goentufaunn vocat. Dicit. enim a rege eam non ini- 
vam ewe. Quoniam igitur, ut diximus, feminam 
ἃ viro. tinpressam concipere nihil uovum erat, 


γοιῖς xal ἀσυστάτοις, οἰχειότερον δὲ εἰπεῖν ἀνοῆτοις, 
κεριτρέπειν ἐπιχειρεῖτε. "AGtov δὲ μτδὲ τοῦτο πα- 
ρατρέχειν ὡς εἰ μὴ ἐν τῇ παρθένῳ Mopía τὸ σημεῖον 
εἴληφε πέρας, πῶς ἐξ αὐτῆς ὁ γεγεννημένος οὐχ 
ix θελήματος σαρχὸς οὐδὲ ix θελήματος ἀνδρὸς, 
ἀλλ᾽ ix. Πνεύματος ἀγίου χατὰ τὸ προφητικὸν γὁ- 
Yt0v. Ἐμμανουὴλ ὠνομάσθη, ἤγουν M:0' fjv ὁ 
Θεός ἣ δηλονότι ὁ Θεὸ; ἔσται μεθ᾿ ἡμῶν τῶν ἀν- 
θρώπων, ἔγουν ὅμοιος ἡμῖν ἄνθρωπος ἕσται xal 
8:5; ὁ αὐτὸς ὑπάρχων "031010; δὲ καὶ διὰ το΄. χα- 
Aéc'ovct xt v πληθὺν πᾶσαν εἴρηχε τῶν ἀνθρώπων", 9 
χαὶ ἐγεγόνει. Τούτοις δὲ χαὶ τὰ ἐν τῷ Βαροὺχ τοῦ 
Ἱερεμίου παντάπασι συμφωνεῖ" Οὗτος γχρ, φη σῖν, 
€ 6 θεὸ; ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὺς αὐτόν" 


B ἐξεῦρε πᾶσι.» ὁδὺν ἐπιστήμης, » ave ἔλεγεν, Οἶδε 


πᾶσαν ἐπιστήμην ὡς αὐτοσοφτία ὧν, xai πάντας 
τοὺς λόγους αὐτῶν ὡς δημιουργὴς αὐτῶν ὧν, « xal 
ἔδωχεν αὐτὴν ᾿Ιακὼδ τῷ παιδὶ αὑτοῦ, » ἧτοι τῷ 
δούλῳ αὐτοῦ, « xal Ἰσραὴλ τῷ ᾿γαπημένῳ ὑπ᾽ αὖ- 
τοῦ" μετὰ δὲ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὥφθη xai τοῖς 
ἀνθρώποις συνανεστράφη. ν 

Ξένο: ἐρωτᾷ * « Μιδενός πω τῶν ἐξ αἰῶνος, ὦ 
βαπιλεῦ, ἀνθρώπων ὑπὲρ τὰ χίλια ἔτη ξήταντης, 
πῶς αὐτὸν τὸν Μεσσίαν 857 τετραχοσίων ἐγγὺ : ἤδη 
χαὶ χιλίων παρῳχηχότων ἐνιαυτῶν Exc Cv. ὑπειλή- 
φατε; ᾿Αδύνατον γάρ. Εἰ δ᾽ ἀποθανεῖν φαίητε, Ψψεῦ- 


parumque convenienter hoc proplieta. signum no- 
ninalurus fuisset, relinquitur, ut putemus, eum 
boc signum a Deo datum iri dicere, ut virgo, vi- 
rum minime passa, filium ederet: quod sane 
eventum habuit, quantumvis vos veritatem nar- 
cidis maleque colierentibus, aut, ut dicam rectius, 
stolidis argumentis evertere conamini. Nec illud 
fas est nos prieterire, nisi in virgine Maria hoc 
signum eventum habuisset, quomodo ex ea natus, 
non ex voluntate carnis, nec ex voluntate viri, 
sed ex Spiritu sancto secundum prophete oracu« 
lum vocatus sit Emmanuel, jd est, Nobiscum 
Deus : quo nimirum significavit, Deum nobiscum 
fore qui sumus homines, sive similem nobis homi- 
nem fore et tamen eumdem Deum. Quod et fscium 
est. Idem verbo « vocabunt » gemeris huwani 


p Universitatem significavit: quod et ipsum eventu 


comprobatum est, Cum liis etiam Jeremie qux 

sunt apud Daruchum penitus consentiunt. ls enim, 
« Deus noster, inquit, non habebitur diversus ab 
eo. Invenit omnibus viam scientie, » quasi dice- 
ret, novit omnem scientiam, ut qui est ipsa sa- 
pientia, etl omnes sermones eorum, ut eorum 
conditor, « atque dedit eam Jacobo puero suo, » 
id est, servo suo, « et Israeli a se dilecto ; postea 
autem Ín terra visus et cuin hominibus conversa- 
tus est. » - 

Xeunus interrugavit : « Cum post homines natos, 
imperator, nullus unquam ultra annos mille vixe- 
rit, quo pacto ipsum Messiam jam annis plus mille 
el quadzirgentis prxteritis adhue vivere opinaimini? 


211 " 


CHRONICUN MAIUS. — LIB. 11. 124 


$0; αὖθις περιφανὲς αὑτὸν εἶναι τὸν Μεσσίαν. Οὐδὲ A ταῦτα γοῦν Ἤλίας ὑπὸ Θεοῦ περφθήσεται τότε, 


«àp Ἡλίας ἦλθεν, ὥς φασιν, αὐτὸν γευνηθέ.ταὰ χρῖ- 
cat. » Ὁ βασιλεὺς ἀποχριθεῖς * « Π)ανᾶ:θε, Ξένε, μὴ 
εἰδότες πὰς Γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Ocov. 
"H£cvy μὲν γὰρ τὸν Θεσδίτην λίαν χαὶ λέγεται 
xai πιστεύεται, οὐχ ἐπὶ τὸ χρῖσαΐ ys μὴν τὸν Κύ- 
p:ov * ἀλλ᾽ ἐπείπερ ἀπόχειταί τινὰ γεννηθῆναι μὺυ- 
σαρὸν ἄνθρωπον ix τοῦ Yévov;, ὥς qaal τινες, τῶν 
Ἕδραίων, πᾶσαν ἐν ἑαυτῷ δεξόμενου τοῦ δι» θἤ)ου 
τὴν ἐνέργειαν, καὶ ποιεῖν δι᾽ αὐτῆς σημεῖλ καὶ τέ- 
pata, Θεὸν ἑαυτὸν καὶ Χριστὸν ὀνομάζοντα, ὥστε 
μὴ μόνον πολλοὺς τῶν τότ᾽ ὄντων πλανηθῆναι Χρι- 
στιανῶν, ἀλλὰ τὸ καταλελειμμένον ὀλίγον μέρος τοῦ 
γένου; τῶν ᾿Ιουδαΐων ἧτοι ἔθνου; τῇ πλάνῃ τοῦ "Av- 
τιχρίστου συναπαχθῇ, ἥξειν φασὶ τηνιχαῦτα τόν t& 
Ἡλίαν χαὶ Evi ἀπεσταλμένους ὑπὸ Θεοῦ σπλάγχνα 
οἰχτιρμῶν λαδόντος, διδάξαι τε xal ἐπιστρέψαι τρύς 
τε ἄλλους καὶ δὴ τὸ ταλαίπωρογὺ τῶν 'E6patu» 
ἔῦνος εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ, ταυτὸν δὲ εἰπεῖν, εἰς τὴν 
τῆ; ἁγίας Τρ:άδ᾽ο: πίστιν, ἵνα p τὸ σύμπαν ὑπὸ 
toU διαδόλου χαταποθείη. El γὰρ καὶ διὰ τὸν εἰς 
τὸν Χριστὸν φόνον ἐχθροὺ; ἑαντοὺς εἰργάσαντο «ou 
Θεοῦ xal τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ᾽ ἀγαπητοί -εἶδι διὰ 
τὴν εἰς τοὺς πατέρας αὐτῶν τοῦ Θεοῦ ἀγάπην. 09; 
μὰν οὖν οἶδεν ἡ 171 θεία πρόνοια ἀνεπιστρόφως 
ἔχοντας πρὸς μετάνοιαν, χατέλξπεν" οὖς ἐξ ἔδει τὸ 
Θεῖον εὐγνωμόνως τὸ τοῦ Εὐαγγελίου χήρυγμα δεξη- 
μένους, οὗ παρεῖδε. Τότε τοίνυν πληρωθήσεται ἡ 
λέγουσα προφητεία τοῦ σαῖον * « "E&v fj ὁ ἀοιθ- 
pos τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ὑπὲρ τὴν ἄμμον τῆς θαλάτατς, 
τὸ χατάλειμμα τοῦ ᾿Ισραὴλ σωθήσεται. 9 Καὶ διὰ 


Fieri non potest. Sin autem mortuum eum esse di- 
catis, hoc rursus manifestum mendacium erit, eum 
Messiam esse. Neque enim Eliàs venit ut, aiuut, Dna- 
tum uncturus, » ltespondens imperator ; « Erratia, 
inquit, Xene, iguorantes Litteras et potentiam Dei. 
Venturus enim esse Elias Thesbites et dicitur et cre- 
ditur, nontàmen Dominum uncturus ; sed quía fu- 
Luruin est, ut nascatur homo exsecrabilís ex gente, 
ul quidam volunt, Hebrzorum, qui omneu pote- 
8latem diaboli babebit et per eam signa et portenta 
efficiet, Deum se el Christum noiminans, ut non so- 
lum multi Christianorum tunc viventium erraturi 


οὐχὶ δ᾽, ὡς ὑμεῖς, χρίσων τὸν Μεσσίαν " τὸ γὰρ τοι- 
αὗτα λογοποιεῖν ἀμαθῶν ἐστιν, ὥς πού γε εἰρηχὼς 
ἔφθην, χαὶ τῆς Γραφῆς παντάπασιν ἀμυήτων. 'O 
δὲ Χριστὸς, χαθὸ μὲν Θεὸς, xat ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐν 
τῇ γῇ ἔστι xa! ἐν τῷ παντὶ καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν (Τὸν y: p 
οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πιηρῶ, λέγει͵ Κύριος) * 
χαθὸ δὲ ἄνθρωπος, οὔτε χίλια ἔτη ἔζησεν οὔτε tv- 
ταῦθα ἤγουν ἐν τῇ γῇ ἐστιν, ἀλλ᾽ ἔζησε μὲν ὑπὲρ 
τὰ τριάχοντα Ec, σταυρωθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν χαχίστον 
πατέρων ὑμῶν τέθνηχε χαὶ τὸ μὲν ἅγιον αὐτοῦ 
σῶμα ἐτέθη ἐν μνημείῳ, φθορὰν μὲν δεξάμενον, οὐ 
διαφθορὰν δέ ' ἣ δὲ θεία ὑπόστασις, ἀχωρίστως τῷ 


-προσλέμλματι ἐγωμένη, χατῆλθεν εἰς ἄδου σ᾿ ότη 


σὺν τῇ θείᾳ ψυχῇ, πάντας μὲν τῶν χρονίων ἕλεν - 


B θερώτασα δεσμῶν, ἀναστήσασα Cb μετ᾽ ἐξουσίας 


θεϊχῆς τὸ σῶμα ὃ προ:ελάδετο, τὴν μὲν φθορὰν ἤδη 
καὶ τὸν θάνατον ἀποδεδληχὸς,. ἀφθαρσίαν δὲ χαὶ 
ἀθανλαίαν ἐυδεδυκός. Χριστὸς μὲν οὖν οὕτω τριέμ:- 
p»; ἀναστὰς καὶ τὸν ᾿Αδὰμ τῶν δεσμῶν ἀνεὶς xal 
τὴν πρὶν δίαιταν 179 τὸν παράδεισον αὑτῷ δοὺς, 
τοῖς ὑπολειφθεῖσι τῶν μαθητῶν ἕνδεκα συγγενόμε- 
νης (ὁ γὰρ Ἰούδας ἀπῆλθεν εἰς ὃν οἱ προφῆται τό- 
στον εἰρήχεισλν, εἰς χόλασιν δηλονότι τὴν ἀτελεύτη- 
τον), μεθ᾽ ἡμέρας τεσσαράχοντά τῆς x νεχρῶν 
ἀναστάσεως ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανοὺς, πάντων 
αὐτῷ τῶν μαθητῶν ὁμοῦ τῇ ravay(a Μητρὶ συμ- 
παρόντων τε καὶ ὁρώντων, xal νῦν ἐστιν ἐν οὐρα- 
νοῖς τῷ Θεῷ καὶ ΠΙατρὶ συγχαθήμενος xai συμ- 
προτχυνούμενος ὑφ᾽ ἀπάσης τῆς οὐρανίου l:ipap- 
js. ὃ 


rum Israelis superaverit arenam maris, reliquis [s- 
raelis salrabuntur. » Hanc ob causam igitur Klias 
tunc a Deo mittetur, non, ut vos jactatis, Messiai 
uucturus. Nam tales conüngere fabulas, indocto- 
rum hominum est, ut ante dixi, εἰ sacrarum Litte- 
rarum prorsus expertium. Christus autem, qua 
Deus, in ccelo et in terra est etin universo et supra 
universum (Caelum enim et terram ego impleo, di- 
cit Dominus) ; qua autem homo, neque mille annos 
vixit neque hic, id est in terris, est, sed vixit, ultra 
annos Liginta, deinde, a sceleratissimis majori- 
bus vestris cruci affixus, moriuus est ; et sanciui» 


sint, sed eliam qua restabunt exiguz reliquia: Ju- p) corpus ejus, in monumento repositum, admisit inte- 


deorum Antichristi illius erroribus abripiendz sint,. 


venturos illo tempore aiunt Eliam et Enoch, a Deo 
misericordia cominoto missos, ut doceant et cui 
alios tum miseram Hebraorum nationem ad Chri- 
stum convertaut, aut quod idem est, ad sancte Triui- 
Latis ldem, netota a diabolo absorbeatur. Etiamsi 
enim propter cedem ia Christum factam semet Dei 
et Evangelii hostes fecerint, tamen chari Deo sunt 
propier charitatem, quais eorum patres amplexus 
est.Quos igitur Providentia divina peeuiteutiam aver- 
Saluros esse novit, eos deseruit:quos autem divinam 
Evangelii praedicationem studiose amplexuros prze- 
vidit, cos non neglexit. Tunc igitur exitum habebit 
l:aie vaticinium, quod tale est : « Si numerus filio- 
ParROL. GB. CLVI. 


ritum, non corruptionem ; divina autem hyposta- 
sis, insolubili vinculo cum eo, quod assumpserat, 
conjuncta, cum anima divina ad inferorum tenebras 
descendit, omnesque e diuturno. carcere recepit, 
atque corpus,quod assumpserat, virtute divina sus. 
citavit, interitu et morte liberatum, incorrupiionc 
et immortalitate indutum. ltaqueChristus cum hune 
iu modum die tertio resurrexisset, et Adamum, vin - 
culis solutam, in vitam pristinam paradisi restituis- 
set, el cum reliquis discipulis undecim saepe versatus 
esset ( Judas enim abierat in locua, quem prophe- 
12: dixerant, in supplicium videlicet sempiternum), 
post dies a resurrectione quadraginta, omnibus 
discipulis et sanctissima ipsius Matre presenti. us 
29 


.. 4,9. D — -. 


719 


GE^MGII FEL28ANT7.E 


T0 


Παρὼν καὶ Masfalog ὁ uz^.i.a47 x35 aíli; À προτίρτι ἐπιτλιξ ἃ, του προθεσπίξει xal δείχνυτι 


πρωτοσύγχειλος βχ1.),χῇ προστάξει 22.72 Ízz χὰ 
ἀπελογίτατο. Ka* ὁ αδ, Ξένα: ἐρωτῶν εἴἶπτὸ οὔτως, 
ὡς « Ἤδη, τὸῦ μὲν Μι:ττία. τὰ foa: zzzi, 22» Θε- 
σβίτεην μὴ ἤχοντ χατὰ τὰς τῶν προς τ -ῶν 253i; 
'O Ματῆχῖος ἀπυχριθεῖς" « Αχουϑο), ὦ ZE,c, καὶ 
σύμες. Δύο τὰς τοῦ Χριστοῦ π2ρηυτιας δὲ προφῖτδι 
X7,02::023:, $14.77,» τε τῆ ἔζη σὑευε Ri xai 
τῇ» εἰς ἔπειτα vf τελευτί τοῦ xÉSAC.o ταῦτ τομὲ- 
vn)" χαὶ τῆς μὲ» μιᾶς, τῆς ξευτίρας T4265. πΞοῖ- 
δρομοῦ latot a: τὸν “Ἢλ!2. λέγον 2:, τῆς 35 προτέρας 
Ἰωάννη; ἐγένετο, ὅν ἀγγελην μὲν ὁ προφύτις ὦ “ὅ- 
past Maàagía:, οὐ μόνο» ὡς τῷ πρατέξαν 1.5.0 
παρουσίαν ἐγγὺς 92212 μτνίαντα, ἀλλλ X3- ὡς 5: 
ἁππαπτάμενον μιχροῶ τῦῦ τῶν ἀγγέλω,» ἐξ izaan- 
λου χωροῦντα. 'Haia, Ck xxi $5.25» ὁ Χριστὶς ἔχά- 
Ac, οὐχ zit "Haia; T5, ἀλλ᾽ 199 ὅτ: τῇ, 3-7 
ἐχείνω Tra. ἐτύγχανε διαχονέδν" ὥσκπκε; vi? 
ἐχεῖνος πρίδροιος ἔσται τῆς δευτέρας παρουτίας, 
εὕτω χαὶ οὗτος τῆς προτέρα: ἐγένετο. Οὐ πτερὰ 
τοῦτο δὲ μόνον. ἀλλ ὅτ: καὶ 8:0. μετήε: χχτάχρας 
τῷ ἐκείνου συμδιένοντα. ᾿Αλλ οἱ μὲν προξττα: xil 
&igo:iptr) πέμνηνται τούτων xli τοῖς Ξροωδευχό- 
τας ἐχατέρας xrpott0.2:)* ὑμεῖς δὲ τῆν μὲ, προ- 
aips, σιγῇ χαχούρτως παρέρχειϑε, εἶχε χα! τῷ νῷ 
4t. Γρατῦς ἀτενῶς ἐπιδλλλειε, τὸς δῇ δευτέρας 
μέανταθε αόνες. ἔς ὁ Θεσδέτης προδρα κεῖτα: παν- 
40; 'H»ía;. ᾿Α.λ)1 γὴο x8. τῶν χρη:μῶ., αὐτῶν 
ἀχιυτώμεηα. Ὃ “εἐσπέτιος Maàagía, τὸν τοῦ Σω- 
τῆρος βηουλτθεις 2252755134 διδάξκι, χαὶ ὡς ἔξε: τῷ ς 
ξιχαῖας ἀνπκαποόπεως ὁ χαιρὸς, πρῶτος μὲν τὴν 
tpcetantibusque, in carlos susceptus est, ibique nunc 
assidet Deo Patri, com eodem ab universo saucto 
«alesiium choro adoratus. » 

Qi "υὶς dispotationi intererat. Matthzus biero- 
monachus et jnagnus protosyncellus, jussu impe- 
yatoris hzc dísit respondíitque. Interrogans Xenus : 
« Vos, inquit, Messiam jam venisse diciitatis, Thes- 
biten non. venisse secundum voces prophetarum ? » 
Respondit Μαίας : « Audi, Xene, el adverte. Du- 
plicei adventum Christi prophetze pranuntiant, 
eum, qui jam prateriit, et qui in fine rerum. fatu* 
rus est ; et unius quidem, secundi nempe, pracur- 
sorem Fliam fore canunt, sicut alterius pracursor 
Joannes fuit, quem Malacliíias propheta angelum no- 
Ininavit ; nop solum, quía priorem Dowini adven- 


τοῦ μετὰ Ἰωΐυντ τὴν 8ac3zhw áxiivmsg To0onlos- 
atu» “ε Ἴδη) γὰρ ἐγὼ, λέγων, ἐξαποστελῶ τὸν ἄγ- 
τελῶ μο. £25 προσώπου που, ὃ; χατασχευΐπει τὴν 
Ub, το. ἔμπροτηΐξν σου, χαὶ ἐπιδλέψεται ZO πρὸ 
προξώτη. 50." χαὶ ἐξχίτυτς ἔξει: ed; τὸ» vals a;- 
τοῦ Βιριος. ν Dice. γὰρ iywolvzwv ó πιευτρ'ος 
vx ἐγένετο ναῦν vip τὴν ἀνρωπείαν ὠνέμησε 
φ'τι,, f» ὁ Θεὸς Acro; ἀνέδαε. Πρὸς δὲ τῇ προ- 
«ένα xz: τῶ ζευτέρ., ἔλευσιν ὑπογράφει" « Ἶ οὐ 
Eg4::a: Kóp:5; πιουτηχράτωρ, xal τὶς ὑπομεὺυξῖ ἡ "ἐς 
pa» εἰ τ᾽ Ζο αὐτόν, ὃ τίς ὑποστήσεται ἐν τῇ 175 
ὁπτ2:(2 αὐτοῦ ἀδυσώπητος χαθιεῖται χρίτὴς ὁ 
ἀπυξιξοὶς ἔχάττῳ χατὰ τὰ ἔογα αὐτοῖ.. » Εἶτα δ'- 
δάςτχε: τὰ χατὰ τῇ προτέραν αὖθις παρουτίαν ὕπ᾽ 
2.752 δρώμενα" ε Διότι αὐτὸς πορεΐεται ὦ; πὺρ 
χων »εὐτεριου xal ὡς; πέα πλυνόντων, καὶ χαθ:εἶῖται 
χωνείων xit χαθαρίζων τὸ ἀργύριον καὶ τὸ χρυ- 
eiov. » Στ λα ει δὲ διὰ τούτων ὁ προφήτης τὴν διὰ 
τοῦ &ri9, Πυεύματος χάθαρσιν, ἦν θεανδριχῶς ὁ A7- 
q^. Ξτλιτιυτάμενο: ἐμἷν ἐχαρίσατο καὶ γὰρ iv 
τούτῳ μυξτιχῶς τοὺς προσιόντης ἀναχωνεύει xl 
γεν τεῖ, v» τορὶ τοῦ Πιεὐματος χρώμενος, οἷα δη- 
μιουργῖς, ὁ Δισπόττς " χλθάπερ τινὶ mg τῷ ὕδατι 
τοῦ βαπτίσματος τὸν τῆς ἁμαρτίας ῥύπον ἀποσμή» 
yi^ χσ' τῷ τυρὶ τοῦ Πνεύματο; τοῦ ταύτης ἰοῦ τὰς 
ἡμετέρας ἐλε θερυζ ψυχάς. Ἀ1εθ᾽ fv τοῖς μὲ, quiá- 
ξασι εἰς τέλος τῇ» Ψυχὴ» ἀχηλίδωτον o6tp^; 
$0T2673: x3l ἀπηραΐτητος κολαστὴς, τὸ δεύτερον 
αὖθις inae. Καὶ μετὰ τινὰ τῇς δευτέρας ndi 
ἐπιδταίας ὑπομιμνύσχει " « Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστελῶ . 
posteriorem commemor3atis, cu; omnino pr:cursau- 
res est Thesbites Elios. Atenim 2u.liamus ipsa ora- 
eula. Divinus Malachias de Selvavore. afluturo ros 
docere volens, et quale futurum sit. tempus jusue 
compeusationis, primum quidem priorem alicujus 
adventum valticinatur sigsificatque, qui praxursoii 
Joanni baptiste successerus sit : « Ecce enim, in- 
quit, angelum meum ante faciem tuam mittam, qui 
viam tibi sternet. spectabilqge 6a: anie faciem 
tuam ; et statim veniet ad templuea suum Dominus. » 
Qnnibus enim nesciis partus salutaris facinus est. 
Nimirum lemplum naturam humanam spypellavit, 
quam Deus Verbum suscepit. Cum príere aotem ad- 
venlu ctiani secundum describit. « £eee veni Dotui- 
nus Qunrpotens : quis susunebit diem ingressus 


ejus, aui quis prodibit in ejus conspectum ? Ines- 
orabilis judex sedebit ceferetque cuique sccandum 
ejus opera. » Deinde in priori rursus adventu ab eo 
facta' ducet : « Quare ipse veniet ut ignis fornacis - 
et sicut herba fullonum, ac sedebit conftans οἱ 
purgaus argentom et aurum. » Quibus verbis pro- 
pheta purgationem per Spiritum sanetum futuram 
significat, quam Verbum utraque natura nobiscum 
versatum nobis impertivit. Hujus enim opera acce- 
dentes ad se mystice conflat ac reuovat Dominna, 
igne Spiritus, tanquam artifex quispiam, usus; aqua 
baptismatis tanquam herba quadam sordes peccato- 
rum abstergens, atque igne spirilus eorum quas 


tum jam vicinum indicavit, sed etiam, quia vitae 
instiiutum sectatus est, quod cum angelica vita 
propemodum certaret. Atque bunc quoque Christus 
Eliam appellavit, non quod Elias esset, sed quod 
eodem ministerio fungebatur, quo illefungetur. 
Sicut enim alter adventum secundum antecedet, 
sic alter priorem antecessit. Nec ob unam istam 
. causam ita eum appellavit, sed etiain, quia vitam 
colebat illius vitae prorsus similem. Prophete igitur 
eirumque adventum memorant et utriusque. pras 
dicant praecursorem ; at vos priorem quidem ad- 
venum Bequiter silentio przeteritis, siquidem sen- 
sum Seristure liaud dubie assequimini ; ac solum 


751 

ὑμῖν Ἡλίαν τὸν Θεσδέττυ 
ρὸν ἐπήγαγε" « Πρὶν ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν 
μεγάλην xal ἐπιφανῆ, ν τὴν τῆ; δευτέρας λέγων 
ἐπιφανείας. Διδλσκει Gk ἅπερ ὁ μέγας ᾿Ἡλίας ποιή- 
σε’. παραγενόμενος " « Ὃς ἀποχαταπτήσει καρδίαν 
τπατροὺς πρὺς υἱόν. » :-εἰδὴ γὰρ πατέρε; τῶν ἀπο- 
στόλων οἱ Ἰουδαῖοι, τοῦτο ἔοικε λέγειν, ὅτι ἀποχα- 
ταστήσει τοῖς δόγμασι τῶν υἱῶν αὐτῶν ἤτοι τῶν 
ἀποστόλων τὰς τῶν πατέρων χαρδίας, τουτέστι τοῦ 
γινους 175 τῶν Ιουδαίων τὰν διάνοιαν " ἀποχα- 
πταστήσει δὲ τοὺς εὑρεθηπτομένους ττνικχῦτα πρὸς 
τὴν εἰς Χριστὸν πίσειν εὐγνώμονας εἰ; πατρῷον ὡς 
περὶ τὴν εὑσέδειαν χλῆρον, πάλαι δι᾽ ἀπιστίας Ex- 
πεπτωχότας αὐξοῦ. » Καὶ καρδίαν ἀνθρώπου πρὸς τὸν 
πλησίον αὑτοῦ" xal τοὺς ἀδελφοὺς γὰρ à) φιχὰ 
παρατχευάτει φρονεΐν. Καὶ δεικνὺς τὸν axozbv δι' 
δ) "HAlag πρότερος παραγίνεται, ἐπήγαγε" « Μὴ 
ἐλθὼν πατάξω τὴν γῆν ἄρδην,» ἵνα μὴ εὑρὼν 
ὑμᾶ; ἅπαντας ἐν ἀπιστίᾳ εἰς τὴν ἀτελεύτητον χό- 
λασιν παραπέμψω. Ἑνταῦθα περιφανέστερον τὴν 
δευτέραν καὶ φοδερὰν τοῦ Κυρίου παρουσίαν ἐνέ- 
qnve * τῇ γὰρ προτέρᾳ οὐκ ἦλθε τὴν γὴν πατάξαι, 
ἀλλὰ σῶσαι. "Ap' οὐ φανερῶς xal ἠχριδωμένως καὶ 
ἀμφοτέρας τὰς τοῦ Σωτῆρος ἐδήλωσε παρουσίας; Ἡ 
μὲν γὰρ ἤδη γεγένηται, θαυμαρσίους ἡμῖν bp 6pouc 
ἐπιδ)λύτασα χαρισμάτων" dj δὲ πρὸς τῷ τέλει τοῦ 
παρόντος αἰῶνος γενήσεται, εὐθύνας τῶν ἑχάστῳ 
βεδιωμένων εἰσπράττουσα. El οὖν τὴν ἐπὶ τὸ σῶσα: 
μένον γεγενημένην παρὰ φαῦλον ἡγεῖσθε, τὴν δὲ 


wrug:ne animas nostras liberans, Posi quam purga- 
tionein qui ad fiueu usque animan pon servaveriat 
a labe, iis ferribilis et implacabilis vindex eril in 
secundo adventu : de quo mox jdem propheta itg 
predicat : « Ecce mittam ego vobis Eliam Thea: 
biten ; » et tempus signiücans, addit : « Antequam 
veniat dies Domini magnus et praeclarus, » alierius 
nimii uui adventus. Docel idem quz facturus sit ma- 
gnus Elias, cuza advenerit: « Qui convertet gui 
mum pauis ad filium. » (Quouiam euim paires 
apostolorum Judazi erant, boc videlur dicere, 
conveisurua eum 6886 per (iliorum ipsorum, Loc 
est, apostolorum doctrinam'animos potrum, id 651, 
mentein. generis Judaici. Convertet. aujem quos 
tunc invenerjt ad fidem Christi, quasi ad paternam 
pietalis sortem, unde pridem propter infidelitatem 
exciderunt, « Et cor ad bominein convertet, » fra- 
tres enim ut sensus fraternos induaut faciet. Deiude 
rationem explicans, ob quam Elios prius venturus 
sit, addit : « Ne adveniens terram penitus percu- 
tiam, » id est, he vos omnes inüdeles repertos ad 
supplicium segpiternum detrudam. Atque his qui- 
dem verbis secundum el horribilem Domini adven- 
tum clarius significavit. Prius enim terram non 
percussum, sed salvatum veuit. Nonne igitur ma- 
nifesto eL accurate duplicem Salvatoris adventum 
significavit? Unus jam evenit, quoadmirandis gra- 
tiarum imbribus irrigati sumus : alter sub finem 
hujus mundi eveuict, quo totius vite ab unoquoque 


CHRONICON MAJUS, — LIB. 11. 


* » χαὶ σημαΐνων τὸν xdt- Α ἐπ᾽ εὐθύνην ἄγουσαν τοῦ Mecalou ταρουσίαν ἐπι- 


182 


ζητεῖτε, σχοπεῖτε μὴ πρὸ ἐχείνης λάθητε λύχῳ προσ- 
ἰόντες ἀντὶ ποιμένος xal τῷ τοῦ ᾿Αντιχοίστου στό- 
Mot περιπέσητε xal σὺν ἐχείνῳ τῷ πυρὶ τῷ αἰωνίῳ 
παραπειιπόμενοι ἀνόνητα μετακλαύσῃσθε, "Hl οὐ 
xal τοῦτον μετὰ τὴν τοῦ ypóvoo περίοδον χαὶ τῶν 
ἡμερῶν αὐτοῦ ἐξαρέθμησιν 176 ὁ προφήτης ἐπι- 
δημήσειν εἴρηχε Δινιὴλ, θηρίον τροπιχῶς ὀνομάσας 
παρὰ τὸ τῆς γνώμης ἀτίθασον, πάσης γέρον ἀπο- 
vola; xal δυσσεθείας, xa! τῷ τοῦ πυρὸς ποταμῷ 
τῷ ὑπ᾽ ὄψιν ῥέουτι τοῦ χριτοῦ πρὸ τῶν ἄλ)λων δο- 
θήγεσθχι; Ὥσπερ γὲΡ ὁ διάξζολος παρὰ πάντα τὸν 
νῦν αἰῶνα τῆς ἡμετέρας γνώμης ἀφείθη βάσανος 
xai τοῦ τῆς ψυχῆς αὐτεξουσίον γυμνάσιον, εἰ προ- 
αιρετιχῶ; ἔχομεν τοῦ καλοῦ καὶ τῆ : ἀρ:τῆς (τοὺς 


B γὰρ ἀρίστους ἡ πάλη δείκνυσιν), οὕτω xai ὁ ᾿Αντί- 


χριοτος " ὃς καὶ τὸν ὑπὸ τοῦ Ἐνὼχ xat Ἡλίον ἔλεγ- 
Xov μὴ φέρων ἀνελεῖ αὐτοὺς ὡς τύραννος, τὸν τοῦ 
μαρτυρίου στέφανον προξενήσων αὐτοῖς xal γὰρ 
οὕπω πεῖραν θαγάτου ἔγνωσαν. à 

«Λοιπὸν ἕνεκεν τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος αἴγλης 
χαὶ τοῖς σοφοῖς ῥήμᾳσι τοῦ αὐτοχράτορος καὶ τοῦ 
ἱερομονάχου Ματθαίου φωτιφθεὶς ὁ "E6paio; thv 
ἁγίαν Τριάδα φανερῶ; ὡμολόγησε xal πάντα τὰ τῆς 
ὀρθοδόξου πίστεως δόγματα, xoi τῷ θείῳ βαπείσματι" 
ἀναγενγηθεὶς ἀντὶ ξένον Ἐμμανουὴλ ἐπωνομάσθη. 

q'. Λοιπὸν ἐπὶ τὸ προχείμενον ἐπανέλθωμεν... 
Τῇ χζ' τοῦ Νοεμδρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους διέδη ὁ βα- 
σιλεὺς χὺρ Ἰωάννης μετὰ τοῦ πατριάρχου χὺρ 'lu- 


peracta ratio repetetur. Quod si advenium eum, qui 
tantum ob salutem hominum susceptus est, uibili 
instimatis, iHins autem, quo ratio datida erit, tene- 
mini elesiderio, cavete, ne ante eumdem iinprudenter 
lupww pro pastore inveniatis neve in fauces An- 
Vchristi iueidatis et cum ipso In ignem aeternum 
conjecti nequidquam fundgtislaerymas. Annon hune 
post exactom temporis periodum ct absolutum nu- 
merum dierum Daniel propheta wenturum diit, 
irausiaie bestiam appellans propter animi impdá- 
ientiam effrenatamque impietatem, eumque fluvio 
igneo, iu conspectu judi: is labenti, prse cxteris injec- 
jum iri affirmavit? Sicut enim diabolus toto liujus sx- 
tuli spatio ad exapen mentis et ad liberz voluntatis 
exercitium nobjs relictus est, ut cognoscatur, nuin 
pulchri et honesti. simus stüdiosi ( stirenuog euim 
lueta prodit ) , ita Antichristys quoque, qui Enuc..i 
et Elise non ferens refutationem, quasi 1yraumus 
quidain eos occidet iisque conciliabit coronam mat - 
tyrii. Nondum enim illi mortem obierunt. » 

Deinde ssnctissimi Spiritus lumine οἱ sapienu ' 
jmperatoris ac Mattheei bieromonachi disputatiope 
edoctus llebrzus, sanctam Trinitatem omniaque 
orthodoxs (idei capita palam confessus est, et di- 
vino baptismate regeneratus pro Xeno noiinatus 
es$t Emmanuel. 

1$. Sed redeamus jam ad propositum. Die vice- 
eimo septimo ejusdem anni imperator Joannes 
cum Joseplio patriarcha et Demetrio despota mul- 


T8 


. CHRONICON MAJUS. — LIB. 1|. 


180 


δὲ βασιλέως, ἔδοξε, μὴ δεξαμένηυ τὸν λόγον τοῦ πα- À τοῦ βχασιλέως ἀπὸ τῆς πόλεως xai ἀπερχομένου, 


τρὸς αὐτοῦ, μηδὲν εἰπὼν ἀναστὰς ἀπῆλθε. Καὶ μ'- 
χρὸν σύννου; γεγονὼς ὁ μαχαρίτης xal ἀοίδιμος 
πατὴρ αὐτοῦ, ἐμδλέψας πρὸς μὲ εἶπε" « Δοχεὶ τῷ 
βασιλεῖ τῷ υἱῷ μου εἶναι αὐτὸν ἁρμόδιον βασιλέα, 
πιὴν οὐ τοῦ παρόντος χαιροῦ" βλέπει γὰρ xat φρο- 
vel μεγάλα, xal τοιαῦτα οἷα οἱ χαιροὶ ἔχρῃζον ἐπὶ 
τῆς εὐημερίας τῶν προγόνων ἡμῶν. Πλὴν τῇ σήμε- 
pov ὡς παραχολουθοῦσιν ἡμᾶ; τὰ πράγματα, οὐ βα- 
ada θέλει ἡμῶν ἡ ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οἰκονόμον " φοδοῦμαι 
γὰρ μὴ ποτε ἐχ τῶν ποιημάτων χαὶ ἐπιχειρημάτων 
αὑτοῦ γένηται χαλασμὸς τοῦ οἴχαυ τούτου * προεῖδον 
γὰρ xai τὰς ἐνθυμίσεις αὐτοῦ, καὶ ὅσα ἐδόξασε 
χατορθῶσαι μετὰ τοῦ Μουσταφᾶ, xai εἶδον xal τὰ 
τέλη τῶν δογμάτων, ἐν τίνι χινδύνῳ ἡμᾶς fjya- 
τὴν.» 

Ἕτερον βεδαιοῦν τὴν ποτε βουλὴν τοῦ ἀοιδίμου 
πατρὸ; αὐτοῦ. Ὡς ἔχρινεν ἵνα ἀπέλθῃ εἰς τὴν 
σύνοδον, ἐστάλη πρὸς τὸν ἀμηρᾶν πρέσδυς ᾿Ανδρό- 
γιχος ὁ Ἴχγρος δηλῶσαι τοῦτο πρὸς ἐχεῖνον ὡς 
τάχα φίλον χαὶ ἀδελφόν" κἀχεῖνος ἀπεχρίνατο 180 
ὅτι « Οὐ φαίνεταί μοι καλὸν εἶναι ἵνα ὑπάγῃ xat το- 
σοῦτον μοχθήσῃ χαὶ χαταναλώσῃ τὸν βίον αὐτοῦ, 
χαὶ μετέπειτα τί τὸ χέρδος ; Ἰδοὺ ἐγὼ ὑπὲρ αὐτοῦ, 
εἰ χρείαν ἔχει χρημάτων 6v ἔξοδον xat εἴσοδον xal 
. ἄλλο τι πρὸς θεραπείαν αὑτοῦ, ἕτοιμός εἰμι θερα- 
πεῦσαι αὐτόν.» Καὶ ἐγένετο πολὺς λόγος xal βουλὴ, 
πότερον γένηται τὸ τοῦ ἀμηρᾶ θέλημα, ἣ ἀπελθεῖν 
αὐτοὺς εἰς τὴν σύνοδον. Ὅμως ἐγένετα ὅπερ ἤθελεν 
ὁ βασιλεὺς ἣ μᾶλλον ἡ xaxt τύχῃ. ᾿Εξελθόντος οὖν 


, eliam deterius schisma eveniat : et nos ecce expositi 
loremus inipiis. » Imperator non probata, ut visum 
est, patris sententia, tacitus surrexit ac discessit. 
Tum paulum secum reputans beata memoria et 
venerabilis pater ejus, meque intuens : «Videtur sibi, 
inquit, filius meus praclarus imperator esse : est 
haud dubie, sed non huic zetati aptus ille est, Spe- 
ciat sapitque magna, et talia, qualia majorum no- 
^Irorum prospera tempora postulabant. Sed, ut ho- 
die res sunt, non imperatore, sed gubernatore re- 
gnum nostrum eget. Metuo enim ne quando e fa- 
cinoribus cenatibusque ejus hujus quasi navis in- 


Leritus. exoriatur. Namque prasensi cogitationes D 


ejus ei quie se cum Mustapba perfecturum spera- 
bat, atque intellexi, in quod periculum nos przci- 
pitarint sanctiones dogmatum.» 

En tibi aliud, quo conlrmatur gluriosi patris ejus 
consilium. Postquam ad synodum proficisci decre- 
vit, ad ameraw legatus missus est Andronicus Ta- 
grus, qui id illi tanquam amico eti fratri videlicet 
siguificaret. Respondit ameras, non sibi probari, 
eum abire, tantoque labore semet conficere. « Quid 
enim, » inquit, « inde emolumenti reportabit ? Ego 
lamen, si pecuniis ad abitum el reditum vel ad alios 
usus indiget, paratus sum οἱ succurrere. » Multis 
deinde sermonibus et consultationibus agitata res 
est, utrum amer: auctoritati parendum, an ad sy- 
a0dum.abeundum esset. Sedenim factum est, quod 


ἐδουλεύσατο ὃ ἀμηρᾶ: ποιῆσαε μάχην κατὰ τῆς 
πόλεως xal στρατόπεδα πέμψαι xai! αὐτῇ. Καὶ 
τοῦτο παρὰ πᾶσι τοῖς αὐτοῦ ἐδεδαιώθη καὶ ἐστε- 
ρεώθη, ἄνευ «μόνου τοῦ Χαλὶλ paci, ὅστις ἀντί- 
στη. λέγων ὅτι € Εἰ χατὰ τῆς πόλεως ποιήσει: μάχην, 
μᾶλλόν ἐστιν ἐπιδλαδὲς, μή πως ὁ βασιλεὺς ἐξ 
ἀνάγχης δεηθεὶς παρὰ τῶν Λατίνων βοήθειαν ἐπι- 
χυρώσῃ τὰ δόγματα αὑτῶν, xat ὁμονοήσαντες ὁλαῦ 
γενήσονται, ὅπερ ἐνδοιάζομεν. ᾿Αλλ᾽ ἄφες αὐτὸ νῦν, 
ἕως ἂν ἴδῃς: τί πράξει αὐτὸς, χαὶ εἰ μὲν ὁμονοή- 
σωσι, σὺ ἀγάπην ἔχε μετ᾽ ἐχείνων καὶ ὄρχους elc 
τὸ πρόσω πάλιν ὡς ἴδῃς, οὕτω καὶ πράξεις" εἰ δ᾽ 
οὖὗὖγ ὁμονοήσωσι, τότε μᾶλλον ἐξέρχεται ὁ λογι- 
σμὸς, καὶ μετὰ πλείονος θάρσους ποιήσεις ὃ βούλῃ. » 
Καὶ αὔτη ἡ βουλὴ τὲν μὲν ἀἁμηρᾶν τοῦ σχοποῦ 
ἐχώλυσεν, περὶ δὲ τοῦ Χαλὶλ μπασιᾶ τὴν βουλὴν 
δόντος τῷ χαιρῷ μαθεῖν ἡμᾶς ἄ)λα τῶν ἄλλων. 

18i O οὖν αὐθέντης μου ὁ δεσπότης χαὶ ol 
ἄρχοντες ἐξώορθωσαν τὸν Παλαιολόγον Θωμᾶν καὶ 
πρὸς τὸν βασιλέα ἀπέστειλαν “ καὶ λογισμὸς χαὶ 
τρικυμία ἐν τῇ πόλει περιέπεσε πλείστη, ἕως οὗ 
πάλιν ἐμάθομεν τὴν ἰσχύσασαν βουλὴν τοῦ Χαλ᾽λ 
μπασιᾶ, Καὶ ἰδοὺ, ὡς ἐγὼ προεῖπον, μὴ ἕνεχεν τῶν 
τοιούτων σχανδάλων, τὸ ὡς μὴ ὥφελε γενέσθα: τὴν 
αύνοδον. 

Καὶ τὴν μὲν ἀπὸ Κωνσταντινου πόλεω; εἰς "Iza- 
λίαν περίοδον, ὡς περισσὴν οὖσαν. γραφῇ παρα- 
δοῦναι διὰ τὸ μῆχος ταύτην ἐάσω * τὴν δὲ εἰ; τὴν 
'Evezl2v εἰτέλευσιν τοῦ βασιλέως Ἰωάννου χαὶ τῶν 


imperator, sive potius fatum volebat. Egresso igitur 
ex urbe imperatore et iter prosequente, ameras 
Cpolim oppugnare copiasque adversus eam mittere 
constituit, Suaserunt hoc approbaruntque omnes 
consiliarii ejus, uno Chalilbesia excepto, qui exteris 
repugnans : « ἴπιο potius, inquit, urbem oppngnare 
exitiosum. videtur, quoniam metus est, ne impera- 
tor, necessitate coactus opem Latinorum implorare, 
eorum dogmata amplectatur, et ita. eveniat, quod 
veremur, ut concordes illi fiant concilienturque. 
Quare nunc mitte eam rem , donec videris quid 
Joannes sua sponte facturus sit. Nam si in con- 
cordiam redierínt, tute posthac rursus amicitiam 
cum iis ac faedus servato, ac, facito quod tibi vi- 
debitur: si inter eos non convenerit, tum inelius 
evenit consilium, majorique con(dentia facies, quod 
volueris. » Hoc consilium ameram cepto prohi- 
buit ; de Chalilbasia autem, cousilii opportune au- 
etore, alia ex aliis cognovimus. 

Dominus meus igitur, Coustantinus despota, «t 
prineipes Thomam Palzologum exritarunt aique 
ad imperaterem miserunt, Interea in cogitationes 
et fluctus curarum ingentes Cpolitani inciderunt, 
dum cognovimus, quod obiinuit, consilium Clialil- 
bssix. Vides jam, quod supra dixi, propter tantas 
offeusiones non debuisse synodum ista:n fleri. 

lter imperatoris Cpoli iu Italiam faetum, ut re 
supervacaneam, litteris tradere, quia longum 


T?7 


GEORGII PHRANTZ.E 198 


e)» αὑτῷ, ὡς; )aampáv καὶ αἱδέπιμον, ἔτ: γε μὴν A δοὺξ μετὰ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ, Πρωΐζας δὲ γενο- 


xai ἀξίαν, ταύτην διηγήσωμαι κατὰ τὸ δηλοποιτθέν 
pot πλρὰ τοῦ δεσπότου κὺρ Δημητρίου, 

wd. Κατὰ τὴν ἐδδόμην τοῦ Φεδρουαρίου μτνὸς 
ὀρμήέσασαι ἐκ τοῦ Παρεντίου πᾶται αἱ τριήρεις 
ὁμοῦ ἡ δὲ Baci sx τριήρης διὰ 5b εἶναι αὐτὴν 
καχυτέραν τῶν ἄλλων προαπέσωτε τῶν ἄλλων εἷς 
"Evezíav, χαὶ ἔφϑασεν εἰς τὸν ἅγιον Νιχόλιαον τῇ wy 
ποῦ μηνὸς, ὥρᾳ β’ τῆς ἐμέρας. ἘξΞλθον οὖν ἐχ 
τῆς Ἑνετίας πλεῖστα πλοιάρ'α εὶς συνάνττσιν τῷ 
Δχσιλεῖ" τοσοῦτον ἦν τὸ πλῆθο; ὅτι σχεδὸν εἰπεῖν 
μὴ φαίνεσθαι τὴν θάλασσαν δυναμένην Ex τοῦ πλή- 
θους τῶν δλκάδων. Ἐξῆλθεν οὖν λόγο; ix τῆς τῶν 
Ἑνετῶν γερουσίας ro: 1389 αὐθεντίας μὴ ἐξελ- 
θεῖν τῆς τριέρεως τὸν βασιλέα ἕως τὸ πρωΐ, ἵνα 
συνέλθῃ ὁ δοὺξ σὺν κάσῃ τῇ γερουσίᾳ ποιῆται τὴν 
προσέχουσαν τιμὴν καὶ ἀσπασιὸν τῷ βασιλεῖ, καὶ 
ἐγένετο οὕτως. Καὶ μετ᾽ ὀλίγην ὥραν πσρεγένετο ὁ 
δοὺξ σὺν xol; μεγιστᾶσιν αὑτοῦ xal γερουσίᾳ, xai 
προσ:ιχύνησε τὸν βασιλέα χαθήμενον, ὁμοίως καὶ οἱ 
ἄρχοντες, καὶ πάντες ἀσχεπεῖς. "Exi0nvo δὲ ix 
ξεξιῶν αὐτοῦ ὁ δεσπότης ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ χὺρ An- 
μέτριος, μιχρὺν χατωτέρω τοῦ βασιλικοῦ θρόνου * 
καὶ ἐξ εὐωνύμων τοῦ βαδιλέως ἐχάθισεν ὁ τῶν 
Ἑνετῶν δούξ. Καὶ συλλαλήσαντες ἀλλύλο'ς λόγους 
χαιρετισμοῦ xol ἕτερα “μυστῆριχ, εἶπεν ὁ δοὺξ τῷ 
βασιλεῖ ὅτι « Τῷ πρωῖ ἐλεύσομαι σὺν πᾶσι ποιῆται 
τὴν ὀφειλομένην τιμὴν τῇ βασιλείᾳ σου ἐν Θεῷ 
&y! χαὶ συναντῆσαι αὐτῇ μετὰ παῤῥησίας, xal 
ἐλεύσῃ ἐντὸς Ἔνετίας. » Καὶ οὕτως ἀνεχώρησεν ὁ 


supersedébo ; ejasdem autem et comitum ejus In- 
gressum Venetias, ut splendidum et gloriosum 
atque etiam dignam cognitione, narrabo, qualem 
cam ex ore Demetrli despota cognovi. 

44. Septimo dic mensis Februarii omnes simul 
tritein es Parcutio solverunt ; sed imperatoria, utpote 
ceteris velocior, ante easdem Venetias pervenit, 
appulitque ad S. Nicolaum mensis die octavo, hora 
$ecunda. Venetiig imperatori obviam processerunt 
mavigia pleraque, quorum tanta multitudo erat, ut, 
pene dixerim, mare conspici propter eam non pos- 
set. Rogatum deiude esta Venetorum -genatu sive 
concilio, ne onte crastinum dlem triremi sua impe- 


μένης, ἐπιφωσχούση;ς τῆς Kupiaxtjc, Φεδρουαρίου 9, 
ὥρᾳ πέμπτῃ τῆς ἡμέρας, ἦλθεν ὁ δοὺξ μετὰ quy; 
μεγάλης, μετὰ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ καὶ συμδούλων 
τῶν τῆς γερουσίας καὶ συγχλήτου ἑτέρων ἀρχόντων 
πολλῶν, ἐντὸς τοῦ πορθρείου τινὸς, kv ᾧ ἔθος: Ev 
τῇ γερουσίᾳ εἰσιέναι αὐτοὺς, κατὰ τὴν ἐκείνων διά- 
λεχκτον πουτζιδῶρον καλούμενον * ὃ ἣν εὐτρεπισμένιν 
xai κεχαλυμμένον διὰ ἐρυθρῶν καλυμμάτων, xal 
χρυσοῦς λέοντας εἶχεν ἐν τῇ πρύμνη xai χρυσᾶ' 
περιπλέγματα, xal ὅλον ἐζωγραφισμένον ποιχίλων 
xaV ὡρχιοτάτων ἱστοριῶν * δηλονότι τὸ elpr μένον 
183 πουττιδῶρον ἣν ἡ κύμδη ἤτοι πλοιάριον αὖ- 
θεντιχόν. Ἦλθον δὲ μετ᾽ αὐτοῦ καὶ ἕτεραι ἧμ:- 
τριήρεις, αἱ χατὰ τὴν τῶν Λατίνων διάλεχτον 
τετραήρει: ἐπονομαζόμεναι, ὡσεὶ δύο ἐ πὶ δέχ, xa! 
αὐταὶ εὐτρεπισμέναι xal ἐξωγραφισμέναι Evo χαὶ 
ἐκτὸς, κατὰ πάντα ὅμοιαι τοῦ δονυχός “ ἐν οἷς ἦσαν 
ἄρχοντε; πλεῖστο!, καὶ χκύχλωθεν σημαίας εἶχον 
χρυπᾶς καὶ σάλπιγγας ἀπείρους xal πᾶν εἶδης ὀργά- 
νυν. Εἶχον δὲ καί τινα τετραήρη ἐξ χέρετον πάνυ, 
εἷς ὄνοα τάχα τῆς 8.σ'λιχῆς τοιΐρεως, ἦν ἐποίησαν 
ὡσαιοτάτην xai ποιχῇην " χάτωθεν γὰρ οἱ ναῦται 
ἔμπλεα ἔχοντες φορέρατα χουσοκπετάλινα, χαὶ ἐπὶ 
τὰς χεφαλὰς αὐτῶν εἶχον σημεῖον τὴν clxóva τοῦ 
πανευφή μου Μάρκου τοῦ εὐαγγελιστοῦ, xat δπισϑεν 
τούτου τὸ βασιλικὸν enastsv * εἶτα οἱ τξζαγχράτορες 
ἄλλης θέα; ἐνδύματα χαὶ σημαίας φέροντες ^ xal 
κύχλωθεν τοῦ αὐτοῦ πλοί)ν "TOt. τετραήρεω; ὅλης 


C σημαίας βασιλιχὰς, εἰς τῖν πρμυαν χρυσᾶς ση- 


adest, stipatus proceribus, consiliariis δὲ senatori- 
bus aliisque viris primoribus non paucis, in navi- 
gio, quo senatum vehi solemne erat, illoruin lin- 
gus putziloro appellato. Ornhtura id convestitum- 
que erat stragulis purpureis ; in puppi Yeones aurei 
dt agrea textilia ; totum denique navigium illud 
principale variis pulcherrimisque historiis dJepi- 
οἵα. Adveérierunt. autem una semitriremes, quz 
Latintorum sermone quadrirenies vocantur, circiter 
duodecim, et ipse ornate ὃς depictze intos atque 
extrinsecus, planeque similes navi dueis, quibus 
veliebantur nobiles quam plurimi, circumdsti vexi/- 
lis gurels, tubis innumeris et omni genere adre- 


rator exiret, uta duce cum toto patrum collegio p nentorum. Hazbebant autem unam plane insigocu 


digne salutari et-honorari posset. Haque factum 
est. Drevi dux cum proceribus suis et senatu adest, 
alque imp. ratorem sedentei adorat : Similiter pri- 
mates, idque omues. unlatis capitibus. Sedebata 
dextris frater ejus. Deinctrius despota paulo infra 
sellam imp'ratoriam ; ἃ sinistris Venetorum dux 
consedit. Postquam amice inter se consalutarist 
et alia secretiora collocuti suut, dux ait imperatofi, 
ge luce sequéhiti, Deo volente, affuturum cum om- 


nibus, debitumque ejus riajestali honorem babitu-. 


rum et occursufum cel-brius Veneliasque eum in- 
ttoducturum esse. lta cum primoribus suis reces- 
sit. Postera die, quxe erat Doininica οἱ Februdrii 
axcusis nona, lora quista, dux magna cum pompa 


navem, qua regia quadriremis dicebatur, quam 
varie et pulcherrime ornaverant. Infra enim remiges 
gerebant integras vestes frondibus aureis obtextas, 
et ju capitibus signum celebratissimi Marci evange- 
list:e ac poneid imperatoriuni siguum ; deinde tzan- 
cratores alius generis vestimenta et insignia habe- 
bant; in ambitu navis autem imperatoria signà 
erant et in püppi quidem plurima eaque aurea, viri 
iter quatuor vestimentis auro intertextis induti et 
eapillis coccineis, auro intermicante, insignes : in- 
ter. quos medios vir decorus nunc sedebat, nunc 
8taba!, ct ipse veste ornatus auro pita etsplenüida, 
mauu sceptrum tenens, quo quasi quadriremis do- 
minum se profitebatur. Mii. prat^rea adv: n: viri 


A 


Tei) 


CHRONICON MAJUS. — LIB II. 


790 


μαίας xoi πλείστας καὶ ἀνθρώπου; τέσσαρας ἔστο- À vat2:1. Καὶ fva. μὴ 733 λέγω χαὶ διαλέγωμαι, Ἰδοῦ 


λισμένου; μεθ᾽ ἱματίων χρυσοζωγραφίστων, xal 
τρίχας κοκχινοχρύσας ἐπὶ τὰς χεφαλὰς αὑτῶν. 
Μέσον δὲ τούτων τῶν τεστάρων ἀνήρ τις εὐειδὴς 
ποτὲ μὲν ἐχαθέξετο, ποτὲ ὃὲ ἴστατο, φέρων ἱμάτια 
χρυσοὔῦφαντα χαὶ λαμπρὰ, χαὶ χρατῶν ἐν τῇ χειρὶ 
σκῆπτρον, ὥσπερ τριήρξως χύριος δειχνύων εἶναι, 
Καὶ ἕτεροι ἄρχοντες ὡς ἐξ ἀλλοδα ποῦς y pas 
ὑπάρχοντες ἑωρῶντο, φέροντες 18/4 ἄλλης ἰδίας 
ἐνδύματα πάνυ ποικίλα, λατρεύοντες αὐτὸν μετ᾽ 
εὐλαδείας τάχα. ΓἜμπροσθεν δὲ τῆς πρύμϑης ἴστατο 
ὄρθιόν τι ὡς στῦλος, ἄνωθεν δὲ τοῦ στύλου ἐχείνου 
ὡς τράπεζα τετράγωνος, ὀλιγώτερον ὀργνιᾶς μιᾶ;" 
ἐπάνω δὲ τῆς τραπέζης ἐκείνης ἀνὴρ ἴστατο 
ὡπλισμένος ἀπὸ ποδῶν ἕως χεφαλῆς, ἀστράπτων ὡς 
ἥλιος, χρστῶν δὲ xal ἀριστερᾷ αὑτοῦ ὕπλον qo6:- 
ρόν᾽ δεξιᾷ δὲ xal ἀριστερᾷ αὐτοῦ ἐκάθηντο δύο 
ταῖδες ἀγγελικὰ φοροῦντες, καὶ πτερωτοὶ ἦσαν ὡς 
Á γελοι. Καὶ οὗτοι οὐχ ἐν φαντασίᾳ, ἀλλ᾽ ἀληθῶς 
ἅνθρωποι ἦσαν χινούμενοι. Καὶ δύο λέοντες ἦσαν 
ἐν τῇ πρύμνῃ xpuact, xai μέσον αὐτῶν ἀετὸς δικέ- 
φαλος, χαὶ ἄλλα πλεῖστα ὡς φαντάσματα, καὶ ἄλλα 
τινὰ ἃ οὐδεὶς δύναται γραφῇ παραδοῦναι ἦν γὰρ 
ὠκὺς πάνυ ἡ τετρχήρη;, ὡς; ποτὲ μὲν ἔμπροσθεν 
τῆς βασιλιχῆς τριΐρεως, ποτὲ δὲ πλαγίως, καὶ ἐπο- 
ρεύετο κύχλωλεν μετὰ ἀλαλαγμοῦ καὶ σαλπίγγων 
πολλῶν. Ἕτερα δὲ πλοιάρια καὶ ὁλκάδες ἦλθον, ὧν 
οὐχ ἣν ριθμός " ὡς ἀδύνατόν τινα ἀριθμῇσαι ἄστρα 
02p1v4) xa: φύλλα δένδρων f| ἄμμον θαλάσσης .ἣ 
ψεχάδας ὑετοῦ, οὕτω χἀχεῖνχ ἀριθμῆσαί τις οὐ δύ- 


nobiles conspiciebantur, qui diversi generis varia 
à'lmodum vestimenta gestabaut eumque magna cun 
reverentia venerabantur. Ánte puppim quiddam co- 
lumwe instar erectum stabat, mensam quadratem 
orgyia aliquanto minorem sustinens, cui insistebat 
cataphractus, instar solis coruscus, sinistra gla- 
dium tenens horribilem : ad dextram sinistramque 
duo pueri in angelorum modum induti, et alati, sicut 
angeli, cousidel;ant, qui won imagine efficti, sed re- 
vera homines erant movcbanturque. In puppi item 
duo leones aurei. erani, et inter hos aquilà biceps ; 
οἱ alia plurima simulacra aliaque spectacula, quz 
describere nemo possit. Velocissima enim hzc qua- 
driremis era!, et uunc imperatoriam triremem an- 
tecedebat, nunc in obliquum currebat, et cum ketis 
vociferationibus tubarumque frequentium cantibus 
in orbem se agebat. Cxeterorum, qua adveniebant, 
vavigiorum acatiorunique jnfinitus numerus erat: 
qui non magis, quam stellas coeli, aut folia arbo- 
rum, aut arenam inaris, aut. pluvias gutias nume- 
rares. Sed, ne longus sim, dux ad imperatoriam 
navem cum senalu accessit, qua conscensa impera- 
torem in. solio sedentem adorat, cui dezira, impe- 
ratorio solio paulo inferior, ut diximus, frater ejus 
assidebat. Considens deinde dux queque sinistr2, 
in inferiore scamno, uti despota, 'prehensa manu 
c;$, humane et amice colloquitur, atque ita paula- 
Uum, uiagna eum pompa, tubarum ct oiunium uu. 


Βασιλεῖ, xai xpóxo; x 


προσήγγισεν ὁ δοὺξ τῇ βασιλιχῇ τριήρει μετὰ τὶς 


γερουσίας αὑτοῦ, xal ἀνελθὼν ἐπροσχύνησε τὶν. 


βασιλέα χαθήμενον ἐπὶ θρόνου, ὧν &x δεξιῶν αὐτοῦ 


ὁ ἀδελοὺς αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, χαθήμενος χατώτερον. 


τοῦ βατιλιχοῦ θρόνου. Καθίσα: οὖν ἘΘΙῸ καὶ ὁ 
δοὺξ ἐξ ὀριστερῶν αὑτοῦ, ἐπὶ ὁμοίου σχάμνου τῷ 
τοῦ δεσπότου, xal χρατῶν αὐτὸν τῇ χειρὶ, 
μίλουν ἀσπατίως. Καὶ οὕτω; χατὰ μιχρὸν εἰπὲρ- 
χοντο μετὰ παῤῥησία: μεγάϊης, μετὰ σαλπίγγων 
xal παντὺὸς γένους πουσιχοῦ, ἐν τῇ λαμπρᾷ xal 
μεγάλῃ "Evezla xal ὄντως θαυμαστῇ xal θαυμα». 
στοτάτῃ, πλουσίᾳ, ποιχιλοειδεξ χαὶ χρυσοειδεῖ, τε- 
τορνευμένῃ, πεποιχιλμένῃ χαὶ μυρίων ἑπαίνοιν 


Dn ἀξίᾳ, τῇ σοφῇ xai σοφωτάτῃ, ἣν εἰ xai δευτέραν 


γῆν τῆς ἐπαγγελίας ὀνομάσῃ τις, οὐχ ἁμαρτάνει. 
Περὶ αὐτῆς οἶμαι xal ὁ Προφήτης λέγει ἐν τῷ cl- 
χοστῷ τρίτῳ ψαλμῷ" ε« Ὁ Θεὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθε- 
μελίωσεν αὐτήν, » Τί γὰρ ἂν ζητήσῃ τις xai οὐχ 
εὑρήσῃ ἐν αὐτῇ; Διὰ τοῦτο πολλῶν ἐπαίνων καὶ 
μεγάλων ἀξία ὑπάρχει. Ἦν δὲ ὡσεὶ ὥρα ἔχτη τῆς 
ἡμέρας ὅτε ἤρξατο εἰσέρχεσθαι ἐν τῇ ᾿Ενετίᾳ, χαὶ 
ἐπλεοπόρουν ἕω: δύσεως ἡλίου, χαὶ κατήντησαν ἐν 
«olg οἴχοις τοῦ τῆς Φεῤῥάρας μαρχίωνος. Ἢ δὲ 
πόλις πᾶσα ἐσείσθη, ἐξελθόντες εἰς συνάντησιν τῷ 
xai ἀλαλαγμὸς μέγας ἐγένενο. 
Καὶ ἦν ἰδεῖν ἔχστασιν φοδερὰν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, 
tbv πολυθαύμαστον Exsivov τοῦ ἁγίου Μάρχου ναὸν, 
τὰ παλάτια τοῦ δουκὺς τὰ ἐξαίσια, καὶ τοὺς ἄλλους 


C τῶν ἀρχόντων οἴχους παιυμεγέθεις ὄντας, ἐρυθροὺς 


sicorum instrumentorum cantu, inclitas ei ampias 
Venetias intrabant, urhem vere admirandaum «4 
summe aumirandarm, opuleptam, multiformein, au- 
ream et quasi torpatam versicoloremque, eL mille 
merito afficiendan laudibus, urllem sapientem, imo 
gapientissiimam, uibem denique, quam qui dixerit 


συνω- | 


ἃ 


alteram terram promissionis, non erraverit, De hac, | . 


opinor, psalwo viéesimo tertio Propheta. dicit : 
« Deus super mare fundavit eam, » Quid eniin quze- 
rat quispiam, quod illie non inveniat? qua de re 
multiset maguis laudibus digna est. Erat autem hora 


circiter scxla, cum Venetias navibus intrare ca- R 


p perunt, el navigaruut ad occasum solis usque, de- 


verteruntque a | des marchionis Ferrarz. Tota au- 
tem civitas cominota erat, imperatori obviam se 
effundens, erantque lctantium plausus clamoresque 
ingentes ; ac licebat stupente animo videre eo die 
templum illud admirandum S. Marci, palatium du- 
cis egregium, ceterasque principum domus longe 
maximas, purpura et auro ornatissimas, elegantes 
et elegantibus elegantiores. Qui oculis non ipsi vi- 

derunt, non credent ; qui viderunt, scribendo con- 
sequi nequeunt pulchritudinem illam et speciem vi- 
rorum ac mulierum prudentiam, liominum frequeu - 

tiam; qui αἰ omnes gaudentesque οἱ exsultai.tces 
super adventu imperatoris astabaut, Obstupefiebant 
enim animi omnium, qui videbant novam hauc 
rem, ut etiaro clamarent obstupefacti : « Coelum 


1 


79] 


GEORGIÍ PHRANTZ.£ 


19 


xai χρυσίῳ πολλῷ x:xosurpé.oo;. ὡραίους xai A διὰ μέσου ὦ; μὴ πάνυ ἀναγκαῖα ἐάσω, εἷς τὸ χε- 


ὡραίων ὡραιοτέρου;. 0: μὴ εἰδότες ἐπ᾿ ἀλτθείας οὐ 
πιστεύσουτιν, ἀλλ᾽ οἱ εἰδότες o0. 188 δύνενται 
γραφῇ παραδοῦνα! τὴν καλλονὴν χαὶ τὴν 045.7 χαὶ 
τῶν ἀνδρῶν ὁμοῦ xci γυναιχῶν th) σύνετιν, τὸ 
vip -Àn0k; τοῦ λαοῦ, ἐστότων πάντων χαὶ χα!ρόν- 
τῶν ὁμοῦ xal εὐφραινομένων ἐπὶ τῇ εἰσόδῳ τοῦ 
βασιλέως * ἐξέστη γὰρ ἡ ψυχὴ πάντων βλεπόντων 
τὴν τοιχύτην παῤῥησίαν, ὥστε λέγειν xax αὐτοὺς ἐν 
ἐχστάσει " « Ὁ οὐρανὸς σήμερον, ἡ γῆ καὶ ἡ θά- 
λασσὰ γέγονε. » Alo) ὥσπερ τὸ iv τῷ οὐρανῷ 
κτίσματα xai ποιήματα τοῦ Θεοῦ οὐ δύναταί τι; 
αὐτῶν χαταλαδεῖν͵, ἀλλὰ μόνον ἐχπλήττεται, οὕτω 
καὶ τὰ τῆς ἡμέρα; ἐχείνης ἐχπλήττοντο θεάμττα 
βλέπουτες * ἀλλὰ πολλὴ μεταξὺ τῶν ἑτέρων ba. 
φορά. Ὅταν o5» ἦλθον εἰς τὴν μεγάλην γέφυραν 
ἐκείνην ἣν καὶ Ῥεάλτον χαλοῦσιν, xai ἦραν αὐτὴν 
ἄνω, ὑφ᾽ ἧς διέδη ἡ τριήρης fv δὲ χἀχεῖσε πλῆθος 
λαοῦ καὶ σημεῖα χρυσοειδῆ καὶ σάλπιγγες χαὶ χρό- 
τοι xal ἀλαλαγμοὶ καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν πᾶν εἶδος ἐξαι- 
σίου θεάματος. "Et: τοὺς ἐπαίνους καὶ τὴν τιμὴν 
ἣν ἔδειξαν πρὸς τὸν βασιλέα, τίς διηγήσεται ; ᾿Απἢλ- 
ϑον οὖν, ὡς προεῖπον, ἐν τοῖς οἴκοις τοῦ μαρχίωνος. 
Ἑχεῖσ: γοῦν ἔσττσαν τὴν τριήρη. "Hv δὲ ὥρα 
δύπεω; ἡλίου" καὶ ἀποχαιρετίσας ὁ δοὺξ xai οἱ 
ἄρχοντες ἀπῆλθον οἴχαξ3. 

ιε΄, Φεδρουαρίου οὖν» τῇ εἰχοστῇ ὀγδόῃ ἐξελθόντες 
τὶς Ἑνετίας 6 τε βασιλεὺς χαὶ ὁ δεσπότης χαὶ πᾶς 
ὁ χλῖρος xa! E87 ἡ τυνοδία αὐτῶν ἔπλεον Φελῥα- 
ρίας ὁδόν ὁ δὲ πατριάρχης ἀπέμεινεν ἐν "Evexiq 
δι᾿ ξυδεῖαν τῶν πλοιαρίων, Οὗτο: δὲ ἦλθον, ἵνα τὰ 


lodie, terra et mare facta sunt. » Unde apparet, 
quemadmodum qua in celo a Deo condita et creata 
8}, nemo potest mente comprehendere, sed ea 
stupet. tantummodo, síec illius diei spectacula qui 
intwerentur, stupuisse : quauquam inagnum inter 
utrasque res discrimen est. Cum igitur ad magnum 
illum pontem venissent, quem Realtum vocant, 
sublato eo, triremis transitum fecit. Ibi quoque ma- 
cua hominum multitudo erat cum vexillis auratis 
tubisque, ingens strepitus plaudentium et ovantium, 
donique ómn», ut tribus verbis dicam, insignis spe- 
ttaculi genus. Ipsas autem laudes et honores, qui- 


στέλλι Φραγγουλῆ ἔνθα ἀπέσωσαν xal &ovfjsavto 
ἄπαντα τὰ πλοῖα τὰ ἐκ τῆς Ἐνετίας εἰς Φεῤῥαρίαν 
ἐλθόντα. Ἦλθον οὖν διὰ ξηρᾶς ἄρχοντε; ἔγιπτωι 
ὧτιὶ πεντήχουτα, χαὶ προσεκύνησαν τὸν Bacthds. 
Καὶ ὁ λεγάτο; £v μετ' αὐτῶν, ὅστες ποτὲ ἦλθε μετὰ 
τριδρεως τοῦ πάπα ἐν τῇ Κρήτῃ καὶ tv τῇ Κω»- 
σταντινουπόλει " αὐτὸν γὰρ ἀπέσταλχεν ὃ cix; 
ἰδεῖ, τὴν βουλὴν τοῦ βασιλέω;. Tóce γοῦν προτιά- 
Exc ὁ βασιλεὺς τοῦ ἀγαγεῖν αὐτῷ τῷ -πρωΐ ἵππους 
ἐχατὸν πεντήχοντα. ὅπως πορευθῇ δεὰ ξτρξ; εἰς 
Φεῤῥαρίαν, ἕνῦα $» ὁ πάπα:. ἜἜμειναν οὖν ἐν 
ἐχείνῳ τῷ τόπῳ ἐχείνῃ τῇ voxvi- τῷ δὲ πρωΐ χε- 
λεύσαντος τοῦ βασιλέως ἀπῆλθον τὰ πλοῖα δεὰ τοῦ 
ποταμοῦ εἰς Φεῤῥτρίαν, αὑτὸς δὲ, ὧν; εἴρηται, ἕπο- 
ρεύθη διὰ ξηρᾶς. Τὰ δὲ πλοῖα διῖὶ τοῦ T1340 
ἐπορεύθησαν Ὃ γὰρ βασιλεὺς διὰ ξηρᾶς ἀπελΓὼν 
ὥρᾳ ἕἔχτῃη τῆς ἡμέρας εἶστλθεν ἔφιτπο: εἰς τὶν 
Φεῤῥιρίαν μετὰ τιμῆς μεγάλης cs παῤῥησίχι" 
ἦταν δὲ μετ᾽ αὐτοῦ πολλοὶ μητροπολῖται, δηλονότι 
ἐπίσχοποι τοῦ πάπα, καὶ ὃ αὐθέντης τῆς gp 
ὡπαύτως ἤγουν ὁ μαρχίων, ἔτε δὲ καὶ ἱερεῖς τοῦ 
βασιλέως, xai ὁ πνευματιχὺς αὑτοῦ ὃ μέγας πρω- 
τοσύγχελλος χὺρ Γρηγόριος, xal ἕτεροι (3s δ'"- 
χίσιοι 188 τὸν ἀριθμόν. KoY οὕτως εἶσξαθον 
μετὰ τῶν σαλπίγγων xa παντὸς γένους μουτιχοῦ. 
'H δὲ πόλις πᾶσα τῆ; Φεῤῥαρίας αυνέδραμεν iiv 


,. τὴν τοῦ ἁγίον ἡμῶν αὐθέντου καὶ β“σιλέως ἔλευσιν 


μετὰ αἰδοῦς καὶ τιμῖς χαὶ εὐλαδείας. Kat ὁ μὲν 

βασιλεὺς ἐχαθέζετο ἐφ᾽ ἵππου ὡραιοτάτου paw; 

χαὶ εὐτρεπισμένου μετὰ Ego8 poo χαὶ χρυσοῦφάντου 
. i 


torem venerabundi salutarumt : ín. quibus legatus 
erat, qui quondam in triremi papae in Cretam et 
Cpolim venerat. llunc enim papa ad explorandum 
animum imperatoris miserat. Mandavit imperator, 
ut sisterentur sibi postero mane equi centum et 
quinquaginta, quibus terra Ferr iriam iret, ubi 
papa crat. ltaque, noete in eo loeo transacta, 
mane jussu iinperatoris naves per. fiavium Ferra- 
ríam subvecta sunt, ipse per terram, ut dictam 
est, iter fecit. Dum igitur naves por flgriam agun- 
tur, imperator, in continenti profeeums, hora sexta 
Ferrariam magno cum honore et pompa equo in- 


hus imperatoren exceperunt, quis explicabit ? De- p sidens ingressus est. Comitabantur eum tol 


verterunt igitur, ut supra narravi, in sedes marchio- 
nis, ibique triremem stiterunt. Fuit. antem circa 
occasum solis. Dux ct primores, salutato impe. 
 a'ore, domum abierunt. 

15. Februarii die vicesimo octavo egressi Vene- 
Uis imperator et despota omnisque clerus comi- 
tatusque. eorum. Ferrariam — versus navigarunt. 
l'atriarcha propter penuriam navigiorum Venetiis 


m insit, lili igitur, nt taceam, qua in. medio acci- 


derunt, quippe minus necessaria, ad castellum 
Frangulinum venerunt, quo. appilse sunt et in 
pucoris constiterunt naves omnes Venetiis Ferra- 
riam proficiscentes. lbi per. contiaentem. equis 
βάτος viri illustres circiter quinquaginta impera- 


melropolita sive episcopi pame, et ipsius loei 
princeps, marchio, porro sacerdotes iroperatoris 


vjusdemque spiritualis pater. Gregorius, magnus 


protosyncellus, atque alii, nuinero ferme ducenti. 
lta igitur intrarunt cu:n tubarum ét musicorum . 
iustrumentorum omnis generis strepita ; concur- 
ritque civitas Ferrariensium universa ad videndum 
sacratissimi domini nostri et. imperatoris introi- 
tum, cum observantia, honore et. verecundia. Se- 
debat imperator in. equo. formosissiimo nigri colo- 
ris, cui. injectum erat stratum serici villosi purpu. 
reum et auro intertestum. Stipabant eum pr:nceip s 
οὐ alii quidam, aulo can lidi coloris eum opzcan- 
tes, nigrivaute tanquam. cali imago. Alius equus 


793 


αὐτῷ, μετὰ οὐρανία: λευχοειδοῦς ἐπισχεπάζοντες 
αὐτὸν, χαὶ αὕτη ἐπιμελανίζουσα ὡς ἰδέα οὐρανοῦ." 
Καὶ ἕτερος ἵππος λευχὸς ὡρχιότατος, εὐτρεπισμέ- 
voz χαὶ αὐτὸ; τὰ αὐτὰ, xal ypusoU; ἀετοὺς ἐπὶ τοῦ 
χασδίου ἔχων xal ἕτερα χρυσᾷ πλέγματα, ἐπο- 
ρεύετο ἔμπροσθεν τοῦ βαπιλέω;, μὴ ἔχων ἀναδάτην. 
Ὃ δὲ μαχαριώτατος πάπα; ἦν χαθήμενος ἐπὶ τοῦ 
παλατίου αὑτοῦ μετὰ παντὸς τοῦ χλήρου, καρδινά- 
λεων δηλαδὴ μητροπολιτῶν, ἐπισχόπων, ἱερέων xal 
ἄλλων τοῦ ἱερατιχοῦ χαταλόγον, xal ἀρχόντων χαὶ 
αὐθεντῶν πολλῶν, .ἐχδεχόμενοι τὸν βχσιλέα. Καὶ 
ἐλθόντες οἱ ἔμπροσθεν ἔφιπποι, τινὲς μὲν τῶν ἀρ- 
χόντων ἐπέζευσαν, xal αὐτὴς ὁ δεσπότη-, καὶ εἰσ- 
τλθον διὰ τῆς μεγάλης πύλης ἔνδον τοῦ παλατίου, 
οὗ ἦν ὁ πάπα: τὸν δὲ βασιλέα εἰσίγαγον ἔφιππον 
5: ἑτέρας πύλης. Γνοὺς οὖν ὁ πάπας ὅτι ἐγγύ; ἐστι 
τῆς πύλης ὁ βασιλεὺς, ἀνέστη χαὶ περιεπάτει. “Ὅν 
χαὶ εὖρεν ὁ βατιλεὺς ὄρθιον * xal θέλων γονυπε- 
τῖσαι, οὐχ ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ πάπας, ἀλλ᾽ ἐδέξατο 
αὑτὸν εἰς τοὺς κόλπους ERGO αὑτοῦ, καὶ δοὺς τὴν 
χεῖρα, ἐπ πάσατο αὐτὴν ὁ βασιλεὺς, xal ἐκάθισεν 
᾿ αὐτὸν ἐξ ἀριστερῶν αὑτοῦ. Οἱ δὲ χαρδινάλιοι παρὶ 
ποὺς πόδας αὐτῶν, ποιήσαντες τὸν ἐν Χριστῷ 
àcnaspbv, καὶ ὁμιλήσαντες λόγους μυστιχοὺς τῆς 
εἰρήνης ἀνεχώρησαν ἀπ᾽ ἀλλήλων * χαὶ ὁ μὲν πάπας 
ἔμεινεν ἐν τῷ παλατίῳ αὐτοῦ, ὁ δὲ βασιλεὺς ὑπὸ 
τῶν συνερχομένων αὐτῷ ἐφίππων ἤχθη μετὰ σαλ- 
“π᾿ ΎΥΩων ἐν ἑτέρῳ παλατίῳ εὐτρεπισμένῳ πάνυ χαλῶ:, 
χἀχεῖσε ἀνεπαύσατο μετὰ τῶν ἀρχόντων αὑτοῦ χαὶ 
τῶν ὑπηρετῶν βασιλιχῶ;, μηνὶ Μαρτίῳ τετάρτῃ 
ἡμέρᾳ. ' 


candidus δὲ ipse formosissimus et simili modo 
ernatus, in cujus strato aquílze aliaque figurz auro 
intexte erant, imperatorem pracedebat, carens 
equite. Sanctissimus papa in palatio suo cum toto 
clero, loc est, purpuratis. metropolitis, episcopis, 
sacerdotibus, c:Ptericque — ecclesiasticis, et viris 
priucipibus ae dominis multis, imperatorem exspc- 
clans, sedebat. Advectis, qui agmen ducebant, 
equitibus, e prineipibus nonnulli descenderunt, 
inter quos ipse despota fuit, ac per magnam por- 
tain palatii, uhi papa erat, ingressi sunt ; impera- 
tozem per aliam portamequo insidentem introduxe- 
runt. Papa, cognito, imperatorem ad portam adesse, 
surrexit et inambulavit, et ita spatia facientem offen- 
dit eum imperator : qui eum in genua vellet pro- 
cumbere, non id permisit pipa, sed enm complexus 
porrectaque dextera, quam ille osculatus est, ad 
sinistram suam collocavit. Purpurati autem ad pedes 
eorum consederunt salutatione in Christo peracta. 
Deinde areano de pace collocuti, digressi sunt; et 
p^pa quidem in palatio suo mansit, imperator ab 
equitibus, quibuscum veuerat, in aliad palatium, 
splendidigsime instructum , cum tubarum cantu 
deductus est, atque ibi cum optimatibuset mini- 
stris suis regie diversatus cst, mensis Martii d'e 
quarto, 


CHRONICON MAJUS. — LIB. 1I. 1 


γασῆἷΐου * ἄρχοντες δὲ xal τινες ἄλλοι συνηπείγοντο Α 


764 

te". Πλησιάταντο; τοίνυν τοῦ πατριάρχου ἡμῶν 
ἐν τῷ ἑρύματι Φραγγουλῆ. ἔτι αὐτοῦ μαχοὰν ἀπέ- 
χοντος, ἰδοὺ πρὸ: συνάντησιν αὑτῷ ναῦς τις ἔρχο- 
μένη χατάχρυσος χαὶ συρομένη ἐν τῷ ποταμῷ παρὰ 
τῆς σχάφης αὐτῆς, καὶ ἐζήτουν τὸν πατριάρχην 
εἰσελθεῖν ἐν αὐτῇ * ἦν γὰρ διόροφο; xz* τριόροφοξ, 
ὡς dj παλαιὰ ἐχείνη τοῦ Νῶε χιδωτός. Καὶ ἐχείνη 
ἀσφαλῶς ἦν περιησφαλισμένη. Αὐτὴ μὲν, ὅσον μὲν 
ἐν τῷ ὕδατι, πίσσῃ χεχρισμένη ὑπῆρχεν, ὅσον δὲ 
τὸ φαινόμενον, ἐν χρώμασι διαφόροις ἦν χεχαλλω- 
πισμένη" μιχρὸν δὲ ἀνωτέρω παραθυρίδες τετορ- 
νευμέναι, ὡς ἄν τις εἰχάσαι, μετὰ κιόνων λεπτῶν 
Ἦσαν αὐταὶ xal μετὰ μαρμάρων χοχχίνων, καὶ 
ἄνιυθεν τούτων πρόχυψις ὡραιοτάτη, ὑπεράνω δὲ 


p πάτης τῆς νηὸς χύχλωθεν πολεμιχὰ ὄργανα, xoY ἕν 


μέσῳ μαγειρεῖον δι R90 τὸ ἄνωθεν εἶναι τοῦ 
χαπνοῦ, χαὶ χλῖμάξ τις παρὰ τῇ πούμνῃ καὶ ἑτέρα 
τῇ πρώρᾳ πρὸς τὸ ἀνέρχεαθαι καὶ κατέρχεσθαι τοὺς, 
ὑπηρέτας αὐτῆς. “ἔσωθεν δὲ παλάτιον ἄλλο, σάν 


ετιῖς εἴπῃ ναὺὴν περικαλλῆ, xai χοιτῶνες διάφοροι 


περιχεχαλυμμένοι βηλοῖς χρυσοῖς " κύχλυθεν δὲ 
ἀναδαθμίδες καὶ προδαθμίδαι καὶ θρόνοι καὶ παρα- 
πετάσματα χατεστρωμένα τάποις μαχροῖς, χύχλω- 
θεν θεωρία λαμπρὰ καὶ περιφανὴς καὶ ἀξιέπαινος. 
Κάτωθεν δὲ τοῦ παλατίου ἄλλο ὥς χατώγαιον αὐτοῦ 
καὶ ὑποθῆχαι ὑπῆρχον πολλαὶ, αἱ μὲν οἴνου αἱ δὲ 
ἰχθύων αἱ δὲ τροφῶν ἄλλων. Ἡ δὲ χαλάθωσις τοῦ 
ὀρόφου αὐτῆς καὶ fj θαυμαστὴ ἀπόθεσις xal ἀνά- 
παυσις τῶν xo:ttovtov ἐν αὐτῇ ὑπῆρχον ὡραιόταται. 
Κατὰ τὴν τῶν Ἰταλῶν οὖν διάλεχτον ἐκαλεῖτο ij 
ναῦς ἐκείνη ὁὀρομπούρχιον. Εἰσῆλθε γοῦν ἐν αὐτῇ 
ὃ πατριάρχης μετὰ τῶν ἀρχιερέων xal παντὸς τοῦ 


16. Accedente patriarcha ποϑίγυ Διὶ castellum 
Frangulitum, sed tamenlonge adhuc absente, navis 
inaurata ei obviam mittitur, per flumen ἃ scapblia 
sua tracta, rogaturque patriarclia, ut eam conscen- 
deret : habehat enim duo οἱ tria tabulata, sicut 
vetus illa arca Noe, et bene undique erat commu- 
nita, quantum sub undis erat, pice illita, quantuin 
undis eminens, coloribus variis decorata. Paulo 
superius fenestr.e opere, ut quis putaret, Lornatili, 
cum columellis e rubro marmore; et supra has 


Ὁ projectura puleberrima. In summa navi cireum- 


circa disposita erant arma bellica, et in medio 
culina ob ascenaum fumi in ccelum liberum. Sca. 
155 eraut tum ad. puppim, tiin ad- proram, quibus 
nautici miuistri ascenderent οἱ descenderent. Intus 
quasi pal tium erat, quod diceres templum elegair 
tissimum, οἱ diversa conclavia, convestita velis 
aureis ; in circuitu gradus erant et scamilla, throni 
et longorum tapetorum aulea : circumcirca asprc- | 
tus splendidus, magnillcus et elegans. Infra pala- 
tium aliud quasi subterraheum conclave, et. cell.e 
complures, alie vini, alie — piscium, aliorumve 
esculentorum, Lacunaria et cubiculorum ad cuban- 
dum et quiescendum aecommodatio pulcherrima 
erant, Appcellabatur autem navis illa ltalorum  lin- 
gua Horobrecion. Intravit igitur. eam. patriarcha 


725 
xiigon " 
765225) (36S 72731107, χαὶ μηδ᾽ ὅλως εἰχάζουταν 
εἶνα! ἐν ὕξατι ἀν λ᾽ ὡς ἐπὶ ξηρᾶς. Πλεύπαυτες οὖν 
διὰ τοῦ ποταμοῦ $5007 εἰ; Φεῤῥαρί:ν, xaX ἔπι:μναν 
ἀπὺὴ Ἔ“ετίας πρὸς τὸΆῦ πάπαν πρέσδεις τὸν 11ρ1- 
x^:!ai μττοοπογίττην χὺρ ᾿Αντώνιον καὶ τὸν Mo- 
νευρχτίς xo Θεηδέσ οὐ, Τῷ πρωῖ δὲ, ὧι πρώτῃ 
τὴ ἡ κένα:, πιρεγένοντο τέτταρες Χχιρδινόλιοι χαὶ 
ξπίσχυπει πέντε ἐπὶ εἴχοσι, xal ὁ μαρκίων ὁ τῆς 
drbias al xis0:, χαὶ σὺν αὐτῷ πλῆθος ἀρχόντων 
ἐφ᾽ ἵππων xit ἡμιόνων ὀχουλένων, ἘΘῚ συναν- 
17,731 1-9 πατοιάοχῃ. "Ho δὲ ὁ πατριάρχης ἔφιππος, 
ἐρχόμινος ἐν τῷ μέτῳ δύο χαρξιναλίων μετὰ 
fiato μεγάλης. Καὶ εὐθὺς ἀνελθόντες εἰς τὸ τοῦ 
πάπα πιλάτιον ἡ Σπάσαντο 30101300; τῷ ἀγίῳ φιλή- 
ματι. 

᾿Αφέεμεν οὖν τὰ ἐν τῇ συνόξῳ συμθάντα, xai τὰ 
ἀπ᾿ τούτων εἰς ἡμᾶ; πχραχολουθήσαντα εἴπωμεν. 

6. Τῷ δὲ “2.1: ἔτει, τῇ xg Ἰανουαρίον μηνὸς, 
Δὐληγήέθην ἐγὼ 
xavax^tloo ᾿Αλεξίου ᾿Ιχλαιολόγου τοῦ Ἐξαμπλά- 
xt/^o,* xai ἣν ἐν τῷδε τῷ συνοιχεσίῳ πσράνυμφος 
ὁ αὐθέντης μου ὁ δευπίτη; χὺρ Κωνσταντῖνος, ὁ 
χατὰ τὸ ἡμέτερον EÜo; στεφρανώσας ἡμᾶς. Καὶ 
Μαΐου πρώτῃ τοῦ (C24! ἔτους ἐγεννήθη μοι υἱὸς 
τοὔνομα ᾿Ιωάννης, ὃν καὶ ὁ προῤῥηθεϊς αὐθέντης 
μὴν ὁ δεσπότης ἀνεγέννησε διὰ τοῦ θείου βχπτί- 
GpAt^;. 

Τῇ δὶ ξ΄ τοῦ Aexezs6plou. τοῦ C21» ἔτους τοῦ 


Μάρθα; μὸν 


Ἑλένην τὴν θυγατέρα τοῦ iml. 


GEOIGIL PHRANTZ.E . 156 
xii ἦν ἰδεῖ, πλίουταν τὴν via διὰ τοῦ A Ἰουνίου μηνὸς τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἀπέθανε καὶ ὁ 


δέστοινα χυρία Εῤγένεια fj τοῦ Κατελιούτζη θυγὰ 
τῇρ τοῦ τῇ,ς; Λέσδου αὐθέντου, καὶ ἐτάφησαν αὗται 
ἐν τῇ τοῦ Πχντοχράτορο; μονῇ * xat σφοδρὸς st tip 
ποτε χειμὼν τότε ἐγένετο. Kal τῇ ιζ' τοῦ αὑτοῦ 
pu? τὸ χοινὼν χρέος ἐπλήρωσε xa* f) κυρία’ Ζωὴ 
ἡ βασίλισσχ, καὶ ἘΘ4 ἐτάφη ἐν τῇ trc χυρίας 
f. Καὶ τῷ Φεόρουαρίῳ pryÀA τοῦ αὑτοῦ 
ἔτου; ἐπανέστρεψαν πάντες εἰς Κεοωυνσταντινούπολιν 
ol ἐν τῇ Ἰταλίᾳ ἀπελθόντες ἕνεκεν τῇς σωνόξδον, ὁ 
βατιλεὺ; λέγω xai ὁ δεσπότης καὶ ol λοιποὶ, ἄνευ 
τῶν ἐχεῖσε ἐν Ἴταλίᾳ ἐναπολειφθέντων τριῶν, τοῦ 
πατριάρχου χὺρ "lusto ἐν Φλωρεντίᾳ πρὸς xipe 
ἐχδημήσχντος xai τοῦ ΣΊρδεων μητροπολίτου ἐν 
Φεῤῥαρίᾳ " καὶ ὁ Νιχαίας πρόεδρος ἐν Ῥώμῃ iv. 
ἀπέμεινε τοὔνομα Brosagíov, ὅν μετὰ τὴν τοῦ 
πατριάρχου ἀπὸ τῶν ὧδε ἀποδη μ΄ αν ὁ βαπ'λεὺ; 
xai ἡ σύνοδο; αὐτὸν εἰς πλτριάρχην ἐψηφίταντι 
Εἶτα ἕνεχέν τινων συγχύσεων χαὶ σχαυδάλων pi 
ἐλθὼν εἰς Κωνσταντινηύπολιν, ἀλλ᾽ εἰς Ῥώμιν 
προσμείνας, ὁ ἄχρος ἀρχιερεὺς χαρδινάλην ἐ ποΐτοιν 
αὐτὸν χαὶ πλεῖστα σιτηρέσιλ αὐτῷ ἐδωρήσατο. Τῇ 
δὲ xj Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἕτους, τῇ τῆ: τοῦ Χρν» 
στοῦ ἀναστάτεως Κυριαχῇ. ἐγεννήθη, μο! ὁ δεύτερο; 
υἱὸς ᾿Αλέξιος, ὃς μετὰ τριάχοντα ἡμέρας à:£01:. 
Καὶ τῷ ἕαρι τοῦ αὑτοῦ ἔτονς ἐγένετο πατριάρχης 
Κωνσταντινουπόλεως χὺρ Μητροφάνης ó πρὶν Κυὶ 
xou μητροπολίτης. ᾿ 

ιη΄, Καὶ τῇ ς᾽ Δεχεμόρίον μηνὸς τοῦ ς μθ΄ ἔτους 


παρόντος ματαίου βίου μετέστη ἡ δέσποινα ἡ χυρία ἃ προσετάχθην ἀπελθεῖν με εἰς Δέσδον, ἔνθα xà 


Mapía ἡ ἀπὸ τῆς Τραπεζοῦντος, καὶ τῇ πρώτῃ 


cum archiepiscopis et universo clero, eratque eam 
nantem per flumen palatii instar intueri, ut neuti- 
quam in aqua. esee videretur.Itaque flumen emenei 
Ferrariom — venerunt, ac miserunt Venetiis ad 
, Popam legatos Antonium, IHleraclez metropolitam, 
ει Theodosium, episcopum. Monembasi:z. Postri- 
die, priwa hora, adfuerunt. patriarcham salutatum 
purpurati quatuor, episcopi viginti quinque, mar- 
elio, l'errarie dominus, et cum ioc. viti nobilis- 
slini permulti partim equis, partim mulis. vecti. 
ὁ ult ibat etiam. patriarcha, procedens inter. pur- 
pirates. duos magno cum splen.lore, 
statii palatium papze, iuvicem se salutarunt osculo 
&ancto. 

Sed mittamus jam, 48. in. synodo acta. sunt, 
eb dica:nus, qux nobismnet ipsis deinceps evene- 
rut, 

17. Anno 6948, Januarii die 28, duxi ego. nxo- 
rem lHlclenam, filiam Alexii Pal:zologi Exampl conis, 
canacleo praefecti, Ejus conjugii. paranymphus. doe 
minus meus Constantinus despota fuit, qui ex 
more nostro nos. coronavit Privo die Mail aunl 
6941 natus est mihi filius, nomine Joannes, quet 
idem ille dominus meus despota e macro. fonto aus- 
cepit. 

* Die Decembris decimo septimo anni 0048 cessli 
€x hacioani vita despona Murla Trapesuntlt, el 


Ingressi 


χατέστησα ἵνα el; γυναῖχα λάδῃ ὁ δεσπότης xup 
primo die Junii ejusdem anni etiam despoena Eugzt- 
nia, Cateliutzie, Lesbiorum principis, filia, mortem 
obiit, scpultaq'te est utrague in. tnoDasterio Pan- 
tocratoris. Dura tum hiems erat, si unquarm antea. 
Die decimo septimo ejusdem meusis commune 
debitum persolvit Zoe imperatrix, et sepu!'ta cst 
iu monasterio Martlis. Meuse Februario ejusdem 
9nni, quotquot synodi causa'in Italiam profecti 
fuerant, Cpolim redierunt, impera£or, Demetrius 
despota, et reliqui, tribus in ltalia relictis, Juseplio 
patriarcha, qui Florentie. ad dominum concessit, 
Sardiensiuum metropolita, qui Ferrari obüt, εἰ 
Bessarione, Nice: episcopo, qui οι qwapsu; 
quem posi Joseplii patriarchze obitum | imperator 
et synodus subrogarunt iu. locum cjus. At ille 
propter perturbationes. rerum οἱ contentiones 
quasdam non venit Cpolim, sed Romse hserens, ἃ 
summo illo archiepiscopo  purpurstue factus ct 
stipendiis liberalissime donatus est. Eodem anno, 
die viceaiino septimo Martii, quz erat Dominica 
resurrectionis, alter filius mihi natus est, Alexius, 
qui Lamen intra dies trigiuta obiit. Vere ejusdem 
anni patriarcha. Cpolis (actis. est; Metrophanes, 
qui nnte inetropolita Cyzici fuerat. 

48. Die sexto Deceinbris anni 6949 in Lesbum 
iminaus suni, ut. Constantinus despota, dominus 
tuens, Aicaterinam, Notar Paliologi Cateliutzz, 


91 


CHRONICON MAJUS, — I1B. I. 


198 


Κωνσυταυτῖνος ὁ αὐθέντης μου τὴν κυρίαν Αἴχατε- À τριὸν ἄνω' εἰς τὴν Mioni6plav, καὶ δύσω ixclvoo 


ρἶναν, θυγατέρα τοῦ τῆς εἰρτμένης νήσου 193 
a20:vzo9 χὺρ Νοταρᾶ Πυλαιολόγου τοῦ Γατελιούτζη, 
xà! τὴν τοῦ γάμου μνηστείαν ἐποίησα, Τῇ δὲ ις! 
Ἵ'Αποιλλίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους, τῇ τοῦ πάσχα ἁγίᾳ 
Κυριαχῆς ἐγεννήθη μοι θυγάτηρ τοὔνομα Θάμαρ, 
fv ἀνεδέξατο xal αὐτὴν ἐχ τοῦ ἁγίου βαπτίτματος 
ὁ εἰρη λένο: δεσπότης χὺρ (ωνσταντῖνος ὁ αὐθένττς 
pov. Καὶ τῇ αὑτῇ ἡμέρᾳ χαὶ ὁ Πχῦλος ᾿Ασάνης 
παραλαθὼν τὴν θυγατέρα αὐτοῦ ᾿Ατανίναν ἔφυγεν 
εἰς Μεσι μδρίαν, δι᾽ αἰτίαν ὅτι ἐρώμενος αὐτῆς ὁ 
δεσπότης κὺρ Δημήτριο; εἰς λέχος ἐζήτει αὐτὴν, ὁ 
δὲ βατιλεὺς xal χὺρ Κωνσταντῖνος ὁ δεσπότης xav 
ol αὐτάδελφοι αὐτοῦ ἅμα τῇ δεσποίνῃ χαὶ μητρὶ 
οὐχ ἠνέσχουτο ἀχοηῦσαι. Ἐν ὃὲ τῳ ἀπελθεῖν αὐτὸν 
εἰς Μεσημόροίαν xol ὁ δεσπότης χὺρ Δημήτριος 
ἐχεῖσε χρυφῶ; παραγενόμενος εἰς νόμιμον γυναῖκα 
ἔλαθεν αὑτὴν. Τῇ δὲ χζ' τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τοῦ αὖ- 
τοῦ ἔτους ἀπῆλθεν εἰς Λέσδον ὁ αὐθέντης poo ὁ 
δεσπότης χὺρ Κωυ"σταντῖνος μετὰ βασιλιχῶν τριή- 
ρέων, xal ἕλαδεν εἰς vuvalxa τὴν εἰρημένην χυρίαν 
Αἰκατερίναν τὴν Κατελιούτζεναν, δρουγγαρίον ὄν- 
τος ἐν ταῖσδε ταῖς τριήρεσιν Λουχᾷ bs Νοτὰρᾶ τοῦ 
μετὰ ταῦτα μεγάλου δουχὺς γενομένου. Καὶ τῷ 
Σ:πτεμδρίῳ μηνὶ τοῦ (2v ἔτους καταλείψας bxstos 
τὴν δέσποιναν xal γυναῖχα αὑτοῦ ὁ αὐθέντης μον, 
εἰς τὸν αὑτῆς πατέρα ἤλθομεν εἰς Πελοπόννηδον 
μετὰ τῶν αὐθεντιχῶν τριήρεων χαὶ ἑτέρας ἄλλης 
τριήρεως τῆς Aéo6ou, Τῇ δὲ x Ὀχτωδρίου 194 
τοῦ αὐτοῦ ἔτους προσταχθεὶς ἐγὼ διέδην πρέσδυ; 
πρὸ; τὸν ἀμηρᾶν xal πρὸς τὸν βασιλέα, ἔχων xol 
ἀπόχουφον μυστήριον, ὅτι ἐὰν δώση τοῦτο ὁ Bact- 
λεὺς, ἀπελθεῖν μὲ πρὸς τὸν δισπότην χὺρ Δημή- 


cjus insule principis, flliam, iu maiíimonium 
uceiperet, ace perfeci conjugii sponsalia. Ejusdem 
anni Aprilis die decime sexto, ipsa Dominica DPa- 
schz, Thawar filiani suscepi, quan et ipsam Con- 
stautinus despota, dominus meus, e sacro  baptis- 
mate sustulit. Eodem die Paulus Asanes cum 
Asania filia Mesembriam profugit, quoniam ejus 
amore captus Deinetrius despota lecti sociam eau 
(xpetebat, iinperator. autein. et Coustantinus. de- 
spota, ejus fratres germani, cum desposna matre id 
nec audire sustinebant. Die vicesimo septimo 
Jul.i ejusdem anni dominus ineus, despola, regiis 
triremibus in Leshum profe?tus est accepitque in 
walrimonium — ZEeaterinam illam Cateliutzenaw, 
drungario navibus praefecto Luca N:tara, qui 
postea magnus dux factus est. Mense Sepieinbri 
aute;n anni 6950 dominus meus, dcspajaa uxore 
apu.l ejus patrem relicta, assumpait me in Pelopon- 
nesum,triremibus principalibus etuna Lesbica usus. 
Vicesi no Octobris die ad ameram εἰ iinpera! orem 
ablegatus sum, cum secreto maudato, ut, si 
assentirelur imperator, transirem Mesembriam ad 
Deinetrium  despotam, eique oppida el. Joca. omnia 
tralerein, qui ii Pelopouneso. dominus meus 
babebat ; ipse, Gpoliu reversus, S-Ivmriam cuin 


&zavta thv τόπον ὃν ὁ αὐθέντης pou iv τῇ Πέλο- 
ποννήύσῳ εἶχεν * αὐτὸς ὃὲ ἔλθῃ πάλιν εἰς τῆν πόλιν, 
xai ἔχῃ τὴν Σηλυμδρίαν xal τὰ ἄλλα τὰ ἐχεῖσε τῆς 
μαύρης θαλάσσης ἤτοι τοῦ Εὐδείνου πόντου ἄχοι 
τῶν Δίρχων, διὰ τὸ ἐγγὺς εἶναι τῆς πόλεως ἔνεχεν 
τῆς ἐλπίδος τῆς βασιλείας, ὡς: ἡγάπλ γαὶ ὁ βχσι 
λεὺς, ὅς ps xa; ὑπεδέξατο, Καὶ ἀπέσωσα ἐγὼ 
τῷ Ἰανουχρίῳ μηνὶ εἰς Μίιεσημόρίαν πρὸς τὸν 
δεσπότην χὺρ Ανμήτριον * αὐτὸς δὲ ὧν ἑτοιμάξων 
ἵνα χατὰ τῆς πόλεως xai τοῦ βασιλέως xal ἀδε:) φοῦ 
αὑτοῦ ἔλθῃ, χαὶ ἀπέπελψέ ps ἄπραχτον ἕνεχεν 
τούτου. Καὶ iv «al; ἡμέραις ἐν αἷς διέτριδον ἐγὼ 
ἐχεῖσε, ἐν ἀπο-πληξία δεινῇ περιπεσὼν ὁ Παῦλος 
ἐναπέψυξεν. Ἐμοῦ δὲ ἐπχναπττρέψαντος εἰς τῇ» 


Β φόλιν, καὶ προσμένοντός μου ὅπως ὀρισλῷ τοῦ 


βασιλέως ἐπανέλθω πρὸς τὸν αὐθέντην μου εἰς 
Βελοπόννησον, ἰδοὺ τῇ χγ' τοῦ ᾿Απριλλίου μηνὸς 
τοῦ αὑτοῦ ἕτου: ἐπέδραμεν ὁ δεσπότης χὺρ Δημήῆ- 
toto; μετὰ στρατοῦ xal ἀπέχλεισε τὴν πόλιν, 
φθείρας καὶ ζημιώσας οὺς εὗρεν, ἔξωθεν, ἔχων xot 
μεθ᾽ ἑαυτοῦ συμμάχους μέρο; ἱκανὸν ix τοῦ τῶν 
Τούρχων στρατοῦ " ἐν ᾧ δὴ μηνὶ ἐγεννήθη αὐτῷ ἡ 
θυγάτηρ ἣν ἕλαδεν ὕστερον εἰς γυναῖχα ὁ ἀμηρᾶς 
Μεεμέτης. Kol τῷ Ἰονλίῳ 895 μην τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους ἐρχομένου τοῦ αὐθέντου μον xal δεσπότου 
χὺρ Kwuvo:avtlvou εἰς βοήθειαν τῆς πόλειος, καὶ 
διὰ τῆ; Λέσδου διελθόντος, Ea6s xal τὴν δέσποιναν 
τὴν ἑαυτοῦ σύξυγον μεθ᾽ ἑαυτοῦ * καὶ ἐν τῇ Λήμνῳ 
ἐλθόντο; ἐπολεμήθη ὑπὸ τοῦ στόλου παντὺς τῶν 
Τούρχων ἡμέραις πολλαῖς ἐκεῖ εὑρεθέντος “ τῇ δὲ 
Θεοῦ βοηθείᾳ ἀπῆλθεν ἄπραχτος ἀπ᾽ αὐτοῦ ὁ στό- 
λος. 'H δὲ δέσποινα dj τούτου σύνευνος ἀπὸ τῆς πε- 
locis ad mare Nigrum sive pontum Euxinum fini-. 
timis usque Derca haberet, orbi vicinus esse cu- 
piens propter spem imperii. Probata hsc sunt ab 
imperatore, qui benigne me excepit. ltaque mense 
Januario Mesembria:n ad-De:etrium despo tain sal- 
vus perveni, qui tamen, ad bellum Cpoli οἱ impe- 
ratoii ac fratri inferendum cum maxiine se parans, 
re infecta me dimisit. Diebus autem, quibus. illio 
commorabar, Paulus, gravi tactus apoplexia, exapi- 
ravit. Reveráo me igitur in. urbem, et exspectante, 


D.ut jussu imperatoris ad domirum meum in Pelo- 


ponnesum redirem, ecce die vicesimo tertio Aprilis 
ejuslem auni Demetrius despota cum exerci u 
adfuit et eversis deletisque, quoscunque foris 
offendit, urbem obsedit, auxiliis satis inagnis Tur- 
carum adjutus. Eodem mense lilia ei nata est, qüam 
postea in matrimonium duxit. Meheinetes ameras, 
Mense Julio ejuslem anni Constantinus despota, ᾿ 
domiuus meus, ad op^»m urbi ferendam per Les- 
bum proliciscens, conjugem despanau secum ab» 
duxit. In Lamnuwi ut venit, universa eum classis 
Turcarum, qu dies ibi complures stelerat, oppu- 
gnavit, sed divino ouxilio factum eet, ut conatu 
irrito discederet. Despoena autem, ejus conjux, ex 
eo casu morbo corr-pta, abortu facto, August 


801 


CHRONICON MAJUS. — LIB. II. 


8:9 


εἰς Εὔριπον xai μὴ εὑρὼν τὰς τριήρεις δι᾽ ἄλλου Α ἕως τέλους ἔσεται εἷς ἡμᾶς xat ἐγὼ ἐπανχστρέψιυ, 


πλευσίλου tlg Λῆμνον ἀπέσωσα, xüxslos εὑρὼν 
τριΐρην τινὰ βασιλιχὴν ἀπεσώθην. εἰς Κωνσταντι- 
νούπολιν χατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ Nosg6plou τοῦ ,c2vy' 
ἕτους. 

Καὶ τῷ αὐτῷ μηνὶ, ἐνδεχάτῃ, ὁ ῥὴξ τῆς Οὐγγα- 
ρίας ἀπεχτάνθη παρὰ τοῦ ἀμηρᾶ εἰς τὴν Βάρναν, 
τοιουτοτρόπως συγχροτηθέντος τοῦ πολέμου ἀνὰ 
τῶν Οὔγγρων xol Τούρχων. Ὁ τοῦ ῥηγὸς στρατὸς 
ὑπερεῖχε κατὰ πάντα, ὁ δὲ Τούρχων 198 ἀμηρᾶ: 
xai πᾶτα ἡ συμδουλὴ αὐτοῦ ἑξήτουν εὐχαιρίαν 
ἀναχωρῆσαι, εἰ δυνατὸν fjv * πολὺς γὰρ q^60; xal 
τρόμος ἐνέπεσεν ἐπὶ τοὺς ἀσεδεῖς. Οἰιδὲ τοῦ Οὔγ- 
γρου ix τοὐναντίου μέτὰ χαρᾶς xal τόλμης καὶ 
ἀνδρίας θαρσαλέως ἐστήχεισαν, ἐλπίζοντες ἵνα τῆς 
νίκης τύχωσι xal τὸν ἀμηρᾶν xal πάντας τοὺς αὖ- 
τοῦ αἰχμαλωτίσωσιν. Ἐπὶ δὲ τὴν αὔριον θέλοντες 
οἱ Οὔγγαροι ἵνα τὸν πόλεμον κροτήσωσι, χαὶ βου- 
λῆς γενομένης ἀνὰ αὐτῶν, ὁ ῥὴξ καὶ ἕτεροί τινες 
διέκρινον λέγοντες ἵνα αὑτομάτω; ὁ ῥὴξ τὸν πόλε- 
μον συνάψῃ xat ἕως τῆς σχηνῆς τοῦ ἀμηρᾶ, εἰ δύ- 
vatto, φθάσῃ, ὅπως ἡ φήμη τῆς vixn; καὶ τῆς ἀν- 
δρίας αὐτοῦ χηρυχθῇ ἐν τῷ χύσμῳ᾽ ῥάδιον γὰρ xai 
ἐν εὐχολίᾳ ἐλογίζοντο τὴν νίχην χαθ᾽ ἑαυτούς. Ὁ 
δὲ Ἴαγχος ὁ καὶ χυδερνήτης αὐτοῦ ὡς φρόνιμος 
xai πραχτιχὺς ἐν πολέμοις τὰ ἐναντία φρονῶν 
ἔλεγε" « Τῆς τύχης τὸ ἄστατον οὐδεὶς οἶδε" διὸ ἡ 
βασιλεία σου οὐχ ἔστιν ἀνάγχη (va τοιούτως ἐπι- 
χειρισθῇς, ᾿Επικίνδυνόν ἐστι τὸ πρᾶγμα. ᾿Αλλ᾽ ἐγὼ 
πράξω ὅσᾳ παρὰ τῆς βασιλείας σὺν προσταχθῶ" 
χαὶ εἰ μὲν ἡ τύχη ἐμοὶ βοηθήσῃ, ἕως τῆς σχηνῆς 
τοῦ ἀμηρᾶ ἐγὼ ἀπελεύσομαι. Καὶ εἰ μὲν ἡ vlxy 


igitur ut veni, nec inveni triremes, alia navi Lein- 
num  trajeci, ibique reperta triremi quadam impe- 
ratoria, Cpolim delatus sum ingqnte Novembri 
anni 6955. | 
Eodem mense, die undecimo, Hungarorum rex 
apud Vargam ab amera czsus est, pugna inter Huu- 
garos et Turcas ita excitata. Regis exercitus ubivis 
superior erat, et ameras cum omni concilio suo op- 
portunitatem quzerebat recedeudi, si possent: ingens 
enim timor et tremor impios invaserat. Hungari 
contra iztabundi audacter et fidenter stabant, victu- 
ros se esse sperantes ameramque et universas co- 
pias ejus oppressuros. Itaque, cum postridie pug- 
nain committere Hungari cuperent, concione habita, 
rex el aliiquidam statuerunt, ut ultro ipse rex pree- 
lium consereret et ad tentorium amerz usque, si 
posset, penetraret, ut [ama victoriam virtutemque 
ejus toto orbe prsedicaret ; facilem quippe et nul- 
lius negotii victoriam fore arbitrabantur. At lan- 
cus, gubernator ejus, ut vir prudens οἱ bello ex- 
pertus, contraria sentiens, dixit : « Fortune iu- 
constantiam nemo novit ; nec ulla necessitas est, 
istud ut coneris. Periculosum enim facinus est. 
Αἱ ego faciam, quidquid a majestate tua jussus 
fuero ; ac, si mihi faverit fortuna, penetrabo ad 
tabernaculum amerat. Quod si usque ad extremum 


δήξα τῷ Θεῷ, f; νίχη τῇ βασιλεία σοῦ ἔστι καὶ ἔσε- 
ται" εἰ δὲ ἀποχτανθῶ. οὐδέν ἔστι τὸ ἐμποδίζον 
ὑμᾶ:. Ἐπμολέψατε τὴν γνῶσιν τοῦ ὄφεως, ὃς πάν- 
τοῖα τὴν χεφαλὴν σχέπων ὅγ)ον τὺ σῶμα ὑγιαίνει " 
εἰ δὲ πληγῆ ἡ χεφαλὴ, ὅλον 1399 τὸ σῶμα ἀπόλλυ- 
ται. Τοιούτως καὶ εἰ ἡ βχσιλεία σου ἐπιχειριαθῇς 
χαὶ τοὐναντίον συμθδῇ, ὃ δέομαι τοῦ Κυρίου pou μὴ 
γένοιτο, πάντες ἡμεῖς mpogavo; ἀπολλύμεθα. » 'U 
δὲ ῥὴξ μὴ δεχθεὶς τὴν τοῦ Ἰάγχζου βουλὴν, τῷ 
πριῖ συγχροτηθέντο; πολέμου ἰσχυροῦ xat φοδερηῦ 
xa πολλὴ αἱματοχνσία καὶ σφαγὴ *x τοῦ τῶν Τούρ- 
γων μέρους ἐγεγόνει. Ὃ δὲ ῥὴξ φθάσα: ἄχρις ἐγ- 
γὺς τῆς σχηνῆς τοῦ ἀμηρᾶ, ἐδούλετο φεύγειν ὃ 
&prpüc* οἱ δὲ ἰαννιτζάριοι οὐχ εἴασαν αὐτὸν, εἰ 
xal εἰς δειλίαν ἐνέπεσεν θεωρῶν τὸν ἐΐἶνγγα ἀνδρείως 
μαχόμενον, ἀλλὰ χειροπέδαις σιδηραῖς χρατέσαντες 
τὸν ἵππον αὐτοῦ, xal οὐχ ἐδύνατο φεύγειν" οἵ xal 
ἡγωνίσαντο ἰσχυρῶς περὶ τῆς τοῦ ἀμηρᾶ σωτηρίας. 
Ὃ δὲ ῥὴξ 6 ἄλλης ἀνδρείως μαχόμενος, ἵνα τὸν 


ν ἀμηρᾶν xal πᾶσαν τὴν ἀποσχευὴν αὑτοῦ χερδήσῃ, 


καί τις τῶν ἰαννιτζάρων τοὔνομα Χαμουζᾶς, ix 
τῆς Πελοποννήσου ὁρμώμενος, τὸν ὄπισθεν πόδα 
«οὔ ἵππου τοῦ ῥηγὸς τρώσας ἀξίνῃ, ἣν ῥίψας χατὰ 
«οὔ ἵππου, χαὶ ἐν τῇ γῇ πεσὼν σὺν τῷ ἀναδάτῃ, 
οὕτω δραμὼν αὐτὸν ἀπεχεφάλισε * xal μετὰ ἀλα- 
λαγμοῦ, ὡς σύνηθες τοῖς ἀσεδέσι, τὴν τούτου χεφα- 
λὴν ὕψωσαν ἐπὶ δόρατος. Καὶ ἰδόντες οἱ Οὗὔγγροι 
διεσχορπίσθησαν ἔνθεν xal ἐχεῖθεν, χαὶ ἐν τῷ φεύ- 
γεῖιν αὐτοὺ; πολλοὶ ἑάλοντο xal ἐφονεύοντο" xal 
τοῦτο ix τῆς χαχῆς συμδονλῆής συνέδη. Τῷ δὲ εἰργ.- 
μένῳ ἱἰαννιτζάρῃ Χαμουζᾷ ὁ ἁμηρᾶς ἀνταμείψος 


victoria nobis constiterit eLego rediero, gloria Dei, 
victoria majesiatis tuze est eritque. Sir 3ccumbam, 
nibil ideireo vos remorabitur. Intuewini serpentis 
prudentiam, qui semper caput tegendo totum cor- 
pus conservat, capite autem percusso, toto corpore 
perit. Eodem modo, si majestas tua impressionem 
fecerit, et secus res ceciderit, quod Deum rogo ut 
ne fiat, manifestum est, nos omnes perituros esse, » 
At rex, lanci consilium aspernatus, sequenti luce 
proelio ingenti et borribili commisso, cum magna 
strage el cede Turcarum, ita prope ad tentorium 


Ὁ amer: penetravit, uL is jam fuga se committere 


cogitaret, Verum non dimiserunt eum jannilzarii, 
quantumvis timore perculsum, cum regen tam 


animose dimicantem videret ; sel compedibus fer- 


reis equum ejus adstrinxerunt, ut fugere non pos- 
set, ac strenue dimicarunt de salute ejus. Interim 
rex viriliter pugnabat, amera cum omni ejus appa- 
ratu potiri eupiens, cum quidam de jannitaariis, 
Chamuzas vocabulo, ex Pvloponneso oriundus, 


. posteriorem pedem equi regis, vibrata securi, vul- 


neravit, eumque, cum.equo humi prolapsum, con- 
secutus occidit. Tum lztis clamoribus, ut mos est 
impiis, caput hastili przxfigunt. -ld ubi viderunt 
Hungari, huc illuc dissipantur, multique in fuga 
capti et. interfocti sunt. Hic igitur mali consilii 


01 


GEORGII PIhRANTZ.£ 


S 


τὴν ἀνδρίαν xai τύλμην αὐτοῦ ópouyyáptow τῆς A τὰς τοῦ τόπου ἐχείνου μετὰ τοῦ Καὶ ανταχουξηνοῦ xal 


9Q0Q 27:0» βίγλα: τετέμηχεν, ὃ λέγεται τῇ αὐτῶν 
ξιαλέχτῳ ἰαννιτζάραγας, καὶ μετ᾽ ὀλίγον xaivphy xal 
βεξίριν αὐτὸν ἐποίησε. 

T? οὗ» ι'ῷ τοῦ Ἰουλίου μενὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους 
γέγονε παγαλτιιος χαύσων καὶ ἄξιος μνῆη"ης" ἐν 
(p δὴ θέρει xal ὁ πνευματιχὸς χὺρ Γρηγόριος ὁ 
Μελισσηνὸς πατριάρχης ἐγένετο, Καὶ τῇ wu τοῦ 
Αὐγούστου μηνὺς ἐγεννέθη μοι υἱὸς ᾿Ανδρόνιτχος 
495701, ὃς ἔζησεν ἡμέοας xoV μόνον ὀχτώ. Καὶ 
τῷ ς Ὁ νδ' Exec ἐν μηνὶ Δεχεμδρίῳ φδίνοντι ἐλθόντος 
poo εἰς t5» Πελοπόννησον μετὰ τῶν τῆς Ἑν:τίας 
ἐμποριχῶν τριήρεων,͵ χαὶ Σεπτεμόρίου πρώτῃ τοῦ 
«22. ἕτου; εὐηργετήθην τὴν ἡγεμονίαν τῆς Σπάρ- 
πῆς καὶ διοίχησιν xal πάντων τῶν πέριξ αὑτῆς, 


τοῦ Εὐδλίμονος Ἰωάννο», xal ὅταν πάλιν εὖ» 
ρήσωμαι ἐν Πάτρᾳ μετὰ τοῦ Αάσχαρι καὶ το} 
Εὐδιίμονο: Ἰωάννου, χαταλιμπάνω τὸν Κα». 
ταχουζηνδὺ εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ. "Oza» δὲ Esuun 
ἐνταῦθα, μετὰ σοὺ καὶ τοῦ Ε᾽ δαίμονος Ἰωάνον 
xai ἄλ)ων. “τι ὅταν Θεοῦ εὐδοχέᾳ λήψευμαι xoi 
γυναῖχα, διὰ τοῦ ἕξω αὐτὴν, καὶ ἐνταῦθα τὸν πλείονα 
χρόνον διαδιδάσω, καὶ σὺ Ex ὁ γνυιστότερος ἐν 
πᾶτιν εἰς τὰ τῆ; θεραπείας αὐτῆ. Nov δὲ ἐγὼ μὲν 
ἀπέρχομαι πρὸς χρείττονα οἰχοδυμὴν τοῦ "Ia0uo0 
σὺ δὲ ἐνταῦθα εὑρισχόμενος ἄρχου καλῶς τὴν ἀρ. 
χήν σον, χαὶ παῦσον τὰς ἀδικίας καὶ τὰς ἐνταῦθα 
πολλὰς ἀρχὰς, καὶ ποίησον πάντας μὴ ἔχειν ἄλλην 
ἀρχὴν πάρεξ σοὺ ὡς ἐμὲ μόνον αὐθέντην καὶ σὲ 


ἥνουν Κου)ᾶ, ᾿Εδραϊκῆς Τρίπης, Τζεραμίου, Πχγ- B ἀντὶ ἐμοῦ. Καὶ ἐὰν θέλης τοῦ μὴ ποιεῖν ἀδιχίες 


χότων, Σχλαδοχωρίου, χαὶ πάντων τῶν ἄλλων αὖ- 
τῖς χωρίων, xaX závva τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν, ὡς 
οὐχ εἶχεν οὐδεὶς ἄλλος πώποτε τὴν τοιαύτην διοίχη- 
σιν. Εἶπέ μοι δὲ χαὶ τοῦτο ὁ αὐθέντης μου * « Ἕνε- 
χιν-τῆς σῆς χρηστῆς δουλοσύνης καὶ τῆς ἐμῆς πρὸς 
cb ἀναδυχῆς xal ἀγάπης εὐηργετέσαμέν σοι τὴν 
τῆ: Σπάρτης διοίχησιν, xaX οὕτως θέλω εἶναι xal 
αὕτη ὡς τῆς Βορίνθου καὶ Πάτρας, ὧν τὴν μὲν 
ἔχει ὁ Κανταχουζηνὸς Ἰωάννης, τὴν Cb ᾿Αλέξιος 
ὁ Λάσχαρις. Καὶ γίνωσχε ὅτε ἕτερον μεσάξοντα οὐ 
ποιήσω πάρεξ τὸν Σοφιανὸν Εὐδυΐίμονα Ἰωάννην, 
ὃν E «e, ᾿Αλλ' οὐδ᾽ ἐνταῦθα εὑρύσομαι ἀεὶ, ἀλλὰ 901] 
διέρχομαι τὸν τόπον μου διὰ πολλὰ ὠ;έλιμα" χαὶ 
ὅταν μὲν εὑρήσωμαι εἰς τὴν Κόρινθον, προττάξω 
τὰ; ἐμὰς ὑπυθέσεις γίνεσθαι καὶ θεωρεῖσθαι καὶ 


cventus fuit. Jannitzarum autem illum Chauuzam 
ameras, foriudinem cjus et audaciam remuneransg, 
drubgarium biglz, qui ipsnrum lingua jannitza- 
giras dicitur, ac brevi intervallo vezirem creavit. 

Decimo aeptiwo die mensis Julii ejusdem anni, 
toto orbe zxstus ingens et memorabilis fuit : qua 
sslate spiritualis pater Gregorius Melisserets. pa- 
triarcha factus est. Die decimo quinto mensis Au- 
gusti genitus est mihi filius Andronicus, qui dies 
tantum ocio vixit. Anno 6954, mense Decembri 
exeunte, mercatorum Venetorum triremibus in Pe- 
loponuesum profectus, die primo Septembris anni 
6955 Sparte oppidorumque omnium adjacentium 
in circuitu, id est, Cule, Hebraice Tripes, Tzera- 
mii, Pancotorum, Sclabochorii ceterorumque loco- 
rum, omniumque vectigalium praefectura et admi- 
nistratioue cobonestatus sum: qualem praefecturam 
ncmo unquam alius habuit. Atque ita dixit mihi 
cominus : « Propter studiosa officia tua, meanrque 
erg! te voluntatem et amorem, ornavi te pradectu- 
ra Spàrim, quam similem esse cupio Corinthíaese 
et Patrensi: quaruin alteram. Joannes Cantacuze- 
nus, alteram Alexius Laseoris liabet. Et scito, me 
alium winistrum non ercaimrum, preter eum quem 
babeo, Joannem Sophianum Eud:emonem. Nou au- 
Ἂν) semper hic ero, sed ohco regionem mcam 
multis de causis. Cumque Corinthii. ero, l^ges meas 


καὶ φιλοπροσωπίας xal φυλάττῃης μᾶλλον τοὺς vé- 
μους, ἕξεις τὸν μισθὸν Ex θεοῦ, καὶ ἐξ ἡμῶν εὖ» 
χαριστίαν. Λπεχε τῶν δώρων, διότι μὲν περὶ τῶν 
δωροδεχτῶν τάδε φησὶν ὁ χρυσοῦς τὴν γλῶτταν" 
t Πῦρ κατακαύσει οἴκους δωροδεκτῶν καὶ καρδία:,» 
διὰ τὶ μὲν ἡ δωροδοκία διαφθείρει τὸ δέχαιον, καὶ 
τοσοῦτον ἀποτυφλοῖ ὡς χαὶ ἀθῴους ὃπὸ καταδίχεν 
ποιεῖ, "Ett δὲ χαὶ ταύτας τὰς τρεῖς ἀρετὰς 808 
δεῖ ἔχειν τὸν χριτὴν τὸν χρένουντα λαὸν Βυρίου xai 
δμοφύλους Χριστιανοὺς, πίστιν ὀρθὴν εἰς Θ-:ὲν χαὶ 
εἰς τὸν προχειρίζοντα αὐτῷ τὸ ἀξέωμα, καὶ ἀλήϑειαν 
ἀπὸ τῆς γλώττης, καὶ σωφροσύνην ἀπὸ τοῦ cops 
to; χαὶ ταῦτα πάντα χολῶς σε οἵδα φυλάττειν ἐκ 


C νεότητός σου. Καὶ ἐν sat; ἀποστολεχαῖς Διατάξεσιν 


οὕτως φησίν’ « Ἔστω ὁ χριτῆς ἀπροσωπόληπτος, 


servari et illius loci leges cum Cantacuzeno et 
Joanne Eudimone exauinari jubebo ; S militer cum 
Patris ero, cum Lascari et eodem Joanne, relicto 
Cantacuzeno in prxvfeetara sua, δὲ cum hic ero, 
tecam et cum Joanne. aliisque. Porro, si Dco pla- 
cuerit, ut nxoremvw ducam, per te eam ducam, ac 
plurimum temporis hic commorabor, et tu ezte- 
ris peritior eris earum rerum, quibus ei servien- 
dui erit, Nunc ad instituendam meliorem sedifica- 
tionem Isthmi discedo : tu hic manens bene guber- 
na provinciam tuam, tolle injurias domin2'uumque 

multitudinem, ac fac, ut nealfiud imperium prater 


D tuum noveriut, sed me esse sofum principem, te 


locam meum tenere agnoscant, Quod ei nec tujaswe 
egeris, nec personz habueris rationem, sed dili- 
gentissime leges servaveris, przzmia a Deo babebis, 
a nobismet gratiam. Abstine ab accipiendis wune- 
ribus : de quo hominum genere Chrysostouus dicit : 
« lgnis comburet. domos et corda eorum qui dona 
accipiuut,» propterea, quod accepta dona pervertunt 
justitiam adeoque excecant, ut condemnes etiam 
insontes. Przeteres his tribus virtutibus praeditum 
esse oportet, qui de populo Dormini δὲ frawibus 
Christianis jus dicit: fide recla erga eum, a quo 
dign tatem est consecutus : veritate oris, et tempe- 
rantia corporis: quie omnia przeclare te inde ab 


'adulesceniia servare novi, ldem ín apostolicis coa- 


$05 


CHRONICON MAJUS. — L1D. II. 


806 


μὲτε πλούσιον ἐντρεπόμενο: f| χολαχεύων παρὰ τὸ A τινούπολιν ὑπὲρ πολλῶν τίνων ὑτοθέδειυν xai περὶ 


προσῆχον, μὴτε πενήτων φειδόμενος * Οὐ λήψῃ γὰρ, 
φησὶ, πρόσωπον δυνάστου, γαὶ πένητα οὐχ ἐλεήσῃς 
ἐν χρίσει, ὅτι τοῦ Θεοῦ ἡ χρίσις. Δίκαιος τὸ δίχαιον 
διώξετα!, xav οὐχ ἀρέσει τῷ διχχίῳ ἄδικόν ποτε. » 
Προτχυνήσας οὖν ἐγὼ αὐτὸν xoi εὐχαριστῆσας, 
ἀπτλθεν εἰς τὸν Ἰσθμὸν τῇ χη’ τοῦ αὑτοῦ Σεπτεμ- 
60lov. 

Τῷ 65 ᾿Οχτωδρίῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐξῆλθεν 
ἀπὸ τῆς Γλαρένιζα: ἡ χυρία Ἑλένη, θυγάτηρ τοῦ 
χὺρ Θωμᾶ τοῦ δισπότου, ἵνα ἀπέλθῃ εἰς τὴν Σερ- 
δίαν καὶ Λάξαρον τὸν υἱὸν χὺὑρ Γεωργίου δεσπότου 
ἄνδρα λάδῃη, ὅπερ καὶ ἐγένετο" xal διὰ τοῦτο καὶ 
δεσπότην χαὶ αὑτὸν δὴ τὸν Λάζαρον ὁ βασιλεὺς χὺρ 
Ἰωάννης ἕνεχεν τοῦ φιλανθρωπηνοῦ Γεωργίον τε- 
τίμηχε. Τῇ δὲ χζ' τοῦ Νοεμδρίου μηνὸς τοῦ αὑτοῦ 


τῆς Τραπεζοῦντος χαὶ τῆς Γοιτθίας χαὶ περί τινος: 
συνοιχεσίου διὰ τὸν αὐθέντην μου, ἐπεὶ ἀπ᾽ ἐχεῖσε 
προεσύντυχον * ἔνῆα χαὶ ἱεροιλονάχους καὶ ἐχ τῶν 
ἀνθρώπων pou ἔστειλα ἐν ἐχείνοις τοῖ: pipsist, 
ἐξαιῤέτως δὲ χαὶ τὸν lepopóvagov ᾿Ἰσίδωσον τὸν 
xai ὕστερον χ'τματίσαντα μητροπολίτην ᾿Αθηνῶν, 
μεθ᾽ ὧν ἔγραψα. Καὶ προσμένοντός μου Exel. τῷ 
Ἰουλίῳ μηνὶ τοῦ ς vc ἔτου; ἀπέθανεν Orb λοιμώ- 
δους νοτήματος ὁ δεσπότης χὺρ Θεόδωρος ἐν τῇ 
Σηλυμδρίᾳ, καὶ χομίσαντε; τὸ λείψανον αὐτοῦ &" 
τῇ πόλει ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τῇ τοῦ Παντοχράτορος 
μονῇ. Καὶ τῇ ι-΄ τοῦ Αὐγούστου μηνὸς τοῦ αὑτοῦ 
ἔτους ἀπέθανέ μοι ὁ υἱὸς ᾿Αλέξιος, ζήσας χρόνους 
&' xal μῆνα: ἔνδεχα " οὗ ὁ θάνατος σφόδρα μου χαθ- 
ἐψατο, οὐχ εἰδότος μου τοῦ &0Xcu τὰ μέλλοντά μοι 


ἔτους Ἶλθεν ὁ ἀμηρᾶς κατὰ τοῦ Ἰσθμοῦ fiot. "E&a- B συυδῆναι λυπηρότερα, Καὶ τῇ λα' τοῦ Ὀχτωδρίου 


piov * xal τῇ δεχάτῃ τοῦ Δεχεμδρίου μηνὸς παρ- 
ἔλαθεν αὐτὸν καὶ ἐπόρθησε. 903 Καὶ ἀπελθὼν εἰς 
Πάτραν τὴν Πάτρας πόλιν μόνην παρέλαδε xai ἐνέ- 
πρητε xai ἐφάνισε. Καὶ τῷ Αὐγούστῳ μηνὶ τοῦ 
αὑτοῦ ἔτους ἐστάλην πάλιν ἐγὼ εἷς τὴν Κωνσταν- 


stituGionibus ita dicit: « Habeto Judex personarum 
nullam rationem, neve aut diviti indulgeat blandia- 
turque, aut parcat pauperi.Non respicies enim, in- 
quit, personam potentis, nec pauperum misereberis, 
quoniam est judicium Dei. Justus sequetur justitiam, 


nec placebit illi unquam injustitia. » Deinde cum p 


osculatus eum essem egissemque gratias, die ejus-' 
dem Septembris 28 in Isthinum abiit. ὁ ὁ 

Mense autem Octobri ejusdem anni Glarentza 
discessit llelena domina, Tliomz despotz filia, ut 
in Serviam proficisceretur et Lazaro, 6lio Georgii 


despotz, nuberet, ut etiam nupsit. Quare et de-. 


spotam et ipsum Lazarum imperator Joannes pro- 
pter Georgium Philanthropenum honoravit. Vicesi- 
mo septimo die mensis Novembris ejusdem auni 
ameras Isthmuim sive Hexamilium oppugnatum ves 
nil, cepitque eum delevitque decimo Decembris. 
Deinde Patrem profeetus, eam solam urbem cepit, 
combussit et evertit. Augusto mense cjusdem anni 
ego rursus Cpolim missus sum multis super ne- 


μηνὸς τοῦ ςνζ' ἔτους ἀπέθανε xai ὁ βασιλεὺς χὺρ 
Ἰωάννης, ἐτῶν ὑπάρχων νς΄ xai μηνῶν v xol 
ἡμερῶν we', xal ἐτάφη τῇ πρώτῃ Νοεμόρίον ἐν 
τῇ μονῇ τοῦ Παντοχράτορος, αὐτοχρατορῆσας 
ἔτη εἴχοσι «pla, μῆνας τρεῖς καὶ ἡμέρας δέχα, 


gotiis, etiam de Trapezunte ei Golthia, et de quo-, 
dam conjugio domini mei actum, illinc ante con- 
ditiones agilans : unde hieromonachos, et quosdain 
de meis domesticis, in*primis Isidorum hieromona- 
chum; qui postea Atlienarum metropolita fuit, in 
islas regiones cuin litteris dimisi, Ibi eum degerem, 
mense Julio anni 6956 Theodorus dominus peste 
consumptus est Selymbriz : cujus corpus in urbem 
translatum et in monasterio Pautoccatoris sepultum 
est. Decimo quinto die Augusti mensis ejusdem 
anni mortuus est mihi Alexius fllius, cum vixisset 
annos quinque et menses undecim: cujus obitus 


. vehementer mb afflixit, quando miser nesciebam, 


quz mihi acerbiora eventura essent. Tricesimo pri- 
mo die Octobris auni 6957 etiam imperator Jo- 
annes diem obiit, annos naius sex el quiauqua- 
ginta, meuses decem, dies quindecim, primoque 
Novembris die in monasterio Pantocratoris sepul- 
tus est, regno potitus annos viginti tres, menses 
tres, dies decein. ' 


801 





GEORGII PHRANTZ.E 








ΒΙΒΛΙΟΝ IL. - 


«- 


Περὶ τῆς βασιλείας κὶρ Κωνσταντίνου τοῦ Ha.lato.lóyov, καὶ τῆς ἁλώσεως tc 


Kurctarctuarovxaó Asoc, καὶ ἑτέρων εἰνῶν. 


904 x. Νοεμήρίον μηνὸς δεκάτῃ τρίτῃ τοῦ Α οὖν ἀνήγγειλα αὑτὰ τῷ àpvmpl, ἀκχούσας ἐπεκύ- 


SQ9vw ἔτους ἴλθεν εἰς τὴν Κωυνσταντινούπολιν μετὰ 
ντὸς ὁ δεσπότῃ, χὺρ θωμᾶς, μὴ εἰδὼς; τὸν τοῦ βασι- 
λέως θάνατον" xal διερχόμενος τὴ» Καλλιούπολιν 
ἕμλῆεν αὑτόν. Αὐτοῦ 6b παραγενομλένου ἔπανταν 
πολλῷ πλέον τὰ ὅσα ὁ ξεσπότη: χὺρ Δνμέτριος xal 
οἱ αὐτοῦ σφετεριξόμενοι tvfpyouv βασιλεῦσαι τοῦ- 
τον τὸν δεσπότην χαὶ πορφυρογέννητον. ᾿Αλλὰ παρὰ 
τῶν Κωυσταντινουπολιτῶν οὐκ ἄξιον εἶναι ἐχρί- 
νστο, ζῶντος τοῦ πρώτον χαὶ τοιούτον ἀδελςοῦ τοῦ 
ἐπὶ πάσαις ἀρεταῖς πρωτεύοντος" εἰ xal δνατυχὴς 
ἕν, ὅμως τὸ προσῆχον χαὶ δίχαιον ἔπραξαν. Προσ- 
κάξει τῆς ἁγίας δεσποίνης xal «ὧν υἱῶν αὐτῆς 
πῶν δεσποτῶν xal τῶν ἀρχόντιον βουλῇ xal γνώμῃ 
τῷ ἀρτρᾷ ἐδουλήύθησαν ἀχουτίσαι ὅτι χαὶ αὐτὴ ἡ 
uino xaiol ἀδελφοὶ xai ΘΟ τὸ πρωτεῖων τοῦ 
χιόνου καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἀγάπη τῶν ἐν τῇ πόλει 
σχεδὴν πάντων τὸν χύριο") Κωνσταντῖνον διὰ τὸν 
βασιλέα χρίνουσιν, ἵνα χἀχεῖνος ἐπίσταται τοῦτο. 
Καὶ τῇ c' τοῦ Δεχεμδρίου ἀπεστάλῆην ἐγὼ προὲσ- 
ὄν; πρὸ; τὸν ἀμηρᾶν ἀναγγεῖλαι τὰ εἰρηνἕένα. Ὧ; 


βωσε, xal μετὰ τιμῆς xal δώρων ἀπέπεμφέ με. 
Ταῖς αὐταὶ; δὲ ἡμέραις χαὶ ἄρχοντες ix Κωνσταν. 
τινουπόλεως εἰς Πελοπόννησον ἐστάλησαν, καὶ ᾿λλέ- 
ξιος Φιλανθρωπηνὸς ὁ Λάσχαρις ἐστάλη elc τὴν κό- 
Atv παρὰ τοῦ αὐθέντον ἡμῶν μετὰ τοῦ δεσπότου 
χὺρ θωμᾶ ὑπέρ τινῶν ὑποθέσεων τοῦ δεσπότου δὴ 
πρ᾽ς τὸν βασιλέα, μὴ εἰδότες τὸν τοῦ βασιλέως θά- 
γατον, Καὶ φθάσας εἰς τὴν βασιλεύουσαν τῶν τί» 
λεων εὗρε τεθνηχότα τὸν ἄνακτα. Καὶ συγχύσεως 
πολλῆς οὔσης περὶ τοῦ τίνα στεφθῆναι εἰς βασι- 
λέα kx τῶν ἀδελφῶν, χατὰ τὸ διορισθὲν ὑπὸ πάν 
των, ὡς προείρηται, ἐπεστάλθη παρ᾽ αὑτῶν ὁ 
᾿Αλέξιος ὁ Φιλανθρωπηνὸς μετὰ Μανουὴλ τοῦ [12- 
λαιολόγου τοῦ λεγομένου Ἰάγρου εἰς Πελοπόννη ον, 
ἴα εἰς βασιλέα στέψωσι τὸν δεσπότην χὺρ Κων» 
σταντῖνον τὸν αὐθέντην μον, ὃ καὶ ἔπραξεν ἕν τῇ 
Σπάρτῃ τῇ Extr Ἴα ουαρίου. Καὶ τῇ «8' τοῦ Ἀ15- 
τίου μηνὺς τοῦ αὑτοῦ ἔτους ἃ- θάσαμεν cl; dy 
πόνν Q0G μετὰ τοῦ αὐθέντου ἡμῶν τοῦ viti 
ἐστεμμένον βασιλέως, μετὰ Ἐαταλανιχῶν spi 


LIBER III. 


De imperio Constantini Paleologi, expugnatione Constantinopolis, et rebus quibusdam alii. 


1. Novembris die decimo tertio anni 6957 Cpo- (C caris a domino nostro cum Thom4$ despota de qui- 


liu navi venit Thomas despota, mortem inper2to- 
ris ignorans, quam primum  Calliopoli comperit. 
Qui cuim advenisset, longe sedatiora erant, qua 
Demetrius despota ejusque assccíae moliebantur, ut is 
despota et porphyrogenitus obtineret imperiuin. Ne- 
que vero id fas existimabant Cpolitani, vivente natu 
enaxino ac tali fratre, omnibus virtutibus principe ; 
qui cum infertunatus esset, fecerunt illi tamen, quod 
bionestum justumque erat. Jubente sancta. despeena 
volentibusque ac suadentibus ejusdem filiis, despotis 
ac principibus, amerz significare statuerunt, matris 
fratrumque voluutatem, primatum :etatis, virtutem 
civiumque pene omnium studia Constantino ad int- 
perium suffra; ari. Quippe illum quoque id scire vo- 
lebant. Itaque ego Decembris dic 6 legatus ad ameram 
missus sum, ista ut renunt'aretn : qua ille vata ha- 
buit, meque lionoribus et donis ornatum ditisit. 
lisdem diebus et alii viri illuswes Cpoli in Pelopon- 
nesum missi sunt, et Alexius Philanthropenus Las. 


A 


buédam despotz negotiis Cpolim ad imperatorem, 
quippe cujus mortem ignorarent, Is igitur, ubi ad- 
venitin urbem, imperatorem morteem invenit: 
cumque magna esset perturbatge dubitsntium, 
quen e fratribus coronarent imgersterem, landem 

ex omaium voluntate, ut ante commesmenvi, Ale 

xius Philauthropenus cum Manuele Pslzologo, qui 

Jsgrus dicitur, missus est in. Peloponnesum, ad 
coronandum augustali corona dominum meum 
Constantinum  despotam : id quod fecerunt Spar- 
te die sexto Januarii. Die deinde 19 Martii mensis 
ejusdem anni cum domino nostro recens cororato 
urbem intravimus in triremibus Catelanicis, exce 
peruntque novum dominum wniversi benigne εἰ 
liilariter, impleti exsultatione et laetitia, magnosque 
ageutes triumphos, quemadmodum imperatoribas 
recens coronatis fieri solet. Paucis dicbus post 
Thomam principem, fratrem germanum, ad digni- 
tatem despoticam evexit: qui eodem ano, Awge- 


809 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IIT. 


810 


ρέων, καὶ παρὰ πάντων ἀσπασίω: ἐδέχθη ὁ νέος À των ἐδέχθημεν μετὰ χαρᾶς, xol χρουομένων τῶν 


ἄναξ μετὰ χαρᾶς, ἐμπλησμένοι ἅπαντε. ἀγαλλιάσεως 
xai εὐφροσύνης, xat θριάμδους μεγάλους motfcav- 
τες, ὡς ἔθος ἐστὶν τοῖς νεωστὶ ἐστεμμένοις βασιλεῦσι 
ποιεῖν, Μετὰ δέ τινας ἡμέρας τὸν αὐτάδελφον αὖ- 
τοῦ τὸν χὺρ Θωμᾶν τὸν αὐϑεντόπουλον εἰς «5 δεσπὸ- 
τιχὺν ἀξίωμα ἀν:δίδασε. Καὶ τῷ αὑτῷ Exe: ἐν μηνὶ 
Αὐγούστῳ ἐξελθὼν τῆς πόλεως ὁ προῤῥτ θεὶς δεσπό- 
της χὺρ Θωμᾶς ἀπῆλθεν εἰς Πελοπόννησον. Τῇ δὲ 
πρώτῃ Σεπτεμόρίου τοῦ ’ς 2νε’ ἔτους ἐξῖλθε xol ὁ 
δεσπότης ὁ πορφυρογέννητος χὺρ Δημήτριος, χαὶ 
ἀπῆλθε χἀχεῖνος εἰς Πελοπόννησον, xai συμδάσεις 
μεθ᾽ ὄρχων φριχτῶν πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν αὐτοὺς τῖςς 
πόλεως ἐνώπιον τῆς χυρίας μητρὸς αὐτῶν καὶ βα- 
σιλίσσης xai τοῦ αὐτοχράτορος xal ἀδελφοῦ καὶ 
πάντων τῶν τῆς συγχλήτου ἐγχρίτων ἀρχόντων 
ποιήσαντες, ἵνα μηδεὶς τοῦ ἑτέρου τοὺς τόπους χαὶ 
ὅρια ὑπερπηδᾷ xal ἁρπάζῃ, ἀλλ' εἰρηνιχῶς διάγειν, 
Οὗτοι δὲ μετὰ ταῦτα μὴ τηρήσαντες τοὺς Üpxouc 
xal τὰς συνθήχας ἠθέτησαν. Διὰ τοῦτο ἐν ὑσ- 
τέροις, ὡς ἐφάνη καὶ εἶδον χἀγὼ, χαχῶς ἀπέ- 
δαδον xal πρὸς ἀλλήλους διετέθησαν, ὡς πρόσω 
διηγήσομαι τὰ παραχολουθήσαντα ἀναμεταξὺ ab- 
* φὥν. 

Τῇ δὲ τετάρτῃ τοῦ ᾿Οχτωύρίου μηνὸς τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους ἐστάλην ἐγὼ παρὰ τοῦ αὐθέντου pou xal βα- 
σιλέως πρὸς τὸν 9907 τῆς Ἰδηρίας χύριον Γεώρ- 
γιον Ménev, ὃς παρ᾽ ἡμῖν ῥὴξ λέγεται, καὶ πρὸς 
τὸν βασιλέα Τραπεζοῦντος κὺρ Ἰωάννην τὸν Κομ- 
νηνὸν, μετὰ δώρων ἀγλαῶν xal πολλῆς παρα- 
σχενῆς, μετὰ ἀρχόντων xal στρατιωτῶν xa ἱερο- 
μονάχων xal μοναχῶν καὶ ψαλτῶν μουσικῶν xal 
ἰατρῶν καί τινων χρουόντων ὄργανα καὶ ἕτερα 
εἴδη μουσικά. Καὶ ἐλθόντες εἰς Ἰδηρίαν ὑπὸ πάν- 


$to mense ex urbe egressus ín Peloponnesum abiit, 
Kalendis Septembribus anni 69€5 etiam Demetrius 
despola porphyrogenitus discessit similiterque abiit 
in Peloponnesum. Hi abtequam ex urbe excederent, 
coram matre imperatrice et imperatore fratre cun- 
ctisque senatorii ordinis viris primoribus horren- 
dis sacramentis se astrifixerunt, ut neuter alterius 
. loca fünesque "invaderet aut vastaret, sed pacem 
servaret uterque, Αἱ mox, negleciis ac violatis sa- 
cramentis pactionibusque, postea, «t comparvit 
egoque ipse vidi, male inter se affecti et animati 
fuerunt ; unde qux exoria sint inter eos, infra 
explicabo. 

Die quarto Octobris ejusdem anni ab imperatore, 
domino meo, ad principem Iberis, Georgium Me- 
pen, qui a nobis rex dicitur, et Joannem Coinne- 
num, Trapezuntis regem, missus sum cum donis 
splendidis multoque apparatu cum viris nobilibus 
et satellitio, cum hieromonacbhis et monachis , 
cum psaltis et medicis, aliisque quibusdam organa 
et alia instrumenta musica tractandi peritis. Ubi 
io [beriam venimus, cuncti nos lati exceperunt, 
pulsatisque organis czerisque instrumentis, inco- 
iz concursantes mirari ac profiteri, audisse se de 

l'ATR&oL. Gg. CLVI 


μουσιχῶν εἰδῶν xaX δργάνων πάντες ol ἐχεῖθεν 
ἔτρεχον ἰδεῖν xal ἐθαύμαζον, λέγοντες ὅτι ἡχούομεν 
περὶ τοΐτων, ἀλλ᾽ αἰσθητῶς ὡς τὰ νῦν οὐχ εἴδομεν 
οὔτε ἠχούσαμεν. Οὐχὶ μόνον ἀπὸ τῆς Ἰδηρίχς πό- 
λεως, ἀλλὰ xal ἐχ τῶν πέριξ αὐτῆς xal περάτων- 
ἔτρεχον ἰδεῖν xal ἀχοῦσαι, ὅτι τὸ ὄνομα αὑτῶν 
ἤχουον, τί δέ ἐστιν οὐκ ἐγίνωσχον. Καὶ ἐλθόντων 
πολλῶν, bv αὑτοῖς ἦν xal. τις γηραιὸς ὡσεὶ ἐτῶν 
ἑχατὸν, χαὶ τάδε μοι διηγήσατο. Ἦν τοὔνομα τῷ 
πρεσδύτῃ Ἐφραὶμ, ὁρμώμενος Ex τῆς περιφήμου 
τῆς Ἰδηρίας πόλεως λεγομένης... ... " ὃς ix νεό- 
τῆτὸς αὑτοῦ ἠχμαλωτίσθη ὑπὸ βαρδάρων καὶ ἀσε- 
δῶν τῶν ἐκεῖθεν ἐθνῶν, xal ἐπώλησαν αὐτὸν εἰς 
τὰ ἐνδότερα μέρη τῶν Περτῶν. Ὁ δὲ χύριος αὐτοῦ 
ἔμπορος ὧν, χαὶ μετὰ ἑτέρων πολλῶν ἐμπόρων θέ- 
λοντες ἐλθεῖν χατὰ τὰ τῶν Ἰνδῶν μέρη ποιῆσαι τὴν 
αὐτοῖς νενομισμένην ἐμπορίαν, χαὶ περιπατοῦντες 
ἡμέρας οὐχ ὀλίγας ἤγγισαν ἔνδον τῆς: τῶν Ἰνδῶν 
χώρας. Ὁ αὐτὸς Ἐφραὶμ ἐπιθυμῶν 908 φεύγειν 
τοῦ ζυγοῦ τῆς αἰχμαλωσίας ἐζήτει εὐχαιρίαν " χοὶ 
ἐν μιᾷ νυχτὶ πανσελήνῳ ὁ κύριος αὐτοῦ χεχοπιαχὼς 
ἐχ τῆς ὁδοιπορίας καὶ ἕτεροι συνοδοιπόροι, αὑτὸς 
τῆς τύχης φορᾷ χρησάμενος ἐγερθεὶς φυγὰς (pysco 
ἐχ τόπου εἰς τόπον, περιπατῶν ἡμέρας πολλὰς ἐν 
ἐρήμοις τόποις καὶ ἀδάτοις. "ἔφθασεν εἴς τινα: 
νήσους, ἐν αἷς οἰχοῦσιν οἱ Μαχρόδιοι" μαχροθίους 
γὰρ ὀνομάζουσι διὰ τὸ ζῇν πλεῖον ἢ ἑχατὸν πεντή - 
χοντα ἔτη ἕχαστος αὐτῶν. Καὶ τοῦτο δὲ γίνετα', 


C λέγουσι, διὰ τὴν τοῦ ἀέρος εὐχρασίαν καὶ καθχρό- 


t7*4, διὰ τὶ μὲν ἐν ἐχείνοις τοῖς μέρεσιν οὐ λεί- 
πονται ὁπῶραι παντοῖαι δι᾿ ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ, xot 
τὰ μὲν ἀνθοῦσι, τὰ δὲ ὀμφαχίζουσι, τὰ δὲ τρυγᾶται. 

Εχεῖ δὲ xal τὰ μεγάλα Ἱνδιχὰ γίνονται xóápuz 


talibus rebus, nunquam, ut nunc, sensibus usur- 
passe. Neque solum ex urbe, sed etiam e locis et 
regionibus finitimis ad videndum audiendumque 
accurrerunt, quoniam illarum rerum noinina au- 
diverant, quales ille essent, ignorabant. Cumque 
multi confluxissent, fuit inter hos senex quidam 
centum circiter annorum, qui hzc mihi narravit. 
Erat nomen seni Ephraim, et oriundus erat e no- 
bili Iberi& urbe, quz appellatur . . . Puer captus 
a barbaris et impiis illis gentibus, venditus est in 
interiores regiones Persarum. Cum herus ejus, qui 
mercator erat, et alii multi mercatores, apud Indos 
solitum sibi mercatum facturi, dies aliquot iter 
fecissent, jamque appropinquarent finibus Indorum, 
Ephraim, jugo servitii se subtrahere cupiens, fu- 
ge opportunitatem quarebat, ac nocte plenilunii 
lumine illustrata, cum herus cum reliquis comitil us 
fessus esset ex itinere, ipse fortunz confisus, sur- 
rexit fugiendoque loca mutavit, et dies non paucos 
per invia ac deserta circumvagatus, pervenit in in- 
sulas quasdam, quas Longzvi babitant. Quippe Lon- 
gxvos hos appellant propterea, quod singuli vitam 
supra annos centum et quinquagfnta producunt : 
id quod fieri aiunt propter aeris temperiem et pu- 


20 


811 


GEORGII ΡΗΒΛΑΝΤΖῈ e 


καὶ δυσπόριστα ἡμῖν χαὶ πάνυ ἐπιθυμητὰ ἀρώματα A ot xal ἀγεληδὺν πορευόμενοι Bósxovtat. ϑιατρίψα: 


καὶ ὁ μαγνήτης λίθος. Οἴτινες ἄνδρες ξῦνος εἰσὶν 
εὑσεδὲς xal ζῶσι ζωὴν ἀχτήμονα xol τὸν Θεὸν δο- 
ξάζονυσιν. "Ex τῶν ἐχεῖθεν xal ὁ ποταιὺς ὁ Νεῖλος 
ἀρχὴν λαμδάνει" ὁ δὲ τρόπο; ὅπου ὁ παταμὸς οὗτος 
τῷ Ἰουλίῳ καὶ Αὐγούστῳ μηνὶ πλημμυρεῖ, καὶ 
οὐχὶ ἑτέρῳ χαιρῷ ὡς οἱ ἄλλοι ποταμοὶ, λέγουσιν 
εἶναι οὕτως * ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ μῆνες ἐν ἐχείνοις τοῖς 
μέρεσιν ὑπάρχουσι Ψυχρότεροι τῶν ἄλλων μηνῶν, 
διότι ὁ ἥλιο; ὑπάρχει πρὸς ἡμᾶς xaX πρὸ; τὸ βό- 
ρειον. Ὑψώνεται διὰ τοῦτο τότε μεσοῦντος τοῦ θέ- 
ρους, τὴν Αἴγυπτον ἐπιχλύζει, ὡς τοῦ ἡλίον τὴν 
βορειοτέρᾶν διαθέουτος 909 ζώνην xal τοῖς ἄλλοις 
παρενοχλοῦντος ποταμοῖς. Ἑπέρασε δὲ καί τινα 
ἄλλον ποταμὸν πάνν ἐπιχίνδυνον, ἵνα ὑπάγῃ αὖ- 
τόθι εἰς τοὺς Maxpo6louc, διά τι ζῶον ἀμφίόιον 
μέτα σφόδρα, ὃ κατοικεῖ ἐν ἐχείνου τοῦ ποταμοῦ τῷ 
ὕδατι, χαλούμενον τῇ ἐχείνων διαλέχτῳ ὁδοντοτύ- 
pavvov, οἷον xaX ἐλέφαντα χαταπιεῖν ὀλόχληρον. 
E$plaxovcat δὲ ἐν ἐχείνοις τοῖς ἐρήμοις τόποις xal 
ἕτερα πολλὰ φοδερώτατα ζῶα χαὶ θηρία, ἐξ ὧν 
εἰσὶ δράχοντες πλεῖστοι χαὶ μέγιστοι σφόδρα ὡσεὶ 
πυχῶν ἐἑξδομήκοντα, τὸ δὲ μέγεθος καὶ τὸ πάχος 
πολὺ χαὶ φριχωδέστατον, σχορπίοι μὲν πηχναῖοι, 
οἱ δὲ μύρμηχες σπιθαμιαῖοι καὶ πλέον, νυχτερίδες 
δὲ ὡς χάρακες θερινοὶ, μνῖζαι δὲ ὡσεὶ στρουθία τὰ 
ἐπὶ δώματος. Διὰ τοῦτο xal ἐχεῖνοι οἱ τόποι εἰσιν 
ἀοίχητοι, διὰ τὰ φοδερὰ θηρία χαὶ φαρμαχώδη. Οἱ 
ἐλέφαντες δὲ xav! ἐχείνην τὴν χώραν εἰσὶ τὸ πλῖ- 
θος ὥσπερ καθ᾽ ἡμᾶς οἱ βόες καὶ ἀγέλαι προδάτων, 


ritatem, propter quam illis iu regionibus per totum 
annum non deficiunt oinuis generis fruges, quarum 
alie florent, alie crude suut, alie jam maturze 
colliguntur. Ibidem proveniunt magua: nuces Indi- 
€3, et aromata nobis pzene negata sed optatissima, 
et magnes lapis. Gens ea pia est vitamque agit 
moderatam et Deum colit, Ex eadem regione Ni- 
lus originem capit, causamque, propter quam is 
fluvius Julio et Augusto mensibus increscit, non 
alio tempore, ut reliqua flumina, hauc esse dicunt, 
quod hi duo menses illis in regionibus czteris men- 
sibus frigidiores sint, propterea quod tui sol ad 
nostram regionem borealemque procedat. Qua de 
re augescit Nilus media zstate inundatque ZEgy- 
ptum, utpote sole zonam magis borealein. obeunte 
et instante aliis fluminibus. Trajecit autem ille, ut 
sd Longevos perveniret, eliam alium quemdam 
fluvium, valde periculosum propter ingens quod- 
dam animal amphibium, quod in eo flumine vivit, 
illorum sermone odontotyraunum appellatum, quod 
vel integrum possit eleplantum devorare. Inve- 
niuntur in illis locis desertis preterea alie multe 
borrendz bestiw et bellus, velut dracones plurimi 
et ingentes, longitudine cubitorum fere septuaginta, 
3ltituline et latitudine longe terribilissimi, seor- 
piones cubitales, forimniczs unius spithamz οἱ am- 
plius, veapertiliones corvorum «zestivorum instar, 
wusce passeribus pares maguitu.line. Quapropter 


δὲ οὗτος ἐν ἐκείνῃ τῇ χώρᾳ xacpip. τινὶ xol τὶν 
διάλεχτον τοῦ τόπου ἐχείνου καλῶς ἔμαθεν, zi 
ἐνεθυμήθη ἵνα ἐν τῇ πατρίδι ἐπανέλθῃ. Καί «w 
τῶν ἐντοπίων τὴν γνώμην αὑτοῦ εἰπὼν, παρέλαδεν 
αὐτὸν xal ἤγαγεν ἐν τόπῳ τινὶ ἔνθα &x τῶν ἔξωϑεν 
Ἰνδῶν ἀκάτια ἐρχόμενα xai φόρτον ποιοῦντα ἀρω- 
μάτων ἦν. Καὶ ἐμδὰς ὁ 38 Ἔφραιμ ἕν ἑνὶ τῶν 
ἀχατίων καὶ ἐλθὼν εὗρε νῆα παμμέγεθον Ἰδηρι- 
xhv, xal πλεύσας δι᾽ αὐτῆς ὧλθεν εἰς Ἰδηρίαν 
fiot Ἰσπανίαν κατὰ τὴν Πορτογαλλίαν, χἀχεῖθεν᾿ 
δι᾽ ἄλλης vb; πλεύσας χατὰ τὰς Βρεταννιχὰς vi- 
cov; χαὶ πλησίον Γερμανίας ἐπέρασεν kv τῇ "lta. 
ρίᾳ ἔνθα κἀγὼ ἔφθασα, καὶ οὕτως ταῦτά μοι i£:;- 
γήσατο. 

᾿Απῆλθον οὖν ἐγὼ ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ διὰ sop- 
πενθερίαν, ὅπου δ᾽ ἄρα μοι φανήσεται Ex τῶν δύο 
γενῶν. Ἔδει οὖν ἵνα μετὰ γράμματος, διὰ τὸ ἀναί- 
τιόν μου πλέον, δηλώσω τῷ βασιλεῖ τὰ χαλὰ áp- 
φοτέρων τῶν μερῶν, xal ὁ αὐθέντης pou &zs)ori- 
σατο. Καὶ ἐρχόμενοι περὶ τὴν ᾿Αμισὸν ἐνανάγησα. 
Ἐχεῖσε προσδοχῶν ἐγὼ τὴν ἀπολογίαν διέτριψα ἐν 
ἐχείνοις τοῖς μέρεσιν ἔτη δύο καὶ ἡμέρας τριάκοντα. 
"Ev τῷδε τῷ χαιρῷ τῇ χγ' τοῦ Μαρτίου μηνὸς τοῦ 
αὐτοῦ ἔτους τέθνηχεν ἐν μαχαρίχ τῇ λήξει ἡ ἀοίξι- 
uo; δέσποινα Εἰρήνη ἢ διὰ τοῦ θείου xaX ἀγγελιχοῖ 
σχήματος μετονομασθεῖσα Ὑπομονὴ μοναχή " xe! 
ἐτάφη εἰς τὴν μονὴν τοῦ Παντοκράτορος, πλησίον 
τοῦ μαχαρίτου xai ἀοιδίμον βασιλέως τοῦ συζύγω 
αὑτῆς. Καὶ τῷ Φεθροναρίῳ μηνὶ τοῦ ς ὮὌνθ' Ew; 


etiam habitari nequeunt ille regiones, propter il- 
las, dico, terribiles et venenatas bestias. Elepbas- 
torum autem ibidem tsnta multitudo est, quati 
apud nos boum atque ovium, pascunturque elian 
gregatim vagantes. llle cum ea in regione aliqua- 
di» commoratus esset jamque palchre didicisset 
gentis sermonem, iu patriam redire cupivit ; cum- 
que mentem suam incolarum alicui apervisset, 
deductus ab co est in locum quemdam, quo ab ex- 
ternís Indis navicule aromatis onustz appelli so- 
lehant. llarunm una conscensa et mari commissa, 
mox navem grandem lbericam invenit, qua in Ibe- 
riam sive Hispaniam Portugalliensem de/atus esi. [ 
indeque alia navi in insulas Bkitasniess et prope j 
Germaniam profectus, in Iberiam eau vayeeit, in ' 
qua ego ipse eum inveni atque hae ita ab ea a- 
divi. 

Discessi ego illam in regionem ob conjugium eum 
alterutra familia, prout mihi videretur, coucilian- 
dum. Necesse autem erat, quo tutiór essem a cul- 
pa, ut imperatori utriusque generis commoda per 
litteras significarem, quorum ille duceret rationem. 
Ad Amisum feci naufragium, ibique imperatoris 
cspecians responsum circa eas regiones annos 
duos et dies triginta commoratus sui. lllo tem- 
pore, Martii mensis die 85 ejusdem anni, ad bea- 
torum sedes cessit gloriosa despoeua Irene, per di- 
vinum et angelicum habitum. mutato nomine Η]- 


813 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IIT. 


6:4 


ἀπέυανεν ὁ ἀμτρᾶ;ξ ὁ Δ)ιμονράτης, ὃ χἀγὼ ἔμαθον x καὶ ἡ πόλις frzopnpévr ἐστὶ διὰ τὸν αὐθέντην μου 


ἔτι ὧν ἐν τῇ Ἰδηρίᾳ. Ὡς οὖν ἦλθον εἰς Τραπεζοῦντα, 
εἴρηχέ μοι ὁ βασιλεὺς τοιάδε" « Κύριε πρέσθυ, Φ}} 
εἰπεῖν σοι θέλω χρηστὰς ἀγγελία:, εἰ μὴ δεῖ àmo- 
δοῦναί σε ἡμῖν τι δῶρον χάριτος. » Κἀγὼ ἀναστὰς 
προσεχύνησα αὐτὸν εἰπών *« Ὁ θεὸς μαχροημερεύ- 
σοι τὴν ἁγίαν σον βασιλείαν, ὃς πολυτρόπως eosp- 
γετεῖς ἡμᾶς * οὕτως χαὶ διὰ τὰς νῦν ἀγαθὰς ἀγγελίας 
αὖθις εὐεργετήσει: ἡμᾶς. ᾿Αλλ᾽ ἡμῖν οὐκ ἔστιν ἀν- 
τάξιόν τι ἀποδοῦναι τῇ βασιλείᾳ σου τῇ ἁγίᾳ. » Καὶ 
εὐθὺς εἶπέ μοι περὶ τοῦ θανάτου τοῦ ἀμηρᾷ, καὶ 
πῶς ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἐγένετο αὐθέντης καὶ πλείστας 
χάριτας ἐποίησε τῷ ἄναχτι, καὶ εἰρήνη αὖθις ἐπε- 
χυρώθη ἀναμεταξὺ αὐτῶν τηρεῖν αὐτὴν, ὡς xai 
πρώην μετὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ εἶχεν ὁ ἐκείνων οἷ- 


xai βασιλέα νεωστὶ τὰ σχῆπτρα λαθόντα, 0; χαὶ ἐχ 
τῶν τῆς βασιλείας εἰσοδημάτων πολλὰ ὀφείλει διὰ 
τὰς ἐξόδους χαὶ τὰ φιλόδωρα, ἃ ἐχαρίσατο τοῖς στρα- 
τιώταις xal πάσῃ τῇ αὐλῇ * διὸ δεῖται χαιροῦ εἰρη- 
νιχοῦ πρὸ; τὸ ἐξοιχονομῆσαι τὰ τῆς μάχῃς xal τοῦ 
πολέμου ἀναγχαῖα καὶ ἐπιτήδεια. Καὶ ἐὰν διὰ τὰς 
ἁμαρτίας ἡμῶν ὁ Θεὸς παραχωρήσῃ, xal αὐτὸς ὁ 
ἀλιτήριος ὑπὸ τῆς νεότητος αὐτοῦ χαὶ χαχογνωμίας 
δρμῆσοι ἂν μάχην ποιῆσαι χατὰ τῆς πόλεως, οὐχ 
οἷδα τί γενήσεται εἰς ἡμᾶς. Νιαὶ ἀληθῶς εὀφρόσυνος 
ἀγγελία ἦν, εἰ ἀπέθανεν ὁ νῦν γεγονὼς νέος ἀμη- 
ρᾶ;, ἐπεὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ οὐχ εἶχεν ἄλλον vl^v, xcl 
τῷ γηραιῷ Ex τῆς λύπης ἐδίδοτο ἀσθένεια, ἐξ ἧ; xal 
ὀλιγοχρονία " χαὶ τούτου ἕνεχεν εἰς χίνδυνον xai 


χο;. Κἀγὼ ἀχούσας οὕτως ἐγενόμην ἄφωνος xat το- B διχοστασίαν μεγάλην ἐνέπιπτεν ἡ τῶν ἀσεδῶν ἀρχὴ, 


σαύτη ὀδύνη μοι περιείχετο ὡς εἰ περὶ τοῦ θανάτου 
τῶν ἐμῶν φιλτάτων ἠκούχειν. Καὶ μικρὸν κατηφιά- 
σας λέγω" « Δέσποτά μον, αὕτη οὐ χαρίεσσα ἐπαγ- 
γελία ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ λίαν ὀδυνηρά. » Ὁ δὲ λέγει 
« Καὶ πώς, χρηστὲ εἄνερ; » χἀγὼ, « Διότι ὁ τεθνηχὼς 
ἀμηρᾶς ἦν γέρων, xal τὸ xatà τῆς πόλεως ἀπε- 
πειράσθη αὐτῷ, καὶ οὐχέτι ἐδούλετο ἐγχειρισθῆναί 
τι xa! αὐτῆς, ἀλλὰ μόνον ἤθελε μᾶλλον εἰρηνεύειν" 
ὁ δὲ νῦν γεγονώς ἔστι νέος χαὶ παιδιόθεν ἐχθρὸς ἦν 
τῶν Χριστιανῶν πρὸς τὸ ὑόδρίζειν xal ἐπαπειλεῖν 
αὑτοὺς, λέγων ὅτι ὅταν χαιρὸν εὕρῃ ἐπιτήδειον χαὶ 
τὴν τῆς βασιλείας ἐξονσίαν εἰς χεῖρας αὑτοῦ λήψη- 
ται, τὴν ἀρχὴν τῶν Ῥωμαίων xai πάντων 919 


Χριστιανῶν ἔχει ἐξολοθρεῦσαι καὶ ἀφανίσαι. Tà νῦν C 


pomone monacha dicta. Sepulta est in monasterio 
Pantocratoris, juxta beatum οἱ gloriosum impera- 
torem, conjugem ejus. Mense Februario anni 6959 
Amurates ameras obiit, quod ego in Iberia etiam 
tum degens aecepi. Trapezuntem igitur ut veni, 
i:mperator his me verbis excepit : « Domine legate, 
faustum tibi nuntium impertire volo, nisi quod 
munus aliquod grati animi rependas mili necesse 
cst. » Ad qua ego surgens eumque adorans : «Deus,» 
inquam, « dies producat sancte majestati tuz, qui 
nobis cum multis modis benefacias, tum per istos 
nuuc nuntios benefacies. Verum nihil nos babemus 
dignum, quod rependamus eancue majestati tus. » 


Tum statim dixit mihi de morte Ámuratis, narra- p 


vitque, quomodo ejus fllius princeps factus esset, 
ct plurima sibi benelicia prsestitisset, et pax rursum 
inter ipsos esset confirmata, qualis etiam aute buic 
domui cum patre ejus intercesserat, Qaz ubi au- 
divi, obmutui, tantusque dolor me incessit, quam 
si hominum mibi charissimorum mortem compe- 
rissem. Deinde demisso animo, « Mi despota, in- 
quam, iste quidem non gratus nontius est, sed ad- 
modum etiam acerbus. » Tum ille: « Quomodo, vit 
bone ? » « Quia, inquam, is, qui obiit, ameras se- 
nex erat, urbemqte satis tentavit, nec jam ador- 
turua eam erat, sed pacem quam bellum maluit. 
At qui nunc factus est ameras, is ct juvenis cst et 
a puero Christianorum inimicus, contumeliose cos 


xai iv τῷ μέσῳ τούτου toU χαιροῦ ἐδύνατο ἂν διορ- 
θῶσαι xat οἰχονομῆσαι τὰ πάντα, xal ἡ ἑαυτοῦ βα- ᾿ 
σιλεία διέδαινεν εἰς κρείττονα προτίμησιν. » Ὁ δὲ 
βασιλεὺς Τραπεζοῦντος ταῦτά poc ἔφη᾽ « Αὑτὸς 
ὑπάρχεις εἷς τῶν φρονίμων ἀρχόντων χαὶ πραχτι- 
χῶν τῆς αὐλῆς ἐχείνης, χαὶ γινώσχεις χρεΐττον περὶ 
τούτων * ὅμως ὁ Ocb;, ὡς δυνατὸς, ποιήσει αὐτὸν 
εἰς ἀγαθόν. » Κἀγὼ ἀποχριθεὶς εἶπα * « Alav εὐχα- 
ριστῶ τῇ χαλοκαγαθίέᾳ xal προαιρέσει Q9 33 τοῦ 
χράτους cou, διότι ἐγὼ οὔκ εἶμι τοσαύτης κοιότητος 
ὡς ἡ βασιλεία σου ἐχέλευσας. » ᾿Αχούσας γὰρ ἐγὼ 
ἔτι ὅτι ἡ τοῦ προῤῥηθέντος ἀμηρᾶ γυνὴ, ἡ xat τοῦ 
τῆς Σερδίας δεσπότου θυγάτηρ, μετὰ τὴν τοῦ ἀμηρᾶ 
χαὶ ἀνδρὸς αὐτῆς θανὴν ἐντίμως χαὶ χαλῶς ἀπε- 


habere minatusque dicere solebat, se, cum primum 
occasionem invenisset et regno potitus easet, Ro- 
manorum, imo Christianorum omnium imperium 
perditarum et. deleturum. ΕΔ vero urbs nunc in 
angustiis est propter principem meum δὲ impera- 
lorem recens regnum adeptum, cui de reditibus 
imperii grande zes alienum solvendum est, propter 
expeditiones et donativa tum militibus, tum cunctis 
aulicis collata conflatum. Quare temporibus placatis 
opus est, ut rebus ad bellum necessariis et idoncis 
se instruat. Quod sí Deus propter peccata nostra 
concesserit, ut nequam ille, juvenili audacia e&t ani- 
mi pravitate actus, urbem bello aggredisatur, nescio 
equidem, quid nobis futurum sit. Profecto felix 
nuntius foret, sl juvenem, qui nunc ameras factus 
est. obiisse nuntiares, siquidem pater ejus alium 
ülium non haberet et veni e luctu. oriretur zgro- 
tatio, ex zegrotatione deminutio vitz : unde in pe- 
riculum et magnam seditionem incideret impiorum 
imperium, nostra autem interim omnia restitui et 
administrari possent, ut auctoritas imperatoris inde 
haud paulo honoratior evasura fuisset. » Tum re« 
Trapezuntius ita respondit : « Tu eum ipse sis unus 
e prudentibus et peritis viris illius aule, melius 
utique ista novisti. Enimvere Deus, qua est potentia, 
frugi iilum faciet. » llic ego, « Magnas, inquam, 
gratias ago integritati el consilio potentie tuse, 
quoniam noa Lastu: su, quantum majestas tus 


815 


GEORGII PHRANTZ/E 


στράφη πρὸς τοὺς γονεῖς αὐτῖςς ba τῷ ἰδίῳ οἴχῳ, A βπσιλεία σου αἱτιωμένη ob πράξει τοῦτο, εἰ αὐτὲ 


ἐδε: μὲ γὰρ ἐναπομεῖνα' εἰς Τραπεζοῦντα διά τινας 
οὐκ ὀγίγας αἰτίας, χαὶ εὑρών τινα via μέλλουταν 
εἰς ἹΚωνσταντινούπολιν ἀποπλεῦσαι, μεθ᾽ ἧς ἐγὼ 
ἀπέστειλά τινας ἵππους, xai δύο c9; ὁ βασιλεὺς 
Ἰότρίας μοι ἐδωρήπατο Ex τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ αἰχμα ω- 
-ισθέντων, ὅτε τοὺς αἰχιαλώτους ἐσχύλευσεν. Καὶ 
ἕτερα πολλά τινα εἴδη ἀπέστειλα φιλοδωον θέντα 
futv παρά τινων, xal np); τὸν αὐθέντην μου x^v 
βατιλέα τοιάδε ἔγραψα περὶ ὧν εἰς Ἰδηρίαν ἔπραξα 
xai ὧν εἰς Τραπεζοῦντα ὑπώπτευον ποιῖσα', xil 
πάντα τὰ συμδάντα αὐτῷ ἐδέλωα. Καὶ δοὺς τὰς 
νραφὰς ἑνὶ τῶν σὺν ἐμοὶ ἀρχόντων ἔστειλα αὐτὸν, 
xa: παρέγγειλα αὑτῷ ἵνα τὴν μὲν μίχν τῶν γρχςῶν 
δύσῃ τῷ βασιλεῖ ἐν τῷ προσχυνῖσαι αὐτὸν, ἔφτν 
αὐτῷ, χαὶ διὰ στόματος, ἵνα τὰ xa^. ἡμᾶ; πάντλ 
ἀναφέρῃ διὰ ζώσης φωνῆς, τὴν δὲ ἑτέραν γραφὴν 
ἐπὶ τὴν αὔριον τῷ βασιλεῖ αὖθις δώσῃ. Εἶχε δὲ ob- 
tug ἡ γραφὴ « Ἐγὼ ἐν τῷ ἀποσωθῆναΐί με εἰς 
Τραπ:ζξοῦντα ἔμαθον τὰ περὶ τοῦ θανάτου 8} ἢ A τοῦ 
ἀμηρᾷ παρὰ τοῦ βασιλέως ἐνταῦθα, χαὶ πῶς ἡ ἀμή- 
ρσσα ἣ τούτον ἐξαδέλφη ἐπανέστρεψεν εἰς τὴν πα- 
τρίδα abire πρὸς τοὺς γονεῖς ἐντίμως xal χαλῶς. 
Ὡς ἔχουσα δὲ, ἐσυλλογισάμην χατὰ τὸν ἐμὸν σχο- 
Thy καὶ τὸ boxoov po: δηλοποιῆσαι τῷ χράτει σ΄ν, 
ὅτι τῶν δύο συνοιχεσίων, περὶ ὧν ἐνθάδε ἐλέλυπα, 
συμφερώτερον τῇ βασιλείᾳ σου ἔσεται καὶ λίαν χρεῖτ- 
«ov xal ὠφέλιμον εἰς πάντα διὰ πολλὰς αἰτίας, εἰ 
ἀρ:στόν ἐστι τῷ χράτει σοὺ ποιῆσαι τρόπον x1l ἀνα- 
ξολὴν ἵνα λάδῃς τὴν εἰρημένην ἀμήρισσαν εἰ; γυ- 
ναῖκα. Τέσσαρα γὰρ μόνα εὑρίσχω αἴτια δι᾽ ὧν ἡ 


me putavit. » Acceperam praterea, amerz, cujus 
ante mentio facta est, uxorem, despotze Servis (i- 
liam, post mariti mortem pr:eclaro et honorilico 
comitatu ἀοην ad parentes rediisse. Cum propter 
quasdam non leves causas Trapezunte me manere 
necesse esset, inventa navi, qux? Cpolim solvere 
vellet, transmisi equos quosdam et pueros duos ab 
Iberorum rege de captivis, quos fecerat, mihi do- 
natos, aliaque multa munerum genera a quibusdam 
liberaliter in me collata, scripsique ad imperatorem 
dominum meum, tum, qua in Iberia transegissem, 
tum, qui? Trapezunte transacturum me conliderem, 


C 


δόξει" πρῶτον μὲν τὸ ἔλαττον τοῦ γένους * δεύτεροι 
δὲ μή πως χαὶ ἡ ἐκχλησία διὰ τὴ» συγγένειαν τὴν 
τοῦ γάμον ἱεροληγίαν κωλύσῃ " τρίτον ὅτι ὁ kp 
αὐτῖςς fjv Τοῦρχος᾽ τέταρτον ὅτ: tk vtr χονταετὴς οὖτη 
τῇ ἐλιχίᾳ, εἰ τύχῃ xal συλλήψηται ἐν γαστρὶ, iv τῷ 
μέλλειν τεκεῖν χινδυνεύσῃ, ὡς οἱ φυσικοὶ λέγουτιν 
ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπισυμδαίνει, ἐπεὶ ἦν στεῖρα μὴ 
Ξεχοῦσά ποτε. Tuv τεσσάρων οὖν τούτων alvuy 
τὴν διάλυσιν λέξομαι. Πρῶτον μὲν οὐδέν ἔστιν xa- 
ράδοξον εἰ ταύτην λάδῃς εἰς γυναῖχα, ὅτι ἐλάττονες 
γένους οὐχ ἔστιν τῆς χυρίας μου χαὶ ἀοιδίμου cw 
μητρός. Δεύτερον, εἰ xal τὸ συνοιχέδιον μετὰ «t; 
τοῦ Τραπεζοῦντος βάσιλέως θυγατρὸς γένηται, ἕνε- 
xsv τῆς συγγενείας ΘῈ ἐλπίζεμεν συγχωρηθτυει 
τοῦτο παρὰ τῆς ἐχχλησίας, εἰ el; πτωχοὺς καὶ ὑρ’ 
φανοὺς xal ἐχχλησίας χρήματα δοθήσονται. Τοξώ- 
τὸν μᾶλλον εὐσχοπωτέρως συγχωρηθήσεται xal τὸ 
τῆς τοῦ δεσπότου Σερδίας θυγατρὸς, λέγιυ τῆς εἰρτ- 
μέντς ἀμηρίσσας, διὰ τὰς τοσαύτας χάριτες τῷ. 
εὐεργεσίας ἃς ὀφείλουσιν αὐτῇ καθ᾽ ἑἕχάστην ἡ ἔχ 
χλησία τε xal οἱ ἱερομόναχοι καὶ μοναχοὶ xal τῆς 
ὁ τῆς ἐχχλησίας χλῆρος. Τρίτον οὖχ ἔσεται xapiie 
Kov εἰ Τοῦρχον ἔσχεν ἄνδρα. ἃπεὶ xa ἢ δέσεχε 
Εὐξδοχία, fjv ὁ πάππος σὺν ἔλαδεν εἰς γυναΐχ:, ἐν 
6px προέσ ε Τοῦρχον xai μιχροὺ καὶ ὀλίγου τόπον 
αὐθέντην, καὶ παιδία μετ᾽ ἐκείνου Écexsv " αὗτη ἐξ 
τοσούτου μεγάλου αὐθέντου χαὶ ἀμηρᾶ γυνὴ e, 
xai ὡς ἀχούομεν, οὐχ ἐγνώρισεν αὐτὴν, διὸ χαὶ ζ::- 
χνός ἐστι. Περὶ δὲ χατὰ τὸ τέταρτον, εἰ xax ἐτὼν 
πλειόνων ὑπάρχει, ἐὰν συλλάδῃ γαστρὶ, τὸ τοῦ K- 


curam adhibere, ut amerissam illam ducas uxore. 
Etenim quatuor modo causas invenio, propter qu: 
majestati tux illa conditio repudianda xii 
queat : primum, quod genere inferior est ; deinit, 
ne forte Ecclesia istarum nuptiarum sacra proptet 
cognationem | impediat ; tum , quod conjux ejus 
Turca fuit; postremo, quod, ut quinquagenaria, 
si conceperit, cum periculo pariet, quod physici 
plerumque fieri dicunt, quandoquidem, adbuc 
sterilis, nullum unquam partum edidit. Quatuot 
his causis ita jam occurramug, Ad primum nibil 
singulare facies, si illam uzeem ducas, quo 


certioremque eum feci de rebua omnibus, qu:e ac- D nobilitate dominus mes, gloriosae mawi taz, vid 


ciderant. Dei epistolas uni de nobilibus, qui me- 
cum erant, eumque dimisi cohortatus, ut alteram 
imperatori statim, cum eum adoraret, traderet, 
narraretque coram omnia, quz ad nos pertinerent ; 
alleram eidem) die sequenti daret. Scripta autem 
erat epistola hoc exemplo : « Salvus Trapezuutew 
delatus, ex hoc rege mortem amera cognovi, et 
amerissam, hujus e sorore neptem, pulchre et ho- 
norilice in patriam ad parentes reversaiw esse. Quod 
ubi comperi, constitui apud animum, quod mibi 
visum est, potentie lux significare, duobus his, 
ob qux Loc iter feci, connubiis multis de causis 
utilius fore majestati tu: et longe melius ad omnia- 
que aplius, ài potenti: tuz placeat, ratiouein ac 


cedit. Deinde, si in matrimonium  peteres Trape- 
zuntiorum regis filiam , cognationis gratiam 
sperainus tibi factum iri ab Ecclesia, si in men- 
dicos, orplianos et ecclesias pecuniam erozix- 
ris. lloc tanto magis et facilius concedetur iibi 
matrimonium filie despote Serviz, amerissz in- 
quam, propter tanta illa officia et munera, quibus 
quotidie illi obligantur Ecclesia, hieromonacl, 
movcachi, universus deni,ue clerus. ΕΠ aute», 
quod Turcam maritum habuit, minime singulaie 
est, quoniam etiam Eudocia despasna, quz avi tui 
uxor fuit, ante Turcam conjugem habuerat, parve 
el evilis regionis nrincipent, cui etiam liberos pe 
pererat. ^ eximii principis et amerz 


817 


CHRONICON MAJUS. — L1B. III. 


818 


píou θέλημα γενήσηται, ἐπεὶ συμφέρον τῇ βασιλείᾳ Α γονεῖς αὐτῆς ἡδέως xa: ἀσιλένως τὸν λόγον ἐδέξαντο, 


σού ἔστι τὰ προειρημένα τρία αἴτια, ἐὰν γένηται, 
μᾶλλον. Καὶ οἱ γονεῖς αὐτῇ: περιχαρῶς xai ἀσ'λέ- 
νως δέξονται τοῦτο. ᾿Ἐξαπόστειλον οὖν εὐθύς τινα 
πιστὸν τῶν τοῦ παλατίου σου ἀρχόντων ἣ τῶν ἱερο- 
μονάχων ἣ μοναχῶν, χαὶ τὰ περὶ τούτου διορθώ- 
σηυσι, xal ἀναθολὴ οὐδεμία γενήσεται. » ᾿Αποσω- 
θέντων οὖν τῶν γραμματοχομιστῶν μετὰ T5; vrbc 
ἐν τῇ πόλει τῇ x» Μαΐου, xal ὁ βασιλεὺς ὧν εἰς 
χοιράγραν, ὡς ἐμηνύθη αὐτῷ 9416 ὅτι τινὲς ix τῆς 
᾿ Ἰδηρίας ἐληλύθασιν, ἐάσας τὸ συάγριον ἕν τοῖς 
ἀναχτόροις ἦλθε μετὰ χαρᾶ;. Ἐν d δὴ καιρῷ ἔφ- 
θασαν οἱ χαρτοχομισταὶ, τῇ xn τοῦ Mato», τῇ αὐτῇ 
νυχτὶ ὑπνώττων ἐφάνη μοι χατ᾽ ὄναρ ὅτι xal ἐγὼ 
εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἔφθασα, καὶ προσσπεύ- 
σα; τῷ βασιλεῖ ἀσπασθῆναί με τοὺς πόδας αὐτοῦ 
οὐκ εἴασέ με, ἀλλ᾽ ἐπιλαδὼν ἀνέστησέ ps xal χατε- 
φίλησέ μον τοὺς ὀφθαλμούς. Ἔγωγε ἔξυπνος γενό- 
μένος εἶπον τοῖς περὶ ἐμὲ ὑπνοῦσι τὸ ὅραμα, xal 
ὅπως τῆς ἡμέρας μνημονεύσωσι. Ἰδὼν οὖν ὁ αὐθέν- 
τῆς poo xai βασιλεὺς μὴ ἐλθεῖν με, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν 
σὺν ἐμοὶ, xai τὴν πρώτην γραφὴν ἀναγνώσας πε- 
ρίλυπος ἐγένετο xaX ἐδυσφόρει χατηγορῶν τὴν ἐμὴν 
βραδύτητα " ὡς δὲ τὴν ἑτέραν γραφὴν ἐπὶ τὴν αὖ- 
ρον ἀνέγνω, xal μαθὼν μέλλειν ἐλθεῖν διὰ τῆς 
γραφῆς, ἰδοὺ ἡρκέσθη xaX χαρίεις ἐναπέμεινε." xal 
εὐθὺς οἰκονομήσας Μανουὴλ τὸν Παλαιολόγον τὸν 
τῆς Κανταχουζηνῆς τῆς πρωτοστρατορίσσης ἀνε- 
Ψιὸν, ἐξαπέστειλεν αὐτὸν πρὸς τὸν τῆς Σερθίας δε- 
σπότην, ἵνα δοχιμάσῃ καὶ ἴδῃ περὶ οὗ ἐν τῇ ἐμῇ 
ἐπιστολῇ γέγραφα συνοιχεσίου. Καὶ ἀχούσαντες οἱ 


uxor fuit, et ab eo, aiunt, ne tacta quidem est : 
quare nec liberorum quidquam genuit. Ad quartam 
jam rationem quod attinet, etiamsi annosa est, si 
conceperit, flet. utique voluntas Dei, quando tres 
ante commemorate rationes majestati tux commodz 
erunt, Parentes ejua autem libenter et cupide eam 
conditionem arripient. Tu jam confestim mittito 
mihi fidelem quempiam de primoribus palatii, aut 
hieromonachis, aut monachis, resque hzc admi- 
nistrabitur, nec ulla mora erit. » Cum ii qui litte- 
ras portabant, salvi ad urbem appulissent die Maii 
28, imperator, qui forte apros venabatur, certior 
factus, advenisse quosdam ex Iberia, relicta vena- 
lione, lztabundus palatium petiit, Quo tempore 
tabellarii advenerunt, die 28 Maii, eadem nocte per 
somnum visus mihi sum et ipze adesse Cpoli, cum- 
que festinarem ad imperatorem, genua ejus am- 
vlexurus, retineri ab eo et sublevari et osculo sa- 
lutari. Expergefactus, iis qui circa me doriniebant, 
somnium narravi, atque dixi, ut diei meminissenpt. 
Imperator autem, domitns meus, ubi non ipsum 
me, sed e comitibus aliquem adesse animadvertit, 
et. priorem legit epistolam, maestus factus, segni- 
liam meam egre tulit accusavitque. Ubi autem al- 
teram die sequenti legit ineque venturum esse di- 
dicit, acquievit et lietitize se dedit, statimque rerum 
nolitia instructum Manuelem Palzologum, Canta- 


xaX ἑτοίμως εἶχον ἐχπληρῶσαι xai τὸ ἔργον. "AXAov 
γὰρ οὐχ ἐχώλυσε τὸ τοιοῦτον συυοιχέσιον εἰ μὴ ὅτ: 
ἡ ἀμήρισσα ἐδεήθη τοῦ Θεοῦ εὐχομένη τάξασα ἔτι 
ζῶντος τοῦ ἀμηοᾶ καὶ ἀνδρὸς αὑτῆς, εἰ ὁ Θεὸς οἵῳ 
δὴ ποτε τρόπῳ ἐλευθερώσῃ αὑτὴν Ex τὰς τῶν ἀσε- 
δῶν χεῖρας, ἑτέρῳ ἀνδρὶ μηχέτι ἐν τῇ 917 iof 
αὐτῆς συζευχθείη, ἀλλὰ μένειν αὐτὴν ἐν σοφρωσύνῃ 
παρθενεύουσαν χαὶ κατὰ τὸ δυνατὸν θεραπεύειν 
Θεῷ τῷ τὴν ἐλευθερίαν αὐτῆς χορηγήσαντι" δι᾽ ἣν 
αἱτίαν τὸ συνοιχέσιον τοῦτο οὐχ ἐγένετο. 

Τῷ τοῦ αὐτοῦ Étoo; Αὐγούστῳ μηνὶ διέδη ἀπὸ 
τῆς πόλεως ὡς φυγὰς ὁ πατριάρχης χὺρ Γρηγόριος. 
xai ἐγὼ τῇ ιδ' τοῦ Σεπτεμδρίου μηνὸὺὸς τοῦ ς73᾽ 
ἔτους εἰς Κωνσταντινούπολιν ἀπέσωσα μετὰ τῆς 
νηὺς τοῦ χαλοῦ ᾿Αντιυνίον 'Ῥίτζου, τοῦ xat ὕστερον 
μαρτυρήταντος ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν αὑτοῦ πί- 
στεως. ᾿ 

β΄. TeXésaq οὖν ἐγὼ τὸ συνοιχέσιον ἐν τῇ Ἰδηρίφ, 
(va λάδῃ ὁ αὐθέντης pou τὴν τοῦ ἐκεῖσε ῥηγὸς θυ- 


γατέρα, εἰδὼς ὅτι χρεῖττον ἦν τὸ ἐν τῇ Ἰδηρίᾳ τοῦ 


τῆς Τραπεζοῦντος. Εἶπέ μοι γὰρ ὁ τῆς 'I6nplac 
προειρημένος ῥὴξ τοιάδε" « Οὐχ ἔστι συνήθεια nap 
ἡμῖν ἵνα διδῶσιν χρήματα αἱ γυναῖχες τοῖς ἀνδράσιν 
οὺς μέλλουσι λαθεῖν, ἀλλ᾽ οἱ ἄνδρες ταῖς γυναιξίν.» 
᾿Εγὼ δὲ ἀποχριθεὶς αἰτῶν ἱλασμὺν παρ᾽ αὑτοῦ λέγω" 
« Οὐχ ἤκουσα πώποτε τοιαύτην συνήθειαν xat νόμον 
ὡς ἡ βασιλεία σου προστάττεις. » 'O δὲ βασιλεὺς 
γελάσας, τάχα θαυμάζων τοὺς λόγους μον, εἶπεν" 


QC « Οὐκ οἶδας, τιμιώτατε ἄνερ, τέ φησιν ὁ μέγας Και- 


σάριος ; Διαφόρων ἐθνῶν τρόπον τε χαὶ νόμον ἐξτ- 


" φυθηδ protostratorisse consobrinum, ad despotam 


Servis ablegavit, ut is de conjugio, de quo scrip- 
seram, iuquireret ac videret. Parentes ejus libenter 
el cupide conditionem acceperunt, et ad rem perfi- 
ciendam parati erant, Nulla enim alia res id conju- 
gium impediebat, nisi quod amerissa, vivo etiamtum 
amera conjuge, ad Deum precata coustituerat, si 
Deus quo tandem cunque modo liberasset se e mani- 
bus impiorum, alii nemini per totam vitam nubere, 
sed in castitate virginali, quod restaret vite, traus- 
igere et pro viribus Deo, liberatori suo, servire. 

Ejusdem anni mense Augusto ex urbe profugus 
abiit Gregorius patriarcha, atque ego die 1& men- 
sis Septeinbris anni 6960 Cpolim reverti in nsvi 
viri optimi Antonii Ritzi, ejusdem qui postea 
propter fidem Christi martyríum pertulit. 

2. Confeci igitur conjugium inIberia, ut dominus 
meus illius regis filiam duceret. Noveram euim, 
connubium lbericum prastare Trapezuntio. Nam- 
que ita mili dixerat Iberorum rex : «Nobis moris 
non est, ut. dotem dent feminz viris, quibus nu- 
pturze sunt, sed viri feminis.» Ego prefatus veniam, 
uunquam me de isto more autlege, qualem inajo- 
stas ipsius diceret, audisse respondi. Tum rex sub- 
ridens et quasi mirans verba mea : «Scisne, ina: 
vir bonoratissime, quid maguus dicat C:esa' 

Di: 7ntiuu ores el instituta explica! 


GEORGII PHRANTZ.E 


(A? pbi τοὺς γονεῖ; αὐτῖς Lo τῷ ἰδίῳ οἴχῳ, A βυσιλεία σου αἰτῶ κέν, οὐ πράξε: τοὶ 


s gà qp ἐνυπομεῖνα' εἰς Τηχπεξου τα διά zv; 

i4 Φ,ίγας αἰτίας, wv εὑρὼν τινὰ va ulia 
| Κωνσταυντινηύπον"» Azo ius3', μτῦ ἧς ἐτὼ 
πίητειλά τιῦ)ῦς ἵππους, vai δ o5; ὁ βασι τὺς 
16: 5a; pot ἰδωρήπατο by. τῶν ὑπ᾽ οὑτοῦ alyuaito- 
ιὐθέντων, ὅτε τοὺς αἱμηχλώτους ἐπσχύλευ σεν. Kal 
ἵτερα πολνά τινα εἴδη ἀπέστειγα οιϑηδωστθέντα 
$uly παρά τινων, χαὶ πρὺς t5» αὐδένπτη, μὸν τὸν 
[33042 τοιάδε ἔγραψα 7p: ὧν εἰς Ἰδησΐαν ἔπραξα 
/7i ὧν tl; Τραπεζοῦντα ὑπώπτευον πο:ῖ51', xx 
τάντα τὰ συμθάντα αὐτῷ ἐδέγω:α, Καὶ δοὶς τὰς 
"(αφὰς EA τῶν σὺν ἔμο! ἀρχόντων ἔστειλα αὑτὸν, 
xa' πιρέγγειλα αὐτῷ ἵνα τὴν μὲν μίαν τῶν γρχςῶν 
Luar, τῷ βατιλεῖ ἐν τῷ προσχυνῖσαι αὐτὸν, ἔην 
αὐτῶν, χαὶ διὰ στόμετος, ἵνα τὰ xa ἡμᾶς πάντα 
ἀν 1 πῇ διὰ ζώτης φωνῆς, τὴν ὃὲ ἑτέραν γραφὴν 
ἐπὶ τὴν σύριον τῷ βατιλιῖ αὖθις δώσῃ. Εἶχε δὲ οὔ- 
τως ἡ γραφή" « Ἐγὼ ἐν τῷ ἀποσωήηναί με εἰς 
Ἰρὰπ φοῦντα ἔπαθον τὰ περὶ τοῦ θανάτου 91 A, τοῦ 
ἀμτρά παρὰ τοῦ βασιλέως ἐνταῦθα, καὶ πὼς ἡ ἀμή- 
ρ΄525ν8 ἡ τούτον ἐξαδέλφη ἐπανέστρεψεν εἰς τὴν πα- 
τρίδα αὐτῇ΄ς πρὴς τοὺς γονεῖς ἐντίμως καὶ καλῶς. 
Ὡς ἔχουσα δὲ, ἐσυλλογισάμην χατὰ τὸν ἐμὸν σχο- 
^, καὶ τὸ δοχοὺν μη: δηλοποιῆσαι τῷ χράτει σ΄ν, 
bxc τῶν δύο συνοιχεσίων, περὶ ὧν ἐνθάδε ἐλέλυ!α, 
δ μφερώτερον τῇ βασιλείᾳ ocu ἔσεται xal λίαν χρεῖτ- 
τὴν xai ὠφέλιμον εἰς πάντα διὰ πολλὰς αἰτία;, εἰ 
ἀρ: στόν ἐστι τῷ χράτει 809 ποιΐ ται τρόπου χαὶ àva- 
[ολὰν (va γάδῃς τὴν εἰρημένη» ἀμήρισσαν εἰς γυ- 
νιῖκα. Tésexpa yàp μόνα εὑρίσχω αἴτια δι᾽ ὧν ἡ 


mie pulav.t. » Áeceperam praterea, amerz, cujus 
aute ποι facta est, uxorem, despotae Service ἢ - 
liam, post matiti mortem preclaro et. honorifico 
couitatu domum ad parentes rediisse, Cum propter 
(qnasdam non leves causas Trapezunte me maneie 
ue(esse. esset, inventa. navi, qua Cpoliim solvere 
veilet, trans$imisi equos quosdam eb pucros duos al 
lherorum rege de captivis, quos fecerat, milit do- 
n es, aliaque muttà munerum genera ἃ qu'busdamn 
liberauter m ue collata, seripsique ad imperatore 
domium meum, tum, qua in lberia transegiisem, 
tum, eue Tiapezunte transacturum me centi lerem, 
eettierc inque eum feci de rebus onmibus, que ac- 
v dera ds De! epistolas uni de nobiabus, qui we- 
vum ecran, eu eque dinis celiottatus, ut àtiteram 
Evperateti stat cum eum àádceraret, ta ἐσ σοῖς 
LAS arclque cerzm pin ἃς queaf nes pert neret ; 
Δαν τ εἰν ss Squeni daret Swppia aulem 
etai ea lee exemygso : ε λιν Trapezanieun 
d.a uS. ἐλ hw reg^ mortem amere cogaov; c 
οι Δ. haus esoneee nepiean pu.chre et to 
Letto ia Mir am ad paces es reversaur esse, Qu. 
wopewpPeRM Ig, OMISE LU: δα aiscnud. qUOÀ d.d 
Vou o). pM X dura $i. 
e2qo€ one fx oo 
elesaBi V UAI qae... .ὕ. 


Q4€ ἀρῶν, x ἈΝΟΣῚ Q2€ Doad.l.i. lu. 


-* vw. ἢ δὲ 


HEN i$ Ν 


C 


D 


δόξει" πρῶτον μὲν τὸ ἔλαττον -o5 γένι 
C5 uf, zo; xai $ ἐκχχλττία δ τῆ c 
τοῦ γάμου ἱερολυγία» χωλύτη " tpit 
αὐτῆς ἣν Τοῦρχυς τέταρτο" ὅτ' πενττχ 
τῇ ἐλιχίς, εἰ τύχῃ χαὶ συλλήύψτται Ev 
μέλλειν τεχεῖν χιυδυνεύσῃ, ὡς οἱ qua 
ὡς ἐπὶ τὴ πλεῖστον ἐπισυμόχίνει, Exz. 
πεχοῦτά ποτε. Τὴν τεσσάσων οὐ, - 
τὴν διάλυσιν λέξομαι. Πρῶτον nt» “- 
ράδοξον εἰ ταύτην λάδῃης εἰ; vovcio- 
γένους οὐκ Esttv τῆς χυρίας uoo 1. 
μητρός. Δεύτερον, εἰ xai τὸ 37v7 
τοῦ Τραπεζοῦντος βάσιλέως 0,v2--"- 
χεν τῆς συγγενείας ΔῈ αὶ £7 ne 
τοῦτο παρὰ τῆς ἐχχλτσίας. τὶ τ' 
φινοὺς καὶ ἐχχλησίας γρύ τ γ. 
κὸν μᾶλλον εὐπσχοπωτέρω: πὸ "ει: 
τῆςς τοῦ δεσπότου Σερόία: 0u»1:.... 
pévvc ἀμηρίσσας, διὰ τὰς τ΄... 
εὑεργεσίας ἃς ὀφείλουτιν α- 

χλησίχ τε χαὶ ol ἱερομόνα, 

ὁ «ἧς ἐχχλησίας κλῆρος. ἢ 
ξον εἰ Τοῦρχον ἔσχεν 3 
Εὐξοχία, fjv ὁ πάππο; - 
bpx npoíc4t Toopxov » 
αὐθέντην, καὶ va:5:2 : 





40300100 μεγάλου αὐδ΄ - 
χαὶ ὡς ἀχούομεν, οὐχ δ" 7 ΙΝ 
χνός ἔστι, Περὶ ὃξ v77? X 
πλειόνων ὑπάρχει, ὃ}: - 
curam adlibere, v: . a 
Etenim quatuor τι, . 

. d 
majestati tur ,.. | 


queat : primuni, , . 
ne forte Eccl. i. .. 
Cogualioneim — in, 
Turea Init; ps... 
si conceperit, c. , 
plerumque. fieri. u.c. 
sterilis, nullum 
his causis ila. ιν i^ mmt 


Uni « m 


singulare facea, «oc 
uobiülate do:nin;e - φΦφααθι».ὃ 
cedit, Deinle, 51 in “" -—g 
zunliurem — regis “πὰ 
δ ΤΆ 5 tibi [acie - 


αἰ οὐδ, Orphanos ! 
prs. ἐὺ tauto ni 
1n atium onbuu fiae 
qa. propter (an! 
quOdie illi obi: 
nr 304 Unis Tes 
v. Lanamams 


4 - 

€i. p dam eb 
4 ει il "TTE i 
C. JE. 

. . & 


823 


GEORGII PRRANTZ.E 


κρέοδυς. Καὶ ὁ βασι)εὺς οἰχειοχείρως ξιλπροτῆεν A χυρίαν σου. » "Evoyt ἀποχριθεὶς εἶπον αὐτῷ" «0j 


τούτου ἑποίητε σταυροὺς τρεῖς μετὰ χιναδάρεως 
εἷς τὸ &votep?» τοῦ χρυσοδούλλου μέτωπον εἰς β8ε- 
6alte3t» κατὰ τὴν ἐχείνων συνήθειαν, χαὶ ἔδωσε τὸν 
χρυσόδουλλον ἐπὶ τὰς χεῖρας τοῦ πρέπθεως, xal 
φησιν αὐτῷ" « Ἰδοὺ οὗτος » ἐμὲ δειχνύων « σὺν 
Θεῷ τῷ ἐρχομένῳ ἔαρι ἐλεύσεται μετὰ τριήρεων 


παραλαδεῖν τὴν ἐμὴν σύνευνον τὴν νεόνυμφον. ». 


[Ιροτχυνήτας οὖν ὁ ποΐσδυ; ἀνεχώρησεν. 

Q93 Ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τῆς ἀρχτς τοῦ αὑτοῦ ἕτους 
ἐψιθυρίζετο ὅτι ὁ ἀμτοῖᾶς ἐδούλετο ἐλθεῖν κατὰ τὸ 
στενὸν ἐγγὺς τοῦ ἀνωτέρου μέρους τῆς τοῦ ᾿5ω- 
μάτου χώὠμῆς οἰχυδιμτοσαί τι φρούοιον, ναὶ βουλῆς 
γενομένη; ἴνα ὁ βασιλεὺς εἰς Πελεπόννησον στείλῃ 
μηνύων τοῦ ἐλθεῖν ἕνα τῶν αὑταδέλρων αὑτοῦ, ὃ; 


δύναμαι παραότναι τὸ πρόσταγμά σον, τοῦ μὴ h- 
τελέσαι ὡς χελεύεις " ἀλλ᾽ dj σύντεχνος καὶ dens 
τῆς βασιλείας σου, ἡ γυνή μου, ὑποπτεύω μή ποῖ 
διὰ τὸ συχνάχις με ἀπουσιάζειν aUzT, c ἀγανακτῶν 
ἀποχαρήσηται Q9 μοναχὴ, f) καὶ ἐάσῃ με xi 
ἄλλον λάδῃ" χθὲς γὰρ ἐλήλυθα ἀπὸ "I6npiac, δα. 
τρίψας ἐχεῖ ἔτη δύο, xal εἰ ἀναχωρήσω αὖθις b 
βραχημερίᾳ οἴχοθεν, εὔλογον αἱτέαν εὑρήσει xi 
δικαίαν πρόφασιν τοῦ πρᾶξαι ἕν ἐξ ὧν εἴρηχα. i 
Ὁ δὲ βασιλεὺς γελάσας εἶπέ μοι" ε« ᾿᾽Αλλ᾽ αὐτὸς H- 
£ov αὐτῇ ἕνα ταύτην καὶ μόνην τὴν ὁδοιπορίαν avr 
χωρήσῃ, σοι ποιῆσαι, καὶ ἐνόρχῃῳ προστάγματι τάτον 
μηχέτι σε ἐνοχλῆσαε τοῦ ἐξελθεῖν σε πατριδόβει. 
Καὶ μάλα καλὼς ἐπίστασαι τὰ ὅσαι σοι ἐπηγγείά. 


ἂν βουλέσητα: τούτων, χαὶ ὁμοφωνήσῃ εἰς ὅσα al B μὴν εὐεργετῆσαΐ σε, xal τί τὰ ἀνὰ ἣ μῶν συλλαλν- 


βιασιλιχαὶ γραφαὶ διελάμθανον, ἵνα ὀνάγχτς ἐπελ- 
θούσης ἴδωσιν εἰ ὁ ἀμηρᾶς βούλεται ποῖξαί τι χατὰ 
τῆς πόλεως ἔτοι τῆς βασιλείας, χαὶ ἀπέλθῃ πρὸς 
τοὺς δυτιχοὺς αὐθέντας xal συμμαχίαν αἰτήσῃ, ἐν 
τῷδε τῷ μέσῳ naprA00v ἡμέραι τινὲς, εἶτα προστά- 
ξας ἐλθεῖν με ἐνώπιον αὑτοῦ εἶπέ μοι τάδε" « Πρω- 
τοδεστιαρῖτα, περὶ τῆς βουλῆς ἧς ἐστήσαμεν τοι - 
μάπθητι τοῦ ἀπελθεῖν σε εἰς Πελοπόννη τον" Χαὶ ὡς 
&» διοργώσῃ: τὴν ἐχεῖσε ὑπόθεσιν, Ua τις τῶν ἀδελ- 
φῶν pou ἐλεύσηται ἐνθάδε, ἀναγχαϊόν ἐστιν ἀπελ- 
θεῖν σε ἐχεῖθεν εἰς Κύπρον πρὺὶς τὴν ἐμὴν ἀδελφό- 
παιδα τὴν ῥήγισσαν. Ἡ μεῖς δὲ ἐνταῦθα ἑτοιμάτον- 
μέν σοι τὰ ἐπιτήδεια τῆς ὁδοῦ. Μετὰ τὸ ἐξελθεῖν σε 
χἀχεῖθεν πορεύσῃ αὖθι; cl; τὴν Ἰδηρίαν, ὅπως 


θέντα, καὶ τί βουλόμεθα ποιῆσαι. Kat τοῦτο βέδα:ἐν 
ἐστι χαὶ χωρὶς ἐνόρχου προστάγματος, ὅτι al zpre- 
6sla: καὶ ὁδοιπορίλι a? ὑπὸ σοῦ παύσουσι. Μηνὅτυ 
δὲ χαὶ πρὸς τὸν μέγαν δοῦχα τὸν Νοταρᾶν ὅτι iz 
τὸ τοῦ μεγάλου δουχὸς ὀφφίχιον χτῆται, οὐ δύνατει 
ἔχειν καὶ τὸ μεσαστιχόν. Καὶ τοῦτο λέγω vi cv 
δωρέσωμπαι. AM ὅμως οὐχ ἔστι πρέπον ἴνα km 
pícw αὐτὸ ἐξ αὐτοῦ *. ἔστι γὰρ ὡς καταφρονεῖν, εἰ 
μὴ ἐναδολὴν καὶ τρόπον ποιήσομεν ἕνα αὐτοθελῶς 
ἐγχχταλείψῃ αὐτὸ Exelvoz. Καὶ ἐχέτω δὴ πάλιν d 
πρωτεῖον τῆς στάσειύς xal τῆς βουλῆς, xal -ἰ σιτ- 
ρέσιον δι᾿ ἄλλου τρόπου, ἐπεὶ χρὴ ποιῆσαι χἀμὲ δύο 
τῶν ἀρχόντων συμδούλους, do; xai ὃ βασιλεὺς ὁ 
ἀδελφός μου εἶχεν, ἵν᾽ ὦσι μετ᾽ ἐμοῦ δι᾽ ὅλης τίς 


ἄρῃς τὴν νεόνυμφον τὴν ἐμὴν σύνευνον τὴν μελλο- C ἡμέρας ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ προδλέπειν διορθώνει 


ctum imperatoris qui mecum ex Iberia legatua ve- 
nerat, et coram hoc imperator manu sua in supe- 
riore bullz fronte rubrica tres cruces scribit ad 
confirmandam pactionem ex illorum consuetudine, 
traditque bullam in manus legati his verlis: 
« Hic vir ( me ostendebat) Deo propitio proximo 
vere cum triremibus veniet, virginem mili despon- 
sam abducturus.» Itaque legatus, adorato impera- 
tore, discessit. 

Cum initio ejusdem anni fama manaret, ameram 
ad angustias prope superiorein partem vici Asomati 
esse venturum, ut ibiexstrueret castellum, cumque, 
concilio habito, visum esset, ut imperator in Pelo- 
ponnesum ad fratrem arcessenduin tnitteret, uter- 
cunque illorum venire vellet, et is comprobaret, 
quecunque imperatoriis litteris constituta essent, 
sique, si necessitas adesset vidissentque ameram 
xdversus urbem vel imperium aliquid moliturum, ad 
occidentales principes opem imploratum proficisce- 
retur: liec igitur dum fiunt, paucis diebus interjectis, 
imperator ine ad se arcessitum ita allocutus est : «E 
consilio, quod cepimus, para te, protovestiarie, ut 
in Peloponnesum proficiscare, ibique negotium hoc 
per(icias, ut alteruter fratrum ieorum huc veniat. 
Inde oportet te in Cyprum a reginam, neptem 
meam, iter facere. Nos hic necessaria itineri pro- 
videbimus, Inde reversus autem iu lberiam dis- 
tedes, ut advehas iecens. mihi sponsam uxorem, 


D 


futuram dominam tuam.» Ad qux ego ita responé: 
«Non possum equidem declinare mandatum tns, 
ut non faciain, quod jubes; verum | majestals ες 
commater et serva, conjux mea, vereor, ne qui 
do, propter crebram absentiam meam indigna, 
monachís se adjungat aut me deserto nubat alii. 
Nuperrime enim ex Iberis redii, annos ibi duo ue- 
ratus, atque si intra paucos dies iterum peregt 
abiero, causam idoneam et justam inveniet faciená 
alteruin horum, qua dixi. » Subrideas imperator : 
« AL tu, inquit, facut unum hoc iter etiamnum facere 
tjbi permittit, ac jure jurando tibi spondeo, post- 
liac uic non jam creaturum tibi molesuiau iineris 

extra patriam faciendi. Scis autem, quae tibi bene- 
ficia proiniserim, quz inter nos locuti simus et quid 
facere cogitemus, atque hoc quidem etiam sine sa- 
cramenti religione certum est, legotiones et itinera 
tua linem habitura esse. Significabo autem Nota- 
rz, magno duci, cum nagni ducis munere fungz- 
tur, non posse eum praesse etiam administratoris 
officio. Atque hoc dico, ut te 60 munere ornem. 
Neque tamen decet, spoliare me eum ista dignitate. 
Couteninere enim eum videamur, nisi exspectemus 
aliquantisper et modum excogitemus, quo eam ipse 
sua sponte deponat. Enimvero habebit rursus pri- 
mas in corc"^ ^ aliunde aliquod stipendium, 
quandoqv iue duos e nobilitate consi- 
liarios, "wspera:or, (rater mcus, 


825 


CHRONICON MAJUS. — LIB. III. 


826 


xai πράττειν ávayxala, δουλείας τε xai ὑποθέσεις Α πέμπτον. Kal εἶπέ μοι περὶ τούτου πάλιν * € ᾿Αλλ᾽ 


τῆς βασιλείας. » 995 Καὶ οὕτω: ἐμηνύθη ὁ μέγας 
δοὺξ διὰ τοῦ ἐμοῦ xaX αὐτοῦ συντέχνου, τοῦ ἱερομο- 
váyou χαὶ πνευματιχυῦ πατρὸς Νεοφύτου τοῦ ἐν τῇ 
τοῦ Χαρσιανίτου μονῇ. Καὶ ἀχούσας ὁ Νοταρᾶς περὶ 
τυῦδε τοῦ ὀφφιχίου ἔστερξε, πλὴν ἐχυυσίως f] ἀχουσίως 
οὐχ οἷδα * xat μᾶλλον ἐδείχνυεν ὅτι καὶ πρὶν ἣ τοῦ εἰ- 
πεῖν αὐτῷ περὶ τούτου ἐλογίζετο ποιῆσαι, ὅπως χαὶ ὁ 
βασιλεὺς ἀντιχαρίσηται τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ ἄλλην τινὰ 
τιμήν. Ταῦτα οὖν πέρας οὐχ ἔλαθον διὰ τὴν ταχέως 
ἐπελθοῦσαν εἰς ἡμᾶς χοινὴν συμφοράν. Καὶ πάλιν 
εἶπέ μοι ὁ βασιλεὺς ὅτι ἤθελεν εὐεργετῆῇσαί μοι xai 
τὴν τοιαύτην χάριν, ἵνα συζεύξῃ εἰς γυναῖκα τὴν 
ἐμὴν θυγατέρα τῷ νεανίσχῳ ἐχείνῳ Νιχολάῳ τῷ Με- 
λισσηνῷ, τῷ vlip ποτε Νιχηφόρου τοῦ Μελισσηνοῦ, ὄν 
xal Μελισσουργὸν ἐπωνόμαξον, τοῦ xal μεγάλου 
πρωτοστράτορος, ὕστερον δὲ χαὶ μητροπολίτου γεγο- 
νότος, ὡς ἐν τῷ δευτέρῳ βιδλίῳ τῆς ἡμῶν ἱστορίας 
ἐμνήσθημεν “χαὶ τὴν ἐπιτροπιχὴν διοίχησιν, ἦν προ- 
εἰρήχαμεν, τῶν τούτου τόπων xai χώρων δώσῃ μοι 
τοῦ ἰθύνειν χαὶ χυδερνᾷν, ἕως οὗ ἡ ἐμὴ θυγάτηρ τὸ 
δέχατον τέταρτον ἔτος φθάσῃ χαὶ ὁ γάμος τέλειος 
γένηται. Καὶ αὕτη μὲν ἦν ἡ ὑπόθεσις, περὶ ἧς ἔλε- 
γεν ὁ βασιλεὺς ὅτι αἱ δι᾽ ἐμοῦ πρεσόεῖαι καὶ ὁδοιπο- 
ρίαι παύσωσιν. Εἴρηχέ μοι χαὶ τοῦτο, ὅτε ἐν τῇ Πε- 
λοποννήσῳ ἔθελεν ἀποστεῖλαι ἕτερόν τινα τῶν γὴη- 
ραιῶν ἀρχόντων, ἵνα τὰ ἐχεῖσε, ὡς ἔφημεν, διορθώσῃ 
μετὰ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, καὶ ἀνάθεσιν δώσῃ 996 
αὐτῷ πῶς ἔχῃ πρᾶξαι * εἰ ἕν χεφαλαίων o0 δυνηθῇ 
ποιῆσαι, πράξῃ κατὰ τὸ δεύτερον, καὶ οὕτω χατὰ 
διαδοχὴν ἣ τὸ τρίτον ἣ τὸ τέταρτον f| ἐξ ἀνάγχης τὸ 


creare necesse cst, qui per totum diem mecum sint 
in palatio δὰ providenda, ordinanda, et facienda 
necessaria tum servitia tum consilia imperil.» 
Atque ita siguilicatum est magno ducl per meum 
el ipsius eompatrem, bleromonacbum et spiritua- 
lem patrem Neophytum, qui in Charsianita mo- 
nasterio erat. Edoctus de hoe officio Notaras, non 
repugnabat, utrum libenter tamen, an invitus, 
nescio : quanquam prz se ferebat, etiam antequam 
monitus esset, cogitasse se istud facere, ut impe» 
rator ipsius filiis alia:n. impertiret dignitatem. At 
enim hxc non. habuerunt exitum propter commu- 
nen citius in nos ingruentem calamitatem. Rur- 
sus mihi affirmavit imperator, etiam banc se mihi 
gratiam daturum, ui filiam meam juveni collocaret 
Nicolao Melisseno, filio Nicephori Melisseni, quem 
Melissurgum cognominabant, magni protostrato- 
ris, postea vero etiam metropolitae munere functi, 
quemadmodum historiarum libro secundo comme- 
moravimus; pollicitus etiam, traditurum se mihi 
vicariam, cujus ante mentionem fecimus, admini 
sirationem locorum ejus oppidorumque, quz babe- 
rem et procurarem, donec filia mea decimum 
quartum annuo attigisset et nuptiz flerent. Atque 
hoc illud fuit, in quo legationes et itinera mca 
(inem esse habitura imperator affirmavit. Idem 
mihi-dixit, velle se in Peloponnesum alium e scuibus 


ὑποψίαν ἔχω ὅτι ἐὰν ἕτερόν τινα πάρεξ σοῦ ἀπο- 
στείλω, o) φυλάξει μοι τὴν τρέπουσαν εὔνοιαν καὶ 
πίστιν, μὴ πω; ἀπατήσωσιν αὐτὸν οἱ δεσπόται xol 
ἀδελφοί μον, ὑποσχόμενοι τούτῳ διὰ τούτῳ διὰ χρυ- 
σοδούλλου τινὰ χώμην ἢ χώραν αὑτῷ καὶ τοῖς 
χληρονόμοις αὐτοῦ χατὰ -διαδοχὴν, xai πεισθεὶς 
“ἀποδοχιμάσῃ τὰ τέτταρα εἰρημένα κεφάλαια, xat 
πράξῃ κατὰ τὸ πέμπτον, ὅπερ βαρύτατόν μοι Ecc 
ται. Αὐτὸς οἷδας καὶ τὸν ἀπὸ τῆς Κύπρου ῥηγίσσας 
τῆς ἐμῆς ἀνεψιᾶς ἀποσταλέντα μοναχὸν, λέγοντά 
μοι ὅτι ἐπεὶ ἡ ῥήγισσα οὐκ εἶχεν ἄνθρωπον πιστὸν 
καὶ ἐπιτήδειον μηνῦσαί μοι δι᾽ αὐτοῦ τὰ ὅσα T» 
ἀναγκαῖα, οὗτε δυνατὸν ἦν ὡς ἐχείνη ἐπεθύμει συλ- 
λαλῆσαί μοι διὰ στόματος, ἐξαποστεΐλω ἐγὼ πρὸς 
αὐτὴν ἄνθρωπον ἐκ τῆς ἡμετέρας abire δόχιμον 
xal πιστόν. Διὰ τοῦτο ἕτερόν τινα οὐχ ἁρμόζει ná- 
psE σοῦ εἰδέναι τὰ μυστήρια ἡμῶν, καὶ οὐδεὶς ὃς 
ἁρμοδιώτερός σον, εἰ μὴ μόνον σὺ ὁ πράξας 
καὶ στήσας καὶ ὁμιλήσας xoi πληρηοφορήσας τὰ 
πάντα μετ' αὐτῆς καὶ ἐν ἑτέρῳ χαιρῷ " διὸ οὐ 
δύναται δι᾽ ἄλλου τινὸς fj ὑπόθεσις πέρας λα- 
δεῖν. » Ἐγὼ δὲ πάλιν ἀποχριθεὶς εἶπα τῷ βα- 
σιλεῖ" « Ὡς κελεύει ἡ βασιλεία aou, οὕτως ἔχει. 
"Evexev τούτων τῶν εὐλόγων αἰτιῶν ἡ ἐμὴ σύνευνος f 
4.417 δούλη σου ἅμα τοῖς ἐμοῖς συγγενέσιν οὐ χω- 
λύσουσί, με, εἰ τύχῃ, χαὶ ποιήσω τὸ προσταχθέν 
μοι. Ἣν εὖ μαχαρίσω, ἀναφέρων αὐτῇ ἕτι περὶ ὧν 
διὰ τῆς καλοχαγαθίας τῆς β:σιλείας σου ExaZác μοι 


Q περὶ τῆς ἐμῆς θυγατρὸς ὑπανδρίας xal τόπων xal 


τιμῆς δωρήσεως xa ἀναδοχῆῇς πλέον τῶν ἄλλων 


optimatum mittere, qui illic res, de quibus dixi- 
mus, cum fratribus componerent, et referret ad se, 
quid facto opus esset: quodsi non posset primum 
caput obtinere, obtinere niteretur secundum, atque 
ita deinceps aut tertium, aul quartu:, aut, si ne- 
cessitas cogeret, quintum. ftursus : «Sed si, inquit, 
alium prseter te misero, metuo, ut is debitam mi- 
hi benevolentiam et fidem prastet, nevc eum deci- 
piant despotm, fratres mei, per bullam aurcam 
vieum aliquem vel regionem ipsi et bharedibus 
deinceps polliciti: qua ille re commotus, quatuor 
capitibus rejectis , de solo quinto agat: quod mihi 
molestissimum accideret. Przterea scis ipse, a re- 
gina Cypri, cognata mea, ad me missum monachum 
dixisse, ut, cum regina non haberet hominem (idum 
el idoneum, per queu res quasdam maximi mo- 
menti mecum comipnunicaret, nec posset, ul opta- 
ret, coram mecum colloqui, ego ad illam liominein 
ΟΣ nostra aula spectatum et fidum mitterem. Quare 
fieri nequit, ut alii, ac tibi, secreta nostra inno- 
tescant, neque est quisquam (6 aptior, quan- 
doquidem τὰ etiam alias omnia cum illa egisti, 
consütuisti, comununicasti , perfecisti. Quam 
ob rem per alium istud negotium absolvi nequit. » 
Ego ita respondi : « Sicut censes, imperator, ita 
res habet. Ac propter istas gravissimas causas 
conjux mea, serva ius, cum reliquis propinquis 


829 


CHRONICON MAJUS. — LIB. UI. 820 


τῆς Ep; θυγατρὸς γένητα: " περὶ δὲ τοῦ ὀφφιχίου, À pv τί διὰ τοῦ ἱερέως ᾿Αντωνίου μηνύει por; » Εἶτα 


ὡς τὸ φέρον φέρῃ, χαὶ ἀπέλθω χαὶ εἰς Πελοπόννη- 
gov χαὶ Κύπρον, χαὶ σὺν ἐμοὶ ἄρω καὶ τὸν ἄριστόν 
pou υἱὸν τὸν x:Y χρείττονα σχεδὸν εἰπεῖν πάντων 
«ὧν συνηλικιωτῶν αὐτοῦ, xal ἀπὸ τῆς χινητῆς μου 
περιουσίας τὸ πλέον μέρος, χαὶ ἀπελθεῖν ἡμᾶς διὰ 
ξηρᾶς, ὅπως χἀχεῖνος ἴδῃ τοὺς τόπους καὶ παιδευ- 
θήσεται εἰς πᾶν τὸ χρήσιμον ἐν τῷ βίῳ᾽ καὶ εἰ 
ἔδωμεν ὅτι ἀμηρᾶς χαθ᾽ ἡμῶν βούλεταί τι ποιῆσαι, 
ξάπω τὸν υἱόν μου ἐν τῇ Πελοποννήσῳ μετὰ τῆς χι- 
νητῆς μου ὑπάρξεως παρὰ τοῖς μητριχοῖς 930 μον 
Ὑνησίοις συγγενέσι, τοῖς χατοιχοῦσιν ἐν ταῖς yu- 
ραις τοῦ μελλογάμδρον μου" εἰ δὲ οὐκ ἔσεταί τι 
xa0' ἡμῶν, ἐπαναστρέψτ, πάλιν σὺν ἐμοὶ ἐν τῇ πα- 
τρίδι, Ἕνεχεν λοιπὸν τῶν εἰρημένων πασῶν al- 
τιῶν, δηλονότι τοῦ συνοιχεσίου τῆς θυγατρός μου 
καὶ τῆς μάχης ὑποψίας χαὶ τῶν λοιπῶν, ὡς προεί 
πομεν, ἣ σύνευνός μου συν:χώρησε τὴν πάλιν ἐξέ- 
λευσίν μον. Ὡς οὖν τὸ τῆς θυγατρός μον συνοιχέ- 
σίον διωρθώσαμεν, ποιήσαντες τὰ προιχοσύμφωνα 
xaY ἱερολογίαν τοῦ ἀῤῥαδῶνος, καὶ χαρὰν διὰ τοὺς 
γάμους ποιήσαντες, πάντα τὰ ἀναγχαῖα διὰ τὴν 
655v ᾧχυνομήσαμεν, εἰ ph μόνον τὰς βασιλικὰς 
προστάξεις διὰ γραμμάτων προσεδόχουν λαθεῖν. 
Καὶ ἀπελθὼν εἰς τὸ παλάτιον εἰσελήλυθα ἔνδον τοῦ τοῦ 
βασιλέως χελλίου, ὡς σύνηθές μοι, χαϊοὐχ εὗρον αὖ- 
τόν. Περὶ οὗ ἡρώτησα, καὶ ἐῤῥέθη μοι δτιὲν τῷ τρασ- 
σάρῳ δωματίῳ ἑτέρῳ πλησίον τοῦ [χελλίου αὐτοῦ 
συνε)άλει τῷ ἱερεῖ ᾿Αντωνίῳ τῷ Ῥοδίῳ. Κἀγὼ προσ- 


μείνας μιχρὸν, ἰδοὺ ὁ βασιλεὺς ἐξερχόμενος θυμοῦ α 


πνέων λέγει μοι « Εἶδες τὸν μεσάζοντα τὸν Noza- 


jus illo est. » Cui respondi, etiamsi majus esset id 
officium magni ducis officio, tamen non passurum 
me esse, alii id derogatum in me conferri, atque 
ita inem habuit colloquium. Consultante autem 
me cum cognatis, amicis et familiaribus de iis, 
qua imperator mihi proposuerat, omnibus videba- 
tur, ut conjugium filis mez (eret, de officio autem 
fortun:e me committerem, àtque in. Peloponnesum 
ct Cyprum proficiscerer et assumpto filio optimo 
ac, prope dicam, sequalibus suis omnibus pr:e- 
stantiore, et majore parte opum mobilium, per 
continentem iter facerem, ut ille quoque eas re- 
giones cognosceret et ad omnem scientiam, qux 
quid hahet ad vitam commodi, institueretur, 
alque, si sensissemus, ameram aliquid adversus nos 
moliri, filium cum bonis mobilibus in Pelopon- 


neso 240} maternos cognatos, in agro futuri affinis : 


mei habitantes, relinquerem ; sin nihi] contra nos 
uisurus esset, eum mecum in patriam reducerem. 
Cxterum ob omnes illas causas, quos commemo- 
ravi, filis conjugium, suspicionem belli et reli- 
qua, conjux mea, ut supra dixi, denuo me peregre 
proficisci passa est. Postquam igitur filig conju- 
eium perfecimus, peracta dotis et arrhabonis 
sponsione, gaudio propter nuptias impleti, omnia 
d faciendum iter ncesssaria providimus, nec jain 
ΟΡ. ΟΥΔΙ, nisi scriptis mandatis. i^ pecat rs. 


παραλιπὼν τὴν ὕόδριν λέγει μοι πάλιν, « Σὺ ἐζή- 
τῆσας τὸ ὀφφίχιον τοῦ μεγάλου χοντο:ταύλου * ἐγὼ 
εἶπον τῷ Νοταρᾷ ὅτι οὔτε ἄλλῳ τινὶ δώπω διά τινας 
αἱτίας ὡς εἶπον" ἀλλ᾽ ἔφην αὐτῷ ἵνα δώσω σοι τὸ 
ὀφφίχιον τοῦ μεγάλου λογοθέτου. Ὁ δὲ εἶπέ μοι ὅτι 
εἰ ὁ Παλαιολόγος 931 ó μέγας στρατοπεδάρχης 
ἀκούσῃ τοῦτο, τί γενήσεται, εἰ σοὶ εὐεργετήσω τὸ 
τοιοῦτον ἀξίωμα, Καὶ σήμερον ἔστειλεν ὃν εἶδες 
ἐξελθεῖν, τὸν ἐν σχήματι χαὶ θεωρίᾳ ἐπιτήδειον, τῷ 
δὲ τρόπῳ καὶ vot ἄγροιχον χαὶ ἀνωφελέστατον ᾽Αν- 
τώνιον ἱερέα, αἰτῶν μοι ἵνα τιμήσω τοὺς σχαιοτά- 
τους χαὶ ἀσυνέτους νἱοὺς αὐτοῦ, τὸν μὲν πρῶτον 
μέγαν λογοθέτην, τὸν δὲ δεύτερον μέγαν χοντόσταυ- 
λον, ἐπεὶ xal τοὺς ἐσθῆτας ἐχεῖνος ἄρχει, ὅπερ 
ἐστὶν ἡ ὑπηρεσία τοῦ αὐτοῦ ὀφφιχίου. Λοιπὸν λέγω 
εὑεργετήσω αὐτοῖς ἄλλα ὀφφίχια μετὰ χαιρὸν, οὐ 
τοσαύτης ἀξίας ὅμως, ἀλλ᾽ ἐλάττονα * σὺ δὲ ἔσῃ 
ἀπὸ τοῦ νῦν μέγας λογοθέτης. Τοῦτο δὲ xai μόνον 
παραγγέλλω σοι, ὅτι διὰ τὰ συμδάντα τοῦ χαιροῦ 
χαὶ τὰς ποιχιλώδεις γνώμας τῶν ἀρχόντων καὶ ἄλ- 
λας αἰτίας μὴ προσχυνήσεις p& εἰς παράστασιν 
ἑορτῆς, ὡς ἔξεστι νῷ ὀφφιχίῳ σου, εἰ μὴ ὁ Νοταρᾶ; 
γράψει ἐν ταῖς πρὸς τοὺς αὐταδέλφηυς μου xal τὴν 
ἀνεψιάν μου τὴν ῥήγισσαν ἐπιστολαῖς, χαὶ ἁπλῶς 
πρὸς πάντας obe μέλλω γράψειν περὶ τῆς ἐχεῖσε 
ἀποδημίας, σὺ δὲ ἀντιγράψεις πάλιν ἐχεῖθεν πρός 
με καὶ πρὸς πάντας τοῦ olxou σου. El χαὶ ἐν τούτῳ 
τῷ μέσῳ ἀχούσωσι οἱ μὴ θέλοντες, χαὶ εἰ φανήσε- 
ται αὐτοῖς αὐστηρὸν f) πιχρὸν, θέλοντες xal μὴ θέ- 
λοντες χαταπίωτιν αὐτό. » Ἐγὼ δὲ ἀπεχρίθην τῷ 


Palatium igitar et cubiculum imperatoris pro con- 


suetudine mea ingressus, ipsum non invenio. Ro- 
gant mibi responsum est, colloqui euim in con- 
clavi cubiculo vicino cum Antonio sacerdote, IAho- 
dio. Itaque praitolor aliquandiu, cum ecce prodiens. 
imperator -ira iacensus me inclamat: « Nostine, 
inquit, qui a mandatis mihi est Notaras quid per 
Antonium sacerdotem mihi significet ? » Deinde rc- 
missa superbia, addit: « Cupivisti tu officium 
inagni contostauli : quod nec alii cuiquam datu- 
rum me esse propter causas, quas comm'emorzavi, 
Notare elixi : tibi vero daturum me esse magui 


D logothetz officium. Ad quz ille respondit : Si hac 


te dignitate ornassem, quid futurum csset, cum 
Paleologus magnus stratopedarcha id cognovissct? 
Jam liodie misit ad me, quem exeuntem  viiisti, 
habitu et specie idoneum, moribus ct ingenie hor- 
ridum et improbu:» Antonium sacerdotem, rogans, 
ul iueptissimos ipsius et stolidos filios, maj»rem 
magnum logothetam, minorem magnum contostaun- 
lum creem, cum illeetiam vestimentis przsit, quod 
proprium ejus munus est. Attamen consentio, pro- 
cedente tempore daturum me iis esse alia officia, 
non tanti tamen ponderis, sed leviora; tu autem 
dehinc magnus logotlicta eris. Verum hoc unum te 
moneo, ut propter teinporis eventa et varias pro- 
cerum voluntates ο΄ ^ causas iu festorum dic- 


821 


GEORGII PIIRANTZ.É 


ἀρχοντισσῶν. » Καὶ οὕτως χαιροῦ δὴ ὄντος τοῦ ἀρι- À xiov, τὸ τοῦ μεγάλου λογοθέτονυ. » "UO δὲ δοὺξ ἀξ» 


στῆσαι προσχυνήέσας ivi ἀπῆλθον οἴχαδε. Μετὰ δὲ 
τὸ ἄριστον ἐλθόντο; τοῦ μεγάλον δουχὸς ἐν τῷ πα- 
λχατίῳ ἐφήσατο αὐτῷ ὁ βασιλεὺς τὰ ὅσα μετ᾽ ἐμοῦ 
ἐ)άλησε περὶ τοῦ πρέσδυν pe ἀπελθεῖν, ἀλλ᾽ οὐχ 
ἀπεχάλυψεν αὐτῷ δι᾽ ἣν αἰτίαν - χαὶ προσέθηχε xat 
τοῦτο, ὅτι ᾿Αναγχαῖόν ἐστι τιμήσωμεν xal ἡμεῖς τὸν 
Φραντζῆν, διότι τὸ ὀφφίχιον ὃ χέχτηται οὐχ ἔστιν 
εὐχαριστία οὐδεμία noh; ἡμᾶς, διότι παοὶ τοῦ βα- 
cé doe τοῦ ἀδελφοῦ μου εὐπργετήθη τοῦτο αὐτῷ. 
Διὸ λέξον αὐτῷ ποῖον ἄλλο τῶν ὀφφιχίων ὀρέγεται, 
χαὶ ὀχούσοιμεν, Καὶ ἐξελθὼν ὁ δοὺξ καὶ εὑρών με 
ἐπυνθάνετο τί τὸ ὀφφίχιον ὡρεγόμην ἵνα δωρήσνταί 
μοι ὁ βασιλεύς. Ἐγὼ δὲ ἀποχριθεὶς εἶπον ὅτι « Κατὰ 
νοῦν εἶχον xal ἐγὼ αἰτῆπαι μεῖξου ὀφφίχιον, ὅπερ 
99 κέχτηται ἄλλος, xa) οὔτε ζῶντός μὸν εὐεργετίσῃ 
τινὶ ἑτέρῳ πλὴν ἐμοῦ " καὶ τὸ πρέπον οὕτως uot 
δοχεῖ εἶναι, ὃ xal ὁρέγομαι, ἐπεὶ χαὶ πρὸ τοῦ ἀπελ- 
θεῖν με εἰς Τραπεζοῦντα τοσαῦτα ἐνείδη xal χατη- 
γορίας ἔχουσα καὶ ὑπέρερα διὰ τὸ εἶναι χαὶ ἐτέ- 
ρους 2328 δύο ἄρχοντας ἐν τῷ ὀφφιχίῳ 8 ἔχω, ὃ 
οὐκ ἤθελα. ᾿Αλλ᾽ ἵνα βεδαιωθῇ ὁ λόγος μον, ὥς μοι 
εἴγηχας χἀγὼ ὀρέγομαι, εἰ καὶ ἀρεστόν ἔστι τῷ 
αὐηέντῃ μου τῷ βασιλεῖ, εὐεργετίσγ, μοι τὸ ὀφφί- 
χιοὸν τοῦ μεγάλου χοντοπταύλου. » Καὶ οὕτως ἀπῦλ- 
θεν ὁ Νοταρᾶς xal ἀνέφερε πάντα τῷ βασιλεῖ ὁ 
δὲ ἀποχριθεὶς εἶπεν αὐτῷ " « Αὐτὸ γὰρ τὸ ὀφφίκιον 
οὐ δίδωμι οὐδενὶ, ὅτι ὁ πρώην μου πενθερός ἔστι 
μέγας χοντόσταυλος, γεγονὼς ἐν τῇ Πελοποννήσῳ 


χριθεὶ; εἶπε" « Καὶ τί γενήσεται μετὰ τοῦ [Ix)as- 
λόγου τοῦ Μετοχίτου; » Ὃ Νοταρᾶς εἶπεν ἔτι τῷ 
βατιλεῖ ἵνα εὐεργετήσῃ με τὸ τοῦ μεγάλου πριι- 
χηρίου, ὅ ἐστι μετὰ τὸ τοῦ στρχτοπεδάρχου, χαὶ οὐ 
10010, λέξας ὅτι ε« Ἡ βασιλεία σου ζητήσει τοῦ δεσξό- 
του τοῦ ἀδελφοῦ σηυ ixoÍn 32: στρατοπεδάρχην c» 
τοῦ Κανταχουζηνοῦ υἱὸν διὰ τὴν συγγαμθρ'α; συν- 
γένειαν χαὶ διὰ τὸν πρωτοστράτορα τὸν ἑαυτοῦ ra- 
«épa. Ναὶ ἐὰν ἑώσῃς τῷ Φραντζῇ τὸ τοιοῦτον ὀφτ"- 
xtov, ὃ ἐστι πρῶτον τοῦ μεγάλου στρατοηπεδάρχιο, 
τί γενήσεται ; Ὅμως εἰ ἀρεστόν ἔστι τῇ βασιλεὶΣ 
σου, εὑὐεργέτησον αὐτῷ τὸ τοῦ μεγάλον πριμιτη- 
ρίου ὀφφίχιον, ὅ ἐστι μετὰ τὸ τοῦ μεγάλον stpace- 
πεδάρχου. » 'U δὲ βασιλεὺς εἶπεν " « Ἐγώ σοι Ἐρο- 
εἴπου ὅτι ὁ Φραντζῆς οὐ δέχεται 499 οὐδὲν ὁρ7- 
χιον παρ᾽ ἄλλου χρατούμενον, εἰ xal μειζότεριν 
εἴη " πῶς οὖν καταδέξηται τὸ τοῦ μεγάλου zpur 
xnplou ὅμως kx δευτέρου λάλησ᾽ν αὐτῷ, καὶ Ee 
μεν τὴν γνώμην αὐτοῦ. » Λοιπὸν αὖθις ἦλθε zp5; 
με ὁ μέγας δοὺξ λέγων « Ὃ βασιλεὺς ἔφτ ὅτι d 
τοῦ μεγάλου χοντοσταύλου ὀφφίκιον, ἐπεὶ ὁ πενῖτ- 
ph; αὑτοῦ ἔχει τοῦτο, οὔτε σοὶ οὔτε ἄλλῳ τινὶ εἰεῦ- 
γετῆσε! αὐτὸ, ἀλλὰ δώσει σοι τὸ τοῦ μεγάλου τι 
μιχηρίου, ὅπερ καὶ πρῶτον τούτον ἐπτί. » Riy$ 
εἶπον αὐτῷ ὅτι « El xal πρῶτόν ἔστι τὸ τοῦ μεγάλαι 
δουχὸς ὀφφίχιον, τοῦτο οὗ θέλω  &qatpsOrvat kr 
ἄλλον xa δοθῆναι ἐμοί" » καὶ οὕτως διελύθη ὁ οὐ 
Aevn:, Βουλευθέντος δέ μου μετὰ τῶν συγγενῶν pn 


παρὰ τοῦ βασιλέως τοῦ πατρός μου, ὅτε χοδόμει C. καὶ φίλων καὶ οἰχείων περὶ ὥν ὁ βασιλεύ., μοι ἐξτγ’ 


τὸν Ἰσθμόν, Πλὴν δώφω αὐτῷ ἕτερον μεῖζον ὀφφί- 
noa obstabit fortasse , quominus volentati tuz 
olsequar : quam beabo, cum docebo, qux majestatis 
tu: gratia de filia mea collocanda decreverit, deque 
ditionis et lonorum przemiis, pra reliquis femiuis 
nobilibus eam evectura. » ΗΔ cum tempus prane 
dii adesset, adoratione faeta, domum discessi. 
Post prandium magno duci in palatium venienti 
imperator retulit, quz de obeunda mihi legatione 
mccum egisset, causam tamen non operuit; ad- 
didit autem, necesse esse, ut ipse quoque me 
colionestaret, quoniam munus, quo fungerer, non 
sua gratia, sed imperatoris, fratris sui, bencvo- 


lentia mihi impertitum esset ; mandavitque ei,ut p 


q"od munus optarem, ex me quareret et sibi re- 
nuntiaret, [taque dimissus dux, ubi me vidit, 
rogavit, quod munus ab imperatore mihi dari 
cuperem. Ad quz ita respondi: « Possim equidem 
munus majus nunc petere, quod alius non habeat, 
quodque me vivo prazter me nemini impertiatur. 
Quod honeste petiturus mihi videor, quia, aute- 
quam Trapezuntem discessi, plurimas calumnias 
et. criminationes expertus sum ac pertuli, quia 
alii duo proceres i: officio essent, quod habeo : id 
quod nolui, Itaque, ut eventum liabeat oratio mea, 
quando tu ita jubes, cupio equidem, si imperatori, 
domiso meo, acceptum sit, ut iupertiat milii inu- 

ΝΣ magni contestauli. » lta discessit Notaras 


γείλατο, xaX καλῶς πᾶσιν ἔδοξεν ἵνα τὸ συνοιχέειον 


et cuncta retulit imperatori : qui haec ei respo 
dit: « Ulud quidem munus nemini impertio, q»e 
niam pristinus affinis meus magnus contiostaus 
est, ornatus ea dignitate in Peloponmeso ἃ pat 
meo imperatore, cum lsthmum munbiret, Verum diit 
ili aliud majus munus, magsi logotbeue. » Tss 
dux : « Quid igitur, inquit, de Palzeologo Metochiu | 
fict? » Addiditque, ut magui primicerii muaos 
quod post siratopedarche munus sequitur, noa 
hoc, mihi daret. « Ipsa enim, iuquit, majesias tita 
fratris. despote rogatu stratopedarcbsm | fecisti 
Cantacuzeni filium propter affinitatem et patre 

ejus protostratorem. Phrantzze igitur καὶ deber vot 

officium, quod majus est dignitate stratopedarcigz, 

quid futurum est ? Sed tamen, si placet ita mait- 
gtali tute, magni primicerii inunus illi imperti, que! 
magno stiratopedarcha proximum est, » Coutra 
h:ec imperator: « Jam ante (ibi dixi, Phranuen 
non accepturum dignitatem, quam cum alio com- 
munem habiturus sit, eliamsi sit, prasstabilior : 
quomodo igitur accipiet munus magni prinicerii' 
verum (Uu ilerum eum conveni, ut cognoscanus 
voluntatem ejus.» Itaque iterum ad me veniens na- 
gnus dux : « Imperator, ait, dixit, magni  couto- 
stauli officium, quo ipsius affluis fungatur, net 
tibi nec alii cuiquam se daturum, sed ornaturum 
e esse magni primicerii munere, quod etiam nt 


CHRONICON MAJUS. — LIB. ilT. 


83 


ipf; θυγατρὸς γένηται * περὶ δὲ τοῦ ὀφφιχίου, À ρᾶν τί διὰ τοῦ ἱερέως ᾿Αντωνίου μτινύει μοι; » Εἶτα 


ὃ φέρον φέρῃ, καὶ ἀπέλθω χαὶ εἰς Πελοπόννη- 
καὶ Κύπρον, xaX σὺν ἐμοὶ ἄρω χαὶ τὸν ἄριστόν 
υἱὸν τὸν x:Y χρείττονα σχεδὸν εἰπεῖν πάντων 
συνηλιχιωτῶν αὐτοῦ, xat ἀπὸ τῆς χινητῆς μου 
ουσίας τὸ πλέον μέρος, xal ἀπελθεῖν ἡμᾶς διὰ 
€, ὅπως χἀχεῖνος ἴδῃ τοὺς τόπους xal παιδεν- 
ται εἰς πᾶν τὸ χρήσιμον ἐν τῷ βίῳ" χαὶ el 
εν ὅτι ἀμηρᾶς xaü' ἡμῶν βούλεταί τι ποιῆσαι, 
) τὸν υἱόν μου ἐν τῇ Πελοποννήσῳ μετὰ τῆς χι- 
& po» ὑπάρξεως παρὰ τοῖς μητριχοῖς 930 μου 
ἴοις συγγενέσι, τοῖς χατοιχοῦσιν ἐν ταῖς χὺ- 
τοῦ μελλογάμδρου μου" εἰ δὲ οὐχ ἔσεταί τι 
ἡμῶν, ἐπαναστρέψτ, πάλιν σὺν ἐμοὶ ἐν τῇ πα- 
M Ἕνεχεν λοιπὸν τῶν εἰρημένων πασῶν al- 
, δηλονότι τοῦ συνοιχεσίου τῆς θυγατρός pou 
τῆς μάχης ὑποψίας χαὶ τῶν λοιπῶν, ὡς προεί 
ἵν, fj σύνευνός μου συνεχώρησε τὴν πάλιν ἐξέ- 
iv μου. Ὡς οὖν τὸ τῆς θυγατρός μου συγοιχέ- 
διωρθώσαμεν, ποιήσαντες τὰ προικοσύμφωνα 
ἱερολογίαν τοῦ ἀῤῥαδῶνος, xol χαρὰν διὰ τοὺς 
υς ποιήσαντες, πάντα τὰ ἀναγχαῖα διὰ τὴν 
κχυνομήσαμπεν, εἰ pf μόνον τὰς βασιλικὰς 
τάξεις διὰ γραμμάτων προσεδόχουν λαθεῖν. 
ἐπελθὼν εἰς τὸ παλάτιον εἰσελήλυθα ἔνδον τοῦ τοῦ 
λέως χελλίου, ὡς σύντηθές μοι, χαὶ οὐχ εὗρον αὖ- 
Περὶ οὗ ἠρώτησα, καὶ ἐῤῥέθη μοι ὅτιἐν τῷ τρασ- 
) δωματίῳ ἑτέρῳ πλησίον τοῦ [χελλίου αὑτοῦ 
γάλει τῷ ἱερεῖ ᾿Αντωνίῳ τῷ Ῥοδίῳ. Κἀγὼ προσ- 


xe; μιχρὸν, ἰδοὺ ὁ βασιλεὺς ἐξερχόμενος θυμοῦ (c 


y) λέγει μοι" € Εἶδες τὸν μεσάζοντα τὸν Νοτα- 


llo est. » Cui respondi, etiamsi majus esset id 
um magni ducis officio, tamen non passurum 
'sse, alii id derogatum in sme conferri, atque 
inem habuit collequium. Consultante autem 
cum cognatis, amicis οἱ familiaribus de iis, 
imperator mihi proposuerat, omnibus videba- 
ut conjugium filie mez (leret, de officio autem 
inz me committerem, àtque in. Peloponnesum 
yprum proficiscerer et assumpto filio optimo 
prope dicam, sequalibus suis omnibus prz- 
iore, et. majore parte opum mobilium, per 
inentem iter facerem, ut ille quoque eas re- 
es cognosceret et ad omnem scientiom, qua 

οι ad vitam commodi, institueretur, 
e, si sensissemus, ameram aliquid adversus nos 
ri, filium cum bonis mobilibus in Pelopon- 


| apiid imaternos cognatos, in agro futuri affinis : 


liabitantes, reliuquerem ; sin nihil contra nos 
rus esset, cum mecum in patriam reducerem. 
'rum ob omnes illas causas, quos commemo- 
, filis conjugium, suspicionem belli et reli- 
conjux mea, ut supra dixi, denuo me peregre 
icisci passa est. Postquam igitur filie conju- 
1 perfecimus, peracta dotis et arrhabonis 
isione, gaudio propter nuptias impleti, omnia 
aciendun i iter necessaria. providimus, nec jam 
5 Cal, nis scriptis mandatis. i^ peat rs. 


παραλιπὼν τὴν ὕδριν λέγει μοι πάλιν, « Σὺ ἐζύ- 
τήπας τὸ ὀφφίχιον τοῦ μεγάλου χοντο:ταύλου * ἐτὼ 
εἶπον τῷ Νοταρᾷ ὅτι οὔτε ἄλλῳ τινὶ δώτω ξ:ἅ τινας 
αἰτίας ὡς εἶπον " ἀλλ᾽ ἔφην αὐτῷ ἵνα δώσω go: z^ 
ὀφφέχιον τοῦ μεγάλου λογοθέτου. Ὁ 5k εἶπέ μοι ὅτι 
εἰ ὁ Παλαιολόγος 931 ὁ μέγας στρατοπεδάρχης 
ἀκούσῃ τοῦτο, τί γενήσεται, εἰ σοὶ εὐεργετήσω τὸ 
τοιοῦτον ἀξίωμα. Καὶ σήμερον ἔστειλεν ὅν εἶδε; 
ἐξελθεῖν, τὸν ἐν σχήματι χαὶ θεωρίᾳ ἐπιτήδειον, τῷ 
δὲ τρόπῳ χαὶ vot ἄγροιχον xal ἀνωφελέστατον 'Av- 
τώνιον ἱερέα, αἰτῶν μοι ἵνα τιμήσω τοὺς σχαιοτά- 
τους χαὶ ἀσυνέτους νἱοὺς αὑτοῦ, «Ly μὲν πρῶτον 
μέγαν λογοθέτην, τὸν δὲ δεύτερον μέγαν χοντόσταυ- 
λον, ἐπεὶ xal τοὺς ἐσθῆτας ἐχεῖνος ἄρχει, ὅπερ 
ἐστὶν ἡ ὑπηρεσία τοῦ αὐτοῦ ὀφφιχίου. Λοιπὸν λέγω 
εὐεργετήσω αὐτοῖς ἄλλα ὀφφίχια μετὰ χαιρὸν, οὐ 
τοσαύτης ἀξίας ὅμως, ἀλλ᾽ ἐλάττονα " σὺ δὲ ἔσῃ 
ἀπὸ τοῦ νῦν μέγας λογοθέτης. Τοῦτο δὲ xai μόνον 
παραγγέλλω σοι, ὅτι διὰ τὰ συμδάντα τοῦ χαιροῦ 
χαὶ τὰς ποιχιλώδεις γνώμας τῶν ἀρχόντων καὶ ἄλ- 
λας αἰτίας μὴ προσχυνήσεις μὲ εἰς mapáotacuy 
ἑορτῆς, ὡς ἔξεστι νῷ ὀφφιχίῳ σου, εἰ μὴ ὁ Νυταρᾶ; 
γράψει ἐν ταῖς πρὸς τοὺς αὐταδέλφηυς μον xal τὴν 
ἀνεψιάν μου τὴν ῥήγισσαν ἐπιστολαῖς, χαὶ ἁπλῶς 
πρὸς πάντας o0 μέλλω γράψειν περὶ τῆς ἐχεῖσε 
ἀποδημία;, σὺ δὲ ἀντιγράψεις πάλιν ἐχεῖθεν πρός 
με καὶ πρὸς πάντας τοῦ οἴχου σου. El χαὶ ἐν» τούτω 
τῷ μέσῳ ἀχούσωσι οἱ μὴ θέλοντες, καὶ εἰ φανήσε- 
ται αὑτοῖς αὐστηρὸν f] πιχρὸν, θέλοντες χαὶ μὴ θέ- 
λοντες χκαταπίωξιν αὐτό. » Ἐγὼ δὲ ἀπεχρίθην τῷ 


Palatium igitur et cubiculum imperatoris pro con- 
suetudine mea ingressus, ipsum non invenio. Ro- 
ganti mihi responsum est, colloqui eum in con- 
clavi cubiculo vicino cum Antonio sacerdote, ho- 
dio. Itaque prastolor aliquandiu, cum ecce prodiens 
imperator -ira iacensus me inclamat: « Nostine, 
inquit, qui a mandatis mihi est Notaras quid per 
Antonium sacerdotem mihi significet ? » Deinde rc- 
missa superbia, addit: « Cupivisti tu. officium 
magni contostauli : quod nec alii cuiquam datu- 
rum me esse propter causas, quas comm'emoravi, 
Notarz elixi : tibi vero daturum me esse magni 


D jogothetz officium. Ad quz ille respondit : Si liac 


te dignitate ornassem, quid futurum esset, cum 
Palologus magnus stratopedarcha id cognovissct? 
Jam liodie misit ad me, quem exeuntem vidisti, 
habitu et specie idoneum, moribus ct ingenio bor- 
ridum et improbu:»n Antonium sacerdotem, rogans, 
ut iueptissimos ipsius et stolidos filios, maj rem 
magnum logothetam, minorem magnum contostau- 
lum creem, cum illeetiam vestimentis przsit, quod 
proprium ejus munus est. Attamen consentio, pro- 
cedente tempore daturum me iis esse alia officia, 
non tanti tamen ponderis, sed leviora; iu autem 
deliine maguus logotheta eris. Verum hocun — '- 
moneo, ut propter temporis eventa et var 

ccrum voluntates aliasque causas in fes 


811 


GEORGII PHRANTZ E ΔΆ 


βασιλεῖ λέγων" « Κύριος ὁ Θεὸς μαχροηπερεύτοι Καὶ προσμείναντες ὀλίγον ἵνα ἴδωμεν, μὴ za 


τὸ χράτος σου. Ὅμως δεόμενος παραγχαλῶ τὴν ἀγίαν 
σου βασιλείαν, ἐὰν μέλλῃ συμόῆναι δι᾽ ἐμέ τι 939 
σχάνδαλον δι᾽ οὗ προξεντθήσεται λύπτ τῷ χράτει 
cou, μὲ γένοιτο εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλὰ μᾶλλον xai τὸ 
δέρμα poo ἀφαίρεσον, εἰ εἰς εἰρήνην xal εὐφροσύ- 
νην τῇ βατιλείᾳ coo εἶν. » Ὁ δὲ εἶπέ pov: « Ὡς 
πιστὸς θεράπων εἴρηχας. Ὅμως μὴ φρόντιζε περὶ 
τούτου οὐδέν " λυποῦμαι γὰρ πῶς μὴ περισχεπτόμε- 
νοι τὰς πρός με τοσαύτας παρὰ σοῦ θερλπείας καὶ 
φιλίας. βούλονται χατὰ σύγχρισιν τῶν σῶν ταῖς 
ἐχιτῶν ὑπολέψετιν ἀποπτιδᾶν τοὺς προσέχοντας 
βαθμοὺς τῶν ὀφφιχίων. Πλὴν προσχάλεσον ἐνταῦθα 
τὴν τὰ ταύτης τῆς ὑπηρεσίας ἐμπιστευθέντα νοτά- 
ριον. » Καὶ ἐλθὼν ὁ νοτάριος, προστάξας ὁ βασι- 
λεὺς εἶπεν αὐτῷ * « Tlpos(zou£v σοι πρὸς τίνα xal 
τίνα ἔδει σε γράφειν τὰς τῆς πίστεως ἐπ'στολὰς, 
οἷς γράψον ὅτι μέλλουσι μαθεῖν τὸ πᾶν ὑπὸ τοῦ u:- 
γάλου λογοθέτου Γεωργίου τοῦ Φραντζῃ * xax εἰ μὲν 
ζήσωμεν χαὶ πρόσω, γράψεις αὑτὸν καὶ συγγενῆ 
ἡμῶν εἶναι. Καὶ ἐάν τινι οὐχ ἀρέσῃ, ἄχοντες ὑπο- 
μείνωσ:', χαὶ ἀντὶ νέχταρος ἣ μυρεψιχοῦ ποτοῦ τὴν 
χολὴν χαταπιέτωσαν. Εἰ μὴ καὶ σὺ, νοτάριε, ἔχε 
τοῦτο ὡς; ἀπόχρυφον μέχοι ἡμερῶν τινῶν. » Καὶ 
συγχατασχευάσα; τὰ πράγματα ἔλαδα αὑτὰ, xal 
προσπεδόχουν σήμερον f| αὔριον προσχυνῆσαι τῷ βα- 
σιλεῖ ἤγουν λαθεῖν ἄδειαν ἵνα ἀπέλθω. ᾿ἸΙδοὺ ἐξῆλθε 
«ἧς ᾿Ανδριανουπόλεως ὁ ἀμηρᾶ; βαδίξων xa0* ἡμῶν. 


κατὰ τὴν ὁδὸν συναντήσῃ ἡμῖν τι ἀπευχταῖον. 
233 v. Ἰδὼν χαὶ ἀχούων ὁ ἀμηρᾶς Μεεμέττ: 
τὰς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ νίκα; καὶ πολέμους περι» 
νεῖ; xal τῶν ἑτέρων αὑτοῦ τρισκαταράτων Ἐρογό- 
νων, ἐν ἑαυτῷ ἐφαντάζετο τί ἄρα καὶ αὐτὸς ποιΐσῃ 
ἄξιον μνήμης, Ταῦτα οὖν κατὰ νοῦν λογιζόμενκς 
βουλῇ xixfj χαθ’ ἡμῶν χρησάμενος tv, Coa reum 
ἐγείρῃ κατὰ τῆς πόλεως" ἔλεγε γὰρ ἐν ξαυτῷ" « Eh 
τὴν πόλιν νιχήσω, ὑπὲρ πάντας τοὺ: πρὴ ἐμοῦ ἴδ 
ἐποίτσα, διότι αὐτοὶ μὲν χατὰ τῆσδε τῖς πόλεις 
πολλάκις πειρασθέντες οὐδὲν ἑκατώρθωσαν. » 4i 
ταύτην οὖν τὴν ὑποχεχρυμμένην ἔννοιαν καὶ 
ἐφάνη αὐτῷ ἵνα χατὰ τὸ τῶν ᾿Ασωμάτων cuv 
ἄτιυ χτίσῃ, ὡς προείρηται, ἵνα χαταφυγὴν ἔχῃ οὐτὸ 
πεὶ ὧν ἐμελέτα ποιῆσαι, ὅπιυς οὐδὲν τῶν πλοιαρίων 
μισρὸν ἣ μέγα δυννθείη χατελθεῖν ἂχ τοῦ Εὐξ:ΐν.» 
“πόντου χατὰ τὴν πόλιν, χαὶ ἵνα ῥᾷδιον ἔχωσι τὸ τὸ 
ραμα ix τῖς 'λσίας εἰς Εὐρώπην. Θέλων δὲ xi 
βιαζόμενος ἵνα τὰ μελετούμενα ὑπ᾽ αὐτοῦ ἀρχὶν 
λάδωσιν, ἰδοὺ τῇ xc" Μαρτίου τοῦ ἐξπκχισχιλιοστοῦ 
ἐν αγοσιοστοῦ ἐξτηχοστοῦ ἕτους ἐλθὼν ἔπεσεν εἰς τὸ 
στενὴν, ἵνα οἰκοδομήσῃ τὸ ἄστυ. ᾿Ιδὼν οὖν ὁ βασιλεὺς 
τὰς πανουργίας αὑτοῦ ἐδουλήθη ἀποχαλύψαι αὐτὸς 
πρῶτον τὴν μάχην, ὅπως αὐτὸν ἐμποδίσῃ. Tw 
δὲ τῶν τῆς συγχλήτου ἱερωμένων τε καὶ λαϊχῶων 
ἐχώλυσαν τὴν γνώμην xal βουλὴν τοῦ βασιλέω;, 
294 λέγοντες μὴ ἀποχαλυφθήτω ἢ μάχη τῆς P 


rum rolemnitatibus ne mc pro more officii tui (* At tu quoque, notarie, hoe dies aliquot silenüe 


adorcs. Quanquam notarius rei mentionem  faciel 
iu litteris ad fratres mcos et cognatam meam re- 
ginam, denique ad omnes, ad quos de itinere tuo 
scripturus sum, ac tu illinc vicissim ad me et 
quemcunque domus tu: scribens, titulum hunc 
usurpabis. Quodsi interea rem cognoverint, qui 
invident tibi, quamvis iis durum acerbumque vi- 
deatur, volentes nolentes eam devoranto. » Re- 
spon:i ita imperatori: « Deus Dominus producat 
imperium tuum. Sed tamen suppliciter rogo san- 
clam majestatem tuam, si mea causa ulla futura 
sit offensio, unde quid detrimenti capiat imperium 
tuum, unquam ne fiat, quod meditaris, imo potius 
pell-m mihi detrahas, si ad majestatis tux iran- 
quillitatem et pacem eonducat. » Tum imperator: 
« Ut minister, ait, fidelis locutus es. Sed ne tibi 
ista res cure sit ullo modo. Doleo enim, quod nihil 
circumspícientes tanta tua erga meofficia et obsequia 
ect (ποτὰ πὶ meritorum comparationem affectantes 
animis gradus ofliciorum convenientes transsilire 
conantur, Verum arcesse huc jam munere hoc 
fungentem notarium. » Venientem notarium im- 
perator ita allocutus est: « Ante tibi significavi- 
mus, qux ct ad quos publice fidei epistolis tibi 
scribenda sint: his adde, cos toan! rem cognitu- 
ros esse e Georgio Phratze magno logotheta ; ac 
si vita suppeditaverit, scribes etiam, eumdem nobis 
affinem esse. lloc cui displicuerit, ringatur licet, et 
p^9 nectare aut potu aromatico bilem concoquat. 


tege. » Rebus deinde adornatis, instructus iis san 
s(que exspectabam, eo ipso die aut postridie me 
adoraturum imperatorem et abeundi potestates 
aecepturum esse, cum subito Adrianopoli egressus 
ameras adversus nos proficiscitur. Itaque przsie- 
lati sumus aliquandiu, ne forte in itinere conus- 
geret nobis quid infaustum. 

9. Mehemetes ameras cum patris? majorumque 
exsecraiissimorum przeclaras victorias et res gestas 
videret audiretque, reputabat seeum, quid ipse [2- 
ceret dignum memoria. ll»c cogitans apud animum 
suum, malo consilio statuit, uL bellum adversus ur- 
bem pararet. Sic enim secum radtiecinabatur : « Si 
urbem vicero, priores omnes prasteliuero, quoniani 
illi eam urbem s:epe aggressi frustra laV.orarun. v 
Ex liac occulta cogitatione igitur visam ei cst, juxta 
Asomatorum angustias castrum condere, ut supra 
monuimus, quo refugium haberet, dum faceret qux 
ryeditabalur, neve ullum sive parvum sive maguum 
navigium e Ponto Euxino in urbem posset perve- 
nire, utque faciliorem liaherent ex Asia in Europam 
transitum, Festinans igitur et instans, ut meditati: a 
se eventum daret, ecce die 26 Martii auni 6960 subito 
invasit angustias, castrum ezstructurus. Animadver- 
tens astutiam ejus imperator, ipse primum bellum 
commovere ad eum impediendum statuit. At quidam 
seuatorii ordinis tum sacerdotes tum laici adveisa- 
bantur sententiz ct consilio ejus. « Ne commovea- 
tur, aiebant, a majestate tua bellum, donec cognao- 


833 


CHRONICON MAJUS. — LID. III. 


894 


σιλείας σου, ἕως ἂν ἴδωμεν τί βούλεται αὐτὸς πρᾶ» A τῷ βασιλεῖ * xal οὕτως ἐπροσέταξεν ὁ ἀμηρᾶς ἵνα 


ξαι. Εἰ xal τὸ ἄστυ χτίσῃ, ἐν εὐχολίᾳ πυρσολαιδά.,ο- 
μὲν αὐτὸ διὰ τὸ ἐγγύτερον slvat ἡμῖν. » Ὃ xal ἐν 
ὑστέροις εἶδον τέλειον, χαὶ ἀληθῶς ἔγνωσαν ὅτι 
ἐλπίδες χεναὶ τρέφουσι τοὺς ἀνοήτους. ᾿Εγὼ δὲ ἔνα- 
πέμεινα τῆς πορεία: fj ἡτοιμάσθη, «Sf uepov λόγον - 
πες ἴδωμεν καὶ αὔριον" χαὶ ὅτι διὰ ξηρᾶς οὐχ ào- 
μόζει, ἐπεὶ ἐπιχίνδυνόν ἔστι τὸ πρᾶγμα, ἀλλ᾽ &€pt- 
σωμεν πλεύσιμον. 9 
Ἐν ἸἸουνίῳ pt, τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἰδοὺ ἐδημοσιεύθη 
ἡ μάχη " ναὶ χαθ᾽ ἡμῶν τοῦ στρατοπέδου δραμόν - 
&o;, ἐχμα)ώτευσε πάντα: τοὺς ἔξωθεν τῆς πόλεως 
οἰχοῦντας. Ἐν ᾧ χαιρῷ ἐτελείωσε xol τὸ ἄστυ, χαὶ 
ἐν αὐτῷ χοδόμησε πύργους τρεῖς ἰσχυροὺς, τοὺς 
650 ubv χερσαίους, τὸν δὲ ἕτερον χατὰ θάλασσαν, 
ὃς: χαὶ ὁ) {ον τι μείξων τῶν δύο ὑπῆρχε. Τὸ δὲ τει- 
γῶν εὗρος tv εἴχοσι χαὶ πέντε ποδῶν, τὸ δὲ ἔσωθεν 
αὐτῶν εὐρύχωρον ὑπῆρχε τριάχοντα καὶ δύο ποδῶν, 
Εἶτα ἐν μολύδδῳ σχεπάσας τοὺς πύργους, xal πᾶν 
τὸ ἄστυ χαλῶς ἀσφαλίσας, καὶ ἐν αὐτῷ φρουροὺς 
χατέστησε. Καὶ ἐν τῇ εἰχοστῇ ὀγδόῃ τοῦ Αὐγούστου 
ἐγερθεὶς ἐχεῖθεν ἔπεσεν ἐπὶ τὰς σούδα: τῆς πόλεως, 
xi τῇ πρώτῃ τοῦ Σεπτεμόρίου μηνὸς τοῦ ςξα' 
τους διέδη εἰς τὴν ᾿Ανδριανούπολιν, ὡς φαίνεται, 
ἵνα ταῖς δύο αὐταῖ; ἡμέραις ἴδῃ τὰ τείχη τῆς πό- 
λεω; xoi 935 τήφρους, χαὶ εἴ τι ἕτερον αὑτὸς 
ἐλογίζετο, Καὶ τῷ αὐτῷ φθινοπώρῳ Ὀχτωόδρίου 
πρώτῃ, στείλας τὸν Τουραχάνη xai τοὺς δύο υἱοὺς 
αὑτοῦ ᾿Αχουμάτιν καὶ ᾿Αμάριν μετὰ πλείστον στρα- 
τοῦ ἐν τῇ Πελοποννήσῳ, ἵνα μαχόμενοι χατὰ τῶν 
δεσποτῶν τῶν τοῦ βασιλέως ἀδελφῶν χωλύσωσι τοὺς 
τοιούτους ἐμποδίζοντες διὰ τοῦ πολέμου, ἕνα μὴ 
δυνάμενοι ἐᾶσαι τὸν τόπον ἔλθωσι πρὸς συμμαχίαν 


verimu:, quid ille velit. Etiamsi eni:n castrum condi- 
derit, tamen facili opera id expugnabimus, quoniam 
propius nobisest. » Quod postea compererunt pla- 
nissime, el revera coguoverunt, spe vaua pasci amen- 
tes. Ego autem perseverabam in itineris jam parati 
consilio. Scilicet, « Hodie, aiebant, aut cras videbi- 
nius;nec per terram iter facerc licet, quoniam pericu- 
losa res est, sed navigandi occasionem inveniemus. » 

Mense Junio ejus anni béllum commissum est, 
atque invadente nos exercitu hostili, pro. captivis 
abrepti sunt cuncti. suburbani. Quo eodem tem- 
pore castrum perfectum est, exsiructzeque in eo tres 
lurres firmi, dua continentem versus ; tertia, illis 
paulo altior, ad mare. Murorum latitudo erat viginti 
quinque pedum, interius spatium duorum et triginta. 
Easdem plumbo texit et totum castrum bene muni- 
vit et presidio firmavit, Deinde vicesimo octavo die 
Augusti inde egressus, in vallos urbis impressionem 
fecit, ac primo Septembris anni 6961 Adrianopolim 
concessit, duobus illis diebus urbis, ut videtur, ma- 
ia οἱ fossas, et $i quid aliud volebat, speculatus. 
Eodem autumno, Octobris die primo, Turacbanem 
et duos filios ejus, Achumatem et Amariin , cum 
exercitu ingeuti in Peloponnesum misit, ut despotas, 
fratres imperatoris bello adorti prohiberent, ne, reli- 
ctis ilis locis, imperatori auxilio: venirent, uan- 


δι᾽ ὅλου τοῦ χειμῶνος ἐμποδίζοντες αὐτοὺς, xal μὴ 


εὕρωσιν εἐὐχαιρίαν τοῦ ἐλθεῖν βοηθῖσαι τῇ πέλει 
ἅμα τῷ βασιλεῖ τῷ xal ἀδελφῷ αὐτῶν. Ἑλθόντος 
οὖν τοῦ Τουραχάνη xal τὰ τείχη τοῦ Ἰσθμοῦ αὖθις: 
ἁλυυσαντος, xal ἀμφοτέρων τῶν μερῶν πλεῖστοι 
ἀπεχτάνθησαν, λέγω Χριστιανῶν χαὶ ἀπίστων, μά- 
λιστὰ Ex. τῶν Χριστιανῶν, ot χαὶ εἰς φυγὴν ἐτρά- 
πηταν. Αὐτὸ; δὲ χαταλιπὼν τὴν Κόρινθον χαὶ δ'ὰ 
μέσου τῆς visou ἐρχόμενος αἰχμαλωτεύων, ἄλλους 
σχυλεύων xat ἀνδραποδίζων, o0; εὗρε, ἔφθασεν ἄχρι 
τῆς ᾿Αρχαδίας ἐπαρχίας καὶ τοῦ Μεσσηνιαχοῦ χό)- 
πον, καὶ τὴν ὁδὸν βαδίζων τῆς ᾿Ιθώμης, χαὶ πάντα 
τὸν Μεστηνιαχὺν χόλπον ληϊσάμενος ἄχρι τῆς Mav- 
τινείας. Ἰδὼν δὲ τὸ τοῦ τόπου στενὸν καὶ δύσχωρον, 
δι᾽ οὗ στρατὸς οὐχ ἐδύνατο ὁδεύειν ὁμοῦ πάντες. 
τῷ υἱῷ αὐτοῦ ᾿Αχουμάτῃ μέρος οὐκ ἀγενοὺς 936 
στρατοῦ δώσας χαὶ τὴν ὁδὸν ἐρχημένην ἐν τῷ Λεον- 
τάρῃ παρήγγειλεν ὁδεύειν" ὁ δὲ δι᾽ ἄλλης ὀδοῦ 
ᾧχετο. Μαθόντες δὲ τοῦτο οἱ δεσπόται χαὶ ἀδελ’"οἱ 
στείλαντες τὸν MaxÜalov ᾿Ασάνην μετὰ στρατοῦ λα- 
θραίως, καὶ ἐλθὼν Ev τῷ τόπῳ οὗ ἔμελλον περάται, 
χαὶ αἰφνιδίως εἰς αὐτοὺς συῤῥάξαντες πολλοὺς 
ἀπέχτειναν xal ἠἡχμαλώτισαν, ἐν οἷς ef; ἣν τῶν 
αἰχμαλώτων χαὶ ὁ ᾿Αχουμάτης ὁ Τουραχάνη υἱός " 
ὃν ἀπέστειλαν εἰς Σπάρτην πρὸς τὸν δεσπότην χὺρ 
Δημήτριον. Καὶ τῇ ιζ΄ τοῦ Ἰανουαρίου μηνὸς τοῦ 
αὑτοῦ ἕτους ἐγεννήθη χαὶ ὁ τῶν Παλαιολόγων γένους 
χαὶ τῆς βασιλείας διάδοχος καὶ τοῦ τῶν Ῥωμαίων 


C μιχροῦ τούτου σπινθῆρος χληρονόμος, ὁ χύριος "Av- 


δρέας ὁ [Ιαλαιολόγος, ὁ υἱὸς τοῦ δεσπότου χὺρ 
Θωμᾶ τοῦ πορφυρογαννήτου, 


davitque iis ameras, ut per totam hiemem eos impe- 
direst, ne invenirent occasionem ferendze urbi opis 
una cum imperatore fratre. Turachanes igitur ut ad- 
venit, Isti propugnacula cepit, cecideruntque ex 
utraque parte, Cliristianorum et infidelium, permult, 
sed illorum plures, qui iidem fuge se m^ándarunt. 
Ipse deinde, relicta Corintlio, per mediam insulam 
procedit, capiens, spolians , in servitutem redigcns 
quoscunque obvios, pervenitque ad provinciam Ar- 
cadiz et sinum Messeniacum, et via Ithomensi pro- 
grediens totum sinum Messeniacum Mantineam usque 


D depopulatur. Perspectis autem regionis angust is 


et natura invia, per quam totus simul exercitus tran- 
sire non posset, militum strenuorum parte Achumati 
filio commissa, via eum qus trans Leontarim fert, 
procedere jussit. Αἱ aliam is viam ingressus est. Quo 
comperto, despotze fratres Mattheum Asaneui clan 
cum exercitu mittunt ; qui ubi pervenerunt in lo- 
cum, quem illitransire vellent, subito in eosincur- 
sione facta, non paucos par'im occidunt, partim ca-. 
piunt, in his ipsum Turachanis fl'ium Achumatem, 
quem Spartam ad. Demetrium. despotam mittunt. 
Decimo septimo die J.ouarii anni ejuscem natus 
est Pat:eologo: utin et unperii parvaeque liujus. scin- 
tille Roianorum haeres, Andreas Palzologus, Tho- 
mie porphvyrogeniti despotae filius. 


875 


vicovu. 'Q; δὲ τὸ Eap ἐπέλαμψεν, 6 &prp3;, ὃν εἶχε 
κατε:χευασμένον στόλον οἰχονομέσας τὰ; ἐλεδόλεις 
xat ἐλ: ολίσχους καὶ ἑτέρας μηχανὰς, ἃς εἶχε προ- 
ττοιμασμένας, εἶτε ἔμπροσθεν στεῦας τὸν Χαρατὴ 
μπασιᾶν μετὰ φουπάτου, xai ἐλθὼν ἀπέχλεισε τὴν 
πόλιν, Καὶ x05 τοῦ ἐλθεῖν» τὸν ἀμτρᾶν, τοὺς ἔξωθεν 
πύργους τῆς πόλεως τοὺ; ἐν ἀγροῖς χαὶ χώμαις, ἐν 
οἷς σάν τινες ἄνθρωποι συναχθέντες ὃ ἃ τὸ αἱτνί- 
διον τοῦ στρατοῦ, ἐξεπολιόρχησε xal ἐπῆρεν. Ἔξ 
αὑτῶν μέρος μὲν 337 ἐδουλώσαντο, χαὶ μέρος ἐχ 
τοῦ λοιμοῦ xal τῇ; ἄλλτε χαχοπαθείας ἐπῆρε, xal 
οὐχ ὀμίγους Χριστιανοὺς ἐἡγμαλώτισε. Τὰ δὲ τοῦ 
πολέμου ἀναγκαῖα καὶ ἐπιτήδεια xal μτχαναὶ àva- 
μέσον ἔοχοντο πολλά" ἔφεοο.ν γὰρ ἐδεδόλεις πολλάς. 
ἝΞ αὑτῶν 5£ τινες τοσοῦτον ὕπτρχον el; μέγεθος, 
ἃς οὐχ ἐδύναντο τεσπαράχοντα ζεύγη ϑοῶν σύρειν 
Exástmv αὐτῶν fj χαὶ πευτέχουτα ζιύγη χαὶ πλέον 
ἣ 629 χιλιάδες ἄνθρωποι. Καὶ τῇ β' τοῦ ᾿Απριλλίου 
ἔ.0.σε xii ὁ ἀιτρᾶ: μετὰ πλῆθος ἀναρίθμητον 
στρατοῦ ἱππιχοὺῦ τε xal πεζοῦ. Ἐλθὼν τὴν σχηνὴν 
αὑτοῦ πέγνυσιν ἐξ ἐναντίας τῆς πύλης τοῦ ἁγίου 
“Ῥωμανοῦ, xai ὁ στρατὸς ὡσεὶ ἄμμος θαλάσσης 
χατὰ τὸ Ἕξαμῇλιιον τῆς χέρτου ix τῆς μιᾶς θαλά:- 
σὴς xat ix τῆς ἑτέοας. Καὶ ὁ τῆς ᾿Ανατολῆς στρατὸς 
ἐπήξατο τὰς σχηνὰς αὑτῶν ἐν τοῖς δεξιοῖς μέρεσι 
τοῦ ἀμηρᾶ xal ἕως τῶν ἀχτῶν τῆς θαλάσσης πύλης 
τῆς Χρυσῆς, ὁ δὲ τῆς Εὐρώπης ἐν τῇ ὀριστερᾷ χαὶ 
ἕως τῆ; πύλης τῆ: Ξυλίνης τῶν ἀχτῶν τοῦ Κερατίου 


κόλπου. Καὶ ὁ ἀμηρᾶς περιεχυχλοῦτο ὀρυχτοῖς ya- c 


ρακώμασι καὶ ξυλίνοις περισταυρώμασι, xal ἔξωθεν 
9 

Ac res Peloponnesiacze quidem tales fuerunt, Vc- 
re autem ingruente, ameras cum classe, quam in- 
structam habebat, postquam expedivit lielepoles et 
heleboliscos aliasque, quas paraverat, machinas, 
Charatehpasiane cum exercitu praemisso , advenit 
urbemque obsidione pressit : aute tamen turres ex- 
tra urbem in agris vicisue sitas, in quas nonnulli 
propter repentinam hostium irruptionem se recepe- 
rant, expugnatas evertit. Hlorum partem in servitu- 
tem redigit, partem peste et aliis incommodis, con- 
fecit, ac non pauci Christiani eaptivi facti sunt, Res 
ad bellum necessarie ct utiles cum machinis inte- 
rim magno numero adveliebantur : in his helepoles 
permult?, quarum nonnullae tante erant. maguitu- 
dinis, ut singulz a quadraginta vel quinquaginta ju- 
gis boum atque hominum plus duobus millibustrahi 
non posseut, Secundo Aprilis ipse ameras affuit cum 
. copiis equestribus et pedestribus inmumeria,et ten- 
torium ex adverso porte sancti Romani fixit, atque 
exercitus ut arena maris ad Hexamilium per terram 
ab uno mari ad alterum pertinuit, atque orientalis 
quidem parsa dextra amerz usque ad portam, quae 
est in littore, auream castrametala est, Europza a 
sinistra usque ad ligneam portam in sinus Ceratini 
littore sitam. Erat aieras vallo et fossa palisque 
cinctus, et extra vallum stabant jannitzari cum re- 
liquis palatii proceribus. Pasias autem, cognátus 


GEORGII PHRANTZ.E n 


Καὶ :20:2 μὲν à οὕτω: εἶχον τὰ «te Πελοπον- À τοῦ χαραχώματος περιίσελντο ol ἐχννιτζάροι s; 


D ἔσωθεν δὲ τῆς ἀλύσου τὰς παρατυχοῦσας vta b 







τοῖς ἄλλοις εὐγενέσι. τοῦ παλατίου αὐτοῦ. Ὁ ἃ 
μπασιᾶς ὁ τοῦ ἀμτρᾷ συγγενὴς ἐλθὼν ioxivem 
ἅμα τῷ ἐμπιστευθέντι αὐτῷ στρατῷ ἄνωθεν τὸ 
Γαλατᾶ. Καὶ τῇ αὑτῇ ἡμέρᾳ ἔφθασεν χαὶ μέρος τὸ 
στόλου αὐτοῦ, xal ἐπλησίασεν 33:8 Ev ταῖς ἀχτξ 
εἴς θαλάσστς τῆς πόλεως. Ἦσαν δὲ τριήρεις ὡχὶ 
τοιάχοντα xai δρόμωνες, νῆες δὲ καὶ πλοιάριε x? 
μονέρεις τριάχοντα χαὶ ἑχατόν. Καὶ οὕτως πεῤρέ 
πεται τῇ πόλει πολιορχῶν αὐτὴν πᾶσι τρότο-ς x5. 
μηχαναῖς, διὰ Erp3; καὶ θαλάσσῃ περιχυχλῶς; 
τὰ δέχα ὀχτὼ μίλια τῆς πόλεως. Kol ὁ βασιλῆς 
προσέταξε τὴ» σειρὰν τὴν σιδηρᾶν τὴν βλουτάτιν 
ἐν τῷ στόματι τοῦ λιμένος βαλεῖν, ἴνα τοῦ στόλοι, 
λένω τῶν πολεμίων πλοίων, κωλύσῃ τὴν Ejr 


δαλλον, ὅπως: ἰσχυροτέρως κωλύσωπι τὴν cdd. 
xai χατὰ τῶ) Ey pv ἀντιμάχωνται. ἯΗσαν U vic; 
τοιαῦται, ἐχ μὲν Διγουρίας τρεῖς. Ex δὲ Ἰδηρίε; 
ἤτοι Καστελίας μία, ἐκ τοῦ Γάλλου τῆς Πρηδέν- 
“"ιας. Six δὲ τῆς Κρήτης τρεῖς, ἐς τἷς 
πόλεως λεγομέντς Χάνδαξ dj μία xaX al δύο lx K» 
δωνίας, πᾶσαι εἰς παράταξιν πολδμιχῆν xalocitt 
μασμέναι. "Ezuyov δὲ χαὶ ἐκ τῶν "Evetov sodio 
ἐμποριχαὶ μεγάλαι τρεῖς, ἃς οἱ Ἰταλοὶ εἰώδεα 
γρόσσας γαλέρας καλεῖν ἣ μᾶλλον εἶ πεῖν γαλεάτζε:, 
χαὶ ἕτεραι τριήρεις ταχεῖαι πρὸς φύλαξιν xal ὑπτ- 
ρεσίαν τῶν ἐμποριχῶν τεταγμέναι. Β αὶ προτέταξεν 
ὁ βασιλεὺς ἵνα xa αὐταὶ ἑναπομείνεωυσιν εἷς συνδβε- 
μὴν τῆς πόλεως. Καὶ οὕτω τὰ τοῦ λιμένο; óxe- 
pnto, ἐκ δὲ τῆς χέρτου ἔστησαν οἱ ἑναντίο: 839 


amerz cum exercitu sibi commisso supra Galaba 
casira posuit. Eodem die parsclassis advenit et pre 
pe urbem ad littus maris appulit. Erant triremes 
dromones circiter triginta, naves minores autem εἰ 
uniremes centum et triginta. Ita ad urbem accedi 
obsidetque eam omni modo omnisque generis ma- 
clinis, terra marique per octodecim milliarium ani- 
bitum inclusam. Imperator ponderosissimam cate- 
nam ferream ori portus prztendi jussit, qua accessus 
navium liostilium arceretur ; intra eam naves, quz 
forte adersnt , collocabantur ad ralidius defen- 

dendum aditumet impetus hostiam propulsandos. 


D Erant naves hz : e Liguria tres, ex Woeria sive 


Castilia una, e Provincia Galli, ..,e Creta tres, 
ex urbe, cui Chandax nomen, una, Cydoniatarum 
dus*, omnes ad pugnam probe instructa. Aderant 
praterea Venetorum maga triremes merceatoriz 
tres, quas [tali magnas galeras, sive potius gale- 
aizas appellare solent, et alie triremes veloces 
ad custodiam et tutelam mercium constitute : 
quas cL ipsas imperator ad succurrendum urbi 
manere jussit. [{06 modo igitur portui provisum 
est. In terra hostes magnam illam helepolim, ca- 
jus 0s patebat spithamas duodecim, et alias com- 
plures spectatu dignas collocarunt ; ac fossa unili- 
tari alta ducta palis que superne munita, jaculaban- 
tur,ct menia urbis locis quatuordecim graviter 


871 


CIIRONICON MAJUS. — 118 IT. 


878 


τὴν μεγάλην ἐκείνην ἐλεδόλιν, πλάτος χουσαν ἐπὶ Α χοντα xat ὀχτὼ, τὸ δὲ λοιπὸν ἄχρι τοῦ ἀριθμοῦ 


τοῦ στόματος σπιθαμὰς δυοχαίδεχα, χαὶ ἑτέρας 
πολλὰς ἐλεθόλεις ἀξίας θεάματος" χαὶ στρατήγιον 
ὁρυχτὸν ποιήσαντε: ὑψηλὸν χαὶ μετὰ ξύλων σταυ- 
po3avte; αὑτὰς ἄνωθεν ἔδαλλον, χαὶ ἐν τόποις t£G- 
caps: xal δέχα τὰ τείχη τῆς πόλεως σφοδρῶς ἕτυ- 
πτον. Καὶ ix πετροδόλων μτιανημάτων πολλαὶ 
οἰχίαι περιφανεῖς ἐγγὺς τῶν τειχῶν ἠχρειώθησαν, 
xat μάλιστα τὰ ἀνάχτορα * Ex δὲ τῶν ἐλεδόλεων τὴν 
πόλιν ἐθορήόουν χροτοῦντε;: xal χλονοῦντες τοῖς τεί- 
χεσι χαὶ τοῖς πύργοις ἐνέδιδον, xal διαμφὶς οὐχ 
ἔλιπον θάνατοι ἔχ τε τῶν ἐλεδόλεων xal ἐλεδολί- 
σχὼν μπαλαιστρῶν τε xal τόξων χαὶ ἑτέρων μηχα- 


νημάτων. Καὶ οὐχ ἔἕπανεν ὁ πόλεμος χαθ᾽ ἡμέραν 


τὸ xal νύχτα, al συμπλοκαὶ xal αἱ συῤῥέξεις xal 
οἱ ἀχροθολισμοὶ, ἐλπίζων ὁ ἀμηρᾶς διὰ τὸ ὀλίγους 
εἶνα: ἡμᾶς καὶ ἰσχυρῶς χεχοπιαχότας εὐχόλως 0n- 
ρεῦσαι τὴν πόλιν " χαὶ οὐκ εἴασεν ἡμᾶς ἄνεσιν λα- 
δεῖν οὐδ᾽ ὅλως. 'H δὲ μεγάλη ἐχείνη χαὶ ἰσχυρὰ 
ἐλέδολις διὰ τὸ συνεχῶς σφενδονίζειν xal οὐ τοσοῦ- 
τον τὸ μέταλλον ὑπάρχειν χαθαρὸν διεῤῥάγγ, kv τῷ 
βάλλειν τὸν τεχνίτην τὸ πῦρ xal εἰς πολλὰ διεμε- 
ρίσθη χλάσματα, καὶ Ux τούτων πολλοὶ ἀπεχτάνθηυ- 
σαν xal ἐπλήγησαν. Καὶ ἀχούσας ὁ ἀμηρᾶς vm 0n 
λίαν, xaX προσέταξεν ἵνα ἀντ᾽ αὐτῆς ποιήσωσιν ἄλ- 
Avv ἰσχυροτέραν, καὶ ἕως τῆς αὐτῆς ἡμέρας οὐδὲν 
ἄξιον ἔργον χαθ᾽ ἡμῶν χατώρθωσαν. Kal τῇ ιε΄ τοῦ 
αὐτοῦ ἔφθασε καὶ ὁ ἐναπολειφθεὶς στόλος αὐτοῦ ἔχ 
«e τοῦ 94 Εὐξείνου πόντου xal Νιχομηδείας χαὶ 
᾿Ασίας, ὧν ὁ ἀριθμὸς εἴχοσι καὶ τριαχόσια, ἐξ ὧν 
ὑπῆρχον τριήρει; δέχα χαὶ ὀχτὼ, διήρεις τεσταρά- 


perculiebant ; destruebantque — machinis, quibus 
lapides jaciebantur, multas domos egregias propter 
monia sitas, imprimis palatia, atque helcpolil:us 
urbem perturbabant et eum strepitu ac. tuuulta 
mouvia turresque petebant, et utrinque gemiaabau- 
tur czdes helepolibus, heleboliscis, ballistis, arcu- 
bus, aliis machinis, nec cessabat bel:um vel noctu 
vel interdiu, sed erant perpetue pugne, conflictus, 
jaculationes. Sperans cnim ameras, quod pauci 
essemus iique admodu:n confecti, facile se urbem 
expugnaturuim esse, nullam plane quictem nos ca- 
pere passus est. Magua autem illa et valida helepo- 
lis propter. continuam  jaculationem , praesertim 
cum metallo non ita puro esset, dirupta igne ex- 
stinxit magistrum, et in multa frusta disjecta alios 
cou plures aut delevit aut. vulneravit, Qua re 3u- 
dit, ameras magnopere doluit, edixitque, ut illius 
loco aliain firmiorem facerent, nec quiJquam egre- 
gii operis ad δι usque diem contra nos patratum 
est. Ejusdem mensis die í reliqua ejus classis e 
pouto Euxino, Nicomedia et Ásia, navium trecenta- 
rui) et viginti adest, e quibus erant triremes oc- 
todecim, biremes duodequinquaginta, relique na. 
ves lougz et onerariz, quibus magnus numerus imi- 
litum et sagittariorum vehebatur. Numerabantur in 


τῶν tX' ὑπῆρχον νῖες μαχραὶ xal πλοῖα, τῶν γε τὸ 
φορτίον ἣν μαχίμων καὶ τοξοτῶν ἀνδρῶν παμπόλ- 
λων τὸν ἀριθμόν" ὑπῆρχον γὰρ ἐν τούτοις χαὶ δρό- 
μωνες φορτίοι πέντε καὶ εἴχοσι, οἵ εἶχον πεφορτι- 
σμένα ξύλα, τίτανον, πέτρας xal ἑτέρας ὕλας Emir 
δείας πρὸς πολιορχίαν πόλεως. Πλὴν ἐν τῷ λιμένι 
οὐ ῥᾳδίω; εἶχον τὴν εἴσοδυν δι᾽ αἰτίαν fv εἴπομεν. 
λθόντες ἐκ τῆς ἑῴων περαίας κάτωθεν ὀλίγον τι 
τοῦ διπλοῦ χίονος καὶ μέχρι τῆς ἐχχλησίας τοῦ ἀγίου 
Κωνσταντίνου ἐγγὺς τὴν στάσιν μετὰ ἀγχυρῶν 
ἐποίησαν. Τῇ δὲ δεχάτῃ τοῦ αὐτοῦ ἀριθμέσας τὸν 
στόλον χαὶ τοῦ τῆς χέρσου στρατοῦ, ἱππέων τε χαὶ 
πεζιχῶν, xal εὖρε τριήρεις χαὶ διήρεις, μονήρεις, 
δρόλωνας; νῇας χαὶ Tol», εἴχοσι χαὶ τετοαχόσ'α 
ἰστία" ὁ δὲ στρατὸς ὁ θέλων μάχεσθαι kx τῆς χέρ- 


σὸν χιλιάδες ὕπῖρχον ὀχτὼ xal πεντήχοντα xat δι-- 


κόσιαι. Οἱ δὲ πρὸς ἀγτιπαράταξιν ἄνδρες ὄντε; ἕν- 
δον τῆς πόλεως τῆς τοταύτης εἰς μέγεθος ἦσον 
χιλιάδες τέσπαρες xal τρεῖς xal ἑδδομήχουτα χαὶ 
ἐνναχότιοι, ἄνευ τῶν ξένων μόλις ὄντων χιλιάδω" 
δύο. ἔγνων γὰρ ἐγὼ τοῦτο οὕτως ἔχειν ἀπὸ αἰτίας 
τοιαύτης. Τοῦ γὰρ βασιλέως προστάξαντος τοῖς ór,- 
μάρχοις xal στρατηγοῖς ἔγραψεν 9&1 ἕκαστος αὖ- 
τῶν τὴν δημαρχίαν αὑτοῦ ἀχριθῶς, τοὺς 6uvaa£- 
γους ἐν τῷ χάστρῳ χοσμιχούς τε xal povayob;, xal 
τίνα ὅπλα ἕχαστος αὐτῶν χέχτητο πρὸ; ἄμυναν" 
χαὶ οὕτως ἔχαστος τῶν δημάρχων δέδωχε τὸν χα- 
τάλογον τῆς δημαρχίας αὑτοῦ τῷ Βασιλεῖ, Ὁ δὲ 
γελεύσας με εἶπεν" ελὕτῃ ἡ διχχονία πρὸς at ἀφορᾷ» 
τὰ φυλαχῆῇς δεόμενα xal ἀπόχρυφα (1). Αἶψον οὗ» 


lis dromones onerarii quinque οἱ viginti, lignis, 
calce, sasis aliisque rebus ad oppugnandam urbem 
idoneis onusti. Verum non fici!en habuerunt adt: m 
portus propter causam quam dixi. Ex oriente adve- 
c*& paulo infra duplicem colueinam usque prope ad 
ecclesiam Sancti Constantini in ancoris stationen lia- 
l:ebant. Die mensis decimo recensita classe ei exer- 
«itu tum equestri tuin pedestri, invenit triremes, 
hiremes, ubiremes$, dromones, naves et nàviculas vi- 
ginti et quadringentas, militum autem terra dimicare 
gestientium ducenta duodescxaginia millia eraut. 
Ad horum impetus sustinendos qui crant in taute 


D magnitudinis urbe, nuinerabantur quater mille non- 


genti septuaginta Lres, preter extraneos, quorum 
vix duo millia erant. Cognovi enim hoe ita esse lac 
ratione. Jubenteimperatore, singuli praetores et du- 
ces accurate renuntiarunt, ex ipsorum deimarchia 
qui possent militiam tolerare tum laici tun mona- 
chi, e3 quie quisque arma ad viu propulsanda:u lia- 
b:ret. Mandans autem mihi imperator, « ll nego- 
tium, inquit, ad te pertinet ; cautione enim et si- 
leniio opus est. Accipe igitur catalogum censuum, . 
domique diligenter computa, quot sint et quid armo- 
rum $ive scula sive arcus sivesnachin:r. » Functus 
igitur labore ab imperatore sihi mandato, tabellis 


(1) Plenius Chronicon abbreviatum, infra, sab an. vvy', αὕτη ἡ δουλεία πρὸς σὲ ἀφορᾷ, καὶ οὐ πρὸς ἄλλον τινὰ, διὰ 


τὸ ἐπίστασθαί σε xai καλῶς ἀριθμεῖν καὶ καλῶς φυλάσσειν τὰ φ. ὃ. 


X. &. ἔρισ. 


839 


GEORGII PHRANTZ/E 8" 


τὰ τοῦ καταλόγου κατάστιχα, xal χάθισον ἐν τῷ A μηχανὰς καὶ τέχνας καινὰς εὕρισκον, καὶ τοὺς ἐνε»- 


οἴκῳ σου. Ἐλψισον ἀχριζῶς πόσοι xal τί τὰ ὅπλα 
xai ἀσπίδες καὶ τόξα xol ἑλεδολιχά, » ἘΧτελέσας 
οὖν ἐγὼ τὸ παρὰ τοῦ βασιλέως προσταχθέν μοι πα- 
ρέστησα τῷ αὐθέντῃ uou χαὶ βασιλεῖ τὸ χαταστιχί- 
διον μετὰ λύπης xaY σχυθρωπότντος πολλῆς" xal 
ἔμεινε μόνον ἐἑναπόχρυφος μεταξὺ αὐτοῦ xal ἐμοῦ 
à ποσότης. Πλὴν ἧσαν xal τινες ὀλίγοι πάνυ ἔχ τε 
τῶν ἀρχόντων χαὶ δήμου ἀνιυφελέστατοι χαὶ δειλο- 
χάρδιοι, ol διὰ τὸν φόδον τοῦ πολέμου χαὶ τῶν ἐτέ- 
ρων ἐναντίων πανοιχὶ πρὸ χαιροῦ ἐχ τῆς πόλεως 
E:vuYvov * ὡς δὲ τοῦτο ἐν τοῖς ὡσὶ τοῦ βασιλέιυς 
ἐῤῥέθη, στενάξας ix χαρδίας χαὶ οὐδὲν ἕτερον 
ἐποίησεν. Ὑπῆρχε δὲ τις ix τῆς Λιγουρίας ἐν ταῖς 
δύο ναυσὶ, ὃς ἣν ναυάρχης χαὶ Κύριος, ἀνὴρ πάνν 
δεξιὸ;, ἀνδρεῖος χαὶ ἐπιτήδειος, τοῦύνομα Ἰωάννης 
Ἰουστινιανὸς, ὃς γεννάδας εἶχε. Θεωρῶν δὲ αὐτὸν ὁ 
βασιλεὺς εἰς τὰ πάντα δεξιὸν δήμαρχον αὐτὸν χαὶ 
στρατηγὸν ἐπὶ τριαχοσίους ἄνδρας προσίταξεν el- 
vat, καὶ προθλέπειν χαὶ διοιχεῖν αὐτὸν εἰς ἕτερά 
9&9 τινα ἀναγχαῖα τοῦ πολέμου ἐξουσίαν ἔδωσε, 
θαῤῥήσας μεγάλως εἰς αὐτόν " ὃς ὄντως χαὶ ἐν τῇ 
ἀρχῇ, ἔργα ἄξια μνέμης ἐποίησε. 

Ὥς δὲ ὁ ἀμηρᾶς τὴν χεχλασμένην ἐλεδόλιν τα - 
χέως πάλιν ὑγιῆ χαὶ σώλν ἐποίησεν, ἡμέρας τε xaY 
νυχτὸς μετὰ βίας τοῖς τείχεσιν ἔτυπτον xat ϑόρυδον 
πολὺν ἐν ἡ ιἶν ἐποίουν μετὰ πάσης μηχανῆς πολε- 
μιχῆς, ἀχροθδολισμοὺς xal συῤῥάξεις καὶ συμπλο- 
xX; ἰσχυρητάτας" xal f,» πολυειδὲς τὸ καχόν. Οἱ 
δὲ ἡμετέροι χαθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν τὰ; μηχανὰς τὰς 
πυλεμιχὰς μανθάνοντες xal τὰς τῶν ἐναντίων θεω- 
ροῦντες, πᾶσαν δειλίαν χαὶ φόθον ἑάσαντε: xal 


linperatori non sine dolore et moestitia tradidi, man- 
sitque preter nos duos reliquis occultus numerus. 
Czterum nonnulli, sed perpauci illi, de nobilitate 
et plebe homines nequam et imbelles timore belli 
calamitatumque cum totis familiis ante tempus ex 
urbe fugerunt : quód ubi ad aures pervenit impera- 
toris, nibil aliud quam ab imo pectore gemitum 
duxit. Erat autem in Ligusticis illis duabus navibus 
ipsarum przfectus et dominus, vir nobilis, dexter- 
Fiuus, strenuus, commodus, Joannes Justinianus, 
nomine. Quem cum imperator ad omnia esse ido- 
neum animadvertisset, tribunum eum et ducum 
trecentorum militum instituit eidemque alia quz- 
d2m belli munera adiministranda commisit, virtute 
ejus magnopere nisus : qui revera in hac prazfec- 
tura sua facinora memoria digna patravit. 

Ameras postquam diffractai helepolim brevi tem- 
pore refecit instauravitque, dies ac noctes vche- 
menter muros quatere et inagnum nobis tuinultuimn 
injicere omui belli gencte, jaculationibus, proeliis, 
dimicationibus acerrimis non cessavit, eratque mul- 
tiplex mali facies. Nostri quotidie machinas belli- 
cas tractantes spectantesque eas, quas hostes ha- 
bebaut, tiinore et formidine soluti, machinas et ar- 
tes novas excogitabant, et hostibus haud parum de- 
trimeuti afferebant. Caeterum singulares illie artes 


*loug οὐχ ὀλίγον ἔδλαπτον. Αἱ δὲ τέχναι papas 
οὖκ ἐς μάχρος ἔστήχεισαν διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἡμᾶς 
τελείως ἄνεσιν χαὶ τὰ τῆς μάχης xai τοῦ ἄποχλει. 
σμοῦ ἐπιτήδεια. Χαλάσαντες δὲ ἔν τισι τόποις τὶ 
τείχη μετὰ ἐλεδόλεων καὶ πυριδόλων μηχανημάτων, 
εἶτα θέλοντες πλῆῖσαι τοὺς τάφρους ἕἵνα ῥᾳδίω; 
ποιήσωσιν τὴν εἴσοδον xal διὰ τῶν χαλασμάτων 
εἰσέλθωσιν, ἀκροδολισμοὺς ἐν πρώτοις ἕ ποίησαν mi 
συῤῥάξεις, μέσον δὲ ἐχείνων ἕτερα χώματα ἐν al; 
τάφροις ἔῤῥιπτον καὶ χλάδους δένδρων καὶ ἑτέρας 
ὕλας, τινὲς δὲ ix τῆς βίας καὶ τὰς σχηνὰς αὑτῶν, 
Καὶ ἣν ἰδεῖν θέαμα, ὅτι χαὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν Ex τ: 
«οὔ πλήθους xal τῆς στενοχωρίας fiv εἶχον Er- 
πτον᾽ καὶ οἱ ἐρχόμενοι ὄπισθεν ἄντ λεῶ ; ῥέπτοντες τὰ 


B 943 ξύλα χαὶ χώματα αὐτοὺς οἰκτρῶς ἐσχέπαζοιν 


καὶ ἐν τῷ δ᾽ ἢ ζῶντας παρέπεμπον. Ἕτεροι δὲ x 
μετὰ προαιρέσεως οἱ πλέον ἰσχυροὶ xai δυνάμενα 
ix τῆς ὁρμῆς καὶ σπουδῆς τοὺς ἀσθενεστέρους àvi 
κλάδων xal χώματος ἔῤῥιπτον ἀπτηνῶς. "AXX χαὶ 
ταῦτα ποιοῦντες οὐχ ἐδύναντο φυ γεῖν ἀδλαθεῖς i 
τε τῶν ἐλεδολιχῶν xal τζαγχρατόρων, καὶ ix τῶν 
τειχῶν βαρέων λίθων ἀποσφενδονούμενα ol tw 
τίοι αἰσχρῶς ἔπιπτον χαὶ πολλὰ κατεπλήττογα, 
xai ix τῶν ἡμετέρων τινὲς ἀδλαδεῖς οὐχ ivrn- 
μενον. Σύροντες δὲ xai τὰς ἐλεδόλεις αὐτῶν iv 
γῆς τῶν τάφρων, xat ἡ μάχη xal 6. πόλεμος καὶ ΐ 
συμπλοχὴ φριχαλέα ἐγένετο. Καὶ εἰς αὐτὰ οἷα 
ἀγενῇ ἦσαν χαὶ τὰ ἡμέτερα“ χαὶ θαυμαστὸν b, 


ς χωρὶς ἐμπειρίας πολέμου ὄντες τὴν νίκην εἶχον ii 


τὸ μεγαλοψύχως καὶ γενναίως ἐντυχόντες kxolvs 
τὸ ὑπὲρ δύναμιν. Καὶ τοὺς τάφρους ἐνεγέμιζον K 


non diu valuerunt, propterea quod nobis nulla oa- 
nino quies concedebatur nec. suppetebant, 402 2] 
pugnam et obsidionem tolerandam necessaria e 
sent. Menibus igitur nonnullis locis per helcpo: 
et pyrobolas concussis, hostes fossas impleturi, quo 
facilem ingressum haberent et per foramina muro- 
rum penetrarent, qui primi stabant, jaculationibe: 
et pugnis nos vexabant. Inter hos medios alii ter- 
ram in fossas congerebant aut frondes arborum εἰ 
aliam materiam, nonnulli adeo ardore abrepti ten- 
Loria sua : eratque videre mirem spectaculum, quo 


D eorum non pauci multitudine ei oci angustis com - 


pressi cadebant, et ab iis, qui sequebantor εἰ 

crudeliter dejiciebant ligna et terram effossam, mi- 
serabiliter cooperti, vivi δὰ inferes mittebantur. 
Nonnulli etiam viribus validi ae robusti ex impelu 
et festinatione infirmiores ultro pro ramis vel terra 
sa;viter detrudebant. Sed cum hac facerent, non 
poterart salvi devitarc helepolium et telorum ictus, 
et ἃ grandibus saxis, qux: de muro vibrabantur, 
cadebant turpiter multuinque vulnerabantur : quan- 
quaui etiam de nostris nonnulli non illzaesi manse- 
runt. Traxerunt tamen helepoles ad oram fosse, et 
conflictum ac decertatum cst horribiliter. At bau 
inbelles nostri se praebuerunt, ac mirum erat, ut 
bello inexercitati. victoriam tamen reportarent, et 


2] 


CÁHRONICON MAJUS. — LID. IIT. 


812 


ὅλης τῇ; ἡμέρας, ἐμεῖς δὲ OU ὅλη: τῆς νυχτὸς τὰς A ψευσθεὶς ὑπὸ cà; αὐτὰς ἐλπίδας ἕτερα νέα ἐφευρή- 


υλᾶς xai τὰ ξύλα εἰλχίζομεν ἔτωθεν" xa* αἱ ὀρύξεις 
τῶν τάφρων b απέμειναν ὡς χαὶ ἣν» τὸ πρότερον. 
Τοὺς δὲ χαλάσαντας πύργους χοῦν μετὰ σπυρίδων 
βαστάζοντες χαὶ velo» ξυλένων οἴνου καὶ ἑτέροις 
ξύλοις αὖθις ἀνεχαινίζομεν. Ὁ δὲ ἀμηροᾶς θεωρῶν 
ἠσχύνετο Bi τὸ τὴν βουλὴν αὐτοῦ ἄπραχτον 
2 ῆ, μένειν, χαὶ ἑτέραν μηχανὴν πολεμιχὴν θέλων 
ποιῆσαι προσέταξεν ἵνα ἔλθωσέ τινες ἄνδρες οἱ δυ- 
νάλενοι ὀρθῶς ἰδεῖν χαὶ ποιεῖν ὁπὰς ὑποχεχρυμ- 
μένα: κάτωθεν τῆς γῆς, ὅπω: bU αὑτῶν ὁ στρατὸς 
εὐχόλως εἰσέλθωσιν ἔνδον τῆς πόλεως. Καὶ κατὰ 
τὸ προσταχθὲν ὑπ᾽ αὐτοῦ ἤρξαντο ὀρύσσειν. Ἰωάν- 
νης δέ τις Γερμανὺὸς ἄχρον ᾿σχημένος τὰς τοῦ πο- 


λέμου μηχανὰς xat τὰς τοῦ ὑγροῦ πυρὸς, ἀνωτισθεὶς p 


τὴν μηχανὴν, ἑτέραν ὁπὴν ἐναντίαν ὀρύξας χαὶ μετὰ 
0vpoo0 πυρὸς τεχνηέντως συσχευάσας, ἐρχομένων 
τῶν Τούρχων διὰ τῆς ὁπῆς μετὰ χαρᾶς αδτὸς τὸ 
«op ἀνάψας τὸ εἰς τὴν ἐναντίαν ὡρυγμένην παρ᾽ 
αὐτοῦ ὁπὴν πολλοὺς ἐξ αὐτῶν χατέχαυσε xal τὰς 
τέχνας αὐτῶν εἰς οὐδὲν ἀπέδειξεν’ ὁπὴν δὲ μίαν 
ἐναντίων ὁ γεννάδας Γερμανὸς λαθὼν οὐχ εὗρεν. Οἱ 
Tovexot δὲ χαὶ αὑτοὶ τὸ ὑγρὸν πῦρ ἀνῆψαν, ὃ προη- 
τοίμασαν, πλὴν οὐδὲν χατώρθωσαν᾽ πύργου δὲ τινος 
μόνον παλαιοῦ ὀλίγον μέρος Ex “οὔ χρότου τοῦ πυρὸς 
ἔπεσεν, ἕν ἡμεῖ; εὐθὺς ἀνεκαινίσαμεν. Ἦσαν δὲ xal 
τινες γηραιοὶ οἵ ἔλεγον ὅτι χαὶ οἱ ἐναντίοι ἐν ἐτέ- 
ptc μάχαις τοῦτο ἔπραξαν χαὶ οὐδὲν ἐἑκατώρθωσαν 
διὰ τὸ τὸ πλεῖον μέρος τῆς πόλεως ὑποχάτωθεν τῶν 


ματα χαὶ μηχανὰς εἰς πολιορχίαν ἔποξει" ἑλέπολιν 
γὰρ μεγίστην ἔχουσαν τροχοὺς πολλοὺς μιτὰ ξύλων 
χυντρῶν 9A χατεσχεύασε, πλάτος ἔχουσαν mo») 
γαὶ ὕψος" ἐνέδυσε δὲ αὐτὴν ἔσωθεν χαὶ ἔξωθεν ἐκ 
τρίτου μετὰ βουδά)γων xai βοῶν ξορῶν, xai πύρ- 
γοὺς εἶχεν ἄνωθεν καὶ παραπἭΕτλαματα, ἀναδάθρας 
καὶ χαταδάθρα:, ἵνχ οὐ δυνησώμεθα τοὺς ἔσωθεν 
αὐτῆς βλάπτειν. Εἶχε δὲ χαὶ τὸ ἔξωθεν μέρος ἣνο!7- 
μένον, ἵνα ῥᾳδίω; εἰσέρχωνται χαὶ ἐξέρχωνται οἱ 
βιυλόμενο:. Κατὰ δὲ τὸ μέρος δι᾽ οὗ ἔμελλον ἐλθεῖν 
ἐν. τῷ ópóvpatt, εἶχε πύλας τρεῖς μεγάλας’ μετὰ 
παρασχεπάσματος σφοδρῶς ἐνδεδυμένας, ὡς εἴπο- 
μεν. Εἶχον δὲ ἔσωθεν καὶ κύχλοθεν πᾶν ὄργανον χαὶ 
τέχνην πολεμιχὴν xal πολλὰς ὕλας χαὶ ξύλα, ἵνα 
ῥ'ίψωσιν ἐν τῷ τάφρῳ ἐν τῷ προσέχοντι καιρῷ, 
ὅπως ῥᾳδίως εἰσέλθωσιν " εἶχον δὲ χλίμαχας ἐχούσας 
τὰς θβαθμίδας μηρινθώδεις ὑποχαλουμένα: διὰ xá- 
λων, καὶ αὖθις ἧρον μίαν εἰς ὕψος, Προσδεδομένης 
τοῖς τείχεσι χαὶ πάση: ἑτέρας μηχανῆῇς, ἣν ἡδυνή- 
θη ἀνθρώπου νοῦς νοῆσαι, ὡς οὐχ ἤλπιζεν βασι- 
λεύς ποτε, οὐχ ἐποίησε τοῦ ἁλῶσαι τὸ φρούριον. 
Ποιήσαντες δὲ xat ἐν ἑτέροις μέρεσιν ἁμάξας μετὰ 
πλείστων τροχῶν, xaX ἄνωθεν ὡς πύργους, καὶ αὖ- 
«οἱ ἐνδεδυμένοι ὃν τρόπον εἴπομεν. "ἔχοντες xal 
αὐτοὶ πλείστας μηχανὰς χατασχευασθείσας μετὰ 
τοῦ ὑγροῦ πυρὸς καὶ ἐν μιᾷ ὥρᾳ ἡτοίμασαν ἵνα 
πάντες τὴν σύῤῥηξιν Byz ποιήσωσιν, Καὶ πρῶτον 
μὲν 848 μετὰ τῆς φοδερᾶς ἐχείνης ἐλεθόλεως τύ- 


τειχῶν πετρῶδες εἶναι. Σφαλεὶς δὲ ὁ ἀμηρᾶς xai C ὕαντε; σφοδρῶς ἔῤριψαν εἰς ἔδαφος τὸν πύργον τὸν 


magno animo et generose se objicientes supra vires 
iaborarent. Itaque cum illi toto die fossas imnple- 
rent, nostri tota nocte materiem, terram, ligna in- 
tro egerebant, unde fosss manserunt, quales ante 
fucrant. Turres autem concussas humo in corbibus 
et vasis ligneis vinsriis aggesta trabibusque instau- 
rabant. Quz cum animadverteret ameras, erubesce- 
but, quod consilium suum eventu careret, atqae 
aliam rationem experturus, imperavit, ut adessent, 
qui recto judicio oculorum uterentur et cunicoles 
agere callerent, per. quos exercitus facile urbem 
intrare posset : coeperuntque ad praeseriptum ejus 
fodere. At Joannes quidam Germanus in tractan- 


baberet. Spe igitur lapsus et frustratus ameras alia 
nova inventía et machinas ad expuguandam urbem 
adhibuit. Helepolim nia13imam, multis rotis susten- 
tam, in primis latam et altam, lignis instruzit, st- 
que intus et extra triplicato corio bubalorum et 
boum Índuit. Habebat eadem superne turres et vela, 
ascensus item et descensus, ne qui intàg essent a 
nobis possent Ixdi. Patebat porro foras, ut qui vel- 
lent, facile et ingredi et egredi possent. In. ea su- 
tem parte, qua in fossam intrare vellent, tres ma- 
gni porte erant, tegumento, ut diximus, probe 
obtecize. In circui(ü*intus et extra disposita erant 
omnia genera bellicorum instrumentorum et machi - 


dis bellicis machinis et igne Greco exercitatissi- D narum, materiz et lignorum magna copia, qux op- 


mus, cuin animadvertisset illorum consilium, aliuin 
cuniculum contrarium agendum et igne Grsmco 
artificiose implendum curavit, Turcisque Iste per 
cuniculum procedentibus, ipse in altero 8 se acto 
cuniculo accenso igne, multos eorum exussit opus- 
que ad nihilum redegit. Unus tamen hostium cu- 
nicelus geuerosum illum Germanum latuit. Ipsi quo- 
que Turc» idem genus ignis pararunt et aecende- 
"int, sed. nihil profecerunt ; nisi quod unius ve- 
Asie turris parva pars ex pulsu incensi ignis con- 
cidit, quam tamen statim instauravimus. Erant au- 
tem senes quidam, qui dicerent, hostes idem ten- 
tasse aliis in bellis nec quidquam profeciase, quod 
major urbis pars saübter muros solum saxosum 
PATROL. GR. CLVI 


portuno tempore in fossam dejicereut, quo lhate- 
rent aditum. Habebant scalas gradibus stuppeis, 
que per funes demittebantur ct rursus in altum 
trahebantur. Admovebantor menibus przterea aliz: 
omnes machina, quas excogitare mens humana 
potest, quales nunquam visurum se esse speraverat 
imperator nec ad capiendum castellum aliquod 
ipse fecerat. Fabricati sunt etiam aliis in locis cur- 
rus rotis permultis et superne turribus instructos 
et eo, quo diximus, modo munitos, cinque et ipsi 
mathinas plurimas haberent igue, qui non exzstin- 
guitur,repletos,lias compararunt, ut una oinnes liora 
eruptionem facerent. Ac. primum quidem ingentis 
übus helepolis pulsu turrem prope portam sancti 


. 21 


€11 “ 


tho ᾿φέπολιν ἔχεΐντ» σύραντες ἔττηταν ἅνωθεν τοῦ 
ὀρύτματος. Καὶ ἡ μάχη καὶ ἡ συμπλοχὴ νοἹ:αἱᾶ 
χοἰ φρικαλέα ἐγεγόνει" $5 δὲ πρὶν τὸν ἥλιον ávz- 
“εἴλλ:, xai δι ζῆης τῆς ἡμέρας ἐχράτησε. Καὶ 
-οτὶ μὲν ἐν μέρει τῆν συκπλοχὴν xal τὴν σύῤΖη- 
£x, ἰσχυρῶς ξγωνίζοντο, ποτὶ δὲ ἔν πέρει τὰ E222 
x3! i3, ὕλας xai χώματα τὰ ἔσωθεν τῆς UD επόλεοις 
d, τῷ τάφρω ἔῤῥιπτον xa ix τοῦ χηλάτματος 
τοῦ πύργου Ὅλην, ΧΑῚ ἐξ ὧν ἐχεῖνοι ἔῤῥιπτον, ὀδὺν 
εὐθεῖαν αὑτοῖς ὡχυνόμνσαν. Τυχέντες χαὶ οἱ ἐμὲ- 
cpu γενναίως αὐτοὺς ἀπεμπόδιζοην, χαυὶ ix τῶν 
Xtaixu πολγάχις αὑτοὺς ἀπεχρήμνιζο,, xal τινας 
»»laaxa. ξυλίνας χατέχογαν, xai χαρτερῶς οἵ 
-αὐτίοι πολλάκις τῇ ἡμέρᾳ ἱκχείνῃ ἀξεχρούσθησεν 
5,0: τῆς πρώτης ὥρας τῆς νυχτός, 

Οἱ Σὲ ἀσεδεῖ; ἔχ τε τοῦ χόπου τοῦ πολλοῦ Χαὶ 
τῖν πληγῶν ἐγανάχτη αν, χαὶ dj συμπλοχὴ χαὶ ὁ 
πόγειςς ἐλύθτ,, ἐλπίζοντες μδν τῷ ptt μετὰ ὁλί- 
[^e χόπου τὴν βάσιν εὔχολον εὕρωσιν" ἀλλὰ τῶν 
U rwv ἐψεύσθτσαν, διὰ τὶ μὲν Ἰωάννης ὁ "lv- 
στινιδ᾽.ὃς ὥ; «ἰς ἀδάμας δι᾽ ὅλης τῇς υυχτὸς ἀνα- 
θυῤ᾿ύνας τοὺς ὑπ᾽ αὐτὸν στρατιώτας καὶ παραι"νέ- 
cx; χαὶ ὁ βασιλεὺς παρὼν μετὰ ἑτέρων πολλῶν 
τῶν ῥλθόυπων εἰς ἐχεῖνον τὸν τόπον εἰς βοέθειαν 
δι᾿ Zing τῆς νυχτὸς πολλὰ κοπιάσαντες 257 τοὺς 
τάφρους ἐχένωπαν χαὶ τὸν πεσόντα πύργον μυρίαις 
urg1val; ἀνώρθωταν, xai τὴν ἐλέπολιν τῶν ἕναν- 
-ἴων ὑπυχάτωθεν, οὗ ἔχειτο ἐνδεδυμέντ, ἐπυρπόλη- 


GEORGII PHRANTZ.E δι 


τὐττῖον τῆς πύλτε τοῦ ἁγίου Ῥωμανοῦ, xai £092; A διὸν εὕρωσι, καὶ ἰδόντες τὰς ἐλ-έδας αὐτῶ) πὶ 









ἐθαύμτσιν. Καὶ ὁ ἀμνοῖς τυπηθεὶς pon 
αἰ συνθεὶς ἐθαύμασε τῆ» E06 21501) τὰ τῶν ἡμετέρη, 
xal ἔλεγε θαυ ἦζων τὰ α « "EXv xal cl :puium 
ἐπτὰ χιλιάξες ol ριφῖται εἶπόν po: ὅτι αὐτὰ ἡ 
ἀσεδεῖς » λέγων ἡ. ἃ: ε διὰ paz vox inm 
ποιῦῖσαι ἢ ἐποίνσαν, οὐχ ἐπίστευον, » “Ἔπειτα ph 
θεωρῶν μὴ ἔχοντας φόδον ἡμᾶς οὔτε δειλίαν εἰς τὸς 
ἀχροδολιπμοὺς καὶ σ,)λλέήέξεις 8; ἔπεοίουν & üs 
τῆς ἡ μέρα;, χαὶ τοὶ; ἀναριθιείτηυς Dabo 
Bi»v, τε xal πέτρλ: ἄνωθεν καθ᾽ ἢ ζῶν βρεχομέν;; 
ὡς ὑετοὺς ἐξ οὐρανοῦ, xal ἄντ᾽ οὐδενὰς πάντα zr» 
δόνον ἐλογίζοντο" εἰς οὖν ταραχὴν καὶ corpo 
λογισμοῦ μεγάλην ἐνέπεσεν αὐτός τε καὶ mini 
βουλῇ αὐτοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν δὴ οὕτως εἴχον. 

. Καὶ τούτων γινομένων πολιορχουμένης τῆς τὸ 
λεως viec τρεῖς Διγουρίας Ex Χίου φόρτον λαδόνι; 
καὶ ἄνεμον τηρήσαντες ἐπιτήδειον τὸν πλοῦν zh 
ἡμᾶς ἐποιοῦντο * διερχομένων δὲ αὑτῶν εὗρον χε 
ὁδὸν x31 ἑτέραν μίαν βασιλιχὴν 9568 vis ix x 
xta; μετὰ σίτου ἐρχομένην. Καὶ ςθάσασει ἐν 
μ'δ τῶν νυχτῶν ἐγγὺς τῆς πόλεως, καὶ τῷ τριῖ 
ἰδόντες αὑτὰς αἱ ἠμερόσχοποι τριήρεις τοῦ dani 
xal ἐχ τοῦ ἑτέρου στόλου μέρος πολὺ κατ᾽ αὐτὸν 
ὥρμηταν μετὰ πάσῃς χαρᾶς, μετὰ τυμπάνων χὰ 
χερατίνων σαλπίγγων χροτοῦντες, ἐλπίζοντες ἐν 
εὐχολίᾳς τάσδε τὰς νας σαγηνεῦσαι. Ὥς δὲ f- 
σαν xai “ὃν πόλεμον ἀντταν xal ἀχροδηλίζοντο, ἐν 
πρώτοις ἦλθον χατὰ τῆς βασιλικῆς νηὸς μετὰ ἔτη. 


σαν. Περὶ δὲ τρίτην ἀλεχτροφωνίαν ἐλθόντες μετὰ QC μένης ὀφρύος" i δὲ ναῦς ix τῆς πρώττς προδεῖ: 


χτοᾶς, ἐλπίζοντες ἵνα τὴν βάτιν, ὡς εἴπομεν, ῥᾷ- 


οινδηὶ sitam prostraverunt, atque belepoliim illico 
pzoiiotam supra cam fossam collocarunt. llinc pu- 
cna ct dimicatio exitiosa et horribilis exarsit, qua 
commissa ante lucem per totum diem duravit. Tar- 
cz? nunc conflictu et certamine acriter cowtendebant, 
uunc ligna, materiem, terram, quai in helepoli 
erant, in fossam conjiciebant. E ruina turris mate- 
riam, materia, quam congerebant, víam planam sibi 
pararunt. Αἱ vero nostri eos strenue impediebant, 
atque szpe detrudebant de scalis ligneis, quarum 
nonnullas conciderunt, bostesque eo die usque ad 
primam noctis boram szepe acriter repulsi sunt. 


μετὰ (ArÓolloxov xai βελῶν xal πετοῶν xax; 


rans, si triginta septem millia prophetarum sili 4- 
firmassent, impios (uos scilicet) una nocte, quoJ fe- 
cerunt, facturos esse, se non habiturum fuisse dem. 
Deinde cum nos omni vacare timore, nec inpres- 
siones pugnasque, quas per totum diem (fece, 
aut jaculationes innumeras et saxa desuper ia »« 
imbrium instar demissa exümescere, sed omne pe 
riculum nibili facere animadvertisset, in magnes 
animi perturbationem οἱ €onsternationem ipset 
universus senatus ejus incideruot. Atque bsec qui 
dem ita evenerunt, 

Interim dum urbs obsidetur, tres. naves Liga- 


l'aque impii, oh laborem plagasque frendentes, D stinz in Chio oneraue, ventum secondum nactze, a.i 


pugnam solverunt, postero die levi opera ingressum 
facilem habituros se esse rati, Αἱ exciderunt spe 
sua, quod Joannes Justinianus, velut adamas tota 
nocte milites suos cohortatus, atque imperator co- 
ram ipse presens cum aliis multis, qui codem ad 
opem ferendam confluxerant, per totam noctem ma- 
gno labore fossas vacuefecerunt, turrem collapsam 
molimentis iunumeris instaurarunt et belepolim 
liostium, igne ubi operta stabat, submisso, exusse- 
»yut. ltaque sub tertium galli cantum cum lati et 
spe freti, facilem se, ut dixi, ingressum habituros 
esse, advenissent, ubi spe se frustratos viderunt, 
mirati sunt, atque ameras, magnopere tristatus et 
tudelactus, obstupuit virtute nostra, dixítque mi- 


nos cursum tenebant. Inventa ia itinere alia impe- 
ratoria navi, 425 e Sicilia cum frumento solverz:, 

nocte quadam prope urbem devenerunt. Mane εἰ ἃ 

diurnis excubaturiis triremibus amerse conspecue 
sunt, e reliqua classe naves non paucae cum leti 
tia, tympanorum et cornuum strepitu, incitato cur- 
su, contra feruntur, nullo labore eas naves ὃ se 
interceptum iri opinatze. Cum appropinquassent et 
pugnam commisissent jaculando, in primis impera- 
toriam navem superbius adorti sunt ; quse tamen 
eos primo impetu jaculis, telis, saxis male excepit : 
cumque proris eam subiissent, illi eos eminus ollis 
igne Greco bene repletis atque saxis prohibueruut, 
magna in eos strage edita. Nos Uxc de meenisus 


845 


CHRONICON MAJUS. — LIB. III. 845 


ἐδεξιώσατο αὑτούς, Καὶ ἐλθόντες ταῖς πρώραις ὗπο- Α θεωρῶν αὐτὸν οὕτως ποιοῦντα fjyaváxtouv λυπού- 


χάτωθεν τῆς νηὺς, αὐτοὶ δὲ μετὰ χύτρων χατα- 
σχευασμένων τεχνιχῶς πυρὶ ὑγρῷ xal πετρῶν πά- 
λιν αὐτοὺς μαχρόθεν ἀπεμπόδιζον διὰ τὸ γίνεσθαι 
πολὺν φόνον χατ᾽ αὑτούς. Ἥ μεῖς δὲ bx τῶν τειχῶν 
ἄνωθεν ταῦτα θεωροῦντες ἐδεόμεθα τοῦ Θεοῦ ἐλεῆῇ- 
σαι αὑτοὺς xai ἡμᾶς. Ὁμοίως δὲ ὁ ἀμηῤᾶς ἔφιπ- 
To; ἑστὼς χατὰ τὰς ἀχτὰς τῆς θαλάσσης ἐθεώρει 
τὰ γινόμενα. Kal πάλιν ἐχ τρίτου ἐμαχροθολίζον- 
τΎ, εἶτα πάλιν θέλοντες συῤῥῆξαι αὐτοῖς μετὰ 
ἐπηρμένης ὀφρύος xai μεγάλων ἀλαλαγμῶν " οἱ δὲ 
vaUxAmpot xal χυδερνῆταε xal ναύαρχοι ἀνδρείως 
xai ῥωμαλέως σταθέντες, τοὺς ναύτας παραθαῤῥύ- 
ναντες ἀποθανεῖν μᾶλλον ἣ ζῇν, xal μάλιστα ὁ 
ναυάρχης τῆς βασιλικῆς νηὸς τοὔνομα Φλαντανελᾶς 
ἐχ πρύμνης εἰς πρώραν διερχόμενος xal ὡς; λέων 
μαχόμενος καὶ φωναῖς τοὺς 9/59 ἑτέρους διεγεῖ- 
fov, ὥστε οὐ δύναμαι εἰπεῖν τὰς φωνὰς αὐτοῦ xal 
τοὺς τῶν ἑτέρων χρότους ἕως τοῦ οὐρανοῦ αἱρομέ- 
νους. Καὶ σύῤῥηξις πάλιν μεγαλητέρα ἐγεγόνει, 
χαὶ πολλοὶ ix τῶν τριΐέρεων ἀπεχτάνθησαν xal 
ἐπνίγησαν, καὶ δύο τῶν τριήρεων πυριαλώτους 


ἐποίησαν, καὶ θεωροῦντες τὰς νῆας ἐδειλίασαν. 


Ὁ δὲ ἀμηρᾶς θεωρῶν μηδὲν ἄξιον ἔργον ποιοῦντα 
τὸν τοσοῦτον xal τηλιχοῦτον στόλον, ἀλλὰ μᾶλλον 
ἕττονα ὄντα, μανεὶς; καὶ θυμῷ ληφθεὶς, βρυχώμενος 
xal τοὺ; ὀδόντας τρίξων Ὀδρεις ἐνέχεε εἰς τοὺς 
αὑτοῦ, δειλοχαρδίους καὶ γυναιχώδεις καὶ ἀνωφελεῖς 
ἀποχαλῶν. Καὶ τὸν ἵππον χεντρίσας ἦλθεν ἐντὸς 


μενοι καὶ τοὺς ἐν τῷ στόλῳ ἐδλασφήμουν᾽ χαὶ πλεῖ- 
στοῖ ἔφιπποι τῷ ἀμηρᾷ xal αὑτοὶ ἀχολουθοῦντες 
ἕως τῶν νηῶν ἤγγισαν. Οἱ δὲ τοῦ στόλον τὸν ἀμη- 
ρᾶν οὕτως θεωροῦντες πράττοντα, χαὶ αἰτχυνθέντες 
τὰς ὕόρεις, ἄχοντες xat ἐχόντες μετὰ θυμοῦ μεγά- 
λον μετέστρεψαν αὖθις τὰς πρώρας κατὰ τῶν νηῶν 
καὶ ἐμάχοντο ἰσχυρῶς. Καὶ τί χρὴ λέγειν ; οὐ μόνον 
εἰς οὐδὲν τὰς νῆας ἔόλαψαν, ἀλνγὰ χαὶ τοσοῦτος 
φόνος χαὶ πληγὴ ἐγεγόνει xav! αὐτοὺς ὥστε οὐχ 
ἐδύναντο αἱ τριήρεις ὄπισθεν ἐλθεῖν. 950 Ἑφο- 
γεύθησαν δὲ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὡς ἔμαθον ἐγὼ 
ἐξ αὐτῶν, πλεῖον ἣ δνοχαίδεχα χιλιάδες ᾿Αγαοηνοὶ, 
μόνον ἐν τῇ θαλάσσῃ. Ἑλθούσης ὃ: τῆς νυχτὸς ἐξ 
ἀνάγχης ὁ στόλος μιχρὺν ἀνεχώρησε, χαὶ al νῆες 
eoxatplav εὑρόντες εἰσῆλθον ἐν τῷ λιμένι ἄνευ οὐ-- 
δενὸς ἀποχτανθέντος, εἶ μὴ τινῶν ὀλίγων πληΐέν- 
των, Καὶ μεθ᾽ ἡμέρας τινὰς δύο ἣ τρεῖς ἐξ αὐτῶν 
πρὸς Κύριον ἐξεδήμησαν. Ὃ ἀμηρᾶς δὲ τοσοῦτον 
μανεὶς; καὶ λυπηθεὶς χατὰ τοῦ τοῦ στόλου δρονγγα- 
píov ἤθελεν αὐτὸν ἀνασχολοπίσαι, λέγων ὅτι ἕνεχεν 
«ἧς ἐχείνου ἀνανδρίας χαὶ ὀλιγοψυχίας αἱ νῆες ἐν 
ἐχείνῃ τῇ νυχτὶ ἐξάλλοντο, και δι' ἀπροσεξίας τού- 
τον χαὶ ἀνωφελείας εἴασεν αὑτὰς εἰσελθεῖν ἐν τῷ 
λιμένι. ΤινΣ; δὲ ix τῶν ἀρχόντων τῆς βουλῆς χαὶ 
«ἧς αὐλῆς τοῦ ἀμηρᾶ ἐδεήθησαν τοῦτον, ὥττε ζῇ» 
τὸν δρουγγάριον ἐχαρίσατο" πλὴν τοῦ ἀξιώματο; 
αὐτὸν ἐγύμνωσε, xal πάντα τὸν βίον αὐτοῦ toi; 
ἰαννιτζάροις ἐχαρίσατο. ΄ 


τῆ: θαλάσσης (ἧσαν γὰρ ἐγγὺς τῆς χέρσον ai ( Καὶ πάλιν χκατηφὴς ὑπάρχων 5 ἀμηρᾶς xa τὰ; 


τριήρεις ὡσεὶ λίθου βολὴν), καὶ τὰ πλείονα τῶν 
χιτώνων αὐτοῦ ἐδάφησαν bx τῶν τῆς ἁλμυρᾶς θα- 
λάσσης ὑδάτων. Q δὲ στρατὸς ὁ παρὰ τὴν χέρσον 


spectantes, Deo preces faciebamus, ut ipsorum no-. 


strique misereretur. Similiter ameras, equo igsi- 
dens, e littore, quz fiebant, proeplciebat. Jamque 
tertium Jaculantur, fastuque turgidi et magno cla- 
more eos invadunt. At naucleri, gubernatores, 
uavarchi virili animo el robusto pectore stantes, 
nautas cohortantur ad mortem vitz anteponendam, 
in primis imperatorie navis navarcbus, Pblanta- 
nclas nomine, qui e puppi ad proram processit, leo- 
uis instar decertans et reliquos vocibus excitans, 
quas verbis exprimere non magis quam ezteruruin 
clamores possim, quibus astra ferebantur. ltaque 
exarsit rursus vehementius pugna, ac multi e tri- 
remibus occisi aut suffocati sunt, duabusque adco 
triremíbus captis, in magnum timorem inciderunt. 
Ameras cum talem tantamque classem nullum ope- 
re pretium facere, imo potius superari videret, ira 
et furore incensus, fremens et dentibus frendens, 
maledictis suos proscidit, ignavos, effeminatos, ue- 
bulones increpans ; ac subditis equo calcaribus, 
in mare provectus est (prope enim a terra naves 
aberant, circiter jactum lapidis) , ut vestes ejus 
maximam parten; aqua salsa madetierent, Quod 
ubi eum facientem vidit exercitus, qui ia littore 
erat, indignatione et dolore commoti, convicial an- 


χεῖρας αὑτοῦ ὡς χύων δάχνων xal λὰξ ποδὶ xac 
γῆς θεωρῶν καὶ τοὺ; τείχους ῥήξας δὶς xal «pM; 
χαὶ τοὺς τάφρους γεμίσας, χαὶ εὐθὺς πάλιν αὐτοὺς 
tur his qui in classe erant, et plurimi equis ameram 
secuti, ipsi quoque usque ad naves procedunat : ac 
classiari, ita cum egentem eum vident, pudore 
conviciorum compulsi, conversis rursus proris au- 
versus nostrorum naves, strenue decertant. Verum 
quid opus est, ut eventum dicam ? Non modo nibil 
quidquam nocuerunt navibus, sed etiam tanta in 
eos clades stragesque edita est, ut triremes redirc 
non possent. Occisi sunt illo die Agareni, utex ipsis 
cognovi, plus duodecies mille in mari duntaxat. lu- 


D gruente nocte, classis, necessitate coacta, paulo 


recessit, et quatuor ille naves, opportunitatem na- 
cie, portum intrarunt, nemine de suis ucciso, per- 
paucis vulneratis, quorum post aliquot dies dno 
vel tres ad Dominum  migrarunt, Ameras adeo ira- 
scebatur succensebatque claseis prefecto, ui palo 
eum transflgere cogitaret, quod illius ignavia et se- 
gnitia naves illa nocte evasissent, idemque socordia 
et imperitia praepeditus non prohibuisset eas, quo- 
minus portum iutrarent. Verum quidam senatus et 
aule proceres precibus impetrarunt ab amera, ut 
eum vivere pateretur: qui tamen dignitate eum 
exuiit omnesque facultates ejus jannitzariis donavit. 

Rursum m;cstus ameras, canis instar manus 
mordet, pede terram pulsat, cum, bis et ter muris 


ΕΠ , GEORGII ΡΗ͂ΠΑΝΤΖΕ i 


ἀνωρθιυμένου; tbpisxev , xal ἐχχτὴν πεντήχοντα A γέτυραν χατασχευάζει τρόπῳ τοιῷδε " ἀχᾶτι τί; 


τριέρεις διήρεις τὸ καὶ μονήρεις οὐχ ἐδυνήθησαν 
ἁγῶσαι τὰς τέσσαρας ix:(va; νῖας, ἀλλὰ μᾶλλον 
χαὶ τοτοῦτον φόνον εἰς αὑτοὺς ἐποίησαν, Q5] 
στενόζων ἐκ χαρδίας xamvb; ix τοῦ στόματος αὖ- 
τοῦ ἐξέδαινε᾽ xal ἐλογίζετο τί ἔδει mod sat, ἵνα 
τὴν πόλιν πλεῖον θλίψῃ καὶ στενοχωρή 5ῃ) καὶ διὰ 
θαλάσσης xai ξηρᾶς τὴν πολιηορχίαν δώσῃ. Καὶ 
τοιαύτην ἐλογίζετο μηχανὴν, ἵνα μέρος τοῦ στόλου 
εἰσφέρῃ ἔσω τοῦ λιμένος. Καὶ fv ὁ λόγος εὐθὺς xal 
τὸ ἔργον, καὶ ἐχ τοῦ ὄπισθεν μέρους τοῦ Γαλατᾶ 
διὰ τοῦ λέφου ὁδὸν εὐθεῖαν ᾧχονόμη εν ἕως τοῦ λι- 
μένος ἐρχομένην, καὶ σανίσι χαὶ ξύλοις πᾶσαν χατ- 
ἐστρωσεν, ἃς ἔλειψε σανίδα: μετὰ στέατος βοῶν 
καὶ χοιῶν' xal ὄργανα πολύτροπα ἕτερα ποιήσας 


τινα, ἀγγεῖα μεγάλα, ξυλοπίθους συνάξα:ς πολλοὺς, 
καὶ ξύλοις μαχροῖς ἤτοι δοχοῖς καὶ σιδήροις πὶ 
σχοινίοις ἰσχυρῶς καὶ δυνατῶς συνσφίγξας xat ἐξ, 
σας, ἴα μὴ τὰ ἀλμνρὰ ὕξατα δυνηθῶσιν ixfii 
qat τὸ ἔργον, εἶτα ἄνωθεν τῶν ἀχατέων xot ἐγ. 
γείων xal τῶν ξύλων σανίδας δυνατῶς; δήσας n 
σκολόκεσι σ'δηροῖς ἢτοι περόναις, xal γέφυρε 
ἐγεγόνει δυνατὴ xal τι καλῇ, ἔχουσα τὸ πλάτος ἐῤ- 
γυίων πεντέχο,τα, τὸ δὲ μάχρος Exavbv, ὥστε gel- 
νεσθαι τὴν μέσην πᾶσαν τοῦ λ'μένος ὡς Ev ξηρᾷ 
περιπατεῖν. Εἶτα καὶ ἐλεδόλιν ἄνωθεν τῆς γεφύρες 
βαλὼν, καὶ αἱ τριήρεις ὁμοῦ πρὸς τὰ τείχῃ τῇ; 
πόλεως bo ἐκείνοις τοῖς μέρεσιν ἔτυπτον. Ἰδόντις 
δὲ αὑτὰ ὁ βασιλεὺ; καὶ πᾶσα d) πόλις εἰς τορεχῆ, 


καὶ μηχανὰς, τὰς τριήρεις xai διήρεις ἐν εὐχολίᾳ D λογισμῶν μεγάλων ἐνέπεσον * ἐδεδέει γὰρ ὁ βαϑιλεὺς 


ἄγωθεν ἐν τῷ λόφῳ σύρας ἔσω ἐν τῷ λιμένι κατα- 
δι6λσπας ἔφερεν αὑτάς. Καὶ ἣν τὸ ἔργον θαυ παστὸν 
καὶ ναυμαχίας στρατήγημα ἄριστον. Ἐγὼ δὲ λογί- 
ζημαι, τὸν Καίσαρα Αὔγουστον ἐμιμήσατο, ὅταν 
ἀετὰ τοῦ ᾿Αντωνίον xaX Κλεοπάτρας ἐμάχετο, 0; 
διὰ τὸν σάλον τῆς θαλάστῃης χαὶ τοὺς ἐναντίους 
ἐνέμους οὐκ ἐδυνέθη περιοδεῦσαι χύχλωθεν τῆς 
νίσυυ τοῦ Πέλοπος, καὶ ἐλθὼν διὰ τοῦ Ἰσθμοῦ τὰς 
vta; σύρας ἔτι πρὸς ἑῴαν τῆς ᾿Ελλάδος θαλάσστς 
τχέως ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ ἐδεύει, ἣ χαὶ τὸν Νιχητᾶν πα- 
τ ίχιον, ὅταν xal αὐτὸς ἐκ τῆ; Ἐλλαδιχῆς θαλάσ- 
σῆς τὰς τριήρεις ἐν τῇ δυτιχῇ περάσας τοὺς Κρῖ- 
τας ἐν τῇ Μοθώνῃ καὶ Πύλῳ ἐτροπώσατο, 

Λοιπὸν ὁ ἀμηρᾶς τὰς τριήρει; φέρας ἐν μ'ᾷ 
νυχτὶ, ἐν 4959 τῷ λιμένι τῷ πρωΐ ηὐρέθησαν, Εἶτα 


eoncussis, fossis impletis, illico ea instaurata in- 
venit, οἱ centum οἱ quinquaginta triremes, bire- 
mes, uniremes capere non potuisse illas quatuor 
naves, sed tantam ab iis cladem perpessas esse 
considerat. Trahit ex imo pectore gemitum, et fu- 
mat ore, ac meditabatar, quid facto opus esset, 
ul urbem gravius urgeret οἱ premeret ac terrá et 
mari obsideret. Talem igitur rationem excogitavit, 
qua partem classis in portum trajiceret : quam 
rationem statim facto probavit. À tergo Galat» 
rans collem viam reetam ad portum usque perti- 
uentem facit, totamque assibus trabibusque ster- 


διὰ τὴν ὀλιγότητα ἡμῶν. Καὶ βουλῆς γενομένης, 
ἵνα οἱ στρατηγοὶ καὶ οἱ δήμαρχοι καὶ ol ἕτεροι dp: 
στοι ἄνδρες Ἰταλοί τε xal Ῥωμαῖοι, ὀλίγοι πάνυ 
εὑρεθέντες, ὅπου δ᾽ ἂν νευστὶ προσταχθῶσιν, b 
ἐχείνοις τοῖς τόποις ἕκαστος αὐτῶν ἀπέλθῃ τοὺς 
τείχους φυλάττειν καὶ τοῖς ἐχθροῖς ἄντιμάχετξει. 
Καὶ πρῶτον μεν τῷ τῆς Ἑνετίας μπαῦλῳ ἽἼερων» 
pp Μηνότῳ ἐνεμπιστεύθη φυλάττειν καὶ οἰχονομεῖν 
τὰ ἀνάχτορα καὶ πάντα τὰ ἐχεῖσε * τῷ Sb τῶν Ka- 
ταλάνων χονσούλῳ Πέτρῳ 958 Γουλιάνῳ ἐδόθη ἕνα 
φυλάττῃ ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ Βουχκολέοντος καὶ ἅ ρι 
ἐγγὺς τοῦ Κοντοσκαλίου, τῷ δὲ Ἰαχώδῳ Κονταρίνῳ 
ἵνα φυλάττῃ τὰ μέρη τῶν τειχῶν τοῦ ἔξωθεν λ'μέ- 
yo; xal ἕω: ἐγγὺς τῶν Ὑψωμαθέων (xat οὐ διέλιξε 


" ποιεῖν τὰ ὅσα ἔξεστι στρατιώταις, xal μάλιατα τοῖς 


postero mane in portu inventz sunt. Deinde pon- 
tem lioc modo. exstruxit. Acatio, alia lignea τοϑὰ 
ampla, dola magno numero comportari jussi!, εἰ 
liznis Jongis sive trabibus, ferramentis et funibu:, 
firmiter et oarete constringi eL celligari, ne opus 
fluctibus maris disjiceretur. Deinde super acatia, 
vasa, trabes assibus per clavosferreos sive flbulas 
valide affixis, pons firmus et pulcher facius est, 
latitudine quinquaginta, longitudine centum pedum, 
ut per totum medium pontem tanquam in sicco 
ambulari posset. Tum helepoli ponti imposita trire- 

mibusque simul ad urbem admotls, mania ca parte 


uit, adipe bonm οἱ vervecum pcerunctis. Multis p) percutere coeperunt. Ilzc cum conspicerent impe- 


insuper aliis instrumeniis macbinisque varii generis 
constructis, triremes et biremes, facili opera in 
collem subvectas, in portum deducit, Erat opus mi- 
rabile et nauticum stratagema egregium. Equidein 
existimo, imitatum eum esse Caesarem Augustum, 
contra Antonium et Cleopatram pugnantem, qui 
cum propter fluctus maris et ventos adversos  Pe- 
loponnesum circumnavigare non posset, navibus 
trans Isthmum in partem orientalem meris Grzci 
tractis, confestiin in Asiam pervenit, aut Niceta^n 
patricium, qui et ipse e mari Gr:eco triremes ἴῃ 
orientale trajecit et Cretes ad Mothonen et Pylum 
i3 fugam vertit. 

Triremes igitur ab amera una. nocte deportatz, 


rator et urbs universa, vehementer animis perter- 

bati sunt. Sollicitum enim imperatorem habebat 
paucitas nostrorum. Convocato concilio, decretum 
est, ut duces et tribuni et reliqui viri strenui tum 
ltali tum Romani, perpauci numcre, qua nuper 
constituti fuissent, eadem in loca nunc redirent 
ad defendenda monia hostesque propulsandos. Ac 
primum quidem Venetorum  bailo, Hieronymo 
Menoto, mandatum es!, ut palatia et qux» ad ea 
pertinerent custodiret. et servaret. Catelanorum 
consuli, Petro Guliano, pars Bucoleonis prope sd 
Contoscalium usque tuenda data est. Jacobo Con- 
tariuo muri exterioris portususque ad Ilypsomathia 
commissi (nec is neglexit facezce, quidquid milites, 


8:9 
εὐγενέσι), Μανουὴλ δὲ τῷ ix τῆς Λιγουρίας que 
λάττειν τὰ μέρη τῆς πύλης τῆς λεγομένης Χρυσῆ; 
μετὰ διαχοσίων ἀνδρῶν τοξότων τε χαὶ μπαλαιστρῶν" 
εἶχον γὰρ ἐν ἐχείνῳ τῷ μέρει ἐλέπολιν ἐναντίαν, 
καὶ αὐτὴν μετὰ βουδάλων χαὶ βοῶν δορῶν ἐνδεδυ- 
μένην, καὶ τὰ τείχη μετὰ μηχανῶν ἔτυπτον. Παύλῳ 
μὲν χαὶ ᾿Αντωνίῳ καὶ Τρωίλῳ τοῖς αὐταδέλφοις 
ἐμπιστεύθη ἵνα φυλάττωσι τὸ Μυρίανδρον, ὅπου χαὶ 
ἐν ἐχείνοις τοῖς μέρεσιν ἣ πόλις ἣν ἐπικίνδυνος, καὶ 
νυχτὸς xal ἡμέρας πεζοί τε xal ἱππόται τοῦ πλήθους 
τῶν Τούρχων ἐμάχοντο γεννχίως καὶ ἀνδρείως, χαὶ 
πολλάχις xa τὰ τείχη χαλάσαντες xal θέλοντες 
εἰσελθεῖν xax; ἀπεδιώχθησαν, xal φόνον εἰς αὐὖ- 
τοὺς οὐκ ὀλίγον ἐποίουν, xal μέρος μὲν τῶν κλιμά- 
χων αὐτῶν ἔσυρον, μέρος δὲ ἔθλαζον, xal τὰ τῶν ἀν- 
δρῶν ἄθλα χαὶ γέρα μνήμης αἰωνίου ὑπῆρχον ἄξια. 
Θεοφίλῳ δὲ τῷ ΠΙαλαιολόγῳ, ἀνδρὶ ἐμπείρῳ πάσης 
γραμματιχῆς πραγματείας xal τῆς Ἑλληνιχῆς παι- 
δείας χαὶ μαθηματιχῆς εἰς ἄχρον γευσαμένῳ, ivs- 
πιστεύθη φυλάττειν χατὰ τὰ μέρη τῆς πύλης τῆς 
λεγομένης Σηλυδρίας. Τῷ δὲ Ἰωάννῃ τῷ Ἰουστι- 
νιανῷ τῷ αὑτοῦ στρατηγῷ Θ,54. xai εἰς πάντα καλῷ 
χαὶ ἐπιτηδείῳ, mphc ὃν χαὶ ὁ βασιλεὺς πολλὰ θαῤ- 
ῥῶν ἣν διὰ τὴν γενναιότητα καὶ ἀνδρίαν xal τόλμην 
αὐτοῦ, ἐδόθῃ ἕνα μετὰ τετραχοσίων στρατιωτῶν 
᾿Ιταλῶν τε xol Ρωμαίων φυλάττῃ ἐν τοῖς μέρεσι 
τῆς πύλης τοῦ ἀγίου Ῥωμανοῦ, ὅπου οἱ Τοῦρχοι 
πλεῖον τῶ» ἄλλων μερῶν ἐμάχοντο * xal τὴν ἐλεθό- 
λιν τὴν μεγάλην xal τὴν ἐλεδόλιν ἐν ἐχείνοις τοῖς 


μέρεσιν ἔστησαν διὰ τὸ εἶναι τὸν τόπον ἐπιτήδειον c 


πρὸς τὸ πολιορχεῖν τὰ ce ym καὶ τὴν πόλιν xol διὰ τὸ 
εἶνα: χαὶ τὸν ἀμηρᾶ) ἀντιχοὺς ἐσχηνωμένον. Θεοδώρῳ 


strenuos przesertim, facere deeet). δλμιο!} Liguri 
porta aures quze dieitur cum sagittari's et fundito- 
ribus ducentis custodienda tradita est. Erat enim 
huic parti opposita helepolis, et ipsa bubalorum 
boumque pellibus induta, ac. muri quatiebantur 
machinis. Paulus, Antonius et Troilus, fratres 
germani, Myriandro przfect sunt, quoniam ibi 
quoque urbs gravius laborabat et die noctuque de 
Turcarum exercitu pedites et equites strenue ac 
fortiter pugnabant, adeoque szpe, munibus con- 
cussis, in urbem penetrare nitebantur : quos tamen 


CIRONICON MAJUS. — LIB. III. 


850 


A δὲ τῷ ix Καρύστου, ἀνδρὶ πολεμιστῇ χαὶ δραστηρίῳ 


χαὶ τοξότῃ ἠσχημένῳ ὑπὲρ ἄνθρωπον, χαὶ Ἰωάννῃ 
Γερμανῷ, ἀνδρὶ τὰς τοῦ πολέμου μηχανὰς χαλῶς 
εἰδότι, ἐδόθη ἵνα φυλάττωσιν ἐν tl; μέρεσι τοῖς 
Καλυγαρίοις. Ὃ δὲ Ἱερώνυμος - καὶ Λεονάρδος ot 
Διγουρῖται ἵνα φυλάττωσιν ἐν τοῖς μέρεσι «ἧς πύ- 
λῆς τῆς λεγομένης ξυλίνης. Τῷ δὲ καρδινάλῃ Ῥωσ- 
σίας ἐδόθη ἵνα φυλάττῃ ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ Κυνηγε- 
σίου xai ἕως τοῦ ἁγίου Δημητρίου. 'O δὲ μέγας 
δοὺξ Λουχᾶς ὁ Νοταρᾶς ἵνα φυλάττῃ ἐν τοῖς μέρεσι 
τοῦ Πετρίου xal ἕω; τῆς πύλης τῆς ἁγίας Θεοδυ- 
σίας. Ἐν δὲ τοῖς μέρεσι τῆς πύλης τῆς λεγομένης 
ὡραίας φυλάττειν ὡρίαθησαν οἱ ναῦται xax οἱ ναύ- 
χληροι xoi χυδερνῆται, οὖς εἶχεν. ἡ ναῦς ἡ ἐχ τῆς 
Κρήτης. 


δ. Τῷ δὲ Γαδριὴλ Τριδιζάνῳ τῷ τῶν Ἑνετῶν 
τριήρεων χαπετανίῳ μετὰ xal ἑτέρων ἀνδρῶν πεν- 
τήχοντα ἐδόθη φυλάττειν Φ τὸν πύργον τὸν ἐν 
μέσῳ τοῦ ῥεύματος, τὸν φυλάσσοντα τὴν εἴσοδον τοῦ 
λιμένος, καὶ fjv ἀντιχρὺς τῆς πύλης tí; βασιλικῆς : 
xai τὸ ἐμπιστευθὲν αὐτῷ μέρος ὡς ποιμὴν xa οὗ 
μισθωτὸς καλῶς ἐφύλαττε. Τῷ δὲ ᾿Αντωνίῳ τῷ xa- 
πετανίῳ τῶν ἐμπορικῶν τριήρεων ἐδόθη φυλάττει" 
τὰς τριήρεις αὐτοῦ xal τὰς νῆας τὰς ἐντὸς; τῆς ἀλύ- 
δσεω;, ὡς εἴρηται" αἱ δὲ νῆες ἐχεῖναι διὰ τὲ εἶναι 
αὐτὰς χαλῶ; ἡτοιμασμένας εἰς παράταξιν πολέμου, 
οἱ ὄντες ἔσωθεν μετὰ σαλπίγγων χαὶ τυμπάνων καὶ - 
φωνῶν ἀναριθιλήτων τὰ; τῶν Τούρχων τριήρεις χαὶ 
νῇλς εἰς μάχην ixáXouv, xal ἀκροδολισμοὶ 05 διέλι- 
mov ἀναμέσον αὑτῶν xa0' ἑκάστην ἡμέραν “- πλὴν. 
οὐ τελείαν συμπλοχὴν ἐποίουν, Οἱ δὲ ἕτεροι εὐγενεῖς 


is locus.ad oppugnanda monia in primis commodus : 
et tentorium amerz e regione erat." Theodoro Ca- 
rystio, viro bellicoso, etstrenuo, ae sagittario 
longe exercitatissimo, item Joanni Germano, ina-. 
chinarum bellicarum artifici perito, regio Calyga- 
riorunr defendenda erat. llieronymo et Leonardo 
Liguribus porta commissa est, qu:e a ligno nomen 
habet. Cardinali Rossie. regio Cynegesii 34 san- 
ctum usque Demetrium data est. Magnus dux, Lu- 
cas Notaras, regionem inde ἃ Petrio usque ad  por- 
tam sancta Tbeodosiz accepit. Ad poriam, cui no- 


male excipientes nostri, czedem in eos non- medio- D men pulchra est, nautze, naucleri et. gubernatores.. 


crem edebant et scalas eorum partim intro trahe- 
baut, partim diffringebant - merenturque borum 
virorum certamina et res gesta asternam apud po- 
steros memoriam. Theophilo Palsologo, homini 
literarum et omnis Grzez eruditionis et mathema- 
tice peritissimo, custodia prope portam, qux» Se- 
| yhria dicitur, tradita est. Joanni Justiniano, duci 
summo et ubicunque apto et. idoneo, cui impera- 
tor propier generosum animum, fortitudinem et 
audaciam plurimum confidebat, dati sunt. quadrin- 
g nti milites Itali et Romani, quibuscum regionem 
a'!povam sencti Romani defensarct, ubi Turc 
acrius, quam in reliquís locis, pugnabaut statue- 
ra tque magnam illam helepolim, propterea quod 


navis, qua e Creta venerat, constituti erant. 

4. Gabrieli Tribizano, Venetarum triremium 
prefecto, et aliis quinquagiota viris ad custodiam . 
assignata est turris in. medio fluctu, e regione 
porta regia, sita, qux aditum portus tuetur.ls . 
creditam sibi partem ut pastor,uon ut mercenarius, . 
diligenter servabat. Antonius, mercatoriarum mna- 
vium prefectus, triremium suarum et navium, 4.0 
intra catenaim cons(itut erant, tutelam accepit: quae - 
naves quoniam ad conflictum bene instructaserant, 
ii, qui intus erant, tubarum, tympanorum, clamo- 
rum strepitu frequenti Turcarum naves οἱ trire- 
mes ad certamen provocabant, οἱ Jaculis ^quotidia 
dimicantes, justa 'ameu pina non concurrebant.. 


J 


δδὶ 


GEORGII PDRANTZ.E 


e 


xai ἄριστοι ἄνδρες τῆς πόλεως ἐν τόποις ἀναγκαίοις A Καὶ abf, ἑτέρας βουλῆς γενομένης, ἕνα τὰς ἐν 


διεμερίσθησαν φύλαττειν, χαὶ κᾶν τὸ δυνάμενον 
οὗ διέλιπον ποιεῖν. Τοὺς δὲ μοναχοὺς χαὶ ἱερεῖς xal 
κληριχοὺς χαὶ τοῦ λοιποῦ καταλόγου τῆς ἐχχλησίας 
ἄνδρας διέταξαν ἵνα διαμερισθῶσιν ἔνθεν χἀχεῖθεν 
ἐν τῷ περιδόλῳ τῆς πόλεω;, ἵνα xal αὐτοὶ τοῦ Θεοῦ 
6s6:.evot xal ἡμεροσχόπους xai νυχτοσχόπους ποιῶϑσι, 
χαὶ δεήσεσι ἐξιλεοῦσθα: τὸ Θεῖον ὑπὲρ τῆς σωτηρίας 
τῆς πόλεως. Τὸν δὲ Δτι μήτριον τὸν Κανταχουζηνὸν 
καὶ τὸν γαμῦρον αὑτοῦ Παλα:ολόγον Νιχη φόρον 
ustk καὶ ἑτέρων τινῶν χατέταξαν ἐν τῷ σεπτῷ 
ἀποστολείῳ καὶ ἐν ἑτέροις τόποι: περιπατεῖν μετὰ 
ἐπταχοσίων ἀνδρῶν, ἵνα εἰς οἷον δὴ τόπον ἀνάγχη 
ὑπάρχῃ βοηθέσωσιν. Ὁ δὲ βασιλεὺς 956 ἅμα τῷ 
Φραγχίσχῳ τῷ Τολέδῳ τῷ συγγενεῖ αὐτοῦ, ὃς κατάγε- 
«ται, λέγουσιν, ἐχ τοῦ αἵματος τοῦ περιφανοῦς βασιλέως 
᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, xa μεθ᾽ ἡμῶν ἔφιππος δι' 
ἔλτς τῆς ἡμέρας καὶ νυχτὸς περιπατῶν ἦν γύρωθεν 
ἔνδον τῆς πόλεως χαὶ τῶν τειχῶν * xal τὰ εἰς ἀνάγχην 
τοῦ πολέμου ἡτοιμάζομεν. 

Ἐπειδὴ δὲ χαὶ γρημάτων ἑσπάνιζον τὰ βασίλεια 
διὰ τὸν μισθὸν τῶν στρατιωτῶν, προσέταξεν ὁ βασι- 
λεὺς λαδεῖν τὰ τῶν ἐχχλησιῶν σχεύη ἅγια χαὶ 
ἀφιερωμένα τῷ Θεῷ, χαὶ χρήματα ἐποίησαν, Καὶ 
μὴ τις ἐγχαλέσῃ ἠυᾶς ὡς ἱεροσύλους * Évexsv. τῆς 
«οὔ χαιροῦ ἀνάγχης ἐγίνετο, ὡς xal ὁ 42615 πεπον- 
Oox, πεινάσας, τοὺς ἄρτου; τῆς προθέσεως ἔφαγεν, 
ἃ οὐχ ἕξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι μόνοις, 
Ἔλεγε γὰρ ὁ μαχαρίτης ὁ βασιλεύς * « "Av ὁ Θεὸς 
τὴν πόλιν λυτρώσηται, τετραπλοῦν ἀποδώσω τῷ 
Κυρίῳ μον. » 


Reliqui generosi et strenui cives in locis iniquis 
ad custodiam dispertiti sunt, nec cessabant ope- 
ram, quam possent, prastare. Monachi autem ct 
sacerdotes et clerici et reliqui- ordinis ecclesiastici 
homines per totam urbem passim distributi sunt, 
ut Deo supplicarent et die noctuque  specularentur 
et precibus Numen pro salute urbis placarent. De- 
metcium Caitacuzenum et. Nicephorum Palzolo- 
gum, generum ejus, cum aliis quibusdam ad vene- 
randum apostolorum templum et alia loca obeunda 
cum viris septingentis constituit, ut ubi res flagi- 
larct, eo cum auxilio advolarent. Ipse imperator 
nobiscum etcam Francisco Toledo, cognato suo, 
qui ex illustri imperatore Alexio Comneno genus 
ducere fertur, tota die et nocte intra urbem et 
menia obequitabat, prospiciebatque rebus ad  bel- 
'um necessariis. ΄ 

Cu:n autem pecunia palatium deficeret propter 
stipendia militum, imperator sanctam et Deo con- 
secratam ecclesiarum supellectilem | usurp£ri et in 
numismata redigi jussit. Ne vero quisquam ut 
sacrilegos nos increpato. Coaeti enim necessitate 
fecimus, liaud secus ac David, qui esuriens panes 
propesitionis comedit, quos uisi sacerdotibus 
nemini licebat edere, ἃς dicebat beatte memorias 
imperator : «Si Deus. urbem. liberaverit, quadru- 
plui Domino restituam. » 


τῷ λιμένι φερομένας τριήρεις καὶ γέφυραν i 
πρήσωσι μηχανῇ τινι, διότι μεγάλην ταραχὴν πὲ 
χίνδυνον αἱ νῆες αὖται τῇ πόλει ἐνεξίδον, καὶ μηχανῖν 
τινα εὗρον, καὶ τὴν βουλὴν ἐξεφώνηπαν 257 τῷ 
βασιλεῖ. Ἰάχωδος Κόχος ὁ Ἑνετὸς, ἀνὴρ ὀξύτερις 
τοῦ ποιεῖν ἣ λέγειν, ὡς ἐνεμπιστεύθη τοῦ πέρας δὼ» 
σαι τῆς ὑποθέσεως, ἤρξατο «οὔ ἔργου πάνυ ixm.- 
δείως χιὶ χαλῦῶιςς τρόπῳ τοιῷδε. ᾿Αχάτια τρία πάν 
ταχέα xal γοργὰ οἰχονομήσας, καὶ τεσσαράχσης 
γέους θαρσαλέους xaX μεγαλογψύχους καὶ ἀνδρείως 
ἐν αὐτοῖς ξόαλ)ε͵ Γραιχούς τε καὶ Ἰταλοὺς, xix 
λῶ: παραγγείλας αὑτοῖς τὰ πάντα καὶ τὰς xu 
σχευασθείσας μετὰ τοῦ ὑγροῦ πυρὸς τέχνας bor 
ἵνα ἔλθωσιν νυχτὸς xal περάσωσι πρὸς τὸν Γαλατῆν 


B καὶ πλησίον τῆς πέρας ἐχείνης γῆς ἔλθωσιν ἕως τῶν 


«ριήρεων καὶ τὰ δρισθέντα πράξωσιν. Καὶ ἐγεγόπι 
ἂν, εἰ μὴ καὶ εἷς τὸ αὐτὸ 4 καχὴ τύχῃ ἡμῶν ἐμτό- 
διζξε. Ἑλθόντες δὲ πάνυ ἐπιτηδείως καὶ τὴν γέψυρεν 
περιπατήσαντες xal περάσαντες χαὶ δύο νέους éch- 
τες ἐχεῖ μετὰ χατατχενῆς, ἵνα ὅταν οἱ ἕτεροι εἰ; 
τὰς τριήρεις ἐγγίσωσι καὶ σημεῖόν τι ἴδωσι, τότε ἐν 
μιᾷ ὥρᾳ θεαφίῳ τὸ ὑγρὸν πῦρ ἀνάψωσι, φθάσαντι; 
δὲ χαὶ ἕω; τῶν τριήρεων ἐγγὺς, ὁ Θεὸς ἣ διὰ τὰ; 
ἁμαρτίας ἡμῶν ἐχώλυσε τὸ ἔργον, ἣ ἐξ ἀπροσεξίας 
τινὸς τῶν νέων ἐχείνων οἰχέτης τις τὸ μυστέρ'ον 
τοῖς ἐναντίοις ἐμήνυσε" xal φυλαχὰς ἀγρύτνος 
χαὶ νυχτοσχόπους ἔχοντες, ὡς εἶδον αὐτοὺς, μετὰ 
σχευῶν xal πετρῶν χαὶ μετὰ ἑτέρων ἀχατίων τὸ ἣν 
ἀχάτιον ἐδύθισαν xal μεριχοὺς τῶν ἀνθρώπων i 
ζώγρησαν " καὶ οὕτως οὐδὲν ἕτερον ΘΕ 8 οἱ ἡμέτερα 


Rursus alia iuita consultatione, ut in portu (ὦ 
locatàs triremes οἱ pontem machinatione aliqua 
comburerent, quippe quibus fn magnum discrimen 
et periculum urbs adduceretur, ratio aliqua inven- 
ta el cum. imperatore communicata est. Jacobs: 
Cocus, Venetus, vir ad agendum quam d dicen- 
dum promptior, cui commissum est, ut perficere 
Consilium, opus admodum alaeriter et apte in 
aggressus est. Ácatia tria apprime velocia οἱ agi- 
lia paravit : iis quadraginta juvemes gemerosos et 
strenuos, tum Grecos tum ]talu, quibus omia 
diligenter precepit deditque machinas igne Greco 


p instructas, imposuit, ut. nocte Galaiam trajecu, 


prope littus ad triremes accederent facerentque, 
qu: constituta erant. Ac hene cessisset inceptum, 
nisi sinistra forluna nostra fuisset impeditum. 
Nam cum prospere pontem circumissent traje- 
cissentque, relictis ibi duobus juveaibus cum 
apparatu, ut, cuin reliqui ad triremes pervenissent 
ae dedissent siguum, eodem utrique tempore 
sulghure accenderent ignem Grzcum, illi propc 
triremes jam advenerant, cum Deus rem impe livit, 
sive peccala nostra ita meruerant, sive imprudentia 
juvenum servus aliquis consilium liostibus pro/i- 
derat; itaque cum illos animadvertissent, telis, 
saxis el acatiis unum e nostris navigiia submer- 
gerunt, ipse 4 ceperunt : nee mostri quid- 


853 


CH RONICON MAJUS. — 118. IIT. 


85t 


ἐποίησαν εἰ μὴ μίαν τῶν τριήρεων ἐπυρπόλησαν. À μετὰ σοδαρότητος xai ἀγερώχου γνώμης εἰπών " 


Καὶ τὸ ἐν τῇ γεφύρᾳ πὺρ πλῆθος τῶν Τούρχων 
δραμόντες ἐναπέσθησαν. Τοὺς δὲ νέους ἐχείνους 
τοὺς θαυμαστοὺς xal ὡραίους ὁ ἁἀσεδὴς ἀμηρᾶς 
προστάξας τῷ πρωΐ πάντας οἰχτρῶ; ἐθανάτωσεν 
ἡμῶν ὁρώντων αὐτούς * xal θρῆνος: ἐγεγόνει ἐν τῇ 
πόλει ὑπὲρ αὐτῶν ἀμέτρητος. Ὁ δὲ βασιλεὺς λυπη- 
θεὶς xal αὐτὸς προσέταξεν ἵνα ἄνωθεν τῶν πύργων 
χύχλωθεν τοὺ; αἰχμαλώτους Τούρχους θανατώσω- 
ctv ^ ἦσαν γὰρ τὸν ἀριθμὸν οἱ ἀναιρεθέντες διαχό- 
σιοι ἑξήχοντα. Καὶ διὰ ταῦτα οὖν σχάνδαλα ἀνεφύ- 
σαν, χαὶ στάσις μεγάλη ἐγεγόνει ἀναμεταξὺ τῶν 
Ἑνετῶν xal Λιγουρίων *. ἔλεγον γὰρ οἵ Λιγούριοι 
xal διισχυρίζοντο τοῦ εἶναι αὐτοὺς ἐμπειροτάτους fi 
τοὺς ᾿Βνετοὺς ἐν παντὶ πράγματι, χαὶ δι᾽ ἀπειρίαν 
μὴ εἰδέναι τὸν Κόχον Ἰάχωδον ἃ ἐποίει, οὔτε ἐχεῖνος 
οὔτε οἱ λοιποὶ τῶν 'Ενετῶν ἃ ἐπιχειρίζοντο " δι᾿ ἣν 
αἱτίαν τοὺς τεσσαράχοντα ἐχείνους νέους ἀπώλε- 
σαν, δι᾽ οὖς τοσοῦτος οἶχτος ἐγένετο, xal τὰς τριή- 
ρεις xat τὴ» γέφυραν τὰς ἐν τῷ λιμένι οὐχ ἐπυρτό- 
λησαν. Ὡς οὖν ἤχουσεν ὁ βασιλεὺς τὰ γενόμενα, ἐλ- 
θὼν ὡμίλησε τοῖς Ἑνετοῖς xai Λιγουρίοις, xal 
λυπούμενος εἶπε * « Παραχαλῶ ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, εἷ- 
ρηνεύετε. Καὶ ἀρχεῖ ὑμῖν ὁ ἔξωθεν πόλεμος " xal 
μὴ ἀνχμεταξὺ ὑμῶν páysa?e διὰ τοὺς οἰχτιρμοὺς 
τοῦ θεοῦ, » Καὶ ἄλλα πολλὰ δημηγορήσας t!pnvo- 
ποίησεν αὐτούς. ᾿ 


959 Ὁ δὲ ἀμηρᾶ; ἰδὼν γεγονέναι τὸ ἡμέτε- 


p^» ἔργων εἰ; οὐδὲν χρήσιμον κατὰ τῶν τριήρεων, (C 


ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐξημιώθημεν, περιχυρὴς γεγονὼς 


quam aliud praestiterunt, nis quod unam eombus- - 


serunt Lriremem. Ignem enim ponti injectutw Tur- 
carum turba confestim exstinxit. Juvenes illos egre- 
gios el formosos impius ameras ad unum omnes 
postero mane -in conspectu nostro miserab:liter 
irucidari jussit. Luctus hinc iu urbe ingens fuit, 
lantaque erat imperatoria moestitio, ut ipse vicissim 
captivos Turcas in turribus circumcirea occidi 
juberet, numero ducentos sexaginta. Ortz sunt ex 
l'ac re turbz, ac magna emersit inter Venetos et 
Ligures seditio. Dicebant enim et affirmabantLi- 
gures, se omni in re Venetis peritiores esse, et 


« Τὰ ὅσα αὐτοὶ οὐχ ἐδυνήθησαν ἡυῖν ποιῆσαι, ἐγὼ 
ἀνταμείψομαι, » καὶ ἄνωθεν ἐν τῷ λόφῳ τοῦ ἁγίου 
Θεοδώρου πέραν ἐν τῷ Γαλατᾷ ἐλεδόλει: μεγάλας 
στήσας, ἵνα τὰς ἡμετέρας νῆας τὰς ἐν τῇ εἰσόξῳ 
τοῦ λιμένος βυθίσῃ χαὶ ὅθεν ἧσαν ποτίσῃ ἀναχω- 
ρῆσαι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐποίει οὐχὶ μόνον διὰ τὴν 
εἴσοδον τοῦ λιμένος, ἀλλ᾽ ἵνα. xal τὰς τῶν Λιγου- 
ρέων νῆας ἀνταμείψηται, ὅπως δείξῃ fipiv ὅτι εἰς 
τὰ πάντα δύναται καὶ ἀγχίνους xoi πολύτροπός 
ἐστιν, Ἰδόντες δὲ οἱ ἐν τῷ Γαλατᾷ ὅτι τὰς νῆας 
ἐδούλετο ζημιῶσαι, συναχθέντες εἶπον αὐτῷ « Οὐχ 
ἔστι δίχαιον ὅτι τὰς τῶν Λιγουρέων xal ἡμῶν ἐμ- 
ποριχὰς νῆας ζημιῶσαι, φίλοι ὄντες. » Ὁ δὲ ἀπο- 
χριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς" « Αὖὗται αἱ νῆες οὔχ εἶσιν 
ἐμπορικαὶ, ἀλλὰ λῃσταὶ θαλάττιοι, χαὶ χάριν ἐμ» 
πορείας οὐχ ἦλθον ἐνταῦθα, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν βασιλέα 
τὸν ἡμῶν ἐχθρὸν βοηθήδωσιν. ᾿Εγὼ δὲ ὡς προφανεῖς 
ἐχθροὺς, εἰ δυνατὸν, θέλω παιδεῦσαι" ὑμεῖς δὲ 
ἀπέλθατε μετ᾽ εἰρήνης ὡς φέἔλοι. » Λοιπὸν τοῦ Ép- 
You ἀψάμενος, xai fjv ἰδεῖν σημεῖον ὅτι τῇ πρώτῃ 
ἐλεδόλει ἧ ὁ τεχνίτης “τὸ πῦρ ἐνέδαλε τὴν νῆα τὴν 
τῶν ἄλλων ἄρχουσαν ἐδύθισεν. Αἱ δὲ λοιπαὶ ἰδοῦ - 
cat τὸν χίνδυνον xal θέλουσα! φυγεῖν, ἐπὶ τὸ 260 
μέρος πλέον τοῦ Γαλατᾶ ὀλίγον ἐλθοῦσαι τὴν στά- 
σιν ἐποίησαν, ὅπως διὰ τῶν ὑψηλοτάτων οἴχων 
σκέπωνται' αὐτὸς δὲ μὴ φειδόμενος τῶν οἴχων. 
πολλοὺς ἐχάλασεν, ἵνα ἀχωλύτως τὰς νῆας μάχη- 
ται. Καὶ ἦν θαυμάσαι ὅτι πλεῖον f| ἑχατὺν xax. 
τριάχοντα ἐλεδόλεις ῥίψας οὐδὲν τι πλέον τὰ; νῆας 
ξόλαψεν οὔτε ἄνθρωπον ἐθανάτωσεν, εἰ μὴ vv- 


tione dixit, facturum se πον, αὐυῷ nos ipsis 
fatere non potuissemus. Itaque in colle sancii 
Theodori tans sinum apud Gajatam. *hagnas hc- 
lepoles collocavit, ut. naves nostras ad introitum 
portus constitutas, nisi recederent, submergerct.: 
Atque hoc faciebat non solum propter introitum 
portus, sed etiam, ut Lígurum navibus par red- 
deret, nobisque ostenderet, se posse omnia οἱ in 
primis solertem et versutum esse. Galatzi cernen- . 
tes, ameram naves pessumdaturum esse, frequentes . 
eum conveniunt monentque, auum non esse, ab: 
lis, quippe amieis, Ligurum et suassdeo mercato- 


Jacobum Cocum ex inperitia nescivisse, quid D-rias naves pessumdari. At ille respondit: «lle. 


faceret, nec perspexisse vel ipsum vel reliquos 
Venetos, qui auderent : unde quadraginta illi 
juvenes, propter quos tantus luctus esset, periis- 
sent, ac triremes et pons in portu non fuissent 
incensa. Hsc ubi audivit imperator, adiit Venetos 
et Ligures, et afflicto animo ita. eos alloeutus est : 
« Obsecro vos, fratres, paeem: celite : sufficit ex- 
ternum bellum. Nolite, per misericordiam Dei, 
mutuum bellum exercere.» Alia multa dicendo 
tandem eos paeavit. 


Ameras cum nostrum adversus triremes inceptum 
nihil nobis.commodi, imo damnum attulisse vide- 
ret, gaudio cxsultans non sine fastu et indigna- 


- “Ὁ. 


naves non sunt merecatoriaz, scd piratice, nec mer- . 
caturz gratia huc advenerunt, sed imperatorem, 
bostem nostrum, adjuturse. Quare ut hostes mani- 
festos, si potero, eos puniam. Vos, ut aiici, abite. » 
Itaque opus aggressus est, atque accidit, ut magi- 
ster prima helepoli, cui ignem injecit, navem 
prineipem demergeret. Reliqux naves, animadverso - 
periculo, fuga salutem quzrebant et Galatam ver- 
sus paulo- provecta constiterunt, wut- altissimis 
edificia tegerentur. At ille nibil pepereit cdificiis, 
sed eorum multa diruit, quo libere naves oppu- 
guaret, Verum mirum hoc accidit, ut. centum et- 
triginta amplius helepolibus usus, nihilo magis 
navibus noceret, 1 ullum interflceret,, 


859 


GEORGII PHRANTZ/E 


δι 


διὸ xal ἡμεῖς ἄνευ θελήματος αὐτοῦ οὐ δυνάμεθα A λον γενέσθα!, xal πολλάχις ταῦτά Gov tl;vxs, 


ποιῆσαι οὐδέν. Καὶ διὰ ταύτας τὰς αἰτία: ὁ ἀμὴ- 
ρᾶ:, ὡς εἴπομεν, χαὶ πᾶς ὁ στρατὸς αὐτοῦ λυπού- 
μενος xal χατγζὴς ὑπῆρχον" ὃς βουληθεὶς ἐπὶ τὴν 
αὔριον ἐγερθῆναι xal τὴν πολιορχίαν λῦσαι. Τῇ δὲ 
αὐτῇ ἑσπέρᾳ ἐν f| ἐπὶ τὴν αὔριον ἐδούλοντο ἵνα 
ἀπέλθωσιν, ὁρῶσι πάλιν, ὡς σύνηθες, τὸ φῶ; ἐχ 
τῶν οὐρανῶν χαταθαῖνον. Καὶ οὐχ ἤπλωτο, ὡς 
σύνηθες τὸ πρότερον, ἕως ἄνωθεν τῆς πόλεως 
ἱστάναι δι᾽ ὅλης τῆς νυχτὸς, ἀλλ᾽ Ex paxpou μόνον 
ἐφάνη καὶ εὐθὺς διασχορπιιτθὲν ἀφάνὲς ἐγένετο. 
Ὥ; οὖν εἶδον αὐτὸ ὁ ἀμτρᾶς καὶ πάντες οἱ αὑτοῦ, 
y3pd; πολλῆς πλυσθέντες ἔλεγον" « 'O Θεὸς τὰ 
νῦν ξγχατέλιπεν αὐτούς. » Καὶ αὑτὸ ἔχριναν οἱ τῇς 
μιαρᾶς αὑτῶν xal &osfoo; ὑρησχείας χαὶ πλάνης 


καὶ οὐχ ἤχουσάς μον. Τὰ νῦν δὲ πάλιν, ἐὰν ἀρε- 
στόν col ἐστιν ἵνα ix τῶν ἐντεῦθεν ἀναχωρήσω.- 
μεν, χαλόν ἐστιν, ἵνα μή τι χεῖρον γένηται. » Καὶ 
ὁ ἀμηρᾶς ἀχούων τοὺ; λόγους τούτους ἡμιθανὴ; 
ix τῆς λύπης xal τῆς περιφρονήσεως ἐπανέμεινεν, 
πῶς μετὰ αἰσχύνης τοσαύτης ὡς φςεύγων áveyo- 
fn. ᾿Ιδὼν δὲ αὐτὸν οὕτως ἑστῶτα καὶ διαλογιζό- 
μενον Σογὰν macid; ὁ δεύτερος βεζίρης αὐτῷ, 
ἐσυμδούλευσε τὸν ἀληρᾶν ἵνα τὴν μάχην χινέση 
καθ᾽ ἡμῶν, xol διὰ τὸ φθονεῖν τῷ ᾿Αλὶ maed: x 
χρυμμένην γὰρ ἔχθραν εἶχον ἀναμεταξύ. Καὶ 
οὕτως ἀναθαῤῥύνας αὐτὸν λέγει" ε "Iva. τί, ὦ 
ἀμηρᾷ, ἔστηχας σχυθρωπὲὶς καὶ λυπούμενος, x1 
τίς ἡ δειλία dj ἐμπεσοῦσά σοι, καὶ τένες οἱ &vs- 


σοφοὶ καὶ γραμματεῖς πῶς τὴν πόλιν χερξάσωσι B θαίνοντες διαλογισμοὶ ἐπὶ τὴν καρδίαν σου. ; ὁ θεὲς 


τὸ φῶ; ἐδήλου" χαὶ οὕτως πάντες ἐλπίδας εἷ- 
Xov γηηστὰς ὧν καὶ ἐπέτυχον διὰ τὰς ἁμαρτίας 
ἡ μῶν. 

'A) παστιῆ: μὲν ὁ πρῶτος τῆς βουλῆς αὑτοῦ, ὁ 
ὕπο πάντας δόχιμος χαὶ πραχτιχὺς, θεωρῶν τὸν 
ἀμτρῖν» οὕτως διχλογιζόμενον χαὶ τοὺς ἑτέρους 
κάντας μεατοὺς φίδον καὶ δειλίας, εἰς τὸ φαινό- 
ἀἴνον χαὶ αὐτὸς ἐλυπεῖτο, ἔσωθεν ὃὲ ἐγαλλιᾶτο. 
Καὶ ἡ αἰτία Tv ὅτι αὐτὸ; πάντοτε τῷ ἀμηρᾷ iv 
tai; βουλαῖς 966 ἔλεγεν ἵνα μὴ πόλεμον ἐγείρῃ 
κατὰ τῆ; πόλεως, ὅπως μὴ οἱ δυτιχοὶ αὐθέντοαι 
ἀχηύσωσι xal συναχθέντες ὁμονούσωσι xal τοὺς 
Τούρχους ἐκτῖς Εὐρώπης ἐξώσωσι. Καὶ τότε πάλιν 
δειχνύων ὡς λυπούμενος ἦν ἔλεγε τῷ ἀμηρᾷ᾽ « Ἐγὼ 


μετὰ σοῦ ἐστι, Μὴ λυπήσαι. Οὐχ δρᾷς διὰ τοῦ 
φιτὸς ἐχείνου σημεῖον ὅτι τὴν πόλιν ταύτην εἰ; 
χεῖρά σου δώσει; Οὐχ ὁρᾷς τοσούτου μὴ ἀριθμητοῦ 
στρατοῦ πλῆθος ὃ ἔχεις, xal καλῶς εἴ ἡτοιματμέ- 
vos, καὶ πᾶσα ἡ προπαρασχευὴ πολλὴ καὶ χαλή: 
Ὁ στρατὸς Q7 τοῦ Μαχεδόνος ᾿Αλεξάνδρου v- 
συῦτος οὐχ ὑπῆρχέ ποτε ὡς ὅ σὸς, οὐδὲ τοσαύτις 
παρασχενὰ; αὐτὸς εἶχε" xal τὸν χόσμον ἐχυρίευτεν 
ὅμως. Ἐγὼ μὲν οὗ πιστεύω οὔτε ἐλπίξω ἐχ τς 
Ἰταλίας ἐνταῦθα στόλον ἐλθεῖν, ὥς τινες λέγουσιν 
χαὶ ὁ ἀδελφός μου 6 ᾿Αλὶ Παφ- ἃς εἴρηχε, διὰ τὶ μὲν 


. καλῶς οἴδατε ὅτι ἡ πολυαρχία τῶν Ἰταλῶν αὐθέν- 


των xal τῶν ἑτέρων ἑσπερίων ἀνάρχου; ποιεῖ aj 
τοὺς slvat, xol ἀναμέσον αὑτῶν οὐχ ἔστιν ὁμόν».2. 


ἐξ ἀρχῆς ταῦτα ἐνωτιζόμην περὶ τούτων πῶς ἔμελ- C Καὶ ὅταν πάλιν τινὲς αὐτῶν ὁμονοήΐήσωσι μετὰ χόκι» 


ecs tueri et defendere, quo invito ipsi nihil possent 
proficere, His de causis ameras, ut diximus, cum 
universo exercitu in tristitia el maerore erat, qui 
»deo postero die, soluta obsidione, recedere vellet. 
At ea ipsa vespera, eum sequenti mane discessuri 
csseut, rursus, ut ante, lumea illud celeste con- 
spiciunt: verum non perinde ac prius diffundeba- 
tur, donec supra urbem consisteret tota nocte, sed 
3 longi;quo tantum comparuit et subito dispersum 
evanuit. Quod ut ameras el reliqui omnes viderunt, 
magna perfusi lzetitia, exclamarunt, Deum nunc nos 
deseruisse. Item exsecrandz et impiz supers:itionis 
ei erroris eorum sapientes ac scribze ex illo lumine 
vaticinabantur, Turcas urbe potituros esse. Ita om- 
nes spem bonam conceperunt, qua propter peccata 
nostra non sunt frustati. 

Ali pasias, princeps senatus, vir prz ceteris spec- 
tatus et solers, cum ameram sic fluctuare et re- 
liquos omnes metu et trepidatione agitari videret, 
iu speciem tristis erat, revera exsultabat. Cujus rei 
causa erat, quod ameram in consiliis a bello contra 
urbem suscipiendo perpetuo deterrere studuerat, 
ne occidentales principes, re audita, federe con- 
.Ojaucti, Turcas ex Europa cjicerent. ltaque tuin rur» 
8.8 moslitiam simulans, aineram sic compellavit : 
«Ego ab initio ita haec eventura esse preesagiebam, ἃς 
sSz'pclibi edixi, nec audisti inc. Nunc denuo, si ita 


D 


placeat tibi, suadeo, ut hinc recedamus, ne pejus qud 
accidat. » Qua oratione audita, ameras tristitia e 
sollicitudine pzne contabuit, quod tanta cuin igne- 
minia in modum fug: recedendum esset. Cum cen 
ita stanteim et cogitabundum videret Sogan pssias, 
secundus vizires ejus, ut bello nos premeret, οἱ 
suasit, invidia erga Ali pasiam commotus. Occul- 
tam enim hi inler se exercebant inimicitiam. lia- 
que eum cohortatus, « Quid, inquit, amera, iia 
moestus ct afflictus ces? Qux te formido inrasit, 
aul que cogitationes subierunt animum !/uum? 
Deus tecum est: mitte sollicitudinem. Annon e l.:- 
minis illius omine intelligis, eum tibi wtbem bacc 
in manus traditurum esse ? nonne innumeri hujus, 
quem labes, et egregie instructi exercitus multi- 
tudinem et tantum ejusdem οἱ tam eximium appa- 
ra:ium cernis? Alexandri Marcedonis olim copie 
non tantze fuerunt, quante tuz sunt, nec tantus 
ejusdem apparatus bellicus : et tamen orbem terra- 
rum is expugnavit. Equidem ego non credo, nec 
spero, ex Italia classem affore, ut quidám aiunt, «t 
affirmavit cum maxime Ali pasias, frater meus : si- 
quidem bene nostis, multitudinem Italorum et re- 
liquorum occidentalium principum facere, ut sine 
imperio sint, nec vigere inter eos concord:am. 
Quodsi quidam eorum multo labore multisque con- 
ditonibus "int, non lengo, hercle, s:d 


85! 


CHRONICON MAJUS. — LIB. III. 


862 


xa: συμδάπεων πολλῶν, b». ὀλίγῳ xatpip xal oix A λέγει" « Εἶδον τὸν στρατὸν χαὶ ἐγνώρισα. Τοσοῦ- 


εἰς [táxpo; λύττα: ὁ τούτων σύνδεσμος" xal ἐν 
συνξέσμῳ ὄντες εἷς χατὰ τοῦ ἑτέρου περιεργάζε- 
ται, πῶς ἁρπάξαι δυνήσεται τὰ τούτον, xal ἀλλή- 


λους προσέρχονται xal φυλάττονται. Πολλὰ μὲν - 


οὖν βουλεύονται xal λογίζονται xal λέγουσι, xal 
ὀλίγα πράττουσιν, καὶ ἡ τῆς ἑσπέρας βουλὴ τῷ 
πρωΐ οὐχ ἀρεστή ἔστι πάλιν αὐτοῖς. Καὶ ὅταν ἡ 
βουλὴ σταθῇ, ἐν τοῖς ἔργοις χρονίξουσι * χαὶ τοῦτο 
ποιοῦσιν, ἵνα χατὰ τὰς γνώμας αὐτῶν χαὶ ὀρέξεις 
χαιρὺν ἐπιτήδειον εὕρωσι. Καὶ ὅταν ἔργον τι ἐπι- 
χειρισθῶσι χαὶ ἀρχὴν ποιήσωσιν, οὐδὲν χατορθώ- 
v9331 διὰ τὰς ἀσυμφωνία; αὐτῶν. Καὶ μάλιστα τὰ 
νῦν, χαθὼς γινώσχετε, véa; διαφορὰς ἀναμέσον 
μέρος τι ἐξ αὐτῶν ἔχουσιν. Καὶ ὅμω; πάλιν ἐγὼ 


τόν ἐστιν " μάχου μετὰ χαρᾶς, χαὶ ἡ νίχη ἡμετέρα 
ἐστίν. » ᾿Απεχρίθη οὖν ὁ ἀμηρᾶς xal εἶπε" « Aot- 
Tbv, ὦ Σογὰν, ἀρεστόν σοί ἐστιν ἵνα χαὶ ἡμεῖς τὰ 
νῦν τὴν τύχην γνωοίσωμεν, εἰ ἀρεστὸν αὐτῇ ἐστιν 
χαὶ βοηθήσῃ ἡμῖν ὡς καὶ ἑτέροις πολλοῖς. Στεῖλον 
οὖν ἐπὶ τὸν Γαλατᾶν φυλαχήν τινα, ἵνα μὴ λα- 
θραίως ἐξ αὑτοῦ περάσωσιν χαὶ τῇ πόλει βοηθή- 
σωσιν. » 

᾿Αχυύσας δὲ. ταῦτα ὁ ᾿Αλὶ πασιᾶς ἐλυπήθη λίαν, 
αἰσχυνθεὶς 969 ὅτι ὑπερίσχυσαν οἱ λόγοι τοῦ 
Zoyày πασιᾶ, χαὶ ix τοῦ φθόνου ἔθελεν, εἰ ζυνατὸν, 
ποιΐσαι μηχανὴν ἵνα οὐδὲν πράξωσιν xarà τῆς 
πόλεως. 'Euívuce τῷ βασιλεῖ τὰ συμδάντα καὶ 
παρήνει αὐτὸν μὴ φοδεῖσθαι, διότι ἐν τοῖς πολέμοις 


ἔρυ, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον δι᾿ ἃς αἰτίας εἴρηκα εἰ B ἄδηλός ἐστιν fj τύχη πολλάχις - καὶ διὰ τοῦτο οἱ 


στόλος χατὰ ἀλήθειαν ix τῆς Ἰταλίας ἔλθῃ, 9468 
τῇ ἐξ αὐτοῦ ἀνάγχη ἡμῖν, ὅτι οὐδέποτε ἐλεύσεται 
λαὸς ὅσος τὸν ἀριθμὸν τὸ ἥμισυ τοῦ ἡμετέρου στρα - 
τοῦ, ἀλλ᾽ οὔτε τὸ τέταρτον μέρος. Διὰ τοῦτο, ὦ 
ἀμηρᾶ ἡ μέτερε αὐθέντα, θάρσει. Οὐχ ἀνάγχη ἐστὶ 
Tp»; τὸ παρὸν φόξον σε ἔχειν εἰ μὴ μόνον Ex Θεοῦ. 
Καὶ ἀνδρίζου καὶ ἀγάλλου χαὶ ἴσχυε, χαὶ τῇ τέχνῃ 
τῇ τὸῦ πυρὺς οὐχ ὄχνησον σήμερον xaX αὔριον, ἵνα 
μετὰ τῶν ἐλεδόλεων, ὅσον δυνατὸν, τὰ τείχη πλέον 
ταπεινώσῃς. » Οἱ γὰρ τοιοῦτοι λόγοι χαὶ βουλαὶ τῷ 
&aroi πλεῖστα ἔρεσχον, χαὶ χαρίεις ἐναπέμεινε, 
xai ἀναψυχὴν Ex τῆς λύπης ἔλαθε. Καὶ προστάξας 
λέγει αὐτῷ * « ᾿Αναθεώρησον τὸν στρατὸν ἐν τῇ 
νυχτὶ ταύτῃ, χαὶ γνώρισον αὐτοὺς, ἐν τένι γνώμῃ 


εἰσίν. » Αὐτὸς δὲ ποιἦσας τὸ προσταχθὲν xol ἐλθὼν C 


brevi tempore horum fcedus rumpitur ; quique vin- 
culo conjuncti sunt, alil sliorum ditloni aliquid 
detrahere conanter, ae mutuo sibi insidiantur ca- 
ventque. Multa illi, consultant, ratiocinantur, lo- 
quuntur, pauca praestant : quod vespere ineunt con- 
silium, mane non jam probant : aut si stet seutentia, 
rebus cunctantur : quod propte:ea faciunt, ut cupi- 
ditatilus et consiliis suis aptum nanciscantur tem- 
pus. Si opus quodpiam aggressi sint et ejus fecerint 
initium, nihil tamen propter sententiarum discre- 
pantiam recte agunt. In primis hoc tempore, ut 
hostis, pars eorum novam alit discordiam. Verum 
fac, ut fiat, quod propter eas, quas dixi, causas 
ficri nequit : si revera veniat classis ex Italia, quid 
inde nobis periculi minetur, quandoquidem eorum 
exercitus non dímidia pars, imo ne quarta quidem 
liujus multitudinis erit, quam nos habemus. Quare, 
amera, domine noster, bonum animum habeto ; nulla 
causa nunc quidem est, cur periculum metuas nisi 
a solo Deo. Itaque fertis, letus et alacer esto, et 
quidquid vi ignis effici potest, hodie et cras ne in- 
terinittatur, ut helepolibus moenia, quantum pos- 
saut, atterantur. » Ilic serio et consilium amerz 
vehementer placuit, et animum ejus e priore mce- 
s.itia gaudio perfu.it et tecreavit. taque mandavit 
ei, ut ea ipsa nocte obiret exercitu: et exploraret, 
quo aniino essent milites. Ilic jussis obsecutus, re- 


φύλαχες φυλαττέτῳσαν ἀγρύπνως. "lly 6X τοῦτο τῇ 
ἑδδόμῃ καὶ εἱχοστῇ τοῦ Μαΐου ἑσπέρᾳ. Ὁ Gb'Aum- 
pd; προστάξας δι᾽ ὅλης ἐχείνης τῆςς νυχτὸς xal τῆς 
ἐπιούσης ἡμέρας φῶτα καὶ φανοὺς ποιήσωσι, xal 
νήστεις δι' ὅλης τῆς ἡμέρας διατελέσωδι χαὶ ἐπτά- 
χις λουσθῶσι, χαὶ τοῦ Θεοῦ νήστεις xal χαθαροὶ 
δεηθῶσιν, ὅπως τὴν πόλιν νιχήσωσιν" ὃ xal ἐγένετο. 
Τῇ δὲ δευτέρᾳ ἑσπέρας ἐπὶ τὴν ἡλίου δύσιν μετὰ τὸ 
ἀρ!στῆσαι αὑτοὺς 6 οὖν ἀμηρᾶς σταϑεὶς δημηγορῶν 
ταῦτα ἔφη" 

ε᾿, "D τέχνα φίλτατα, παρὰ τοῦ Θεοῦ xal τοῦ αὖ- 
τοῦ προφήτου Μωάμεθ χαὶ ἐμοῦ τοῦ δούλου αὐτοῦ 
δέομαι χαὶ παραχαλῶ ὑμᾶς ἵνα ἐπὶ τὴν αὔριον ἄξ'ον 
ἔργον μνήμης αἰωνίου ποιήσητε, ὡς χαὶ οἱ πρὸ 
ἡμῶν πανταχοῦ ἕως τοῦ νῦν, ὡς φανερόν ἔστιν, 


diit et, « Lustravl, ipquit, οἱ exploravi exercitum. 
[loc scito: pugna leto animo, stat ἃ nobis victoria. » 
Respondit Ameras: « Jam igitur, mi Segan, si vi- 
detur tibi, nos quoque fortunam nunc exploremus, 
ut cognoscamus, placeatne ci, nos adjuvare, ut ad- 
juvat alios multos. Quare mitte Galatam custodiam, 
ne clam hue trajiciant et urbi opem ferant. » 

llis auditis, Ali Pasias magnopere doluit, pudore 
moius, quod Sogan pasix€ sententia pravaluisset, 
constituitque ex invidia, ut, si posscet,. impediret, 
ne quíd proficerent adversus urbem. Significavit 
imperatori, quid accidisset, eumque hortatus est, 
ne metueret, quoniam in bellis varia οἱ anceps for- 
tuna soleret esse. Proinde custodes excubias per- 
vigiles agerent. Agebatur hoc vespera vicesimi sep- 
timi diei mensis Maii. Ameras imperavit, ut per 
totaaf eam noctem et sequentem diem ignes faces- 
que ardereunt, milites toto die jejunarent et lavaren- 
tur septies, ac D^um jejuni lotique suppliciter roga- 


. rent exp"gnationem urbis. lta cum factum esset, 


altera vespera sub occasum solis post. prandium 
ameras talem ad milites concionem babuit : 

5. « Fili dilectissimi, pcr Deum et Mohametem, 
prophetam cjus, et me, ejuslem servum, obsecro 
vos hortorque, ut crasiiuo die rem peragatis omuium 
sz*culorum memorie dienen), quales ad lunc usque 
diem majores ul aslat, οἱ alacri, gé- 


863 


GEORGU PHRANTZ/E ᾿ 88 


ἐποίησαν, xol μετὰ προθυμίας χαὶ γενναιότητος xal A λάξαντες ἦσαν χατὰ τὴν ἐχείνων διάλεκτον" 


μεγαλοψυχίας τοὺς τείχους ἄνωθεν μετὰ τῶν χλι- 
μάνων ὡς πτερωτοὶ b: Once χαὶ τὴν φήλην fv 
οἱ πρὸ ἡμῶν, ᾿ὡς εἴπομεν, Exigbnoav χαὶ ὁ θεὸς 
ἐχαρίσατο, μὴ γένοιτο ἵνα ἡμεῖς ἀπολέσωμεν αὐ- 
τὴν, ἀλλὰ μάλιστα νῦν fj ὥρα ἔγγιχεν ἵνα αὐτὴν 
πολυπλασίως Q7) αὐξέσωμεν, » Καὶ ἑτέρους πολ- 
λοὺς λόγους στρατιωτιχοὺς εἰπὼν αὐτοῖς διέγειρε 
τούτους εἰς μεγαλοψυχίαν, ἵνα γενναίως πράξω- 
σιν, Εἶτα λέγει " « Καὶ ἐὰν καὶ ἐξ ἑιῶν τινες ἀπο- 
χτανθῶσιν, ὡς ἔθος ἐστὶν ἐν τοῖς πολέμοις, Ὑεγραμ- 
μένον ἐπὶ τῆς χεφαγῇ; αὐτοῦ, χαλῶς οἴδατε διὰ 
τοῦ ἡμετέρου χορᾶν τί φησιν ὁ προφήτης, ὅτι ὁ 
ἀποθανὼν ἐν χαιρῷ τοιούτῳ ὁλόσωμος ἐν τῷ ma- 
ραδείσῳ μετὰ τοῦ Μωάμεθ ἀριστήσε: χαὶ πιεῖ, 
xai μετὰ παίδων xal μετὰ γυναιχῶν ὡραίων καὶ 
παρθένων ἐν τόπῳ χλοερῷ χαὶ μεμυρισμένῳ ἄν- 
θεσιν ἀναπαυθῇ, xai ἕν λουτροῖς ὡραιοτάτοις λου- 
005, xal ἐν ἐχείνῳ τῷ τόπῳ ix Θεοῦ ἕξει ταῦτα, 
Ἕνταῦθα δὲ πάλιν ἐξ ἐμοῦ πᾶς ὁ. ἐμὸς στρατὸς 
καὶ ἄρχοντες τῆς αὐλῆς pou, ἐὰν νιχήσωμεν, ὁ 
μἰσθὲς ὃν ἕξουσι παρ᾽ ἐμοῦ, χατὰ τὴν ἀναλογίαν 
ἑκάστου διπλασίων ἔσται οὗ τὰ νῦν ἔχουσι, ὃς ἀπὸ 
τοῦ νῦν ἄρξηται ἕως τέλους τῆς ζωῆς αὐτῶν. Καὶ 
ἡμέραις τρισὶν ἡ πόλις πᾶτα ὑμῶν ἔσεται. Καὶ εἴ 
τι δ' ἂν σχυ)εύσητε καὶ εὕρητε χρυτίου καὶ ἀργυ. 
ρίου σχεῦος χαὶ ἱματισμὸν, αἰχμαλώτους τε ἄν- 
δρας xal γυναῖχας, μιχρούς τε καὶ μεγάλους, οὐδεὶς 
δυνηθείη αὐτοὺς ὑμῖν αἰτῆσαι ἢ τι ἐνοχλῆσαι εἰς 
οὐδέν. » Καὶ τελειώσα; τοῦ λέγειν ὥμοσεν αὑτοῖς 
φυλάξαι τὰ ὅσα αὐτοῖς διετάξατο. Οἱ δὲ ἀχούσαν- 
τες ἐχάρησαν λίαν, xa: ἐν μιᾷ φωνῇ πάντες ἀλα- 


neroso et forti animo monia per scalas tanquam 
alites escendatis, neve accidat, ut. gloriam, ἃ ma- 
Joribus, ut dizi, quzsitam et a Deo donatam, nos 
nunc amittamus, cum eximie augendz ejus tempus 
adsit. » Aliis imuttis bellicis dictisad fortitudinem 
eo$ cohortatus est, ut strenue pugnarent, Dcinde 
addidit : « Quodsi nonnulli de nobis, qua» est 
belli natura, occubuerint, bene nostis e corane, 
quid de his propheta dicat : tali tempore qui mo- 
ríatur, eum cum toto corpore in paradiso coena- 
trum et bibiturum esse cum Mohlamete, et cum 


C ἔφη" 


c ᾿Α)λὰ ἀλλά’ Μεεμέτη ῥεσοὺλ ἀλλὰ, » τοῦτ’ ἔστιν 
« Ὁ Θεὸς τῶν θεῶν, xol ὁ Μαχουμέτης ὁ προφήτης 
αὐτοῦ. » 

ΟΠ 'Axo)jcavts; δὲ ἡμεῖς ἐν τῇ πόλει τῆ; 
τοσαότης χραυγῆς ὡσεὶ ἦχον μέγαν θαλάσσης, Do- 
γιζόμεθα τί ἄρα ἐστί" μετ᾽ ὀλίγον δὲ ἐμάθομεν βε- 
Calo, καὶ Ev ἀληθείᾳ ὅτι ἐπὶ τὴν αὔριον ὁ ᾿Αμηρᾶς 
ἡτοίμασε χερσαῖόν τε χαὶ ὑδραῖον πόλεμον σφοδρῶς͵ 
ὅσον αὐτῷ fjv δυνατὸν, δῶσαι τῇ πόλει. "Hyd; δὲ 
θεωροῦντες τοσοῦτον πλῆθος τῶν ἀσεύδῶν, λέγω ὡς 
ἐμοὶ δοχεῖ, ὄντως: χαδ' ἔχαστον ἡμῶν πενταχόσοαι 
xat πλεῖον ἦσαν ἐξ αὐτῶν * χαὶ εἰς τὴν ἄνω πρόνοιαν 
πάσας ἡ μῶν τὰς ἐλπίδας ἀνεθέμεθα. Kat Προστόξες 
ὁ βασιλεὺς ἵνα μετὰ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰχόνων 


D «o τῶν θείων ἐχτυπωμάτων ἱερεῖς, ἀρχιερεῖς χαὶ 


μοναχοὶ, γυναΐκχές τε xal παιδία, μετὰ δαχρύων διὲ 
τῶν τειχῶν τῆς- πόλεως περιερχόμενοι τὸ Küpu 
ἐλέησον μετὰ δαχρύων ἔχραζον, xai τὸν Θεὸν ἰχέ- 
τευον ἵνα μὴ διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν παραδώσῃ 
ἡμᾶς εἰς χεῖρας ἐχθρῶν ἀνόμων καὶ ἀποστατῶν χαὶ 
πονηροτάτων παρὰ πᾶσαν τὴν γῆν, ἀλλ᾽ ξεως γε- 
νήσηται ἡμῖν τῇ χληρονομίᾳ αὑτοῦ. Καὶ μετὰ χλαυ- 
θμοῦ ἀλλήλους ἀνεθαῤῥύνουτο ἵνα ἀνδρείως ἀντι- 
σταθῶσι τοῖς ἐναντίοις ἐπὶ τῇ ὥρᾳ τῆς συμπλοχῇ;. 
Ὅμοίως δὲ xal ὁ βασιλεὺς τῇ αὐτῇ ὀδυνηρᾷ ἐσπέ- 
ῥᾷᾳ τῆς δευτέρας συνάξας πάντας τοὺς iv τέλει 
ἄρχοντας xai ἀρχομένους δημάρχους καὶ ἕκχατον- 
τάρχους καὶ ἑτέρους προχρίτουος στρατιώτας ταῦϊΣ . 


ς΄. « Ὑμεῖς μὲν, εὐγενέστατοι ἄρχοντες χαὶ 
ἐχλαμπρότατοι δήμαρχοι xal στρατηγοὶ xal yr 


hoc est, « Deus deorum et Mahumetes prophe! 
ejus. » 

Cum nos in urbe tantos clamores, tanquam mag- 
num maris fremitum, audiremus, quid illud essct, 
cogitabamus, Sed mor certo ac. vere cognovimus, 
in crastinum diem Ameram terrestre et maritimum 
bellum, quantum possct, urbi parare. Intuentes 
tantam impiorum multitudinem (dicam, quod mihi 


-videtur), ut sine dubio contra singulos sostruu 


plures quingentis pugnarent, in superaa Providea- 
tia spen! omnem collocabamus. Prsecepit imperator, 


pueris et muliebribus formosis virginibusque in re- D ut cum sacris et veneraudis imaginibus et simula- 


gione virenti et floribus fragranti quieturum et !a- 
vacris pulcherriiis usurum. Atque talia quidem in 
illo loco a Deo accipiet. Hic autem omnis cxer- 
citis el aule proceres, si vicerimus, stipemlium 
duplex ejus, quod nunc habent, accipient, ab hoc 
inde die ad finem vitx: usque. Tota urbs tribus die- 
bus vestra erit. Ac si. quis spoliorum quidpiam 
'egerit, vasa aurea vel argentea, vestes rcpererit, 
viros, feminas cujusvis ztatis ceperit, neino hzc 
vos postulare aut molestiam vobis creare poterit, » 
ὕ finem dicendi fecit, sacramento se obstrinxit, 
facturum se csse, qu» promisisset, Milites hac 
conditione mirifice Ix:ati, uno ore clamarunt lin- 
gua soa : « Alla alla! Mchemetes res:] alla! » 


cris sacerdotes, episcopi et monachi, mulieres el 
pueri, cum lacrymis intra mcenia urbis obcuntes, 
Kyrie eleeson clamitzrent ct Deo supplicarent, ne 
propter peccata nostra in manibus hostium iniquo- 
rum et impiorum et, quos terra sustinet, scelera- 
tissimorum nos traderet, sed propitius esset nobis, 
hzereditati su:e. Insuper collaerymantes invicem se 
coliortabautur, ut tempore committendi przlii for- 
titer liostibus resisterent. Caeterum etiam impera- 
tor luciuosa illa vespera, coactis omnibus primo- 
ribus, principibus et subditis, tribunis, centurio- 
nibus ct reliquis przcipuis militibus, concionem 
liabuit in hunc modum : 

6. « Principes nobilissimi, tribuni et milites cla- 


8:5 


CHRONICON MAJUS. -- LIB. III. 


866 


να ότατοι συστρατιῶται χαὶ πᾶ; 979 ὁ πιστὸς xai A 0:plav ἡμῶν. Τρίτον βασιλείαν τὴν ποτὲ μὲν περι- 


τίμιος λαὸς, καλῶς οἴδατε ὅτι ἔφθασεν ἡ ὥρα xal ὁ 
ἐχθρὸς τῆς πίστεως ἡμῶν βούλεται ἵνα μετὰ πάσης 
τέχνης χαὶ μηχανῆς ἰσχυροτέρως στενοχωρήσῃ 
ἡμᾶς, καὶ πόλεμον σφοδρὸν μετὰ συμπλοχῆῇς μεγά- 
λὴς xai συῤῥήξεως ix τῆς χέρσου xai θαλάσσης 
δώσῃ ἡμῖν μετὰ πάσης δυνάμεω:, ἵνα, εἰ δυνατὸν, 
$; ὄφις τὸν ἰὸν ἐχχύσῃ xal ὡς λέων ἀνέμερος χα- 
ταπίῃ ἡμᾶς. [Βιάζεται] διὰ τοῦτο λέγω καὶ παρα- 
χαλῶ ὑμᾶς ἵνα στῆτε ἀνδρείως χαὶ μετὰ γενναίας 
Ψυχῆς, ὡς πάντοτε ἕως τοῦ νῖν ἐποιήσατε, χατὰ 
τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως ἡμῶν. Παραδίδωμι δὲ 
ὑμῖν τὴν ἐχλαμπροτάτην χαὶ περίφηυον ταύτην 
πόλιν xaY πατρίδα ἡμῶν xal βασιλεύουσαν τῶν πό- 
λεων. Καλῶς οὖν οἴδατε, ἀδελφοὶ, ὅτι διὰ τέσπαρά 
τινα ὀφειλέται κοινῶς ἐσμεν πάντες ἵνα προτιμή- 
σωμεν ἀποθανεῖν μᾶλλον ἣ ζῇν, πρῶτον μὲν ὑπὲρ 
τῆς πίστεως ἡμῶν χαὶ εὐσεύείας, δεύτερον δὲ ὑπὲρ 
τῆς πατρίδος, τρῖτον δὲ ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ὡς 
Χριστοῦ Κυρίον, xal τέταρτον ὑπὲρ συγγενῶν xal 
φίλων. Λοιπὸν, ἀδελφοὶ, ἐὰν χρεῶσταί ἔσμεν ὑπὲρ 
ἑνὸς ix τῶν τεσσάρων ἀγωνίζεσθαι ἕως θανάτου, 
πολλῷ μᾶλλον ὑπὲρ πάντων τούτων ἡμεῖς, ὡς βλέ- 
mets προφανῶς, xal Ex πάντων μέλλομεν ζημιωθτ,: 
ναι. Ἐὰν διὰ τὰ ἐμὰ πλημμελήματα παραχωρήσῃ ὁ 
Θεὸ; τὴν νίχτν τοῖς ἀσεδέσιν, ὑπὲρ τῆ: πίστεως 
ἡμῶν τῆς ἁγίας, ἣν Χριστὸς ἐν τῷ οἰχείῳ αἵματι 
9773 fiiv ἐδωρήσατο, κινδυνεύομεν" δὲστι χεφάλαιον 
πάντων. Καὶ &àv τὸν χόσμον ὅλον χερδήσῃ τις xa! 
τὴν Ψυχὴν ζημιωθῇ, τί 05 ὄφελος ; Δεύτερον πα- 


«pla περίφημον τοιούτως ὑστερούμεθα xal τὴν ἐλευ- C 


rissimi, commilitones generosissimi et omnes flde- 
les et honorandi cives ! Probe nostis, venisse tem- 
pus, quo fidei nostre hostis omnibus artibus et 
machinis vehementius nos urgere, ei grave bel- 
lum magno conflictd et. certamine terra marique 
summa contentione nobis inferre decrevit, ut, si 
possit, tanquam anguis, venenum in nos effundat, 
et, tanquam immitis leo, nos devoret. Quare rogo 
et hortor vos, ut forti et generoso animo, sicut 
hucusque semper fecistis, hostibus fidei nostrze 
resistatis, Trado et commendo vobis clarissimain 
hanc et illustrem urbem, patriam nostram, ct regi- 
nam urbium. Non ignoratis, fratres, quatuor no- 
minibus communiter omnes nos mortem vite ante- 
ponere debere, primum pro fide et pietate, deinde 
pro patria, tum pro imperatore ut uncto servo Do- 
mini, postremo pro cognatis et amicis. Quodsi, fra- 
tres, pro una harum quatuor rerum decertare 
usque 3d necem debemus, multo magis, ut liquido 
apparet, pro his omnibus mortem non recusabimus. 
Si propter delieta mea Deus victoriam impiis con- 
cesserit, jin sancta fide nostra, quam Christus san- 
guine suo nobis paravit, periclitamur : id quod 
omnium caput est, Nam. si quis totum mundum 
lucretur, auimz autem detrimentum patiatur, quid 
illi proderit ? Secundo loco inclita patria et liber- 
tate. privomur. Tertio imperiumolim illustre, nune 


φανῇ, νῦν δὲ τεταπεινωμένην vai ὠνειδισμένην xav 
ἐξουθενη λένην ἀπωλέσαμεν, xaX ὑπὸ τοῦ τυράννου 
χαὶ ἀσ:δαῦς ἄρχεται. Τέταρτον δὲ χαὶ φιλτάτων 
τέχνων xal συμθίων καὶ συγγενῶν ὑστερούμεθα.᾽ 
Αὐτὸς tb 6 ἁλιτήριος ὁ ἀμτρᾶς πεντήχοντα xal 
ἑπτὰ ἡμέρας ἄγει σέμερον ἀφ᾽ εὖ ἡμᾶς ἐλθὼν ἀπέ- 
χλειῖσεν xal μετὰ πάσης μηχανῆς xai ἰσχύος καθ᾽ 
ἡμέραν τε xal νύχτα οὐκ ἐπαύσατο πολιορχῶν ἡ ud: " 
χαὶ χάριτι τοῦ παντεπόπτου Χριστοῦ Κυρίου ἡμῶν 
ἐχ τῶν τειχῶν μετὰ αἰσχύνης ἄχρι τοῦ vov πολλάχις 
καχῶ- ἀπεπέμφθη. Τὰ νῦν δὲ πάλιν, ἀδελφοὶ, ui 
δειλιάσητε, ἐὰν xal τεῖχος μερόθεν ὀλίγον Ex. τῶν 
κρότων vai τῶν πτωμάτων τῶν ἑλεπόλεων ἔπεσε, 
διότι, ὡς ὑμεῖς θεωρεῖτε, κατὰ τὸ δυνατὸν ἐδιωρθώ - 
σαμεν πάλιν αὑτό, Ἡμεῖς πᾶσαν τὴν ἐλπίδα cl; τὴν 
ἄμαχον δόξαν τοῦ Θεοῦ ἀνεθέμεθα, οὗτοι ἐν ἄρυατι 
χαὶ οὗτοι ἐν ἵπποις xal δυνάμει καὶ πλήθει, ἡμεῖς 

ὃν ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ xai Σωτῆρος ἡμῶν 
πεποίθαμεν, δεύτερον δὲ χαὶ ἐν ταῖς ἡμετέραις χερσὶ 
xa ῥμμαλεότητι, ἣν ἐδωρήσατο ἡμῖν ἡ θεία δύνα- 
αἷς. Γνωρίζω δὲ ὅτι αὔτη fj μυριαρίθμητος ἀγέλη 
τῶν ἀσεθῶν, χαθὼς ἡ αὐτῶν συνήθεια, ἐλεύσοντα: 
xa0' ἡμῶν 97/4 μετὰ βαναύσου καὶ ἐπηρμένης 
ὀφρύος καὶ θάρσους πολλοῦ χαὶ βίας, ἵνα διὰ τὴν 
ὀλιγότητα ἡμῶν θλίψωσι καὶ Ex τοῦ χύπου στενοχω- 
ρήσωσι, xai μετὰ φωνῶν μεγάλων xal ἀλαλαγμὼν 
ἀναριθμήτων, ἵνα ἡμᾶς φηυδήσωσι. Τὰς τοιαύτας 
αὐτῶν φλυαρίας χαλῶ; οἴδατε, χαὶ οὐ χρὴ λέγειν 
περὶ τούτων. Καὶ ὥρᾳ ὀλίγοι ταῦτα ποιήσωσι, χαὶ 
ἀναριθμήτου; πέτρας χαὶ ἕτερα βέλη καὶ ἐλεθολί- 


depressum et spretum et contemptum amittimus, 
in potestatem tyranni et impii hominis concessu- 
rum ; postremo liberis amatissimis, conjugibus et 
cognatis spolianur. Est autem dies quinquagesi- 
mus septimus, ex quo Eeelesiui iste ameras nos 
obsessos tenet. et omnibus machinis omnique vi 
die'ac nocte nos oppugnare non desistit : at om- 
nia intuentis Christi Domini gratia hucusque sc- 
penumero cum dedecore a menibus repulsus est. 
Quapropter nec nunc, fratres, tiinori. locum re- 
linquatis, etiamsi menia aliqua ex parte propter 
helepolium pulsus et ictus corruerunt, quoniam, 


p ut videtis ipsi, pro viribusea instauravimus, Om- 


nem spem in gloria invicta Dei collocavimus. Illi 
curribus, equis, copiis, multitudini, nos Dci, Do 
mini et Salvatoris nostri, nomini, deinde demum 
manibus et robori fldimus, a divina potenfiía nobis 
denatis. Scio equidem, hane innumerabhilem im- 
piorum turbam minore suo contra nos processuram 
esse cum fastu, elato supercilio, spiritibus m2ag- 
nis et violentia, ut nos paucos urgeant et zrumnis 
premant, ingenti item cum clamoreet ululatu, quo 
metum nolis injiciant : qvas eorum nugas probe 
nostis, ut nihil attineat, de his dicére. Non pauci 
tum ita facient, atque lapides aliaquetela et jacula, 
ut arena maris, innumera, in nos con]icientur : 
quibus tamen nibil nos lesum iri corfilo, qvsn- 


6&1 


GEORGII PIIRANTZ.E 


8 


' σχους ὡσεὶ ἄμμον θαλατσῶν ἄνωθεν ἡμῶν πτήσουτι" Α πίστεως χωρὶς εὐλόγου αἰτίας ttv5g τὴν ἀγάπην ty 


δι᾿ ὦν, ἐλπίζω γὰρ, οὐ βλάψωσι, διότι ὑμᾶς θεωρῶ 
χαὶ λίαν ἀγάλλομαι χα! τοιαύταις ἐλπίσι τὸν λογ!- 
σὸν τρέφομαι, ὅτι εἰ καὶ ὀλίγοι πάνν ἔσιιδν, à». 
πάντες ἐπιδέξιοι xal ἐπιτήδειοι ῥωμαλέοι τε χαὶ 
ἰσχυροὶ χαὶ μεγαλήτορξε, χαὶ χαλῶς προπαρχσχευλ- 
σμένοι ὑπάρχετε, Tai; ἀπτπίσιν ὑπῶν χαλῶ; τὴν χε- 
ςαλὴν σχέπεσθε ἐπὶ τῇ συμπλοχῇ xai συῤῥέξει, 
Ἢ διξιὰ ὑμῶν ἡ τὴν ῥομφαίαν ἔχουσα μαχρὰ ἕστω 
πάντοτε. Αἱ περιχεφαλαῖαι ὑμῶν xal οἱ δώραχες 
χαὶ οἱ σιδηροῖ ἱματισμοὶ λίαν εἰσὶν ἱκανοὶ ἅμα xal 
«οἵ; λοιποῖς ὅπλοις, xal ἐν τῇ συμπλοκῇ ἔσονται 
πάνν ὠφέλιμα" ἃ οἱ ἐναντίοι οὐ χρῶνται, ἀλλ᾽ οὔτε 
χέχτηνται. Καὶ ὑμεῖ; ἔσωθεν τῶν τειχῶν ὑπάρχετε 
οχεπύμενοι, ol δὲ ἀσχεπεῖς μετὰ χόπου Ἔρχονται. 
Διὸ ὦ συστρατιῶται γίνεσθε ἕτοιμοι χαὶ στερεοὶ καὶ 
μεγαλόψυχοι διὰ τοὺς οἰχτιρμοὺς τοῦ 8255. Μιμη- 
θξτε τούς ποτε τῶν Καρχηδονίων ὀλίγους ἐλέφαντας, 
πῶς τοσοῦτον πλῆθος: ἵππων Ῥωμαίων τῇ ςωνῇ 
χαὶ θέᾳ ἐδίωξαν" xal ἐὰν Φ΄785 ζῶον ἄλογον ἐδίωξε, 
πόσον μᾶλλον ἡμεῖς οἱ τῶν ζώων xal ἀλόγων ὑπά2- 
χοντὲς χύριοι, χαὶ οἱ χαθ᾽ ἡπῶν ἐρχόμενοι ἵνα πα- 
ράταξιν μεθ᾽ ἡμῶν ποιήσωσιν, ὡς ζῶα ἄλογα, xal 
yt!povéz εἶσιν. Αἱ πέλται ὑμῶν χαὶ ῥομφαῖαι xaX τὰ 
πόξα xal ἀχόντια πρὸς αὑτοὺς πεμπέτωσαν παρ᾿ 
ὑμῶν, Καὶ οὕτως λογίσθητε ὡς ἐπὶ ἀγρίων χοίρων 
πληθὺν χυνήγιον, ἵνα γνώσωσιν οἱ ἀσεδεῖς ὅτι οὐ 
μετὰ ἀλίγων ζώων, ὡς αὐτοὶ, παράταξιν ἔχουσιν, ἀλλὰ 
μετὰ χυρίων xal αὐθεντῶν αὐτῶν xal ἀπογόνω" 
Ἑλλήνων xai Ῥωμαίων. Οἴδατε χαλῶ; ὅτι ὁ δυστε- 
δὴς αὑτὸς ὁ ἀμτρᾶς καὶ ἐχθρὺς τῆς ἁγίας ἡμῶν 


doqnuidem vos dum intueor, animum non abjicio, 
sed bona spe sustento, quoniam, licet perpauci, 
tamen omnes dexteri, idonei, robusti, fortes et 
generosi el przclare ante exercitati estis. Scutis 
«apita bene tegite in pugna ct conflictu ; dextera 
gladium tenens semper extensa esto. Galez, thora- 
608 et tunicze ferrex plane sufficiunt cum reliquis 
munimentis, οἱ przliantibus valde erunt utilia : 
qa hostes non. usurpant, nec habent omnino, 
Praiterea vos intra muros tecti consistitis, illi aperti 
et cum labore concursant. Quare, commilitones, 
per másericordiam Dei strenui et fortes geucrosi- 


C 


εἴχομεν ἔλυσεν, xal τοὺς ὄρχους αὐτοῦ τοὺς πολλοὺς 
ἐθέττσεν ἀντ᾽ οὐδενὸς λογιζόμενος, καὶ ἐλθὼν 
αἰφνιδίως φρούριον ἐποίησεν ἐπὶ τὸ στενὸν τοῦ 
᾿Αντωμάτον, ἵνα χαθ᾽ ἐχάστην ἡμέραν δύνηται βλά- 
πτεῖν ἡμᾶ;. Τοὺς ἀγροὺς ἡμῶν χαὶ χήπους xa 
παραδείσους χαὶ οἴχους ἤδη πυριαλώτους ἐποίησε" 
τοὺς ἀδελφοὺς ἡ λῶν τοὺς Χριστιανοὺς, ὅσους εὖρεν, 
ἐθανάτωσε xa! ἐχμαλώτευσε" τὴν φιλίαν ἡμῶν Ever, 
Τοὺς δὲ τοῦ Γαλατᾶ ἐφιλίωσε, καὶ αὐτοὶ χαίρονται, 
μὴ εἰδότες καὶ αὐτοὶ οἱ ταλαίπωροι τὸν τοῦ γεωρ- 
γοῦ παιδὸς μῦθον, τοῦ ἐψήνοντος τοὺς χοχλίας καὶ 
εἰπόντος, Ὧ ἀνόητα ζῶα, χαὶ τὰ ἕξις. Ἐλθὼν οὖν,. 
ὀδελφοὶ, ἡμᾶς ἀπέκλεισε, χαὶ καθ᾽ ἐχκάστην τὲ 
ὀχανὲς αὑτοῦ στόμα χάσκων, πῶς εὕρῃ χαιρὺν ἐπι- 
τέδειον ἵνα χαταπίῃ ἡμᾶς xaX τὴν πόλιν ταύτην, ἣν 
ἀνήγειρεν ὃ τρισμαχάριστος $97 xoY μέγας βασι- 
λεὺς Κωνσταντῖνος ἐχεῖνος, καὶ τῇ πανάγνῳ τε χαὶ 
ὑπεράγνῳ δεσποίνῃ ἡμῶν θεοτόχῳ xal ἄειπαρθένῳ 
Μαρίᾳ ἀφιέρωσεν xal ἐχαρίσατο τοῦ χυρίαν εἶναι 
xai βοηθὸν xa σχέπην τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι xol xz- 
ταφύγιον τῶν Χριστιανῶν, ἐλπίδα χαὶ χαρὰν πάντων 
τῶν Ἑλλήνων, τὸ χαύχημα πᾶσι τοῖς οὖσιν ὑπὸ τὴν 
τοῦ ἡλίου ἀνατολήν. Kal οὗτος ὁ ἀσεδέστατος «1: 
ποτε περιφανῆ χαὶ ὀμφαχίζουσαν ὡς ῥόδον τοῦ ὀγροὺ 
βούλεται ποιΐσαι ὑπ΄ αὑτόν. Ἢ ἐδούλωσε σχεδδυ, 
δύναμαι εἰπεῖν, πᾶταν τὴν ὑφ᾽ ἥλιον, xal ὑπέταξεν 
ὑπὸ τοὺς πόδας αὑτῆς Πόντον χαὶ ᾿Αρμενίαν, Περαίαν 
καὶ Παμφλαγονίαν, ᾿Αμαξένας xai Καπκαδοχίαν, 
Γαλατίαν xai Μηδίαν, Κολχοὺς χαὶ “Ἰόηρας, Bez- 
ποριανοὺς xaX ᾿Αλδάνους, Συρίαν καὶ Κιλιχίαν καὶ 


subito, impressione facta, castellum condidisse ad 
fauces AÁsomati, ut quotidie posset nos vexare. 
Agros nostros, hortos, vivaria et zedificia igne jam 
vastavit ; fratres nostros Christianos, quoquot in 
venit, necavit aut captivos abéuxit ; amicitiam di- 
remit. Galatzos sibi conciliavit, qui gaudent ea co». 
cilisgone, nescii illi miseri fabulze de puero rustico, 
qui cochileas cocturus dixit, Stulta animalia et qur 
sequuntur. Adveniens igitur, fratres, nos ohsesi. 
et ore iugenti hiat. quotidie, dum idoneum teinpes 
inveniat deglutiendi nos et urbem hanc, quam ter 
beatus et magnus ille imperator Constantinus exci- 


que estote, Mementote, quantam olim equorum D tavit et castissima et supra, quam dici potest, ca- 


Romanorum multitudinem perpauci elephauti Car- 
lhaginiensium voce aspectuque fugarint, Quodsi 
bruta animalia illud fecerunt, quanto facilius nos, 
qui animalium ratione expertium domini sumus, 
presertim cum, qui nos oppugnatum veniunt, si- 
miles animalium hrutorum et ipsis brutis magis 
cliain bruti sint? Atque. ita existimate, venari vos 
aprorum greges, ul cognoscant impii, pugnare se 
non cum brutis bestiis, quales ipsi sunt, sed eum 
dominis et principibus suis, Gracorum et Roma. 
noru'u posteris. Probe scitis, ipsum impium ame- 
ram, fidei nostrze hostem, sine ulla idonea causa 
pacem, quam colebamus, rupisse, ct t0t nobis data 
sacramenta floeci pepenlisse et palam viola se, οἱ 


stissinue domins nostrz, Dei paras ac semper virgini 

Marie consecravit donavitque, ut domina, auxita- 
trix et protectrix patriz nostre Christianorumque 
perfugium esset, urbem, qua spes et gaudium 
Grecorum omnium et gloriatio eorum est, qui per 
Orientem habitant. Iac insigni quondam et llorente 
urbe, ut rosa agri, nunc impius iste potiri cona- 
tur: que, prope dixerim, pene totum sub sole 
mundum subegit, et pedibus syis subjecit Pontum, 
Armeniam, Persas, Paphlagoniam, Amazones, Cap- 
padociam, Galatiam, Mediam, Colchos, lberos, 
Bosporianos, Albanos, Syriam, Ciliciam, Mesopo- 
tawiam, Phoniciam, Palestinam, Arabiam, Ju- 
dxam, Dactrianos, Scythas, Macedoniam, Thcs:a- 


809 


CI0NICON MÀJUS. — 118.1} 


4 


iU 


Μεσοποταμίαν, Φοινίχην xa Παλαιστίνην, 'Apa6lay A ὑπερασπισταί. Üfóare γὰρ καλῶς, xal δευτέραν τα. 


τε xal Ἰυυδαίαν, Βαχτριανοὺς xoi Σχύθας, Μαχε- 
δονίαν καὶ Θετταλίαν, ᾿Ελλάδα, Βοιιυτίαν, Λοχροὺς 
xai Δἰτωλοὺς, ᾿Αχαρνανίαν, ᾿Αχαίαν χαὶ Πελοπόν-. 
νησον, Ἤπειρον xal τὸ Ἰλλυριχὺν, Λυχνίτας χατὰ 
τὸ ᾿Ανξριατιχὸν, Ἰταλίαν, Τουσχίνους, Κελτοὺς καὶ 
Κελτογαλάτας, ᾿Ἰδηρίαν τε xai ἕως τῶν Γαδείρων, 
ΔΛιδύαν χαὶ Μαυρητανίαν xal Μαυρουσίαν, Αἰθιοπίαν, 
Βελέδας, Σχούδην, Νονμιδίαν χαὶ ᾿Αφριχὴν χαὶ Αἴγυ- 
πτον, αὐτὸς τὰ νῦν βούλεται δουλῶσαι, xal τὴν χυ- 
ριεύουσαν 77 τῶν πόλεων ζυγῷ ὑποδαλεῖν xal 
δουλείᾳ, χαὶ τὰς ἁγίας ἐχχλησίας ἡμῶν, ἔνθα Empoc- 
χυνεῖτο ἡ ἁγία Τριὰς xal ἐδοξολογεῖτο τὸ πανά- 
qtov, χαὶ ὅπου οἱ ἄγγελοι ἢχούοντο ὑμνεῖν τὸ Θεῖον 
καὶ τὴν ἔνσαρχον τοῦ Θεοῦ Λόγου οἰχονομίαν, βούλε- 
και ποιῆσαι προσχύνημα τῆς αὑτοῦ βλασφημίας xat 
τοῦ φληναφοῦ αὑτοῦ ψευδοπροφήτου Μωάμεθ, καὶ 
χατοιχητήριον ἀλόγων xal καμήλων. Λοιπὸν, ἀδελ- 
qot xal συστρατιῶται, χατὰ νοῦν ἐνθυμήθητε ἵνα τὸ 
μνημόσυνον ὑμῶν xal μνήμη καὶ ἡ φήμη xai ἡ 
ἐλευθερία αἰωνίως γενήσηται. » 

Καὶ στραφεὶς πρὸς τοὺς Ἑνετοὺς ἐν τοῖς δεξιοῖς 
μέρεσιν ἱσταμένους ἔφη " «€ 'Evexol εὐγενεῖς, ἀδελφοὶ 
λγαπημένοι ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ, ἄνδρες ἰσχυροὶ xoi 
στρατιωται δυνατοὶ xal ἐν πολέμοις δοχιμώτατοι, οἵ 
διὰ τῶν ἐστιλδωμένων ὑμῶν ῥομφαίων χαὶ χάριτος 
πολλάχις πλῆθος τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἐθανατώσατε, καὶ 
τὸ αἷμα αὐτῶν ποταμειδώς Ex τῶν χειρῶν ὑμῶν ἔῤ- 
ῥευσε, τῇ σήμερον παραχαλῶ ὑμᾶς ἵνα τὴν πόλιν 


ταύτην τὴν εὑρισχομένην ἐπὶ τοσαύτῃ συμφορᾷ C 


τοῦ πολέμου ὁλοψύχως xal ix μέσου ψυχῆς γένητε 


liam, IIelladem, Bweotiam, Locros, Atolos, Acar- 
naniam, Achaiam, Peloponnesum, Epirum, lilyri- 
cum, Lychnitas in mari Adriatico, Italiam, Tuscos, 
Celtas, Celtogalatag, Iberiam usque Gades, Libyam, 
Maurotaniad, Maurfudlam, JEthiopiam, Beledas, 
Scudam, Numidiam, Africam, Agyptum : hac igitur 
nunc iste poliri conatur et reginam urbium sub- 
jugare in servitutumque redigere, atque sanctas 
ecclesias nostras, ubi sancta Trinitas adorabatur 
et sanctissimum celebrabatur Numen, vbi angeli 
divinam mentem el in carne susceptam Dei Verbi 
aconomiam canentes audiebantur, in fanum blas- 


phemie sue et garrouli prophetie Mobametis et D 


brutorum, camelorumque babitaculum convertere 
cogitat. Verum, fratres et commilitones, cógitate 
cum animis vestris, quo pacto memoriam nostri 
el famam et libertatem perpetuam consequamini. » 

Tum ad Venetos conversus, qui a dextris aldsia- 
bant : « Veneti, inquit, illustres, fratres in Christo 
Deo dilecti, viri fortes et milites strenui et bello 
probatissimi, qui gladiis vestris micantibus et di- 
vina gratia sepe magnas AÁgarenorum strages edi- 
disüis, quorum sanguis fluminis instar de manibus 
vestris defluxit, bodie vos obsecro, ut urbem hanc 
in tanta. belli calamitate versantem, ex animo οἱ 


iatimo pectore defendstis. Scitis enim ipsi, hauc 


vos alteram patriam et matrem semper habuisse : 


τρίδα xat μητέρα αὐτὴν ἀεννάως εἴχετε" διὸ χαὶ Ex 
δευτέρον πάλιν λέγω καὶ παοαχαλῶ ἵνα ἐν αὐτῇ 003 
ὡς φιλόπιστοί τε xal ὁμόπιστοι καὶ ἀδελφοὶ ποιῇ“ 
ants. » Εἶτα στραφεὶς ἐν τοῖς ἀριστεροῖς μέρεσι λέ» 
γει τοῖς Λιγουρίται; * € "D Λιγουρῖται, ἐντιμότατοι 
ἀδελφοὶ, ἄνδρες 788 πολεμισταὶ xal μεγαλοχάρ- 
διοι χαὶ φημιστοὶ, καλῶ; οἴδατε xai γινώσχετε ὅτι 
ἡ δυστυχὴς αὕτη πίλις πάντοτε οὐκ ἐμοὶ υὄνον 
ὕπτρχεν, ἀλλὰ χαὶ ὑμῖν διὰ πολλά τινα αἴτια, 
Ὑμεῖς μὲν πολλάχις μετὰ προθυμίας αὐτῇ ἐδοηθὴ- 
cast, xai συνδρομῇ ὑμετέρᾳ ἐλυτρώσατε ἀπὸ τῶν 
᾿Αγαρηνῶν τῶν αὐτῆς ἐναντίων. Τὰ νῦν πάλιν ὁ 
καιρός ἔστιν ἐπιτήδειος ἵνα δείξητε εἰς βοήθειαν 
αὐτῆς τὴν Χριστῷ ἀγάπην χαὶ ἀνδρίαν καὶ γεν- 
ναιότητα ὑμῶν. » Καὶ πλιηθυντιχῶς στραφεὶς πρὸς 
πάντας εἶπεν" « Οὐχ ἔχω χαιρὸν εἰπεῖν ὑμῖν πλείονα. 
Μόνον τὸ τεταπεινωμένον ἡμέτερον σχῆπτρον εἰς 
τὰς ὑμῶν χεῖρας ἀνατίθημι, ἵνα αὐτὸ μετ᾽ εὐνοίας 
φυλάξητε. Παραχαλῶ δὲ χαὶ τοῦτο xoi δέομαι τῆς 
ὑμετέρας ἀγάπης, ἵνα τὴν πρέπουσαν τιμὴν καὶ 
ὑποταγὴν δώσητε τοῖς ὑμετέροις στρατηγοῖς χαὶ 
δημάρχοις καὶ ἑχατοντάρχοις, ἕκαστος χατὰ τὴν τά- 
ξιν αὑτοῦ χαὶ τάγμα xal ὑπηρεσίαν. Γνωρίσατε δὴ 
τοῦτο. Καὶ ἐὰν ix. χαρδίας φυλάξητε τὰ ὅσα ἕνετει- 
λάμην ὑμῖν, ἐλπίζω εἰς Θεὸν ὡς λυτρωθείημεν ἡμεῖς 
τῆς ἐνεστώσης αὑτοῦ δικαίας ἀπειλῆς. Δεύτερον δὲ 
xai ὁ στέφανος ὁ ἁδαμάντινος ἐν οὐρανοῖ; ἐναπόχει- 
ται ὑμῖν, xal μνήμη αἰώνιος καὶ ἄξιος ἐν τῷ χόσμῳω 
ἔσεται. » Καὶ ταῦτα εἰπὼν χαὶ τὴν δημηγορίαν τε- 
λέσας xai μετὰ δαχρύων xal στεναγμῶν τὸν Θεὸν 


quare iterum vos obsecro, ut in ipso rerum discri- 
mine amicos et fidei socios et fratres vos prastetis. » 
Deinde ad sinistram versus, Ligures ita alloeutus 
est ες Ligures, fratres honoratissimi, viri bellicosi, 
generosi et nobiles, non fgnoratis, infelicem hanc 
urbem semper non meam solius, sed etiam ve- 
strain fuisse multis de causis, Vos szepe studiose ci 
opem tulistis, et auxilio vestro liberastis eam ab 
Agarenis, ejus hostibus. Nune rursus tempus adest 
opportunum, quo ope ferenda illam in Christo cla- 
ritatem, fortitudinem ac magnanimitatem vestram 
comprobetis.» Postremo ad umnes simul conversus : 
« Non est tempus, inquit, pluribus vos alloqueni. 
Tantummodo sceptrum nostrum dignitate sua.exu- 
tum manibus vestris commendo, ut studiose a vobis 
custodiatur. llortor autem et cbaritatem vestram 
obsecro, ut quem decet honorem et obedientiam 
militibus vestris, tribunis et centurionibus, secun- 
dum suum quisque ordinem et manipulum, prz- 
beatis : scitote, hoc quoque esse muneris vestri. 
Quodsi ex animo feceritis, qux vobis mandavi, 
Deo confisus spero, minis el periculis jure ab eo 
in nos intentis nos liberatum iri. Deinde corona 
adamantina in coelo vos manet, et memoria vestri 
perpetua et eximia in orbe terrarum erit. » His 
verbis cum finem dicendi fecisset et cum laerymis 
gemitibusqve Deo gratias egisset, cuncti vclut uuo 


87] 


GEORGII PIR..NTZE . 83 


εὐχαμιστήσας, ol πάντες ὡς δξ ἑνὸς στόματος ἀπε- A καὶ διτγείρωμεν πρὸς τὸ φυλάττειν ἀγρύπνως. "loas 


xpivavzo μετὰ χλαυήμοῦ λέγοντες, € ᾿Αποθάνω“εν 
ὑπὲρ v5; Χριστοῦ πίστεως καὶ τῆς πατρίδο; 970 
ἡμῶν. » ᾿Αχούσας δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ πλεῖστα εὐχα- 
ρ στήσας χα πλείστας δωρεῶν ἐπαγγελίας αὑτοῖς 
ἀπτγυείλατο. Εἶτα πάλιν λέγει" € Λοιπὸν, ἀδελφοὶ xal 
συστρατιῶται, ἔτοιμοι ἔστε τῷ πρωΐ. Χάριτ': xal 
ἀρετῇ τῇ παρὰ τοῦ Θεοῦ ὑμῖν δωρηθείσῃ, xai συν- 
£5y0331: τῆς ἁγία: Τριάδος, ἐν f τὴν ἐλπίδα πᾶσαν 
ἀνεθέμεθα, ποιήσωμεν τοὺς ἐναντίου: μετὰ αἱοχύ- 
ντς Ex τῶν ἐντεῦθεν χαχῶς ἀναχωρήσωτιν. 9 

ζ΄. ᾿Αχούσαντες δὲ ol δυστυχεῖς Ῥωμαῖοι χαρ- 
δίαν ὦ; λέοντες ἐποίησαν, χαὶ ἀλλήλοις συγχωρη- 
Ὀέντες ἥτουν εἷς τῷ ἑτέοῳ χαταλλαγῆναι, xol μετὰ 
κλαυθμοῦ ivnyxaliQowto, μῆτε φιλτάτων τέχνων 
μνημονεύοντες οὔτε γυναιχῶν ἣ πλούτου φροντίζον- 
τες, εἰ μὴ μόνον τοῦ ἀποθανεῖν ἵνα τὴν πατρίδα 
φυλάξωσι. Kal ἕχαστος iv τῷ διστεταγμένῳ τόπῳ 
ἐπανέστρεψε, xal ἀσφχλῶς ἐποίουν iv τοῖς τείχεσι 
τὶν φυλαχήν. Ὃ δὲ βασιλεὺς ἐν τῷ πανσέπτῳ ναῷ 
τῆ; τοῦ Θεοῦ Λόγου Συφίας ἐλθὼν xal προσευξά- 
μενος μετὰ χλχυθμοὺῦ τὰ ἄχραντα xal θεῖα μυστή- 
ρια μετέλαδεν. Ὁμοίως χαὶ ἕτεροι πολλοὶ τῇ αὐτῇ 
νυχτὶ ἐποίησαν. Εἶτα ἐλθὼν εἰς τὰ ἀνάχτορα ὀλίγον 
σιαθεὶς xat bx πάντων συγχώρησιν αἱτέσας, ἐν 
T[5s τῇ ὥρᾳ τὶς διηγήσέται τοὺς τότε χλαυθμοὺς 
χαὶ θρήνους τοὺς ἐν τῷ παλατίῳ; Εἰ χαὶ ἀπὸ 
ξύλου ἄνθρωπος ἣ ix πέτρας fv, οὐχ ἐδύνατο μὴ 
θρηνῆσαι. 


δὲ πάντες ἐπὶ tol; τείχεσι xal mUp;ot; τῇ xd 
ἐχείνῃ " xa αἱ πύλαι πᾶσαι ἔσαν κχεχλεισμέναι 
ἀτφα)έστατα, δι᾽ ὧν o$ δυνατὸν ἣν ἐξελθεῖν τινὰ ἢ 
εἰσελθεῖν. Ὡς δὲ ἤλθομεν ἐν τοῖς ζαλιγαρξοις ὥρᾷ 
πρώτῃ τῆς ἀλεχτροφωνίας, χιτιόντες τῶν ἵππων 
ἀνήλθομεν εἰς τὸν πύργον, καὶ ἢκούδαμεν συχνῶς 
ὁμιλεῖν xal θόρυδον μέγαν ποιεῖν ἔξωθεν ἐπκιτή- 
δειον, xat εἶπον ἐμῖν οἱ φύλακες ὅτι δι᾿ ὅλης τῆς 
νυχτὸς οὕτως ποιοῦσιν " ἦσχν γὰρ σύρνοντες τὰ oes 
τῶν ὀργάνων mob; τειχομηχίαν ἡτοίμασται, gi» 
ροντες αὐτὰ ἐγγὺς τοῦ ὀρύγματος. "Eri τούτοις 
σαλεύοντα: xal τῶν tóvov τὰ μέγιστα τῶν ἀντιτά- 
λω» σχάφη. xoi al τριέρεις xal αἱ γέφυραι iv τῷ 
λιμένι τοῖς τείχεσι καὶ ταῖς ἀχτσὶ ; προσπελάζονσι. 
Περὶ δὲ δευτέραν ἀλεχτροφωνίαν ἄνεν σημείου 
t; χαθὼς xal ἄλλαις ἡμέραις προςποίουν, τὸν 
πόλεμον ἄντιψαν μετὰ μεγάλης σπουδῆς καὶ βίας, 
Ἑπροώριτεν οὖν ὁ ἀμηρᾶς ἵνα πάντες ol μὴ ὄντες 
τοποῦτον ἔκλπειροι ἐν πολέμοις xal τινες γέροντες 
χαὶ νέοι ἐν πρώτοις τὸν πόλεμον ἄνάψιοσι καὶ τὴν 
συμπλοχὴν ποιήσωσιν, ἵνα ἡμᾶς ὀλίγον χοπιάσωσι 
xaX οἱ πλέον ἰσχυροὶ καὶ ἀνδρεῖοι καὶ ἔμπειροι τοῦ 
πολέμου μετὰ πλείονος θάρτους καὶ «pon uplac xal 
ἡμῶν ἔλθωσι. Καὶ ταῦτα ἐγένετο, xol ὃ πόλεμο: 
χαὶ ἡ συμπλοχὴ ὡς χάμινος ἀνῆψε. Καὶ οἱ ἥιέτε- 
pot γενναίιυς ἀντέλεγον χαὶ χακῶς αὐ;οὺς 981 
ἐδεξιοῦντο xal ἐκ τῶν τειχῶν ἀπεκρήμνιζον, xil 
τινα τῶν πολεμιχῶν ὀργάνων xal σχευῶν τῶν 


280 Καὶ ἀναδὰς ἐφ᾽ ἵππου ἐξήλθομεν τῶν (v ἐναντίων χατέσπασαν" xol ἐξ ἀμφοτέρων τῶν 


ἀναχτόρων περιερχόμενοι τὰ τείχη, lva τοὺς φύλα- 


ore, ipsi quoque collacrymantes , responderunt, 
pro fide Christifna et patria mortem se oppetiturog 
esse. Ad lisc imperator gratias amplissimas egit et 
amplissima promisit premia. Tum rursus : « Quod 
restat, inquit, fratres οἱ comnilitiones, parati 
esiote. in crastinum diem. Gratia et virtute a Deo 
vobis impertita, et adjuvante saneta. Trinitate, in 
qua spem omnem collocavimus, efficiemus, ut ho- 
stes cu:u dedecore hinc recedant. » 

7. ilis aulitis, miseri Romani animos leonum 
sibi fecerunt, veuiamque petebant et dabant mu- 
tuo, et cum lacrymis invicem so compleetebantur, 
non jam liberorum charissimorum, aut conjugmm, 
aut facultatum memores, sed solius mortis, quam 
pro salute patrii? obire vellent. Ad suam quisque 
stationem redierunt, et 1n muris custodian agc- 
bant diligentez. Impevator venerandum Sapientix 
Dei Verbi templum ingressus, precibus ibi et Ja- 
crymis. effusis, intacti et. divini mysterii particeps 
factus est : quod ide.n 4}}} multi eadem nocte fece- 
ront. Deinde in palatium se contulit, ibique ali- 
quautisper moratus, ab omnibas veniam peii. 
Quis fletus οἱ lamenta tm audita per palatium 
(ando assequatur ? Si quis ligueus aut saxeus homo 
fuisset, non potuisset sibi temperare a lacrymis, 

Quonscensis cquis, e palatio egredimur et obimus 
Weis, ad viciles excubias custedes excitatum. 


μερῶν θάνατο; ἐγεγόνει, xal μάλιστα Ex. τοῦ τῶν 


Erant omnes in muris et turribus ea nocte, et pot. 
t:e tutissime clause, per quas nemo aut exire aat 
intrare posset. Uri in Caligaria venimus snb pri- 
mum canum galli, ex equis descenilimus atque 
ascendimus in turrim. Ibi foris crebros colloquentes 
et magnum strepitum audivimus, dizeruntque ca- 
stodes, per totam noctem ita fleri. Quippe quidquic 
instrumentorum ad oppugnandos muros paraum 
erat, ad fossam comportabant. Interim etiam ls 
littoribus omnia fervent : maxima hostium navigia, 
triremes el pontes in portu exstructi manibus et 
littoribus admoventur. Circa secundum galli cantum 


D sine ullo signo, quemadmodum etiam superioribus 


diebus fecerant, oppugnatiunem impense et sunino 
conatu ordiuntur, Praceperat autem ameras, ul 
qui rei milita:is minus periti essent et senes qui- 
dam et adolescentes pognam committerent, quo 
nos aliquantum fatigarent, et validiores, fortiores 
ct bello exercitatiores majori audaeia et alacritate 
nos aggrederentur. Ficbat ita, ac prelium et con- 
ictus camini instar exarsit. Nostri fortiter resiste- 
bant, male eos excipiebant et de moenibus deturba- 
batt, et nonnullas maeliinas et instrumenta bellica 
eotum diffripngebant, et, cum otrinque caderent, e 
Turcis tamen plures cadebant. Ubi autem stelle 
iu ce&lo micare cessaruut, lucescente lumine diei, 
et ab oriente rosea aurora comparuit, omnis ho- 


CHRONICON MAJUS. — LID. ΤῊ. 


814 


ων μέρους. Ὡς ó& οἱ ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ A yov ἤθελον στρέψαι, ἵνα ἀναψυχὲν λάδωσιν " οἱ δα 


ἐποίουν μὴ φαίνεσθαι, τοῦ φωτὸς τῆς ἡμέρας 
ὄντος, καὶ ix τῶν ἀνατολῶν τὸ ῥοδοειδὲς τῆς 
€ ἐνέφαινεν, πᾶν τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων ὡς 
Σμα ἕν ἐγεγόνξι ἐχ τοῦ ἑνὸς uépou; «f, πό- 
ως; τοῦ ἑτέρου. Καὶ τὰ ὄργανα τὰ πολεμικὰ, 
νά τε xal ἄλλα χεράτινα xal πᾶν ἕτερον, 
χντες χαὶ φωναῖς ἰσχυραῖ; ἀλαλάξαντες εἰς 
ἰεδόλεις κάσας τὸ πὺρ ἐνέδαλον, xal πάντες 
λαδὸν ἐν kV χαιρῷ χαὶ ὥρᾳ διά τε y£opaou χαὶ 
ξῆς τὴν ἐμδολὴν xai σύῤῥηξιν τοῦ πολέμου 
᾿μπλοχὴν ἐποίησαν. Θα,σαλέοι δέ τινες πολε- 
ες τὰς μηρινθώδεις χλίμακας ἑἐπανίουσι. Τὰ 
f| παντοῖα κατὰ τῶν ἐν τοῖς πύργοις ἀφίετο, 
ρα:ς μὲν δύο fj μάχη ἐνεστήχει στενοῦσα xai 
Ma, ἣν δέ πως τὰ τῶν Χριστιανῶν ἐπιχρα- 
α΄" xat γὰρ αἱ χλιμαχοφόροι τριήρεις σὺν τῇ 
ἃ ἄπρακτοι τῶν τειχῶν τῶν ὑδραίων ἀπε- 
Joa», xai τὰ τῶν λίθων ix τῆς πόλεως &ot- 
πλείστου: τῶν ἐναντίων ᾿Αγαρηνῶν διέφθει- 
αὶ ἐχ τῆς χέρσου μέρους τὰ ὅμοια τοὺς 
ους xal χεῖρον ἐδεξιώσαντο. Καὶ ἣἧν ἰδεῖν 
ξένον, ὥσπερ νεφέλῃ σχοτεινὴ χαλύπτουσα 
«ov xai τὸν οὐρανόν. 989 Καὶ τὰς χατα- 
Σθείσα; μηχανὰς μετὰ τοῦ ὑγροῦ πυρὸς ῥίπετον- 
ὃς ἐναντίους ἔχαιον, xal «à; ἀναδάθρας xai 
(ἂς μετὰ τῶν ἀναδαινόντων λίθοις βαρέοις 
ν ἀχοντίζοντες χατέχοπτον, xal μετὰ ἐλεδο- 
) xai τύξων ἀπεδίωχνον * xat ἔνθ᾽ ἂν τὸ πλῆ- 
Ξώρουν, ἐχεῖσε ταῖς ἐλεδόλεσι πῦρ ἐνέδαλλον 
ολλοὺς ἔπληττον xal ἀπέχτεινον. Οἱ δὲ Evas- 
t t€ τοῦ χόπου τοῦ πολέμου xal τῆς ἀντιστά 
τοσοῦτον ἀγαναχτήσαντες ὥττε ὄπισθεν OM: 


multitudo perinde ac funis ab una pacte ur- 
| alteraui pertinuit, Organis bellicis, tympa- 
ubis corneis, reliquis omnibus strepeutes et 
0 [rementes clamore, in omnes hclepoles igne 
cio, cmhcti concorditer, eodem tempore el 
terra marique impressionem faciunt οἱ pu- 
lacessunt. Quidam audaciores bellatores per 
 ascenduut. Omnis generis tela in cos, qui in 
us erant, conjiciuntur. Horas duas acriter 
'ribiliter pugnatum est, ac superior forsan 


res Christiaus. Nam triremes, quibus scalze p 


ntur, cum ponte re infecta a muris mariti- 
epulsa& sunt, et saxa ex urbe jactata Agare- 
| plurimos exstinxerunt, atque e terra simi- 
ic pejus. etiam bostes excipiebaut : eratque 
' novum spectaculum, solem et celum tanquam 
ra nube involutum. Machinis igne Greco in- 
is jaculantes, hostes concremabant ; scalz et 
8 ascendebant, molarihus desuper jactis detur- 
nur el jaculis sagittisque repellebantur, et ubi 
'ios hostes videbant, 60 helepolibus ignem jacu- 
(ullos. vulnerabant οἱ interficiebant. Hostes 
| labores belli et nostrorum renisus ita zegre 
int. nt nonnihil recedere vellent ad recreandas 
Verum tzausides et lictores aul. virgis fer- 
PATROL. Gn, CLVI. 


τζαούσιδες xal ῥαῤδοῦχο: τῆς χὐλῆς μετὰ ῥάδδων 
σιδηρῶν xai βουνεύρων ἐνέτυπτον, ἵνα μὴ δίδωσι 
νῶτα ποῖ: ἐχθροῖς. Τίς διηγήσεται τὰς τότε φωνὰς 
χαὶ τὰ; χραυγὰς καὶ τῶν πληγέντων διαμφὶ τὸ 
οὐαί: ὅθεν ἕως τῶν οὐρανῶν ἀνέθδαινον αἱ φωναὶ 
xai ὁ χρότο:. Καί τινες μὲν ἐχ τῶν ἡμετέρων θεω- 
φυῦντες αὐτοὺς οὕτως πάστγουτας μετὰ φωνῶν με- 
γάλων ἔλεγον" « Ταῦτα πολλάχις ποιήσαντες χαχῶς 
ἀπεχρούσθητε" » αὐτοὶ δὲ μετὰ βίας, τὴν ἀνδρίαν 
αὑτῶν θέλοντες δεῖξαι, ἐπὶ τὰς κλίμαχας πάλιν ἀνέ- 
όαινον. "Evepot δέ τινες τολμηροὶ xai ἰσχυροὶ καὶ 
δραστικοὶ ἐπὶ τῶν ὥμων εἷς τοῦ ἑτέρου ἀνέθαινε, 
καὶ ἄλλος πάλιν ἐπὶ τῶν ὥμων ποῦ δευτέρου ἀνέρ- 
χετο ὅπως ἐδύνατο, ἵνα ἄνω ἐν τοῖς τείχεσιν ξλθωσ'. 


B Καὶ ταῦτα πάντα ποιοῦντες σφοδρῶς val βιαίω - 


συῤῥήγνυται περὶ τὰς εἰσόδους χαὶ ἀνόδου μάγη 
χαρτερὰ, xai τὰ ξίφη ἑπσπασμένοι συνεπλέχοντο, 
φόνος δὲ πολὺ: ἦν 93 ἐἑχατέρωθεν. Κλινομένης 
δὲ ἤδη τῆς ἡμῶν παρατάξεως Θεόφιλος μὲν ὁ Πα- 
λαιολόγος καὶ Δημήτριος ὁ Κανταχουζηνὸς ἄνδρες 
ἄριστοι προπηδήσαντες νιχῶσι τοὺς ᾿Αγαρηνοὺς xat 
τρέπουσι χαὶ ἐχ τῶν τειχῶν καὶ τῶν χλιμάχων 
xaxa; ἀπεχρήμνισαν καὶ διεσχέδαχσαν. Τότε οὖν x5Y 
ἕτεροι οἱ διατεταγμένοι εἰς βοήθειαν ἔφθασαν. 
'Exst δὲ ὁ βασιλεὺς ἔφιππος εὑρεθεὶς xol τοὺς 
στρατιώτας ἀναθαῤῥύνων καὶ ἐγείρων, ἵνα προθύ- 
pos μάχωνται, ἔλεγεν’ « Ὧ συστρατιῶται xal 
ἀδελφοὶ, στῆτε ἀνδρείως, παραχαλῷ ὑμᾶς διὰ τοὺς 
οἰχτερμοὺς τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὰ νῦν θεωρῶ τὸ πλῆθος 
τῶν ἐναντίων ἀρχὴν λαμθδάνειν συγχοπὴν ποιῖΐσαι, 
xai ὀλίγον διασχεδάξζονται, χαὶ οὐ χατὰ τὴν τάξιν 
αὐτῶν καὶ συνήθειαν ἔρχοντα:, χαὶ fj νίχη ἐλπίζω 


reis et scorleis cos urgebant, ne hosti terga :larent. 
Quis voces et clamores οἱ vulperatorhm | atrimque 
gemitus verbis assequatur, unde ad sidera penc- 
traret strepitus ? Quidam de nostris, cum ita hostes 
affectos viderunt, clamabant : « Szepe lioc. conati, 
male semper repulsi estis, » Ad quz iili, virtutis 
ostentandze cupiditate, scalas rursus ascendeban!. 
Alii audaces, strenui et prompti viri alter in alte- 
rius humeros et in hujus humeros tertius, qui pos- 
sct, ascendebant, ut sic muros superarent. Ic 
omnia dum (iunt, vehementer ct acriter circa aditus 
et ascensus praelium commissum, ct strictis ensi- 
bus pugnatum est, magnaque utrimque fiebat ca-- 
des. Inclinante jam acie nostra, Theophilus Palzo- 
logus et Demetrius Cantacuzenus, viri fortissimi, 
prosiluerunt, Ágarenos vicerunt et fugarunt. atque 
e nicnibus male deturbatos disperserunt. Tum 
ctiam alii, qui illie dispositi essent, ad auxilinm 
advolarunt. Imperator, qui forte ibi aderat in equo, 
milites, ut stieuue dimicarent, liis verbis cohorta- 
tus est : « Commilitones et fratres, per misericor- 
diam Dei vos rogo, state. viriliter, quandoquidem 
hostium copias nunc viribus labasce:e et paulatim 
dissipari nec ordine οἱ wore suo incelere video, 
3c, Deo confisus, spero, victoriam nostram fore, 


28 


815 


GEORGII PHRANTZ.E 


Lh: 


els Θεὸν τοῦ εἶναι ἡμετέρα. Λοιπὸν, ἀδελφοὶ, yal- A φρονήσεως. Οἱ δὲ Τοῦρχοι, ἰδόντες τὴν τοσαύτην 


ῥετε, ὅτι ὁ πολύτιμος στέφανος ὑμἷν ἔσεται, οὐχὶ 


μόνον φθαρτὸς καὶ γήϊνος, ἀλλὰ καὶ ἐπουράνιος. Ὁ. 


Θεὸς ὁ ὑπὶρ ἡμῶν πολεμεῖ, δειλίᾳ κατέχει τὸ πλῦ,- 
0o; τῶν ἀσεδῶν. » 

Καὶ ταῦτα τοῦ βασιλέως λέγοντος, Ἰωάννης ὁ 
Ἰουστινιανὸς ὁ xaV στρατηγὸς ἐπλέγη τόξου βέλει 
ἕν τοῖς σχέλεσιν ἐπὶ τὸν δεξιὸν πόδα. Αὐτὸς δὲ ὁ 
τοσοῦτον ἔμπειρος ὧν πολέμου, ὡς εἶδε τὸ αἷμα 
ῥΐίειν Ex τοῦ σώματος αὑτοῦ, ὅλος ᾿λλοιώθη, καὶ fjv 
προέδειξεν ἀνδρίαν Ex τοῦ φόδου ἔχασε, χαὶ ἀνω- 
φελῶς μετὰ ταῦτα ἔπραξε. Ὃς ἀνεχώρησεν ὅθεν ἦν. 
98/4 Μετὰ σιωπῆς διήοχετο ζητῶν ἰατροὺς, μὴ 
μνημονεύων τῆ: γενναιότητος xal ἐπιδεξιότητος fiv 
ἀρχῆθεν ἔδειξε. Καὶ οὐχ εἶπε τοῖς συνηῦσιν αὐτῷ 
οὐδὲν, οὔτε ἀντ᾽ αὐτοῦ εἴατέ τινα ἕτερον, ἵνα μὴ ἡ 
γεγονυῖα σύγχυσις γένηται xal ἀπώλεια. Στραφέν- 
τες ὃὲ οἱ στρατιῶται χαὶ μὴ ἰδόντες τὸν στρατηγὸν, 
διχ τοῦ ῥηθέντος λόγου ὅτι ἔφυγεν εἰς ταραχὴν χαὶ 
δειλίαν μεγάλην ἐνέπεσον. Ὃ οὖν βασιλεὺς χατὰ 
συγχυρίαν πάλιν ἐχεῖσε εὑρεθεὶς ὁρᾷ τοὺς στρα- 
τιώτας συγχεχυμένους καὶ μεστοὺς φόδηυ ὡς πρό- 
ὅχτα διωκόμενα, καὶ μαθὼν τὸ αἴτιον καὶ τὸν atpa- 
τηγὸν αὑτοῦ ᾿Ἰουστινιανὸν ἰδὼν φεύγοντᾳ ἐγγίσας: 
αὐτῷ λέγει " « ᾿Αδελφὲ, τί τοῦτο πεποίηχας ; Στρέ- 
Ψον ἐν τῷ διατεταγμένῳ σου τόπῳ. Ἧ πληγὴ αὕτη 
ὁλίγον τί ἔστι. Στρέψον, ὅτι τὰ νῦν ἡ πλείων ἀνάγχη 
ἐστίν. Ἢ πόλις εἰς χεῖράς σου χρέμεται͵ ἵνα λυ- 
τρώσῃς αὐτήν. » Πολλὰ δὲ εἰπόντος τοῦ βασιλέω; 
αὐτῷ οὐδὲν ἀπεχρίνατο, ἀλλ᾽ ἐν τῷ Γαλατᾷ περάσας 
αἰσχρῶς ἐχεῖ τελευτᾷ ix τῆς πιχρίας xal περι- 


Ac gaudete, fratres, quoniam corona pretiosissima 
vobis reposita est, non fluxa et terrena solum, sed 
etiam coelestis. Qui pro nobis pugnat Deus, im- 
piorum copias formidine cohibet. » 

Haec dicente imperatore, Joannes Justinianus 
dux sagitta vulneratus est in dextero pede. Vir rei 
militaris tam egregie peritus, ubi sanguinem e cor- 
pore profluentem vidit, totus multatus, quam ante 
ostenderat virtutem, statim pavore abjecit, nec 
quidquam postea operas navavit, sed loco, in quo 
erat, relicto, cum silentio discessit, medicum quz- 
rens, nec memor fortitudinis et dexteritatis, quam 
a principio przstiterat : nec vero iis qui aderant, 
ullum verbum fecit, aut sui vicarium reliquit, quo 
impediretur, qu:e secuta est, confusio et pernicies. 
Conversi enim milites, cum ducem nou conspi- 
ciunt, sed. fugisse audiunt, in perturbationem et 
metum ingentem inciderunt. ursus forte aderat 
imperator : qui ubi milites perturbatos et. plenos 
timore, velut oves bestiis agitatas, vidit, causam 
edotcus et Justinianum profugum animadvertens, 
sic eum aggreditur : « Mi frater, inquit, quid istud 
agis ? ltedi in locum tuum : plaga ista modica est ; 
redi, amabo te ; gravior enim nunc necessitas ur- 
get. Urbs in manibus tuis est, a te servanda est. » 
Alia plura monenti imperatori uihil respondit, sed 
δίαιαιι wajectus, ibidem in contemptionem adduc- 


D fugaret. 


σύγχυσιν τῶν ἡμετέρων, θάρσος EXa6ov. "Exe χαὶ 
ὁ Σογὰν μπασιᾶς παρὼν τοῖς ἰαννιτζαρίοις καὶ τοῖς 
ἑτέροις διαλεχῆεὶς ἐπήγειρεν αὐτῶν τὰ φρονήματα. 
Καί τις ἰαννίτζαρις τοὔνομα Χασάνης (ix τῷ) 
Λουπαδίου 6 γιγαντώδης ὥρμητο λένδροξ) ὑπὲο 
χεφαλῖς τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ τὸν θυρεὸν βαλὼν, τῇ δὲ 
δεξιᾷ τὸ ξίφος ἀσπασάμενος, ἐπὶ τὸ τεῖχος, οὗ E0:0- 
ρει τὴν σύγχυσιν, ἐχώρησεν. ΔΘ Ἕποντο δὲ 
αὑτῷ xal ἕτεροι ὧτεὶ τριάχοντα, τὴν ἀνδρίαν ζτ- 


. λώσαντες. Οἱ δὲ ἐναπομείναντες ἡμέτεροι ἕν τῷ 


τείχει χατηχόντιζον αὑτοὺς χαὶ βέλεσιν ἔδαλλον x1 
λίθους ὑπερμεγέθεις ἐχύλιον χατ᾽ αὑτῶν * δέκα καὶ 
ὀχτὼ ἐξ αὑτῶν ἀπεχρήμνισαν. Ὃ δὲ Χασάνης οὐ 


B πρότερον ἐπέσχε τὴν ὁρμὴν ἢ ἀνελθεῖν Ev τοῖς τεί- 


χεσι xal τρέψασθαι τοὺς ἡμετέρους. 'Huíxa γοῦν 
ἐχράτησε τῆς ἐπιχειρήσεως, καὶ ἕτεροι πολλοὶ ἀγο- 
λουθήσλντες ἀνήρχοντο εἰς τὸ τεῖχος. Καὶ τοὺς 
ἀναθαίνοντας οὐκ ἔφθασαν χωλύειν οὗ ἡμέτεροι διὰ 
τὴν ὀλιγότητα * οἱ δὲ πολέμιο: πλῆθος ἦσαν. Ταῖς 
δὲ ἀναθᾶσι συμπλέχοντες ἐμάχοντο, xal ὧν οὐχ 
ὀλίγο; αὐτῶν ὁ φόνος. Καὶ ὁ Χασάνης μαχόμενος 
προσπαισθεὶς πέτρᾳ τινὶ χατέπεσεν. ᾿Ἐπιστραρφέντε; 
δὲ οἱ ἡμέτεροι καὶ ἰδόντες αὐτὸν χεΐμενον πέτρα': 
ἔδαλλον πάντοθεν - ὁ δὲ εἰς γόνυ διαναστὰς tg 
veto, ὑπὸ δὲ τοῦ πλήθους τῶν τραυμάτων παρείθη 
τὴν δεξιὰν χαὶ κατεχώσθη τοῖς βέλεσι. Καὶ ἕτερο: 
πολλοὶ ἀπεχτάνθησαν xai ἐπλήγησαν xoi ἕνεχεν 
τῶν τραυμάτων πρὸ; τὸ στρατόπεδον ἔχομίσθησαν. 


C Εἶτα τοσοῦτον ἀναδὰν τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων 


τοὺς ἡμετέρους διεσχέδασαν, xal ἀφέντες τοὺς 


tus, moerore obiit. Interim Turcz, animadver 
tanta nostrorum perturbatione, receperunt animos; 
atque Sogan basias jannitzaros aliosque adhortatus 
erexit. Jannitzarus quidam, nonrime CGhasanes, Lo 
padio oriundus, ingenti corporis magnitudine, si- 
nistra manu supra caput &cutum protendens, dextra 
gladium stringens, ad murum, qua turbatos nesiros 
vidit, processit, circiter triginta virtutis zeulis 
fequentibus. Nostri manserunt in muro, eosque 
jaculis et grandibus saxis exceperunt atque decem 
et octo deturbarunt. Verum Chasanes non prius 
remisit impetum, quam, escessó muro, nosiros 
Postquam igitur 8680 potitus est, etiain 
mulii alii, eum secuti, in imurum evadebant, quos 
nostri propter paucitatem prohibere non poterant, 
cum hostium magnus numerus esset. Prelium ta- 
men eum iis,qui ascenderent, commiserunt et non 
exiguam in eos ediderunt esedem. Ipse Chasanes, 
inter puguandum saxo offensus, procubuit. Quem 
cum conversi nostri jacentem. vident, lapides un- 
dique in eum conjiciunt. Ille in genua enisus, pu- 
gnabat, sed mox plagarum multitudine manibus 
elanguit et telis obrutus e&t. Multi item alii au! 
occisi, 3ut. vulnerati et. propter plagas in casta 
asportati sunt. Tandem hostes catervatim mur 
potiti, nostros dissiparunt, qui, relictis exteriori 
bus muribus, per portam ir urbem irrumpenute/ 


- --- ---ὄ —— ——À - 


871 


CHRONICON MAJUS. — LIB. III. 


8,8 


ἔξωθεν τείχους ἔσωθεν διὰ τῇς πύλης ἔδαινον xaza- A τιώτην γεννχλίως τοῖς πολεμίοις 987 taupu mr xeco: 


πατῶντες εἷς τὸν ἕτερον. Ταῦτα δὲ οὕτως ἔχοντα 
xai φωνή τις ἐῤῥέθη ἔσωθεν χαὶ ἔξωθεν xal Ex τοῦ 
μέρους τοῦ λιμένος" € Ἑάλω τὸ φρούριον, καὶ τὰ 
στρατήγια xal τὰ σημαΐα ἄνωθεν ἐν xol; πύργοις 
ἔστησαν. » Καὶ ἡ φωνὴ τοὺς ἡμετέρους ἐτρέψατο, 
' «00; δὲ πολεμίους ἀνεθάῤῥυνε" 98G xot ἀλαλά- 
ξαντες φωνὰς πολλὰς xal προθύμως ἄνευ φόδον οἱ 
πάντες ἐπὶ τὰ τείχη ἀνέδαινον. 

Ὡς οὖν εἶδεν ὁ δυστυχῆς, ὁ βασιλεὺς καὶ αὖθέν- 
τῆς μου, δαχρυχέων ἑπαραχάλει τὸν Θεὸν, xal τοὺς 
στρατιώτας ἵνα μεγαλοψυχήσωπι προέτρεπε" xal 
οὐχ ἦν συνδρομῆς xa βοηθείας ἐλπὶ; οὐδεμία. Ὁ δὲ 
τὸν ἵππον χεντήσας δραμὼν ἔφθασεν ἔνθα τὸ πλῆ- 
θος τῶν ἀσεδῶν ἤρχετο, xaY ὥσπερ ὁ Σαμψὼν ἐπὶ 
τοὺς ἀλλοφύλους ἑποίει, χαὶ τοὺς ἀτεδεῖς ἐν τῇ 
πρώτῃ συμπλοχῇ ix τῶν τείχων ántxpf, μνισεν, ὡς 
ἰδεῖν θαῦμα ξένον τοὺς ἐντυχόντας καὶ βλέποντας. 
Βρυχόμενο: ὡς λίων καὶ τὴν ῥομφαίαν ἑσπασμένην 
ἔχων ἐν τῇ δεξιᾷ πολλοὺ; τῶν πολεμίων ἀπέσφαξ- - 
xai τὸ αἷμα ποταμηδὸν ἐκ τῶν ποδῶν καὶ τῶν ye:- 
ρῶν αὑτοῦ ἔῤῥεε. Καὶ ὁ προῤῥηθεὶς Abs Φραγκίσχος 
ὁ Τολέδος ὑπὲρ τὸν ᾿Αχιλλέα ἐποίησεν " ἐν τοῖς 
δεξιοῖς τοῦ βασιλέως ἔτυχε, xal ὥς τις ἀετὸς μετὰ 
φνύχων xal στόματος τοὺς ἐναντίους χατέχοπτεν. 
Ὁμοίως καὶ Θεόφιλος ὁ Παλαιολόγος, ὡς εἶδε τὸν 
βασιλέα μαχόμενον xal τὴν πόλιν χινδυνεύγυσαν, 
μεγαλοφώνως μετὰ χλαυθμοῦ χράξας εἶπε" « Θέλω 
θανεῖν μᾶλλον f ζῇν,» καὶ συῤῥήξας ξαντὸν iv 
μέσῳ μετὰ χραυγῆς τοὺς ὅσους εὗρε πάντας διεσχέ 
δλσε χαὶ διεσχόρπισε xai ἐθανάτωσεν. ᾿Αλλὰ χαὶ 
Ἰωάννη; ὁ Δαλμάτης ἔχεῖ πλρὼν ὑπὲρ πάντα στρα- 


invicem se coneulcabant. llc dum aguntur, intus 
et extra ei ad portuin clamatur : « Capta est arr, 
signa el vezxilla- Sublime in turribus elata. » Qus 
vox nostros fugavit, bestes erexit, qui magno cla- 
more et impete, nulle timore, in murum ascen- 
dunt. 

Hzc cum videt miser itaperator, dominus meus, 
cum lacrymis Deum precatur, et milites, ut. gene- 
rose pugnent, impellit: at nulla jam opis et auxilii 
spes erat. Itaque ipse equo concitato advolat, qua 
irruebat hostium turba, et quemadmodum Sampso 
hostes prostravit, ita impios primo impetu e ma- 
mbus deturbat, ut qui aderant οἱ videbant, mirum 
ecrnerent spectaculum. Leonis instar fremens, el 
dextra gladium strictum tenens, multos hostes 
trucidavit, ae sanguis in modum fluuinis e peui- 
bus et manibus ejus profluebat. Dowinus Franci- 
secus autem, Toledus, quem supra nominavi, ipsum 
»uperavit Achillem, ad dextram imperatoris dimi- 
cans et aquilae instar unguibus et ore hostes con- 
cidens. Similiter Theophilus l'al&ologus, ut. impe- 
ratorem decertantem et urbem periclitantem vidit, 
magna voce et. laerymans clamavit : « Mori quam 
vivere malo, » et iuipetu. facto. in medios hostes, 
quotquot inveuit, disjecit, dissipavit, occidit. At 
euin Joannes Dalmata quoque, ibi presens, pra 


xai οἱ ἐντυχόντες: χχὶ βλέποντες ἐθαύμαζον περὶ 
τῆς ἰσχύος χαὶ γενναιότητος τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν. 
Καὶ δὶς χαὶ τρὶς τῆς ἐμδολῆς χαὶ συῤῥήξεώς «s χαὶ 
συμπλοχῆς γενομένης μεγάλως τοὺς ἀσεῦθεῖς ἐτρέ- 
ψαντο xai πλῆθος ἀπέχτειναν χαὶ ἑτέρους ἐχ τῶν 
τειχῶν ἀπεχρύήμνιζον, xal ἀγωνιζόμενοι σφοδρῶς 
xa! συμπλεχόμενοι ἀπεχτάνθησαν, xal πολὺν φόνον 
εἰς τοὺς πολεμίους πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν ἐποίηταν οὔ - 
τως. Καὶ ἕτεροί τινες στρατιῶται οὐκ ἀγενεῖς μαχό- 
pevot ἐν τῷ τόπῳ ἐχείνῳ χαὶ αὗτοὶ ἀπεχτάνθνσαν 
πλησίον τῆς πύλης τοῦ ἁγίου Ῥωμανοῦ, ὅπου τὴν 
ἐλέδολιν ἐχείνην χατεσχεύασαν xal τὴν μεγάλην 
ἐλέδολιν ἔστησαν, xal τὰ τείχη τῆς πόλεως γαλά- 
σαντες ἐχεῖθεν ἐν τῇ πόλει πρῶτον elonA0ov. 'Ero 
δὲ τῇ ὥρᾳ ἐχείνη οὐχ εὐρέθην πλησίον τοῦ αὐγεντός 
μου τοῦ βχασιλἐω-., ἀλλὰ προστάξει ἐχείνου εἰς ἐπί- 
σχεψιν δῆθεν ἐν ἄλλῳ μέρει τῆ: πόλεως; ἤμην. 

η΄. Ἐλθόντων δὲ τῶν Τούρχων καὶ τοὺς ἐν τοῖς 
ἔσωθεν τείχεσι Χριστιανοὺς μετὰ ἐλεδολίσγων καὶ 
ββλῶν xal τόξων xal πετρῶν ἐναπολειοθέντας 
ἐδίωξαν, xaX ἐγχρατεῖς πάντων ἐγένοντο, ἄνευ δὲ 
τῶν πύργων τῶν λεγομένων Βασιλείου Λέοντος χαὶ 
᾿Αλεξίου, ἐν οἷς ἐστήχεισαν οἱ ναῦται ἐχεῖνοι οἱ Ex 
τῆς Κρήτης " αὐτοὶ γὰρ γενναίως ἐμάχοντο μέχρ: 
xai τῆς ἔχτης xal ἑδδόμης ὥρας xal πολλοὺ; Τούρ- 
χοὺς ἐθανάτωσαν, xal τοσοῦτον πλῆθος βλέποντες 
χαὶ τὴν πόλιν δεδουλωμένην 988 πᾶσαν, αὐτοὶ οὗχ 
ἤθελον δουλωθῆναι, ἀλλὰ μᾶλλον ἔλεγον ἀποθανεῖν 


C "ρεῖττον 1| ζῇν. Τοῦρκος δέ τις τῷ ᾿Αμηρᾷ ἀναφο- 


pi» motfsag περὶ τῆς τούτων ἀνδρίας, ποοτέτλξεν 
ἵνα χατέλθωσι μετὰ συμδάσεως χαὶ (aiv ἐλεύθεροι 


reliquis militibus generose adversus hostes decer. 
tavit: ut, qui aderaut et videbant, foriissimorum 
virorum virtatem et audaciam mirarentur. ltaque 
bis et ter impressione et pugna facta, impios ve- 
hementer fugarunt, multos occiderunt, alios de 
muris depulerunt, atque occubuerunt tanden con- 
stanter et strenue pugnantes et magna prius ho- 
stium strage data. ltem alii haud imbelles milites 
eodem loco dimicautes ceciderunt, prope portam 
sancti Romani, ubi helepolim illam Turca fece- 
rant et magnam  helepolim constituerant : qua 


p Primum diruto muro, in urbem penetrarunt. Ego 


illo tempore non versabar circa imperatorem, do- 
minum meurn, sed jussu ejus ad lustrandam aliam 
partem urbis discesseram. 

8. Turca urbem ingressi Christianos intra iute- 
riorem murum reliquos heleboliscis, jaculis, sagit- 
tis, saxis persecuti, el cunctis potiti sunt, pr:tec 
eos qui in turribus Baailii Leonis οἱ Alexii quz di- 
cebantür «constituti eraut, nautas Cretenses. Hi 
enim ad sextam οἱ septimam horam strenue pu- 
gnabant et inultos Turcas | interliciebant, cumque 
tantam hostium multitudinem ct totam; urbem 
subactam viderent, noluerunt tamen ipsi sübigi, 
scd mortem vila esse prastabuiorem ducebant. D-: 
quorum virtute cum Turca aliquis Amerz regsu- 


879 


GEORGII PHRANTZ.£ 


R3) 


αὐτοί τε xal ἡ ναῦς αὐτῶν xal πᾶσα ἡ ἀποσχευὴ fv A τιμαλφῆ δοχεῖα τούτου ἁρπάζοντες τὰ μὲν διέθραυου, 


εἶχον. Καὶ οὕτως γενομένων πάλιν μόλις ἐκ τοῦ 
πύργου τούτους ἔπεισαν ἀπελθεῖν. Καὶ δύο μὲν αὖ- 
τάδελφοι Ἰταλοὶ, Παῦλος xai Τρωΐῖλος τοῦνομα, iy 
τῷ διατεταγμένῳ αὐτοῖς τόπῳ μετὰ xav ἑτέριων 
πολλῶν γενναίως ἐμάχοντο χαὶ τοὺς πολεμίους 
καχῶς ἀπεδίωχνον xal οὐχ ἀγεννῆ συμπλοχὴν xal 
σύῤῥαξιν ἐποίουν, xal φόνος Tiv ἀναμεταξὺ, λέγω 
τῶν δύο μερῶν τῶν μαχομένων xax ὑπερμαχούντων. 
Στραφεὶς δὲ ὁ Παῦλος xal ἐρῶν τοὺς πολεμίους 
ἔσωθεν τῆς πόλεως λέγει τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ * « "D 
φρίξον, Die! à στέναξον, γῇ ! ἑάλω ἡ πόλις, ἡμᾶς 
δὲ τοῦ πολειαιξῖ) παρῆλθεν ἡ ὥρα. ᾿Αλλ᾽ ὑπὲρ τῆς 
σωτηρίας ἡμῶν, εἰ δυνατὸν, φροντίσωμεν. » 

Καὶ οὕτως ἐγκραξεῖς οἱ πολέμιοι πάστη:; τῆς 


πόλεω: γεγονότες ἡπέρχᾳ τρίτῃ, ὥρα Tv τῆς ἡμέ- B 


oa« B' xal ἔμιτου, τοῦ C250". ἔτους, τῇ x0' μηνὸς 
Μαῖου. Καὶ τῶν μὲν προσπιπτόντων ἦν ἁρπαγὴ 
καὶ αἰχμαλωσία, τῶν. δὲ χαταλαμδανομένων xal 
ἀνθισταμένων σφαγὴ ᾿ καὶ οὐδαμῶς ἡ γῆ ἕν τισι 
τόποις bx τῶν νεχρῶν διεφαίνετο. Καὶ ἦν ἰδεῖν 
θέαμα ξένον καὶ θρήνους πολλοὺς καὶ ποικίλους xal 
ἀμετρήτους ἀνδραπιδιτμοὺς, 489 τῶν εὐγενῶν, 
ἀρχουσῶν καὶ παρθένων xal ἀφιερωμένων τῷ Θεῷ 
συρομένων ὑπὸ τῶν Τούρχων διὰ τῶν ἐθειρῶν χαὶ 
χομῶν χαὶ πλοχάμων τῆς χεφαλῆς ἔξωθεν τῶν ἐχ- 
χλησιῶν μετὰ ὀδυρμῶν ἀνηλεῶς, τὴν βοὴν καὶ 
κλαυθμὸν τῶν παίδων, τοὺς ἑεροὺς καὶ ἁγίους οἵ- 
χους λεηλατισμένους, τὸ φριχῶδες xal ἀχουόμενον 
vlc διηγήσεται; Ἦν ὁρᾷν τὸ θεῖον αἶμα καὶ σῶμα 
Χριστοῦ κατὰ γῆς χεόμενον xai ῥιπτόμενον, xal τὰ 


tiasset, edixit is, uL ex pacto descenderent et cum 
navi et omni supellectile sua liberi essent. Αἱ sic 
quoque :gre iis persuaserunt, ut discederent. Duo 
fratres Itali, Paulus et Troilus nominibus, in loco 
sibi commisso cum aliis multis generose decertan- 
tes, hostes acriter repellebant et haud levi dimi- 
cabant przlio, et utrorumque, tum pugnantium 
tum «defensantium, cxdes edebantur. Respiciens 
autem Paulus hostesque intra urbem conspicatus, 
ad fratrem conversus : « O sol, horresce, inquit, o 
tellus, ingemisce ! capta urbs est, et pugnandi 
tempus jam prazteríit. Attamen de salute nostra, 8i 
qua spes es!, cogitemus. » 

lia hostes tota urbe potiti sunt die tertio, hora 
secunda et dimidia, anno 6961, mensis Maii die 29. 
Qui irruerant, rapiebant et captivos faciebant, qui 
capiebantur οἱ resistebant, mactabantur, atque 
nonnullis in locis prz: cadaverum multitudine non 
apparebat terra. Vidisses novum spectaculum, la- 
menta multa et varia, rapinas innumeras, quibus 
mulieres primdriw, virgines οἱ Deo consecrata, 
capillis et crinibus a Turcis atrociter magno eju- 
latu ex ecclesiis avellebantur. Clamores et plora- 
tus pierorum, sanctarum odium sacrilegia et 8, 
quid aliud horrendum, quis lhi»c enarret ? Erat. vi- 
dere Christi divinum sanguinem et corpus in 
terram effuudi et projici, sacra vasa diripi et par- 


πὰ δὲ σῶα Evg xo). ml ovto,xaY τοὺς ἐγχεχοσμημένου: 
χόσμους ὁμοίω; ἐποίουν, xal τὰς ἁγίας εἰχόνας 
μετὰ χρυξοῦ χα! ἀργύρον χαὶ λίθων πολυτίμων χα- 
τεπάτουν, xal τοὺς χόσμους αἴροντες χλίνα:ς xai 
τραπέζας ἐποίουν, xal μετὰ τῶν ἱερατιχῶν στολῶν 
χαὶ ἐνδυμάτων τῶν ix σηριχῶν καὶ χρυσοῦ φάντων 
ὄντων τοὺς ἵππους ἐσχέπαζον, xaX ἄλλοι ἐπ᾽ αὐτοςς 
$350:07, καὶ τοὺ: πολυτίμους μαργάρους tu ἁγίωι 
κειμηλίων ἀναρπάστους ἐποίουν, tX: ἅγια Aeljava 
χαταπαάτοῦντες. Καὶ ἕτερα ἀνοτιουργήματα πλεῖστα 
ἐπηίγυν ἄξια θρήνου ol τοῦ ἀντεχοίστου πρόδρομοι. 
"Q τῶν σοφῶν σου χριμάτων, Χριστὲ βασιλεῦ, à; 
ἀνερμήνευτα καὶ ἀνεξιχνίατ:τά εἶσι ! Καὶ ἣν ἰδεῖ» 
τὴν παμμέγιστον ἐκεῖνον ναῦν χαὶ θειότατον “τῆς 
τοῦ Θεοῦ σοφίχς, τὸν οὐρανὸν τὸν ἐπέγειον, τὸν 
θρόνον τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, τὸ Χερουδιχὸν ὄχημα 
xa: στερέωμα δεύτερον, τὴν Θεοῦ χειρῶν ποίησιν, 
πὸ 0£apa καὶ ἔργον ἄξιον, τὸ πάσης τῆς γῆς ἀγα)- 
λίαμα, τὸν ὡραῖον 990) καὶ ὡραίων ὡραιότερον" 
οὗ ἔσωθεν τῶν ἀδύτων καὶ ἄνωθεν τῶν θυσιαςτη- 
ρίων καὶ τραπεζῶν ἤσθιον xal ἔπινον, καὶ «X 
ἀσελγεῖ; γνώμας χαὶ ὀρέξεις αὑτῶν μετὰ γυναιχῶν 
χαὶ παρθένων χαὶ παίδων ἐπάνωθεν ἐποίουν χαὶ 
ἔπραττον. Τίς μὴ θρηνήσῃ σε, ἅγιε va£ ; καὶ xov 
ταχηῦ πᾶν καχὸν fw, xa πᾶσα κεφαλὴ ἔλγει. Ἐν 
οἴχοις θρῆνοι xat χλαυθμοὶ, ἐν τριόδοις ὀδυρμοὶ, ἐν 
ναοῖς ὀλοφυρμοὶ, ἀνδρῶν οἰμωγαὶ, γυναικῶν ὁλολυ- 
γαὶ ἑλχυσμοὶ ἀνδραποδιτμοὶ διασπασμοί τε x: 


C Braspot. Οἱ σεμνοὶ τῷ γένει ἀτίμως περιῆσαν, ουἱ 


πλούσιοι ἀνόσιοι. Αἱ πλατεῖαι, αἱ γωνίαι χατὰ 


tim diffringi partim integra ἴῃ sinum absconl. 
Perinde de ornatu faciebant, sanctas imagius 
auro, argento et lapillis pretiosis decoratas, cit 
eulcabant, et ornamenta spoliantes. in lectulos e 
mensas adhibebant, sácerdotalibus stolis ei vesu- 
mentis, tum sericis tum auro intextis, equos ster- 
nebant aut pro mappis utebantur, pretiosas sse? 
gars margaritas spoliabant, saeris reliquiis bswi 
protritis. Alia permulta exeecratissima et lacrymis 
prosequenda facinora pracursores illi Antichristi 
patrabant. O sapientissima tua consilia, Christe 
Rex, quam sunt abscondita et inscrutabilia ? erat 


D porro videre maximum illud et divinissimum tem- 


plum Sapientiz Dei, caelum terrestre, sellam clo- 
rie Dei, Cherubicum vehiculum et firmamentum 
alterum, opus manuum Dei, spectaculum eximium 
et totius orbis terrarum lvmen, templum illud ele. 
gans et elegantibus elegantius, intra cujus ailyta et 
supra altaria ac mensas ederent ac biberent, et 
incestias cupiditates et libidines suas cum feminis, 
virginibus et pueris exercerent. Quis te non lugeai, 
templum sanctissimum ! ubique calsmitaa erst οἱ 
dolebat omne caput. 1n domibus lamenta et fletus, 
in triviis planctus, in templis luctus, virorum ge- 
initus, mulierum ululatus, rapinz, captivitates, in- 
sultationes. Genere nobiles contempti erant, divites 
impii. Plateze et anguli ubique omni maloru:u ge- 


881 


CHRONICON MAJUS. — L3. 11I. 


882 


πάντα τόπο» πανταχοῦ πασῶν χαχιῶν fjv ἔμπλεα * A pog τούτου χρόνοι τεσσαράχοντα ἐννέα xo μῆνες 


οὐδεὶς τόπος ἀνεξερεύνητος ἢ ἄσυλος ἕμεινεν. ὯὮ 
Χριδτὲ βασιλεῦ, τῆς τότε θλίψεως χαὶ στενοχωρίας 
πᾶσαν πόλιν xal χώραν, fiv οἰχοῦσιν οἱ Χριστιανοὶ, 
ἐλευθέρωσον. Καὶ πάνια χῆπον χαὶ οἶχον οἱ ἀσε- 
δεῖς οὐχ εἴασαν ἀνώρυχτον, ἵνα τὰ χεχρυμμένα 
χρήματα εὕρωσι " καὶ πλείστων μὲν νέων θησαυ- 
ρῶν xal παλαιῶν xal ἑτέρων πολυτέμων πραγμάτων, 
εὑρόντες, ἐνεπλήσθησαν. 

η΄, "D; οὖν ἡ Χόλις ἑάλω, ὁ ἁμηρᾶς ἔνδον εἶσελ- 
θὼν εὐθὺς πάσῃ σπουδῇ ζήτησιν ἐποίει περὶ τοῦ 
βασιλέως, ὃς χατὰ νοῦν ἄλλον οὐχ ἐλογίζετο εἰ μὴ 
μόνον μαθεῖν εἰ ζῇ f) τέθνηκεν ὁ βασιλέύς. Καὶ 
τινὲς μὲν ἐλθόντες ἔλεγον ὅτι. ἔφυγεν, ἄλλοι δὲ ἐν 
τῇ πόλει ἔλεγον εἶναι χεχρυμμένον, ἄλλοι δὲ τεθνά- 
ναι pagóusvov. Καὶ θέλων πιπστωθῆναι ἀληθῶς 
ἔστειλεν ἔνθα 20} δὴ τὰ πτώματα τῶν ἄναιρεθέν- 
τῶν ἔχειτο σωροειδῶς Χριστιανῶν τε xal ἀσεδῶν. 
Καὶ πλείστας χεφαλὰς τῶν ἀναιρεθέντων ἔπλυναν, 
αἱ τύχῃ xat τὴν βατιλικχὴν γνωρίσωσι. Καὶ ox 
ἐδυνήθησαν γνωρίσαι αὑτὴν εἰ μὴ τὸ τεθνεὸς πτῶμα 
τοῦ βασιλέως; εὑρόντες, ὃ ἐγνώρισαν Ex. τῶν βασι- 
λιχῶν περιχνημίδων ἣ χαὶ πεδίλων, ἔνθα χρυσοῖ 
ἀετοὶ ἦσαν γεγραμμένοι, ὡς ἔθος ὑπῆρχε τοῖς βασι- 
λεῦσι. Καὶ μαθὼν ὁ ἀμηρᾶς περιχαρὴς xat εὐφραι- 
νόμενος ὑπῆρχε" καὶ προστάξει αὐτοῦ οἱ εὑρεθέν- 
τες Χριστιανοὶ ἔθαψαν τὸ βασιλιχὸν πτῶμα μετὰ 
βασιλικῆς τιμῆς. Οὐαὶ οὐαὶ χἀμοὶ τῆς προνοίας ἐν 
τίνι καιρῷ με φυλαττούσης! Ἦν δὲ πᾶσα ἡ ζωὴ τοῦ 
ἀοιδίμου ἐν βασιλεῦσι xal γαληνοτάτου χαὶ μάρτυ- 


nere redundabant; nullus locus erst, quem nonu 
scrutarentur et expilarent. Christe Rex, ab illa, 
quam tum experti suus, miseria et. calamitate 
omnem urbem et terram, quam Christiani babi- 
1ant, tueare. Nulles hortos, nulla domicilia non 
perquisebant impii, ut pecuniam abditam reperi- 
reut: 3c maximis l'Imventis thesauris, vetustis 
et novis, atque aliis rebus pretiosis impleti 
sunt. 

9. Capta igitur urbe, Ameras, eam ingressus, 
studiosissime de imperatore quixrebat, nec quid- 
qua: antiquius habebat, quam ut cognosceret, vive- 
retue an interiisset imperator. Atque eum alii fugisse 
d:cebaut, alii in arbe latitare, alii prelio occubuisse. 
ltaque ut rem certo cognosceret, misit, ubi Chri- 
.Stianorum et impiorum cadavera acervatim jacc- 
bant. Ablnerunt occisorum capita plurima, si forte 
inperatoris agnoscerent. Non poterant autem, 
sed inventum imperatoris cadaver ex imperatoriis 
ocreis et calceamentis agnoverunt, in quibus aure: 
squilae depictse essent, ut nios erat imperatoribus. 
Hujus rei certior factus Ameras, summopere gavi- 
rus et exhilaratus est, et qui aderant Christiani 
jussu e;us imperatorium cadaver honore imperatori- 
bus legitimo sepeliverunt. V mihi quoque, quem 
410 teinpore servavit divina providentia ! Vixit ve- 
werandus bic et placidissimus imperator, dum 
martyr obiit, annos quadragihta novem, menses 
ues et dies viginti. 


G 


τρεῖς xai ἡμέραι εἴχοσι. 

Ὃ δὲ ἀμηρᾶς τῇ νίχῃ τῇ μεγάλῃ ἐπαρθεὶς καὶ 
πλείστη: χενοδοξίας πλησθεὶς ὠμὸς χαὶ ἀνελεήμων 
ἐφάνη. Προσελθὼν δὲ αὐτῷ ὁ μέγα: δοὺξ ὁ χὺ9 
Αουχᾶς 6 Notapü; προσεκύνησεν αὐτὸν, καὶ δείξας 
αὐτῷ θησαυρὴν πολὺν ὅν εἶχε χεχρυμμένον, Χαὶ 
λίθους xal μαργάρους χαὶ ἕτερα λάφυρα ἄξιχ Baot- 
λεῦσιν, ἃ ἰδὼν ὁ ᾿Αμηρᾶ: καὶ πᾶσα fj βουλὴ αὐτοῦ 
ἐθαύμασαν. Ὁ δὲ Νοταρᾶς εἶπε τῷ ἀμηρᾷ " « Ταῦτα 
πάντα ἐφύλαττον διὰ τὴν βασιλείαν σον, χαὶ ἰδοὺ 
τὰ νῦν χαρίξομαί σοι δῶρον " χαὶ δέομαι, δέξαι τοῦ 
δούλον cou τὴν δέτσιν καὶ παραχάλεσιν. ». "H»mt- 
(ev οὖν οὗτος δι᾿ αὐτῶν ἐλευθερίαν τύχαι 992 
μετὰ τοῦ οἴχου αὐτοῦ" ἀπελογίσατο δὲ αὐτῷ ὁ μη- 
pd; χαὶ εἶπεν" « "fd ἡμικύων xal ἀπάνθρωπε ἀμη- 
χανοῤῥάφε καὶ πολύτροπε, τοσοῦτον πλοῦτον εἶχες 
καὶ οὐχ ἐδοήθησας τῷ βασιλεῖ τῷ αὐθέντῃ σου xai 
τῇ πόλει τῇ πατρίδι σου; Νῦν δὲ μετὰ τοιούτων 
πονηριῶν xal πανουργιῶν ἃς οἷδας ποιεῖν xaY- 
πράττειν Ex νεότητος, βούλῃ ὑποσχελίσαι χἀμὲ, καὶ 
φύγῃς τοῦ πρέποντός σοι ; Εἰπέ μοι, ὦ ἀσεθῇ, τὶς 
ὁ χαρίσας μοι τὸν πλοῦτον τὸν σὸν χαὶ τὴν πόλιν 
ταύτην εἰς χεῖράς pou; » Λέγει αὐτῷ ὁ Νοταρᾶς * 
« Ὁ Θεός. » Ὁ 65 ᾿Αμηρᾶς εἶπεν αὐτῷ * « 'Επεὶ ὁ 
Θεὸς ταῦτά μοι ἐχαρίσατο καὶ σὲ xal πάντας ὑπὸ 
τὰς χεῖράς μου δούλους ἔδωσε, τί σὺ λέγεις, ποντρὲ, 
xa* φλναρεῖς; Πῶς οὐχ ἔστειλάς μοι αὑτὰ πρὶν τὴν 
μάχην χινήσον xa0* ὑμῶν f) πρὶν τὴν πόλιν νιχήσω, 
ἵνα ὀφείλω aot. τὴν χάριν χαὶ τὴν ἀνταμοιθήν ; No» 

Ameras magna victoria elatus et inani tumefa- 
etus gloria, crudelem se et immauem prestitit. 
Aecessit ad eum Lucas Notaras, magnus "dux, et. 
adoratione facta, ingentem tliesaurum, «quem aDs- 
conditum habebat, gemmas porro et margaritas 
aliamque gazam regibus dignam ei monstravit ; 
quorum aspectu Ámeras cum universo comitatu 
obstupuit. Tum Notaras: « liec omnia, inquit, 
servavi majestati tux et nunc libi pto munere 
trado, ac rogo, ut servi tui preces et vota ne as- 
pernere. » Sperabat autem, sic se cum domo sua 
libertatem eonsecuturum esse. At respondit Ame- 
ras: « lleu te semicanem, hominem immanem, 
veteratorem et fraudulentum, qui tantas opes pzs- 
sederis, nec succurreris domino tuo, imperatori, 
nec huic urbi, patrie tue! nunc. vero cum istis 
nequitiis οἱ fraudibus, quibus deditus fuisti a pue- 
ritia, me quoque supplantare et. pena:u. effugere 
studes ? Dic mihi, sceleste, quis est, qui in manus 
incas tradidit divitias tuas et hanc urbem ἢ.» Hes- 
pondit Notaras : « Deus.» Tuin Ameras : « Quo'lsi 
Deus h:ec mili donavit, atque te ct reliquos in ma- 
nus meas dedidit, quid tu, nequam, ais et nugaris ἢ 
cur mihi hxc non ante misisti, quam bellum contra 
vos commoverem aut urbem caperem, ut tibi gratias 
el remunerationem deberem? Nunc. enim. non !u 
liec mihi largiris, sed Deus. » lta statim mandavit 
lictoribus, ut eum in carcerem conjicerent et. dili- 
genter custodirent. l'ostei!i^ ^u rursus coram se 


885 


CHRONICON MAJUS. — LIB. III. 


ας 


85 


ὁ ε)δ, Κηδὰρ 9983 ἀπόγονος ἐγέννησεν υἱοὺς δύο, A τῷ ἀνδρί. Διὰ τοῦτο λέγουσι xal οἱ πάντες ὅτι ὁ 


Mó96apov xal Ῥαθίαν, ὁ δὲ Μόδδαρος Κούσαρον 
xal Καῖτον xal Θέμίνην xaX "Aaaboy, ὁ δὲ Κούσα- 
ρος τὸν ᾿Αδεδουλᾶν, ὁ δὲ ᾿Αθεδουλᾶ; τὸν Ψψευδοπρο- 
φήτην χαὶ ἀντίχριστον Μωάμεθ. Γεννηθεὶς δὲ xol 
ἀνατραφεὶς πενίᾳ συζῶν xal χτηνοτρόφος ὧν xal 
μάλιστα σεληνιαζόμενος, φωτισθεὶς τὰ τοῦ axózous 
παρὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τοῦ Σατανᾶ, ἑκατώρθωσεν 
ἃ ἕτεροι πολλοὶ συνέγραψαν, περὶ ὧν οὐχ ἔστιν 
ἡμῖν ἀναγχαῖον διηγεῖσθαι. Πλὴν ὀλίγων τινῶν ἐκ 
τῶν αὐτοῦ μιαρῶν ἔργων xal πονηρῶν μνείαν ποιή- 
σωμεν. Οὗτος ὁ παμμίαρο; ἐκ τῶν Ἑθρίδου ὀρέων 
ὥρμητο, καὶ πρῶτον μὲν δοῦλος ὑπάρχων τινὶ γυ- 
ναιχὶ χήρᾳ καὶ ὁμοφύλῳ αὑτοῦ, πλουσίᾳ πάνυ, óvó- 
ματι Χαδιχᾶ" ὃ; μετὰ τῆς πονηρίας χαὶ πανουρ- 
Υἱας αὑτοῦ τὴν ἑαυτοῦ χυρίαν εἰς γυναῖχα ἔλαθεν͵ 
χαὶ δαιμόνια ἔχων καὶ πίπτων καὶ τρέμων καὶ ἀφρί- 
ζων αὐτὸς τὸ πάθος μετεσχημάτιζεν, ὅπως μὴ ai- 
σχύνηται fj γυνὴ καὶ κυρία αὐτοῦ, μεμφομένη αὐ- 
τὸν πῶς συνεζεύχθη τοιούτῳ πένητι χαὶ δαιμονήτῃ᾽ 
τὸν ἄγγελον Γαδριὴλ ἔλεγεν ὅτι ἑώρα λέγοντα αὐτῷ 
τὰ μέλλοντα συμθαίνειν ἐν τῷ χόσμῳ χαὶ ἀποχα- 
λύπτοντα, ὡς; ἔθος ἐστὶ πᾶσι τοῖς μοναχοῖς καὶ 
προφήταις" ix τοῦ φόδου ἐξίστατο χαὶ ἐδειλία. "Hy 
δέ τι; φευδαδδᾶς ὀνόματι Σέργιος, διὰ χαχοπιστίαν 
Ex τῆς Κωνσταντινουπόλεω:ς ἐξόριστος, καὶ φίλος ὧν 
τῷ Μωάμεθ - 5v 296 ὁ Μωάμεθ ἐπαρεχάλει τῇ 
αὑτοῦ χυρίᾳ τῇ καὶ γυναιχὶ ταῦτα λέγειν χαὶ βε- 
θαιώνειν, xal παραινεῖν ἵνα μὴ λυπῆται, ἀλλ᾽ ἵνα 


Μωάμεθ (ptos τοὺς μοναχοὺς πάντα: ἀτελεῖς εἷ- 
να! xaY ἀφορολογήτους διὰ τὴν τοῦ Ψψευδαδόάᾷ YX:p- 
Υίου φιλίαν, καὶ οὕτως παρήγγειλεν. "ἔλεγεν οὖν 
ταῖς; γυναιξὶν αὐτὴ ὅτι ὁ ἀνὴρ αὐτῆς προφήτης ἐσ- 
τίν. Καὶ παρὰ τῶν γυναιχῶν εἰς τοὺς ἄνδρας αὑτῶν 
χηρυχθεὶς, καὶ οὕτως ἐν τῷ χότμῳ παρὰ τῶν ἀφρό- 
νων ὁ Ψευδοπροφήττς ὠνόμασται, καὶ ἕως τοῦ νῦν 
τὸ αὐτὸ μέγα ψεῦδο: παρὰ τῶν ᾿Ισμαηλιτῶν ἄδετα:. 
᾿Αποθανούσης δὲ τῆς γυναιχὸς αὐτοῦ χληρονόμος 
τοῦ βίον xal πλούτου τοῦ τοσούτου αὑτῆς: γενόμο- 
νοῖ, φύγ)αρχηος τῶν Ἰσμαηλιτῶν τῶν Exet ἐχρημά- 
τιζεν. Εἶτα ἐρχόμενος ὁ βασιλεὺς ᾿Πράχλειος τῷ 
τότ: χαιρῷ tix τῆς Περσίδος μετὰ νίκης μεγάλης, 
χαὶ θέλων περᾶσαι πλνσίον ὡσεὶ ἡμερῶν τινῶν ὁδὸν 


B ἐν ἐχείνοις τοῖς μέρεσιν ἔνθα διέτοιδε χαὶ χατῴχει 


ὁ ἀλιτήριη:, ὡς ἔχουσε τοῦτο ὁ ποντρὸς, πρόεισιν 
εἰς προσχύνητιν χαὶ προῦύπάντησιν τῷ βασιλεῖ μετὰ 
δώρων πολυτίμων πολλῶν ἀξίων βασιλεῦσι: xal τι- 
νων οὐχ ὀλίγων Ex τῆς αὐτῆς φυλῆς, Ἐδέξατο οὖν 
αὐτὸν ὁ βασιλεὺς διὰ τὴν ὑποταγὴν xol μεγάντν 
διυλοσύνην ἣν ἔδειξε χαὶ χώραν αἰτήσας τῷ βα- 
σιλεῖ εἰς κατοίχησιν, καὶ ἐδωρήσατο ὁ βασιλεὺς μετὰ 
γράμματος βασιλιχοῦ. ᾿Αναζωσάμενος 9977 οὗ» 
χαὶ τὴν βασιλιχὴν ἐξουτίαν καὶ εἰς τὴν φιλίαν θαῤ- 
pov καὶ πλέον ἐπαρθεὶς τῇ διανοίᾳ εὐθὺς ἔθετο καὶ 
ποοστάγματα᾽" χαὶ τοὺς μὲν λόγοις ἀπατῶν, τοῖς δὲ 
dh πειθομένοις εὐχερῶς τὸ ξίφος ἀνατεινόμενος xat 
ὑποχλίνασθαι τούτους ἐχδιαζόμενο;, ἄρχων τέλειος 


χαίρῃ. Ἡ δὲ γυνὴ ἐπίστευε τῷ ψευδαδθᾷ πλεῖον ἢ (, τῶν Σαραχηνῶν ἐγένετο, Καὶ αὶ μετ᾽ ὀλίγον τινὰ χαι- 


c tribu Cedar, qui fllius primogenitus Ismaelis fuit. 
Nizarus enim, unus e posteris Cedar, filios duos 
genuit, Mobdarum et Rhabiam, Mobdarus Cusarum, 
Caitum, Themiuen et Asadum, Cusarus Abedulam, 
Ahbedulas pseudoprophetaim et autichristum Moha- 
metem. ls im egestale natuset. educatus, adeoque 
pecuarius et quam maxime lunaticus, qux innova- 
verit, tenebris sibi a patre Satana illustratis, alii 
multi conscripserunt, ut nos deiis dicere nihil 
aitineat. Sed tamen pauca aliqua e scelestis et 
pravis facinoribus ejus commemorabimus. E. mon- 
tibus Etbribi igitur profectus scelestissimus | iste 
lomo, primum servus fuit viduz alicujus tribulis, 
feminz ditissims, nomine Chadich: ; sel mox, 
qua erat pravitate et versutia, lieram. uxorem 
duxit, atque, morbo comitiali correptus, caducus, 
tremebundus et ore spumans, ipse ita moderaha- 
iur morbum, ut eum non zgre ferret uxor et hera. 
Neve conquereretur, quod bowini egeno et lunaiico 
conjugio juncta esset, Gabrielem angelum videre 
se aiebat, dicéntem sibi et aperientem, quae futura 
essent in niundo, quemadmodum monachis et pro- 
phetis mros est : atque prz timore sui impos crat 
ac stupcbat. Erat porro pseudabbas quidam, Ser- 
gius nomine, propter fidei pravitatem Cpoli exsul 
et Mohameti familiaris: hunc ille adhibebat, ut 
here δὲ conjugi suz diceret, commendaret et 
persuaderet, ne tristaretur, imo potius gauderet : 


babebatque mulier pscudabbati majorem, quam 
marito fidem, Qua de re omnes affirmant, Molia- 
metem propter pseudabbatis Sergii amicitiam 
constituisse, ut cuncti monachi immunes essent : 
quod sane imperavit. Mox Moliametis conjux. inu- 
lieribus persuasit, maritum suuu pzophetam esse ; 
atque a feminis Mobametes maritis commendatus, 
postremo per orbem terrarum ab iasciis eo no- 
niue appellatus est, et ingens id. mendacium  lio- 
dieque ab Ismaelitis decautatur. Uxore mortua, 
tantarum opum et divitiarum lizres factus, Isuiae- 
litarum $uz regionis dux evasit. lllo tempore re- 
diens e Persis post magnam victoriam imperator 


D Ilcraclius, aliquot dierum itinere ad ea loca proce- 


dere volebat, in quibus nefarius iste versabatur et 
habitabat. Quod ubi audivit uebulo, ad adorandum 
imperatorem cum aliis nonuullis tribus sux homi - 
nibus obviam ei proficiscitur, douis pretiosi. et 
imperatore dignis onustus. Excepit eum iupera- 
tor propter modestiain et. obedientiam insignem, 
quain prz se tulit, et terram, quam habitabat, vo;a- 
tus, donavitei eam cum litteris imperatoriis.ltaque 
ille,munitus jam scripto imperatoris et ejusdem lisus 
amicitia, et magis etiam elatus consilii versutia, 
statim edicta constituit, atquealios verbis decipiens, 
alios, qui non facile obedirent, stricto gladio et vi 
redigens ad obsequium, summus dux Saracenorum 
e*asil. Mox opportunitatem naetus, cum impera- 


8.7 


GEORGII PHRANTZ € 


8&8 


t5» εὐχαιρίαν εὑρὼν διὰ τὸ τοὺς βασιλεῖς περισπω- À τὰ πνεύματα xal πάντες ol ἄγγελοι, οὐκ ἂν δύναιντο 


μένηυς ὑπάρχειν ἐν πολέμοις τῆς Ἰταλίας, τὴν αἴ- 


p23tv αὑτοῦ ἐποῤῥτπιάσατο, ἣν εἶχεν ὑποχεχρυμ-. 


μένην χρόνους ἱλανοὺς, καὶ νομοθέτης αὐτῶν xal 
διδάσχκαλυς ἐγένετο - xal τὰ ἐν τῷ Kopiv, τουτέστι 
τὴ» ἐχτεθέντο; παρ᾽ αὐτοῦ νόμου, χεφάλαια ποιή- 
σὰς, xa! ἐν τέσσλρπι λόγοις ταῦτα τὰ χεφάλαια 
διαμερίσας, αὐτοῖς ἐπαρέδωχεν. "A εἶσι ταῦτα. 
t2". Ἔν τῷ πρώτῳ χεφαλαίῳ τοῦ πρώτου λόγου 


λέγει ὅτι ὁ Μωάμεθ τῇ Gpa τῆς ἐπιληψίας, ἐν f 


ἐκυλίετο ἀφρίζων, τὸν ἀρχάγγελον Γαθριὴλ kpyó- 
μένον πρὸς αὐτὸν ἔλεγεν ὁρᾷν, à; εἴρηται. Δεύτε- 
p»» ὅτι συνεγράψατο τὸ βιδλίον, ᾿Αραθιστὶ Κυρὰν 


6751438, ὃ λέγετα: ᾿Ελληνιστὶ Nóuo; Θεοῦ σωτή- 
p10;. Τρίτον ὅτι προφήττν Θεοῦ χαὶ ἀπόστολον ἑαυ- 


ποιῆσαι τοιοῦτο Κυρὰ» ὡς ἐγώ. Δέχατον ὅτι ἐν τῷ 
ἀνωτέρῳ μέρει ἤγουν ἐν τοῖς δεξιοῖς μέρεσι τοὺ 
Δεαποτιχοῦ θρόνου ἔστι γεγραμμένον τὸ τοῦ Moi- 
μεθ ὄνομα. Ἔνδέκατον ὅτι οὐχ ἦλθε διὰ θαυμάτων, 
ἀλλὰ διὰ ξίφους δοῦναι τὺν νόμον, xai tol; μὴ πει- 
θομένοι:; αὐτῷ θάνατος ἔσται ἡ τιμωρία ἣ φόρους 
διδόναι. Δωδέχατον ὅτι ὁ Νὼε xal 'A6paàip, ἀλλὰ 
δὴ xal οἱ ἀπόστολοι τοῦ αὐτοῦ δόγματος, φησὶν, 
ἦσαν οὗπερ οὗτος ἐξέθετο ὕστερον. 

Τοῦ δευτέρου λόγου χεφάλαιά εἶσι ταῦτα. Πρῶτον 
τι τὰ ἐν ταῖς ΜΙωσαϊχαῖς παραδόσεσι τοῖς npogt- 
ταις tz xal τῷ ψαλτηρίῳ xal τῷ Εὐαγγελίῳ γεγραμ- 
μένα ἅγια χαὶ δίχαια xol ἀπὸ Θεοῦ δεδομένα χαλεῖ, 
στέργει τε χαὶ φυλάσσει αὑτὰ, χαὶ οὐδ᾽ ὅλως εἰσὶν 


τὸν ἐχάλεσεν. Τέταρτον ὅτι τὰ Mosaixk πάντα τό B 9399 οἱ τούτου ἀχόλουθοι, εἰ μὴ ταῦτα πληρώσοιεν. 


τε ψαλτήριον χαὶ τὰ προφητιχὰ δίκαια xol ἅγια χαὶ 
δλτθῇ ὠνόμασε, χατ᾽ ἐξαίρετον δὲ τῶν ἄλλων τὸ 
᾿Σλγγέλιον ἅγιον χαὶ! δίχαιον xai εὐθὲ; 298 καὶ 
ἀληθινὸν xai τέλειον ἀπεφήνατο, ὥττε χαὶ ἐν τῷ 
χεφαλαίῳ τοῦ Ἰωνᾶ Θεοῦ ὑπομνήσεις ταῦτα ὠνό- 
pas:. Πέμπτον ὅτι μὴ μόνην παρὰ τοῦ Μωάμεθ 
ἐξετέθτ, ὁ νόμος ἀλλὰ xal παρ᾽ ἑτέρων. Ἕχτον ὅτι 
ὁ παρὰ τοῦ Μωάμεθ ἐχτεϑεὶς νόμος στόματι πρὸς 
c0; ἐξετέθη παρὰ τοῦ δαίμονος. Ἕδδομον ὅτι εἷς 
χαλιφᾶς τὸ ἀξίωμα, τουτέστιν ἄχρος διδάσχαλος, 
ἐγένετο Χριστιανός, Ογδοον ὅτι ὁ Μωάμεθ ἕντυ- 
χὼν αἱρετιχοῖς τισι Νεστοριανοῖς xa) 'Δρειανοῖς, 
ἀλλὰ δὴ xa Ἰουδαίοις τισὶ, τὴν τούτων κακίαν ἐσώ- 
ρευσεν, "Evvazov ὅτι μεγαλοῤῥημόνως περὶ αὑτοῦ 


ἔλεγεν ὡς Εἰ πάντες ἄνθρωποι συναχθεῖεν καὶ πάντα C 


tores be!lis in Italia distinerentur, consilium suum 
aliquaudiu prudenter celatum, libere professus est 
t eorum legislator exstitit, atque tradidit iis eo- 
'anem, loc est, legem ab ipso constitutam, in ca- 
pita distributum, capitaes quatuor libriscomplexus, 
qua capita hizec sunt. 

11. Capite primo libri 4 legitur, Mohametem di- 
cere, cpilepsia correptum, qua volvebatur spumanti 
0:8, se vidisseGabrielem archangelum ad se acceden- 
lem : sicut supra commemoravinus. 2. Conscrip- 
sisse Moliametem hunc librum, quem arabice Co- 
ranewm appellat, quod Grzece est Lex Dei salvatrix. 5. 
Prophetam Dei et apostolum se appellat. 4. Mo- 
-aica omnia, deinde psalterium et prophetica justa, 
sancta et vera esse dicit, prze caeteris vero Evau- 
gelium sanctum, justum, probum, verum et per- 
fectum appellat : adeo ut in capite Jonx— lizc. no- 
minarit commentarios Dei. 5. Non solum ἃ Moha- 
mete, 561 ctiam ab aliis legem constitutam. esse.6. 
A Mohamete constitutam legem ore ad agrem 
enuntiatam esse a. daione, 7, Unum. Chalipham 
hoc est eximium magistrum fuisse Christianum. 
*, Mobhamerem, cum in h»reticos. quosdam Ne- 
*loriancs et Arianos, imo οἱ Judieos aliquot. inci- 
Jisset, horum coacervasse pravitatem. 9. Magnifice 
dese pradicat, omnes homines, omnes spiritus, 
9$ nes angelos conjunctiiu non posse talem librum 


Δεύτερον ὅτι el; ἑδδομέχοντα πρὸς ταῖς τρισὶ μοί- 
ρᾳς μέλλουσι σχισθῆναι οἱ τῷ νόμῳ αὐτοῦ ἀχολου- 
θήσαντες, xal ἡ μὲν μία xal μόνη ἐκ τούτων σω- 
θήσεται, αἱ δὲ ἄλλαι τῷ πυρὶ παρλδοθέσονται. Τρί- 
«ov ὅτι εἰ μὴ παρὰ Θεοῦ ἣν τὸ Κορὰν, πολλαὶ ἕναν- 
τιότητες εὑρίσχοντο ἐν -αὐτῷ. Τέταρτον ὅτι μετὰ 
ποῦ Γαδριὴλ ἀνελθεῖν λέγει εἰς τὸν οὐρανὸν, xai 
ἐντυχεῖν ἀγγέλω μυριάχις μείξον: παντὸς τοῦ xóo- 
μου, θρηνοῦντι τὰς αὑτοῦ ἁμαρτίας, χαὶ τυχεῖν 
παρὰ τοῦ Θεοῦ συγγνώμης δι᾿ αὐτοῦ. Πέμτετον ὅτι 
τέλο; xal σφραγὶς τῶν προφητῶν ἐστιν οὗτος. "Ex- 
τὸν ὅτι ἀρπαγὰς χαὶ φόνους κωλύει χαὶ ἐπιορχίας, 
καὶ πάλιν ταῦτα ἐνδίδωσιν. "E600u0v δὲι ὁ Θεὸς. 
ἐνέδωχε τούτῳ ἐπιορχῆσαι. "Oyboov ὅτι διαλεγόμε- 
νος αὐτῷ ὁ Θεὸς εἶπεν ὡς παιδιᾶς χάριν ἐποίησε 


' componere, qualem composuerit ipse. 10. ἢν parte 


superiori, a dextra throni Domini, scriptum ess: 
nomen Mohametis. 11. Venisse eum, non miraculis, 
sed gladio legem constitytim, et qui non parerent 
sibi, iis capitis aut pendendi tributi poenam fore. 
12. Noachum et Abrahamum, quin etiam aposto- 
los eamdem doctrina:m secutos esse, quam ipse 
postoga docuerit. 

Libri secundi capita liec. sunt. ἢ. In Mosaicis 
libris, propheticis, Psalterio εἰ Evangelio scripta 
eum saucia, justa et ἃ Deo impertita appellare, 
observare et venerari, nec omnino essc ipsius 
asseclas, nisi qui illa colerent, 9. In. septuogiuta 
(τὰς sectas discessuros esse legi& sux asseclas, 
quarum una salva foret, reliquz igni. tradenda. S. 


Nisi a Deo impertitus esset Coran, ulta in. eo iu- 


ventum iii, quie sibi repugnarent. ἃ. Mohametem 
cum Gabriele in celum ascendisse et in. angelum 
decies millies majorem, quam wniversus mundus 
sit, et peccata sua. deplorantem incidisse, qui per 
ipsum veniam a Deo impetrarit. 5. Moliametem per- 
fectionem et sigillum prophetarum esse. 6.Eum rapi 

nas et e:edes et perjuria nunc improbare nunc probare, 
7. Deum ei. permisisse, ut. perjuraret. 8. Deum ei 
colloquentem dixisse, animi causa se mundum con- 
didisse. 9. In capite quod dicitur Bacara, lioc. est 
Ccrva, dicit, Judaos et Cliristianos salvos fore; in 


859 


CHRONICON MAJUS. -- LIB. ΠῚ. 


800 


«bv χύσμον. "Evoatov ὅτι ἐν τῷ χεφαλαΐίῳ τῷ λεγο- A σαν ποιῆσαι τοῦτο, χαθὼς καὶ πάντες ol λοιποὶ &v- 


μένῳ Μπαχαρᾶ, ὅπερ ἑρμηνεύεται Δάμαλις, λέγει 
ὡς οἱ Ἰουδαῖοι χαὶ οἱ Χριστιανοὶ σωλῆναι μέλλου- 
σιν" ἐν δὲ τῷ χεφαλαίῳ τῷ 'Apnpàp αὖθίς φησιν 
ὅτι οὐδεὶς δύναται σωθῆναι ἄνευ τῶν ἐν τῷ νόμῳ 
τῶν Ἰσμᾶηλιτῶν. Δέχατον ὅτι πρὸ αὑτοῦ ob δύνα- 
ταί τις εἰσελθεῖν εἰς τὸν παράδεισον" xal αὖθίς φη- 
σιν ὅτι ἔδειξεν αὑτῷ ὁ Θεὸς vovalxá; τε xat ἄνδρας 
πολλοὺς εἰσελθόντας πρὸ αὐτοῦ εἰς τὸν παράδεισον. 
Ἕ νδέχκατον ὅτι ὁ Θεὸς μετὰ τὴν ἀνάστασιν οἴχους 
περιχαλλεῖς xai λουτρὰ χαὶ παραδείσους xal vuval- 
χας πολλὰς ὑπισχνεῖται δοῦναι τοῖς τῷ τοῦ Μωάμεθ 


νόμῳ ἀκολουθοῦσιν. Δωδέχατον ὅτι 800 ἐν τῷ 


χεφολαίῳ τῷ Σάδ φησιν ὡς οἱ μὲν ἄγγελοι ἐχ πυ- 
εὃ: ἐδημιουργήθησαν, οἱ δὲ ἄνθρωποι ἐκ χοός. Δέ- 
χατον τρίτον ὅτι iv τῷ χεφαλαίῳ τῷ Νεμελξ, ὅπερ 
ἔρμηνεύεται Mula, φησὶ περὶ τοῦ Ξολομῶντος καὶ 
τῶν μυιῶν ψεῦδός τι εὔηθες, ὅπερ xa! qna: Δέχα- 
τον τέταρτον ὅτι ἐν τῷ χεφαλαίΐῳ τῷ Ῥουδεπᾷ 
φησὶ περὶ τοῦ Σολομῶντος xai τοῦ σχώληχος ὁμοίως 
τῷ ἀνωτέρῳ ψεύδει. Δέχατον πέμπτον ὅτι ἐν τῷ 
βιόλίῳ τῶν διηγήσεων ἀποδίδωσι τὴν αἰτίαν δι᾽ ἣν 
ᾧ οἶνος λυται αὑτοῖς. Aéxazov Éxtov ὅτι ὁ xtt- 
στὸς οὐρανὸς οὗτος γέγονεν ix καπνοῦ, ἡ δὲ θάλασσα 
ἐξ ὄρους τινὸς Κὰφ ὀνομαζομένου, Δέχατον ξόδομον 
ὅτι τὸν ἥλιον χαὶ τὴν σελήνην ἴσα φωτὸς χαὶ δυνά- 
μεώς φησι γενέσθαι. Δέχατον ὄγδοον ὅτι προσχλη- 
Gévtoc τούτου παρὰ τοῦ l'aÓp:hÀ ἀνελθεῖν εἰς τὸν 
οὐρανὸν xal τοῦ Θεοῦ θέντος τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ᾽ 
αὐτῷ, xal τοσαύτης Ψύξεως αἴσθησιν λαδεῖν αὐτὸν 
ὡς διελθεῖν ταύτην μέχρι χαὶ νωτιαίον μυελοῦ. 
"Evvdtov δέκατον ὅτι ἐν τῷ χεφαλαίῳ τῷ Σἀδ φησιν 
ὡς ἄγγελοι ὄντες οἱ δαίμονες χαὶ προσταχθέντες 
παρὰ τοῦ Θεοῦ προσκυνῆσαι τὸν ᾿Αδὰμ οὐχ ἠθέλη- 


capite autem, qued. Abrahamus inscribitur, quem- 
quam salvari posee negat, nisi qui [smaelitarum 
lcgem sequatur. 10. Ante ipsum peminem posse 
intrare paradisum. 11. Deum domos pulcherriias, 
lavacra, hortos et feminos perinultas post resur- 
rectionem iis daturum essc, qui legem  Mohametis 
sequantur. 13. In capite Sad dicit, angelos ex igue, 
liomines e pulvere factos esse.13. lncapite Nem.le, 
boc est Musca, de Solomonie et muscis ridiculum 


γξλοι προσεχύνησαν αὑτὸν, xal διὰ τοῦτο Evévovto 
δχίμονε:. Eixostbv ὅτι ἀποδίδωσι τὴν αἰτίαν δι᾽ ἣν 
χεχώλυται αὐτοῖς ἐσθίξιν τὰ ὕεια χρέη. Εἰχοστὸν 
πρῶτον ὅτι πρὸς τῷ vile: τοῦ χύσμου ἀποχτενεῖ ὁ 
Θεὸς πᾶσαν φύσιν ἀγγέγων χαὶ ἀνθρώπων. Εἰχοστὸν 
δεύτερον ὅτι συνεγράψατο βιδλία δυυχαίδεχα χιλιά- 
δας λόγους: ἔχοντα 901 θαυμαστοὺς, καὶ ἀπὸ τού- 
των ol μὲν τρισχίλιο! εἶσιν ἀληθεῖς οἱ δὲ ἕτεροι 


ψευδεῖς. Εἰχοστὴν τρίτον ἔτι ἐν τῷ βιδλίῳ τῷ Κε- ; 
ραμάρ φησιν ὡς ἔσχισε τὴν σελήνην εἰς δύο τμή- 


ματα, χαὶ τὸ μὲν futu ἀπὸ τούτων εἶσῆλθεν εἰς 
τὸν χιτῶνα αὐτοῦ. τὸ δὲ ἕτερον futu ἕπεσεν εἰς 
thv γῆν, χαὶ αὖθι; ἀποχατέστησεν αὐτὴν σαν. 
Εἰχοστὸν πέτσρτον ὅτι ὁ Θεὺς χαὶ οἱ ἄγγελοι εὔχονται 
ὑπὲρ τοῦ Μωάμεϑ. ΕἸἰχοστὸν πέμπτον ὅτι ἐν τῷ χε- 
φαλαίῳ τῷ Ἐλμαϊδᾶ, ὅπερ ἑρμηνεύετοι Τράπεζα, 
μὴ εἶνα: τοὺς "E6paiougz καὶ τοὺς Χριστιανοὺς υἱοὺς 
«οὔ ἢ φῶροους διὰ τὸ παιδεύεσθα: αὐτούς. 

Τὰ τοῦ τρίτου λόγου χεφάλαιά εἶσι ταῦτα. Πρῶ- 
τὸν ὅτι οὐχ ἔστι δυνατὸν τὸν Θεὸν υἱὸν ἄνευ γυναι- 
χὺς ἔχειν, Δεύτερον ὅτι εἰ υἱὸν εἶχεν ὁ θεὸς, σχί- 
opaca ἂν ἐγένοντο μέσον αὐτῶν. Τρίτον ὅτι ἐν τῷ 
κεφαλαίῳ τῷ Ἑλνεσᾶ, ὅπερ ἑρμηνεύεται Γυναῖΐχες, 
λόγον Θεοῦ καὶ Ψυχὴν Θεοῦ χαὶ πνοὴν Θεοῦ λέγει 
εἶναι τὸν Χριστόν. Τέταρτον ὅτι ἐχ τῆς παρθένου 
ὁμολογεῖ γεγεννῆσθαι τὸν Χριστὸν ἄνευ ἀνδρός. 
Πέμπτον ὅτι ἀρνεῖται τὸ τὸν Χριστὸν εἶναι Υἱὸν 
θεοῦ καὶ Θεὸν, ἀλλὰ καὶ τὴν τούτου σάρχωσιν * ᾧψι- 
λὸν δὲ μόνον ἄνθρωπον λέγει τοῦτον χατὰ τὸν Ne- 
στόριον, ἅγιον δὲ xal ὑπὲρ πάντας ἀνθρώπους. "Ex- 
τὸν ὅτι μὴ ἐσταυρῶσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ᾽ ἕτερον 
ἀντ᾽ ἐκείνου. “Ἑδδομον ὅτι ὁ θεὸς τὸν Χριστὸν πρὸς 
δαυτὸν προσεχαλέτατο εἰς τοὺς οὐρανοὺς, περὶ δὲ 


et augelicum exstincturum esse. 32. Mohametem 
scripsisse duodecies mille libros disputationibus 
mirabilibus plenos, e quibus ter mille vece, reli- 
qui mendaces siut. 25. In libro Ceramar narrat, 
discidisse se lunam in duo segmeuta, quorum alte- 
rum pallium suum penetravit, alterum in terra 
deciderit : deinde eamdem in pristisum statua 
restituisse. 24. Deum et angelos precari pro Ma- 
hamete, 25. In capite Eliaida, hoc est. Mensis, 


quoddam mendacium narrat. 14. In capite liubepa D docet, llebraos et Christianos non. esse Dei filios 


de Solomonte et lumbrico mendacium priori sinile 
tradit. 15. In libro narrationum rationem. reddit, 
cur vino iis interdicatur. 16. Conditum hoe colui 
e fumo, mare e moute, eui nomen Caphb, factum 
es$se.17. Solem et lunau: ejusdem luminis et poten- 
tiz esse affirmat.18. Mobametem ἃ Gabriele ar- 
cessitum in excelum ascendisse et, mauu sibi a Deo 
imposita, tantum frigus duxisse, quo.l ad me.lullam 
Jorsi penetrasset. 19. [n capite Sad docet, diemo- 
nes olim angelos fuisse, sed jussos a Deo Adamum 
adorare, noluisse id facere, sicut reliqui ange 
omnes, ac propterea daemones factos esse. 20. lKa- 
Uonem explicat, quare carne suina. vesci non liccat, 
21. Sab üaem mandi Deum oumnegenus liunanum 


aut amicos, quia educentur. 

Libri tertii capita hiec suut. 1. Deum filium ha- 
bere non. posse sine femina. 9. Si filium Deus hia- 
beret, dissidia iuter eos fore. 5. In capite Elnesa. 
hoc est Mulieres, verbum Dei et animam Dei et 
spiitum: Dei Christum esse. dicit, 4. E. virziuo 
sine viro Christum natum esse consentit. 9. Ne- 
gat, Christum esse aut. Dei Filium, aut Deum, aut 
incarnationem ejus ; sed nude eum hornincim esse 
dicit, sicut Nestorius, at sauctuim illum ante onines 
liomines, 6. Non Christum cruci aflixum esse, sed 
alium loco ejus 7. Deum ad se in caelos vocasse 
Christum, qui tamen sub finem immundi rediturus et 
antichristum occisurus | deinde autein )p:e quoque 


—— 


85! 

21 LT 
τιν τὸν ἀυτίρίιστου, μετὰ δὲ ταῦτα xal αὐτὸν τὸν 
Χριστὸν ἀπηιθανεῖν. “Ὅγδοον ὅτι 309. θεοποιοῦσιν 
οἱ Χο στιανοὶ τῷ Θεοτόχον, xal ὅτι ἐστὶν ἀδελφὴ τοῦ 
Μωθτέως χαὶ 'Aapuv. 

Τὰ τοῦ τετάρτου λόγου χεφάλαιά εἶσι ταῦτα. 
Πρῶτον ὅτι ἀναλτρφθεὶς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ὁ Μωά- 
p: ἔστη ἕμπροσθεν τοῦ Θεοῦ, xaX ἀχῆχοεν ὅσα xal 
ἀχήχης, χαὶ αὖθις χατῆλθεν ἐν τῇ γῇ. Δεύτερον ὅτι 
οἱ ἑαΐμονες σωθῆναι μέλλουσι, Τρίτον ὅτι τοῦ χο- 
κὰν τὴν ἐξήγησιν οὐδεὶς τῶν ἀνθρώπων γινώσχει, 
οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ Μωάμεθ, ἀλλ᾽ * μόνος ὁ Θεός. 

Ταῦτα οὖν ποιήσας χαὶ αὐτοὺς τοὺς ἀθλίους χαὶ 


«ιϑαιπώρους PBap6ápoug διδάξας, xal ἀμαθὴς xal * 


ἄγροιχος ὧν διδάσχαλος ἐγεγόνει " xaX τὸ ῥητὸν 
ἐπληρώθη ἐν αὐτοῖς τὸ λέγον" ε Τυφλὸς τυφλὸν 
ὁδηγεῖ, χαὶ ἀμφότεροι εἰς βόθρον ἔπεσον. » Καὶ 
ἕτερα τρία xal δέχα χαὶ ἑχατὸν συνεγράψατο μυ- 
θάρ!α, ἑκάστῳ τούτων ὄνομα ἐπιθεὶς ἄξιον τῆς ἀπαι- 
'δευσίας αὑτοῦ xal μωρολογίας, ὧν ἀπ᾽ αὐτῶν τὴν 
ἀχαθαρπίαν xaX πρόδηλον φλυαρίαν τὸ διηγήσασθαι 
αὐτὰ ἴσου ἐστὶ τῷ τὴν τοῦ Αὐγείον χόπρον ἐχχομί- 
δαι κατὰ τὸν ᾿᾽ραχλέα. Καὶ τὸ ἔθνος ἅπαν χακῶς 
σοφισάμενος xa ὑφ᾽ ἑαυτὸν ποιησάμενος, καὶ νομο- 
θέτης αὐτῶν γεγονὼς, εἶτα χαὶ ἑαυτῷ συνήγαγεν 
δύναμιν ἰχανὴν, τήν τε Συρίαν πᾶσαν χατέδραμε 
xai ἐληΐσατο, xal πολλὰς χώρας 'Ρωμαϊχὰς ἐχά- 
χωσε xai ἠφάνισε. Καὶ ἐν τῷ μέλλειν αὑτὸν τε - 
λευτᾷν xal πρὸς τὸν πατέρα αὑτοῦ τὸν 403 


GEORGII PIRANTZ/E 
"292 χότμου μῶλει ἐλεύσεσθαι xat θανατώ- Α Οὔμλρος. Αὐτὲς τὴν Δαμασχὸν ἔλαδε χαὶ tà; χώρας 


δ02 


πάσας τῆ: Φοινίχης, xol χατοιχῆσας ἐν aücal; 
εἶτα λαμθάνει τὴν Αἴγυπτον, xal εἰς αὐτὴν οἰχέτας 
εἶτα ἔρχεται κατὰ Περσῶν χαὶ νιχᾷ αὐτούς. Εἶτα 
παραλαμδάνει τὴν Βόστραν καὶ ἄλλας πολλὰς πό- 
λεις, xai ἔφθασε χαὶ μέχρι τοῦ Γαδαθᾷ, “Επειτα 
στρατεύει κατὰ τῆς Παλαιστίνης καὶ λαμδάνει τὴν 
ἁγίαν πόλιν μετὰ συμδάσεως" καὶ ἔχτοτε οὐχ ἐπαύ- 
σατο τὸ τῶν Ἰσμαηλιτῶν γένος τὴν Ῥωμαίων γῆν 
χατατρέχειν καὶ ληΐζεσθαι ἕως τῆς σήμερον, ὅπου 
καὶ παντελῶς τὸ σχῆπτρον χατέλυσε καὶ τὴν fasi- 
λείαν ἡφάνισεν. Ὑπῆρχε δὲ xai ἕτερος θύμαρος 
νέος, ὅστις ἠνάγκαζε τοὺς Σαραχηνοὺς ῥυπαΐνειν 
καὶ βεδηλοῦν τοὺς Χριστιανοὺς xal τοὺς πειθομέ- 
νους ἀτελεῖς ἐποίει" ἔγραψε δὲ χαὶ πρὸς τὸν βαϑι- 
λέα Λέοντα τὸν ᾿Αρμένιον τοῦ βεδηλῶσαι αὐτὸν, 
ὅταν ἀποχεχλεισμένην τὴν πόλιν εἶχε καὶ ἐπολιέρ- 
χει αὐτὴν, xal λῦσαι τὴν πολιορχίαν αὐτὸς μόνος 
ἐθέσπισε, μὴ Χριστιανοὶ κατὰ τῶν Τούρχων μαρτυ- 
ρῶσιν. Ὀνομάξονται δὲ τριασῶς, Σαρακχηνοὶ ἾἸσμαν- 
λῖτσι xoX ᾿Αγαρηνοί * Σαραχηνοὶ μὲν ὅτε d$ Σάῤῥχ 
ἐξαπέστειλε τὴν "Ayap xai τὸν Ἰσμαὴλ κενοὺς 
χληρονομίας " Ἰσμαηλῖται δὲ ὡς Ex τοῦ Ἰσμαὴλ χα- 
ταγόμενοι, ᾿Αγαρηνοὶ δὲ διὰ τὴν προμήτορα αὑτῶν 
“Αγαρ. 

30 ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ τὸ προχείμενον ἐπανέλθωμεν. 
'Anb δὲ Ἡραχλείου τοῦ μεγάλου xai τοῦ Ψευδο- 
προφήτου Μωάμεθ ἕως τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου 
τοῦ Παλαιολόγον, τοῦ ὀγδόου βασιλεύσαντος ix τοῦ 


Σατανᾶν ἀναχωρῖσαι, ᾿Αδουδάχαρ τὸν αὑτοῦ ἀδελ- C γένου; τῶν Πολαιολόγων, ὃς ἐδασίλευσεν ἔτη U χαὶ 


φιδοῦν προεχειρίσατο ἀντ᾽ αὑτοῦ. ᾿Αμηρεύσας δὲ 
οὗτος ἔτη δύο ἥμισν τελευτᾷ, xal ἀντ᾽ αὐτοῦ χρατεῖ 


moriturus ait, 8. Christianos pro dea habere Deipa- 
ram, Moysis et Aaronis sororem. 

Libri quarti capita hzc sunt, 1. Receptum in 
calos Moliametem coram Deo constitisse el audisse 
qui tandem cumque audiit, deinde rursus descen- 
disse in jerram. 2. Dxmones salvatum iri. 5. Co- 
ranis interpretationem nullum . hominem callere, 
nà ipsum quidem Mohametem, sed solum Deum. 

" Hec cum faceret et docerct miseros et infelices 


Barbarus, licet rudis et agrestis homo, eorum ma-' 


gister factus est, et probatum in iis est : « Czecus 
cvcum ducit, et uterque in fossam incidit.» Idem 
nlias centum decem et tres fabulas composyit, qui- 
hus singulis nomina inscripsit iuscitia et vanilo- 
quentia $a dignissima, quarum si quis velit sordes 
et manifestas nugas enumerare, labor par illi foret, 
quo ex Augis stabulis stercora egerenda erant, si^ 
cut est in. fabulis de lHlercule, Gente igitur male 
lalia οἱ sihi subjecta, legislator ejusdem factus, 
copias idoneas sibl paravit, et ouinem Syriam per- 
meavit et depopulatus est. inultasque Romanorum 
(orias vastavit et pessumdedit, Cum, morte instante, 
αὐ patrem suun, satanam, migraturusesset, Abu- 
Lacarem, fratela tillum, lu locum suum evexit ; qui 
postquam annos duos et. dimidium Ameras fuit, 
Mortuus est, Exeepit imperium. Umarus. Is Da- 


μῆνας δ΄’, εἰσὶν ἔτη ὠνζ΄, "E6acDsuse δὲ τὸ τῶν 
Παλαιολόγων γένος ἐν τῖδε τῇ βασιλευούσῃ τῶν 


mascum et omnes Phoenicie regiones cepit, in quss 
translata sede, /Egyptum occupavit, atque hic rur- 
$us collocato domicilio, Persas belle adortus supe- 
ravit. Tum Bostram et alias multas urbes expugna- 


- vit, ac processit usque Gabatham. Inde in Palxsii- 


nam profectus, sancta urbe e pactione potitus est. 

Ex illo inde tempore Ismaelitarum gens ad hane 

usque diem non cessavit Romanoram terram in- 

cursare et depopulari, donec tandem plane sustulit 

imperium et regnum evertit, Fuit etiam alius mi- 
nor Umarus, qui Saracenos cogebat, ut polluerent 

Christianos, obedientesque voluntati sux immunes , 
esse volebat. Scripsit idem imperstori Leoni Ar- - 
menio, quando obsessam urbem oppugnabat, de 
polluendo ipso, atque edixit, ut obsidio solveretur, 
ne Christiani per Turcas martyres Gerept. Nomi- 
nantur triplici nomine, Saraceni, Ismaelitze, Aga- 
reni, οἱ Saraceni quidem, quod Sara Agar οἱ 
Ismacelem lhz;reditatis expertes dimisit, Ismaelitz 
autem, ut Ismaelis posteri, Agareni denique propter 
Agar, matrem gentis. 

Sed redeamus jam ad propositum. Ab Heraclio 
magno et Mohamete pseudopropheta usque ad im- 
perium Constantini Palzologi, imperatoris e gente 
Palxeologorum octavi, qui annos quatuor et menses 
quatuor imperavit anni 857 numerantur. Impera- 


CHRONICON MAJUS. — LIB. III. 


894 


) ἔτη ρςδ' xal μῆνα: v χαὶ ἡμέρας δ'. Kal A λιχοῦ μετὰ πάστς τῆς συγχλήτου ἐξερχόμενος ὁ 


᾿ωνσταντίνου Φλαδίου ἤρξατο ἡ βασιλεία ἐν 
ἀντινουπόλει xal ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ Ila- 
you πέρας ἔλαθεν. Ἐν «16s τῇ τριταλαίνῃ 
ἐπεχράτησεν d τῶν Ῥωμαίων βασιλεία ἕτη 
μῆνας v xai ἡμέρας δ΄. 
Ἰσας οὖν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τῆς ᾿ἀλώσεως ὁ 
€ θρία:ιδον καὶ χαρὰν μεγάλην διχ τὴν νί- 
Ἰν χατὰ τῆς πόλεως, καὶ κελεύσας ἵνα ἐξέλ- 
πάντες οἱ ἄνθρωποι μιχροί τε χαὶ μεγάλοι 
e χεχρυμμένοι ἕν τισι τόποις χρυροῖς τῆς 
ς καὶ ἐλεύθεροι καὶ ἀνενόχλητοι (otv: ὁμοίως 
ἵντες ὅσοι Ex τῆς πόλεως ἔφυγον, ὡς προεί- 
. διὰ τὸν φόδων τοῦ πολέμου, ἕχαστος αὐτῶν 
έψῃ εἰς τὸν ofxov αὑτοῦ, καὶ βιῶναι ἕκαστον 
τὴν τάξιν χαὶ θρησχείαν αὑτοῦ, ὡς καὶ πρό- 
ἦν. Ὁμοίως προσέταξεν ἵνα ποιήσωσι καὶ 
ἄρχην ὡς σύνηθες ἦν χατὰ τὴν τάξιν αὑτῶν" 
p προαποθανὼν ὁ πατριάρχης. Καὶ ἐχλέ- 
; οὗ ἐντυχόντες ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ὀλίγοι πάνυ 
ἱερωμένοις καὶ λαΐχολ τὸν 308. σοφώτα- 
ὑρ Γεώργιον τὸν Σχολάριον λαϊχὸν ἔτι ὄντα 
ιτριάρχην ἐχειροτόνησαν, ὃν καὶ Γεννάδιον 
403av. 
Ὀπῆρχε δὲ καὶ τάξις καὶ συνήθεια τοῖς βασι- 
Χριστιανοῖς ἵνα δωροποιῶσι τῷ χειροτονή- 
πατριάρχῃ νεωστὶ δεχανίχιον χρυσοῦν μετὰ 
πολυτίμων xoi μαργάρων ἐγχεχοσμημένον, 
πὸν ἐχλεχτὸν ix τῶν βασιλιχῶν μετὰ ἐφιπ- 
αἱ ἐφεστρίδος βασιλικῆς ἐγχεχοσμημένον πο- 
($* χαὶ μετὰ χασδίου λευχοῦ xal χρυσοῦ ox&- 
^; ἦν ὁ ἵππος. Καὶ ἐχ τοῦ παλατίου τοῦ βασι- 


utem Palzologi in hac regina urbium annos 
enses 10 et dies 4, Cpoli imperium coeptum 
b Visvio Constantino, finitum sub Constan- 
'alzologo. Viguit igitur in miserrima hac urbe 
| 1145 , menses 10, dies 4. 
eras dietertio post captam urbem triumphum 
wium ingens propter reportatam victoriam 
it, edicens, ut omnes, magni et parvi, qui la- 
in locis urbis absconditis, prodirent neve 
|uàm vexarentur; item ii qui timore belli 
ii, ut ante commemoravimus, ex urbe pro- 


πατριάρχης χαὶ εὐφηυούμενος ἐν τῷ πατριαρχείῳ 
ἐπανέστρεφεν" xal ἡ χειροτονία ἐγίνετο παρὰ τῶν 
ἀρχιερέων, ὡς τάξις χαὶ νόμος fv. Ἐ) ἀμθανε δὲ 
ὁ μέλλων γενέσθαι πατριάρχης ἐκ τῶν τοῦ βασιλέως 
χειρῶν τὸ δεχανίχιον τοιουτοτρόπως. Καθεζομένου 
τοῦ βασιλέως ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ δίφρον, xal πᾶσα 
ἡ σύγχλττος ἱστόμενοι ἀσχεπεῖς xal ὀρθοὶ, χαὶ ὁ 
μέγα; πρωτοπαπᾶς τοῦ παλατίου ἐποίει εὐλογητὸν, 
εἶτα καὶ μιχρὰν ἐχτενὴν, καὶ ὁ μέγας δομέστιγος 
ἔψαλλε τὸ « Ὅπου γὰρ βαπιλέως παρουσία, » χαὶ τὰ 
ἐξῇς-, Εἶτα τὸ « Δόξα,» ὁ λαμπαδάριος Ex τοῦ ἑτέρου 
χοροῦ, καὶ νῦν τό" « Ὃ βασιλεὺς τῶν οὐρανῶν, » 
καὶ τὰ ἑξῆς. Μετὰ δὲ τὸ τέλος τοῦ τροπαρίου ὁ 
βασιλεὺς ἀνίστατο, ἔχων ἐπὶ τὴν δεξιὰν τὸ δεχανί- 


Β χιον, ὁ δὲ ὑποψήφιος ἐρχόμενος, καὶ ἐχ τοῦ ἑνὸς 


μέρους αὐτοῦ ὁ Καισαρείας, ἐκ δὲ τοῦ δευτέρου ὁ 
Ἡραχλείας μητροπολίτης, 3906 χαὶ ποιεῖ πρὸς 
πάντας μετανυίας τρεῖς, εἶτα προσέρχεται τῷ βα- 
σιλεῖ χαὶ ἐνώπιον τούτου ποιεῖ τῶν προσήχουσαν 
αὐτῷ προσχύνησιν, Καὶ ὁ βασιλεὺς τὸ δεκανίχιον 
ὀλίγον ὑψῶν ἔλεγεν" « Ἡ ἁγία Τριὰς dj τὴν ἐμοὶ 
βασιλείαν δωρησαμένη προχειρίζεταξ σε εἰς πα- 
τριάρχην νέας 'Ῥώμης. » Καὶ οὕτως ἐκ τῶν βασι- 
λιχῶν χειρῶν ὁ πατριάρχης ἐλάμθόανε τὴν ἔξου- 
σίαν, χαὶ τὴν εὐχαριστίαν τῷ βασιλεῖ ἐδίδου. Εἶτα 
οἱ χοροὶ ἔψαλλον τό * € Εἰς πολλὰ ἔτη, δέσποτα, » ix 
τρίτου, χαὶ ἀπόλυσις. Ὁ πατριάρχης κατερχόμενος 
μετὰ λαμπάδων ἐπὶ τὰ διδάθουλα καὶ εὑρίσχων τὸν 
ἵππον ἡτοιμασμένον ἀνέδαινεν ἐπ᾽ αὐτόν. 

Οὕτως δὰ xal αὐτὸς ὁ ἀλιτήριος θέλων ποιῆσαι ὡς 
βασιλεὺς τῆς πόλεως, χαθὼς ἐποίουν xal οἱ Χρι- 


acclamationibus e palatio imperatorio in patriar- 
chale redibat, atque creatio per episcopos fiebat, 
ut lege et more sancitum erat. Aecipiebat autem 
futurus patriarcha e manibus imperatoris pedum 
tali modo. Sedente imperatore in sella imperatoria et 
omni procerum ordine circumstante nudis oepitibus, 
magnus protopapas palatii benedictionem, deinde 
parvam precum seriem pronuntiabat, atque magnus 
domesticus canebat : « Ubi enim regis praesentia, » 
et qu:? sequuntur ; tum : « Gloria » lampadarius ex 
altero choro, et « rex coelorum, » etc. Finito cantu 


nt, suam quisque domum redirent et viverent p alterno, imperator surgebat, dextra manu pedum 


lum morem et relizionem suam, sicut autca. 
imperavit, ut patriarcham pro more suo 
nt; vetus enim mortuus erat. liaque qui 
aderant episcopi et perpauci alii clerici et 
j»apientissimum dominum Georgium Schola- 
etiamtum laicum, elegerunt et patriarcham 
nt, mutato nomine Geunadium appellatum. 
ι autem murus et mos Christianorum imnpe- 
m, ut recens creato patrinreh;e peíum. au- 
gemmis et margari;is decoratum, atque elc- 
de regio stabulo cquum, stella et. strato 
uose ornatum, et serico villoso albi coloris ct 
ireis intertexto tectum, donarent.. Huic equo 
ns patriarcha cum universo zenatu et faustis 


tenens, atque candidatus, cujus alterum latus me- 
tropolita C:sarecnsis, alterum Heracleensis tegeba!, 
corpore ad omnes ter inclinato, ad imperatorem 
accedebat et solemni eum prosequebatur adoratione. 
Tum is, pedo paulum sublato, dicebat : « Sancta 
Trinitas, qux: imperium mihi dedit, ad patriarcha- 
tum πον! Roms te evehit.» ]ta e manibus imperato- 
ris potestate patriarchali accepta, patriarcha eidem 
gratias agebat. Dcinde chori: «lu multos annos 
Dominus,» canebant, atque fiebat dimissio. Dchinc 
patrivreha cum lampadibus ad dibabula descende- 
bat paratumque ibi inveniens equui conscendebat. 

Sceclestus iste igitur ut imperator urbis idem 
faccre cupiens, quod fecerant Christiani imp?rato- 


E95 


GEORGII PHRAN'TZ.E 


890 


στιανοὶ βασιλεῖς, τὸν πατριάρχην προσεκαλέσατο, À στου. Kat ἐδωρήθη αὐτῷ τοῦ εἶναι elg χατοίχησιν" 


ἵνα συγχαθίσῃ μετ᾽ αὑτοῦ τοῦ ἀριστῆσαι xal ὁμι- 
λῆσαι, Καὶ ἐλθόντος τοῦ πατριάρχου ἐδέξατο αὐτὸν 
ὁ τυράννος μετὰ μεγάλης τιμῆς ^ χαὶ πολλὰ ὁμι- 
λήσαντες ἀναμεταξὺ, χαὶ ἐπαγγελίας ἀμετρήτους 
ἐπηγγείλατο δοῦναι τῷ πατριάρχῃ. Ὥ; δὲ ἔγγιχεν 
ὁ xatph; τοῦ ἐξελθεῖν τὸν πατοιάρχην bx τοῦ πᾶ- 
λατίον, ἐχθαλὼν ὁ ἀμηρᾶ; δέδωχεν αὐτῷ δῶρον 
τὸ πολύτιμον ἐκεῖνο δεχανέχιον, χαὶ ἐπαρεχάλεσεν 
αὐτὸν δεχθῆναι τοῦτο. Καὶ χατῖλθε μετὰ τοῦ πα- 
τριάρχον ἕως χάτωθεν τῆς αὐλῆς, θέγοντος καὶ μὴ 
θέλοντος; τοῦ πατριάρχου, καὶ τὸν ἵππον εὐτρεπι- 
σμένον ἔχων ἀνεδίδασεν 80) 7 αὐτὸν, καὶ προσέτα- 
ξεν ἵνα πάντες οἱ ἄρχοντες τῆς αὐλῖς αὑτοῦ ἐξέλ- 
θωσιν εἰς συνοδίαν τῷ πατριάρχῃ, καὶ οὕτως ἄχρι 
τοῦ σεπτοῦ ἀποστολείου συνώδευταν αὐτὸν, τινῶν 
προπορευομένων xai τινῶν ἑπομένων αὐτῷ. Αὐτὸ 
γὰρ τὸ τῶν ἀποστόλων τέμενος δέδωχεν ὁ ἀμηρᾶ; 
εὶς πατριαρχεῖον. Τὸν δὲ περιχαλλῇ καὶ θεῖο" ναὸν 
τῆς Θεοῦ Σοφίας, τὸ περιθόητον χειμήλιον, τὸν οὐρα- 
νὸν τὸν ἐπίγειον καὶ τὸ ξένον ἄχουσμα, ἐποίησεν ὁ 
ἁλιτήριος εἴς ἴδιον αὑτοῦ προσκύνημα. 'O δὲ ἐν 
Βλαχέρναις θαυματουργὸς ναὸς; πυρπολημένος ἦν, 
ὡς προεγράφη. Ποιήσας ὁ πατριάρχης ἐν τῷ σεπ- 
τῷ ἀποστολείῳ καιρὸν ὀλίγον, ἔπειτα θεωρῶν ὅτι 
bv ἐχείνοις τοῖς μέρεσι τῆς πόλεως οὐδεὶς ταλαί- 
πωρος Χριστιανὸ; ἐναπέμεινε, xai φοδηθεὶς μὴ τι 
ἐναντίον συμδῇ αὐτῷ διὰ τὴν ἐρημίαν, διότι ἐν μιᾷ 
τῶν ἡμερῶν εὑρέθη τις ᾿Αγαρηνὸς πεφονευμέάνος ἐν 
τῷ τοῦ ναοῦ περ:αυλείῳ, καὶ διὰ ταύτας τὰ; αἰτίας 
ὁ πατριάρχης ἤἥτησε τὴν μονὴν τῆς Παμμακαρί- 


res, patriarcham, ut secum pranderet et colloque- 
retur, invitavit. Venientem (tyrannus magno honore 
excepit, et multa cum «eo collocutus, infinita ei 
yromissa fecit. Ubi tempus discedendi affuit, Ame- 
ras porrexit patriarchze pretiosum illud pedum, et 
eum cohortatus est, ut id acciperet, descenditque 
cum patriarcha, quantumvis recusante, ad extre- 
mum usque palatium, in equum rite decoratum 
ascendere eum jussit, atque edixit, ut cuncti palatii 
proceres eumdem éomitareutur, Itaque eum usque 
ad venerandum Apostolorum templum, partim prze- 
cedentes, parti subsequentes, deduxerunt, ld enim 
templuin ut patriarchalis sedes esset. ameras dona- 
verat, Pulcherrimum autem et divinum templum Sa- 
pientiz Dei, cimelium celeberrimum, caelum terre- 
&Lre ct oruamentum inauditum, scelestus iste in su:e 
superstitionis usum convertit. Mirabilis vero iu 
Dlachernis xdes incendio interierat, ut supra nar- 
ravimus. Commoratus aliquantisper iu venerando 
Apostolorum templo, cuim in ea regione de miseris 
Christianis neminem manere vidisset, timeretque, 
ne quid mali sibi aceideret propter solitudinem, 
q"oniam aliquagdo Agareuus in vestibulo tenpli 
i;ventus erat occisus, beatissimae Virginis mona- 
serium pro domicilio petivit et obtinuit. 1n ca euim 


ἐν ἑχείνοις γὰρ τοῖς μέρεσιν ἑναπέμεινάν τινες 
ὀλίγοι Χριστιανοί. Τὰς δὲ οὔσας μοναχὰς ἐν τῇ 
Παρμαχαρίστῳ προσέταξεν ἀπελθεῖν ἐν τῇ μονῇ 
τοῦ ἁγίου προφήτου προδρόμου Ἰωάννου τοῦ ἐν 
τῷ Τρούλλῳ, ὅπου ἐπὶ τῆς βασιλείας ᾿Ἰουστινιανοῦ 
τοῦ Ῥινοτμήτου f; πενθέχτη ἁγία σύνοδος συνηθροί- 
σθη. Παλάτιον γὰρ τοῦτο περιφανὲς τῷ τότε χαιρῷ 
ὑπῆρχεν ἐχεῖΐῖ ἐγγὺς τῆς Παμμαχαρίστου χατὰ τὸ 
βόρειον μέρος. 

408. Οὗτος οὖν ὁ παμμίαρος χαὶ φθορεὺς τῶν 
Χριστιανῶν πόνηρὸς ὧν xal πολώτροπος xal τῇ 
ἁλώπεχι ὑποχρινόμενος ταῦτα οὐχ ὑπὲρ εὐλαδείλς 
f| χαλοχαγαθίας αὑτοῦ ἐποίει, ἀλλ᾽ ἵνα οἱ Χριστια- 
νοὶ ἀχούσωσι τὰς ἐπαγγελίας συναχθῶσίν τε ἐν τῇ 
πόλει καὶ χατοιχήτωσιν αὑτὴν" ἢ ἐκ τοῦ χαθημι- 
ρινοῦ πολέμου ἠρημώθη, καὶ μάλιστα ἐν τῇ ἁλώσει. 
Καὶ οὕτως ἐγένετο, χαί τινες Χριστιανοὶ συνήχθη- 
σαν. Mes' ὀλίγον δὲ καί τινας ἀποίχους εἰσήνεγχε, 
xat' ἐχείνην τὴν διάλεχτον λεγομένους σουργοῦ"» 
vtbs;, ἔχ τὲ τοῦ Καφᾶ Τραπεζοῦντος καὶ Σινωπίου 
καὶ ᾿Ασκροχάστρον " xai οὕτως τὴν πόλιν ἐχκατῴ- 
χησε. Ἔδωχε δὲ καὶ προστάγματα ἐγγράφως τῷ 
πατριάρχῃ μετ᾽ ἐξουσίας βασιλιχῆς ὑπογεγραμῳυέ- 
yn; χάτωθεν ἵνα μηδεὶς αὑτὸν voy Afiam f) ἀντιτεί- 
vf. ἀλλὰ εἶναι αὐτὸν ἀναίτητον χαὶ ἀφορολόγητον 
xal ἀδιάδσειστόν τε ἀπὸ παντὸς; ἐναντίου, xaX τέλους 
xaX δώσεω; ἐλεύθερος ἔσηται αὑτὸς καὶ οἱ μετ᾽ 
αὐτὸν πατριάρχαι εἰς τὸν αἰῶνα, ὁμοίως; χαὶ πάντες 
οἱ ὑποτεταγμένοι αὐτῷ ἀρχιερεῖς. 


regione pauci aliqui Christiani remanserant. Mo- 
nachas ejus templi in monasterium sancti propheiz 
et pr&cursor;s Joaunis, quod in Trullo est, conce- 
dere jussit, .ubi Justiniano Rhiaotmeto imperante 
sancta synodus quinisexta habita est. Palatium 
enim hoc illustre tum erat, prope  beatissiuix 
Virginis templum septentrionem versus situimn. 
Iste igitur. scelestissimus homo, Christianorum 
ma'a pestis, veterator etvulpes, mon pietate aut 
benevolentia commotus, illud fecit, sed nt Christiani 
promissis suis auditis, in urbem confluereut. eim- 
que habitarent : qu: propter qaotidianas pugnas 


D ejus praccipue temporis, quo capta est, deserta erat, 


Ac revera nonnulli Christiani congregati sunt. Drevi 
celones, quos Turc? sua lingua | surgunides ap- 
pellant, Capha, Trapezunte, Sinope et Asprocastro 
eolem deduxit, atque ita urbem civibus denuo 
implevit. ULlem patriarcha litteras cum regia aucto- 
ritatis subscription» dedit, ut ne Vexaretur aut im- 
pugnaretur a quoquam, sed liber et securus esset ab 
omni inimico, neve quilquam tributi aut. vectiga- 
Jium penderet, tum ipse, tum omnes in perpetuum 
sequeutes  patrarch:e cunctique eidem subjecti 
episcopi. 


891 


CHRONICON MAJUS. — LIR, IV, 


898 


LLL 
BIBAION A 


᾿Αρχόμενον μετὰ τὴν ἄλωσιν τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων, 
sepiéyov τὰς ἐν τῇ Πελοπονγήσῳ συγκχλύσεις καὶ πολέμους ἀναμεταξὺ τῶν ἀδε.1 ρῶν 
καὶ δεσποτῶν, καὶ πῶς ὁ ἀμηρᾶς ὑποτάξας αὐτοὺς 
ὑπέταξε καὶ τήνδε τὴν νῆσον, καὶ περὶ ὧν ἔπαθεν ὁ συγγραφεὺς, καὶ ἄλλας 
τιγὰς ὑποθέσεις, ὡς κατὰ κεφάλαιον εὑρήσογται. 


ri 


309 α΄. ᾿Αλωθεὶς οὖν κἀγὼ καὶ πάντα τὰ δυσχε- Α τες ἐλέγχουσιν ἡμᾶς ol Λατῖνοι, καὶ λέγουσιν ὅτι 


o" καὶ καχὰ τῇ; αἰχμαλωσίας ὑ πενεγχὼν 6 ἄθλιος 
τέλος ἐξηγοράσθην cf πρώτῃ τοῦ Σεπτεμόρίου τοῦ 
,S2£9' ἔτους καὶ ἀπέσιυσα εἰς τὴν Πελοπόννησον ἐν 
τῇ Σπάρτῃ. Τῆς δὲ γυναιχός pou xal τῶν τέχνων 
uou ἁλωθέντων ὑπό τινων γερόντων Τούρκων xa- 
λογνώμων ὄντων, καὶ παρ᾽ αὐτῶν πάλιν πραθέντων 
τῷ πρώτῳ ἱπποχόμῳ τοῦ ἀμηρᾶ, ὃς λέγεται τῇ 
ἐχείνων διαλέχτω μεραχούρης, ὃς καὶ ἄλλας πολλὰς 
τῶν ἀρχοντιτσῶν ἡγόρασε xai πολλοῦ ἐράνου ἐπέ- 
τῦχε bv αὐτῶν, τοῦ δὲ κάλλους καὶ ἄλλων χρηστῶν 
310 ἡθῶν τῶν τέχνων μου μὴ δυναμένων χρυδῆ- 
ναι, μαθὼν περὶ τούτων ὁ ἀμηρᾶς ἐπῇρεν αὐτὰ, 
δοὺς τῷ εἰρημένῳ αὑτοῦ πρωτοϊπποχόμῳ χρήματα 
πολλά. ᾿Εναπέμεινε δὲ ἡ ἀθλία αὐτῶν μήτηρ μόνη 


διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν καὶ διὰ τὸ μὴ ὀρθῶς φρο- 
νεῖν ἡμᾶς ἀπωλέσαμεν τὴν βασιλείαν. Ἠμεῖς δὲ 
λέγομεν ὅτι ἁμαρτωλοὶ ὑπάρχομεν, καὶ οὐδεὶς 
ἀναμάρτητος εἰ μὴ εἷς 6 Θεός" περὶ δὲ τοῦ ὀρθῶ: 
φρονεῖν γινώσχετε, πατέρες καὶ ἀδελφοὶ, ὅτε ἡμεῖς 
χαινοτομίαν οὐδεμίαν ἐποιήσαμεν εἰς τὰ τοῦ Εὐαν- 
γελίου ῥητὰ, εἰ μὴ πιστεύομεν καὶ δοξάζομεν τὰ 
ὅσα οἱ αὐτόπται τοῦ λόγου καὶ ὑπηρέται ἡμᾶς ἐδί- 
δαξαν, καὶ ὃ al ἅγιαι xal οἰκουμενιχαὶ ἑπτὰ σύν- 
οδοι χαὶ αἱ χατὰ καιρὸν τοπιχαὶ ἡμῖν ὄντως παρέ- 
δωσαν, ἀληθῶς xaX βεδαίως χρατοῦμεν, ὡς ἐδίδαξεν 
6 ἁγιώτατος Σίλθεστρος ἐν τῇ πρώτῃ συνόδῳ, καὶ ὁ 
ἀγιώτατος πάπας Δάμασος iv τῇ δευτέρᾳ συνόδῳ, 
χαὶ ὁ ἁγιώτατος πάπας Καιλεστῖνος ἐν τῇ τρίτῃ 


μετὰ μιᾶς xai μόνης ἀνατραφείσης αὐτῇ, αἱ δὲ B συνόδῳ, καὶ ὁ ἁγιώτατος πάπας Λέων ἐν τῇ τε- 


ἄλλαι διεμερίσθησαν. 
Kai χκαταφρονοῦντε: μέμφονται χαὶ χατηγοροῦν- 


τάρτῃ συνόδῳ, καὶ ὁ ἁγιώτατος πάπας Βιγίλιος ἐν τῇ 
πέμπτῃ συνόδῳ, xat ὁ ἁγιώτατος πάπας ᾿Αγάθων 


ΠΙΒΕΒῚ IV 


Qui a ἑαρία regina urbium incipit, turbas ac pugnas in. Peloponneso 
iMer fratres et. despotas excitatas continens, atque enarrans quomcdo ipsos et 
énsulam Amerai sibi subjecerit, et quo scriptori acciderisu 
et res alias quasdam, capitibus distributas. 


ἃ, Ego ipse in potestatem lostium veni, et om- ( atque exprobrant, propter peccata nosira et fidei 


nes calamitates el mala servitutis expertus, postre- 
mum primo Septembris anni 69629 venditys et in 
l'eloponnesum Spartam sospes perductus sum, item 
uxor mea et liberi capti sunt a Turcis quibusdam 
senibus, bonis viris, et venditi primario amerz pr:e- 
fecto stabuli, quem illi sua lingua merachurem ap- 
pellant, qui prseterea alias multas feminas nobiles 
mercatus est, et iis divendendis magnum quz:tum 
fecit. Cum autem forma οἱ compositi mores libe- 
rorum meorum latere non possent, audito ie iis, 
A meras, grandi pecunia numerata, ab eo, quem dixi, 
sunimno pra:fecto stabuli eos accepit. Remansit mi- 
sera eorum mater sola cum una ct sola a se nutrita 
muliercula, reliquze dispers:e sunt. 


perversitatem nos amisisse imperium. Nos vero con- 
sentimus, improbos nos esse : at nemo probus est, 
preter solum Deum. De fidei autem veritate scitote, 
patres ac fratres, nihil nos innovasse in sententiis 
Evangelii, sed credere et profiteri, quecunque Verbi 
testes oculati et ministri nos docuerunt, et que san- 
ctae ct oeeutmenicse septem. synodi et si qua topicze 
opus erant, revera nobis tradiderunt, vere et firme 
teneas, eueimadmodum in prima svnodo sanctis- 
simus Silvesver docnit, in secunda sanctissimus 
Damasus papa, iu tertia sanctissimus Czlestinus 
papa, in quarta sauctissimus Leo papa, in quinta 
sanctissimus Vigilius pap*, in. sexta sanctissimus 
Agatho papa, in septima sanctissimus Adrianus 


Cor.temnentes et. calumniantes nos Latini aiunt D papa. Scitis enim omnes, eos anathemata. et exse- 


A] 


859 


GEORGII PIRANTZ/E 


96) 


ἐν τῇ ἔχτῃ συνόδῳ, καὶ ὁ ἁγιώτατος πάπας 'Abpia- A ὅτι οὐ πάντες ol χρατοῦντες πέντω; ὀρθόδοξοι, 


wh; ἐν τῇ ἑδδόμῃ S11 συνόδῳ ὡς ἴστε πάντες ὅτι 
ἔθεντο καὶ ἀναθεματισμοὺς xd* ὀφορισμοὺς ἀλύ- 
τους, μὴ τὶς τολμήσῃ προσθῆσαι fj ἐχλεῖψαι f| ὅλως 
παρασαλεῦπαι ἅπερ ἐχεῖνοι εὐαγγελιχῶς xai ἀπο- 
στολικῶς xal ἀχριδῶς ἐξαχολουθοῦντες διὰ Πνεύμα- 
τὸς ἁγίου ἐσφραγίταντο. Μάρτυρες τῶν 'αὑτῶν αἱ 
συνοδιχαὶ βίθλοι xol τὰ συνοδιχὰ γράμματα τῶν 
χατὰ χαιρὺν ἄχρων ἀρχιερέων fixot πάπων xal τῶν 
ἀγίων μεγάλων ἐχείνων συνόδων, ὡς ἣριθμήσαμεν, 
ἐχ τῆς ὑμετέρας ὄντες χαὶ αὑτοὶ τῆς φυλῆς τῶν 
Αατίνων, ἄνδρες θεοφρουρούμενοι ἔργῳ χαὶ λόγῳ 
τετιμημένοι, Ταύτην τὴν παράδοσιν ἡμεῖς ἀσφαλῶς 
κρατοῦμεν, ἵνα μὴ εἰς ἀφορισμὸν τῶν ἁγιωτάτων 
ἀποστόλων χαὶ τῶν ἁγίων οἰχουμενιχῶν ἑπτὰ συν- 
ὀδων καὶ τῶν ἁγιωτάτων. .ἐχείνων ὄντως ἄχρων ἀρ- 
χιερέων πέσωμεν. Καὶ ἡμεῖς εὐαγγελικῶς xai ἀπο- 
ατολικῶς χατὰ ἀλήθειαν χρατοῦμεν τὴν παράδοσιν 
τῆς πρεσδυτέρας Ῥώμης" τὸ γὰρ ἡμέτερον δόγμα 
παρ᾽ ἀμφοτέρων εὖ πάντοτε ὡμολογεῖτο, τὸ δὲ ἐξ 
αὐτῶν χαινοτομηθὲν αὐτοῖς μόνοις ἀχατηγόρητον 
εἶναι δοχεῖ, χαὶ ἡμᾶς ἔδει χριτὰς αὐτῶν εἶναι καὶ 
κατηγόρους, καὶ οὐχ αὑτοὺς ἡμῶν. Τὰ νῦν δὲ νεω- 
στί τινες αὑτῶν θεολόγοι ἣ χαὶ μᾶλ)ον εἰπεῖν χαι- 
νολόγοι, xaX οὐχ αἰσχύνονται ἐπ᾽ óxpl6avco; ἀνα- 
βαίνειν διδάσχοντες λέγειν ἐῤῥόρουμ Γραιχόρουμ, 
τουτέστι σφάλματα ἡμέτερα, εἶτα μὴ ἔχοντές τι 
ἕτερον εἰπεῖν εἰ μὴ μόνον, ὡς εἴπομεν, διὰ τὸ μὴ 
ἡμᾶς ὀρθῶς φρονεῖν τὴν βασιλείαν ἀπωλέσαϊεεν᾽ 
319 καὶ αὐτοὶ τάχα ὡς δῆθεν ὀρθόδοξοι ἴσως ὄντες 


αὐτοὶ ἑαυτῶν τὴν βασιλείαν χρατοῦσιν, οὐχ εἰδότες C 


erationes perpetuas iis minatos esse, qui quid ad- 
derent aut demerent aut omnino fluctuarent in iis, 
quz ipsi, Evangelii et apostolorum praecepta acéu- 
rate assecuti per sanctum Spiritum, constituissent. 
Testes sunt libri etlitterz? synodici summorum sin- 
gulis temporibus episcoporum sive paparum et san- 
ctarum illarum synodorum, quas enumeravimus, 
cum illi e vestra et Latinorum gente essent, viri 
pii et venerabiles dicto et faeto. Hauc igitur tradi- 
tionem iuviolatam servanius, ne in sanctissimorum 
apostolorum et septem sanctarum synodorum cecu- 
menicaruin et sauctissimorum illorum revera sum- 


- 


οὐδ᾽ αὖθις ol χρατούμενοι αἱρετιχοὶ, ὡς ἔστιν ἰδεῖν 
ἐφ᾽ ἡμῖν᾽ μὴ γὰρ ὀρθόδοξοί εἰσιν οἱ Ἰσμανλῖται, 
ὅτι χρατοῦσιν ἡμῶν, καὶ πρὸ τούτων ol εἰδωλολά- 
τραι ot τοὺς Χριστιανοὺς ἐδίωχον, 1| πάλιν οἱ Αἱ- 
Ὑύπτιος ἢ Βαβυλώνιοι οἵ ποτε ἑξουσιάσαντες τῶν 
Ἰ:μαηλιτῶν. ᾿Αλλ᾽ οὐκ ἔχουσι τί εἰπεῖν" δῆλον γὰρ 
ὅτι οἱ μὲν χυριεύσαντες ἀσεθεῖς, οἱ δὲ χυρ'ευόμενοι 
εὐσεδεῖς. Διὰ τοῦτο οὐ δεῖ αὐτοὺς χομπόζειν περὶ 
τῆς αὐτοχρατορίας. Καὶ ἐπὶ τούτοις ἀντεροῦμεν 
αὐτοῖς : Πῶς οἱ κατὰ τὴν Μυσίαν xai Ῥωσσίαν x: 
Ἰδηρίαν τὴν ἑῴαν χαὶ 'A6acyíav οἰχοῦντες χαὶ 
ἐν λοιποῖς τόποις ἄρχουσι xal ἄρχονται ἐφ᾽ ἕαυ- 
τῶν, χαΐτοι γε τοῖς ἡμετέροις δόγμασιν &xolo»- 
θοῦσι : Καὶ ἄλλως τὸ σχίσμα τῶν ἐχχλτ σιῶν ἐποίτ- 
δεν ὁ πάπας Στέφανος ὁ Συρῳρὼν, ὃς xa πρῶτο; 
τοῖς ᾿Ιταλοῖς μετὰ ἀζύμων παρέδωχεν ἐπιτελεῖν 
τὴν ἁγίαν ἱερουργίαν, χαὶ τὴν προσθήχην τὴν εἰς 
τὸ σύμδολον τὸ ἅγιον φανερῶς ExfjpuSe, xoi τὸς 
τρίχας τοῦ πώγωνος πρῶτος ἀπέθριξς, xal τοῖς ὑπ᾽ 
αὐτὸν πᾶσιν οὕτως ἐξέδωχε, βασιλεύοντος μὲν τῆς 
νέας Ῥώμης τῷ τότε χαιρῷ τοῦ ἀειμνήστου βασι- 
λέως Κωνσταντίνου τοῦ μονομάχονυ, πατριαρχεύον» 
τος δὲ Μιχαὴλ, ὃς τῇ ἐπωνυμίᾳ ἐλέγετο Καὶ ηρουλά» 
proc. Οὗτος οὖν ὁ πατριάρχης γνώμῃ τοῦ βασιλέως 
καὶ τῶν QAO ἑτέρων τριῶν πατριαρχῶν xal τοῦ 
ἀρχιεπισχόπου Βουλγαρίας καὶ τοῦ Κύπρου xi 
πάσης τῆς ὑπ’ αὐτὸν συνόδου τὸν εἰρημένον πάπαν 
Στέφσνον τῶν διπτύχων ἐξέδαλεν, ζητοῦντες τῆς 
τῶν ἀζύμων xal τῆς προσθήχης τῆ: ἐμβολῆς τὸ 
αἴτιον, κόσμου ἔτει ςφ', ἰνδιχτιῶνος ια΄, Ἡ δὲ 


licet. An ortbodoxzi sunt ᾿5πη|λ 6} 1185, quia nobis im- 
perant, aut priores illis idololair:?, qui premebant 
Christiaeos, aut ZEgyptii vel Babylonii lsmaelitis 
olim imperantes ? Enimvero nona habent, quid re- 
spondeant, In aperto enim est, eos qui imperant, 
impios, quibus autem imperatur, pios esse. Quare 
non decet illos jactare imperium suum. Przterea 
contra eosdem dicamus : Quomodo qui Mysism, 
Rossiam, lberiam orientalem et Abasgiam habitan, 
el aliis in regionibus regnent, et sui juris sint, 
quandoquidem nostram sectam sequuntur? At enim 
ecclesiarum dissensionem temere movit Steplianus 


morum episcoporun! exsecrationem incidamus. ἃς p) Syrphro papa, qui primus pese non fermentato 


tenemus sane evangelice οἱ apostolice traditionein 


veteris Roma. Nostra enim doctrina ab utrisque ἡ 


semper observata est; at qu:e ab illis innovata sunt, 
solis ipsis non vituperan:a esse videntur, ita ut nos 
illorum judices et accusatores esse oporteat, non 
contra. Nuper vero in illis quidam rerum divina- 
rur, , ino potius novarum studiosi exstiterunt, qui 
non vererentur, de nostris scilicet erroribus dispu- 
taturi, in suggestum ascendere, cum niliil habereut, 
quod afferreut, nisi amisisse nos imperium propter 
doctrinz pravitatem : quasi vero ipsi, quod ortho- 
dosi sint, tueantur impcrium suum, ignari illi, 
hon omnes, qui imperant, orthodoxos, nec qui obe- 
Sunt, hereticos esse, id quod iu. nobis animadverti 


sanclum sacrificium peragi sivit, eX additamentum 
illud ad sanctum symbolum palam proclamavit, ac 
primus barbam totondit, idemque omnibus sibi sub- 
jcctis facere permisit, regnante tum Cpoli perpetuo 
meinorabili imperatore Constantino Monomacho 

patriarclhatum administrante Michaele, qui cogno: 
mento Cerularius appellabatur. Hic igitur patriar- 
cla e sententia imperatoris et reliquorum trium 
patriarcharum, archiepiscopi item Bulgarize et Cy- 
pri, totius denique, cui przerat, synodi, eum quem 
dixi, papam Stephanum, diplomatis ejecit, panis 
ferimentati et facti additamenti rationem desiderans, . 
auno mundi 6560. Ecclesi:& autem Alexandriz el 
Autiochiz et Ilierosolymorum, fidelis Thebois, san* 


901 


CHRONICON MAJUS, — I.I 


Ό 
125, 


IV. 909 


Ἐχχλησία τῆς ᾿Αλεξανδρείυς χαὶ ᾿Αντιοχεΐα: xat A δέχεται,» xal τὰ ἑξῆς, « Πιστὸς γὰρ, φησὶν, ἡ 


Ἱεροσολύμων, ἡ 8r6atz ἡ πιστὴ, ἡ ΔΛιδύη ἡ ὁσία, 
3| τοὺς πολίτας θρέψασα τῆς βασιλεία: τῶν obpa- 
γῶν, χαθὼς φησὶν ὁ θεῖος Κοσμᾶς, ἐν ποίῳ χαιρῷ 
ἐδουλώθτσαν ὑπὸ τοῦ ἀμηρᾶ Οὐμὰρ, ὅστις ἣν ὁ τρί- 
τὸς μετὰ τὸν τρισχατάρατον Μωδμεθ, χαὶ ἠχμαλω- 
£(c0ncav ; Καὶ τοῦτο φανερόν ἐστιν ὡς ἐγεγόνει 
ἐπὶ τῆς βασιλείας Κωνσταντίνον τοῦ Πωγωνάτου, 
χόσμου ἕτει ςρλδ', πρὶν τὴν ἁγίαν καὶ olxoupevi- 
χὴν ἔχτην σύνοδον συναθροισθῆναι, ὅπου οὔτε σχΐ- 
σματα Ev ταῖς ἐχχλησίαις ὑπῆρχον οὔτε διαφοραί. 
Μετὰ δέ τινα καιρὸν οἱ βασιλεῖς μετὰ χόπου οὐχ 
ὀλίγου τὴν ἁγίαν πόλιν Ex. τῶν χειρῶν τῶν ἀσεδῶν 
ἠλευθέρωσαν καὶ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ’Ρωμαίοις 
ἐποίησαν" χαὶ πάλιν ἐκ δευτέρου ἐπὶ τῆς βασιλείας 
Βασιλείου τοῦ πορφυρογεννήτου τοῦ λεγομένου 
Βουλγαροχτόνου ὁ τῆς Αἰγύπτου ἀμηρᾶς ᾿Αξίζιος 
τὴν ἁγίαν πόλιν πάλιν ἔλαδε πολέμῳ, χαὶ τὺν τάφον 
τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγηγερμένον 
πολυτελῶς θεῖον ναὸν χατεστρέψατο, καὶ τὰ σχεύη 
ἐλυμήνατο, τὰ μοναστήρια χατηδάφισε, χαὶ τοὺς 
314 ἀσχουμένου: ἀπανταχοῦ τῆς γῆς ἐχείνης μο- 
γαχοὺς, Ἰταλοὺς τὸ πλέον fj Ῥωμαίους xaX ἐξ ἐτέ- 
ρων φυλῶν, ἐφόνευσε χαὶ ἐφυγάδευσε. Πάνυ θαυ- 
μαστόν ἐστιν, ὡς λέγουσιν, ἠνωμένων οὐσῶν τῶν 
ἐχχλησιῶν τῷ τότε καιρῷ, πῶς ὁ Θεὺς ἐπαρέδωχεν 
αὐτοὺς εἷς χεῖρας ἀσεδῶν. Ὥστε Ex πάντων τούτων 
ἣν ἰδεῖν ὅτι οὐ διὰ παρανομίαν τινὰ παρεδόθημεν 
τοῖς ἐχθροῖς ἡμῶν, ἀλλὰ πρὸς μεριχὴν παιδείαν, 
ὡς καὶ οἱ πρὸ ἡμῶν ἅγιοι" « Καὶ πάντα γὰρ ὃν 
ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει, μαστιγεῖ δὲ υἱὸν ὃν παρα- 


cia Libya, qux» cives imperii celorum nutrivit, ut 
ait divinus Cosmas, quonam tempore subacte sunt 
ab Umaro amera, post Mobametem ter exsecran- 
dum tertio, et firservitutem redactae? Factum hoc 
est manifesto linpersnte Constantino Pogonató, 
auno mundi δὲ ὅδ, antequam sancta οἱ cecumenica 
sexta synodus baberetur, quo tenipore nec schismata 
nec dissidia in ecclesiis erant. Aliquanto post reges 
labore non levi sanciam urbem a manibus impio- 
rum vindícatam Romanorum tradiderunt imperio ; 
sed imperante Basilio porphyrogenito, qui Bulga- 
roctonus nominatur, rursus Egypti ameras , Azi- 
zius, eamdem expugnavit, sepulcrum Salvatoris 
nostri Jesu Christi et sumptuose ornatum templum 
sanctissimum in potestatem redegit, supellectilem 
poliuit, monasteria evertit, ubivis illic corpus ex- 
ercentes monaehos, in quibus Italorum et aliarum 
geutium major, quam Romanorum numcrus erat, 
aut occidit aut fugavit. Plane mirum autem est, ut 
aiunt, Christianos, cum conjuncta essent ecclesi:z, 
a Deo tum in potestatem impiorum traditos csse. 
Adeo ex his omnibus intelligitur, non propter pec- 
catu: aliquod hostibus nos subjectos esse, sed ob 
singularem educationem, quemadmodum olim san- 
cti docuerunt : « Quenicunque enim amat Deus, eum 
educat, et castigat filium, quem recipit, » et qum 
sequuntur. « Fidelis enim, ait, Dominus cs!, qui 


C 


Θεὸς, ὃς οὐχ ἀφήσει ὑμᾶς εἰς τέλος πειρασθήναει 
ὑπὲρ ὃ δύνασθε. » Καὶ ὁ Aa6l5 * « Παιδεύων ἐπαί- 
δευσέ μΞ ὁ Κύριος, τῷ δὲ θανάτῳ οὐ παρέδωκε 
με.» 

Καὶ τοῦτο ἄκουσον. Ὥσπερ τοῖνυυ ἡ τῶν ἸΑσσυ- 
ρίων βασιλεία κατελύθη ὑπὸ τῶν Βαδυλωνίων, ἡ δὲ 
τῶν Βαδυλωνίων ὑπὸ τῶν Περσῶν, fj δὲ τῶν Περ- 
σῶν ὑπὸ τῶν Μαχεδόνων, ἡ δὲ Μαχεδένων ὑπὸ τῶν 
Ῥωμαίων, οὕτως χαὶ ἡ τῶν Ῥωμαίων χατελύθη 
ὑπὸ τῶν Ὁτμανλίδων. Τὸ δὲ τέγος ταύτης ἥξει ἐν 
τῷ προσέχοντι xal ὡρισιλένῳ χαιρῷ, καὶ χαταλυ- 
θήσεται, καθὼς φησὶν ὁ θεσπέτιος Ἡσαῖας ἐν τῷ 
τῆς Ἰδουμαίας ὁράματι" « Εἶπέ μοι Κύριος " ἔτη 
ἐνιαυτοῦ ὡς ἐνιαυτὸς μισθωτοῦ, 315 χαὶ ἐχλείψε: 
ἡ δόξα Ἰζηδὰρ, xav τὸ χατάλειμμα τῶν τοξευμάτων 
υἱῶν Κηδὰρ τῶν ἰσχυρῶν ἔσται ὀλίγον, διότι Κύριος 
ἐλάλησεν ὁ Θεὸς ᾿σρχήλ. » Οὕτω δὲ χαὶ ὁ σοφώτα- 
τῆς Στέφανος ὁ ᾿Αλλεξανδρεὺς, ἐπαχολουθῶν τῷ τοῦ 
προφήτου ῥητῷ, ἐπὶ ἔτους ςρλα΄, Σεπτεμδρίου γ΄, 
ἡμέρᾳ c' θεμάτιον περ' τῆς τῶν Ἰσμαηλιτῶν βασι- 
λείας ποιήσας χαὶ χανονίσας, « Οὗτο; χρατήσει ἐν 
ἰσχύϊ μὲν χκαὶ εὐτυχίᾳ ἔτη τριαχόσια ἐννέα, ἐν δὲ 
συστροφῇ xaX ἀχαταστασίᾳ ἕτερα ἕτη πεντήχοντα 
ἕξ͵, ὥστε εἶναι τὴν διαχράτησιν αὐτῶν πᾶσαν εὐτυ- 
χοῦσαν xal δυστυχοῦσαν ἔτη τξε΄. » Τινὲς μὲν λο- 
ξῶς τὸν χρησμὸν διαλαμδάνοντες λέγουσι, Kaxóq 
ἐθεμάτισεν ὁ ἀστρονόμος, λαμβάνοντες τὴν ἀρχὴν 
τοῦ χρησμοῦ ἐκ τοῦ εἰρημένου ἕτους * xal ἐὰν οὔ - 
tug ἣν ὡς ἐμὲ παχὺ λεπτὸν, ἐλάνθανεν ἐκεῖνον. 
Ἐγὼ δὲ χατὰ τὸ δοχοῦν τινῶν φιλοσόφων ἀρέστων 


nou permittet. vos ultra, quam sustinere possitis, 
tentari, ». Item David : « Educando educavit me 
Dorminus, nec vero morti me tradidit. » 

Etiam hoc audi. Quemadmodum Assyriorum re- 
gnum a Babyloniis eversum est, Dahyloniorum ἃ 
Persis, Persarum a Macedonibus, Macedonum a 
Romanis, ita Romanorum quoque imperium ab 
Otmanlidibus : atque borum finis aderit justo et 
constituto tempore, evertenturque, sicut ait divinus 
Isaias in specie Idumzez. « Dixit mihi Dominus :In-.— 
tra annum, qualis est annus. mercenarii, deficict 
gloria Cedar, et reliquie jaculorum fortium filio- 
rum Cedar exiguz erunt, quoniam Domínus, Deus 
Israelis, locutus est. » Ad quod dictum prophete se 
appliquans sapientissimus Stephanus Alexandriuus, 
anuo 6151, Septembris die 3, hebdomadis 6, de 
]smaelitarum regno hoc tbema fecit. et constituit : 
ds. potenter et prospere regnabit annos trecentos 
novem, in rerum angustiis et perturbatione deinde 
annos quinqu»ginta sex, uL omnino eorum imperium 
tum faustum tum infaustum futurum sit per an- 
nos 565. » Nonnulli vaticinium perperam jnterpre- 
tati, astronomum male ratiociuatum esse affirinant, 
initium ducentes ab eo, quem dixi, anno. Quod si 
ita esset, falsus ille foret. At equidem de ea re quo- 
rum:lanm doctissimorum hominum sententias cognovi 
et didici, secundum quas sapiens ille vir initium 


ΒΝ GEORGII PHRANTZ E 
- m ὡς Οἱχ ἀρχὴν τῆς τῶν Α ποιχίλοι τὸ izy9psv xai εὔτηνον τῆς τῶν Ῥωμαίων 
; ᾿ βασιλείας δηλοῦτι. Τὸ δὲ προσταχθὲν αὐτοὺς περιο- 


* . -* 

")εἰας 6 σοφὴς οὐτίς 
—ii τοῦ τῶωΤτν 2245 Μωάΐμεῦ, ἀλλ᾽ ὥσπερ περὶ 
-DoTIeIÍTi. Ava τοῦ δείου. Τέταρτον θηρίον 
"MESILI 





το τῶ Ῥωπτίων βχοι λείαν" xai olx 
ipu» malis) ab ἐξηγηταὶ ác Ρώμου xai Ῥω- 
δλτος YLTs Üuwri]iia; ᾿ῬΡωμχίων, ἀριστοχρατεία:, 
ἐσ σταχπτεῖζ:, διδαχτηρίας, ὑπατίας χαὶ βαπιλτίας 
Στ ονυεϊσυτο, ἀλλὰ μόνον ix τοῦ Ὀχταδίου Kal- 
i220: δ: τῶν χατάπαυσιυ τῆς μοναρχίας, χαθὼς 
χστωθεν ὀγθήτεται. Οὕτω μὲν χαὶ ὁ σοφώτατος 
Σσξταν)ς ἐχ τοῦ Ὁτμάνου Q16 ἀμτρᾶ ἀρχὴν τοῦ 
x1:0.:94 αὐτοῦ ποιεῖ, Ἔτι δὲ xal ὁ σοφώτατος 
Meu» ὁ βασιλεὺς Ῥιυμαίων θεμάτιον χαὶ αὑτὸς 
ἐποίτς, τρισαρίθμου χύχλου εὑρὼν χρατῖνσαι ἔχει 
ϑατιλεία δυνατὴ χαὶ ἰσχυοὰλ ix τῆς Ἄγαρ, του- 
τέστιυ Ín τριαχόσια. Ἢ δὲ συττροφὴ πεντέχοντα 
ἐξ οὐχ ἐμνήσθη. Εἶτα τὸ ξανθὺν γένος ἅμα μετὰ 
τῶν πραχτόρων ὅλον Ἰσμαὴλ τροπώσουσι χατὰ τοὺς 
χοητμοὺ; τῶν θείων ἀνδρῶν, Καὶ διὰ μὲν οὖν τῶν 
τεστάρων ἀνέμων τὰ; τέσσαρας μεγάλας βασιλείας 
ὁ μέγιστος διδάσχει Ζαχαρίας xaX Δανιὴλ ὁ θεῖος, 
τὸν Χαλδαίων λέγω, τὴν Περσῶν χαὶ τὴν τῶν Μα- 
χεδόνων xal τὴν τῶν Ῥωμαίων. Τὰ δὲ δύο ὄρη τὰ 
χαλχᾷ τὰ δύο χλίματα τῆς οἰχουμένης εἶναι φασίν" 
εἰς δύο γὰρ τέμνεται, εἷς τε ᾿Ασίαν xal Εὐρώπην. 
Ναὶ οἱ μὲν πυῤῥολ ἵπποι τὸ μιαιφόνον τῶν Χαλδαίων 
δηλαίνουσιν, οἱ δὲ μέλανες τὸν ἐπενεχθέντα παρὰ 
Περσῶν xai Μήδων τυΐῖς Βαδυλωνίοις θάνατον, οἱ δὲ 
λευχοὶ τὸ σαφὲς trc δόξης τῶν Μαχεδόνων * o9 γὰρ 
ὥπερ αἱ ἄλλαι βασιλεῖαι xal αὔτη. Οἱ δὲ ψαροὶ xal 


superstitionis et im perii Ismaelitarum non a Moha- 
meris late duxit, sed ad modum vaticinii divini 
Danielis locutus est. Is quartam bestiam Romano- 
vum imperium appellavit : nec interpretes a Remo 
et Romulo initium capiunt, aut Romanorum prin- 
cipatus, nobilium, olebist dictatorum, consulum, re- 
gu imperia commemorant, sed ab Octavio demum 
C:esare propter exitum monarchiz, quemalmodum 
infra docebitur. Eodem igitur modo sapientissimus 
Stephanus ab Otmane amera canovis sui initium 
facit. Euam doctissimus Romanorum imperator Leo 
thema fecit, qui florentem et vigentem hinperii Sa- 


c 


δεῦσαι thv γὴν ὃ δάτχει πάλιν ὡς Ótk τοῦ Θεοῦ 
πᾶσα βασιλεία συνίσταται" φησὶ γὰρ ὁ Εῤπέδιος ὁ 
Παμφίλου" Ἐπὶ τοῦ Αὐγούστου "Oxva6iou Καίσαρος 
ἀρχὴν ἡ τετάρτη «βασιλεία λαμθάνει, ἣν ὁ Δανιὴλ 
τέταρτον θηρίον φοδερὸν ὀνομάξει, διότι μὲν τότε 
T9750; αὐτὸς ἐμονάρχγησς xal τὸν κόσμον ὅλον σχε- 
δὸν εἰπεῖν χαθυπέταξεν, Οὗτος tv 317 μιᾷ τῶν 
ἡμερῶν ἀπελθὼν εἰς Δελφοὺς τοὺς νῦν ὀνομαζομέ- 
vou; ÁaU)ia, ἐρώτησε τὸ μαντεῖον τίς μετ᾽ αὐτὸν 
βασιλεύτῃ. Τοῦ δὲ Πυθίου μηδὲν ἀποχρινομένου ὁ 
δ᾽ αὖθι: ἠρώτησε, διὰ τί σιγᾷ τὸ μαντεῖον ; Τότε & 
Πυθία ἔφη. . . . . Ἐλθόντος; οὖν τούτου iv 
Ῥώμῃ, χαὶ ἐν τῷ μέλλειν ἀποδιῶναι --αρεγγύησε 


B τοὺς ἐν τέλει αὐτοῦ χεῖρας χροτῇσαι xal γελάσα' 


ὡς ἐπὶ μίμου τελευτῆς. Τοῦτο δὲ ποιῆσαι διωρίσατο 
ἀπουχοπῶν εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον ὡς γέλωτος 
ἄξιον. 

Καὶ περὶ μὲν οὖν τῶν προειρημένων βασιλειῶν 
Δαν:ἣλ ὁ θεῖος προφήτης xal ὁ θεῖος Ζαχαρίας καὶ 
ἕτεροι, ὡς προείπομεν, τὴν τε ἀνόρθωσιν αὐτῶν xa* 
χατάλυσιν xal τὰ συμδάντα πάντα διὰ Πνεύματος 
ἁγίου λέγουσιν, ὁμοίως δὲ καὶ Ἡσαΐας καὶ ὁ σοφὶς 
Στέφανος xai Λέων ὁ βασιλεὺς περὶ τῖς καταλύ- 
σεως τῆς βασιλείας, ὡς προείπομεν. Ὃ δὲ θεόπτη: 
Μωσῆς περὶ ἀναδάσεως xaY εὐτυχίας ἐν τῇ Γενέσο' 
τάδε διέξεισιν" € Ὃ πατριάρχης ἡμῶν "A6paág υἱοὺς 
ἐγέννησεν ὀχτὼ, πρῶτον μὲν Ἰσμαὴλ τὸν νόθον ix 
τῆ; Ἄγαρ, δεύτερον Ἰσαὰχ ἐξ ἐπαγγελία- ix τῆς 
γυναιχὸς αὐτοῦ Σάῤῥας, ὃς χαὶ εὐλογέθη παρὰ θεοῦ. 


colores robur et potentiam imperii Romanorsn. 
Deinde mandato, ut terram obeant, significatur, 
per Deura omne constare regnum. Dicit enim Eu- 
sebius Pamphili, ab Augusto Octavio C:esare quir- 
tum regnum initium capere, quoniam tum is pri- 
mus solus imperavit, ei totum pzene orbem terra- 
rum sibi subjecit. Is quondara Delphos, qui nunc 
Daulia appellantur, profectus, oraculum consuluit, 
quis post se imperaturus esset. Cuin nihil respon- 
deret Pythia, iterum rogavit, quare oraculum sile- 
ret, Tum Pythia respondit. . . . is Romam rever- 
sus, cum mors ipsi instaret, imperavit primoribus. 


racenorum statum ter computandum circulum te- D ut plauderent et riderent ut in fine mimi. lloc fir; 


nere, hoc est, annos trecentos duraturum invenit. 
Perturbati imperii per anuos quinquaginta sex non 
fccit mentionem. Deinde flava geus una cum vindi. 
cibus omne lIamaelis genus fugabit secundum divi- 
uorum bominum vaticinia. Quatuor ventis autem 
quatuor magna imperia Zacharias et divinus Dauiel 
ν᾿ 2utlücant, Ghaltlieorum, Persarum, Macedonum 
ei Romanorum. Duos »ueos montes autem duas 
Qite regiones esse dicunt ; in duas euim partes 
δέει dividitur, Asiam et Europam. Atque rufi equi 
ate. Luci Chaldaeorum significant, nigri a Persis 
ec Vh Babylonis illatum interitum, candidi cla- 
tà Mace onum gloriam ; neque enim horum im- 
Wr ctenns simile est ; cineracei vero οἱ versi- 


voluit, quoniam vitam rem esse risu dignam pu- 
tabat. 

De iis igitur , que modo commemoravi , reguis 
Dauiel, divinus propheta, divinus — Zacharias alii- 
que, ut dictum δεῖς de eorum tum origine tum exi 
Οἱ rebus gest:s, a sancto Spiritu edocti, dixerunt. 
Similiter quz lsaias, et sapientissimus Stepbanus et 
Leo imperator de exitu imperii docuerint, explicui- 
mus. Qui Deum vidit. Moses de incfementis εἰ 
successu in Genesi hxc explicat : « Abrahamus, pa- 
triarelia. noster, filios octo procreavit, primum 
Ismaselem nothum, ex Agar, deinde promissun silij 
]saacum e Sarra uxore, cai. benedieium est a. Dev. 
Sarra "mortua, Cheturam. duxit, e qua filins sex 37 


925 


CHRONICON MAJUS. — LIB, IV. 


906 


Μετὰ δὲ τὸ ἀποθανεῖν Σάῤῥαν ἔλαδε τὴν Χετοῦραν A χαλέσεις τὸ bvoua αὑτοῦ 'Ioaàx, x31 319 στίσω 


εἰς γυναῖχα, ἐξ ἧς ἐγέννησεν υἱοὺς ἕξ, τὸν Ζομδρχν, 
τὸν Ἱεξζαὶ, τὸν Μαδάϊ, τὸν Μαδιὰμ καὶ τὸν Ἐδόει 
xal τὸν Σοῖαι. ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ τὸν ᾿Ισμαὴλ τὸν νόθον ἔπαν- 
ἄθωμεν. 8318. Μετὰ τὸ συγγενέσθαι 'λόραὰμ τῇ 
"Ayap εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα, xal ἰδοῦσα Σάῤῥα 
ἐζηλοτύπει αὐτῆς, xal ὠνείδιζε τὸν ᾿Αὐραὰμ, xal 
ἔθλιψε xal ἐλύπει τὴν "Avap. 'H δὲ "Arag, μὴ δυ- 
ναμένη τοσοῦτον θλίδεσθαι xal χαχουχεῖαθαι ὑπὸ 
᾿ «ἧς χυρία;, ἀπέδρα, χαὶ ἐν τῷ ἀποδιδράσχειν αὑτὴν 
ix τῆς χυρίας αὐτῆς τῆς Σάῤῥας ἀπήντησεν αὐτῇ 
ἄγγελος Κυρίου λέγων" « ᾿Αποστράφηθι πρὸς τὴν 
κυρίαν σου, xal ταπεινώθητι ὑπὸ τὰς χεῖρας αὖ- 
«ἧς. » Καὶ εἶπεν αὐτῇ ὁ ἄγγελος Κυρίου " « ᾿Ιδοὺ 
σὺ ἐν γαστρὶ ἔχεις, χαὶ τέξῃ υἱὸν, χαὶ χαλέσεις τὸ 


᾿πὴν διαθήχην kou πρὸς αὐτὸν εἰς διαθέχην αἰώνιον, 


εἶναι αὐτῷ Θεὸς ὡς xal τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾽ 
αὐτόν. Περὶ δὲ Ἰσμαὴλ ἰδοὺ ἑπήχουσά σου, xat ib»U 
εὐλόγησα αὐτὸν χαὶ πληθυνῶ αὑτὸν σφόδρα " δώδεχα 
ἔθνη γεννήσει, χαὶ δώσω αὐτὸν εἰς ἔθνος μέγα. Τὴν 
δὲ διαθήχην μου στήσω πρὸς Ἰσαᾷχ, ὃν τέξεταί σοι 
Σάῤῥα εἰς τὸν χαιρὸν τοῦτον. » Ὧδε δυνάμεθα xa- 
ταλαθεῖν τὸ μέγα μυστήριον τῆς εὐσεδοῦς xat ὑγιοῦς 
xal ἁγίας ἡμῶν πίστεως, καὶ τὴν ἀσέδειαν ἣν ἔχου- 
σιν οἱ 'ἱλγαρηνοί. Ka! οὐχ εἶπεν αὐτῷ ὀιθεὸς ἅπαξ, 
ἀλλὰ καὶ δί;. "Ev πρώτοις μὲν εἶπε’ ε Τέξεις υἱὸν 
καὶ χαλέσε:ς τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰσαάχ, xal στίσω τὴν 
διαθήχην μου πρὸς αὐτὸν εἰς διαθήχην αἰώνιον, xal 
τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾽ αὐτόν. » Ὁ δὲ 'A6paip. 


ἔνομα αὐτοῦ Ἰσμαὴλ, ὅτι ἐπήχουσε Κύριος τὴν τα- D αἰτήσας τῷ Θεῷ οὕτως ποιῆσαι καὶ τὸν Ἰσμαὴλ xa: 


ᾳείνωαίν σου. Οὗτος ἔσται &vpotxo; ἄνθρωπος, χαὶ 
αἱ χεῖρες αὐτοῦ mi πάντας, xal αἱ χεῖρες πάντων 
ἐπ΄ αὐτόν" καὶ κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν ἀδ:λ- 
φῶν αὐτοῦ χκατοιχέσει, » Καὶ πάλιν ἐπὶ χεφαλαίῳ ιζ΄, 
εἶπεν ὁ Θεὸς τῷ 'A6paiy περὶ τῆς Σάῤῥας. τῆς γυ- 
ναιχὸς αὐτοῦ * « Σάῤῥαν τὴν γυναῖκά σον εὐλογήσω, 
xgi δώσω σοι ἐξ αὐτῆς τέχνον, xai εὐλογήσω ab- 
τὸν, xai ἔσίαι εἰς: ἔθνη, χαὶ βασιλεῖαι ἐθνῶν ἐξ αὐ- 
τοῦ ἔσονται, » Καὶ ἔπεσεν ᾿Αὐραὰμ ἐπὶ πρόσωπον 
αὐτοῦ χαὶ ἐγέλασε, χαὶ εἶπεν ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτοῦ 
λέγων * ε Εἰ δυνατὸν, τῷ ἑχατονταετεῖ υἱὸς γενήσε- 
“αι, καὶ Σάῤῥα ἐνενήχοντα ἑτῶν οὖσα τέξεται. » 
Elzs δὲ ᾿Αδρᾳὰμ πρὸς τὸν 8sóv* ε Ἰσμαὴλ οὗτος 


ζήτω ἐναντίον σου. » Εἶπε δὲ ὁ Θεὺς πρὸ; 'A6padp. * ς 


« Ναὶ, ἰδοὺ Σάῤῥα ἣ γυνή σου τέξεταί σοι υἱὸν, καὶ 


neravit, Zombram, ]Jezai, Madai, Madiam, Eboei, 
ct Soial. Sed redeamus ad Isuiselem nothum. Agar 


ab Abrahamo compressa, gravida facia est. Quod: 


ubi animadvertib Serra, invidia commota, expro- 
brabat, ajeue indebes et affligebat. Agar. Qua: cum 
hers erucjsuss et ipjurias sustipere nom posset, 
aufugit. At. pesfagienti a Sarra hera obviam venit 
angelus, et eam cohortatus est, ut rediret ail heram, 
et imperio ejus se subiiceret. Ac dixit ei angelus 
Dei : « Ecce ia ventre geris, et filium paries quem 
appellabis Ismasaelem, quoniam Dominus. exaudivit 
agritudinem tuam. Erit is ferus homo, εἰ uianus 
ejus adversus omnes, et omnium manus adversus 
ipsum inteste erun ; atque babitabit in conspectu 
2inium frairum suorum. » Rursus capite 17, Deus 
Abrahamo de Sarra, uxore ejus, dixit : « Benedicam 
Sarre, uwxori Lum, et ex eadem lilium tibi dabo, 
.δίηυο benedicam illi, oritque is geutium origo, et 
regna gentium ex eodem exyistent. » Atque procu- 
buit Abrahamus in faciem risitque, atque dixit cum 
animo ;« 9i fleri potest, centeuario filius nascetur, 
εἰ Sarra pariet setatis anno nonagesimo. » Dixitque 
' Deo Abrabamus : « lamael hic coram te vivat. » 
Dixit Deus Abrahamo : « Profecto Sarra, uxor tua, 
filium tibi pariet, et nominabis eum Isaacum, atque 
faciam cum eo pactionem meam in teupus seter- 
num, uli sim ipsi et posteris ejus Deus. De Ismaele 
P^TRoL. GR. CLVI. 


εὐλογῇσαι αὐτὸν, ὁ δὲ Θιὸς ἀποχρ:θεὶς εἶπεν * « Ἰδοὺ 
εὐλόγησαᾳ αὑτὸν, καὶ πληθυνῶ αὐτὸν σφόδρα, καὶ 
δώδεχα ἔθνη γεννήσει χαὶ εἰς ἔθνος μέγα ἔσται. 
Τὴν δὲ διαθήχην μον στήσω πρὸς "Iaxáx. » Καὶ οὐκ 
ἰθέλησεν ὁ Θεὸς δῶσαι χαὶ ἐμπιστεῦσαι τὴν διαθή- 
xny αὐτοῦ τῷ Ἰσμαὴλ xal τῷ σπέρματι αὐτοῦ͵ 
ἀλλὰ μόνῳ τῷ Ἰσαὰχ xai τοῖς ἐξ αὐτοῦ si; τὸ" 
αἰῶνα. Καὶ fjv θανμάται εἰ τίς οὐ δύναται χαταλαδεῖν 
τὴν ἔννοιαν τῶν τοιούτων ῥητῶν, Οἱ δὲ ᾿Αγαρηνγοὶ, 
βάρδαροι χαὶ ἄγροιχοι ὄντες, οὐχ οἴδασιν ὀρθῶς τὴν 
ἔννοιαν τῶν ῥητῶν, xai χλαύτωσι, πῶς ὁ θεὸς ἐξ 
ἀρχῆς ἐξένωσε τὶν πατριάρχην αὐτῶν xol 390 
αὐτοὺς τῆς διαθήχη: αὐτοῦ xal τῆς χάριτος, ἀλλὰ 
οὗτοι χρμπάζουσι πῶς xal αὐτοὶ ἀπόγονοί εἶσι τοῦ 
'A6paip χαὶ ὁ θεὸς εὐλόγησε χαὶ τὸν Ἰσμαὴλ ὡς 


autem exaudiri te, οἱ οἱ benedixi, et magnopeie 
eum augebo. » Duodecim nationes procigabjit, at- 
que in maguain geniem eum faciam. Pactionem au- 
teu meam cum Lsaaco faciam, quem Sarra tibi pariet 
ie liocce tempus. » fta. comprehendere possumus 
magnum mysterium pi.e, sana et sancize fidei nos- 
Uv, el impictaleu, cui Agareui obnosii sunt, Ne- 
que semel ei Deus illud dixit, sed bis. Primum di. 
xit : « Procceabis filium et appellabis eum lsaacum, 
el pactionem ineau €um eo faciam in tempus zeter- 
pum, cum ipso el posteris ejus, » Cum autem Abra- 
haus Deu:a rogarej, ut idem Jsmaeli faceret eique 


D benediceret, respondeus Deus: « Ecee, inquit, be- 


nedixi illi e$ iaguopere eum augebo, atque duo- 
decim nationes procreabit el gens magua exsistet. 
At pactionein meam cum 1saaco faciam. » Noluit 
igitur Deus pactionem suam Ismaeli et posteris 
ejus dare aut. coofidere, sed soli 1saaco et liujus 
posteris in tempus asternum. Atque. wirandum sit, 
si quis sssequi uequeat horum verborum senten- 
Ham. Agareni tamen, barbari et feri homines, haud 
rccte intelligunt. verburum sensum, et lacrymanto, 
quod Deus a principio eorum *patriareham et ipsos 
pactione et gratia sua exclusit ; at gloriantur iidem, 
quod ipsi quoque Abrahami [posteri sint et Deus 
lsmaeli baud secus atque 1saaco benedizerit. Er- 
rant autem hac in re, ut in. omuibus solent, quod 


29 


907 


GEORGII PIRANTZ.E 


928 


vai τὸν Ἰσαάκ, Καὶ tv τούτῳ πλανῶνται ὡς καὶ A 'Ανέστη δὲ 'A6pzàpg τῷ πρωΐ, καὶ ἔλαδεν ἄρτους 


i). πᾶσι «λανθάνονται, ὀΐξὰ τί μὲν ὁ Θεὸς εὐλόγτσε 
τὸν "Isakx xal τὴν διαθέχτν αὑτοῦ ἐνειλπίστευδσεν 
αὐτῷ, τὸν δὲ Ἰσμαὴλ οὐχ οὕτω:, ἀλλ᾽ εὐλόγησεν 
αὐτὴν ἀπλῶς ὅτι « Καὶ αὶ πλτθυνῶ αὐτὸν σφόδρα. » Kal 
τὰ ἄλογα ζῶα ὁ Θεὺς, τετράποδα χαὶ ἑρπετὰ, ἰχθύας 
τε xal πετεινὰ, εὐλόγησεν εἰπών" « Αὐξάνεσθε xal 
πλτθύν:οθε xal πληρώσατε τὴν γῆν. » Τὸν δὲ 
'Abip οὐ τοιούτως ηὐλόγησε μόνον, « Αὐξάνεσθε 
καὶ πλτθύνεσθε xol πληρώσατε τὴν γῆν, » ἀλλὰ 
xal, « Καταχυριεύσατε αὐτῆς * » xal πάντα ὑπὸ τὰς 
χεῖρα; αὑτοῦ ἔδωχε τὰ ὅσα ἐν τῇ γῇ ἐστὶ χατεξου- 
σιάζειν xal δεσπόζειν, ὥστε ἦν ἰδεῖν ὅτι xai αἱ εὑ- 
λογίαι τοῦ Θεοῦ διάφοροί εἰσι χαὶ οὐχὶ ὡς αὐτοὶ 
λέγουσι, διὰ τὶ μὲν αἱ θεῖαι χαὶ ἱεραὶ Γραφαὶ χαλῶς 
δηλοποιοῦσι τοῖς εὖ φρονοῦσιν, ἑχάστου υἱοῦ τοῦ 
'A6paàp, ᾿Ισαὰχ λέγω xal Ἰτμαἣλ, πῶς διαφέρου- 
σιν αἱ εὐλογία:. τὰ γέντ xal αἱ χληρονομίαι ἑνὸς 
ἐχάστου αὑτῶν. 

Ἐν δὲ τῷ κεφαλαίῳ τῷ x' xaX xa' τάδε φησὶ περὶ 
τοῦ Ἱσμαΐλ," « Εἶπε δὲ τῷ ᾿Αδραὰμ d$ Σάῤῥα" 
Ἔχθαλς thv παιδίσχην ταύτην μετὰ τοῦ υἱοῦ αὖ- 
“ἷς οὐ γὰρ χληρονομέσει ὁ υἱὸς τὰς παιδίσχῃης 
μετὰ τοῦ υδυῦ μον 'Isaáx. » Σχληρὸν δὲ 321 ἐφάνη 
v) (ua σφόδρα ἐναντίον "A6paxp. περὶ τοῦ υἱοῦ 
αὐτοῦ Ἰτμαΐλ. Εἶπε δὲ ὁ Ocho τῷ 'A6paáp.* « Μὴ 
σχλτρὸν ἔστω ἐναντίον σου περὶ τοῦ παιδίηυ xal 
«ἧς παιδίσχτς. Πάντα ὅσα ἂν εἴπῃ oo: Σάῤῥα, ἄκσύε 
τῆς φωνῆς αὑτῆς, ὅτι ἐν τῷ Ἰσπαὰχχ χληθήσεταί σοι 
grípuz, xal τὸν υἱὸν δὲ τῆς παιδίσχης ταύτης εἰς 
Evo; ὑέγα ποιήτω αὐτὸν, 


Deus lsaaco benedixit et. pactionem suam dedit, 
]smaeli non item, sed siinpliciter benedixit et pro- 
musit, magnopere $e.cu:n aucturum esse. Nam 
brutis animantibus, quadrupedibus et reptilibus, 
piscibus et alitiuus, Deus benedixit, cum diceret ; 
* « Augemini et multiplicamini et. implete terram. » 
Adamo autem non sic benedixit solum : «Augemini 
et multiplicamini et implete terram, » verum etiam, 
« Domini ejus este, » atque in manus eorum tra- 
didi, quecunque in terra possideri οἱ regi pos- 
sunt, ut intelligatur, benedictiones D.i diversas 
esse, secus atque illi dicunt, quoniam divin: et 
sacre Litterz recte sentientibus satis demonstrant. 
in utroque filio Abralami (saaco, inquam, et 
lsmaele diversss esse benedictiones, genera cl 
b:eredia. 

Capite 20 ct 21 linc de Isniaele narrantur. « Di- 
xit Abraliamo Sarra : « Ejico puellam hanc. cum 
filio ejus. Neque enim hares erit filius puella cum 


filio Àneo 1s2aco. » Admoduin asperum id dictum - 


Abrahamo videbotur in ipsius filium Ismaelem. Sed 
Deus Abrabamo dixit: « Ne asperum tibi videatur 
in puerum aut puellam ; imo quecunque dixerit 
Sarra, ausculia voci ejus, quoniam in Isaaco vo- 
eabitur tibi semen, el filium puelle hujus uagnam 
gentem facturus sum, quia semen tuum est. » Sur- 
Jesit igitur mane Abrahamus, panem et uwea aqua 


&tt σπέυλα 60. ἐστιν, » 
: C 


καὶ ἀσχὸν ὕδατος vai ἔδωχε. τῇ "Αγάρ, χαὶ ἐπέθη- 
xsv ἐπὶ τὸν ὦμον αὐτῆς xal τὸ παιδίον, xai ἀπέ- 
στεῖλεν αὑτήν. ᾿Απελθοῦσα δὲ ἐπλανᾶτο τὴν ἔρημον 
χατὰ τὸ φρέαρ τοῦ ὄρχου * ἐξέλιπε δὲ τὸ ὕδωρ ix 
τοῦ ἀσχοῦ, xai ix τῆς δίψης ἐλειποθύμει ὁ ᾿Ισμαήλ. 
Καὶ ἔῤῥιψε τὸ παιδίον χαὶ ἔχλανσεν. Εἰσήχουσε δὲ 
ὁ Θεὸς τοῦ παιδίον ἐχ τοῦ τόπου οὗ fjv * xat ἐχάλε- 
ctv ἄγγελος Θεοῦ τὴν Λγαρ ix τοῦ οὐρανοῦ χαὶ 
εἶπεν αὐτῇ * « Τί ἐστιν, "Avao; μὴ φοδοῦ * ἐπα- 
xfjxos γὰρ 6 Θεὸς τὴν φωνὴν τοῦ παιδίου σου Ex τοῦ 
τόπου οὗ ἐστίν. ᾿Ανάστηθι χαὶ λάδε τὸ παιδίον χαὶ 
χράτησον τῇ χειρί δον αὐτό" εἰς γὰρ ἔθνος μέγα 
ποιήσω αὐτό. » Καὶ ἀνέῳξεν ὁ Θεὸς τοὺ: ὀφθαλμοὺς 
αὑτῆ;, καὶ εἶδε φρέαρ ὕδατος ζῶντος, xal ἐπορεύθη 
xal ἔμπλησε τὸν ἀσχὸν τοῦ ὕδατο; xal ἐπότισε τὸ 
παιδίον. Καὶ ἦν ὁ Θεὸς μετὰ τοῦ παιδίου, xal ηὑ- 
ξύνθη, χαὶ ἑχατῴχησεν ἕν τῇ ἐρήμῳ τῇ Oapat: 
ἐγένετο δὲ τοξότης δυνατός. » 

"Q6e δυνάμεθα καταλαδεῖν τὸν Ἰσμαήλ. Καθὼς 
ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς τῷ ᾿Αδραὰμ, εἰ; μέγα E0v-.7 
εἶναι ἐποίησε, καὶ 392 Basket; μεγάλοι ἐξ αὐτοῦ 
γεγόνασι, xal τὰς χεῖρας αὑτοῦ ἐπὶ πάντα: θεω- 
ροῦμεν εἶναι, xal al χεῖρες πάντων ἐπ᾽ αὐτὸν, xa! 
ἐνεχατῴχτσεν ἐπὶ πρόσωπον ἡμῶν πάντων, καὶ οἱ 
ix τούτου τοξότα! ἄριστοί εἰσι λίαν λίαν. Βλὴν τῆ: 
διαθήχης αὑτοῦ ὁ Θεὸς ὀστέρησεν αὐτόν * ὥττε κα- 
θώς φητῖιν ἡ θεία Γραφὴ, καὶ ἣν ὡρισμένον kx πο)- 
λοῦ ἄνωθεν δι᾽ ὧν χριμάτων οἶδεν ὁ Θεὸς, cotojtu; 
γενέσθαι * ἦν γὰρ ἀνάγχη λοιπὸν ἵνα πέρας λάδωτ: 
τὰ ὅσα ὁ θεόπτης Μωσῆς ἔφησε, καὶ οὐχὶ ὅτι οὐχ 


Agar tradidit, humero ejus puernm imposuit, οἱ 
dimisit cam. Quie cum abiisset, per deserta delals 
est. ad fonte). sacramenti. Deficiebat aqua in utie 
et prse. eiti elanguescebat. Isinael. Ahjecit puerum 
mulier et lacrymabat. Audivit autem e sede sua 
vocem pueri Deus, atque appellavit Agar de colo 
angelus Dei, eique dixit: «Quid rei est, Azar ? ne 
timeas ; audivit enlm Deus vocem pueritui cx loco 
eo, in quo est. Surge, tole puerum, eumque ma«u 
tua comprehende ; magnam enim gentem eum fa- 
ciam. » Tum aperuit Deus ocules ejus, ut videret 
fontem aquse. Abiit igitur mulier, et, repleto utre, 
potum prabuit puero. Deinde aderet Deus puero, 


D qui adolescebat et liahitabat in deaerto Poars, 


faetusque est sagittarius eximius. » 

Sic agnoscere possumus Ismaselem. Sieut Ucus 
Abrahauo promisit, ita magnam gentem eum fe- 
cit,et regos magni cx eo exstiterunt, et manos e- 
jus adversus omnes, et. omnium manus adversus 
ipsum intentas videmus, et domicilium collocavit 
in conspeclu nostri omnium, ei posteri. ejns sagit- 
tarii longe optimi sunt ; pactione autem sua Deus 
eum exclusit : ut, quemadmodum in sacris Litteris 
est οἱ longe anie constitutum erat ob rationes, 
quas Deus novit, ita evenerit, Necesse enim erat, 
uteventum  liaberent, quecunque divinus Moses 
dixcrat. Miuime vero nos prave sentiebamus, Ko- 


909 - 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IV. 


910 


ἐφρονοῦμεν ὀρθῶς Ῥωμαῖοί τε xat Σέρθοι xax Βούλ- A στιανός τις γραμματιχὺς Tv, ἀνατεθειμένος παρά 


γαροι, καθὼς λέγουσιν οἱ χατηγοροῦντες ἡμᾶς xal 


τινων Τούρχων τῶν τῆς βουλῆς εἰπεῖν τῷ δεσπότῃ 


ὀνειδίζουσιν. Ἐὰν δὲ πάλιν xal ὑπὸ ἁμαρτιῶν ἡμεῖς * ἵνα ποιήσῃ ἀναδολὴν εἰς τὴν ἀγάπην, ὅτι ἐὰν γένη-. 


ἐπαιδεύθημεν, χαὶ ὑμεῖς οἱ Ἰταλοὶ μὴ ἀμερίμνως 
μείνατε, ἀλλὰ τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸ στῆθος ὑμῶν βάλετε 
καὶ χατὰ νοῦν ἐνθυμήθητε, χαὶ χατηγοροῦντες ἡμᾶς 
παύσατε. Αὐτοὶ δὲ οἱ ἸσΣμαηλῖται ἄπιστοι ὄντες χα- 
λεποὶ xal ἀνελεήμονες, προστάξει δὲ Θεοῦ τοὺς nx 
στοὺς παιδεύουσι xal τὸ πλεῖον μέρος τοῦ χόσμου 
χυριεύουσι. Διὸ οὐ δεῖ μεγαλοῤῥη μονεῖν περὶ τού- 
τῶν toU; Ἰταλοὺς, ὅτι διὰ τὸ ὀρθῶς φρονεῖν χαὶ 
δίχαιοι χαὶ ἅγιοι ἑαυτοὺς λέγουσιν εἶναι, χαὶ διὰ 
τὴν αὑτῶν ὀρθοδοξίαν xal διχαιοσύνην ἕως τοῦ νὺν 
βασιλεύουσι. 


ται ἡ μετὰ τῶν Οὐγγάρων συνθήχη τῆ; ἀγάπης 
ἦτοι εἰρήνης, εὐθὺς ὁ Τοῦρχος χατὰ τῆς Κωνσταυ- 
τινουπόλεως χαθορμήσεται, Κἀχεῖνο; οὐχ ἐφρόντισε 
περὶ τούτου οὔτε ἔμελεν αὐτῷ, οὐχ εἰδὼς ὁ ἄθλιος 
ὅτι εἰ ἀφαιρεθῇ ἡ χεφαλὴ τοῦ σώματος, τὰ μέλη εἰσὶ 
νεχρά. 

Τότε οὖν xal ἐν τῇ 'Evezia βουλῆς μεγάλης yc- 
νομένης περὶ τούτου ἀνέστη ὁ τῷ τότε χαιρῷ δοὺξ, 
τοὔνομα Opayxísxo; Φούσχαρις, λέγων" « Οὐ xax 
ἄγνοιαν γὰρ ὁ βασιλεὺς Ἰωάννης ὥριξεν fjudz. » 
᾿Αλλὰ καὶ ἄλλοι οἱ ἰδόντες xai ὁμιλήσαντε; 324 


Τούτους μὲν τοὺς λόγους εἰρήκαμεν οὐχὶ πρὸς τὸ Β αὐτῷ φρονιμώτερον αὐτοῦ ἄνθρωπον ἐν τῇ Ἰταλία 


καταχρίνειν ἢ χατηγορεῖν τινὰ, μὴ γένοιτο ! ἀλλ’ 
ἵνα τοῖς χαταλαλοῦσιν ἡμᾶς δείξωμεν ὅτι οὐχ ὀρθῶς 
χαὶ σαφῶς τὰς Γραφὰς 399 οἴδασι. Διὰ τοῦτο μὲν 
ἐμᾶς μέμφονται, καὶ σοφοί εἰσι πάντες τοῦ νουθε- 
τεῖν, αὑτοὺς δὲ ἁμαρτάνοντας οὐ γινώσχουσι. 

β΄. Ἐπὶ τὴν ἡμετέραν οὖν δι ἦγησιν ἐπανέλθωμεν, 
Ἐὰν τις αἰτήσῃ τί τὸ πραχθὲν παρὰ τοῦ βασιλέως 
τῷ διὰ μέσου καιρῷ τῆς μάχης, εἴπω αὐτῷ * "Ev ᾧ 
δὴ χρόνῳ" καὶ καιρῷ ὁ ᾿Αμηρᾶς παοεσχευάζετο xai 
τὴν βοήθειαν ἐποίησαν οἱ ἔξωθεν αὐθένται ol Xpe- 
στιανοί. Kal τῶν μὲν περιχκύχλωθεν αὐθέντων Χρι- 
στιανῶν δῆλόν ἐστι τοῖς πᾶσιν οὐδὲν, ἀλλὰ μᾶλλον 
xai πρὸς τὸν τῆς Σερδίας αὐθέντην Γεώργιον πρέσ- 
6uv ὁ ἁμερᾶς ἀπέστειλεν, ἵνα μεσιτεύσῃ περὶ τῆς 
εἰρήνης τῆς ἀναμεταξὺ τῶν Οὐγγάρων καὶ τοῦ 
ἀμηρᾶ. Μετὰ δὲ τοῦ ἀπερχομένου πρέσδεος Χρι- 


mani, Servii et Bulgari, id quod, qui nos calumuian- 
tur et aecusant, dieunt. Vos vero ltali ne securi 
agatis, zed, impositis pectori manibus, meditamini 
«um animo, δὲ desistite nos accusare. lsmaclitze 
autem, bomines Wii, duri et inhumani, e volun- 
tate Dei piles eestigant et majorem partem orbis 

terrarom occupatam | tenent. Quare. non. decet de 
bis gloriari Italos, sese propter doctrine probita- 
tem jestog εἰ sancios se appellare et. propter or- 
thodoxiam οἱ justitiam ad hunc diem regnare. 

flec verba minime fecimus, quo, quod absit ! 
quemquam damnemus aut accusemus, sed ut os- 
&endamus lis qui nos calumüiantur, liaud probe 
nec recie eos Scripturas intelligere. Hinc enim fitut 
nos vituperent et omnes sibi videautur ad repre- 
hendendum satis sapere, ipsos se errare uqn 
sentiant. 

9. Revertsmur ad propositum nostrum. Si quz- 
ras, quid imperator tepore, quod in obsidione 
consumptum est, egerit, dicam. Quo quidem 1em- 
pore Amerag bellum parabat et ad ferendam opem 
se instruebant externi principes Christiani. Quan- 
quam Christianorum, qui circa hahitabant, princi- 
pum, nullam opem allatam esse, notum est. omni- 
bus.:quin imo ad Serviz principem Georgium 
Ameras legatum misit, ut is de pace inter Hunga- 
ros et Ameram concilitanda ageret, Cum legato 


οὐχ εἶδον, εἰ μὴ διὰ xaxlav xai φθόνον οὐχ οἷδε 
γὰρ ὁ φθόνος προτιμᾷν τὸ συμφέρον. "Hy. δὲ τὸ 
αἴτιον τούτου τοῦ ᾿Δλωῦσίου Διέδου τοῦ ποτὲ μεσι- 
τεύσαντος ἵνα ὁ μαχαρίτης ὁ αὐθέντης μον ὁ χὺρ 
Κωνσταντῖνος, δεσπότυς ὧν τότε τῷ χαιρῷ ἐν τῇ 
Πελοποννήσῳ, λάδῃ εἰς γυναῖχα αὐτοῦ τὴν «out 
τοῦ δονχὸς θυγατέρα μετὰ προιχὸς πολλῆς. Ὁ οὖν 
αὐθέντης peu οὐ δι᾽ ἄλλο εἰ μὴ ἵνα γένηται οἱονεὶ 
xai αὐτὸς καὶ ὁ τόπος αὑτοῦ μετὰ τῆς Ἑνετίας ἕν, 
συνεχατέδαινε τῇ τοιαύτῃ ἀγχιστεία, ἐμοῦ τε xoi 
ἄλλων πλειόνων συναινούντων τοῦτο χαὶ ἀναγχαζόν- 


᾿ τῶν σχεδὸν ἤδη ἐγίνετο. Ὡς δὲ ἐγένετο βασιλεὺς καὶ 


ἀπῆλθεν εἰς τὴν πόλιν, τοῦτο ἀνοίχειον ἦν" πῶς ἡ 
γὰρ ἐδύναντο οἱ τῆς πόλεως ἄρχοντες χαὶ ἀρχόντιασ- 
σαι χυρίαν xai δέσποιναν αὑτῶν χαταδεχθῆναι Ἕνε- 
τοῦ θυγατέρα, xai τοὺς γαμόροὺς αὑτοῦ τοὺς ἄλλους 


Christianus aliquis litteratus erat, ἃ Turcis quibus- 
dam consiliariis additus, qui despotz suaderet, ut 
amicitiam conciliare studeret, u!, si fieret. eum 
Hungaris paciset amiciti: paotio, Turca statim 
CPolim invaderet. Quam rein miser ille nihili zesti- 
mabat nec pensi liabebat, nescius, capite a corpore 
deciso, metubra mortua esse. 

Eodem tempore etiam Venetiis dehac re ma- 
guum conciljim lisbitum est, iu quo, qui tum dux 
erat, Franciscus Fuscaris surrexit et dixit: « Non 
ex ignorantia imperator Joannes nos expetivit. » 
Enimvero etiam alii, qui eum vidiásent οἱ cum 
eo collocuti essent, prudentiorem liominem in lialia 
visum esse negabant. Αἱ obstabat nequitia. et iuvi- 
dia. Nescit enim invidia honorare utilitatem. Cujus 
fei causa erat Aloysius Diedus, qui olim curave- 
rat, ut beatae emori princeps meus, Constanti- 
nus dominus, despota tum in Pelepouneso, hujus 
ducis filism cum magna dote uxorem duceret. 
Princeps meus non aliam ob causam, nisi ut. ipse 
et principatus cuu Venetis juugerentur, eam afli- 
nitatem admisit, uobis et aliis multis id approban- 
tibus et ut fieret pene cogentibus. Sed postquam 
imperator factus est et in urbeim venit, inconimo- 
dum erát. Quomodo euim fleri poterat, ut civitatis 
viri οἱ feminz principes dominam οἱ imperatricem 
reciperent Yeneti filiam, et generi ac filii ejus aff- 


913 


CHRONICON MAJUS. — IR. IV. 


911 : 


ἔπαυσε, xai χατὰ τὰς συμφωνίας ἀνεχωρήσαμεν. A πους, καὶ οὐχ ἔστειλαν ; ἣ τὶς νηστείας xai δεήσεις 


497 Ὅμως ἐψιθυρίσϑη ὅτι ὁ ἀμηρᾶς ἑλογίζετο λέ- 
qov^ « Εἰ οὐ μὴ παραλάδω τὴν πόλιν τὰ νῦν, εὖ- 
θέως fof sto ἀγάπην, χαὶ κατὰ πᾶσάν μου τὴν ζωὴν 
τηρήσω αὑτήν. » 

Ὃ δὲ μαγχαρίτῃς ὁ αὐϑὲ: τὴς pou καὶ βασιλεὺς τὶ 
οὖκ ἔπραξε, χρυφῶς ἣ φανερῶς, ὑπὲρ τῆς βογθεί:ς 
«τῆς πόλεως xol τῆς αὑτοῦ βασιλείας, f μᾶλλον εἰ- 
πεῖν ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῆ: ζωῆς αὑτοῦ ; Καὶ γὰρ 
δτλόν ἐστιν ὅτι, εἰ ἤθελεν, εὐχόλως ἐδύνατο φυγεῖν. 
Πλὴν οὐκ ἤθελεν, ἀλλ᾽ ἐγωνίζετο ὡς ὁ ποιμὴν ὁ 
καλὸς, ὃς τίθησι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν προ- 
δάτων, ὡς χαὶ ἐποίησε. Καὶ τίς τῶν ἄλλων τὰ τοι- 
avta καὶ ἄλλα γενόμενα ἐπίστατο πάρεξ τοῦ Καν- 
ταχουζηνηῦ Ἰωάννου χαὶ ἐμοῦ ; Ὅτι ὁ ἐξ Οὐγγάρων 
ἽἼανχος προεζήτει ἵνα δώσῃ αὐτῷ ὁ βασιλεὺς τὴν 
Σηλυμόδρίαν ἣ τὴν Μεσημδρίαν, καὶ ἔσηται sT; τῶν 
ὑπεξουσίων αὐτοῦ, xai πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων αὖ- 
τοῦ ἐχεῖσε ἔχειν, καὶ ἐν χαιρῷ τῆς μάχης ὑπὸ τῶν 


Τούρκων ἔσηται ἐχείνων ἐχθρὸς xat βοηθὸς τῆς πό-᾿ 


λεω;. Καὶ ὡς ἐγένετο fj μάχη, ἐδόθη αὐτῷ ἡ Με- 
σημόρία κατὰ τὴν ἔχείνου αἴτησιν, xal τὸ χρυσό- 
ὄουλλον δι᾿ ἐμοῦ ἐγράφη, καὶ 6 γαμδρὸς Θεοδοσίου 
τοῦ Κυπρίον ὁ τοῦ Μιχαΐλ υἱὸ; ἐχόμισε τὸ χρυσ΄- 
ὄουλλον πρὸς “Ἴαγχον. Τίς ἐπίστατο τὴν τοῦ τῶν 
Καταλάνῶν ῥηγὸς ζήτησιν ; ὃς δωρηθῆναι αὐτῷ τὴν 
Λῆμνον ἑξήτει, χαὶ ἔσδηται χατὰ τῶν Τούρχων διὰ θα- 
λάσσης ἀεὶ καὶ ὑπὲρ τῆς πόλεω; ἐν ἀνάγχῃ βοήθεια " 
καὶ ἐπράττετο, Τίς 8998 ἐπίστατο ὅσα δὴ καὶ ypfjua- 


τα καὶ ἐπαγγελίας δέδωκεν ὁ βασιλεὺς χαὶ ἔστειλεν C 


εἰς τὴν Χίον διά τοῦ Γαλατᾶ, ἵνα «τείλωσιν ἀνθρώ- 


stitisse a bello et secundum conventa discessisse. 
Wumor tamen erat, Ámcram cogilare ac dicere, 
$i urbe nunc peliretur, statim se amicitiam nobis- 
cum initarum el per totam vitam servaturum esse. 

Deate sotem memoriz imperator, dominus meus, 
quid pro defensione urbis et imperii, imo, ut. ve- 
rias dicam, prosalute capitis, palam et occulte 
non es: molitus? Manifestum est enim, sí voluis- 
set, facile eum fugere potuisse. Verum noluit, sed 
laborahet ad ezemplum boni pastoris, qui animam 
deponit pro ovibus, ut deposuit sane. Quis autem 
alius hsee et reliqua facta preter Joannem. Canta- 


ἐποιεῖτο δι᾽ ἑαυτοῦ xal διὰ τῶν ἱερέων, διδοὺς αὐτοῖς 
χρήματα fj τοῖς πτωχοῖς, οὗς μᾶλλον ἐθεράπευσεν ; 
ἢ ἐπαγγελίας ἃς ἐποιήσατο πλείστας πρὸς Θεὸν εἰς 
τὸ ἐλευθερωθῆναι τοὺς Χριστιανοὺς ἀπὸ τῆς αἰχμα- 
λωσίας τῶν ἀσεδῶν. ᾿Αλλ᾽ ὅμως ταῦτα πάντα τὰ μὲν 
λαρεῖδε Θεὸς, διὰ ςἰνων ἀμαρτιῶν οὐχ οἷδα αἰτίαν, 
1& δὲ ἡγνόησαν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ἕχαστος ἔλεγεν 
ὡς αὑτῷ ἐδόκει. Ἐγὼ δὲ χατὰ τὸ δοχοῦν μοι ταῦτά 
φημι" χρίσις γὰρ ἣν ὄντως Θεοῦ, πάλα: χυρωθεῖσχ 
πρὸς ἐσχατιὰς χαταδῆναι δυστυχημάτων τὰ Ῥω- 
μαίων πράγματα. Διὰ τοῦτο λόγοις ἀποῤῥήτοις τῆ: 
προνοίας τῶν μὲν λυπηρῶν xaY ἐναντίων χαὶ βλα- 
πτόντων μεγάλη τις γίνεται συνδρομὴ, τῶν δὲ ἀγα- 
θῶν xa ὠφελούντων πλεῖστα τὰ ἐμπόδια. 

Πρὸ ὀλίγου λοιπὸν τὰ περὶ τοῦ τρισχαταράτου 
Μωάμεθ εἰρήχαμεν, μέρος τῶν φλτνάφων αὐτοῦ 
μύθων τῶν γέλωτος ἀξίων τὰ νῦν οὖν τὰς ἀντιῤ- 
ῥήσεις αὐτῶν xal ἐλεγμοὺς εἴπωμεν. 

q'. Φέρετε εἰ; χατηγορίαν ἡμῶν, ὦ ἀσεδεῖς, ὅτι" 
ἐρωτηθεὶς ὃ Χριστὸς παρὰ τῶν Ἰουδαίων, Εἰ Υἱὸς 
Θεοῦ εἴ σύ; 84,9 ἡρνήσατο καὶ εἶπεν ὅτι Ὑμεῖς λέγετε 
τοῦτο. Καὶ φέρετε αὑτὸ εἰς μαρτυρίαν χαθ᾽ ἡμῶν, 
ἵνα δείξητε τὰ παρ᾽ ὑμῶν λεγόμενα ἀληθῇ. Ταῦτα 
γοῦν ποιεῖτε ἀπὸ τοῦ μὴ γινώσχειν ὑμᾶς; τὰς Γρα- 
φάς" εἰ γὰρ εὑρίσχεσθε ἐξετάζοντες xal ἐρευνῶντες 
τὰς Γραφὰς ὡς δεῖ, οὐχ ἂν ἐπλανήθητε. Ὅμως 
ἀφίημι τοῦ λέγειν χατὰ τὸ παρὸν τὰς ἀπ᾽ ἀρχῇ; 
τοῦ χόσμου μαρτυρίας, αἵτινες ἐλαλήθησαν περὶ τοῦ 
Χριστοῦ, δειχνύουσλι αὐτὸν Yi^v Θεοῦ καὶ Θεὸν καὶ 
ἄνθρωπον, πολλὰς o02a; * διὸ ἀπὸ τούτων φθάσαν- 


Galatam, ut milites sibi mitterent, nec misisse 
illos? aut jejunig et preces, quas aut ipse faciebat, 
aut per sacerdotes fleri curabg!, pecunia illis vcl 
pauperibus, quos magis diligebat, distrihuta? aut 
vota, quz& Deo plurima fecit ad Cliristianos a ser - 
viiio impiorum liberandos? Verum hzc omnia 
partim, nescio propter quae peccata, neglexit Deus, 
partim liomines ignorarunt, pro sua quisque libidi- 
ne fabulantes. Ego vero pro mea quidem sententia 
itastatuo: fuisse hoc revera judicium Dei, quo 
pridem decretum erat, ut res publica ltoimanorum 
&d extremas devolveretur miserias. Arcanis; autem 


cuzenum et me noverat? Optaverat ex Hungaris D Provideutize consiliis ingratis quidem, adversis el 


oriundus Jaucus, dari sibi ab imperatore Selym- 
brian sat Mesembriam, pollicitus se unum e sub- 
jeetis ejus fore et multos de suis 60 tiaducturum, 
atqne bello cum Turcis conflato liorum hostem, 
urbis vindicem futurum esse. Itaque, commisso 
bello, data οἱ est Mesembria, ut petiverat, bulla 
aurea a me conscripta et per Thedosii Cyprii affi- 
nem, Michaelis filium, ad Iancum perlata. Cui no- 
ta erat Catelanorum regis petitio? qui, si donaretur 
sibi Lemnus, adversus Turcas mari semper pugna- 
turum et urbi, cogente necessitate, opitulaturum 
se esse recipiebat : de quare cuin illo actui. est. 
Aut quis noverat, quantam pecuniam et quz pro- 
missa dederit imperator miseritqueinChium per 


noxiis magna auxilia parata suut, sed bonis et 
commodis plurima impedimenta. 

Paulosupra ter exsecrandi Mobainetis nonnullas 
nugas et fabulas ridiculas commemoravimus : carum 
nunc dubitationes et refutationes promamus. 

9. Affertis in accusationem nostri, impii, Chri- 
stum ἃ Judzis interrogatum, num Filius Dei csset, 
negasse, et istos ita dicere respondisse, testimonio 
hoc adversus nos usi, quo qua ipsi dicitis vera 
esse ostendatis. Αἱ hoc quidem ex inscitia sacrarum 
Litterarum facitis : quas si investigaretis, ct scru- 
taremini, ut decet, non errassetis forsan. Sed amit- 
to nunc quidem inde a rerum principio quae 
Christo pror E perinulta. testimonia, 4 


£0) 


GEORGII PHRANTZ.E 7" 


ἀνδρῶν οἱδὼς χαὶ ἀνεγνωχώς. Οὐχ ἀρχὴν τῆς τῶν A ποιχίλοι τὸ ἰσγυρὺν xat εὔτονον τῆς τῶν Ῥωμαίων 


Ἰσμαηλιτὼν ὑρησχείας f| βατ'λείας ὁ σοφὴς οὗτες 
ἐποίει ἀπὸ τῶν χρόνων Μωάμεθ, ἀλλ᾽ ὥσπερ περὶ 
τῆς προφητεία: Δανιὴλ τοῦ θείον. Τέταρτον θηρίον 
ὀνομάζει τὴν τῶν Ῥωμαίων βασιλείαν" καὶ οὐχ 
ἀρχὴν ποιοῦσιν οἱ ἐξηγηταὶ ἀπὸ "Popoo xai Ῥω- 
μύλου, οὔτε δυναστείας Ῥωμαίων, ἀριστοχρατείας, 
δημοχρατείας, διδαχτορίας, ὑπατίας καὶ βασιλείας 
μνημονεύουσιν, ἀλλὰ μόνον Ex τοῦ Ὀχταδίου Kal- 
capo; διὰ τὴν χατάπαυσιν τῆς μοναρχίας, χαθὼς 
χάτωθεν ῥηθήσεται. Οὕτω μὲν χαὶ ὁ σοφώτατος 
Στέφανος ix τοῦ Ὁτμάνου 8166 ἀμηρᾶ ἀρχὴν τοῦ 
κανονίου αὐτοῦ ποιεῖ. Ἔτι δὲ χαὶ ὁ σοφώτατος 
Λέων ὁ βασιλεὺς Ῥωμαίων θεμάτιον χαὶ αὐτὸς 
ἐποίν σε, τρισαρίθμου χύχλον εὑρὼν χρατῖσαι ἔχει 
βασιλεία δυνατὴ xaX ἰσχυρὰ ἡ ἐκ τῆς ἼΛγαρ, tou- 
πέστιν ἔτη τριαχόσια. Ἢ δὲ συστροφὴ πεντήχοντα 
ἐξ οὐκ ἐμνήσθη. Εἶτα τὸ ξανθὸν γένος ἅμα μετὰ 
τῶν πραχτόρων ὅλον Ἰσμαὴλ τροπώσουσι χατὰ τοὺς 
χρησμοὺ: τῶν θείων ἀνδρῶν, Καὶ διὰ μὲν οὖν τῶν 
τεσσάρων ἀνέμων τὰ; τέσσαρας μεγάλας βασιλείας 
ὁ μέγιστος διδάσχει Ζαχαρίας χαὶ Δανιὴλ ὁ θεῖος, 
ih» Χαλδαίων λέγω, τὴν Περσῶν xat τὴν τῶν Ma- 
χεδόνων xal τὴν τῶν 'Ρωμαίων, Τὰ δὲ δύο ὄρη τὰ 
αλχᾶ τὰ δύο χλίματα τῆς οἰχουμένης εἶναι φασίν" 
εἰς δύο γὰρ τέμνεται, εἴς τε ᾿Ασίαν xaX Εὐρώπην. 
Καὶ οἱ μὲν πυῤῥοὶ ἵπποι τὸ μιαιφόνον τῶν Χαλδαίων 
ovuaívoucty, οἱ δὲ μέλανες τὸν ἐπενεχθέντα παρὰ 
Περσῶν χαὶ Μήδων τυΐῖς Βαδυλωνίοις θάνατον, οἱ δὲ 
λευχοὶ τὸ σαφὲς τῆς δόξης τῶν Μαχεδόνων * οὗ γὰρ 
ὥσπερ αἱ ἄλλαι βασιλεῖαι χαὶ αὔτη. Οἱ 6E ψαροὶ xal 


superstitionis et im perii Ismaelitarum non a Moha- 
metis zlate duxit, sed ad modum vaticinii. divini 
Danielis locutus est. Is quartam bestiam Romauo- 
rum imperium appellavit : nec interpretes a Bemo 
et Romulo initium capiunt, aut Romanorum prin- 
cipatus, nobilium, plebisy dictatorum, consulum, re- 
gum imperia commemorant, sed ah Octavio demum 
C;esare propter exitum monarchix, quemadmodum 
infra docebitur. Eodem igitur modo sapientissimus 
Stephanus ab Otmane amera canonis sui initium 
facit. Etiam doctissimus Romanorum imperator Leo 
thema fecit, qui florentem et vigentem lhinperii Sa- 
racenorum statum ter computandum circulum te- 
nere, hoc est, annos trecentos duraturum invenit. 
Perturbati imperii per anuos quinquaginta sex non 
fecit mentionem. Deinde flava gens una cum vindi. 
cibus omne lsmaclis genus fugabit secundum divi- 
norum hominum vaticinia. Quatuor ventis autem 
quatuor magna imperia Zacharias et divinus Dauiel 
significant, Chal.eorum, Persarum, Macedonum 
et Romanorum. Duos xueos montes autem. duas 
terre regiones esse dicunt ; in duas enim partes 
terra dividitur, Asiam οἱ Europam. Atque ruft equi 
atrocitatem Chaldaeorum signiflcant, nigri a Persis 
et Medis Babyloniis illatum interitum, candidi cla- 
ram Macedonum gloriam ; neque enim horum im- 
perium ceteris simile est ; cineracei vero ct versi- 


᾿ βασιλείας δηλοῦσι. Τὸ δὲ προσταχθὲν αὑτοὺς περιο- 


δεῦσαι τὴν γὴν διδάτχει πάλιν ὡς διὰ τοῦ Θεοῦ 
πᾶσα βασιλεία συνίσταται" φησὶ yào ὁ Εὐσέθιος ὁ 
Παμφίλου" Ἐπὶ τοῦ Αὐγούστου Ὁχταδίου Καίσαρος 
ἀρχὴν ἡ τετάρτη «βασιλεία λαμθάνει, ἣν ὁ Δανιὴλ 
τέταρτον θηρίον φοβερὸν ὀνομάζει, διότι μὲν τότε 
πρῶτος αὐτὸς ἐμονάρχτος καὶ τὸν κόσμον ὅλον σχε- 
δὸν εἰπεῖν χαθυπέταξεν. Οὗτος ἐν 317 μιᾷ τῶν 
ἡμερῶν ἀπελθὼν εἰς Δελφοὺ; τοὺς νῦν ὀνομαζομέ- 
vou; Δαύλια, ἐρώτησε τὸ μαντεῖον τίς μετ᾽ αὐτὸν 
βασιλεύτῃ. Τοῦ ck Πυθέου μηδὲν ἀποχρινομένηυ 6 
δ᾽ αὖθι: ἠρώτησε, διὰ τί σιγᾷ τὸ μαντεῖον ; Τότε ἡ 
Πυθία ἔφη. . . Ἑλθόντο; οὖν τούτου ἐν 
Ῥώμῃ, xal ἐν τῷ μέλλειν ἀποδιῶναι παρεγγύητ: 


D τοὺς ἐν τέλει αὐτοῦ χεῖρας χροτῆται xal γελάσα: 


ὡς ἐπὶ μίμου τελευτῆς. Τοῦτο δὲ ποιῆσαι διωρίσατο 
ἀπουχοπῶν εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον ὡς γέλωτος 
ἄξιον. 

Καὶ περὶ μὲν οὖν τῶν προειρημένων βασιλειῶν 
Δαν:ἣλ ὁ θεῖος προφήτης xal ὁ θεῖος Ζαχαρίας xal 
ἕτεροι, ὡς προείπομεν, τὴν τε ἀνόρθωσιν αὐτῶν καὶ 
χατάλυσιν xal τὰ συμδάντα πάντα διὰ Πνεύματος 
ἁγίου λέγουσιν, ὁμοίως δὲ καὶ ᾿Ησαῖας xal σοφὸς 
Στέφανος xal Λέων ὁ βασιλεὺς περὶ τῆς χαταλύ- 
σεως τῆς βασιλείας, ὡς προείπομεν. Ὃ δὲ θεόκτη: 
Μωσῆς περὶ ἀναδάσεως χαὶ εὐτυχίας ἐν τῇ Γενέςε' 
τάδε διέξεισιν" « Ὁ πατριάρχης ἡμῶν ᾿Αὐραὰμ υἱοὺς 
ἐγέννησεν ὀχτὼ, πρῶτον μὲν Ἰσμαὴλ τὸν νόθον ix 
τῆς Ἄγαρ, δεύτερον Ἰσαὰκ ἐξ ἐπαγγελία: ix τῆς 
γυναιχὸς αὑτοῦ Σάῤῥας, ὃς χαὶ εὐλογήθη παρὰ θεοῦ. 


colores robur et potentiam imperii Romanorus. 
Deinde mandato, ut terram obeant, significatur, 
per Deum omne constare regnum. Dicit enim Eu- 
sebius Pamphili, ab Augusto Octavio Czesare qusr- 
tum regnum initium capere, quoniam tum is pri- 
mus solus imperavit, et totum paene orbem terra- 
rum sibi subjecit. Is quondara Delphos, qui nunc 
Daulia appellantur, profectus, oraculum consuluit, 
quis post se imperaturus essel. Cum nihil respon- 
deret Pythia, iterum rogavit, quare oraculum sile- 
ret. Tum Pythia respondit. . . . is Romam rever- 
sus, cum mors ipsi instaret, imperavit primoribus. 


D ut plauderent et riderent ut in ὅδα mimi. lloc firi 


voluit, quoniam vitam rem esse risu dignam pu- 
tabat. 

De iis igitur, qux modo commemoravi , reguis 
Daniel, divinus propheta, divinus — Zacharias alii- 
que, ut dictum est, de eorum tum origine tum exi 
οἱ rebus gestis, a sancto Spiritu edocti, dixerunt. 
Similiter quze Isaías, et sapientissimus Stephanus et 
Leo imperator de exitu iwperii docuerint, explicui- 
mus. Qui Deum vidit. Moses de incrementis οἱ 
successu in Genesi lic explicat : « Abrahamus, pa- 
triarcha — noster, filios octo procreavit, primum 
Ismaelem nothum, ex Agar, deinde promissum sibi 
I:3acum e Sarra uxore, cui. benedicium est ἃ Dev. 
Sarra *iortua, Cheturam. duxit, e qua filins sex 2* 


905 


CHRONICON MAJUS. — LIB, IV. 


906 


Μετὰ δὲ τὸ ἀποθανεῖν Σάῤῥαν ἔλαδε τὴν Χετοῦραν A χαλέσεις τὸ ὄνομα αὑτοῦ 'Ioaàx, xai 319 στίσω 


εἰς γυναῖχα, ἐξ ἧς ἐγέννησεν υἱοὺς 85, τὸν Ζομδρὰαν, 
τὸν Ἰεζαὶ, τὸν Μαδάϊ, τὸν Μαδιὰμ καὶ τὸν "E6óet 
χαὶ τὸν Dolat. ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ τὸν ᾿Ισμαὴλ τὸν νόθον ἐπαν- 
ἔλθωμεν. 318. Μετὰ τὸ συγγενέσθαι 'λόραὰμ. τῇ 
"Ayap εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα, καὶ ἰδοῦσα Σάῤῥα 
ἐζηλοτύπει αὐτῆς, xai ὠνείδιζε τὸν ᾿Αδραὰμ, xol 
ἔθλιψε xal ἐλύπει τὴν "Avap. 'H δὲ “Αγαρ, μὴ δυ- 
ναμένη τοσοῦτον θλίδεσθαι καὶ χαχουχεῖαθαι ὑπὸ 
«ἧς: xupla;, ἀπέδρα, χαὶ ἐν τῷ ἀποδιδράσχειν αὐτὴν 
ix τῆς χυρίας αὑτῆς τῆς Σάῤῥας ἀπήντησεν αὐτῇ 
ἄγγελος Κυρίου λέγων * ε ᾿Αποστράφηθι πρὸς τὴν 
χυρίαν σον, xal ταπεινώθητι ὑπὸ τὰς χεῖρας αὖ- 
«ἧς. » Καὶ εἶπεν αὐτῇ ὁ ἄγγελος Κυρίου " « ᾿Ιδοὺ 
σὺ ἐν γαστρὶ ἔχεις, χαὶ τέξῃ υἱὸν, xal χαλέσεις τὸ 


τὴν διαθήχην μου πρὸς αὐτὸν εἰς διαθήέχην αἰώνιον, 
εἶναι αὐτῷ Θεὸς ὡς xol τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾽ 
αὐτόν. Περὶ δὲ Ἰσμαὴλ ἰδοὺ ἐπέχουσά σου, xat ἰδοὺ 
εὐλόγησα αὐτὸν xat πληθυνῶ αὑτὸν σφόδρα * δώδεχα 
ἔθνη γεννήσει, χαὶ δώσω αὐτὸν εἰς ἔθνος μέγα. Τὴν 
δὲ διαθήχην μου στήσω πρὸς Ἰσαᾷχ, ὃν τέξεταί σοι 
Σάῤῥα εἰς τὸν χαιρὸν τοῦτον. » "D6c δυνάμεθα χα- 
ταλαθδεῖν τὸ μέγα μυστήριον τῆς εὐσεδοῦς καὶ ὑγιοῦς 
καὶ ἁγίας ἡμῶν πίστεως, xaX τὴν ἀσέδειαν ἣν ἔχου - 
σιν οἱ 'Áyapnvol. Καὶ οὐχ εἶπεν αὐτῷ ὀ!θεὸς ἅπαξ, 
ἀλλὰ καὶ δίς. "Ev πρώτοις μὲν εἶπε’ «. Τέξεις υἱὸν 
χαὶ χαλέσε:ς τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰσαὰχ, xat στέσω τὴν 
διαθήχην μου πρὸς αὑτὸν εἰς διαθήχην αἰώνιον, xal 
τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾽ αὐτόν. » Ὁ δὲ ᾿Αδραὰμ. 


ὄνομα αὐτοῦ Ἰσμαὴλ, ὅτι ἐπήχουσε Κύριος τὴν τα- αὶ αἰτήσας τῷ Θεῷ οὕτως ποιῆσαι χαὶ τὸν Ἰσμαὴλ xo: 


ᾳείνωσίν σου. Οὗτος ἔσται ἄγροιχος ἄνθρωπος, xat 
αἱ χεῖρες αὐτοῦ iml πάντας, xal αἱ χεῖρες πάντων 
ἐπ΄ αὐτόν’ καὶ χατὰ πρόδωπον πάντων τῶν ἀδ:λ- 
φῶν αὐτοῦ κατοιχήσει. » Καὶ πάλιν ἐπὶ χεφαλαίῳ ιζ΄, 
εἶπεν ὁ Θεὸς τῷ ᾿Αδραὰμ περὶ τῆς Σάῤῥας. τῆς γυ- 
ναιχὸς αὐτοῦ * « Σάῤῥαν τὴν γυναῖχά σον εὐλογήσω, 
χαὶλ δώσω σοι ἐξ αὐτῆς τέχνον, xal εὐλογήσω αὖ- 
τὸν, καὶ ἔσται εἰς; ἔθνη, χαὶ βασιλεῖαι ἐθνῶν ἐξ αὐ- 
τοῦ ἔσονται, » Καὶ ἔπεσεν ᾿Αὐραὰμ ἐπὶ πρόσωπον 
αὐτοῦ xal ἐγέλασε, xol εἶπεν ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτοῦ 
λέγων * « El δυνατὸν, τῷ ἑχατονταετεῖ υἱὸς γενήσε- 
“αι, καὶ Σάῤῥα ἐνενήχοντα ἑτῶν οὖσα τέξεται. » 
Εἶπε δὲ ᾿Αδραὰμ πρὸς τὸν Θεόν" « Ἰσμαὴλ οὗτος 
ζήτω ἐναντίον σον. » Εἶπε δὲ ὁ Θεὸς πρὸ; ᾿Αδραάμ" 
« Ναὶ, ἰδοὺ Σάῤῥα ἣ γυνὴ cou τέξεταί σοι υἱὸν, καὶ 


neravit, Zombram, Jezai, Madai, Madiam, Eboei, 
ct Soial. Sed redeamus ad Isuaelem nothum. Agar 
ab Abrahamo compressa, gravida facia est. Quod 
ubi animadvertit Sarra, invidia commota, exzpro- 
brabai, alque ladebes et affligebat. Agar. Qua: cum 
here erecauss et ipjurlas sustipere non posset, 

aufugit. Δι pesfagienti a Sarra hera obvium venit 
angelus, et eam cohortatus est, ut rediret ad beram, 
et Imperio ejus se subjiceret. Ac. dixit ei angelus 
θεῖ : « Ecce in venire geris, et filium paries quem 
appellabis Ismaelem, quoniam Dominus | exaudivit 
agritudinem tuam. Erit is ferus houio, οἱ manus 
ejus Adversus Osues, eL omuium manus adversus 
ipsum iplenUr erunt ; atque habitabit in. conspectu 
2inium fravrum suorum. » Rursus capite 17, Deus 
Abrahamo de Sarra, uxore ejus, dixit : « Benedicam 
Sarrs, uxori tum, et ex eadem (lium tibi dabo, 
.atque benedicam illi, oritque is geutium origo, et 
regna genlium ex eodem exsistent. » Atque procu- 
buit Abrahamus in faciem risitque, atque dixit cum 
auimo :« δὶ fleri potest, centenario flius nascetur, 
et Sarra pariet aetatis anpo nonagesimo. » Dixitque 
"Deo Abrahamus: « Ismael hic coram te vivat. » 
Dixit Deus Abrabamo : « Profecto Sarro, uxor tua, 
filium tibi pariet, et nominabis eum Isaacum, atque 
faciaru cum eo paciionem meam in tempus ster- 
num, uti sim ipsi et posteris ejus Deus. De Ismaele 

P^TAoL. GR. CLVI. 


εὐλογῇσαι αὐτὸν, ὁ δὲ Θεὸς ἀποχρ:θεὶς εἶπεν * « Ἰδοὺ 
εὐλόγησᾳ αὐτὸν, καὶ πληθυνῶ αὐτὸν σφόδρα, καὶ 
δώδεχα ἔθνη γεννήσει χαὶ εἰς ἔθνος μέγα ἔσται. 
Τὴν δὲ διαθήχην μου στήσῳ πρὸς Ἰσχάχ. » Καὶ οὐκ 
ἐθέλησεν ὁ Θεὸς δῶσαι xal ἐμπιστεῦσαι τὴν διαθή- 
xny αὐτοῦ τῷ Ἰσμαὴλ χαὶ τῷ σπέρματι αὑτοῦ, 
ἀλλὰ μόνῳ τῷ Ἰσαὰχ xai τοῖς ἐξ αὑτοῦ εἰς τὸ" 
ajóva. Καὶ fjv θανμάται εἰ τίς οὐ δύναται χαταλαδεὶν 
τὴν ἔννοιαν τῶν τοιούτων ῥητῶν, Οἱ δὲ ᾿Αγαρηνοὶ, 
βάρδαροι xat ἄγροιχοι ὄντες, οὐχ οἴδασιν ὀρθῶς τὴν 
ἔνγοιαν τῶν ῥητῶν, χαὶ χλαύτωσι, πῶς ὁ θεὸς ἐξ 
ἀρχῆς ἐξένωσε τὶν πατριάρχην αὐτῶν xal 390 
αὐτοὺς τῆς διαθήχη; αὐτοῦ xal τῆς χάριτος, ἀλλὰ 
οὗτοι χρμπάζουσι πῶς χαὶ αὐτοὶ ἀπόγονοί εἶσι τοῦ 
'A6paip χαὶ ὁ θεὸς εὐλόγησε xai τὸν Ἰσμαὴλ ὡς 


autem. ὀσαμϊνὶ te, οἱ οἱ benedisi, et maguopeic 
eum augebo. » Duodecim nationes procreobjt, at- 
que iu magnam genuem eum faciam. Pactionem au- 
leui "6218 cum Dsaaco faciam, quein Sarra tibi pariet 
ju hocce tempus. » ita. comprehendere possumus 
magnu mysterium pi.e, $anas et sanctz fidei nos- 
uw, el impictatleu, cui Agareui obno3ii suut, Ne- 
que semel ei Deus illud dixit, sed bis. Primum di. 
xit : « Procreabis filium et appellabis eum fsaacum, 
εἰ pactionem ineam cum eo faciam in tempus aeter- 
puni, cum ipso et posteris ejus, » Cum autem Abrs- 
banus Deu:a rogarej, ut idem Ismnacli faceret eique 


D benediceret, respondeus Deus: « Ecee, inquit, be- 


nedixi illi e& waguopere eum augebo, atque duo- 
decim nationes procreabit el gens magna exsistet. 
At pactionein meam cum ]saaco faciam. » Noluit 
Mitur Deus pactionem suam Ismaeli et posteris 
ejus dare aut. coofidere, sed soli 1saaco et liujus 
posteris in teinpus asternum. Atque. wiranduim asit, 
si quis δεδεαυΐ nequeat horum verborum senten- 
Ham. Agareni tamen, barbari et feri homines, haud 
recte intelliguut. verburum sensum, et lacrymanto, 
quod Deus a principio eorum *patriarebam et ipsos 
pactione et gratia sua exclusit ; at gloriantur iidem, 
quod ipsi quoque Abrabami [posteri sint et Deus 
lsmaeli baud secus atque 1saaco benedizerit. £r- 
rant autem hac in re, ut in. omuibus solent, quod 


29 


90T 


GEORGII PIRANTZ/E 


938 


γαὶ τὸν Ἰσαάκ. Kal iv τούτῳ πλανῶνται ὡς; xoi A 'Ανέστη δὲ 'A6pzàpg τῷ πρωΐ, καὶ ἔλαδεν ἄρτους 


ἐν πᾶσι «λανθάνονται, διὰ τί μὲν ὁ Θεὸς εὐλόγησε 
τὸν Ἰπαὰχ xal τὴν διαθήχην αὑτοῦ ἐνειλπίστευσεν 
αὐτῷ, τὸν δὲ Ἰσμαὴλ οὐχ οὕτω;, ἀλλ᾽ εὐλόγησεν 
αὐτὸν ἀπλῶς ὅτι «e Καὶ Δ: πληθυνῶ αὐτὸν σφόδρα. » Kal 
τὰ ἄλογα ζῶα ὁ Θεὸς, τετράποδχ xal ἑρπετὰ, ἰχθύας 
«€ xal πετεινὰ, εὐλόγησεν εἰπών * « Αὐξάνεσθε xal 
πληθύνεσθε xal πληρώσατε τὴν γῆν. » Tov δὲ 

Ἀδὰμ οὐ τοιούτως ηὐλόγησε μόνον, « Αὐξάνεσθε 
καὶ ᾿πλτθύνεσθε xol πληρώσατε τὴν γῆν, » ἀλλὰ 
xai, « Καταχυριεύσατε abite * » Χαὶ πάντα ὑπὸ τὰς 
χεῖρα; αὐτοῦ ἔδωχε τὰ ὅσα ἐν τῇ T3] ἐστὶ χατεξου- 
σιάζειν xal δεσπόζειν, ὥστε ἦν ἰδεῖν ὅτι xai αἱ εὖ- 
λογίαι τοῦ Θεοῦ διάφοροί εἶσι χαὶ οὐχὶ ὡς αὐτοὶ 
λέγουσι, διὰ τὶ μὲν αἱ θεῖαι χαὶ ἱεραὶ Γραφαὶ χαλῶς 
δηλοποιοῦσι τοῖς εὖ φρονοῦσιν, ἑχάττου υἱοῦ τοῦ 
᾿Αὔραὰμ, Ἰσαὰκ λέγω χαὶ 'Ispat, πῶς διαφέρου- 
σιν αἱ εὐλογίαι. τὰ γέντ xal αἱ χληρονομίαι ἑνὸς 
ἑχάστου αὐτῶν. 

' Ἐν δὲ τῷ χεφαλαίῳ τῷ x' xaX χα’ τάδε φησὶ περὶ 
τοῦ Ἰσμαὴλ," « Εἶπε δὲ τῷ ᾿Αδραὰμ dj Σάῤῥα" 
ἜΧΘθαλε thv παιδίσχην ταύτην μετὰ τοῦ υἱοὺ αὖ- 
' κἷς οὐ γὰρ κληρονομήσει ὁ υἱὸς τῆς παιδίσχης 
μετὰ τοῦ υἱυῦ μον Ἰσαάχ. » Σχληρὸν δὲ 821 ἐφάνη 
*) ῥῆμα σφόδρα ἐναντίον ᾿Αδραὰμ περὶ τοῦ υἱοῦ 
αὐτοῦ Ἰσμαήλ. Εἶπε δὲ ὁ θεὺς τῷ ᾿Αδραάμ" « Μὴ 
σκληρὸν ἔστω ἐναντίον σου περὶ τοῦ παιδίου xal 
«ἧς παιδίοσχης. Πάντα ὅσα ἂν εἴπῃ ao: Σάῤῥα, ἄκσθε 
τῆς φωνῆς αὐτῆς, ὅτι ἐν τῷ Ἰσαὰχ χληθήσεταί σοι 
σπέρ'λα, xal τὸν υἱὸν δὲ τῆς παιδίσχης ταύτης εἰς 


Evo; μέγα ποιήσω αὐτὸν, ὅτι σπέρμα σού ἐστιν,» C 


Deus [saaco benedixit et. pactionem suam dedit, 
]smaeli non item, sed simpliciter benedixit et pro- 
misit, magnopere se.eu:rn aucturum esse. Nam 
brutis animantibus, quadrupedibus et reptilibus, 
piscibus et alitiuus, Deus benedixit, cum diceret ; 
* « Augemini et multiplicamini et. implete terram. » 
Adamo autem non Sic benedixit solui : «Augemini 
et multiplicamini et implete terram, » verum etjam, 
« Domini ejus este, » atque in manus eorum tra- 
didi, quecunque in terra possideri οἱ regi pos- 
sunt, ut intelligatur, beuedictiones D.i diversas 
esse, secus atque illi dicunt, quoniam divin: etl 
sacre Littere recte sentientibus satis demonstrant. 
in utroque (filio Abraliami 
lsmaele diverses esse benedictiones, genera ct 
h:eredia. 

Capite 20 ct 21 linc de I5maele narrantur. « Di- 
xit Abrahamo Sarra : « Ejico puellam hauc cum 
filio ejus. Neque enim hazres erit (ilius puella cum 


filio meo 1s2aco. » Admoduin asperum id dictum - 


Abraliamo videbatur in ipsius filium Ismaelem. Sed 
Deus Abrahamo dixit: « Ne asperum tibi videatur 
in puerum aut puellam ; imo quacunque dizerit 
Sarra, ausculia voci cjus, quoniam in lsaaco vo- 
cabitur tibi semen, el filium puells hujus magnam 
gentem facturus sum, quia semen tuum est. » Sur- 
exit igitur mane Abrahainus, panem et utrem aqua 


xal ἀσχὸν ὕδατος xai ἔδωχε. τῇ Ἄγαρ, xal ἐπέθη- 
xtv ἐπὶ τὸν ὦμον αὐτῆς xal τὸ παιδίον, xai ἀπέ- 
στεῦλεν αὐτὴν. ᾿Απελθοῦσα δὲ ἐ πλανᾶτο τὴν ἔρημον 
χατὰ τὸ φρέαρ τοῦ ὄρχου * ἐξέλιπε δὲ τὸ ὕδωρ ix 
τοῦ ἀσχοῦ, xai ix τῆς δίψης ἐλειποθύμει ὁ ᾿Ισμαήλ., 
Καὶ ἔῤῥιψε τὸ παιδίον xal ἔχλαυσεν. Εἰσήχουσε δὲ 
ὁ Θεὸς τοῦ παιδίου kx τοῦ τόπου οὗ ἧν" xat ἐχάλε- 
σεν ἄγγελος Θεοῦ τὴν Λγαρ ix τοῦ οὐρανοῦ χαὶ 
εἶπεν αὐτῇ * « Τί ἐστιν, Ἄγαρ ; μὴ φοθοῦ * ἐπα- 
κῆχος γὰρ ὁ Θεὸς τὴν φωνὴν τοῦ παιδίου σου Ex τοῦ 
τόπον οὗ ἐστίν. ᾿Ανάστηθι χαὶ λάδε τὸ παιδίον χαὶ 
χράτησον τῇ χειρέ σου αὐτό" εἰς γὰρ ἔθνος μέγα 
ποιήσω αὐτό. » Καὶ ἀνέῳξεν ὁ Θεὸς τοὺς ὀφθαλμοὺς 
αὑτῆς, xal εἶδε φρέαρ ὕδατος ζῶντος, xal ἐπορεύθη 
χαὶ ἔμπλησε τὸν ἀσχὸν τοῦ ὕδατο: xal ἐπότισε τὸ 
παιδίον. Καὶ ἣν ὁ Θεὸς μετὰ τοῦ παιδίου, καὶ ηὑ- 
ξύνθη, xa ἑχατῴχησεν ἐν τῇ ἐρήμῳ τῇ Φαραΐ᾽ 
ἐγένετο δὲ τοξότης δυνατός. » 

Ὧδε δυνάμεθα χαταλαδεῖν τὸν Ἰσμαήλ. Καθὼς 
ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς τῷ ᾿Αδραὰμ, cl; μέγα ἔθν-ᾧ 
εἶναι ἐποίησε, xo 392 βασιλεῖ; μεγάλοι ἐξ αὐτοῦ 
γεγόνασι, xal τὰς χεῖρας αὑτοῦ ἐπὶ πάντα: θεω- 
ροῦμεν εἶναι, xal αἱ χεῖρες πάντων ἐπ᾽ αὐτὸν, xal 
ἐνεκατῴκτσεν ἐπὶ πρόσωπον ἡμῶν πάντων, καὶ οἱ 
ἐχ τούτου τοξότα! ἄριστοί εἶσι λίαν λίαν. Βλὴν τῆ: 
διαθήχης αὑτοῦ ὁ Θεὸς ὄστέρησεν αὐτόν * ite κα- 
θώς φητῖν ἡ θεία Γραφὴ, καὶ ἣν ὡρισμένον ix no)- 
λοῦ ἄνωθεν 5: ὧν κριμάτων οἶδεν ὁ Θεὸς, τοιούτω; 
γενέσθαι * ἣν γὰρ ἀνάγχη λοιπὸν ἵνα πέρας λάδωΞσι 
τὰ ὅσα ὁ θεόπτης Μωσῆς ἔφησε, καὶ οὐχὶ ὅτι οὐχ 


Agar tradidit, humero. ejus ρυόγηπὶ imposuit, et 
dimisit eam. Quie cum abiisset, per deserta delata 
est, ad fonteur sacramerti. Deficiebat aqua invutie 
el prse. siti elanguescebat. Ismael. Ahjecit puerum 
mulier et lacrymabat. Audivit autem e sede sua 
vocem pueri Deus, atque appellavit Agar de coo 
angelus Dei, eique dixit: «Quid rei est, Agar ? ne 
timeas ; audivit enlm Deus vocem pueritui cx loc 
eo, iu quo est. Surge, tole puerum, eumque ua;a 
tua compreheude ; magnam enim gentem eum fa- 
ciam. » Tum aperuit Deus ocules ejes, ut videret 
fontein aqu:z. Abiit igitur mulier, et, repleto utre, 

potum prabuit puero. Deinde aderet Deus puero, 


lsaaco, inquam, et D qui adolescebat et habitabat in deserto Puarsz, 


faeiusque est sagittarius eximius. » 

Sic agnoscere possumus Ismsaelem. Sicut Dcus 
Abrahamo promisit, ita magnam gentem eum fe- 
cit ,et regos magni ex eo exstiterunt, et manos e- 
ju$ adversus omnes, et. omnium manus adversus 
ipsum intentas videmus, et domicilium collocavit 
in conspectu nostri omnium, el posteri ejus sagit- 
tarii longe optimi sunt ; paetione autem sua Deus 
eum exclusit : ut, quemadmodum in gaeris Litteris 
est οἱ ionge anie constitutum «erst eb rationes, 
quas Deus novit, ita evenerit. Necesse enim erat, 
uteventum  laberent, quecunque divinus Moses 
dixerat. Minime vero 08 prave sentiebamus, le- 


909 

ἐφρονοῦμεν ὀρθῶς Ῥωμαΐ 
γάροι, καθὼς λέγουσιν οἱ χατηγοροῦντες ἡμᾶς xal 
ὀνειδίζουσιν. Ἐὰν δὲ πάλιν χαὶ ὑπὸ ἁμαρτιῶν ἐμεῖς " 
ἐπαιδεύθημεν, χαὶ ὑμεῖς οἱ Ἰταλοὶ μὴ ἀμερίμνως 
μείνατε, ἀλλὰ τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸ στῆθος ὑμῶν βάλετε 
xaY χατὰ νοῦν ἐνθυμήθητε, χαὶ χατηγοροῦντες ἡμᾶς 
παύσατε. Αὐτοὶ δὲ οἱ Ἰσμαηλῖται ἄπιστοι ὄντες ya- 
λεποὶ xal ἀνελεήμονες, προστάξει δὲ Θεοῦ τοὺς πιν 
στοὺς παιδεύουσι χαὶ τὸ πλεῖον μέρος τοῦ κόσμου 
χυριεύουσι. Διὸ οὐ δεῖ μεγαλοῤῥημονεῖν περὶ τού- 
τῶν τοὺς Ἰταλοὺς, ὅτι διὰ τὸ ὀρθῶς φρονεῖν χαὶ 
δίχαιοι χαὶ ἅγιοι ἑαυτοὺς λέγουσιν εἶναι, χαὶ διὰ 
τὴν αὐτῶν ὀρθοδοξίαν xal διχαιοσύνην Eu; τοῦ νῦν 
βασιλεύουσι. 

Τούτους μὲν τοὺς λόγους εἰρήκαμεν οὐχὶ πρὸς τὸ 
καταχρίνειν ἢ χατηγορεῖν τινὰ, μὴ γένοιτο ! ἀλλ’ 
ἵνα τοῖς χαταλαλοῦσιν ἡμᾶς δείξωμεν ὅτι οὐχ ὀρθῶς 
χαὶ σαφῶς τὰς Γραφὰς 8.9.8 οἴδασι. Διὰ τοῦτο μὲν 
ἐμᾶς μέμφονται, καὶ σοφοί εἰσι πάντες τοῦ νουθε- 
τεῖν, αὑτοὺς δὲ ἁμαρτάνοντας οὗ γινώσχουσι. 

β΄. "Exi τὴν ἡμετέραν οὖν διἦγησιν ἐπανέλθωμεν. 
Ἐάν τις αἰτήσῃ τί τὸ πραχθὲν παρὰ τοῦ βασιλέως 
τῷ διὰ μέσου καιρῷ τῆς μάχης, εἴπω αὐτῷ * "Ev à 
δὴ χρόνῳ χαὶ καιρῷ ὁ ᾿Αμηρᾶς παοεσχευάζετο xai 
τὴν βοήθειαν ἐποίησαν οἱ ἔξωθεν αὐθένται οἱ ἄρυ- 
στιανοί. Kal τῶν μὲν περιχύχλωθεν αὐθέντων Χρι- 
στιανῶν δῆλόν ἐστι τοῖς πᾶσιν οὐδὲν, ἀλλὰ μᾶλλον 
καὶ πρὸς τὸν τῆς Σερδίας αὐθέντην Γεώργιον πρέσ- 
6uv ὁ ἀμερᾶς ἀπέστειλεν, ἵνα μεσιτεύσῃ περὶ τῆς 


εἰρήνης τῆς ἀναμεταξὺ τῶν Οὐγγάρων καὶ τοῦ C 


ἀμηρᾶ. Μετὰ δὲ «oU ἀπερχομένου πρέσδεος Xpi- 


mani, Servii et Bulgari, id quod, qui nos calumnian- 
tur et accusant, dieunt. Vos vero liali ne securi 
agatis, aed, impositis pectori manibus, meditamini 
«um animo, οἱ desistite nos accusare. lsmaclite 
autem, homines impii, duri et inhumani, e volun- 
tate Del pies esstigant et majorem partem orbis 
terrarum oecwpatain. tenent. Quare non decet de 
Djs glorisri Italos, sese propter doctriuz probita- 
tem justos αἱ sanctos se appellare et. propter or- 
thodoxiam et justitiam ad hunc diem regnare. 

᾿ς verba minime fecimus, quo, quod absit ! 
quemquam damnemus aul accusemus, sed uL os- 
&endamus lis qui nos calumüiantur, laud probe 
nec recte eos Scripturas intelligere. Hinc enim fitnt 
nos vituperent et omnes sibi videautur ad repre- 
hendendum satis sapere, ipsos se errare uon 
sentiant. 

9. Kevertamur ad propositum nostruin. Si que- 
ras, quid imperator tempore, quod in obsidione 
consumptum es, egerit, dicam. Quo quidem tem- 
pore Ameras bellum parabat et ad ferendam opem 
se instruebant externi principes Christiani. Quan- 
quam Christianorum, qui circa bahitabant, princi- 
pum, nullam opem allatam esse, notum est omni- 
bus :quin imo ad Servig principem Georgium 
Ameras legatum misit, ut is de pace inter lHunga- 
ros et Ameram concilitanda ageret, Cum legato 


CHBRONICUON MAJUS. — LID. IV. 
τε xai Σέρθοι xa* Βούλ- A στιχνός τις γραμματιχὺς Tv, ἀνατεθειμένος παρά 


910 


τίνων Τούρχων τῶν τῆς βουλῆς εἰπεῖν τῷ δεσπότῃ 
ἵνα ποιήσῃ ἀναδολὴν εἰς τὴν ἀγάπην, ὅτι ἐὰν γέντ-. 
ται ἡ μετὰ τῶν Οὐγγάρων συνθήχη τῆ; ἀγάπης 
ftot εἰρήνης, εὐθὺς ὁ Τοῦρχος χατὰ τῆς Κωνσταὺ- 
τινουπόλεως χαθορμήσεται. Kàxslvo; οὐχ ἐφρόντισε 
περὶ τούτου οὔτε ἔμελεν αὐτῷ, οὐχ εἰδὼς ὁ ἄθλιος 
ὅτι εἰ ἀφαιρεθῇ ἡ χεφαλὴ τοῦ σώματος, τὰ μέλη εἰσὶ 
νεχρά. 

Τότε οὖν χαὶ ἐν τῇ 'Evesia βουλῆς μεγάλης γε- 
νομένης περὶ τούτου ἀνέστη ὁ τῷ τότε χαιρῷ δοὺξ, 
τοὔνομα Φραγχίσχος Φούσχαρις, λέγων" « Οὐ xav 
ἄγνοιαν γὰρ ὁ βαπιλεὺς Ἰωάννης ὥριξεν ἡ πᾶς. » 
᾿Αλλὰ χαὶ ἄλλοι οἱ ἰδόντες xai ὁμιλήσαντες 924 


B αὐτῷ φρονιμώτερον αὐτοῦ ἄνθρωπον ἐν τῇ Ἰταλία 


οὐχ εἶδον, εἰ μὴ διὰ χαχίαν χαὶ φθόνον" οὐχ οἷδε 
γὰρ ὁ φθόνος προτιμᾷν τὸ συμφέρον. "H;. δὲ τὸ 
αἴτιον τούτου τοῦ ᾿Δλωῦσίου Διέδου τοῦ ποτὲ μεσι- 
τεύσαντος ἵνα ὁ μακαρίτης ὁ αὐθέντης μου ὁ χὺρ 
Κωνσταντῖνος, δεσπότης ὧν τότε τῷ χαιρῷ ἐν τῇ 
Πελοποννήσῳ, λάδῃ εἰς γυναῖχα αὑτοῦ τὴν τοῦξε 
τοῦ δονχὸς θυγατέρα μετὰ προιχὸς πολλῆς, Ὃ οὖν 
αὐθέντης peu οὐ δι᾽ ἄλλο εἰ μὴ ἵνα γένηται οἱονεὶ 
xai αὐτὸς χαὶ ὁ τόπος αὑτοῦ μετὰ τῆς ᾿Ενετίας ἕν, 
συνεχατέδαινε τῇ τοιαύτῃ ἀγχιστείχ, ἐμοῦ τε xat 
ἄλλων πλειόνων συναινούντων τοῦτο xal ἀναγχαζόν- 


᾿ τῶν σχεδὸν ἤδη ἐγίνετο. Ὡς δὲ ἐγένετο βασιλεὺς καὶ 


ἀπῆλθεν εἰς τὴν πόλιν, τοῦτο ἀνοίχειον ἦν" πῶς 
γὰρ ἐδύναντο οἱ τῆς πόλεως ἄρχοντες xal ἀρχέντισ- 
σαι χυρίαν xat δέσποιναν αὐτῶν χαταδεχθῆναι Ἕνε- 
«οὔ θυγατέρα, xal τοὺς γαμδροὺς αὑτοῦ τοὺς ἄλλους 


Christianus aliquis litteratus erat, ἃ Turcis quibus- 
damn consiliariis additus, qui despotze suaderet, ut 
smicitiam conciliare studerct, ui, si fieret eum 
Hungaris paciset amicitia pactio, Turca slatim 
CPolim invaderet. Quam rem miser ille nihili zesti- 
mabat nec pensi habebat, nescius, capite a corpore 
deciso, membra mortua esse. 

Eodem tempore etiam Venetiis dehac re ma- 
guum conciljim habitum est, iu quo, qui tuin dux 
erat, Franciscus Fuscaris surrexit et dixit: « Non 
ex ignorantia imperator Joannes nos expetivit. » 
Enimvero etiam alii, qui eum vidiásent et. cum 
eo collocuti essent, prudentiorem bominem in italia 
visum esse negabant. Αἱ obstabat uequitia et invi- 
dia. Nescit enim iuvidia honorare utilitatem. Cujus 
rei causa eral Aloysius Diedus, qui olim  curave- 
rat, ut beate memoria princeps meus, Constanti- 
nus dominus, despota tum in Peleponneso, hujus 
ducis filium cum magna dote uxorem duceret. 
Princeps ueus non aliam ob causam, nisi ut. ipse 
et principatus cum Venetis jungerentur, eam affi- 
nitatem adimisit, nobiset aliis multis id approban- 
tibus et uLfieret pzoc cogentibus. Sed postquam 
imperator factus estet in urbeim venit, inconmmo- 
dum erát. Quomodo enim fleri poterat, ut civitatia 
viri et feminz principes dominam ct imperatricer 
reciperent Yeneti filiam, et generi ac filii ejus 


911 


GEORGII PHRANTZ.E 


912 


Χαὶ elo); συγγάμδρους xo! γυναιχαδελφοὺς εἶναι α Καὶ τῇ «f^ τοῦ Δεχεμδρίου παρελθόντων ἕξ μη- 


«(t βασιλεῖ, ἐνδόξου μὲν ἴσως xal δουχὸς ὄντος, 
ἀλλὰ πρόσχαιρος ἦν. Καὶ αὖθις μετὰ τὸ βασιλέα 
Ὑενίσθαι τὸν αὐθέντην pou ὁ δοὺξ ἐζήτει τὸ τοιοῦτο, 
ἀλλ᾽ ἀπεπέμφθν. Ἕνεχεν τούτου λοιπὸν ὁ ἄνθρω- 
$6 ἐγένετο ἐχθρός " χαὶ πολλὰ εἰπόντος τοῦ ᾿Αλωῦ- 
σίου Λαυρεδάνου καὶ τοῦ ᾿Αντωνίου Διέδου χαὶ ἄλ- 
)uwv πολλῶν, xal ἀποδειξάντων ὅτι εἰ χαὶ fj πόλις 
ἁλωθῇ, πλείστη ζημία συμδαίνει xal τῇ σὑτῶν 
325 αὐθεντίᾳ, πλὴν óbx ἴσχυσαν παροτρῦναι τὴν 
δοῦχα συνδραμεῖν τῷ βασιλεῖ. | 

Καὶ ἡ Ἐχχλησία τῆς Ρώμη: περὶ τούτου ἐφρόν- 
«ισεν. Ἐὑρεθέντος γὰρ τοῦ χαρδηνάαλίον Ρωσσίας 
εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἐγὼ περὶ τούτου μεσιτεύσα: πρὸς 
τὸν ἀοίδιμον xal μαχαρίτην τὸν αὐθέντην μου τὸν 
βασιλέα, ἵνα γένηται δδε χαρδηνάλις πατριάρχης 
Κονσταντινουπόλεω:" xal εἰ γένηται, τὰ xoi τὰ 
γενήσονται παρ᾽ αὐτοῦ καὶ τοῦ τότε πάπα εἰς βοή- 
θειαν τῆς πόλεως, εἰ χἂν Ex δευτέρου μνημονευϑῇ 
ὁ πάπας" xal πολλῶν συζητήσΣεων λόγων χαὶ βουλῆς 
γενομένων ἔδοξε τῷ δοιδίμῳ βασιλεῖ τῷ αὐθέντῃ 
μου τὸ ἕν τῶν δύο μὴ γένοιτο παντελῶς, ὅτι τῷ γε- 
νομένῳ πατριάρχῃ ἀνάγχη ἦν ἢ πείθεσθαι αὐτῷ 
«οὺὑς πάντας, ἢ ἔρις χαὶ ἔχθρα γενήσεται ἀναμεταξὺ 
αὐτοῦ χαὶ αὑτῶν τῶν μὴ πειθομένων αὐτῷ. Καὶ ἐν 
ἐχείνῳ τοῦ καιροῦ δια μέτῳ εἰ χαὶ συμδῇ ἡμῖν μάχη 
ἔξωθεν παρὰ τῶν ἐχθρῶγ, καὶ ἔχειν ἡμᾶς χαὶ Eso- 
θεν, πόσον. ἔσεται χαχόν ; Τὸ δὲ μνημονεύεσθαι τὸν 
πάπαν γενηθήτω ἕνεχεν ἐλπίδος βοηθείας ἐν τῇ 
ἀνάγχῃ ἡμῶν * χαὶ ὅπηι τοῦτο ποιήσωσιν ἐν τῇ ἀγίᾳ 
Σονφίᾳ, οἱ ἄλλοι ἔσονται ἀναίτιο: χαὶ elpnvtxot. 


nes imperatoris οἱ 'fratres imperatricis essent? 
Quandoquidem dux honoratus forsan erat, sed ad 
tempus lectus. Atque dux quidem etiam postquam 
donjinus meus imperator factus ést, liuic connu- 
bio instabat, sed repudiatus est. Propter hanc cau- 
sam igitur is nobis inimicuserat, et οἰ multa di- 
1isseut Aloysius Lauredanus et Antonius Diedus 
et alii multi, demonstrassentque, si urbs caperetur, 
magna detrimenta etiam ipsorum rebus allatum 
iri, non poterant tamen duci persuadere, ut impera- 
tori succurreret. 

Etiam Ecclesizs Romanz hzc res curse erat, Cum 
enim in urbe adesset cardinalis Rossi», et. ego 
egissem cum venerande et beate memorie impe- 
ratore, domino mco, utis cardinalis patriarclia 
Cpolis fleret, unde futurum esset, ut ab ipso et papa 
uopnili] eret ad urbem adjuvaudam, si rnrsus papze 
mentio fleret. , multis sermonibus et copsultationi- 
bus habitis, imperatori, domino mco, visum est, 
neutrum corum quas consecutura essent, fieri de- 
bere, quandoquidem necesse esset, wt aut patrlar- 
ch onines obedirent, aut lites et. inimicitize inter 
ipsum et eos, qui nou obedirent, orirentur. Interea 
*i nobis foris bellum inferretur abhostibius, etéon- 
ficlaremur ctiam domi dissidiis, quania mala futu- 
yaessent? Papa tamen memoria fleret proptcr 
spem auxilii in hac necessitate, Quod qui faccient 
e Sanctae Sophiz templo facerent : reliqui ne accu- 


νῶν, xal τοσούτου λόγου γενομένου περὶ βοηθείας 
ὅσον ἐποιΐσατο ὁ σουλτάνος τοῦ Κάερος ἧτοι τῆς 
Αἰγύπτου * ἀπὸ δὲ τῆς Σερδίας 39 δυνατὸν tv 
ἀποσταλθῆναι χρήματα χρυφίως πολυμερῶς, καὶ 
ἀνθρώπους ὁμοίως δι᾽ ἄλλον τρόπου * ἀλλ᾽ οὖχ ἀπέ- 
λαυσεν οὐδὲ εἶδεν οὐδεὶς ἕνα ὁδολόν. Ναὶ, ἀ) ηθῶς 
ἀπέστειλαν πολλὰ χρέματα xal ἀνθρώπου; πρὸς 
τὸν ᾿Αμηρᾶν πολιορχοῦντα τὴν πόλιν χαὶ ἐθριάμ- 
ὄευσαν αὐτοὺ: οἱ Τοῦρχοι, δ:ιχνύοντες ὅτι ᾿Ιδοὺ xoi 
ol Σέρθοι xa0' ὑμῶν εἰσί, Τίς τῶν Χριστιανῶν αὐὖ- 
θέντων ἣ ΄“Ἰδήρων ἀπέστειλεν ἕνα ὁδολὸν f ἀνθρώ- 
ποὺς εἷς βοήθειαν τῆς πόλεως, ἢ φανερῶς f] χρυ- 
φίως ; Οἱ Οὔγγαροι δὲ ἔστειλαν πρέσδεις πρὸς τὸν 


B ἀμηρᾶν λέγοντες ὅτι, Σωζομένου ἵνα ἔχητε xa? μετὰ 


τοῦ βασιλέως εἰρένην xal ἀγάπην, ἐποιήσαμεν xat 
ἡμεῖς τὴν ἀγάπην μεθ᾽ ὑμῶν ἀλλ᾽ ἐπεὶ οὐ τηρεῖτε 
κατὰ τὰς ἀναμεταξὺ ἡμῶν xal ὑμῶν συνθήκας, χαὶ 
fu: ἀθετέσωμεν πᾶσαν τὴν εἰρηνοποίησιν. Καὶ 
ἔφθασαν οἱ πρέσδεις, ἡνίχα ἐπολιορχεῖτο ἢ πόλις, 
ἐν fj ἐδδομάδι ἔμελλον τὴν ἐμδολὴν δῶσαι. Ὁ δὲ 
ἀμηρᾷᾶ; καὶ πᾶπα ἡ βουλὴ αὐτοῦ ἐχρόνιζον αὑτοὺς 
λόγοις χολαχείας προσδοχᾷν τὴν ἀπόχρισιν σήμερυ» 
f, αὔριον. Καὶ τοῦτο ἐποίουν μετὰ δόλου, ἄχρι orc 
τὰ μέλλοντα συμδῆναι, ὅτι εἰ μὲν παῤαλάδοιεν τὴν 
πόλιν, εἴπωσιν πρὸς αὐτούς" « ᾿Ιδοὺ γὰρ ἐλάδομεν 
αὐτέν" ὑμεῖς δὲ ἀπέλθετε, xoi ὡς ἂν δόξῃ oit 
ποιήτατε, ἣ εἰρήνην ἔχειν μεθ᾽ ἡμῶν 8$ μάχην» 
ὃ δὴ καὶ ἐγένετο xol τοῖς πρέτδεσιν ἐῤῥέθη. Εἰ δὲ 


C οὐκ ἐπαρελάμδανον αὐτὴν, ἤθελον εἰπεῖν ὅτι ἕνεχεν 


τῆ; ἀναμεταξὺ ἡμῶν xat ὑκὼν εἰρήνης ὁ πόλεμο; 
sarentur nec turbareniur. 

Die 12 Decembris, cum sez menses przterissent, 
et 104 verba essent facta de auxilio, quot fecit sul- 
tanus Cairi sive JEgypii, οἱ ὁ Servia posset pecu- 
nia occulte multis modis, homines item lio 1o- 
do sutumitti, nemo quidquam inde comimnodi per. 
cepit nec vidit vel teruncium. Imo miserunt magnam 
pecuniz et militum copiain Amerz. urbem oppu- 
guanti, atque laudibus eos efferebant Turez, ja- 
cautes, etiam Servios nobis adversari, Quis Chri- 
stianorum principum aut lberorum vel teruncium 
aut homines ad urbis suxilium siveaperte sivc 
occulie misit ? Hungari tamen legatos ad Aweran 
miserunt, qui nuntiarent, se sic, ut Uli cum impe- 
ratore pacem et amicitiam colerent, eum ipsis pa- 
cem fecisse : nunc cum illi non servarent πιυῖυλ 
pacta, se quoque pacem factam emoino. improbare. 
Advenerunt legati, cum urbs - ohsideretur, qu 
bebdoniade impressionem facturi erant. Ameras et 
totum concilium ejus blandis sermouibus eos di- 
ferebant, ut in presentem aut crastipum dieu 
responsum ezspectarent. Callide ita agébant, doncc 
viderent, quo res evasura essel, si urbem ce- 
pisseut, dicturi, s& eam expugnasse ς illi abirent, 
ei uütium ipsis videretur, facerent, sive pacem 
sive bellum mallent: id quod factam et legatis 
responsum est. δὶ eam non capturi essent, dicere 
statueraut, ob pacem cum illis servandam se de- 


913 


CHRONICON MAJUS. — 118. IV. 


911 : 


Exuvct, xai χατὰ τὰς συμφωνίας ἀνεχωρήσαμεν. A πους, xal οὐχ ἔστειλαν ; f] τίς νηστείας καὶ δεήσεις, 


397 “Ὅμως ἐψιθυρίσϑη ὅτι ὁ ἁμηρᾶς ἐλογίζετο λέ- 
γῶν « Εἰ οὐ μὴ παραλάδω τὴν πόλιν τὰ νῦν, εὖ- 
θέως fof sto ἀγάπην, χαὶ χατὰ πᾶσάν μου τὴν ζωὴν 
τηρήσω αὐτήν. » . 

Ὃ δὲ μακαρίτης 6 αὐθέντης μον χαὶ βασιλεὺς τὶ 
οὖκ ἔπραξε, χρυφῶς f) φανερῶς, ὑπὲρ τῆς βοηθείας 
«ἧς πόλεως xol τῆς αὐτοῦ βασιλείας, ἢ μᾶλλον εἰ- 
πεῖν ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῆ: ζωῆς αὐτοῦ ; Καὶ γὰρ 
δτλόν ἐστιν ὅτι, εἰ ἤθελεν, εὐχόλως ἐδύνατο φυγεῖν. 
Πλὴν οὐχ ἤθελεν, ἀλλ᾽ ἐγωνίζετο ὡς ὁ ποιμὴν ὁ 
καλὸς, ὃς τίθησι τὴν Ψυχὴν αὑτοῦ ὑπὲρ τῶν προ- 
6átuv, ὡς καὶ ἐποίησε. Καὶ τίς τῶν ἄλλων τὰ τοι- 
αὗτα xal ἄλλα γενόμενα ἐπίστατο πάρεξ τοῦ Kav- 
ταχουζηνοῦ Ἰωάννου χαὶ ἐμοῦ ; Ὅτι ὁ ἐξ Οὐγγάρων 
Ἵαγχος προεζήτει ἵνα δώσῃ αὐτῷ ὁ βασιλεὺς τὴν 
Σηλυμδρίαν ἣ τὴν Μεσημδρίαν, καὶ ἔσηται εἷς τῶν 
ὑπεξουσίων αὐτοῦ, xai πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων αὖ- 
τοῦ ἐχεῖσε ἔχειν, χαὶ ἐν χαιρῷ τῆς μάχης ὑπὸ τῶν 


Τούρχων ἔσηται kxslvov ἐχθρὸς καὶ βοηθὸς τῆς πό-᾿ 


λεω;. Καὶ ὡς ἐγένετο fj μάχη, ἐδόθη αὐτῷ ἡ Με- 
σημόρία κατὰ τὴν Exslvou αἴτησιν, καὶ τὸ χρυσό- 
ὄουλλον δι᾽ ἐμοῦ ἐγράφη, καὶ ὁ γαμθρὸς Θεοδοσίου 
τοῦ Κυπρίου ὁ τοῦ Μιχαὴλ υἱὸς; ἐχόμισε τὸ ypuc^- 
ὄουλλον πρὸς "layxov. Τίς ἐπίστατο τὴν τοῦ τῶν 
Καταλάνῶν ῥηγὸς ζήτησιν ; ὃς δωρηθῆναι αὐτῷ τὴν 
Λῆμνον ἑζήτει, καὶ ἔσηται χατὰ τῶν Τούρχων διὰ θα- 
λάσσης 3e καὶ ὑπὲρ τῆς πόλεως: ἐν ἀνάγχῃ βοήθεια" 
καὶ ἐπράττετο, Τίς 898 ἐπίστατο ὅσα δὴ καὶ χρήμα- 
τα χαὶ ἐπαγγελίας δέδωκεν ὁ βασιλεὺς χαὶ ἔστειλεν 
εἰς τὴν Χίον διά τοῦ Γαλατᾶ, ἵνα «τείλωσιν ἀνθρώ- 


stitisse a bello et secundum conventa. discessisse. 
Wumor tamen erst, Amcram cogilare ac dicere, 
si urhe nunc peliretur, statim se amicitiam nobis- 
cum initurum ef per totam vitam servaturum esse. 

Deat» agtem memorie imperator, dominus meus, 
quid pro defensione urbis et imperii, imo, ut. ve- 
rias dicam, prosalute capitis, palam et occulte 
non est molitus? Manifestum est enim, si voluis- 
set, facile eum fugere potuisse. Verum noluit, sed 
laborahet ad ezemplum boni pastoris, qui animam 
deponit pro ovibus, ut deposuit sane. Quis autem 
alius hzee et reliqua faeta. preter Joannem. Canta- 


ἐποιεῖτο δι᾽ ἑαυτοῦ xal διὰ τῶν ἱερέων, διδοὺς αὐτοῖ: 
χρήματα ἣ τοῖς πτωχοῖς, οὖς μᾶλλον ἐθεράπευσεν ; 
ἣ ἐπαγγελίας ἃς ἐποιήσατο πλείστας πρὸς Θεὸν εἰς 
τὸ ἐλευθερωθῆναι τοὺς Χριστιανοὺς ἀπὸ τῆς αἶχμα- 
λωσίας τῶν ἀσεδῶν. ᾿Αλλ᾽ ὅμως ταῦτα πάντα τὰ μὲν 
τλαρεῖδε Θεὸς, διὰ εἰνων ἁμαρτιῶν οὖχ οἶδα αἰτίαν, 
tà δὲ ἠγνόησαν οἱ ἄνθρωποι, xa ἕχαστος ἔλεγεν 
ὡς αὑτῷ ἐδόκει. Ἐγὼ δὲ χατὰ τὸ δοχοῦν μοι ταῦτά 
φημι χρίσις γὰρ ἣν ὄντως Θεοῦ, πάλα: χυρωϑθεῖσχ 
πρὸς ἐσχατιὰς χαταδῆναι δυστυχημάτων τὰ Ῥω- 
μαΐων πράγματα. Διὰ τοῦτο λόγοις ἀποῤῥήτοις τῆς 
προνοίας τῶν μὲν λυπηρῶν xaY ἐναντίων χαὶ βλα- 
πτόντων μεγάλη τις γίνεται συνδρομὴ, τῶν δὲ ἀγα- 
θῶν xal ὠφελούντων πλεῖστα τὰ ἐμπόδια. 

Πρὸ ὀλίγου λοιπὸν τὰ περὶ τοῦ τρισχαταράτου 
Μωάμεθ εἰρήχαμεν, μέρος τῶν φλτνάφων αὐτοῦ 
μύθων τῶν γέλωτος ἀξίων τὰ νῦν οὖν τὰς ἀντιῤ- 
ῥήσεις αὐτῶν xal ἐλεγμοὺς; εἴπωμεν. 

γ΄. Φέρετε εἰ; χατηγορίαν ἡμῶν, ὦ ἀσεδεῖς, ὅτι" 
ἐρωτηθεὶς ὁ Χριστὸς παρὰ τῶν Ἰουδαίων, Εἰ Υἱὸς 
Θεοῦ εἴ σύ; 339 ἠρνήσατο χαὶ εἶπεν ὅτι Ὑμεῖς λέγετε 
τοῦτο. Καὶ φέρετε αὐτὸ εἰς μαρτυρίαν καθ᾽ ἡμῶν, 
ἵνα δείξητε τὰ παρ᾽ ὑμῶν λεγόμενα ἀληθῆ. Ταῦτα 
γοῦν ποιεῖτε ἀπὸ τοῦ μὴ γινώσχειν ὑμᾶς; τὰς Γρα- 
φάς" εἰ γὰρ εὑρίσχεσθε ἐξετάζοντες καὶ ἐρευνῶντες 
τὰς Γραφὰς ὡς δεῖ, οὐχ ἂν ἐπλανήθητε. Ὅμως 
ἀφίημι τοῦ λέγειν χατὰ τὸ παρὸν τὰς ἀπ᾽ ἀρχῆς: 
τοῦ χόσμου μαρτυρίας, αἵτινες ἐλαλήθησαν περὶ τοῦ 


C χριστοῦ, δειχνύουσλι αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ καὶ Θεὸν xat 


ἄνθρωπον, πολλὰς οὔσα;" διὸ ἀπὸ τούτων φθάσαν- 


Galatam, ut milites sibi mitterent, nec misisse 
illes? aut jejunig et preces, quas aut ipse faciebat, 
aut per sacerdotes (leri curabat, pecunia illis vcl 
pauperibus, quos magis diligebat, distributa? aut 
vota, qua Deo plurima fecit ad Christianos a ser- 
vitio impiorum liberandos? Verum lh:c omnia 
partim, nescio propter quae peccata, neglexit Deus, 
partim homines ignorarunt, pro sua quisque libidi- 
ne fabulantes. Ego vero pro mea quidem sententia 
itastatuo: fuisse hoc revera judicium Dei, quo 
pridem decretum erat, ut res publica ltomanorum 
ail extremas devolveretur miserias. Arcanis; autem 


cuzenum et me noverat? Optaverat ex Hungaris D Providentize consiliis ingratis quidem, adversis et 


oriundus Jaucus, dari sibi ab imperatore Selym- 
briam aut Mesewbriam, pollicitus se unum e sub- 
jeetis ejus fore et multos de suis eo traducturum, 
atque bello cum Turcis conflato horum hostem, 
urbis vindicem futurum esse. Itaque, commísso 
bello, data ei est Mesembria, ut petiverat, bulla 
aurea a me conscripta et per Thedosii Cyprii affi- 
nem, Michaelis filium, ad lancum perlata. Cui no- 
ta era! Cstelanorum regis petitio? qui, si donaretur 
sibi Lemnus, adversus Turcas mari semper pugna- 
turum et urbi, cogente necessitate, opitulaturum 
se esse recipiebat : de quare cum illo actum est, 
Aut quis noverat, quantam pecuniam et qux pro- 
missa dederit imperator miseritqueinChium per 


noxiis magna auxilia parata suut, sed bonis et 
commodis plurima impedimenta. 

Paulo supra ter exsecrandi Mobametis nonnullas 
nugas et fabulas ridiculas commemoravimus : carum 
nunc dubitationes et refutationes promamus. 

9. Affertis in accusationem nostri, impii, Chri- 
stum ἃ Judzis interrogatum, num Filius Dei csset, 
negasse, et istos ita dicere respondisse, testimonio 
hoc adversus nos usi, quo quas ipsi dicitis vcra 
esse ostendatis. At hoc quidem ΟΣ inscitia sacrarum 
Litterarum facitis : quas si investigaretis, ct scru- 
taremini, ut decet, non errassetis forsan. Sede 
to nunc quidem inde a rerum principio 4] 
Christo pronuntiata sunt permulta. testimon 


| pI5 


GEORG11 PHRANTZ.E 


915 


τες εἴπωμεν μερικάς τινας. Ὅμως λέγω καὶ τοῦτο, & ἐπεὶ διδάσκαλος αὐτῶν ἦν ὁ Χριστὸς, τί ἕτερον 


ὅτι οὐ δι᾽ ἄλλο τι ἐσταύρωσαν οἱ Ἰουδαῖοι τὸν Xp:- 
στὸν f, ὅτι ἐδείχνυεν ἑαυτὸν Θεόν τε xal ἄνθρωπον 
χαὶ Θεοῦ Yi^v, καὶ πῇ μὲν ἔλενεν ὅτι Ὁ ἐρὲ θεω- 
ρῶν θειυρεῖ τὸν Πατέρα μου * πῇ δὲ ὅτι Ἐγὼ xotó 
Πατήρ μου ἕν ἐσμεν * πῇ δὲ ὅτι Εἰ ἐμὲ γνώχειτε, 
xa τὸν Π]ατέρα μου ἐγνώχειτε ἄν " πῇ δὲ ὡσαύτως 
ὅτι "Eáv τις τὸν λόγον μου τηρήσῃ. θάνατον οὐ μὴ 
θεωρήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα " καὶ ἀλλαχοῦ ὅτι ᾿Αφέωνταί 
σοι αἱ ἁμαρτίαι. ἽΛπερ θεωροῦντες οἱ Ἰουδαῖοι ἔλε- 
(ov πρὸς αὐτὸν, Τίνα σεαυτὸν ποιεῖς ; "AvÜpu zo; 
ὧν ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν; Τί δὲ ὁ Χριστὸς εἶπεν : 
Ὃ πιστεύων elc ἐμὲ «xàv ἀποθάνῃ, ζήσεται" xol 
ὥσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, 
60-0; xal ὁ Υἱὸς οὖς θέλε: ξζωοποιεῖ * χαὶ ὅτι Οὐδεὶς 

οἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατῆρ, οὐδὲ τὸν Πατέρα τις 
ἑώραχεν εἰ μὴ ὁ Υἱὸς xaX ᾧ βούλεται ὁ Υἱὸς ἀπὸο- 
καλύψαι. » Ὃ γοῦν Χριστὸς 3300 ὁ λέγων ταῦτα xat 
διδάσχων τοὺς ἀνθρώπου; ἐρωτηθεὶς ἔμελλε χρύ- 
wetv τὴν ἀλήθειαν ; Καὶ ποῖος ἄφρων καὶ εὐήθης 
ὑπολάδηι τοῦτο ; Εἰ γὰῤ οὐκ ἦν Θεὸς καὶ Υἱὸς 
Θεοῦ, οὐχ ἂν εἶπον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐρωτη- 
θέντες παρ᾽ αὑτοῦ, Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι 
elvat τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ; xal εἶπον πρὸς αὐτὸν 
ὅτι Οἱ μὲν λέγουσιν εἶναί σε Ἠλίαν, οἱ δὲ Ἱερεμίαν 
ἣ ἕνα τῶν προφητῶν. Καὶ εἶπεν αὑτοῖς 6 Χοιστός 
c Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι ; » Καὶ ἀποχριθεὶς 
ὃ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ ὅτι Σὺ εἴ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς 

τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. "Ἔμελλε γὰρ εἰπεῖν ὁ Χριστὸς 
τῷ Πέτρῳ ὅτι Πεπλάνησαι, βλασφήμως cfprxa;, 
χαχῶς λελάληγας" οὔχ εἶμι Υἱὸς Θεοῦ, Καὶ γὰρ 


eum Filium Dei et Deutn et hominem esse demon- 
strant: atque illis relictis, alia singu'aria quaedain 
commemorabimus. lloc tamen mofiebo, non aliam 
ob causam Judsos füristuin cruef affizisse, quam 
quod Deum se, hominem et Dei Filium esse prz- 
dicare ; et dicere eumdem alibi, qui ipsum videat, 
eum Patrem suum videre ; alibi, se et Patrem unum 
eS5e; alibi, si se nossemus, nosse nos Patrem; alibi, 
si quis precepla sua observarit, eum nunquam 
mortem visurum; alibi denique zagroto cuidam, 
peccata condonata ei esse. Qus cum animadver- 
terent Judzi, rogarunt, qualem se faceret? annon 


ἔμελλε διδάτσχειν αὐτοὺ; εἰ μὴ τὴν ἀλήθειαν : Τί 
γοῦν εἶπεν ὁ Χριστὸς τῷ Σίμωνι Πέτρῳ : «. Maxá- 
gros εἶ, Σίμων Υἱὲ τοῦ Ἰωνᾶ, ὅτι σὰρξ καὶ αἶμα 
οὐχ ἀπεχάλυψέ σοι, ἀλλ᾽ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς. » Οὐχ ἀγνοῶν δὲ ᾿οώτα ὁ Χριστὸς τὸν 
Πέτρον τὸ τίνα λέγουσιν αὐτὸν οἱ ἄνθρωποι εἶναι" 
ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου ἀρὸ τοῦ θανάτου ἐχεί- 
vou ἔλεγεν" « Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν ἀπέθανεν" 
ἀλλὰ πορεύομαι ἀναστήσων αὑτὸν, » πορευθεὶς δὲ 
ἠρώτα" « Ποῦ τεθείχατε αὐτόν; » εἶτα ἑξουσίξ 
ἐλάλτσε" « Λάζαρε, δεῦρο ἔξω, » καὶ ὑπήχουσεν ὁ 
ἄπνους τῷ τοῦ Κυρίου προστάγματι, δεεχνύοντος. 
τοῦ Χριστοῦ τήν τε αὐτοῦ θεότητα xal ἀνθρωπός 
t:a "οὕτω χατὰ τὸ mapv 331} ἡρώτησε πρὶς 
τοὺς μαθητὰς, ἵνα δείξῃ ἑαυτὸν θεὸν χαὶ ἄνθρωπον 
καὶ ἵνα ἐχ τούτου χατὰ μικρὸν ἀνάγωνται εἰς τὸ 
ὕψος τῆς ἀληθοῦς γνώσεως. ᾿Αλλὰ δὴ καὶ μετὰ τὴν 
ἀνάστασιν τί εἶπεν ὁ Θωμᾶς, εἷς ὧν καὶ αὐτὸς τῶν 


“δώδεχα μαθητῶν, ψηλαφήσας τὴν πλευρὰν τοῦ 


Χριστοῦ ; Πάντως χαὶ αὐτὸς οὕτως εἴρηχεν " « Ὁ 
Κύριός μου xai ὃ Θεός uos. » Τί γοῦν qnot καὶ 
πρὸς αὐτὸν ὁ Χριστός ; Οὐχ εἶπεν αὐτῷ " Παῦσαι βλα- 
σφημῶν * ἀλλὰ τί; « “Εώραχάς ps χαὶ πεπίστευ. 
χας " μαχάριοι οἱ μὴ ἰδόντες xal πιστεύσαντες. » 
᾿Αλλὰ καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ χηρύγματος τί εἶπεν ὅ 
Ναθαναὴλ νομοδιδᾶσκαλος τῶν Ἰούδαίων Gv ; 'Hpo- 
τῆσεν αὑτὸν ὅσον ἤθελε xal ἐδούλετο“ ἀχούσας δὲ 
παρ᾽ αὑτοῦ τοῦ Χριστοῦ ἃ εἶχεν ἀπόῤῥητα iv τῇ 
καρδίᾳ αὑτοῦ, λέγει τῷ Ἰησοῦ" «Σὺ εἴ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, 
σὺ sl ὁ βασιλεὺς νοῦ Ἰσραήλ. » Ἑπετίμησεν γοῦν 


Certe quidem Christus Petrum nroniturus erat ita 
fere : « Errasti, impie dixisti, male loeutus es; 
non sum enim Filius Dei. » Deinde cum eorum 
magister esset. Christus, quid aliud, nisi veritatem 
cos docebat ? uid autem Simoni Petro Christus 
dixit ? « Beatus es, Simo, Jon fili, quod non caro 
aut sanguis istud tibi aperuit, sel Pater meus, qui 
in colis est. » Haud inscius Christum Petrum | in- 
terrogavit, qualem se bomines esse dicerent, sed 
sicut de Lazaro aute mortem ejus dizit: « Lazarus 
amicus noster, mortuus est; sed esm δυδεί(λίι 

proficiscor ; » deinde profectus interrogavit ; « Ubi 


Deum sc faceret, cuin liomo esset ? Quid tum Chri- D eum collocastis? » atque clara voce 'elamavit : « La- 


stus ? « Mibi qui fidem habet, vivetgetiamsl mor- 
tuus sit; sicut Pater suscitat ct in vitam revocat 
cadavera, ita Filius quoque, quos ipsi placet: ne- 
mo Filium novit, nisi Pater, nec Patrem quisquam 
vidit, nisi Filius, et si cui detegit Filius. » Jam vero 
qui talia diceret et homines doceret Christus, ve- 
rumne celaturus erat? Quis ita stultus et ineptus 
sit, isiuJ ut credat? Nam nisi Deus et Filius Dei 
crat, discipuli ejus ab ipso interrogati, qualem 
hominis Filium esse homines dicerent, non respon- 
turi erant, alios eum Eliam, alios Jeremiam aut de 
ptophctis aliquem esse existimare, nec, cum Chri- 
át9s interrogasset, quem ipsi se esse crederent, 
divifa Petrus, eum Christum csse, Filium Dei ivi. 


zare, adesdum foras ; » et qui exanimis fuerat, au- 
scultavit imperio Domini, Christo declarante tum 
divinam, tum humanam naturapr suam : ita tuuc 
qnoque discipulos interrogavit, ut Deum et homi: 
hem se esse ostenderet, eosque hinc paulatim ad 
verz eognitionis altitudinem  eveheret. .Enimvero 
quid post resurrectionem Thomas dixit, qui et ipse 
unus e duodecim discipulis erat, attrectato latere 
Christi? Utique is quoque ita dixit : « Domine mi, 
et Deus mi. » Aut quid deiude illi Christus ? Non 
jussit profecto eum abstinere blaspbemiis, sed, 
« Vidisti me, inquit, et credidisti; beati illi, qui 
non viderunt et crediderunt tamen. » Àut. quid in 
principio institutiouis Nathanael, homo legis Jw 


917 


CHRONICON MAJUS. - LIB. 1V. 


418 


αὐτῷ ὃ Χριστὸς ὡς χαχῶς λαλήσαντ: ; Οὐχὶ, ἀλλὰ A βασιλεὺς εἶ σύ ; » ᾿Απεχρίθη ὁ Χριστός " « Σὺ λέ- 


τί λέγει αὐτῷ ὁ Χριστός" ; « "Ott εἶπόν σοι τὰ ἀπόῤ- 
ῥητα τῆς χαρδίας δου πιστεύεις ; Μείζονα τούτων 
διει. » Καὶ ὅτι μὲν ἐρωτηθεὶς παρὰ τοῦ Πιλάτου ὁ 
Χριστὸς εἴρηχεν ὅτι Σὺ εἶπας, τοῦτο τοιοῦτόν 
ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἔστιν ἀρνήσεως λόγος, ἀλλὰ συγκα- 
ταθέσεως καὶ ὁμολογίας, χαὶ ὥσπερ πρὸς τὸν Ἰού- 
δαν εἶπε. Συγζαθήμενος καὶ γὰρ ἐν μιᾷ ὁ Χριστὸς 
μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ λέγει πρὸς αὐτούς " « Εἷς 
ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. » Καὶ ἔλεγεν εἷς ἔχαστος 
περὶ ἑαυτοῦ" « Μήτι ἐγώ slpc; o» χαὶ ἄλλος" 
« Μήτι ἐγώ εἶμι ; » Εἶπε δὲ χαὶ ὁ Ἰούδας " « Μήτι 
ἐγώ εἶμι ;» Λέγει ὁ Χριστός" 8338} «Σὺ εἶπας.» Τότε 
πάντω; οὐχ hv λόγος ἀρνήσειυς, ἀλλὰ συνχαταῦθέ- 
σεως. Οὕτως καὶ ᾿ἐπὶ τοῦ Πιλάτου" λόγο; γὰρ ἦν 
συνήθης τοῦ τόπου, xal ὡς τοῦ τόπου ἐχείνου λόγῳ 
ἐχρήσατο αὑτῷ ὁ Χριστός. Καὶ ὥσπερ ἀρτίως πολ- 
λάχις xaX ἐπὶ τῶν Μουσουλμάνων λέγει ἕτερος πρὸς 
τὸν ἕτερον μετὰ συμάουλῃς δτι Ποιήτωμεν τόδε, 
xal ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν τὸν ἕτερον ὅτι Γενέσθω, ἀποχρὶ- 
νεται ὅτι Σὺ ἠξεύρεις, xol οὐχ ἔστι Λόγος ἀρνή- 
σεως, ἀλλὰ συγκαταθέσεως * οὕτως xol ἐπὶ τοῦ Χρι- 
στοῦ. Ὧς τοῦ τόπου ἐχείνου λόγῳ ἐχρήσατο τῇ 
τοιαύτῃ λέξει ὁ Χριστὸς, τῇ Σὺ εἶπας. “Ὅμως ὁ 
αὐτὸ: Πιλάτος ρώτησε τὸν Χριστὸν λέγων" « Σὺ 
εἴ ὁ βασιλεὺς τῶν ᾿Ιουδαίων; » ᾿Απεχρίθη ὁ Χριστός" 
« Ἢ βασιλεία fj ἐμὴ οὐχ ἔστιν ἐχ τοῦ χόσμου τού- 
του. Εἰ ix τοῦ κόσμου ἦν ἡ βασιλεία dj ἐμὴ, οἱ 
ὑπηρέται ἂν οἱ ἐμοὶ ἡγωνίζοντο, ἵνα μὴ παραδοθῶ 
«οἷς Ἰουδαίοις. Νῦν δὲ ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐχ ἔστιν 
ἐντεῦθεν. » Εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Πιλάτος « Οὐχ οὖν 


daicz peritus ? interrogavit eum quod vellet : cum 
autem audisset e Christo, quz» sub corde scereta 
premebat, dixit ei : « Tu es Dei Filius, tu rex lsrae- 
lis. », &equid vitupera vit cum Christus ut male dicen- 
tem? Minime vera, sed, « Quia dixi tibi, ait, secre- 
ta cordis tui, eredis? Majora istis videbis. » Quod 
autem a Pilato rogatus Christus respondit, dixisse 
eum, ea non neganlis, sed conccdentis οἱ con- 
sentientis oratio est, quali etiam in. Judam usus 
est. Assidens enim discipulis Christus : «Unus vc- 
strum, inquit, me traditurus est. » Bogavit de se 
quisque, Eequid ego sum? Et alius: Ecquid ego 


A 


Yete ὅτι βασιλεύς εἶμι ἐγώ" ἐγὼ el; τοῦτο γεγέννν- 
μαι xaX εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν χόσμον, ἵνα μαρ- 
κυρήσω τῇ ἀληθείᾳ. lld; ὁ ὧν ix τῆς ἀληθείας 
ἀχούει μου τῆς φωνῆς. » Αέγει αὐτῷ ὁ [{Π᾿λάτος " 
€ Τί ἐστιν ἀλήθεια ; ,» 'Opdc πῶς; ἐνταῦθα ἐδείχθη 
σαφέστερον ; Πάντως ὁ Χριστὸς βασιλέα ἔδειξε χαὶ 
εἶπεν ἑαυτόν. Καὶ ἐρωτηθεὶς παρὰ τοῦ Πιλάτου 
πάλιν αὐτῷ τοῦτο ἀπεχρίθη " ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν" Ναὶ 
βασιλεύ: εἶμι, εἶπε " « Σὺ λέγεις 833 ὅτι βασι- 
λεύς εἶμι ἐγώ. » Τί γοῦν ὁ Πιλάτος, εἰπόντος τοῦ 
Χριστοῦ ὅτι Ἐγὼ εἰς τοῦτο γεγέννη αι xal εἰς τοῦτο 
ἐλήλυθα εἰς τὸν xóspov, ἵνα μαρτυρήσω τῇ ἀλη- 
θείᾳ, λέγει πρὸς αὐτόν" « Τί ἐστιν ἀλήθεια; » 
Τουτέστιν ὅτι Εἰ εἰς τὸν κόσμον ἀλήθεια fv, οὐχ 
ἂν παραδίδηυ εἰς θάνατον * xai οἷον ἀποχλαιόμενον 
τὴν τῆς ἁληθείας στέρησιν εἶπε Τί ἐστιν ἀλήθεια ; 
᾿Αλλὰ χαὶ παρὰ τοῦ ἀρχιερέως ἐρωτηθεὶς ὁ Χριστὸς 
ὅτι ᾽ορχίζω σε χατὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος ἵνα ἡμῖν 
εἴπῃς εἰ σὺ εἰ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, οὐδὲν ἕτερον ἀπε- 
χρίνατο ἣ ὅτι "Evo εἶμι. 

Οἶδας ὅπως εἰς ἃ οὐχ ἐπίστανται οἱ Μουσουλμάς- 
vot, χατηγοροῦσι τοὺς ἀξίους ἐπαίνου ; Ἰδοὺ τοίνυν, 
εἴπερ ζητεῖς ἀλήθειαν, γνῶθι αὐτήν. Εἰ δ᾽ οὖν, σὺ 
οἷδας οὐ γὰρ παρὰ τῆς ἀληθείας ἐστὶν ἡ περὶ 
ταύτην ἄγνοια, à))Ài παρὰ τῶν ἀποστρεφομένων 
αὐτήν. 

9. Ἐπειδὴ περὶ τῶν ἄλλων ὧν παρ᾽ ὑμῶν τῶν 
Μουσουλμάνων ἐγχαλούμεθα οἱ Χριστιανοὶ ἱχανῶς 
ἀποδέδειχται, ὥστ᾽ εἶναι ἡμᾶς ἀνωτέρους πάσης 
χατηγορίας, φέρε δὴ λοιπὸν σχεψώμεθα χαὶ περὶ 


derer. Àt nunc non est hujus loci regnum meum. » 
Rogavit Pilatus : « Non es igitur rex ? ». ltespondit 
Cbristus ; «Dicis, regem me esse. Au hoc ego natus 
sum et ad hoc in terram  vcni, ut veritatis testis 
essem. Quisquis ex veritate est, audit vocem meam.» 
Dicit ei Pilatus : « Quid est veritas? » Vides aper- 
tius hic rem ostendi : omnino regem se esse affir- 
mavit eL ostendit Christus. Interrogatus ἃ Pilato, 
rursus ei respondit non lioc inodo : lta est, Rex 
sum, sed: « Dicis, me regem esse. » Quid porro Pi. 
latus, cum Christus dixisset, ad hoc se natum esse 
et ad lioc venisse in mundum, ut veritatis testis es- 


sum ? Et rogavit Judas : « Ecquid ego sum » ? Tum p) set, rogavit cum : «Quid est veritas?» hoc est, Si iu 


Christus : «Dixisti, » inquit: quo certe quidem loco 
non recusantie, sed affirmantis seruo fuit, Similiter 
jgitur inPilato. Nimirum erat id. dicendi genug in 
illa regione usitatum, et usus est illo Christus ut 
ejus regionis proprio, Quemadmodum enim e.iam 
in Musulmanis saepe (it, ut, cum quis cuum cohor- 
tatione dicit, ut faciant quippiam, alier non, Fiat 
istud, sed « Reperisti » respondeat: ita in Christo 
quoque res. habet. Quippe dictione illius regionis 
propria utebatur, cum responderet « Dixisti. » Ro- 
gavit idem Pilatus Christum : « Num rex Judeoruin 
es? » respondit Christus : « Regnum meum non 
est hujus mundi. Si bujus mundi regnum meum 
cssct, operam dedissent socii mei, ne Judais tra- 


mundo veritas esset, non tradereiis morti. Eteni.n 
qvasi lugeret veritatis absentiam, quid veritas esset 
rogavit. At cnim etiam a pontiflce maximo rogatus 
Christus in hune mogua : « Obtestor te per Deum 
vum, ut dicas nobis, num Filius Dei sis, » nibil 
aud, nisi « Sum » respondit. 

Nostine jam quomodo de. iis, qu:e ignorant Mu- 
sulmani, accusent homines laude dignos ? Ecce, 
si quzris veritatein, cognosce eam. Si minus, nosti 
ccrte, non veritatem causam esse, siquis eau iguo- 
rct, sed eos, qui eau fugiunt. 

4. Cum de reliquis, οὐ qux a vobis Musulmanis 
vituperamur Christiani, satis demonstratum sí 
esse nos omni accusatione superiores, 56, exi 


Dhaemam... 


615 


GEORGII PHRANTZ.R 


990 


. τῶν ἑτέρων, Ἔστι δὲ τἀδέ ὅτι εἶπεν ὁ Θεὺὴς τῷ A πίστις οὐχ ἦν ἀπὸ τοῦ ᾿Αδρχὰμ ὡς ὁ Μωάμεθ λέ- 


Μωάμεθ * « Τὰ πάντα ἑκοίηδα διὰ σὲ, καὶ ck. 5v 
ἐμὲ,» xat τοῦτο οἱ Χριδτιανοὶ οὐ παραδέχονται. 
᾿Αλλὰ καὶ τὸ τοῦ Μωάμεθ ὄνομα γεγραμμένόν εὑῤ'- 
ὅχετο ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ, εἰπόντος τοῦτο τοῦ Χριστοῦ 
τοῖς Ἰουδάίοις, ὅτε Εὐαγγελίζομαι 994 Opt» ἵνα 
γινώσχητε ὅτι μετ᾽ ἐμὲ μέλλει ἐλθεῖν ὁ ἀπόστολος 
καὶ προφήτης Μωάμεθ. Τὸ αὐτό ἔστι xa εἰς τὸ 
*tou Μωϊσέως παλαιόν. Ol bk Χριστιανοὶ φθονή- 
σαντες ἐξέδαλον αὐτὸ ἀπὸ ἐοῦ Εὐαγγελίου. Καὶ ὅτι 
μὴ μόνον εἷς τὸ Εὐαγγέλιον καὶ ἐν τῷ παλαιῷ εὑρί- 
ὄχετο γεγραμμένον τὸ τοῦ Μωάμεθ ὄνομα, ἀλλὰ καὶ 
ἐν τοῖς δεξιηῖς μέρεσι x60 θρόνου τοῦ Θεοῦ εὑρίσχε- 
και γεγράμμένον. Καὶ ὅτι fj τῶν Μουσουλμάνων 
πίστις ἀπὸ τοῦ ᾿Αδραὰμ εὑρίσχεται, xal ὅτι πα- 


ραβάντες οἱ Χριστιανοὶ τὸν τοῦ Μωϊσέως νόμον - 


εἰσὶν ἄξιοι κατηγορίας καὶ μέμψεως, κατηγοροῦσι 
δὲ τοὺς Μουσοὐυλμάνους ἐοὺς ἀξίου: ἐπαίνου xal 
“'μῖς. . 
Ταῦτά εἶτιν ἅτινα παρὰ τῶν Μον πουλμάνων ζα- 
τηγορούμεθα οἱ Χριστιανοί, ᾿Απολογούμεθα δὲ οὗ- 
τως, ὅτι Θεὸς ἐνδεὴς χαὶ χρείαν τινὸς ἔχων οὐχ 
ἔστι Θεός, Ὁ ποιητὴς οὐρανοῦ τε χαὶ γῆς καὶ πάν- 
ttov τῶν δημιουργηθέντων ἐν αὐτοῖς, ὁ ποιήσας τοὺς 
ἀγγέλους χαὶ τοὺς ἀνθρώφκους, χρείαν τινὸς οὐχ 
ἐἶχεν, ἀλχὰ διὰ μόνην ἀγαθότητα χαὶ θέλησιν ἐποί- 
σε τὰ πάντα, Ἐπεὶ γοῦν τοῦτο οὕτως ἔχει xo 
οὐδείς ἐστιν 6 ἀντιλέγων, χαχῶς ἄῤα ἐφθέγξατο 6 
Μωάμεθ ὡς δῆθεν aTste πρὸς αὐτὸν ὁ Θεὲς ὅτι Τὰ 


ὕει; ἐξ αὐτοῦ τοῦ Μωάμεθ ἔχε τὸν ἔλεγχον " adt; 
γάρ ἔστιν ὁ ἀρχηγὸς καὶ νομοθέτης τῶν τοιούτων 
δογμάτων. Εἰ δέ ἐστιν 33 ὁ ἕτερος, δειχθήτιο * χαὶ 
Ὑὰρ ἀπὸ τοῦ ᾿Αὐραὰμ ἕως τοῦ Μωάμεθ παρῆλθον 
χρόνοι τρισχίλιόι, χὰἀὶ μετὰ ταῦτα ἐφάνη ὁ Μωάμεθ" 
οὐχοῦν οὐκ ἔδτιν ἢ τῶν ουσουλμάνων «isti; ἀπὸ 
«οὔ ᾿Αδραάμ. Ei δ᾽ ἴσως λέγεξε τοῦτο διὰ τὴν 
φεριτομὴν, ἐγώ σὸι ἐρῶ ἐὸν λόγον τῆς περι- 
τόμῆς. 

Ὃ ᾿Αδρὰὰμ θεασάμενος τὸν οὐράνὸν, τὸν ἥλιον, 
τοὺς ἀστέρας, τὴν γῆν, τὴν θάλασσαν xal τὰ ἐν αὐ- 
ἐοΐς, ἀνελογίσατό χαθ᾽ ἑαυτὸν xal εἶπεν" € "Apa 
τὰ τοιαῦτα ἔργα μεγάλα οὕτως χαὶ ἐξαίσια ὄντα 
ἁπλῶς οὕτως καὶ αὐτομάτως γένοντο, ὃ ἔχόυσι 
xal τινα τὸν ποιήσαντα αὐτά : » Θεασάμενος τόΐνυν 
thv χαχλονὴν τῶν χτισμάτων ἐθαύμαζε xai ἐξε- 
πλίττετο, χατὰ νοῦν τε ἔσχέπτετο μὴ πως 62x 
ἔχουσί τινα τὸν ποιήσαντα αὐτὰ, ἀλλὰ μᾶλλον ταῦτά 
εἶδι θεοὶ, χαθὼς ἐνόμίξον χαὶ οἷ γονεῖς αὐτοῦ xal 
πάντες οἷ εἰδωλολάτραι. Καὶ ὅτί μὲν ὁ Θεὸς ἐποίησε 
τὰ πάντα καλὰ λίάν xai ἄξια τῆς αὐτοῦ ἐνεργείας, 
ὡς ἂν διὰ τῇς θεωρίας τούτων ἀνάγωνέξαι πάντες οἱ 
ἄνθρωποι εἰς θεογνωσίαν xol μεγαλύνωόδι xai δο- 
ξάσωσι τὸν τούτων ποιητὴν καὶ δημιουρζὸν, τοῦτο 
οὕτως ἔχει καὶ οὐχ ἄλλως" οἱ δ᾽ ἄνθρωποι πάρα- 
τῥαπέντες τῆς ἀληθοῦς xal ὀρθῆς γνώσεως, καὶ 
ἀφέντες προσκυνεῖν χαὶ σέδεσθαι τὸν ποιητὴν τῶν 
πάντων Θεὸν, μᾶλλον προσεχύνησαν τὴν χτίσιν xal 


πάντα ἐποίητα διὰ σὲ, καὶ σὲ δι᾽ ἐμέ᾽ ὁ γὰρ Θεὸς C ἐσεδάσθησαν ταύτην παρὰ τὸν χτίσαντα. ᾿Αλλὰ 


χῥείαν τινὸς οὖχ ἔχει. Ὅτι δὲ ἢ τῶν Μουϑδουλμάνων 


fiemus alia quedam. Quippe Deum Mohameti di 
$'sse aiunt : «Cuncta propter te feci, et te propter 
fne, : quod Christiani nón admittunt. Αἱ enim 
etiam Mohametis nomen scriptum füisse, in Evan- 
gelio, Christo, Judzis dicente : «Evangelium vobis 
jmpertio, quo cognoscatis, post me venturum esse 
apostolum et prophetam Mohametem : » idem in 
Moysis vetustis libris fuisse ; sed Christidnos invi- 
dig commotos ejecisse id ex Evangello. Nec veto 
in solo Evangelio et vetustis libris fuisse Moljametis 
tiomen, sed etiam iu dextra parte throni Dei scrip- 
tum ésse, Deinde Musulmanorum religlonem repeti 
ab Ábráhawo, et Christianos, qui | leger Moysis 
negligant, ipsos accusatione et reprehensione dig- 


nos esse, cum Musulmangós laude et honore dignos" 


crininentur. 

Hac sunt, qu: a,Masulmaris nobis exprobran- 
tur Christianis. Quz ita refutamus, ut si ullius 
rei egens et indigus Deus sit, eum non esse Deum 
dicamus. Fabricator coeli et terrze et rerum omnium, 
qu2 in ilsdem fact sunt, et qui angelos et homi- 
yes treávit, nullius rei indigens erat, sed ez sola 
benignitate et voluntate cuncta fecit. Quod si hoc 
jta est, nec quisquam coritradicit, male Mohame- 
tes sflirmavit, Deum sibi dixisse : «Cuncta propter 
t6 feci et te propter me.»Quippe nullius rei Deus 
egét. Musuüinaunorum re'igionem. autém non ἃ} 


'K6paXy οὐχ οὕτως, ἀλλ᾽ ἀγχίνους Gv, καὶ ἰδὼν 


 Abraliamó repetendam esse, ut Mobametes dicit, 


ex ipso Mohsinete dentonstratur. Is enim. auctor et 
dux hnjus doctrine est, Nam alter sit, ostendatur. 
Ab Abrahamo enim ad Mobametem anni ter mille 
fuerunt : tum Moliametes exstitit, ergo Mohametis 
religio non est Abrahami. Quodsi propter circum- 
cisionem istud affirimatis, hujns ego historiam ex- 
plicabo. 

Abrahamus, celum, solem, stellas, terram, mare 
etqua ihbsunt In iis, contemplatus, secum repu- 
tavit ac dixit : «Tanta hzc et eximia opera spon- 
tene et ultro facta sunt, an quer& habent (abrica- 
torem ? »Contemplatus igitur reram pulchritudinem 
mirabatur et stupebat, et animo meditabatur, ec- 
quid non haberent auctorem, sed ipsm dii essent, 
quémadmodunr parentes ejus et omnes idololatrze 
existimaliant. Atque Deum fecisse omnia pulchra 
sdmodüm et numine suo digna, quorum contem- 
platione omnes homines evehantur ad cognitionem 
Dei, ac przdicent celebrentque eorum auctorem et 


. fabricatorem, id certum est, nec aliter habet. Sed 


bomines, ἃ vera et recta cognitione deflexi, inter- 
misso Dei, rerum omnium fabricatoris, cultu et 
adoratione, quae creata erant, potius adorabant et 
venerabariur es pro Creatore. At Abrahamus non 
ita ;sed cum homo intelligens. esset atque animad- 
vertissct, ceelum-non consistere, sed perpetuo mo- 


CHRONICON MAJUs. — LIB. 1v. 


922 


zt1vo?dag ὅτι ὁ μὲν οὐδανὸς 936 οὐχ ἴστα- A Καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ᾿Αὐδαὰμ npssexóvnat τῷ 


de κίνησιν ἔχει διηνεχῇ, ἔχει δὲ. χαὶ χρείαν 
υῦ φωτὸς φωτίζοντος αὑτόν τε θεωρίας ἕνε- 
εἶ τὸν ὑπ᾽ αὐτὸν ἀέρα, ὁ δὲ ἥλιος ποτὲ μὲν 
γῆν «ópioxópevoc ποτὲ δ᾽ αὖ ὑπὸ γῆν χρυπτό- 
, καὶ ὅτι μὴ οὐσῶν νεφελῶν φαίνει, κύρισχο- 
|! δ᾽ αὖθις σχοτίζεται, χαὶ dj σελήνη xal ol 
ες μὴ ὄντος ἡλίου φαίνουσιν, ὄντος δὲ αὐτοῦ 
,ovtat xal ὀφανίζεται τὸ ἐχείνων φῶς xal ἡ 
α, χαὶ ἡ θάλασσα ἐμπαιζομένη ὑπὸ τῶν ἀνέ- 
ἣ γῇ δὲ χρήζουσα ὕδατος εἷς τὴν τῶν χαρπῶν 
tv, χατέγνω τῶν πάντων ὡς αὐτῶν χαθ᾽ αὑτὰ 
' ἀδυνάτων xa χρείαν ἐχόντων πρὸς ἄλληλα, 
bx ἐλογίσθη εἶναι ἀπὸ τούτων Θεὸν οὐδέν " ὁ 
γὰρ τινος χρείαν δύχ ἔχει, Πάλιν δὲ σχεψά- 
᾿μέποτε ἕν ἔχαστον ἀπὸ τόύτων ἀδυνάτως ἔχει 
εἶναι μονομερῶς Θεὸν, ἀλλὰ πάντα ἐμοῦ, χαὶ 
ὅτε τῷ μὲν ξηρῷ ἀντίχειται τὸ ὑγρὸν, ἐῷ δὲ 
p τὸ θερμὸν χαὶ ὡς τὸ ὕδωρ ἐστὶ φθοροποιὸν 
υρὸς, ἔχρινεν ἂν ἑαυτῷ καὶ εἶπεν ὅτι Θεὸς 
ἄζων πρὸς ἑαυτὸν xal μαχόμενος οὐχ ἔστ: 
Κἀντεῦθεν θεασάμενος τὴν τῆς χιίσεως εὑ- 
y xaX κατάστασιν, διαπορῶν ἦν xa0' ἑαυτὸν ὡς 
rte δύναμις f) συνέχουσα χαὶ χυδερνῶσα τὸ πᾶν. 
ἐπεὶ πάντες οἱ ἄνθρωποι ὁμολογσῦσιν εἶναι 
"Éxacto; δὲ ὁμολογεῖ ὄντινα βούλετα! xol 
ἰρεῖται, ἔοιχεν ὅτι πάντες πλανῶνται καὶ 
νται. Λείπεται γοῦν ὅτι οὐχ ἔστιν ἕτερὸς Θεὸς 
᾿ς 76 ποιήσας τὰ πάντα, ἅπερ εἰσὶ δοῦλα 


μόνω καὶ ἀληθεῖ θεῷ, Ὃ δὲ πανάγαθος Θεὸς, 6 
διὰ τοῦ προφήτου 'Hoatou εἰπὼν ὅτι “ἔτι λαλοῦντός 
σου ἐγὼ πάρειμι, αὐτὸς παρευθὺς ἐδέξατο τὴν 
τὸῦ ᾿Αδραὰμ vpodxüvnslv τὸ Καὶ πίστιν. Ἐλογί- 
σθῃ τοίνυυ αὐτῷ αὔτη fj πίστις εἰς δικα:οσύντιν 
ἀντὶ πασῶν τῶν ἀρετῶν, xal φίλος Θεοῦ ἐγένετο. 
Ἡμεῖς γὰρ πάντες χρΐζομεν τῆς ἀπὸ τῶν Γραφῶν 
βοηθείας διὰ τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν 6 δὲ δίχαιος 
Νῶε καὶ 'Αδραὰμ xolcol xat! ἐχέίνους καθαρὰν 
ἔχοντες τὴν χαρδίαν οὐ δέονται γραμμάτων, ὀλλ᾽ 
ἐν ταῖς χαρδίαις αὑτῶν γράφονται xal ἐν:-υποῦν- 
ται. Τότε γοῦν εἶπεν αὐτῷ 6 Θεὸς xal τὰς ἐπαγγε- 
λίας, εἰπὼν ὅτι" € Ἐν τῷ σπέοματί σου ἐνευλογη- 
θήσονται πάντα τὰ ἔθνη. » ζότε ἔδειδεν ὁ Θέδς τῷ 
᾿Αδραὰμ πᾶδαν τὴν γῆν, καὶ εἶξεν αὐτῷ « Σοὶ 
xa) τῷ σπέοματί σου δώσω αὐτήν. » Κἀντεὖθέν 
λαδὼν παῤῥησίαν ὅ ᾿Λδραὰμ παρεχάλεσε τὸν Θεὸν 
κεῤὶ τῶν Σοδόμων, χαθὼς ἔμπροσθεν φθάσαντες 
εἴπομεν. ᾿Επεὶ δὲ χρίμασιν οἷς εἶδε Θεὸς (τίς γὰρ 
ἔγνω νοῦν ἀζυρίου :)ὺ ὅτι μετ᾽ ὀλίγον ἀποσταλῆναι 
μέλλουσιν ol τοῦ ᾿Αδραὰμ. ἀπόγονοι εἰς ἐὴν Αἴγνπτον, 
ὡς ἂν ἐκεῖτε διάδιόάσωσι χρόνου; τετραχοσίους 
καὶ τριάχοντα xal γὰρ οὕτως εἴρηκεν ὁ θεὸς τῷ 
᾿Αδραὰμ, ὅτι Ἕσται τὸ σπέρμα που πάροιχος ἐν γῇ 
ἀλλοτρίᾳ" τὸ δὲ ἔθνος ὃ ἐὰν δουλώθῃ αὐτοὺς; χρινῶ 
ἐγώ " ὃ καὶ γέγονεν ἐπὶ τοῦ Φαραώ, καὶ διὰ τὴν 
πολυχρόνιον 848 διατριόὴν τῶν Ἑδραίων μετὰ 
τῶν Φαρχωνιτῶν, μὴ ποτε ἑνωθέντες μάθωσι τὰ 


y», χαὶ ἄγει καὶ φέρει χὰὶϊ εὐξαχτεῖ ὦ; βού- C τούτων ἔθιμα χαὶ τὴν εἰδωλολατρείαν, ἐτάχθη ἡ 


. 897 Τοῦτον γοῦν τὸν Θεὸν ἐγὼ προσχυνῶ. 


4 lumine solis egere, qno ipsum illustretur et 
or aer,solem autem nunc supra terram esse, 
infra terram occultari, atque coelo hubibus ob- 
ι obecurari, noa ebtecto lucere ; deinde lunam 
ellas, quando sel son luceat, splendere, quando 
d, lilarum lucem obscurari et exstingui ; porro 
' ventorum fistu agitari, terram ad plantarum 
mentum egere aqua; hecigitur cum animad- 
jiset, intellexit, omnia ista per se sola esse non 


, sed mutuo contineri auxilio, atque judicavit, . 


0 nihil Deum esse. Deus enim nullius rei auxi- 
et. Rursus cum animadvertisset, nibil eorum 
e solum Deum esse posse, sed cuncta simul, in- 
isset autem, arido oppositum esse humidum, 
Ὁ calidum, et. aqua exstingui ignem, statuit 
animum dixitque, qui secum dissideat pugnet- 
eus non esso Deum. Deinde rerum ordinem 
ionem contemplatus, ita Secum  ratiocinaba- 
{Ἐπὶ vis aliqua, qua universum continetur et 
Datur, Jam cum omnes homines consentiant, 
iesse, sed qualem quisque vultet probat, 
ntaneum est, omnes errare et mentiri. lta- 
oc unum reliquum est, non esse alium ve- 
Deum, nisi qui cuncta fecit, quz idem, sibi 
cta, regit, gubernat οἱ administrat, queinad- 
m ipsi placet. Hunc igitur Deum equidem 
», Atque liumi projectas Abraliamus adoravit 


περιτομὴ ὥς τι σημεῖον xal σύμδολον διαιροῦν xal 


solum et verum Deum. Illico Deus optimus, «πὶ 
per Isaiam prophetam dicit, «Adsum tibi adhuc 
oranti',»Abrahami adorationem et fidem accepit. 
Qus quidem fldes illi ante omnes virtutes Justiti;e 
apposita est, et ipse factus est amicus Dei. Nos 
euim omnes sacrarutu Litterarum auxilio egemus 
propter iuflrmitatem nostram ; justi autem Noe 
οἱ Abrabamus, et si .qui alii tum mentem puram 
servabant, non egebant litteris, qua ipsorum 
animis inscripte et. insculpte erant. Tum igitur 
Deus etiam promissa illi fecit, ita locutus 2 «ln 
semine tuo benedicetur cunctis populis, » monstra- 
taque eidem tota terra : «Tibi, ait, et semini tuo 
dabo eam.» Deinde Abraliamus, libertatem diceudi 
nactus, Deum de Sodoinis precatus est, quemad- 
niodum supra explicuimus. Cum autem pro con- 

siliis suis intelligeret Deus (quis enim mentem - 
Domini perspexit? ), brevi in Agyptum missum 
iri Abrabami posteros, ut ibi annos quadringentos 
et triginta viverent, ita Abraliamum allocutus est : 
« Posteri tul hospites erunt in terra aliena, gen- 
tem autem, cui servieut, ego judi-abo. » Quod fac- 
tum est sub Pharaone. Ne autem propter longinqua 
cum Pharaonitis commercia llebrzi, cum iisdem 
conciliati, mores ct superstitionem eorum addisce- 
rent, circumcisio instituta est tauquam signum et 
symbolum que ^ — "ebrzos ab /É;yp!iis sccer- 


023 


GEORGII PHRANTZ.Ei 


92 


ξιαχωρίζον τοὺ; "E6palov; ἀπὸ τῶν Αἰγυπτίων εἰς A σουλμάνοι * οἱ γὰρ αὑτοὶ πάντα ἀπερίτμττον ἀσεδῃ 


τὸ μὴ συνέρχεσθαι τούτους εἰς γάμου κοινωνίαν καὶ 
ἕνωσιν, τὸ μὲν διὰ τὴν αἰτίαν ἣν φθάσαντες εἴπο- 
μεν, τὸ δὲ ἵνα καὶ ἐν τῷ χαιρῷ τῆς ἐλευθερίας αὖ- 
τῶν ὥσιν ἕτοιμοι καὶ γνώριμοι οἱ "E6palov* xat 
γὰρ εἴπερ ἡνοῦντο μετὰ τῶν ἀλλοφύλων, πῶς 
ἔμελλε φυ  ἄττεσθαι τὸ τοῦ ᾿Αὐραὰμ σπέρμα xal 
γένος Διά τοι τοῦτο ἕν τῇ ἐρήμῳ εὑρισχόμενοι 
οὐ περιετέμνοντο τεσσαράχοντα χρόνου; διαδιξά- 
σαντες, ἀλλ᾽ ἐν τῇ Αἰγύπτῳ xal μετὰ τὴν ix. τῆς 
ἐρήμου ἔξοδον πάλιν. Καὶ ὁ μὲν τῆς περιτομῆς σχο- 
πὸς ἔχει οὕτως καθὼς xal εἴπομεν. Ὃ δ᾽ αὖ ἕτερος 
ἔχει οὕτως, ὅπως περιτμηθέντες τῇ σαρχὶ ἔλθωσιν 
εἰς συστολὴν xa* σωφρονισμὸν τῆς πολιτείας αὐτῶν, 
καὶ οὐκ ὦσι λάγνοι χαὶ ἀχρατεῖς, xai ἐντεῦθεν λο- 
Υίζωνται τὰς πορνείας αὐτῶν ἀντ᾽ οὐδενὸς, ἀλλ᾽ 
ἀνάγωνται χατὰ μιχρὴν εἰς τὸ ἑξῆς, εἷς ὑψηλοτέραν 
γνῶσιν χαὶ πολιτείαν, ἐπεὶ οὐχ (500r, ὀρθοδοξίας χά- 
ριν παρὰ Θεοῦ dj περιτομὴ, ἀλλὰ μόνον δι’ ἃς εἴπο- 
μὲν αἱτίας. 

Ὅτι δὲ ἐλθόντος τοῦ Χριστοῦ ἤργηφεν ὃ νόμος 
xaX οὐδὲ περιτομὴ ἔστιν, ἀφ᾽ ὧν μέλλεις ἀχοῦσαι 
πρόσσχες. Τὸ μὲν 339 βάπτισμα παρὰ Θεοῦ δοθὲν 
ὀρθοδοξίας χάριν ἐδόθη, χαὶ διὰ τοῦτο πάντες ἄνδρες 


xaX πᾶσαι γυναῖχες βαπτίζονται, ὁ δὲ μὴ βαπτι-᾿ 


σθεὶς οὐχ ἔστιν ὀρθόδοξο;" fj δὲ περιτομὴ οὐχ o0- 
τως, ἀλλὰ μόνον οἱ ἄνδρες περιτέμνονται, αἱ δὲ 
γυναῖΐῖχες οὐχί. "Eocxe γοῦν ἵνα οἱ μὲν ἄνδρες ὡς 
περιτετμημένοι ὦσιν ὀρθόδοξοι, αἱ δὲ γυναῖχες ὡς 
ἀπερίτμητοι ἀσεδεῖς. Βλέπεις πῶς ἄλλος ἐστὶν ὁ 
ve περιτομῆς λόγος, xal ἄλλως ποιοῦσιν οἱ Μου- 


nens, ne connubii societatem inirent, partim ob 
eam, quam exposuimus, causam, partim ut tum 
cum liberandi forent, parati et insignes essent, 
Nam si juncti fuissent alienis, quomodo servari 
potuissent Abrahami semen et genus? atque hac 
de causa cireumcisione per eos, quos in deserta 
regione oberrabant, annos quadraginta non utc- 
bantur, sed utebantur ea in ZEgypto, et deinde 
rursus, cum e deserta regione exissent. Circum- 
cisionis alter (inis igitur is est, quem diximus. 


Alter autein ita habet : ut in carne circumcisi ad: 


inoderationem et temperantiam vitze se conforma- 


λογίζονται. Καὶ ἰδοὺ αὐτοὶ ξαυτοῖς μάχεσθε, καὶ 
ἅπερ ὀρθοδοξίας χάριν τιμᾶτε, ταῦτα ἀπὸ μέρους 
ἀτιμάζετε. 

Καὶ o) μόνον εἰς αὑτὸ τοῦτο ἀναφαένονται οἱ 
Μουσουλμάνοι ἐναντιοφιυνοῦντες «(be ἑαντοὺς, ἀλλὰ 
χαὶ ἐν ἑτέροι; πολλοῖς, ἅπερ οὖχ ἔστι tt; χρεία 
χατὰ τὸ παρὸν λέγειν περὶ ἐχείνων. “Ὅμως περὶ 
ἑνὸς εἴπωμεν. Λέγει ὁ Χριστὸς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ 
ὅτι ἐὰν μή τις βαπετισθῇ, οὐχ ἔστι τοῦ Θεοῦ οὐδὲ 
τῆς σωτηρίας" ὁ Μωάμεθ μαρτυρεῖ τὸ Εὐαγγέλιον 
ἅγιον χαὶ τέλειον καὶ εὐθές" οἱ Μουσουλμάνοι τοὺς 
κεριτετμημένους λογίζονται ὀρθοδόξους, τοὺς δὲ 
βεδαπτισμένους ἀσεθεῖς. Εἰ μὲν οὖν στέργετε τὸν 
Μωάμεθ ὅτι ἀληθῶς λέγει, πῶς ὀνομάζετε τοὺς 


B βεδαπτισμένους ἀσεδεῖς, xal οὐχ ἀχολουθεῖτε τῇ 


«οὔ Εὐαγγελίου διδασγαλίᾳ, χαὶ λογίζεσθε τοὺς μὲν 
περιτετμη μένου: χαχῶς ποιοῦντας, τοὺς δὲ p:6ir- 
«ισμένους εὐσεδῶς, ἀλλὰ τἀναντία φρονεῖτε: O2« 
ἔστι πρόδιλον ὅτι αὑτοὶ Eauvol; QAO μάχετθε 
καὶ αὐτοὶ ἑαυτοὺς ἀνατρέπετε; ᾿Αλλὰ ταῦτα υἱὲ 
οὕτως. 

Ἐπεὶ δὲ ὁ ᾿ΙΙοσεμαδλ, 6v λέγουσιν οἱ ου σου) pávt 
ἔχειν προπάτορα, οὔτε μετὰ τῶν Ἑδραίων χατῆλ- 
θεν εἰς Αἴγυπτον, ὅτι ἐν ἐχείνῳ χρεία οὐχ ἦν ὥσπερ 
τοῖς ἙἭ δραίοις, οὔτε συγχατελογίζετο μετὰ τῶν 
χληρονόμων τοῦ 'A6paxp, διότι ὁ Θεὸς οὕτω: ἐνε- 
κείλατο τῷ ᾿Αδραὰμ εἰπών" « Ἔχδαλε τὴν πα:δί- 
σχὴν μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτῆς ᾿ οὐ γὰρ μὴ κχληρν- 
pin ὁ υἱὸς τῆς παιδίσχῃης μετὰ τοῦ vlo) τῆς 
ἐλευθέρας. » Καὶ ἐξεδλύθη ὁ Ἰσμαὴλ μετὰ τῆς μη- 


rationem, et temere agere Musulmanos, qui omnes 
non circumcisos impios esse cxistimant. Adeo vo- 
biscum ipsis pugnatis, et quod ob ortliodo1iam 
nunc colitis, id nunc negligitis. 

Necin liac una re Musulmani manifesto sYá 
repugnant, scd in multis praeterea aliis, de quibus 
nunc dicere nibil attinet. De una. tamen. expoua- 
mus. Christus in Evangelio dicit, nisi qui  bapü- 
zelur, neminem Dei aut salutis -esse. Jam vero 
Mohamctes Evaugelium sanctum, perfectum  jus- 
tumque, esse dicit, Musulmani autem círcumcisos 
erihodoxos, baptizato$ impios esse arbiuantur. 


rent, neve lascivi et animi impotentis essent, s&d D Quodsi Mohametem ut vera docentem veneramini, 


libidiuem nihili estimarent ac. paulatim deinceps 
ad meliorem cognitionem vitauique evelerentur, 
quandoquidem non ortlhodoxie causa,sed lantum 
ob eas, quas dixi, causas, circumcisio instituta est. 

Cur autem post adventum Cliristi lex /neglecia 
fuerit nec in usu sit circumcisio, id unde discas, 
adi. À Deo datum baptisma orthodoxis causa 
institutum est : quapropter omnes οἱ viri et fe- 
min: baptizantur, nec. ortbodoxus cst, qui non 
est baptizatus. Diversa est ratio circumcisionis, 
cui in viris loens est, in. feminis non est: unde 
quis colligat, viros utpote circumcisos orthodoxos 
esse, feminas, quippe qua non circumcidantur, 
kpias. Vides igitur, diversam esse circumcisionis 


quomodo baptizatos impios appellatis; nec przcepta 
Evangelii secuti eos, qui circumciduntur, impie, 
qui baptizantur, pie agere existimatis, sed his 
contraria seutitis? Nonne in aperto est, vos nolis- 
cum pugnare et vestro vos gladio conlicere ? scd 
liec quidein. hactenus. 

Deinde Ismael, quem Masulmani auctorem se 
halere dicunt, ncc cum Bebreis in JEgvptum 
venit, quoniam illi non, ut llebrais, opus erat, 
nec numeratus est in hzrredibus Abrahami,  quan- 
doquidem Deus ita imperavit Abrahamo : «Ejice 
ancillam cum filio ejus; neque enim ancilla filium 
cum filio ingenuz mulieris heredem — esse decet. 
Ejectus igitur est )smac] cum Agar matre ab Abra. 


CHRONICON MAJUS. —— LID. IV. 


990 


ὑτοῦ Ἄγαρ ἀπὸ tou 'A6pzáu. Εἰ δ' ἴσως A Exc ἐν αὐτῇ πλιγὰς μεγάλας σφόδρα, καὶ ἔπληξς - 


phe τὴν 'A6paky θεωρίας χάριν ἦλθεν, ἀλλ᾽ 
ὁ υἱὸς xal σπέρμα xai χληρονόμος αὐτοῦ. 
) γοῦν οὕτως ἔχοντος, πόδεν ἔχουσιν οἱ Μου- 
νοι τὴν πίστιν οὐχ οἶδα. Διὰ τοῦτο οὐχ ἀνα- 
αι ἀπό τινος πράγματος πρὸ τοῦ Μωόμεθ ix 
δραὰμ εἶναι τὴν τῶν Μουσουλμάνων πίστιν * 
915€ ἐστιν ὁ ἀρχηγὸς τῶν τοιούτων δογμάτων, 
t ἀπὸ χοιλίας αὑτοῦ ἐδίδαξεν ὅσα ἐδίδαξεν, οὐχ 
£oU. . 

ι δὲ λέγουσιν οἱ Μουσουλμάνοι ὡς γεγραμμέ- 
ρίσκεται τὸ τοῦ Μαχούμετ ἤνομα ἐν τῷ Εὐαγ- 
εἰπόντος τοῦ Χριστοῦ περὶ éxelvou ὅτι Εὐκσγ- 
μαι ὑμῖν ὅτι μετ᾽ ἐμὲ μέλλει ἐλθεῖν ἀπκόστο- 
αἱ προφήτης, ὄνομα αὐτῷ Μωάμεθ" οἱ δὲ 
.avol φθονήσαντες ἐξέῤδαλον αὐτὸ ix τοῦ 
eMov “ 841 δεῦρο δὴ σκεψώμεθα χαὶ περὶ 
, xal μοι δοκεῖ ὡς οὐ μὴ χρυδήσεται ἡ ἀλή- 
'Axoucov τοίνυν νουνεχῶς. Τρεῖς εἰσιν νομο- 
γὲ διδάξαντες νόμους χαθολιχούς " ὁ Μωῦσῆς, 
ἰούθησε τὸ γένος τῶν Ἑδραίων" ὁ Χριστὸς, ᾧ 
θησαν πάντα τὰ ἔθνη χαὶ οἱ εἰς αὐτὸν πι- 
ιντες τὸ πλεῖον μέρος τῶν "E6palov, ἐπεὶ ἀπὸ 
v ol μὴ πιστεύσαντες πολλῷ ἐλάττους εἰσὶν 
δὴ τῶν πιστευσάντων χαὶ σχεδὸν εὐαρίθμη- 
αὶ 6 Μωάμεθ, ᾧ ἡἠχολούθησαν οἱ Μουσουλμά- 
Lvsu τούτων δὴ τῶν τριῶν ἕτερός τις διδάξας 
bs νόμον οὖκ ἔστιν. ᾿Αλλ᾽ ὁ μὲν Μωῦσῆς με- 
ρηται ἀπεσταλμένος εἶναι παρὰ Θεοῦ. Ἐξ 
ἔτι ὧν ἐν τῇ Αἰγύπτῳ ἐποίησε σημεῖα καὶ 
; μεγάλα, καὶ ἐμάστιξε τὴν Αἴγυπτον, ἐπά- 


atque etiamsi Abrahamum videndi causa 
» nom adiit tamen eum ut filius el. semen 
'es ejus. Quis £um ita sint, undenam (ldem 
Musulmani babeánt, equidem nescio; nec 
a Τὸ ante Mobastem ab Abrahamo repe- 
videlur Musulmanorum fides ; sed ipse istius 
nse: auctor est, et quicunque docuit, e 
genio, non ἃ Deo accepta, docuit. 

d autem 3Musuliani dicunt, scriptum esse 
1etis nomeh in Evangelio, cum Christus de 
erit : «Edico vobis, venturum esse post me 
lum et prophetam, cui. Mohametis nomen, » 
palsum esse ex Evangelio invidia Christia- 
» age, etiam de hac re videamus : 836 spero 
in, verum non in occulto fore, 1nodo attente 
. Tres legislatores sunt, quileges generales 
uerunt : Moyses, quem Hehrzorum natio 
est ; Christus, quem secutx*? suut. omnes 
et major pars. Hebrzeorum, ad (dem ejus 
88, siquidem qui fidem ejus non amplexi 
(Δεῖ, iis qui eam amplexi sunt, longe pau- 
sunt et, prope dicam, facili opera numerandi; 
Mohametes, quem musulinani secuti sunt. 
hos tres, qui legem constituerit ac. docue- 
mo est. Jam Moysen quidem a Deo. inissum 
n eonfesso est. Statim ab. initio, cum esset 
in Arypto, sigod ct iniracula magna. cdidit 


xai ἐθεράπευσε, xal προέλεγε τὰ γενησόμενα ὡς 
προφήτης, ὅτι El μὲν ἀπολύσεις τὲν λαὸν τοῦ Θεοῦ, 
ἀπόλυσον * εἰ δ᾽ οὖν, τὰ xal τὰ συμδήσονταί col τε 
χαὶ παντὶ τῷ λαῷ τῆς Αἰγύπτου. Καὶ ὑπισχνούμε- 
γος Φαραὼ ποιῆσαι τὸ ῥήμα Κυρίου ἐθεραπεύετο 
παρὰ τοῦ Μωύδέως, ὡς ἐξρυσίαν λαδόντος ἀπὸ Θεοῦ. 
Μετὰ δὲ ταῦτα ἐξέδαλεν 6 Μωῦτῆς μετὰ βραχίονος 
ὑψηλοῦ τὸ γένος τῶν Ἕ ραΐίων ἐχ γῆς Αἰγύπτον 
xa τῆς δουλείας τοῦ Φαραὼ, χαταδιώξας δ᾽ αὑτοὺς 
ὁ Φαραὼ ἑἐποντίσθη ἐν τῇ Ἑρυθρᾷ θαλάσσῃ μετὰ 
πάσης τῆς στρατιᾶς αὑτοῦ παοὶ τοῦ MoUsítox. 
Μετὰ δὲ ταῦτα περιεπάτει ἐν τῇ ἐρήμῳ χρόνους 
τεσσαράχοντα ποιῶν θαύματα ἄπειρα. ᾿Αλλὰ 349 
xaX ἐνώπιον πάντων τῶν Ἕ δραίων ἀνέξη ὁ Mot- 


B ef; ἐπὶ τοῦ ὅρους Σινᾶ, εἰπόντων τοῦτο τῶν Ἶου- 


δαίων πρὸς αὐτὸν ὅτι ᾿Ανάδαινε εἰς τὸ ὄρος xal 
γνῶθι τὸ τοῦ Θεοῦ θέλημα " ἡμεῖς: γὰρ φωνὴν Θεοῦ 
ἀχηῦσαι οὐ δυνάμεθα, μήποτε τελευτέσωμεν. Kat 
ὁ λαὸς ἵστατο μαχρόθεν τοῦ ὄρους μετὰ φόθδου xol 
«ρόμου προσχυνοῦντες τῷ Θεῷ τῷ λαλοῦντι τῷ 
ἸΜωῦσῇ " ὁ δὲ Μωῦσῆς ἀχούων τοὺς )όγους τοῦ Θεοῦ 
ἔλεγε τούτους τοῖς 'E6palowg, καὶ παρευθὺς τὸ 
λαληθὲν ἐπληροῦτο. ᾿Αλλ᾽ οὐδέποτε ἐχίνησαν τοὺς 
τεσσαράγοντα χρόνους ἀπὸ τοῦ τόπου αὑτῶν ἄνευ 
λόγον τοῦ Θεοῦ. Μωῦσζις γὰρ, φησὶν ἡ Γραφὴ, ἐλά- 
λει, καὶ ὁ Θεὸς ἀπεκρίνατο φωνῇ. Μετὰ γοῦν τῶν 
πολλῶν μαρτυριῶν τε xal θαυμάτων ἐξέδωχε «v 
νόμον τοῖς Ιουδαίοις, καὶ ἐδέξαντο τοῦτον χαὶ προσ- 
εχύνησαν, xai παρέλαθον τὸν παρὰ τοῦ ἈΓωῦσέως 


᾿ δοθέντα νόμον ὡς τοῦ Θεοῦ νόμον. 


atque gyptum plagis ingentibus castigavit, per- 
terruit οἱ domuit, ac futura. ut propheta przdixit, 
ita locutus : «Si dimissuras es populum Dei, 
dimitte eum ; sin minus, illa vel illà tibi et omni 
JEgvpto eventura sunt.» Atque policitos Pharao, 
facturum se jussum Domini, benigne habitus est 
a Moyse, cui ita faciendi a Deo data erat potestas. 
Post hzc Moyses gravi brachio gentem Hehriso- 
rum ex ZEgypto et servitio Pharaonis eduxit, et 
persequentem eos Pharaonem cum toto exercitu 
ejus in mari Rubro submersit. Deinde in regione 
deserta annos quadraginta oberrens miracula 


D innumera edidit. Et vero. coram cunctis. Hebrz»is 


in montem Siua ascendit, Judzis ita eum cohor- 
tatis : «Áscende in montem et disce Dei volunta - 
tem ; nos enim vocem Dei audire non sustinemus, 
ne moriamur. » Itaque populus procul a monte 
adstabat, cum metu ac tremore Deum cum Moyse 
colloquentem adorantes. Moyses audita verba Dei 
statim communicavit «um Ilebr»is, mandataque 
illico fieri coepta sunt. Nec per totos illos quadra- 
ginta annos castra moverunt injussn Domini. Moy- 
ses enim, ait Scriptura, loquebatur, ac Deus re- 
spondebat vgce. Multis igitur eum signis οἱ mira- 
culis legem Jud.ris dedit, quam illi acceperunt e, 
adorarunt : veneratiqu* sunt lcgeimn a Moyse datam 
ut legem Dei. ᾿ 


937 


πῶν προφητῶν paptupíag. Καὶ ὁ μὲν Μωῦσῇς 
ἔλαδε τὴν μαρτυρίαν ὀγδοηχοντούτης᾽ τοσούτων 
γὰρ ἐτῶν, εὑρίσχετο ὁπότε προτετάνη παρὰ. Θ:»ῦ 
ἐξᾶραι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἐξ Λἰγύπτον * ὁ δὲ Χρι- 
στὸς εἶχε τὰς μαρτυρίας ἀπὸ χαταύολτς χόσμου, 
πρὶν f γενυηθῆναι αὐτόν" ἀπὸ γὰρ τοῦ '᾿Αὔραὰμ 
ἔρξαυτο ἀναφαίνεσθαι αἱ τοῦ Χριστοῦ paptvupíat, 
χαθὼς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἀποδέδειχται. Γεννηθεὶς 
δὲ πάλιν ἐμαρτυρήθη τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ χαὶ Πα- 
τρὸς μαρτυρίαν μίαν καὶ δίς " ἐποίησε ók xal θαύ- 
pata οὗ χατὰ τὸν λΙωῦσέα ἐν Αἰγύπεῳ καὶ ἐν τῇ 
ἐρήμῳ, 8.4.8 ὀλλὰ μεγάλα καὶ ὑπὲρ φύσιν, χαὶ το- 
φτύτῳ ἐχείνων μείζονα 630v. διαφέρει Δεσπότης 
δούλου. Καὶ μετὰ τὰς πολλὰ: ἐκείνας μαρτυρίας 
καὶ τὰ ἄπειρα xal ὑπὲρ φύσιν θαύματα ἔχτοτε 
ἐξεδόθη ὁ τοῦ Εὐαγγελίον νόμο:, xal προσεχύνη σαν 
καὶ ἡςπάσαντο αὐτὸν πάντα τὰ ἔθνη, πᾶτα ἢ οἷ- 
κουμένη, xat ἐπίστευσαν εἰς τὸν Χριστὸν τὸν δόντα 
«ὁ Εὐαγγέλιον. 

Ὃ δὲ Μωΐμεῦ οὑτοσὶ πόθεν λαθὼν τὰς μαρτυ- 
plac ἐδίδαξε τὰ ῥήματα ἄπερ ἐδίδαξεν, ἧτοι δγμα- 
«1, xal ἐξέδιυκε τὸν νόμον τοῖς Μουσουλμάνοις ; 


ἰἹάντως. οὐχ ἄλλοθεν ἣ abs); ἀφ᾽ ἑαυτοῦ ἐστὶν ὁ 7 


μαρτυρῶν περὶ αὐτοῦ" εἰς γὰρ πᾶσαν τὴν θείαν 
Πραφὴν οὐχ ἀναφαίνεται περὶ αὐτοῦ paptup!o, 
ἀλλὰ τοὐναντίον. Ὃ γὰρ Μωῦτῆς οὕτως εἴρηχε 
περὶ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν τῶν ἙἭραΐίων λαὺν, ὅτι 
᾿Αναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς προφήτην ix τῶν ἀδελφῶν 
ἡμῶν ὡς ἐμέ" πᾶσα ψυχὴ, ἥτις οὐχ ἀχούσεται τοῦ 
προφήτου ἐχείνον, ἐξολοθρευθήσεται. Κἂν γοῦν καὶ 


. Venit Christus habuitque omnium prophetarum 
testimunia. Moyscs testimonium accepit anno seta. 
tis octogesimo ; tot enim annos natus erat, cum 
jussus est ἃ Deo, fllies Israelis ex Egypto educere ; 
Chiristus autein testimonia habuit inde a mundo 
condito, ante quam natus esset. Nam inde ab 
Abrahamo testimonia Christi Heri copta sunt, 
quenialmodum — supra docuimus. Natus autem 
Dei Patris testimonium semel atque iterum ex- 
pertus est ; ediditque miracula non qualia .in 
JEgypto et regionc deserta Moyses edidit, sed 
magua et naturam excedentia, tantoque illis ma- 
jora, quauto. servus ἃ Domiuo distat. Ac post 
mulia hxc testimonia et infinita naturamque su- 
perantia miracula constituta est lex Evangelii, 
quam adorarunt et anplexze sunt. omnes centes 
omnisque orbis terrarum, ac professi sunt, qui 
constituit legem, Christum. 

Mohametes iste auteni uudenam testimonia nac- 
tus precepta sive dogniata docuit, quae docuit, cop- 
stituitque legem Musutmanis? Omnino e nullo alio 
nisi e semetipso de se testimonium habuit. [n tola 
enim sacra Seriptura nullum comparet de ijjo testi- 
monium, imo alia, qu: ei contraria sint. Moyses 
enim de Christo ad Hebrzorum populum ita locu- 
(us est: « Excitabit Deus Dominus e fratribus meis 
prophetam, sicut me, atque omnis anima, qux 


GEOT.GIL PHHRANTZE 
"Hi0ey ὁ Χριστὸ;, χαὶ εἶχε τὰς παρὰ πάντων Α ἐν τοῖς ἔμπροσθεν 


028 
περὶ τούτου εἴπομεν, ἀλλ᾽ οὐχ 
ὀχνήσομεν πάλιν εἰπεῖν περὶ αὐτῶν " ἐν γὰρ τῷ 
εἰπεῖν τὸν προφήτην Μωῦσῖν ὅτι Προφήτην ἀνα- 
στήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἐχ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ἔδειξεν 
ὅτι ix τῶν Ἰουδαίων ἐστὶν ὁ μέλλων ἐλθεῖν προφὴ- 
τῆς xai ἐχείνου ἀχούδονται ' ἄλλου δὲ ἐλθόντος οὐ 
παραδέξονται αὐτὸν, ὁλλὰ καὶ μαχράν που διώξου- 
gv αὐτὸν ἐξ αὐτῶν. GA Λέγει ὁ Χριστὸς περὶ 
Ἰωάννου τοῦ υἱοῦ Zayapíou, μαρτυρῶν αὐτὸν προ- 
φήτην xal μέγιστον προφήτην, ὅτι Πάντες οἱ προ- 
φῆται ἕως Ἰονάννου προεφρήτευδσαν, ἀπὸ δὲ τοῦ 
Ἰωάννου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ εὐαγγελίζεται. "Opi; 
WX», ὁ μὲν Μωῦσῆς: παραγγέλλει τῷ γένει τῶν 
"E6palov ὡς ἕνα μόνον tbv ix τοῦ γένους τῶν 
ἝἭ δραίων ἐλθόντα προφήτην δέξωνται, ἄλλον & 
οὐδαμῶς, ἀλλὰ καὶ πάντες ol προφῆται ix τοῦ 
γένους τῶν Ἰουδχίων εἰσίν " 6 δὲ Χριστὸς πάλιν 
χαθαρώτερον εἴρηχεν ὅτι πάντες οἱ πφοφῆται 5o; 
Ἰωάννου, καὶ πλέον οὐχί. Διὰ τοῦτο ὁ μὴ ἔχων 
μαρτυρίαν παρὰ Θεοῦ xal τῶν προφητῶν xal αὑτῆς 
«ἧς θεία: Γραφῆς, προφήτης οὐχ ἔστι παρὰ Θεοῦ" ὁ 
Μωάμεθ ἄρα μὴ ἔχων τὴν ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς 
μαρτυρίαν, οὐκ ἔστιν ἀπεσταλμένος καρὰ Θεοῦ. 

Οὐ μόνον δὲ τοῦτο εἴρηχεν ὁ Χριστὸς τὸ, [láv:s; 
οἱ πρυφῆται ἕως Ἰωάννου xal περαιτέρω οὐχ 
ἔσονται * ἀλλὰ χαὶ ἔτι σημεῖον γνωρίσματος δέδωχε 
τοῖς πᾶσιν οὕτω; εἰπών᾽ « Προσέχετε ἀπὸ τῶν dec- 
δοπροφητῶν, οἵ τινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύ- 
μασι προδάτων, ἔσωθεν δέ εἰσι λύχοι ἄρπαγε: " ἀπὸ 


c τῶν χαρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς. » Σχε)ώ- 


μεθα τοίνυν τίς ἐστιν ὁ χαρπὸς τοῦ παρὰ τοῦ Μωά- 


non audiet illum prophetam, pessumdabitur. » De 
qua re etiamsi jam supra diziwus, mon recusat 
mus tamen deeadem itcrum dicere. Moyses igitur, 
cum dicit: « Deus Dominus e fratribus meis pre- 
phetam excitabit, » declaravit, e Judseis fore, qui 
futurus esset, prophetam, eumque iis audiendum 
esse; alium autem ne reciperent, imo longe a se 
propellerent. Christus de Joanne, Zachariz fiio, 
dicit, rírophetam eum, et summam proplietam esse 
testatus : « Omnes prophetze ad Joannem usque vati- 
cinati sunt, sed inde 3 Joanne reguam Dei nuntia- 
tur. » Vides, quare Moyses Hebreorum genti edi- 
xerit, ut uuum modo prophetam ex ipsorum natio- 
ne oriundum reciperent, nullam alium, cum tamen 
omnes propheta Judaei essent. Ac Christus rursus 
clarius prophetas omnes ad Joannem usque fuisse, 
nec fore ullum post, dixit. Jam vero, qui non 3 
Deo uec ἃ prophetis nec omnino ἃ saera Scriptur. 
testimonium habet propheta, ἃ Deo non est : quart 
Mohaimetes, cum on habeat ἃ sacra Scriptura te- 
stimonium, non est a Deo missus. 

At vero Christus non solum hoc dixit, omne 
proplietaa ad Johannem usque fuisse, mec fore ullua 
postea, sed ctiam signum cuuctis indicavit, bit 
verbis : « Cavete vobis a pseudoprophetis, qui ves 
ovili induti vos adeunt, intus rapaces lupi sunt. E 
fructibus aguoscetis cos. » Exawminemus jam qui: 





CHhRONICON MAJUS. — LID. ,V. 


930 


θέντος νόμου“ xal τούτου ἀχριδῶ; ἔξετα- Α νῶν oi τούτον μαθηταὶ xal ol ἐχείνων διάδεχ'ι, 


; φανερωυθήσεται fj ἀλήθεια. Ὃ Μωάμεθ 
€ Ἐγὼ οὐχ ἦλθον διὰ θαυμάτων δοῦναι τὸν 
ἀλλὰ διὰ σπάθης χαὶ ξίφου; " χαὶ οἱ μὴ 
'ἄντες τῷ ἡμετέρῳ νόμῳ, ὅς ἔστι παρὰ 
Ἰανάτῳ ἀποθανέτωσαν, 945 ἣ φόρους διδό- 
xai διδομένων τῶν φόρων μενέτωσαν ἐν τῇ 
αὑτῶν. » Καὶ εἰ μὲν οὐχ ἣν τὸ Εὐαγγέλιον 
eaX δίχαιον καὶ ὀρθὸν, διχαίω; χαὶ πρεπόντως 
v ἐλθεῖν νομοθέτης 0; διδάξει τὴν ἀλήθειαν 
ϑρώποις xai διχτιοτύνην " εἰ δὲ δίχτιον xal 
jv, ἀτελὲς δὲ ὅμω;, xat οὕτως πάλιν τὸ αὐτὸ 
τὸν xai πρέπουν, ἵνα ἐλθὼν νομοθέτης ἀνα- 
Τῇ τὸ ὑστέρημα τοῦ Εὐαγγελίου. ᾿Επεὶ δὲ 
αἱ δίχαιον xal τέλειον χαὶ ὀρθὸν χαὶ λέγετα: 
*, μαρτυρεῖ δὲ καὶ ὁ Μωάμεθ περὶ αὐτοῦ 
δλογεξ χαὶ λέγει ὅτι τὸ Βὐαγγέλιον ἀπὸ Θεοῦ 
δομένον xai ἅγιον xal πλῆρες xal εὐθὲς, τί; 
λοιπὸν νομοθέτου ἑτέρου ; Πάντως οὐδεμία, 
πὸν ἄχαιρος xol ἄγρηστος ἡ τοῦ Μωάσεθ 
“ἰα * τοῦ γὰρ ὄρθοῦ κατὰ πάντα οὐδὲν ὀρθό- 
καὶ τοῦ τελείου οὐδὲν τελειότερον, χαὶ τῆς 
ἰς οὐδὲν ἀληθέστεοον. ᾿Α)λ᾽ ὅμως ἐξετάσαν- 
μεν τί βούλονται τὰ τοῦ νομοθέτου ῥήματα. 
; οὐδὲν, ἀλλ’ ἢ χατανοήσας ἑαυτὸν ὅτι μα- 
ὃν εὑρίσχεται τῆς ἐνεργείας τῶν θαυμάτων, 
tvo; χρύψαι τὴν ἑαυτοῦ ἀσθένειαν, μή ποτε 
ὧν ἀνθρώπων εὕρῃ κατάγνωσιν, εἶπεν ὅτι 
Qov δοῦναι τὸν νόμον διὰ θαυμάτων ἀλλὰ διὰ 


πάντω; οὐ δι᾽ ἄλλο τι f| ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ ἡ 346 
ἐχείνων ματαιότης. Th δὲ δοῦναι τὸν νόμον μετὰ 
ξίφους χαὶ σπάθης φόνους πάντως χαὶ ἀρπαγὰς 
διδάσχει. Καὶ τίς fjxouss τῶν ἀνθρώπων πιστεὺ :aí 
τινα βίᾳ ; ἡ πίστις tr; ψυχῆς χαὶ τοῦ νοῦ ἐστί * xai 
ἐπεὶ ἡ Ψυχῆ χαὶ ὁ νοὺς πρᾶγμά ἐστιν ἀδούλωτον, 
πῶς ὁ ποιήσας αὐτὰ Θεὸς ἐλεύθερι πέλψειν ἔμελλεν 
νομοθέτην βιάσλι αὐτὰ, ὥσπερ ἐπιλαθόμενος τοῦ 
ἔργου αὑτοῦ ; Ἢ γὰρ πίστις θελέσει χαὶ προαιρέ- 
σει χαὶ τῇ ἐλευῆερίᾳ τῆς Ψυχῆς xai τῇ γνώσει 
αὐτῆς γίνεται, ἀλλοτοόπω; δὲ οὐδαμῶς. Τὸ vio 
σῶμα δουλοῦται χαὶ δεσμεῖται χαὶ ἔστιν ὅτε χαὶ τὰ 
μὴ θέλοντα πράττειν " ἐπὶ δὲ τῆς Ψυχῆς οὐχ οὕτως, 
ἀλλὰ θελήσει χαὶ κρίσει xa: γνώσει καὶ προχιρέσει. 
Καὶ τῶν πιστευόντων σὐτῷ ἐν χρίσει καὶ ἀληθείᾳ 
ἔστιν ὁ Θεός " χαρδιογνώστης γάρ ἔστιν " οὐδὲ γὰρ 
βλέπει εἰς πρόσωπον, ἀλλ᾽ εἰς χαρδίαν. Ka ἅπερ 
τὰ ἄλογα ζῶα νόμῳ φύπεως οὐ ποιοῦσι, ταῦτα Ó 
Μωάμεθ νομοθετεῖ, Τίς γὰρ οἶδε λέοντα λέοντα φα- 
γόντα͵ ἢ ἄρχτον ἄρχτον, f] πάρδαλιν πάρδαλιν; Οὗτος 
δὲ ἀναφανδὸν διδάσχε: φονεύειν τὸν ἄνθρωπον ἄνθρω- 
πον, Καὶ τίς μάταιος, ὅστις μέλλει δέξασθαι τοῦτον 
εἶναι ἀπὸ Θεοῦ; Οὐδὲ γὰρ ἁρπαγὰς xxl φόνους 
διδάσχει Θεός. Πρὸς τούτοις ὅτι xat. χαχία χχχίας 
ἀλλάσσεται. Λέγει γὰρ ὅτι Ἢ ἀποθανέτωσαν ἣ φό- 
ρους διδέτωσαν͵ χαὶ ἀλλάσσεται φόνος φιλογ er aatía. 
Οὐ μόνον δὲ xal μέχρι τούτου ἡ xaxía. 9/47 ἔστη, 
ἀλλὰ xal περαιτέρω προέδη. Τί γὰρ τῆ; τοιαύτης 


καὶ σπάθης" ὡς καὶ ἐν ταῖς διαλέξεσιν ἐνο- C ὑμότητος καὶ μισανθρωπίας χεῖρον γένοιτ᾽ ἂν, ὥστε 


3£y ἵνα μὴ διαλέγωνται μετὰ τῶν Χριστια- 


rucius a Mobamete constitute legis : qua re 
lustrata, verum apertum erit. Mohainetes ita 
profiietur: « Equidem non veni, uiraculià 
constitutum, sed e,se et gladio: et qui non 
ent se leg] nostre, quz a Deo cst, aut capite 
nor, aut pendanto stipendia, el pensis stipen- 
rseveranto in religione sua. » Si Evangelium 
isset sanctum, justum et verum, :equum et 
taneum fuisset, alium venturum esse leyisla- 
qui quid verum et justum esset, homines do- 
aot si justum sanctumque, sed imperfectum 
Fursus aequum et par fuisset, ut legislator 


φηνεύειν μηδὲν ἠδιχηχότας ; Kal y32. ὁπόταν ἀπέλ- 


lis successuri essent disputarent, nulla alia de cau- 
sa vetuit, nisi propterea, ne coufutaretur eorum 
vauitas. Ense autem οἱ gladio legem constituere 
czides et rapinas exercere est. At quis unquam au: 
divit, vi coactum quemquam fidera amplexum esse? 
Fides animi et mentis est. Jam cum animus ac mieus 
servitii expertes sint, quomodo qui libera ea fecit, 
Deus legislatorem ad vim iis inferéndam mittat, 
lanquam oblitus operis sui 3 Fides enim volgntate 
et optione, aniniique arbitrio et coguitioue, nec 
ula alia re, efficitur. Nam corpus quidem iu 
servitium redigilur ei wincitur, facitque uoa 


m expleret lacunain Evangelii, Sed. cum san. D nunquam, quie nolis: mens non item, sed agit 


ustum, perfectum rectumque οἱ sit et babea- 
ue ipse testetur ac dicat Mohamctes, Evaugc- 
Deo datum , justum, perfectuni οἱ verum 
quid alio praterea legislatore opus esi? 
nulla atque inepta et inutilis Mohametis 
. Recto eninr nihil rectius, perfecto nihil 
ius, vero nihil verius est. Sed tamen exa- 
us, quid sibi velint legislatoris dicta. Nullam 
)b causam, nisi quod,longe abesse se scn- 
miraculorum facieundorum potestate, imbe- 
rm autem suam oceultarc vellet, nc iu vitu- 
ominum incurrcret, sese non. miraculis, sed 
ι gladio legem constitutum venisse dixit : 
lem, ne cum Christianis discipuli sui ct qui 


semper e voluntate, judicio, cognitione et a:- 
brio. Adeo Deus prudenter et vere se pro- 
filentium Deus est. Corda enim novit, nec per- 
sonam, sed corda respicit, Quod bruta bestie uou 
faciunt, id Mobametes lege sancit. Quia enim ἰρυ- 
nem a leoue, aut ursum ab urso, aut. pautlierau a 
penthera devoratum audivit? Sed iste aperte pra:- 
cipit, ut lumo hominem occidat. Quis igitur 13:1 - 
stultus sit, qui istum a Deo missum credat? De is 
non pr:ecpit rapinas et. e:edes,. Deiude ab eodem 
malu: malo remittitur. Dicit euiin, nt aut. capite 
multeptur, aut stipendia perdant, remittiturque ca- 
des cupiditate habendi. Nec vero. ad hoc με χα 
pravitatis, scd etia ulterius processum cst. Quid 


931 


GEORGII PHRANTZ.E 


933 


θωσ!: Μουπτουλμάνοι πρὺς πόλεμον xal ἐν τῷ πόολεμῳ Α τοὺς θεοὺς ἀπέρχονται xal μετὰ τῶν θεῶν εὑρίσχον- 


πέσῃ τις “ἐξ αὐτῶν, οὗ λογίζονται ἑαυτοὺς ἀξίους 
μέμψεως ὡς αἰτίους τοῦ πολέμου, ἀλλ᾽ ἐ πὶ τὸ νεχρὺν 
σῶ.λα τοῦ πεπτωχότος σφάττουσι QOvtz;, ὅτους ἂν 
δυυνθῇ ἕκαστ᾽ς ^ xal ὅσον πλείους χτείγει, τοσοῦτον 
λογίζονται ὠφέλειαν τῆς τοῦ τεθνεῶτος ψυχῆς. Εἰ 
δ᾽ ἴσως οὐχ ἔχει ἀνθρώπους εἰς ἐξουσίαν αὐτοῦ ὁ 
βουλόμενος βοηθῆσαι τῇ τοῦ τεθνεῶτος ψυχῇ, ἐξω- 
νεῖται Χριστιανοὺς, εἴπερ εὕροι, καὶ ἢ ἑπάνω τοῦ 
νεχροῦ σώματο; σφάττει αὐτοὺς ἣ ἐπὶ τῷ τάφῳ 
αὐτοῦ. Καὶ ὁ ταῦτα νομοθετῶν πῶς ἀπὸ Θεοῦ: 
"Est νομοθετεῖ ὅτι ὁ δοὺς; τῇ πόρνη μίσθωμα xal 
κοιμηθεὶς μετ᾽ αὐτῆς αοὖχ ἁμαρτάνει χαὶ ὁ βιασά- 
μενος παρθένον ἁμαρτάνει, ὁ δὲ μετὰ τῆς θελήσεως 
αὐτῆς χοιληθεὶς μετ᾽ αὐτῆς οὐχ ἁμαρτάνει" xal 
ἐὰν αἰχμαλωτίδας τς λάδῃ ἐν πολέμῳ, ἔξεστιν ἐπ᾽ 
αὐταῖς «Usa. ὃ βούλεται ἀχωλύτω;. Ὃ γοῦν 
πορνείας xal παρθενοφθορίας νομοθετῶν πῶ; ἀπὸ 
Θεοῦ ; 

Καὶ τὸ δὴ χείριστον ὅτι τοὺς χατὰ τὴν ἀποδοχὴν 
«τοῦ Θεοῦ πεοιπατήσαντας ἐν τῷ παρόντι αἰῶνι μετὰ 
τὴ) ἐνθάδε ἀποδίωτιν αὐτῶν λουτρὰ καὶ ᾿οἴχους 
περιχαλλεῖς χαὶ γυναῖχας παρθένους ὅτι πολλὰς 
ὑπισχνεῖται δοθήσεαθαι ἑχάστῳ S8 παρὰ Θεοῦ. 
Καὶ ὅπερ οἱ τῶν εἰδωλολατρῶν Ἑλλήνων ὀνομλζό- 
μενο: θεολόγοι οὐχ εἶπον οὐδὲ ἐνόμισαν εἶναι, ταῦτα 
ὁ Μωάμεθ ἀ. αχεχαλυμμένῳ τῷ προτώπῳ νομοθετεῖ, 
Ἐχεῖνοι γὰρ οὕτως λέγουσιν, ὅτι *ol piv καλῶς iv- 
θάδε Buocav:t;, ἐπὰν ἀποθάνωσι xol χαθαρῶ; 


ται εἰς τὰ; τῶν μαχαρίων νήσους χαὶ μετ᾽ αὑτῶν 
συναγάλλονται "τῶν δὲ χαχῶς ἐνθάδε βιωσάντων 
xai ἀχαθάρτων xal μεμολυσμένων ἀπελθόντων αἱ 
τούτων Ψυχαὶ εἰς ζοφώδεις xal σχοτεινοὺς ἀπέρχον- 
ται τόπους χαὶ εἰς τὸν ποταμὸν τὸν Πυριφλεγέ- 
θοντα. Καὶ οἱ μὲν εἰδωλολάτραι “Ἕλληνες ἔλεγον 
τντα * ὁ δὲ Μωάμεθ, ὃς ὀνομάζει ἑχυτὸν ὀρθόδοξον 
xal πλησίον τοῦ Θεοῦ εὑρισχόμενον, λέγει καὶ 
νομοθετεῖ τοιαῦτα ἀτοπήματα αἰσχοὰ, . χαὶ οὐχ 
ἔχει ἐνθύμησιν ὅλως ὅτι ταῦτὰά πάντα ὀργῆς xa: 
ἀποστροφῆς ἔργα καὶ τῆς ἁμαρτίας ἀποτελέσματά 
εἰσι. Πρὸ γὰρ τῆς παραδάσεως xai ἀμαρτίας τοῦ 
᾿Αδὰμ ποὺ λουτρὰ, ποῦ ὅλως οἰχήματα, ποῦ αἱ 
πολλαὶ γυναῖχες ; ᾿Αλλὰ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν 
χατάραν ἐπανέστη τὸ σῶμα ὥσπερ θηρίον χατὰ cis 
Ψυχῆς τῆς μὴ ἐχούσης καθολιχῶς τὴν τοῦ Θεοῦ 
ἐπίσχεψιν. Ἴσχυσε τὸ σῶμα, xal χατέσπασε τὴν 
Ψυχὴν ἀπὸ τοῦ ὕψους χαὶ τοῦ μεγαλείου αὑτῆς χαὶ 
χατήγαγεν εἰς τὰ; παραλόγους xal ματαίας σωμᾶ- 
τιχὰς ἐπιθυμία; xal ἡδονάς * καὶ ὥσπερ ἀνδράτο- 
δον, οὕτως χατεδουλώθη ἡ ψυχὴ εἰς τὰς Goya; 
ἐρέξει:" εἰ γοῦν μετὰ gig τὴν ἐχ νεχρῶν ἀνά- 
στάσιν οὐδὲν μέλλουσιν εὕρεῖν οἱ χατὰ ἀποξοχὶ,» 


᾿ «οὔ Θεοῦ πολιτευσάμενοι ἄνθρωποι τὴν μακαρίαν 
“ἐκείνην ζωὴν ἦν ὁ προπάτωρ εἶχεν ᾿Αδὰμ πρὸ τῆ; 


παραθάσεως καὶ ἀπώλεσεν, ἀλλὰ πάλιν τὴν αὐτὴν 
ζωὴν μέλλουσι εὑρεῖν ἣν εἶχε μετὰ τὴν χατάραν, 
οὐαὶ vol; ἀνθρώποις ἐχείνοις. Καὶ τὸ δὴ χείριστον 


ἀποδημήσωσιν αἱ ψυχαὶ ἀπὸ τῶν σωμάτων, εἰς C ὅτι οὐδὲ μέχρι τῆς ταλαιπώρον ἐχείνης xal ἐπαρά- 


enim ista immanitate et. szevitia cogitari crudelius 
potest, quam trucidare, qui nihil peccarunt? Quo- 
tiescunque enim ad pugnam procedunt Musulmani 
ei eorum quis przlio occiditur, non se crimina. 
tione dignos putant, ut auctores belli, sed in occisi 
cadavere vivos trueidant, quot quisque potest, oc 
quanto quis plures necat, tanto majorem utilitatem 
fore putant ad animam occisi. Si non possidet. ho- 
mines, qui mortui anim:e opitulari studet, Chri- 
slianos, si quos reperit, coemit, eosque aut supra 
cadaver occisi, aut in sepulero cjusdem jugulat. 
Talia qui precipit quomodo a Deo missus sit ? Do- 
cet ldem, qui data pecunia cum meretrice concum- 


in beatorum iusulis cum iisdemque lzetari: con- 
tra qui male hic vixerint οἱ impuri atque iuquisali 
excesserint, lorum animas in loca tenebrosa εἰ 
obscura et Pyriphlegetodtem fluvium abire. Wc 
igitur Grici idololatrz dixerunt, Mohametes vero, 
qui se orthodoxui esse et coram Deo stclisse jac- 
tat, probat docetque foedas istas nugas, nec ullo 
niodo sentit, quam omnes ha res libidiuosse et de- 
testaud:ze sint et peccatum consecutse. Ante Adami 
enim peccatum et delictum ubinam balnez, ubinam 
omnino zdes, ubinam inuluse femium ? sed post pec- 
catum et exsecrationem corpus (anquam bestia men- 
ti, perfecta notione Dei non sestentaue, inhiabat, 


bat, eum non peccare; qui per vim virginem stu- D superabat eam, atque animam, ex sltitudine οἱ 


pret, eum peccare, qui autem cum consentiente 
concumbat, non peccare; quas quis bello ceperit, 
iis ei uti licere, quemadmoduin velit. Atqui stu- 
pra et virginum vitiationes qui probat, quomodo a 
D»o missus sit? 

Gravissimuim autem cst, quod qui ad voluntatem 
Dei in hac vita se composuerint, iis singulis post 
mortem balneas et xdes pulcherrimas virginesque 
plurimas ἃ Dco datum iri pollicetur. EL qnod Grz- 
corum idololatrarum theologi non dixerunt nec 
crediderunt, id Mobametes revelata. fronte statuit. 
lili enim ita aiunt, qui pulchre hic vixerint, eos 
post mortem, euin animi e corporum vinculis pu- 
ri exccsserint, ad deos migrare et cum diis versari 


post delictum et exs»crotionem et e paradiso etse 


magnificentia dejectam, in vaaas et iusanas libiJi- 
nes voluptatesque corporis adduxit: ac wancipiü 
instar anima cupiditatibus corporis obstricta cst. 
Quodsi, qui ad voluntatem Dei vixerunt liomines, 
post resurrcctionem mortuorum non inventuri sinl 
beatam illam vitam, quam Adamus pater ante pec- 
catum egit alque amisit, sed eamdem rursus vitam, 
quam ille post exsecrationeu toleravit, vas houi- 
nibus illis! Imo vcro, quod miserrimum est, δὲ 
acquicvit quidem in z:erumnosa hac et eisecrata vi- 
ta Moliametis insania, ut banc scilicet Deus jugi 
daturum $e esse promiserit, sed invenit vitam mr 
lis louge insigniorem et vero turpem. Ádainus enin 











933 


CHRONICON MAJUS. — 18. IV. 


93€ 


τοῦ ζωῆς ἔστη dj τοῦ Μωάμεθ παραλογία, ἣν δῆθεν A καὶ μόνην γυναῖχα ἔχων ἕχαστος, ἐσώθησαν ἀπὸ 


ἐπαγγέλλεται ὁ Θεὸς δώσειν τοῖς διχαίοις, ἀλλὰ 
πολλῷ τῷ χείρονι διαφέρουσαν χαὶ αἰσχράν. Ὁ γὰρ 
'A3àp μετὰ τὴν παράθασιν xal τὴν κατάραν καὶ 
τὴν ἐξορίαν τὴν ἀπὸ τοῦ παραδείσου ἔγνω τὴν 
Εὔαν - ὀλλὰχ καὶ τοῦτο διὰ τὴν τεχνογονίαν, xal 
ἑτεχνοποίησε" πρὸ δὲ τῆ; παραδάσεως ἀγγελιχῶς 
ἕζψων. Ὅμως καὶ ὁ ᾿Αδὰμ εἴπεο ἔγνω τὴν Εὔαν, 
ἀλλὰ xai αὖθι; μία χαὶ μόνη εὑρίσχετο γυνὴ xol 


οὐ πολλαί. Οὔτε γὸρ ἕν ἄρσεν ἐποίησεν ὁ Θεὸς χαὶ 


πολλὰ θήλεα, οὔτε πολλὰ ἄῤῥενα χαὶ ἕν θῆλυ, ἀλλ᾽ 
ἕν ἄρσεν τὸν ᾿Αδὺμ καὶ ἕν θῆλυ τὴν Εὔαν" πλη- 
ῃηννθέντος δὲ τοῦ γένους: τῶν ἀυθρώπων χαὶ πεσόν. 
τος εἰς ἀσελγεῖς xal ἀθεμίτους πράξεις ἐδαρύνθη ὁ 


Θεδ;: xol ὠργίσθη χατ᾽ αὐτῶν, ὡς ὁ μακάριος D 


Μωῦτῆ: γράφων εὑρίσχεται ἐν τῷ βιδλίῳ τῆς Γε- 
γέσεως ὅτι εἶπε) ὁ Θεός" « Οὐ μὴ χαταείνῃ τὸ 


Πνεῦμά μου ἐπ᾽ αὐτοὺς διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρ-͵ 


χας, » ὡς δῆθεν, ὅλως σαρχιχοὺς γεγονότας xal 
πεντελῶς γηΐνους, οὐχ ἔχοντας μνήμην τοῦ ἀγαθοῦ 
χαὶ εἰς ἀτελγεία; 350 ἐμπεσόντας, Τότε λέγει ὁ 
Θεὸ: τῷ Νῶε, « Ὃτι σε εὕρηχα δίκαιον ἕν ταύτῃ 
€f γενεᾷ, ποίησον χιδωτὸν᾽ μετὰ ξύλων τοιάνδε xal 
«ηἱάνδε. » Καὶ ἐποίησε Νῶε τὴν χιδωτὸν κατὰ τὸ 
ὁτιμα Κυρίου. Καὶ εἰσῆλθε Νῶε εἰς τὴν χιδωτὸν, 
xai ol τρεῖ; νἱοὶ αὐτοῦ, Σὴμ Χὰμ Ἰάφεθ. Καὶ 
εἰσῆλθεν ἡ γυνὴ τοῦ Νῶε εἰς τὴν χιδωτὸν, xal αἱ 
τρεῖς γυναῖχες τῶν υἱῶν Nus. Ὃ ρᾷς πῶ; ὁ Νῶε 
μὲν ἐμαρτυρήθη παρὰ τοῦ Θεοῦ δίχαιος ὁ ἔχιυ" τὴν 


τῆς ὀργῆς τοῦ θεοῦ ἅπαν δὲ τὸ γένο:; τῶν ἀν- 
θοώπιων ἀπέθανεν ὑπὸ τοῦ χαταχλυσμοῦ τῶν 05á- 
των. Πάντως χαὶ τὸν πάντη ἀνόητον τοῦτο διδάσχει 
ὅτι μίαν καὶ μόνην γυναῖχά ἐστιν ἀπὸ τοῦ διχαίου 
ἔχειν τὸν ἄνθρωπον χαὶ ἕνα μόνον ἄνδρα τὴν γυ- 
ναΐχα. ᾿Αλλὰ xai τοῦτο μετὰ τὴν χατάραν ἐγένετο, 
διὰ τὴν τεχνογονίαν, ὡς εἴρηται. Ὃ δὲ Μωάμεθ 
διδάσχει ἀναφανδὸν ὅτι ἡ παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῖς δι- 
κδίοις ἀνταπόδοσι; λουτρὰ xal γυναῖχες πολλαὶ δυὶ 
ἑχάστῳ xaY οἶχοι περιχαλλεῖς. Ὃ γοῦν ταῦτα vopo- . 
θετῶν πῶς ἀπὸ Θεοῦ ; Μάταιος δὲ ὁ ταῦτα παρα- 
δεχόμενος xal πιστεύων ὅτι τὸ γεγονὸς δι᾽ ὀρσγῶν»Ἅ 
τῷ ἀμαρτήσαντι πολυπλαπιάξεται ἐν τῷ χιιρῷ tts 
μισθαποδοσίας τοῦ καλοῦ χαὶ ἀγαθοῦ τοῖς ἁγίοις 
χαὶ διχαίοις, Καὶ πρόσεξου τὰ γεγονότα. Λέγε: ὁ 
Μωῦτσῆς ’ « Καὶ εἰσῆλθε Nos εἰς τὴν χιδωτὸν καὶ 
οἱ υἱοὶ αὐτοῦ xal ἡ γυνὴ αὑτοῦ xal αἱ yovaixeq 
τῶν υἱῶν αὑτοῦ. » 88} Καὶ εἰς υὲν τὴν εἰτέλεν- 
σιν λέγει" « Εἰσῆλθε Nos κυοὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ ἡ 
γυνὴ αὐτοῦ xa al γυναῖχες τῶν νἱῶν αὐτοῦ * » εἰς 
δὲ thv ἐξέλευσιν οὐχ οὕτως ἀλλ᾽ * ε "Etre Nee 
xai ἡ γυνὴ αὐτοῦ καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ xal αἱ γυνυῖχες 
τῶν υἱῶν αὑτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ, » πάντω; οὐδὲν ἕἔττρον 
δηλοῦντος τοῦ λόγου f| ὅτι χἂν χαὶ μίαν μόνην 
γυνχῖχά ἐστιν ἀπὸ διχαίον ἔχειν τὸν ἄ.θρωπὸν, 
ἀλλ᾽ ἔστιν ὅτε καὶ αὐτῆ; ἀπέχεσθαι πρέπον ἐστίν " 
ἐν γὰρ τῷ εἰπεῖν ὅτι Εἰτῇλ'ε Νῶε εἰς τὴν χιδωτὸν 
xa οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, ἔδειξεν τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ οἷόν τι 


pav γυναῖκα. ᾿Αλλὰ δὴ xai οἱ νἱοὶ αὐτοῦ, ἀνὰ μίαν C διατείχισμα χωρίζον τὸν Nà& ἀπὸ τῆς γυναιχὸς 


lium enm Eva eoneubuit, sed ob liberorum gene- 
rationem, atque generavit liberos. Aute delictum 
autem in angelorum modum vixerant. Sed. tamen 
etiamsi eum Eva .Adamus concubuit, unica tamen 
femina erat, non multe. Etenim nec ununi marem 
et multas feminas, nee multos mares et unam fe- 
miürenm, sed anam marem Adamum, et unam | fc- 
minam Evam Deus ereavit. Aucto autem genere 
buwano et ad fseinora libidinosa et injusta decli- 
naute, indignabatur lisque irascebatur Deus, sicut 
divinas Moyses in libro Genesis scribit, Deum 
dixisse :« ΝΟ maneto super eos Spiritus meus, quo- 
niam caro suni, » hoc (st plane libidinosi et terrestres 
facti sunt, atque veri bonique immemores, lasciviie 
se dederunt. Tum Deos Noe dicit : « Quoniam te ju- 
stum hominem inveni in hoc genere, age, arcam li- 
gneam exstrue. » Exstruxit igitur Noe arcam e prz 
cepto Domini, et intravit eam cum tribus filiis, Seni, 
Cham, Jspheth : iatravitque eamdem uxor Noz cum 
wibus uxoribus flliorum Noz. Vides, Deum Noe 
at justo homini testatum esse, quippe qui unam 
uzorem haberet. Nec vero ejusdem filii, qui et ipsi 
singuli singulas uxores haberent, ab ira Dei non 
servati sunt : cum omne genus humanum aquarum 
proluvie periret. Quse res etiam stultissimum lio- 
minem ' docet, legitime uuam uxorem virum, et 
usum maritum feminam liabere. Sed hoc quoque 
post exsecrationem factum est, ob liberozum gene- 


ralionem, ut diximus. At Mohametes aperte docet, 
ἃ Deo justis pro przmio datum iri lavacra, et fem - 
nas singulis plures et zedes pulcherrimas. Tatia 
igitur qui lege sancil quomoo a Deo missus sii? 
Inio stultus est, qui ista. probat, atque credit, quod 
libidinose fit, id tum, cum prainia bona et pulclira 
sanctis justisque dabuntur, peccanti imultipl:catum 
iri. Attende vero, 4148 porro facta sint. Dicit Moy- 
868 : « Átque ingressus est arcain Noe εἰ filii ejus 
el uxor ejus et uxores filiorum ejus. » De ingres- 
siuue igitur dicit: « lugressus est Noe et. fllii ejus 
et uxores filiorum ej's ; » d» exitu autem non ita, 
sed : « Egressus est Noe et uxor ejus et tilii ejus e 
uxures filiorum ejus cum eo. » Quibus verbis nibil 
aliud significatur, nisi hoc, etiamsi unam uxorem 
legitiine vir babeat, sonnunquam tamen ea alsti- 
nendum ei esse. Nam. cum dicit: « [nyressus cst 
Noe in arcam et filii ejus, » filios cjus tanquam 
parietem Noam ab uxore ejus separantem posuit ; 
cum autem dicit; « Egressus est Noe et uxor ejus, » 
ostendit, dehine uihil jam obstare, quominus uxo- 
ri jongatur. Idem dicendum est de liliis ejus eo- 
rumque uxoribus. Enimvero ipse Moyses in mon- 
Lem Sina ascendens edixit Judaeis, ut sanctifica- 
rent se ad tertium diem usque et vestes lavarent, 
neve attingeret quisquam uxorem. Quin etiam ipso 
Adamus Evam  couspicatus. dixit: « llc est os e 
meis ossibus, οἱ caro e mea carue: quare homo 


905 


GEORGII PIIRANTZ.E 


936 


αὐτοῦ * ἐν δὲ τῷ εἰπρὶν ὅτι ᾿Εξῆλθε Νῶε xa ἡ γυνὴ A μηδὲ αἴσθησιν τῆς νόσου γοῦν διὰ σιωπῆς ἐμπιιῆ- 


αὐτοῦ, ἔδειξεν ὅτι ἀπὸ τοῦ νῦν οὐδὲν ἐστι τὸ κωλῦον 
ἐνοῦτθιι τῇ αὑτοῦ vuvaixl. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος ἐστὶ 
xii περὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ καὶ τῶν γυναιχῶν αὖ» 
τῶν. ᾿Αλλὰ xsX αὐτὸς 6 Μωῦσῆς ἐπὶ τοῦ ὄρους τοῦ 
Σινᾶ ἀνερχόμενος οὑτωσί φησι τοῖς Ἰουδαίοις " 
« ᾿Αγνίσατε ἑαυτοὺς ἔχαστο; ξως τρίτης ἡμέρας, 
πλύναντες τὰ ἱμάτια ὑμῶν, καὶ γυναιχὸς μὴ ἄψη- 
αϑε. » Οὐ μὴ» ἀλλὰ καὶ αὐτὸ; ὁ ᾿Αδὰμ τὴν Εὔαν 
θεασάμενος οὕτως; εἴρηχεν" « Αὕτη ἐστὶν ὀστοῦν 
ix τῶν ὀστέων μου χαὶ σὰρξ ix τῆ: σαρχός pov * 
ἕνεχεν τούτου χαταλείψει ἄνθρωπο; τὸν πατέρα 
» αὑτοῦ xai τὴν μητέρα, καὶ προσκολληθήσεται πρὸς 
τὴν γυναῖχα αὐτοῦ, xal ἔσονται οἱ δύο εἰς aápxa 
μἱαν. » Καὶ πρόσσχε; ὅπως μετὰ τὸ ἐφάμαρτον xal 
τὸ εὔτθες χέχτηται ἡ πολυγαμία * ὁ γὰρ ᾿Αδὰμ οὐχ 
εἶπεν ὅτι ἔσονται πολλαὶ al γυναῖχες μετὰ τοῦ 
ἀνδρὸς εἰς πάρχα μίαν, ἀλλὰ δύο, τοῦτ᾿ 869 ἔστιν 
ὁ ἀνὶρ χαὶ ἡ τούτου γυνή μία δὲ χαὶ πολλαὶ οὐ 
ταυτόν. Εἰ δ᾽ ἴσως; xoi ὁ νομοθέτης Μωῦσῆς ἑνέ- 
δωχε τοῖς ἹἸονδαίοις ἔχειν ἕνα ἕχαστον γυναῖχας, 
συγχαταδάσειυς ἕνεχεν τοῦτο πεποίηχεν, ὥσπερ 
xai ἐπὶ τῆς: τῶν ζώων θυσίας, ἵνα τῆς μιαρᾶς 
ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τῶν πιίδων μιχιφονίας. ὁ δὲ 
Χριστὸς ἐλθὼν, ὥσπερ ἐχώλυσε τὴν τῶν ζώων θυ- 
σίαν, πληρῶν τὸν τοῦ νόμον σχοπὸν, οὕτως xat-thv 
πολυγαμίαν ἐκώλυσεν. 'O δὲ Μωάμεθ οὑτοσὶ ἀντὶ 
σωφροτύνης ἀχολασίαν νενομοθέτηχε μὴ μόνον ἐν 
τῷ παρόντι αἰῶνι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ταῦτα 


σᾶι ἀνεχομένων. Διὸ xal ἀνίατος ὁ τοιοῦτος εὑὐρίσχε- 
ται τὸ γὰρ μηδὲ αἴσθησιν τοῦ πάθου; ἔχον 0zp1- 
πείαν οὔτε ζητεῖ οὔτε προσίεται. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ 
πάντων δεινότατον, ὅταν ἡ χαχία ἐπαινῆται καὶ 
μτδὲ χαχία εἶναι νομίζηται" ὁ γὰρ δηλωθεὶς Ἀ[ωΐ- 
ps0 τὰ πρὸς χάριν xai τέρψιν τῶν ἀνθρώπων 
ἐσπούδασε χαὶ ἐδίδαξεν, ἵνα διὰ. τῆς ἡδονῖ,ς Extszá- 
σηται τὸ πλῆθος τῶν ἀφρόνων. 
Ἕτι περὶ τῶν ἀνδρῶν μόνον μέλει τῷ Θεῷ ὡς 
πλασμότων 8:58 αὐτοῦ, περὶ δὲ τῶν γυναιχῶν 
οὐδαμῶς, διὰ τὸ μὴ εἶναι αὐτὰς πλάσμα Θεοῦ ; Καὶ 
διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἄνδρες μέλλουσιν ἀπολαύειν τῶν 
“παρὰ Θεοῦ τοιούτων ἀγαθῶν, αἱ δὲ vuvalxe; οἱ δ᾽ 
ὅλω:: ἣ ἐπεὶ μία φύσις ἐστὶν ἀνδρὸς xal yu.aucg 
καὶ εἷς ἄνθρωπός ἐστι πᾶς ἄνθρωπο:, xal ὁμοίως; 


. μέλλουσι xpilr,vat οἱ πάντες καὶ ὁμοίως μέλλουσιν 


ἀπολαύειν, οἱ μὲν χαλῶς πολιτευσάμενοι τὰ ἀγαθὰ, 
οἱ δὲ χακῶς τὴν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ καὶ ἀποστροφὴν 
xal χόλασιν ; Πάντω; τρῦτο παντί που δῆλον ὅτι 
κάντες ἄνθρωποι ὁμοίως μέλλουσιν χριθῆναε, ἄνδρες 
τε xal γυναῖχες, ἐπεὶ xal μία xoi ἡ αὐτὴ φύσις 
ἐστὶ, xal ὁμοίως μέλλουσιν ἀπολαύειν, ὡς: Exasteq 
αὑτῶν ἔπραξε, καχά τε καὶ ἀγαθά. Καὶ λοιπὸν τὸ 
δίχαιόν ἐστι xal πρέπον ἵνα λάδωσε xal al γυναῖχες 
ὅπερ οἱ ἄνδρε:;" xal ὥσπερ διδῶνται, πρὸς τοὺς 
χαλῶς πολιτευσαμένους ἑνὶ ἐχάστῳ πολλαὶ γυναῖ- 
χες ἀντιμισθία, χαθὼς ὁ Μωάμεθ νομοθετεῖ, διδό- 
σθωσαν xal πρὸς τὰς καλῶ; πολιτευσα μένας γυναῖ- 


παρὰ Θεοῦ πολλαπλασιασθῆναι διδάξα;. Καὶ ἔστιν αὶ χα; μιᾷ ἑχάστῃ πολλοὶ ἄνδρες. Εἰ δ᾽ ὡς; ἄτοπον 


ἰδεῖν ἐν αὑτῷ τὸ τοῦ Δαδὶὸ λόγιον τὸ φάσχον ὅτι 
ἐπαινεῖται ὁ ἁμαρτωλὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις «ἧς 
Ψυχῆς αὑτοῦ χαὶ ὁ ἀδιχῶν ἐνευλογεῖται, » τουτέστιν 
ἐπαινεῖται xol ἐγχωμιάζεται παρὰ τῶν xolaxtvóy- 
τῶν αὐτὸν xal ἐρεθιζύόντων αὐτοῦ τὴν καχίαν καὶ 


patrem et matrem relinquet et sociabit sc uxori, 
eruntque ambo caro una. » Quo loco animadverte, 
quumodo ai pravitatem polygainiz accedat, ut ea- 
dem inepta sit. Adanius enim non dixit, multas fe- 
winas cum viro in unam carnem. conjunctas fore, 
sed duo, lioc est, virum οἱ uxorem ejus. Atqui 
una δί niulte non eadem res. est. Quodsi Moyses 
legislator permisit Judzwis, ut singuli plures uxores 
haberent, indulgentia ea erat, sicut in permittendo 
auiiialium sacrilicio, quo cos prohibiturus erat, 
we liberos occiderent. Αἱ Chiistus, sicut. anima- 
lium sacrilicia vetuit, iiem 1Icgis secutus, ita etiam 
polygatiiam vetuit. At Mobametes iste. pro mode- 
gta licentiam non solu. in bae vita lege sauxit, 
ὁ ἃ etiam in vita futura cadem a Dco multipliea- 
tuu iri docuit, Ac probatur inillo Davidis dicf&m : 
« Laudatur, qui cupiditatibus animi indulgel. ct 
bcuedicitur injuste agenti, » Hoc est, laudatur οἱ 
peedicatur ab iis qui ei adulantur et. pravitatem 
ejus stimulant ac ue. seusum quidem morbi e si- 
ler 60 Orivi patiuntur. Quare ncc sanarí talis homo 
poteat. Qui eulu malum ne seutit. quidem, medi. 
£juau wec qusrit, ntc adaiuit, Atque lice. om- 


παρεσιώπησεν αὐτὸ, τὴν αὐτὴν ἔννοιαν xal xpia:v 
ἔπρεπεν ἵνα ἀναλογίσηται xal χρίνῃ xa περὶ τῶν 
ἀνδρῶν. "Ἔτι οἱ πολλοὶ ἄνδρες οἱ δοθηφύμενοι μιᾷ 
γυναιχὶ ὡς ἀποδοχῆς ἄξιοι μέλλουσι δοθῆναι διὰ τὸ 
χαλῶς αὐτοὺς; πολιξευθῆναι ἢ ὡς κχαταδίχης ; Καὶ 


Dium pessimuin est, si pravitas lgudetur εἰ ne cre- 
datur quidem pravitas esse. At enim Mobametes 
iste qua grata et jucunda essent howipibus, jacta- 
vit et docuit, ut voluptatis capienda spe imperitam 
multitudinem iu partes suas pertraheret. 

Deinde utrum soli viri Deo curse sunt ut cresji 
ab eo, minime autem femipsent gon creat a Deo, ac 
propterca viris bona illaa Dee preposita sunt, feii- 


D nis nihi] ejusmodi propositum ἴ Àn cum uv sit viri 


et feminz natura, et unus homo sit ompis bomo, ow- 
nes etíam pariter judicabuntur οἱ paría consequer- 
tur przuwia, et quidem qui bene vixergnt, bona, qvi 
male, iram, abominationém et ponas ! Ác. sane 
aquum et consentaneum est, femiusas idem, quod 
viri, accipere, et sicut qui bepv vixerunt vici, eorum 
singulis plures feminse praemii loco dautur, e Moha- 
metis quidem doetrina , ita singulis feminis quoque, 
qua bene vixerunt, plures dandi sunt viri. Quodsi loc 
ut ineptum przicruisit silentio, eamdem ratjoneu 
ac sententiam in viris eum sequi decebat. Deiudt 
multi viri uni dangi leming atrum ut prztuio dips 
propter vitz: probitatem, 3n ut digui poena dabunter! 
Si dantur ut qui bene vixerint , quare non singulis ft- 





931 


CIIRONICON MAJUS. — LID. IV. 


938 


εἰ μὲν ὡς καλῶς ajrob; πολιτευσαμένους, διὰ (A 8.55 Οὐχ ὡς ἐπιλαθόμενο; τοῦ ἡμετέρου λόγου 


οὐκ ἐδόθησαν αὐτοῖς ἑνὶ ἑκάστῳ πολλαὶ γυναΐῖχες 
εὐεργεσίας χάριν καὶ ἀντιμισθίας, ὡς λέγετε, ἀλλὰ 
μᾶλλον τοῖς πολλοῖς ἀνδράσι γυνὴ μία; Εἰ δ᾽ ὡς 
καταχρίτοις, χαὶ μὴν αἱ τοιαῦται εὐεργεσίαι ἀπο- 
διχῆς 858, καὶ ἀγαθῆς ἀντιμισθίας δόματά εἶσιν, 
ὧ; ὁ Μωάμεθ διαγορεύει. Τὸ δ᾽ αὐτὸ χαὶ ἐπὶ τῶν 
πολλῶν γυναιχῶν τῶν δοθησομένων ἑνὶ ávbpl * εἰ 
μὲν ὡς χαταδίχης ἄξ'αι, πῶς δίδονται πρὸς αὑτὰς 
εὐεργεσίαι ; El δ᾽ ἀποδοχῆς ἄξιαι, διὰ τί δίδονται αἱ 
πολλαὶ ἑνὶ ἀνδρί; Καὶ τί τῆς τοιαύτης συγχύσεως 
ἀτοπώτερόν τε xat ἀηδέστερον ; 

Βλέπεις πῶς ὁ παρατραπεὶς τῆς εὐθείας ὁδοῦ εἰς 
ᾳπόσα ἄτοπα καρεμπίπτει xal ἄχων. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι 
ποῦτο, οὐχ ἔστιν " οὐ γάρ ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ πρὸς 
τοὺς ἁγίους μισθαποδοσία τροφαὶ χαὶ πόσεις χαὶ 
λουτρὰ xal γυναῖχες,͵ ἃ τινά εἰσιν ἁμαρτίας xai 
ὀργῆς ἀποτελέσματα, ὡς εἴρηται, ἀλλὰ ἁγιωσύνη 
x21 καθαρότης χοαὶ ἀγγελιχὴ πολιτεία, χαρά τε χαὶ 
εὐφροσύνη καὶ ἀγαλλίασις, ἣν ὀφθαλμὸς οὐχ εἶδε 
καὶ οἷς οὖχκ ἤχουσε xal ἐπὶ χαρδίαν ἀνθρώπου οὐχ 
ἀνέθδη ποτέ, 

Εἶδες τὸν καρπὸν τῆς νομοθεσίας τοῦ νομοθέτου, 
Γινώσχεται ἀπὸ τοῦ χαρποῦ τῶν πράξεων ὁ τρόπος 
αὑτοῦ ἣ o5; Καὶ τίς οὕτω τυφλὸς xai ἀνόητος xal 
ἑσχοτιαμένος ὁ "ἢ συνιεὶς τὰ λεγόμενα ; Ὃ δὲ ταῦτα 
νομοθετῶν πῶς ἀπὸ Θεοῦ ; 

Καὶ περὶ μὲν τούτον τίς χρεία λόγων πλειόνων ; 
Περὶ δὲ τοῦ ἐγγεγραμμένου ὀνόματος τοῦ Μωάμεθ 
àv τοῖς δεξιοῖς μέρεσι τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ τίς 
γρεία ἀπολογίας λόγων ; Οἱ μὲν φρόνιμοι χρινέ- 
«ωσαν φρονίμως, οἱ δέ γε ἀνόητοι xol μωροὶ ὡς 
βούλονται. 


minae Τοῦ Ὁ dantar pro premio et remuneratione, 
vt dicitis, eed potius multis viris femina una? Sin 
vero ut qui damnati sint, illa quidem beneficia et 
gratis munerasunt, εἰ Molametes quidem docet. 
Eadem res in pluribus feminis uni dandis viro. Si 
enim poenadignss sunt, quare beneficia iis contin- 
gunt? Sin remuneratione dign», quare multe uni 
viro dantur? Tsli quidem confusione quid incon- 
cinnius £t fastidiosius est ? 


ἔγραψα περὶ τοῦ Μωάμεθ ὅσον ἔγραψα" εἶπον γὰρ 
ὅτι οὐχ ἔστιν ὁ προχείμενος σχοπὸς τῆς νῦν πρὸς 
65 pou ἀπολογίας, ἵνα ποιήσω χαταδρομλἣν χατὰ 
τῶν Μουσουλμάνων καὶ εἴπω ἄπερ λέγουσι xal 
πράττουσιν ἄτοπα, ὁλέηριά τε xal xaxà, ἀλλ᾽ ἵνα 
δείξω μόνον ὅτι παραλόγως καὶ ἀδίχως χατηγο- ᾿ 
ροῦνται παρὰ τῶν Μουσουλμάνων οἱ Χριστιανοὶ, ὃ 
xaX πεποίηχα. El δὲ xal τινα εἴπομεν πεοὶ τοῦ 
Μωάμεθ, ἡ τοῦ πράγματος ὑπόθεσις ἠνάγχασεν 
ἡμᾶς εἰς τοῦτο, ἐπεὶ εἴπερ εἴχομεν χατὰ σχοπὸν τοῦ 
γράψαι περὶ τῶν ἀτοπημάτων τῆς διδαχῆς αὐτοῦ, 
πολλὰ εἴχομεν εἰπεῖν. 

Ὅτι δὲ οὐχ εἶπεν ὁ Χριστὸς περὶ τοῦ Μωάμεθ 
λόγον τὸν τυχόντα, οὐδὲ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ἦν γ53- 
γραμμένον τὸ ὄνομα αὐτοῦ, εἴπομεν ἐν τοῖς ἔμποο- 
σθεν ὅσον δῆτα χαὶ εἴπομεν ' ὁ δὲ λόγο: δηλώσει 
τοῦτο xa ἔτι σαφέστερον. ἽΛπερ εἶδον οἱ ἀπόστολοι 
xai μαθηταὶ τοῦ Χριστοῦ xal ἅπερ ἀχηχόασιν ἐξ 
αὐτοῦ τοῦ στόματος τοῦ Χριστοῦ, ταῦτα ἔγραψαν 
καὶ ἐδίδαξαν. Ἐξ αὐτῶν γοῦν τῶν μαθητῶν τοῦ 
Χριστοῦ τέσσαρες συνεγράψαντο τὸ Εὐαγγέλιον. Ὃ 
μὲν εἷς ὀνομαζόμενος Ματθαῖος Ἑδραϊχῶς ἐξέδωχε 
τοῦτο εἰς τὴν Παλαιστίνην ἦτοι τὰ ᾿ςεροσόλυμα 
xai τὰ μέρη τῆς Λιδύης " ὁ δὲ ἕτερος Μάρχος Λατι- 
νιχῶς εἰς τὴν ᾿Αχαίαν, χαὶ ἐδόθη εἴς τε τὴν Ἰταλίαν 
xai τὴν Ῥώμην, ἀλλὰ δὴ xai κατὰ τὰ ἑσπέρια 
ἅπαντα ἔθνη. 'O δὲ ἕτερος Λουχᾶς, ᾿Ελληνιχῶς 


δέ καὶ ἐδόθη εἰς τὴν 9856. ᾿Ασίαν xa! Αἰθιοπίαν, 


Περσίαν τε χαὶ ἸΙνδίαν "xat "Apa6lav. Ὁ δὲ ἕτερος 
Ἰωάννης xat αὐτὸς Ἑλληνιχῶς, καὶ ἐδόθη εἰς τὰ 
μέρη τῆς Εὐρώπης καὶ τὰς νήσους xa ἔνθα εὑρί- 
σχονται οἱ "EX)nvec. Καὶ οὕτως διεδόθη τὸ Εὐαγγέ- 


dicanto, inscii eL stulti autem quemadmodum volent. 

Czterum haud oblitus propositi mei de Moha- 
mete scripsi, quidquid scripsi. Dixi enim, non esse 
hujus disputationis consilium, ut in Musulmanos 
invehar et quid inepte, perniciose et male dicant 
agantve, doceam, sed ut ostendam, male et imme- 
rito Christianos a Musulmanis accusari : id. quod 
feci. Si de Mohamete autem nonnulla diximus, coe- 
git nos, ita ut faceremus, rei natura, cum, si in 


Vides, qui a recta via deflexit in quotl ineptias D animo fuisset, de ineptiis doctrinz ejus scribere, 


eiiam invitus incidat ? AL non est ita, non est. Neque 
enim sanctos Deus cibis, potionibus, lavacris, femi- 
nis remuneratur, qua ex errore et ira orta sunt, sed 
sanctitate, integritate et vita angelica, gaudio porro, 
hilaritate et l:titia, qualem nec oculus vidit, necau- 
ris audivit, cujusque in nullius hominis cor penetra- 
vit sensus. 

Vidisti jam fructum legis legislatoris istius. Co- 
gnosciturne e fructu factorum mos ejus, necne? aut 
quis ita czcus et imperitus et hebetatus, qui non in- 
telligat quae disputavimus ?at talia qui sancit quo- 
modo a Deo missus sit ? 

Ac de hac quidem re nihil attinet longius dicere. 
Nect atinet denomine Mohametisin dextra parte thro- 
ni Dei scripto dicere; prudentes enim prudenter ju- 

PATROL. Ga. CLVI 


multa nobis dicenda fuissent. 

Non dixisse autem Christum de Molamete verba 
ista, nec in Evangelio scriptum esse nomen ejus, 
de liac re tum ante. diximus, qua diximus, tum in 
sequenti disputatione dicetur luculentius. Quz 
viderunt apostoli et discipuli Christi, et quz audi- 
verunt ex ore ejus, litteris mandarunt et docue- 
ruut. Ex ipsis enim discipulis Christi quatuor Evan- 
gelium conscripserunt : quod unus, Mattheus no- 
wine, Hebraice in Palestina, vel Ilierosolymis et 
circa Libyamedidit; alter, Marcus, Latinein Achaia, 
quod in Italiam et Romam et ad omnes occideniales 
gentes perlatum est ; tertius, Lucas, Grace, quoi 
divulgatum est in Asia, ZEthiopia, Persis, Indis et 
Arabia ; quartus, Joannes, ilem Grace, quud in 

30 


CHRONICON MAJUS. — LID. IV. 


042 


οὔ Μωάμεθ ὄνομα ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. “Ἔτι εἰ A εὐλογήσαμεν. Ὁ Μαχούμετ ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶυ, 


yov οἱ Ἰσμαηλῖται ὅτι μόνον ἐν τῷ Εὐαγγε- 
(axsto γεγραμμένον τὸ τοῦ Μωάμεθ ὄνομα 
iaAov αὐτὸ οἱ Χριστιανοὶ, χαὶ οὕτως ἀρχεταί 
ἀποδείξεις ἃς λέγομεν, ἵνα φανῆ τὸ ἀληθὲς, 
y αὖτ΄ὶ λέγουσιν ἀληθές" ἐπεὶ δὲ λέγουσιν 
& γενέσει τῇ συγυργαφείσῃ παρὰ τοῦ Μωῦ- 
γίσκετο γεγραμμένον, πῶς ἐξέδαλον αὐτὸ Ex 
iati; οἱ ῬἙδραῖοι; Οὐδὲ γὰρ εὑρίσχεται 
λως ἴχνος στμείου περὶ τοῦ Μωάμεθ. Καὶ 
οἱ Μουσουλμάνοι 'λέγουτι, φθονήσαντες οἱ 
νοὶ ἐξέδαλον τὸ ὄνομα ἐχείνον " οἱ “δὲ 
| διὰ τί; Καίτοι γε εἴς τε τὴν περιτομὴν 
Oo τινὰ, εἰς τροφάς φημι xai ἕτερα ἔθιμα, 
οὔσιν οἱ Μουσου) μάνοι 359 μετὰ τῶν 
ν. Ἰδοὺ γοῦν καὶ ἀπὸ τούτου ἀναφαίνεται 
ἕν τῇ παλαιᾷ Μωτσαϊκῇ βίδλῳ [ξὑρέσχετο τὸ 
&ut0 ὄνομα οὔτε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. 
αὖτα μὲν οὕτως, (va xal τὸν πάντη ἀγνώ- 
ἄγωμεν εἰς τὴν τῆς ἀληθείας γνῶσιν. 
0&6); εἰς βάθος χαχῶν ἐμπεσὼν χαταφρονεῖ, 
θαυμάσιος Σολομών καὶ τίς ἀσεδέστερος 
ἱμεθ; ποῖον δὲ βάθος χαχῶν, μᾶλλον δὲ 
el; ὃ οὐκ ἐνέπεσεν ὁ δύστηνος obtog : xal 
ἃ τῶν ἄλλων πλασμάτων χαὶ τεράτων ψευ- 
ἅσατο xal τὴν παροῦσαν ἄθεσμον θεωρίαν, 
ἐπὶ λέξεως οὕτω, bv τῷ χεφαλαίῳ τῶν 
Ἰσραὴλ « Alvo; τῷ ποιήσαντι διελθεῖν τὸν 
ὑτοῦ ἐν μιᾷ νυχτὶ ἀπὸ τοῦ εὐχτηρίου τοῦ 
|, ὅ ἐστιν οἶκος Mexxb, μέχρι τοῦ ποῤῥωτά- 
τρίου, à ἔστιν οἶχος ἅγιος ᾿ἱερουσαλὴμ, ἣν 
Ὃ stultus sit, qui fieri hoc non potuisse nou 
i? Haque. hipc. quoqüe manifestum vest, 
»ti» nomen scriptum non fuisse in Evangelio. 
ἴδοι εἴτι: nemen Moliawmetis dicerent iu solo 
lio scriptum fuisse, sed ejectum esse ἃ Cliti- 
suflicerei ea, quam instituimus, disputatio, 
ligeretur, quod res est, haud vere istos di- 
ed affirmant iidem, nomen illud iu Geuesi, a 
on3cripta, fuisse. Quomodo igitur e Testa- 
l'etere ab Hebraeis ejectum est ? Nam ne il- 
em vestigium indicii Moliametis comparet, 
lem, Cristianos invidia commotos illius no- 
cisse Musulmani dicunt : qua re commoti 
? Qui quidem circumcisione et »liis quibus- 
(u$, velut usu ciborum et institutis aliis, 
sulmanis concorda.:t. Euimvero vides niani- 
ἐς in vetusto libro Moysis, nec in Evangelio 
Mohlaun tis fuisse. 
| hxc quicem.— propterea. disputavimus, ut 
plaue imperitos ad verum. coguoscendum 
renmus. . 
elestus in extrema mala delabitur aquo 
eximius Solomo dicit. Quis autein Mola- 
agis scelestus ? Et quie. mala. sive. potius 
u tenebra, iu quas nou delapsus sit nequam 
a cum teliquis. comunentis et. mendaciis 
isis etiain periersam haze itineris fabulam, 
uum Uauslatam,in capite τα ἢ Liraelis 


- 


μετὰ τὸ ψᾶλαι αὐτὸν τὴν ὥραν αὑτοῦ, εἶπεν τοῖς 
ἀνθρώποις, Ὧ ὑμεῖς ἄνθρωποι, χατανούσατε. X6i; 
μετὰ τὸ διαστῆναί με ὑλῶν, ἦλθε πρό: με ὁ Γαδριδλ 
μετὰ τὴν ἐσχάτην ἑσπερινὴν ψαλμῳδίαν, καὶ εἶπέ 
μοι, Ὦ Μωάμεθ, ἐντέλλεταί σοι ὁ Θεὸς ἐπισχέψα- 
ὅθαι αὐτόν. Ὧ εἶπον, Καὶ ποῦ αὐτὸν ἐπισχέψομαι ; 
Καὶ εἶπεν ὁ l'a6piip , Ἐν τῷ τόπῳ ὅπου ἔστι. Καὶ 
ἤγαγέ μοι χτῆνος, μεῖζον μὲν ὄνου, ἔλαττον δὲ ἡμιό- 
νου" χαὶ τὸ ὄνομα 360 αὐτοῦ Μπεράκ. Καὶ εἶπέ 
μοι, ᾿Ανάδαινε τούτῳ, xal ἔλαυνε αὐτὸ μέχρι τοῦ οἴχου 
τοῦ áylou. Καὶ ὡς ἐφρόντιζον ἀναβαίνειν, ἔφνγε τὸ 
χτῆνος. Καὶ εἶπεν αὑτῷ, Ἴστασο ἀσφαλῶς - ὁ Ma- 
χούμετ γάρ ἔστιν ὅ σε βουλόμενος ἀναδῆναι. Καὶ 
ἀπεχρίθη τὸ χτῆνος, Μὴ ὑπὲρ αὐτοῦ ἀπεστάγην; 
᾿Απεχρίθη ὁ Γαδριὴλ, Nat. Καὶεῖπε τὸ κτῆνος, Οὐ συγ- 
χωρήσω αὐτῷ ἀναδῆναι, εἰ μὴ πρότερον ὑπὲρ uou 
τοῦ Θεοῦ δεηθείη. Ἐγὼ δὲ ἐδεήϑην τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ 
τοῦ χτήνους, ἐπέδην τε ἐπ᾽ αὐτό. Καὶ περιεπάτει 
ἐπιχαθημένου μου πορεῖχ λεπτῇ, ἑπεστήοιζέ τε τὴν 
χηλὴν τοῦ ποδὸς ἐν τῷ. ὁρίξοντι τῆς ὄψεως αὐτοῦ. 
Καὶ οὕτως ἦλθον εἰς τὸν ofxov τὸν ἅγιον, ἐλάττονι 
διαστήματι ἣ ὅσον λίθου βολὴ τελεσθείν. "Hv δὲ xai 
ὁ Γαδροιὴλ μετ᾽ ἐμοῦ, xa ἤγαγέ με εἰς ἀποῤῥῶγα 
ἐν τῷ οἴχῳ τῷ ἁγίῳ ἐν τῇ Ἱερουσαλήμ. Καὶ εἶπέ μοι 
ὁ Γαδριὴλ, Κατάδηθι, ὅτι ἀπὸ τῆς πέτρας ταύτης 
ἀναδήσῃ εἰς τὸν οὐρὰνόν. Καὶ κχατέθην, καὶ 
ὁ Γαδριὴλ ἠσφαλίσατο μετὰ χύχλου πρὸς τὴν àT02- 
poa. τὸ χτῆνος τὸ M περὰχ, καὶ ἐδάστασέ με ἐν τοῖς 


C Got; αὐτοῦ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ. Καὶ ὅτε ἤλθομεν 


τιρὸς τὸν οὐρανὸν, ἔκρουσε τὴν θύραν “ὁ Γαδριὴλ, 
narravit. « Laus esto Domino, qui servum suum 
una nocle a saeello Elaraui, qua est! aides Mecc:e, 
ad longissime distans sacellum duxit, qua sancta 
«des Hierosolymorum est. Móliametes quodam die, 
postquam psallit horam suam, homines ita allocu- 
tus est : Audite, homines. leri, cum a vobis dis- 
ccesissem, adiit me Gabriel post extremaui psal- 
modiam, et, Mohaunietes, inquit, jubet te Deus se 
videre, Cui respondi : Übinam eum videbo ? Tum 
Gabriel: In loco eo, in quo est, simulque adduxit 
iibi jumentum majus asino, $ed minus mulo, 
cujus nomen Berac erat. Deinde dixit: Conscende 
hanc bestiam et. vehere aJ. sanctam aedein, Sed 
bestia, cum eam conscendere vellem, aufugit, At 
ille clamavit : Consiste : Mohametes enim te 
couscensurus est. Respondit. bestia : Propter il- 
lumue missus sum? Ad qua Gabriel , Es, inquit. 
]wursus bestia : Nou. perinittam ei, ut me con- 
scendal, nisi prius pro ie Deum precatus. sit. 
Itaque ego Deum precatus pro bestia, conscendi 
eam. Asportav:t ime. facili itinere, οἱ ungulam 
pedis in orbe, quo finiebatur visus ejus, tigebat. 
lta ego in sanctam xdem . perveni breviori spatio, 
quam quo jactus. lapidis cou'icitur. Comitabatur 
me etiam Gabriel et duxit. uc. ia. przcipitium 
quoddam in οὐ Hierosolymorum, dixitque : Dc- 
scende, nt ex lioc saxo ascendasin caelum. Desceeii -e 
di igitur, atque ligavi' iulo in praxcipi- 


CIIRONICON MAJUS, — LIB. IV. 


916 


διαφόρους ἐναλλαγὰς xai ἰδιότητας τῶν A οὖν ψεῦδος πάσης ἀγνωσίας μεμεστωμένον. Τὸν Θεὸν 


Θεοῦ; μὴ μόνον γὰο τοῦ Γαδριὴλ μείζονα 
, ἑαντὸν, ἀλλὰ γχαὶ πάντων ἐχείνων cl; o0; 
οὐχ εἶχε “παρείσδυσιν, ἀλλὰ τοποῦτον ἦν 
ἱκείνων ὥστε τὸν Μωάμεθ αὐτὸν ἑτέρῳ 
ιραδοῦναι, ὁ 8 αὖ ἑτέρῳ xal ἐφεξῆς ἄλλῳ, 
εἰσελθεῖν εἰς τὸν Θεὸν χαὶ συντυχεῖν ἀλ- 
| μὴ μόνον μείζονα πάντων ἐχείνων δει- 
»πὸν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἐχείνων εὐχόμενον. 
v περὶ τοῦ μεγάλου ἐχείνου xol θεόπτου 
ὄν, ὥς φησιν, εἶδεν ἐν τῷ τετάρτῳ οὐ- 
ἰὸν δὲ ὑπεραναδῆναι χαὶ τοῦ ἑδδόμον, καὶ 
μέχρι xol τοῦ Θεοῦ, ὁμιλῆσαί τε αὐτῷ. 
auta ἐξελθεῖν χαὶ χατελθεῖν ἐν τῷ τετάρτῳ 
ὡς εἴρηται, καὶ συντυχεῖν τῷ Μωῦσεϊζ, 
σαί τε αὑτὸν τούτῳ ἑπαναστραφέντα πα- 
| τὸν Θεὸν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ χαὶ γενέσθα! 
tv. τὴν εὐχὴν ὡς ἀδυνάτως ἔχοντος πρὸς 
Y δεξαμένου τούτου τὴν βουλὴν ἐπαναστρα- 
ὃς τὸν Θεὸν xal ζητῆσαι τὸ περὶ τούτου, 
ἐχθῆναι τὴν ζήτησιν αὑτοῦ καὶ γενέσθαι 
αν τὴν εὐχήν. Καὶ αὖ τοῦ Μωῦσέως ἀναγ- 
αὐτὸν αὖθις ἐπαναστραφῦναι ἕως πεντά- 
36/$ τὸν θεὸν, χαὶ πάλιν γενέσθαι πολλῷ 
Ἰν εὐχήν. Καὶ μὴ ἀρχεσθέντα τὸν Μωῦσῆν 
1X αὖθις ἵνα ἐπαναστραφῇ πρὺς τὸν Θεὸν 
T| συγγνωμονεστέραν γενέσθαι τὴν εὐχήν. 
ἰυσεν, ἀλλὰ xal χατελθεῖν εἰς τὸ Μπαρὰχ 
εἰν, ἕως ἂν ἔλθῃ ἔνθα ἣν πρότερον. Σχόπει 


ὄντινα ὁμολογεῖ αὐτὸς ὁ Μωάμεθ ποιητὴν οὐρανοῦ 
τε χαὶ γῆς, ἐνσώματον δειχνύει χαὶ οὐχ ἀσώματον" 
τὸ γὰρ Θεῖον ἀσώματον, ἄποσόν τε xal μὴ ἔχον μέγε- 
θος, οὐδὲ ἐν εἴδει περιγραπτόν' τὸ δὲ οὕτως ἔχον τὰ 
ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ φύσει πῶς ἂν ἐκ μερῶν; εἰ γάρ 
τις δοίη τοῦτο ὑπάρχειν, πῶς νοηθήσεται ἀσώματον ; 
τὸ γὰρ ἐν σχήματι ὃν πάντως xal ἐν ποσῷ χαὶ ἐν 
τόπῳ, χαὶ ἐξ ἀνάγχης περιγραπτόν. Ταῦτα δὲ σω- 
ματικά. Kol τὰ τοῦ σώματος ἴδια πῶς ἂν ἐπὶ τῆς 
μαχαρίας ἑχείνης καὶ ἀσωμάτου φύσεως τοῦ Θεοῦ 
λογίσηταί τις διανοίας μέτοχος Gy; καὶ ὁ μὲν πα- 
τριάρχης "A6paàp ἐν τῇ κάλαι θεοτανείᾳ γῆν καὶ 
σποδὸν ἑαυτὸν ἐλογίσατο χαὶ ἐχάλεσε" τοῦ δὲ Δανιὴλ 
τοῦ τοιούτου χαὶ τοσούτου, ἄγγελον ἰδόντος, ἐστράφη 
1j δόξα αὐτοῦ εἰς διαφθορὰν, "τοῦτ᾽ ἔστι, πτρὰ βραχὺ 
ἀπεδάλλετο τὴν ἑαυτοῦ ζωήν’ ὁ μὲν Δαδίδ φησιν 
« Ὁ ἐπιδλέπων ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ποιῶν αὑτὴν τρέμειν.» 
Ὁ δὲ Μωάμεθ, τὰς ἀγγελιχὰς πάσας ὑπεραναδὰς δυ- 
νάμεις, ἀμέσως τῷ Θεῷ προσωμίλησε 365 καὶ ὑπὲρ 
ἀγγέλων xal παντὸς τοῦ χόσμου δεήσεις ἑποίησε 
καὶ τῆς εὐχῆς οὐχ ἀπέτνχεν. Ἐγὼ δὲ ἀπορῶ πῶς 
οὐκ ἔφη τολμήσας ὁ αὐθάδης οὗτος χαὶ ἀλαζὼν ὅτι 
χατέλαδε τὴν τοῦ Θεοῦ «τούσιν ὥσπερ αὐτὸς ὁ Θεὸς 
οἶδεν αὐτὴν. ᾿Αλλ᾽ ὁ χατοιχῶν ἐν οὐρανοῖς ἐχγελά- 
σεται αὐτὸν χαὶ τοὺς μετ᾽ αὐτοῦ, χαὶ ὁ Κύριος ἔχμυ- 
χτηριεῖ αὐτούς. 

Ἔτι οὐχ ἡδύνχτο ὁ Θεὸς γινώσχειν τὴν δύνα"ε. 
τοῦ λαοῦ, ἀλλ᾽ ἐπέθηχεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτῶν 


r unius angeli conspectum non tulit, quo- C disset in eum locum, in quo ante fuisset. En jam 


angelorum splendorem spectare potuerit, 
iüinare et metiri tot eorum capita et quz 
y eorum inerant linguas, el vero varias 
lines proprietatesque hymnorum Dei? At- 
n solum Gabriele majorem se esse divit, 
m omnibus illis, ad ques Gabrieli"non 
aditus, cum is tánto illis inferior esset, ul 
tes ab eo alii, e( ab hoc rursus tertio, et 
ceps reliquis traderetur, et ita ad Deum 
et cum eo colloqueretur: quin imo se non 
sajorem esse angelis, sed etiam pro iisdem 
1 esse affirmat, Omitto. dicere de magno 
Deum vidit, Moyse, quem se in quarto 
'enisse narrat ; ipsum autem etiam ultra 
n ascendisse et processisse usque ad Deuin 
eo collocutum esse; deinde exiisse et de- 
: ad quartum coelum, ut coinmemoraviinus, 
Jsse ibi Moysem, qui sibi suaserit, ut 
Deum super populo precaretur, ad levan- 
8 precibus, quippe ad quas faciendas non 
populus ; itaque, probato eo consilio, ad 
Jisse et, de ea re precatum, voti compotem 
jse, precesque imminutas esse ; ac Moyse 
gente, redisse ad Deum quater deinceps, 
ue multo faciliores factas esse preces. At 
uidem satis habuisse Moysem , sed rursus 
, ut ad Deum rediret, ad remissionem pre- 
andam ; ipsum autem non consensisse, sed 
C descendissc et avectum esse, douec re- 


mendacium omni inscitia repletum. Quem ipse 
Mohametes fabricatorem coeli et terrx esse dicit 
Deum, eun corporeum esse ait, non incorporeum : 
cum tamen numen divinum non habeat corpus ncc 
inagnitudinem, nec figura describi possit. Ita autem 
natura sua comparatum Numen quomodo panibus 
constet? Hoe enim qui statuat, quomodo idem esse 
incorporeum dicat? Nam quideunque figuram hal:et, 
magnitudinem et ambitum habet οἱ necessaiio 
describi potest. ΠΣ autem corporea sunt. Corpo- 
ris proprietates autem quomodo qui rationis non 
expers est in divinam illam et incorporeau  natu- 
ram Dei transferat ἢ Abrabamus quidem patriarcha 
iu vetusto illo adventu Dei terram et cinerem se 


D existimavit appellavitque, et cum Daniel, talis ac 


tantus vir, angelum videret, mensejus in perniciem 
versa est, hoc est non multum aberat, quin vitam 
amitteret; atque David dicit « qui terram prospicit et 
tremefacit. » Sed Mohametes, omnes angelicas vires 
superans, nemine intercedente, Deum convenit, et 
super angelis et universo mundo preces fecit, nec 
non compos facius est voti. Equidem miror, quo.l 
petulans iste nebulo non ausus est affirinare, per- 
speixisse se Dei naturam, quemadmodum eam ipse 
Deus noverit. Verum qui in coelis habitat, irride- 
bit ipsum et asseclas ejus, atque ludibrio eos 
babebit Dominus. 

Deinde Deus ignorabat vires populi, legemque 
imposuit cerviei ejus, quam ferre non possent. Αἱ 


919 


CHRONICON MAJUS. — LID. IV. . 


950- 


“ἃ ὑπὲρ τὸν οὐρανὸν, ἅτινα ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ 00- & φωραθείη ἀντιλέγων τῷ xopiv, θάνατος ἔστω f τι" 


νανται διελθεῖν τὰ ὑπὸ τὸν οὐρανὸν, ἀέρα λέγω χαὶ 
. αἰθέρα xaY τὰ τούτοις ὅμοια ; "Est μὲν πῶς εἰς τὴ) 
ἀνάδθασιν ἐδεήθη ἀγγέλων ἀναδιδάσαι αὑτὸν εἰς τοὺς 
οὐρανοὺς, kv δὲ τῇ χαταδάσει οὐδαμῶς, ἀλλὰ μόνον 
τοῦ ζώου Μπαρὰάχ, ἵνα χαὶ πάλιν αὐτὸν εἰς τὸ 
δῖ χχὲ διασώσηται; Καὶ τίς οὕτω παράφρων ὁ μὴ 
τῶν τοιούτων χατεγνωχώς ; 

Διά τοι τοῦτο παντελῶς χωλύουσιν οἱ ἐχείνου 
ἀχόλονθοι μετά τινων διαλέγεσθα:, τὸν ἔλεγχον δει- 
λιῶντες " οὐδὲ γὰρ ΦΌΘ ὀγνοοῦντές εἶσι τὴν τοῦ 
διδατχάλου αὐτῶν ματαιότητα. ᾿Αλλ᾽ ὅμως γἀχεῖ- 
vot ἀσύμφωνοι πρὸς ἀλλήλους ὑπάρχουσιν. Οἱ μὲν 
γὰρ τῷ τοῦ θανάτον φόδῳ xal ἄχοντες ἕπονται, εἰ 
δ᾽ ἴσως ἀφόδως καὶ ἐν ἐξουσία ἰδίᾳ ἐγένοντο, εὐθὺς 


Χριστιανοὶ ἐγένοντο ἄν " οἱ δὲ τῇ πλάνῃ συναπαχθέν- ὃ 


τε; ὡς βέδαια χαὶ ἀληϑή καὶ ὡς ὡμολογημένα ἔχουσι 
τὰ τοῦ δίωάμεθ ψεύδη xaX τερατεύματα" οἱ δὲ οὐ 
βούλονται ἀποστῆναι τῆς πχτροπαραδήτον πλάνης 
αὑτῶν αἰδοῖ τῶν γονέων, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἐχείνοις “τιθέασι 
τὴν αἰτίαν τῆς πρὸς Θεὸν ἀπολογίας " οἱ δὲ διὰ τὸ 
ἄνετον χαὶ ἐλεύθερον χαὶ περὶ τὰς ἡδονὰς ἐνδό- 
σιμὸν 0) βούλονται ἀποστῆναι τῆς πλάνης, ἀλλὰ τὴν 
ἀχαθαρσίαν xaX ματαίαν δίαιταν προαχιροῦνται, γι- 
γώσχοντες μὲν ὅτι οὔχ εἶσιν ἀπὸ Θεοῦ τὰ λεγό- 
μενα, λέγουδ' Ó' ὅμως ἄντιχρυς, ὡς Tposlprza:, 
δτι ᾿Οδὸν ἐντολῶν σον γνῶναι οὐ βούλομαι. Καὶ δ'ὰ 
τηῦτο οὐδὲ παραχωροῦσιν ἀναγινώσχεσθαι τὴν θείαν 
Tpaghv παρ᾽ ἐχείνοις, ἵνα μὴ τὸ τοῦ διδασχάλου 


αὐτῶν ψεῦδος εἰς ἔλεγχον ἔλθῃ. Ἐν γὰρ τῷ χεφα- α 


λαίῳ τῷ Ἰωνᾶ οὕτω φησὶν, ὅτι xàv ὁποῖός “ποτε 


incorporea, qui quidem tempore brevissimo ea, 
qu:e infra eclum sunt, aera et sxthero et liis simi- 

Jia, transire possunt? Aut quid Mobanietes ang.lis in 
ascensu egebsat, u& ia ccela. ab iis eveheretur, in 
descensu non egebat, sed sola bestia D.rac usus est 
ut Meceam rediret? Quis adeo stultus sit, qui b:ec 
δ nprobanda esse non sentiat? 

Cavent omnino lianc ob causam illius asseclz, ne 
cum qwoquam disputent, rel/utationem metuen- 
tes. Neque enim ignorant magistri sui vanita- 
tem, Nihilo tamen minus ipsi inter sc dissen- 
tiunt, Alii enim inviti metu mortis eum sequuntur, 


qui, si timore vacui εἰ sui juris essent, statim ἢ 


Cheistiani flerent; alii, errore obstricti, ut certa οἱ 
vera et probata venerantur. mendacia el prodigia 
Mobametis; alii a majoribus sibi traditos errores 
propter verecund'am parentum relinquere non 
audent, sed hos sibi ad Deum excusaironi fore 
confidunt; alii denique propter indulgentiam οἱ 
libertatem et veniam  explendz libidinis errorem 
deserere recusaut, atque iipuram et vanam. vitam 
preoptiant,qui qua docentur, divina non 6556 
yrobe sciunt, sed, ut ixi, liquido profitentur, viam 
irandatorum Dei nosse se nolle. Eadem de causa 
nec sacras Litteras [egi permittunt, ne magistri 
sui mendacia agnoscantur. [a capite Jona eauun. di- 
Cit, quicuaque Coranen impugnaus deprehen litur, 


μωρία, μηδὲ πιστεύειν ἕτερον πλὴν αὑτοῦ ἐν δὲ 
τῷ χεφαλαίῳ τῷ ᾿Αμράμ φησι, « Μὴ πιστεύσητε 
ἕτερον πλὴν τοῦ ἑπομένου τῷ ἡμετέρῳ νόμῳ. » 
Καίτοι γε τὸ Εὐχγγέλιον σωτηρίαν εἶναι λέγων xay 
ὁδηγίαν, καὶ μηδὲν εἶναι τοῖς Σαραχηνοῖς μὴ πλη- 
ρώσασ! τὸ Εὐαγγέλιον χαὶ τὸν νόμον. Πάλιν δὲ ὁ, 
αὐτὸς 969 ὥσπερ ἐπιλῳφθόμενο; τῶν ἑαυτοῦ λόγων ". 
ἐν τῷ αὐτῷ χεφαλαίῳ φησὶν ὅτι Ἑποὶ μὲν ὁ ἐμὸς 
νόμος χαὶ ὑμῖν ὁ ὑμέτερος " ὑμεῖς ἐλεύθεροί ἐστε 
ὧν ἐγὼ πράττω, κἀγὼ ὧν ὑμεῖς. Τοῦτο γοῦν ἴδιόν 
ἐστι τοῦ πχρατετρχμμένου vole, τὸ "p μόνον μετὰ 
τοῦ καλοῦ tt xai ἀγαθοῦ ἀσύμφωνον τοῦτον tÜpi- 
σχεσθαι, ἀλλὰ χαὶ πρὸς ἑαυτὸν μηδέποτε συμφω- 
νεῖν, ὥσπερ καὶ ὁ παρὼν οὑτοσὶ Μωάμεθ ἐν ὅλῳ τῷ 
αὑτοῦ συγγράματ'. Τὰ δὲ τῶν Χριστιανῶν οὐχ 
οὕτως, ἀλλὰ πᾶσα ἡ θεία Γραφὴ, fj τε παλαιὰ T, κε 
νέα, μία ἐκάστη πρὸς ἑαυτὴν χατὰ πᾶσαν ἀχρίδειαν 
συυφωνεῖ, καὶ αὖθις αἱ δύο ὁμοῦ χατὰ πάντα εὖ - 
ρίαχονται τὰ αὐτὰ χαὶ φρονοῦσαι χαὶ λέγουσαι. 
Καὶ εἰχότως * ὁ γὰρ αὐτὺς Θεός ἔστιν ὁ ποιητὴς xal 
νομοδότης τῆς τε νέας xal παλαιᾶς. Ἐγὼ δὲ τάχα 
ἂν μετά τε Ἡσαῖου xat Δαδὶδ τῶν προφητῶν εἶπον * 
€ Ἵνα τί, Κύρις, ὁδὸς ἀσεθῶν εὐοδοῦται ; » Καὶ ὅτι 
ἐμοῦ παρὰ μιχρὺν ἐσαλεύθησαν οἱ πόξες, παρ᾽ ὁλί- 
γον ἐξεχύθη τὰ διαδήματά σηυ" ὅτι ἐζήλωσα ἐπὶ 
κοῖς ἀνόμοις, εἰρήνην ἁμαρτωλῶν θεωρῶν * ὅτι οὐχ 
ἔστιν ἀνάνευσις ἐν τῷ θανάτῳ αὐτῶν χαὶ στερέωμα 
ἐν τῇ μάστιγι αὐτῶν, 5v xónov; ἀνθρώπων οὔχ εἶσι 
χαὶ μετὰ ἀνθρώπων οὗ μαστιγωθήσονται. Διὰ τοῦτο 
ἐχγράτησεν αὐτοὺς ἡ ὑπερηφάνεια εἰς τέλος * «epte- 


eum morte multandum esse, nec oportere cuiquam, 
nisi sibi, credi; ilem in. capite Amram dicit : « Ne- 
mini credite, nisi qui legi nostrz? obtemperat. » Et 
tamen Evangelium salutem et viam appellat, et Sara - 
cenos, nisi legi et Evangelio satisfaciant, nihil agere 
dicit, ltursus quasi oblitus, qua ante. dixisset, in 
codem capite, «Mihi, inquit, mea lex, vohis vestra 
est; vos corum, qua ego facio, expertes estis, cgo 
corum qu;e vos facitis.» Nimirum insanis men- 
tis est, mon solum cum bonis sapientibusque non 
consenlire, sed etiam secum pugnare, ut Moha- 
metes hic in toto libro suo facit. Haud ca- 
dem ratio Christianorum librorum est, sed om- 
nis sacra Scriptura, tum vetus tum nova, non 
solum pro se utraque accuratissime secum concor- 
dat, sed etiam aibas partes prorsus inter se consen- 
tientes et congruentes habet. Nimirum idem Deus 
auctor el legislator nove et veteris Scriptura est. 
Enimvero cum 1saia; et Davide prophetis rogare, 
« Quare, Domine, via impiorum sternitui? » atque 
dicere possim, non multum abfuisse, quin labarent 
pedes mei et fallerer vestigio ; invidisse me impiis, 
cum viderem peccantiun pacem ; nullam cerni 
improbationem in morte eorum nec. firmitatem | in 
eorum flagellatione , eos | ;iera:nnis. hominu. non 
obnoxios csse, nec cum hominibus  castigari, 
Qzapropter invasit cos postee.nunr supeibia atque 


£s" ** νι rfr yv. Ar 1! 
' C, ι ἢ 4d d dea use ar 0*5 
Voas uS. TAIVAVTS Qastilttse. No omoi [5 ᾿ς ἐν . 
4 Ὁ ΠΥ τρυνᾶντο φατιλφειν, diui moi UL Α ORA εἰχότως "ὁ 
£,* Γ΄’ * ^?" . . ΡΨ. D d H - y ^ 2 -4 um E 
Mn. Mn ji adis ἀὐτο UNES STU) 7Y1- χατὰ δύναμι χοὶ 
pie " 29 TUS ματῆς αὐτοῦ ; Vi e$ θεὸς ὧν 37m: f; iW XLI GUI 
*1 13:47 AW 24 nh). “σοι “Ὁ: . ὁ στὴ 9 * ev tt . , 
: veis ΛΩΝ SS VEMEIIMS D ter) «τὸς Οὐ δύναται! i. 
ΤΑΙ * - δι 9f "aln ν᾽ -Mgj- 
D u6g as “ à τελῆ “Δ 55) ΔΙ τξω: 21À να . 34 £f. 4D, uh iu -t- 
1t Tto)? dig VW. τένειο, δὲ 5 διὰ τ΄ . ᾿ ἜΝ 
γέρω, πῶς τὸ τῇ yo4v e ΟΣ ΤῊΝ ΦΧ τον οὐχ ἔψει. ἐπ᾽ ἐξουτί; 
᾿ ) P -A215) (9377: 0 $us ἢ στ T2529 ὑγίξειαν c ἐπὶ 28 c 
τὶς πὸ 34:2 » Tiv) 22v34v:: T ΄ ; . ' 
Mi. xa775732Y:; T5 v? : πᾶς τι: ἄνθρωπος i- im. 
Ttt [Y fii. ciim): δλ).- - f ' 
2. «Στ, ὅπερ ἐστὶν ἀπῆΐντια y 
Zi y “5 “-.) 5, ἊΝ " - - ' S M 
Fran 5 UH ὥστε τὸ S τὴν αὑτοῦ θέλτ τ» ἔστιν 1.2 
ΤΟΙ f, Gorl)z:3. ΛΑ γα α᾿,«),- . 
ERE PARA XX S5 Σ ἐσττῖι ἑαυτὸν, xal ud u$ d; 
72. 23A J:32 * * 2L se, ὃ “ - “νι 
oos Κα: ἄγεὴν X33 n Σὰν τῆς ψυχῆς ἐπανέλθη:, ἀλλὰ 
O0T-x:ln 4): Ἂς *(.j -— Arm 
- : dul izspt) ómsp6T, xal ἢ σὺ" n" uii. 
οἰ πος X5 33:5ET. AUD wx ΜΡ - 
Bw M MEE -7z:, ποιΐσῃ χαὶ Eo va à 5:24 0s2, T. ΧΑ 
- “.Ὡ2, mE 'LS'J3A2 Y Ἷ Ὁ δι... * - - oo: 
ΟΝ . 2121, πλοῦν μόνον μετανοῶ" εὑρίπχ΄- 
πν τὴ ΠΥ “09 ὡς 1332- : ; t 
- πετιάναθος 6:55, ὁ διὰ τὴν cw, z!ay τῶ 
^5. τΥς χαρᾶς Τίς: ; . e» 50 
: j - εὐνᾶς τοὺς οὐρανοὺς xai χλτεν γὼν xil 
7*5 uZ5TYX τοῦνπων . - 
^-^. i : .. ύϑρωπος, ἐχχέει τὸ ἔλεος αὑτοῦ, ὅπεο ig 
y τὴς, iyhon.- V2 . 
ug co. cete T1775 πράξεως ἀγγέλων, τε xax ἀνηρώπων, 
755,109 ἐπίστιιλευ M 
. 7T. πατῶν ἀρετῶν τοῦτο )ογίζεται, γαὶ πος 
συ xatabázz(eg . Yoe5 , 
4 προπχαλεῖτα: αὐτοὺς χαὶ φίλους αὐτο χὰ- 
furit τὸ “2... - . - 
ü nw 3. Ἐπὶ δὲ τοῦ 0162209 ποὺ uitia; ποὺ 
“ΩΝ οὐχ ἄνξντ" ; : 
B. “πιινώσζις 1H yàg ἡξτάνοια ἐχ πτχπει.ὠπττως V 
^A οὕτως &- ; : : »P 
zn mns απ τῶν" "8252:20) γὰρ χατλγινώσχε:ι τὶς ἔχυτον 04 
QJ *:9t0 & ND “,.» EL -σ αν δι." nt $. -- 
Ἢ -. 25 j|. f 22$93V25$3, ET IVA B vA 7i "Y )-- τμαρτ τ 
σιν" E430 V, - - o» . ' . , D 
. ξ διάδοωνης S624375:104 ἀτέογε! Miv τῦν Agar 
ps4 zo T Y - 
ot ^i fe ἕηλρτε xal τὸ χατὰ Covapté ποίξειος xx 
tU: 12D (U * - “ . . * * p * 05 
MENS n. ἑστὸς τίς τῶν δυθρώπων ἁπωλείας εὐ! χει, 
α΄. πὴ ΄ - δ΄, * - 
" no 'ς γοῦν χοινωνΐίχ Θεῷ zai &a6440 ; 379 Aa 
. ω ᾿ , ** .* . L] - «-. ᾿ 
i . itai; ἐλάγτηςν ὁ Ἀωάμεθ, εἰπὼν» ὅτι δύ νι; 
x2Y ἡ 2 ; 
. τ ῆναι οἱ δαίμονες. 
quor TP . : . 
pa .. o0 mit de pana, Nee inmerito, Nam qui pro; ter [.z- 
4) 4 . * . . 
no 4,0 vitentiam salvatur, factis suis pro. viri' us cor. τ 
- * 
^J. 4, 91} salutem chbtinendam, Corpore enim lions tac 
T" .. re. quod. vult, nou potest, velut a. muoibo sil: co- 
f. 22.0 were, aut, postquam incidit in morbum, pristinam 
je : valetudinem ad arbitrium recuperare ; contra aui- 
οι a2 το omni homini licet ac concessum est peccatur 
1 . * - . . . . 
l .o'.'s tare, qui morbus animi est, aut, si peccavil, ti 
1 (ge VOCare se et non solum recuperare pristina; aniu 
. τς Νίκ valetudinem, sed etiam longe lirmiorem sibi parare, 
atquc aut cum peenitentia, ut dixi, opera salutaria 
. ΠΛ irj OQ edere, aut so'am viam, ut aiunt, parnitentie Le- 
« «aam ποῖον Deus optimus enim, qui eb salutem honrnum, 
a " ? . . 
(ea seus — Telieto cado, in. tertanm descendit et liomo factus 
Ἕ - . . Φ 
μανὸν eb— est, tnisericordiam suam, qui omnibus angelorum 
eoxwcanus:o δον factis major estet par liabetur cunctis 
: ἢ δ. virtutibus, effundit, eos ad se invitat et au.icos sili 
«αν facit. At ubinam in. diabolo poeniteutia ? Li binam 
eae δι subinissus animus? Ponituntia cnim animi net 
Sons. ἢ De — nisb submissi est, Nam prius aliquis quo wie 
. $ af auum — fecerit, se accusat, deiude eum peeuitet eorum que 
w^ ν , . ᾿ M 
M oe ce ἀλη fecit, Sod. dialelus amat porius peccatum, qued 
.o0o6foc9w | 
oe. τὰν generali comm sit, et pro. viribus adjuvat pernicie hienri- 
esu» ecmar- gnam. Que isitur dialoio eum Deo. cou munie? 
εν ἈΝ γα, — Ergo temere Molametes loquitur, eum. daenones 
U METLEEND angelis sal. a! pese di il. 
. NS * ENTUM 


CHRONICON MAJUS. — LID. IV. 


9:1 


^ φητὶ περὶ τοῦ xopkv ὅτι A των τῶν χαχῶν ἔσχατον xal πρῶτον, ὅτι παρὰ δαί- 


τὸς ὁ Μωάμεθ γινώ- 

νος ὁ Θεός-. Καὶ 

ἐπὴν * τοῦ χορὰν 

234319 ὠφελῆσαι, εἴ- 

τοῦ λεγόμενα" ἐπεὶ δ᾽ 

: σεται λαρτυρῶν ὅτι οὐδεὶς 

(44:0 τὰ ἐν τῷ χορὰν λεγόμενα, 

D22:215; Πάντως οὐδεμία. Καὶ τίς 

. 5z662:$g ὅτι οὐχ ἔστιν ἀπὸ Θεοῦ ὁ 

ὦ Moágus9 δοθεὶς νόμος ; Οὐ γὰρ δὴ μα- 

. γημοθετεῖ ὁ Θεός. Ἰδοὺ τοίνυν χαταφανές ἔστι 

αι ρὰν, ὅτι οὐχ ἔστιν παρὰ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀνά- 
πὐχημά ἔστι διανοίας αὐτοῦ τοῦ χαχοδαίμονος. Καὶ 
πρόδηλον ἐξ αὐτοῦ τοῦ χορὰν, ὅτι οὔτε τῇ παλαιᾷ 
Γραφῇ συμφωνεῖ οὔτε τῇ νέᾳ Διαθήχῃ, xaícot γε 
ὁμολογοῦντος τοῦ Μωάμεθ ὅτι ἅγιαι xal χαλαί εἶσιν 
al Γραφαὶ, καὶ ὅτι οὐδέν εἰσιν ol ἐχείνου ἀχόλουθοι 
εἰ μὴ πληρώσαιεν τόν τε νόμον χαὶ τὸ Εὐαγγέλιον. 
"Est σχεδὸν 6c ὅλον αὐτὸς ἑχυτῷ ἐστιν ἀντιλέγων. 
"Ett οὐδὲν θαῦμα ἐποίησεν εἰς πίστωσιν τῶν λεγο- 
μένων. "Est ὁμολογούμενα Ψεύδη περιέχει, ὅπερ 
ἐστὶ τοῦ Θεοῦ ἀλλότριον πάντη. “τι βίαιόν ἐστι 
καὶ χαταλύει τὸ αὐτεξούσιον, ὅπερ οὐδέ ποτε ὁ θεὸς 
ἀνέτρεψεν. “τε παντελῶς ἔστιν ἄταχτον, xai τὸ 
ἄταχτον μαχράν ἔστι τοῦ Θεοῦ * οὐ γάρ ἐστιν ὁ Θεὸς 
ἀταξία: Θεό:. "Ἔτι πονηρὸν 373 ἀναφαίνεται " 
καὶ πῶς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τοῦ πάσης ἐπέχεινα εὐθύ- 
τητος xai ἀπλότητος ; τι πεπλασμένας χαὶ τερα- 
«umet; θεωρία; περιέχει" xal πῶς τοῦτο ἀπὸ Θεοῦ 
«τοῦ ποιητοῦ xal δοτῇρο; τῆς ἀληθείας ; Τὸ δὲ πάν- 


ldem Mobametes affirmat, Coranem nullum ho- 
minem interpretati posse, ne ipsum Mobauetem 
quidem, sed solum Deum. Quod si verum est, quae 
tandem est utilitas Coranis? Fortasse utilis esse 
posset, si intelligerent howiues a Deo tradita ; sed 
cum Mobametes ipse testetur, nullum bominem in- 
telligere, que in Corane doceantur, quenam possit 
istius utilitas esse ? Profecto nulla omnino. Quod 
autem gravius documentum est, quo probetur, 
Deum noo esse legis a Mohamete constitutas aucto- 
rem * Neque enim nequidquam Deus leges sancit. 
Manifestum est igitur, Coranem nou esse a Deo 
repetendum, sed potius opus sapientie ipsius Sa- 
tans esse; alque ex ipso corane perspicuum est, 
eum nec cum vetere Scriptura, nec cum Novo Te- 
stamento congruere, cum tamen consentiat Moha- 
metes, eas Litteras sacras et pulchras esse, nec 
quidquam agere asseclas suos, nisi legi et Evangelio 
satisfaciant. Accedit, ut pene ubivis sibi repugnet ; 
ut nullum miraculum ediderit ad fidem dictis pa- 
randam ; ut liber iste manifesta mendacia contineat, 
id quod a Deo prorsus alienum est ; ut violentus 
sit et libertatem tollat, quam Deus nunquam ever- 
tit ; ut. perturbationis plenus sit, quz& a Deo longe 
abest, quandoquidem Deus uon est perturbationis 
Deus : ut pravus sit, cum Deus omni sit 2quitate 
et justitia superior ; ut itinera fictitia et prodigiosa 


μονὸς ὀξεδόθη «b τοιοῦτον xopiv, xàv xaY τὸν Θεὸν 
διαδάλλοντες λέγωσιν ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐξόθη. 
θαυμάζω γὰρ ἔγωγε xal λίαν ἐχπλήττομαι πῶς 
τὸν Χριστὲν ἀφέντες οἱ τάλανες ἐχολούθησαν τῷ 
Μωάμεθ. Αὐτὸς χαὶ γὰρ ὁ τοῦ Μωάμεθ νόμος, τοῦτ᾽ 
ἔστι τὸ χορὰν, αὐτὸ τοῦτό φησιν ὅτι δι᾽ ἀγγέλου 
εὐνγγελίσθη τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ xoi διὰ Πυεύμα- 
το; ἁγίου ἡγιάσθη xai τῇ δυνάμει τοῦ Θεοῦ συυε- 
λήφθη, ἀλλ᾽ οὐ φύσεως ἐνεργείᾳ, χαὶ ix παοθένφου 
ἁγιωτάτης xal ὑπὲρ πάσας τὰς ἄλλας γυναῖχα: xa- 
θαρᾶς γεννηθῆναι" ἐν γὰρ τῷ χεφαλαίῳ τῷ Αἰνεσάν 
φησιν" «€ "D ἑταῖροι τῆς βίδλου (τοῦτ᾽ ἔστιν ol 
πιστοὶ), μὴ λέγετε περὶ τοῦ Θεοῦ πλὴν τῆς ἀλη- 
θείας, ὅτι ὁ Χριστὸς Ἰησοῦς υἱός ἐστι τῆς Μαρίας 
καὶ ἀπόστολος Θεοῦ χαὶ Λόγος Θεοῦ, ὃν ἐν αὐτῇ 
ἔθηχε διὰ Πνεύματος τοῦ ἁγίου. » ᾿Ιδοὺ γοῦν θεὸν 
ὀνομάσας xaX Λόγον Θεοῦ χαὶ Πνεῦμα ἅγιον τὴν 
τρισυπόστατον Τριάδα ὁ ἄθλιος οὐχ ἤνοιξε τοὺς τῆς 
Ψυχῆς ὀφθαλμοὺς ἰδεῖν τὸ φῶς τῆς Τριάδος. Καὶ εἰ- 
χότως " ὥσπερ γὰρ τὰ lv τῇ χοιλίᾳ τῆς μητρὺς εὑ- 
ρισχόμενα 87, ἔμόρνα πρὸ τῆς γεννήσεως αὐτῶν 
ζωὴν μὲν ἔχουσιν, ἀνωφελῇ 65 xal ávór xov, χαὶ ψυ- 
χὴν μὴ δυναμένην διαχρῖναι τὸ χρεῖττον τοῦ yelpo- 
νος, ἢ παρὰ χαιρὸν γεννηθέντα οὔχ εἰσιν ἄνθρωποι, 
ἀλλ᾽ ἐχτρώματα xal ἀἁμῥιλώματα, οὕτω xal rà; 
ἀσεθὴς ὁ μὴ ἀναγεννηθεὶς δι᾽ ὕδατος xal πνεύμα- 
τος, τοῦτ᾽ ἔστι διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, οὐ δύ- 
αται ἰδεῖν τὸ οὐράνιον φῶς xaX τὴν. τῆς ἀληθείας 
ἐπίγνωσιν, xai διὰ τοῦτο μύσας τοὺς τῆς ψυχῆς 
αὑτοῦ ὀφθαλμοὺς ὁ μάταιος σχοτεινὸς ἐναπελείφθη 


contincat, cuim Deus sit omnis veritatis auctor. Quo- 
rum tnalorum omnium primum et postremum est, 
quod a demone editus est coran iste, quamvis eun 
a Deo editum esse dicant Deum calumuiantes. 
Miror equidem et admodum stupeo, quod, Christo 
relicto, miseri isti Mohawetem secuti sint. In ipsa 
enim Mobametis lege, hoc.est Corane docetur, Cliri- 
stum per angelum Matri Jesu prenuntiatum, per 
Spiritum sanctum sanctificatum, vi divina, non na- 
turali, conceptuui, et e virgine sauctissima el prz 
omnibus feminis pura natum esse. Capite /Euesan 
enim dicit: « Socii Scripture (hoc est, fideles ), 


p ne dicatis nisi verum de Deo, Jesum Christum Fi- 


lium Marie et legatum et Verbum Dei esse, quem 
in ea collocavit per Spiritum sanctum. » Itaque mi- 
ser iste, cum Deum appellaret et Verbum Dei et 
Spiritum sanctum, hoc est sanctam Trinitatem, 
pon aperuit tamen oculos mentis ad videndum lu- 
men Trinitatis. Nimirum sicut iu ventre matris fe- 
tus immaturi vitam quidem, sed inutilem et sui 
nesciam, atque mentem, utrum melius, utrum pe- 
jus 811, non discernentem habent, aut, ante tempus 
editi, non homines, sed partus przsposteri vel abor- 
tus sunt, iia. quisquis impius per aquam εἰ spiri- 
tum, hoc est sanctum baptisma, non regeneratus, 
cadleste ]Jumen et veritatem aspicere nequit ; et 
propterea, clausis oculis mentis, ncbulo :ste occa- 


ττοη 
“Δι. 


INICON MAJUS - LTD. IV. 6: 8 


(t Μὲρ ὑγιὲς, οὐδὲν ὠφέλιμον, A τῆς σελήνης: Ὅμως πᾶς τις ὁ ζητῶν τὴν ἀλέθειαν 


ν πάντα χατὰ τοῦ θείου 
᾿τῆς ἔὃττ', χὺὶ xat 

^: ὁ Medus 

ctr) χαὶ 

ΠΝ 


'". προσῦχυ- 

᾽ν. Χαὶ ἀληθῆ, 

.κ“5.:. τῶν àcz60» 

:: ἐστὶ δοξάζειν 


: * L3 o9 ^ 4 
ΟΣ γχετὶ πηγὴν ἄνευ ὕϑατος ΧΑὶ 


“τὴς 


m i-c40.z0 ὁ τηῖοῦτος Θεός. 
τι νοῖς Θεὸς εἷς ἔστιν, ὁ πρὸ 
(V χαὶ ἐν πᾶσι xal ὑπὲρ τὸ 

τοὶ χαὶ Yi xai ἁγίῳ {νεύματι πιατευό- 

τ χαὶ ποηχυνηύμενος, μονὰς ἐν Το άσδ! χαὶ 

ἐν τα ἐν μονάδι ἀτυγχύτως ἑνουμένη͵ καὶ &uepistu; 
^13:6500fvm, μονὰς ἡ αὐτὴ χαὶ Τριὰς παυτοδύνα- 
25]. πατῇ ἄναρχγος οὐ μόνην ὡς ἄχρονος, ἀλλὰ καὶ 
ὡς χατὰ πάντα τρόπον ἀναίτιος, μόνης αἰτία xa 
tía x2Y πηγὴ τῆς ἐν Ylo χαὶ ἁγίῳ Πνεύμετι θεω- 
ὃς ἵλεως γένοιτο ἡ ἦν xa πᾶσι 
τῆς χρίσεως, πρεσθείλις 


ἫΝ ^ 


5! 

|J 

Pd 
ν 


ρουμένη; θεότττης " 
Χριστιανοῖς ἐν τῇ fhu£oa 
τῆς πανυπερευλογὴ μένης 
xai ἀειπαρθένου Mapía; 
᾿Αμῆν. 

ς΄. Τίς γοῦν ἀντιλογία ἐστὶ πεοὶ τοῦ πλάσματος 


6saoivmz fjutv θεοτόχου 
xal πάντων τῶν ἁγίων. 


forum &uasor est; idem prz: omnibus Mohametes, 
qui nihil salutare, nihil utile, nihil Deo acceptum, 
sed omnia legi divine contraria docuit. Diabolus 
impius est; omnino ei simillimus est peruniciei fi- 
l;us Mohametes. Deum enim adorat, quem globosum 
et fhiigldissimum appellat, Deum, qui nec generavit 
nec generatus est, adorare sibi visus, atque ne- 
scius, corpus, non Deum a se adorari. Glohus enim 
species, frigus qualitas corporis est. Itaque non 
Deum, qui nee generavit nec generatus est, adorat, 
seil corpus adorat, nec Deum incorporcum et ve- 
rum adorat, sed Deum, quem somnia impiorum 
conflinxerunt, Prorsus ridiculum enim est, 
Iueis, aut. fontem aqua, aut mentem rationis ex- 
pertem cogitare. Quare pereat i-te Deus. Sed Chri- 
etianorum Deus nnus est ante omnia et post omnia 
et in omnlbus et supra omnia, in Patre, Filio et 
Spiritu sancto creditus et adoratus, unitas in Tri- 
nitate et Trinitas in unitate immista conjuncta, et 
inlividua separata, unitas eadem οἱ Trinitas om- 
ppotens, Pater initio carens, non s«Ium quod tem- 
pore, sed etiam quod omnino causa non contine- 
tür, solus causa et radix et fons divinitatis Filio 
et Spiritui sancto insit: : qui nobis et cunctis Chr.- 
stiauis propitius sit die ju'liciali, deprecante benc- 
diciissima domina nostra, Deipara et semper Vir- 
gine Maria et omnibus sanctis. Amen. 
6. Que vero fabula istius de πὰ τὰ conficta: insul- 


solem 


we 


Ὑνώτω ὅτι τὰ θαύματα o) xat! ἐπίδειξιν γίνονται, 
ἀλλὰ OV ὠφέλειαν Ψυχιχὴν ὅλα χοὶ στωματιχὴν, ὡς 
£z* τοῦ Χριστοῦ, ἣ à χοῖσιν, ὡς ἐπὶ ποῦ Μωῦ- 
Gig χαὶ Ἴγσοῦ τοῦ Ναυῆ. ᾿Αλλὰ πῶς ἐνήργησε τὸ 
τῆς σελήνης τοιοῦτον ἐξχίσου θχῦμα; Αὐτὸ; γάρ 
ἔστιν ὁ εἰπὼν ὅτι οὐκ ἦλθε διὰ θαυμάτων δοῦναι τὸν 
νόμου, ἀλλὰ xal διὰ τὸ παιδιύεσθαι ἡ λᾶς χατηγο- 
psi ἡμῶν " ἐγὼ 378 6t, φησὶ, τοὐναντίον, ὅτι ἐπι- 
μεληύμενος ὁ tho τοῦ παιδὸς παιδεύξι αὐτὸς 
ἀγάπης ἐνυπαρχούσης. Καὶ περὶ μὲν τῶν ἙἭ ραίων 
ἀν ηϑδῶς εἶπεν" οἱ vào Ἑθραΐο! κατὰ χαιροὺς Ea- 
60» ὀογὴν ἀπὸὺ Θεοῦ, ἀλλ᾽ οὐκ ἀσυμπαθῆ" εἶχον xav 
γὰρ προφήτας δι᾽ ὅλου τοῦ Xatpoo Χαὶ ἁνγιασμὸν xal 
ἱερωησύνην, παιδεύουπος μὲν αὐτοὺς τοῦ Θεοῦ σω- 
ματιχῶς, ψυχιχῶς 0b οὐ χατελιμπάνοντο. M:zà δὲ 
τὸν ποῦ Kopíou σταυφρὺν χαὶ τὸ πάθος ἐγένετο πᾶν- 
πελῆς εἰς αὐτοὺς ἐγχατάλειψις Ψυχῶν τε χαὶ συ ά- 
«09, εἰς αὑτοὺς λέγω τοὺς αὐθάδεις, 

C. Ἐπὶ τὸ προχ:ΐίμενον οὖν ἐπανέλθωμεν τῆς 
ἡμετέρας διηγήσεώς τε χαὶ ἱστορίας. Τῷ θέρε: 
ποὺ “2 ςβ' ἔτυυ: ἔρξατο φαίνεσθαι χομήτης ἐχ τῶν 
δυτιχῶν μερῶν τοῦ do ἑσπέρας ὁρίζοντος ἑκάττης, 
εὐθὺς μετὰ δύσιν ἡλίου, ῥημφαΐ τινὶ ἐοικὼς, xal 
τῇ σελήνῃ πλησιόσας πανσΞξλήνω ojo ἔχλειψις 
χατὰ τύχην γέγονε χατὰ τὴν τάξιν χαὶ χύχλον τῶν 
οὐρανίων φωστήρων, ὡς ἔθος. Τινὲς δὲ τὸν χυμήτην 
M UA, δρῶντες xal ἐκ τῶν ἑσπερίων χινούμενον 

| πρὸς ἀνατολὰς τὴν πορξίαν ποιοῦντα χαὶ τῇ σε- 
vm πλησιάσαντα, xal τὸ σχότος τῆς ἐχλείγεως 


sitas est? Nempe quicunque verum dieere. cupit, 
Scito, miracula non ostentandi causa, sed propter 
salutem anime et corporis, ut a Christo, aut. pro- 
pter necessitatem, ut a Moyse et Jesu, Nave filio, 
fieri. Quid autem iste lun: illud eximium miracu- 
luu eiidit? [Ipse enim dicit, non venisse se mira- 
culis l«gem constitutum. Quin. etiam. nos , quod 
castigemur, aceusat, Equi 'ein, ait, contra dieo, pa- 
trem filium, quem curie habet, castigare, anore 
commotum. Ace de Hebraeis quidem recte. dicit. 
Mebr:xi enim nonuunquam. iram Dei experti sunt, 
neque tamen illam immisericordem. Ifabenant enim 
perpetuo proplietas, sacra et sacerdotia, corpore 
a Deo castigati, sed anima non destituti. Post 
Cliristi autem. $upplicium et perpessionem secu': 
e-t perfecta eorum, id est contumacium, destitutio 
tum. corporis tum animz. 

1. Redeawus jam ad res, in quibus nunc masi- 
me versamur, enarrandas. Z-ta!'e anni 0902 in 
parte occidentali horizoutis quotidie statim. post 
occasum solis cometes rompliase similis apparere 
cepit ; qui cum prope lunam esset, pleno lumine 
splendentem, accidit, ut defectio luna fieret, 80- 
cundum ordines et circuitum rerum coelestium, ut 
solet fieri. Quidam cum ^cometeimn μι] 0 similem e 


regione occidentali orientem versus procedere et 


lunze. appropinquare. viderent. sentirentque Tene- 
bras defectionis, existimabant, cometem liue et 


039 


GEORGII PHRANTZ.E 


«4g 


λιον εἰς τὸν χόσμον ἅπαντα οὐ μετὰ βίας οὐδὲ μετ᾿ A δὲ τὴν ἀνάγνωτιν τοῦ Εὐαγγελίου τῶν πενταχοσίων 


ἀνάγχης οὐδὲ μετὰ ξίφους καὶ σπάθης, ἄλλ᾽ ἐν 
ἀγάπῃ καὶ ἱλαρότητ; καὶ ἐν ταπεινώσει εὑρίσχοντο 
διδάσκοντες οἱ ἀπόστολοι τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ. Καὶ 
ἀντέστραπται τὰ πράγματα. Τῶν γὰρ ἀποστόλων 
τυπτομένων, χολαφιζομένων, λοιδορουμένων, διωχο- 
μένων, διδασχύντων οὐ κατέπιπτε τὸ χήρυγμα, ἀλλ᾽ 
ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἐμεγαλύνετο χαὶ ηὐξάνετο τὸ τοῦ 
Χριστοῦ εὐαγγέλιον. Καὶ ἐχεῖνοι οἱ πολλὰ σπουδά- 
ζοντες xal πολλὰ χβεχοπιαχότες χαλύψαι τὸ τοῦ 
Χριστοῦ ὄνομα, ἵνα μὴ ὁμολογήσῃ αὑτόν τις τῶν 
ἀνθρώπων θεὸν, ὁ δὲ τοῦτο τυλμήσων θανάτῳ ἀπο- 
θανεῖται, αὐτοὶ ἐκεῖνοι κατανοήσαντες τὴν ἀλήθειαν, 
προτέπεσον καὶ προσεκύνησαν, οἱ μὲν τοῖς ἀποστό- 
λοι;, οἱ δὲ τοῖς ἐκείνων διαδόχοις xai μαθηταῖς, xal 
ἐπίστευπαν ὅτι αὑτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, ὁ Χρι- 
στὸς, αὐτός ἐστι» ὁ ΥἹὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, χαὶ 
ἑλυποῦντο χαὶ ἔχλαιον τὰς παρελθούσας ἡμέρας, ἃς 
πιριεπάτησαν ἐν τῇ σχοτίᾳ χαὶ τῇ πλάνῃ τοῦ Σα- 
κανᾶ. Ὃ δὲ πανάγαθος Θεὸς χαὶ ἐλεήμων ἐδέξατο 
αὑτῶν τὴν μετάνο:αν, καὶ αὐτοὺς τοὺς διύύχοντας τὸ 
τοῦ Χριστοῦ ὄνομα χατέστησε ποιμένα; 357 καὶ 
διδασχάλους xal χήρυχας τοῦ Εὐαγγελίου xal τοῦ 
ὀνόματος αὑτοῦ. Καὶ λαδόντε: οἱ πάντες τὸ εὐαγγέ- 
Av μετέγραψαν xai εἶχον αὐτὸ εἷς ἕχαστος, xai 
ἀν:γίνωσχςε χαὶ ἐμάνθανε χαὶ ἐδιδάσχετο καὶ προσ- 
εχύνει τὰ ἐν αὐτῷ γεγραμμένα. Καὶ οὕτως διεδόθη 
εἰς τὸν ἅἄπαγτα χότ9.) τὸ Εὐχγγέλιον, καὶ εἶχον 
αὐτὸ πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν γῆν. ᾿Απὸ γοῦν 


χρόνων τίς ἔμελλεν τολμήσειν ἐχδαλεῖν τὸ τοῦ Muoá- 
μεθ ὄνομα ἀπὸ τοῦ Εὐανγελίου, εἴπερ εὑρίσχετο ἐν 
αὐτῷ γεγραμμένον; Τὸ μὲν ὅτι μίαν καὶ μόνην 
λέξιν ὁ τολμήσας προσθήσειν f| ἐχθαλεῖν οὐ δύναται 
πλέον ἐ,εἶνος ὀνομάζεσθαι. Χριστιανός * τὸ δὲ ὅτι 
εἴπερ xal τις χαχὸς, ὑποθώμεθα, ἐξέδαλέ τινα λέξιν 
ἀπὸ τοῦ Εὐαγγελίον, ὁ ἕτερος: ἅπας χέσμωυς ἀχολου-, 
θήσειν ἔμελλς τῷ τοῦ ἑνὸς ἀτοπήματι: Πάντως; 
οὐχί. "Arb γοῦν τούτου ávagaívesat ὅτι οὐχ ἦν γι- 
γραμμένον τὸ ὄνομα τοῦ Μωάμεθ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳφ. 
Ἢ ὡς καλὸν ἔμελλς μαρτυρήσειν ὁ Χριστὸς ἐχεῖνον 
ἢ ὡς xaxóv* χαὶ εἰ μὲν ὡς xaXov, ἔμελλον ἐχδέχε- 
σθαι πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, πάντες ol τοτάρ- 
χαι, πάντες οἱ Χριστιανοὶ τὸν παρὰ τοῦ Χριστοῦ 
μαρτυρηθέντα, ἵνα λάβωσι: τὴν ἀπὸ τούτου ὧφές 
λειαν" εἰ δ᾽ ὡς χαχὸν, πάλιν ἔμελλον ἔχειν τὰ ἐχεΐ- 
νου 958 γνωρίσματα xat φυλάττεσθαι ἐξ αὑτοῦ, 
ἵνα μὴ βλαθδῶσι * xaX εἴτε ὡς ἐχδεχόμενοι τὸν χαλὸν 
εἴτε ὡς ἀποστρεφόμενοι τὸν xaxbv, οὐδὲν ἔμελλεν 
ἐχθαλεῖν ἅπας ὁ χόσμος Ex τοῦ Εὐαγγελίου τὸ τοῦ 
Μωάμεθ ὄνομα. Καὶ ἀπὸ τούτου ἀναφαένετάι ὅτι 
οὐχ ἦν γεγραμμένον ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τὸ τοῦτο 
ὄνοια, “τι οὐδείς ἔσειν ὁ φθονῶν ἑτέρῳ πρὶν τῆς 
γεννήσεως αὐτοῦ" τίς γοῦν ἔμελλε φθονήσειν τῷ 
Μωάμεθ πρὸ τῆς; αὐτοῦ γεννήσεως ; Πάντως οὐδείς. 
El δ᾽ ἴσως ἐφθόνησεν αὑτῷ τις μετὰ τὴν αὑτοῦ γέν- 
νησιν, πῶς ἔμελλεν ἀχολουθήσειν ἅπας ὃ xócpo; τῷ 
πρὸς τὸ Μωάμεθ ἑνὸς φθύνῳ ; Καὶ τίς παράφρων 


τοῦ Χριστοῦ ἕως οὔ ἤρξατο διδάσχειν ὁ Μωάμεθ C οὕτως ὥστε μὴ λογίσασθαι τοῦτο τὸ ἀδύνατον ; Κεὶ 


παρῆλθον χρόνοι ἐπέχεινα τῶν πενταχησίων" μετὰ 


parte Europ et per iusulas ac regiones ἃ Grecis 
habitatas innotuit. Ita Evangelium per totum orbem 
terrarum nort vi οἱ violentia, nec ense et gladio, 
divulgatum est, sed pie et lzete el modeste apostolis 
verbum Dei docentibus,. Eratque rerum quasi repu- 
gnantia quxdam. Nam cuin apostoli pereuterentur, 
llagellarentur, conviciis affieerentur, exagzitarentur 
inter docendu:n, non oppressa est eorum doctriua, 
sed in dies nova incrementa capiebat et letius efflo- 
rescebat Evangelium Christi. Qui enim multum 
operz impendebant multumque enitebantur, ut oc- 
cultarent nomen Christi, ne quis eum Deum. esse 
crederet (quod qui conabitur, morte periturus est), 
jlli ipsi igitur, cognita veritate, adorarunt el. vene- 
rati sunt apostolos vel successores et discipulos eo- 
rum, atque crediderunt, eum verum Deum et 
Christum et Filium Dei vivi esse, avc lugebant et 
lamentabantur de tempore praeterito, quo tenebris 
el erroribus Satanz? obstricti fuerant. Deus autem 
opiiinus et misericors accipiebat mutationem mentis 
corum, et hos ipsos, qui persequebantur nomen 
Cüristi, pastores et magistros et nuntios verbi et 
nominis sui faciebat : qui omnes Evangelium sibi 
compararunt et descripserunt, ac legebat, discebat, 
docebatur οἱ adorabat quisque, quain eo a- 
eraut. Ita igitur per totum orbem  terraeu 

gclium divulgatui est, eratque In me 


ἀπὸ τούτου ᾿ἀναφαίΐνετα! ὅτι οὐχ ἦν καταγεγραμμέ- 


qui terram habitabant. A Christo autem a iutem- 
pus, quo Molainetes docere coeperat, auni amplius 
quingenti pratterierunt. Jam vero cum aav 
quingentos lectum csset. Evangelium, quia Mula- 
metis nomen inde ejicere ausus sit, si quidem ia 
eo scriptum fuerit ? Nam primum qui vel onum ro- 
cabulum addere aut demere voluerit, non jampee- 
rit Christianus liaberi ; deinde fac, malum qus 
piam hominem vocabulum aliquod ejecisse cx Evaa- 
gelio; num reliquus totus orbis terrarum hujus unies 
Iraudem probaverit ? Minime profecto. Ilinc igi:ac 
patet, non scriptum fuisse in Evangelio uomen M.- 

; hametis, Deinde aut bonum aut malum esm appt- 
laturus erat Christus : si bonum, omnes reges orbis 
terrarum, omnes principes, omnes Christiani ἃ 
Cliristo probatum prophetam amiplexuri erant, ui fre- 
cium ex eo perciperent ; sin malum, servaturi eras 
indicia, unde eum cognoscerent, et cauturi, ne labe 
rentur. Neutiquam autem, sive bonum probares, 
sive spreverunt malum, per totum orbem tvrrares 
nomen Mohlametis ex Evangelio ejecturi erant. Bit 
nifestum igitur est, nomen ejus uon scriptum fr 
se in Evangelio. Nec vero quisquam ulli homini 
dun, nato invidet. Àn quis Mohaued Inviderii 

Qi wig 


t8 δι, 


CHRONICON MAJUS. — LiD. IV. 
οὔ ΔΙωάμεθ ὄνομα Ev τῷ Εὐαγγελίῳ. “Ἔτι el A εὐλογήσαμεν. 


γον οἱ Ἰσμαηλῖται ὅτι μόνον ἐν τῷ Εὐαγγε- 
ἔσχετο γεγραμμένον τὸ τοῦ Δωάμεθ ὄνομα 
'αλον αὐτὸ οἱ Χριστιανοὶ, χαὶ οὕτως ἀρχεταί 
ἀποδείξει; ἃς λέγομεν, ἵνα φανῇ τὸ ἀληθὲς, 
ν αὐτοὶ λέγουσιν ἀληθές; " ἐπεὶ δὲ λέγουσιν 
B γενέσει τῇ συγγραφείσῃ παρὰ τοῦ Μωῦ- 
ρίσχετο γεγραμμένον, πῶς ἐξέδαλον αὐτὸ Ex 
λαιᾶς οἱ 'E6paiot; Οὐδὲ γὰρ εὑρίσχεται 
λως ἴχνος συμείου περὶ τοῦ Μωάμεθ. Καὶ 
οἱ Μουσουλμάνοι "λέγουσι, φθονήσαντες οἱ 
νοὶ ἐξέδαλον τὸ ὄνομα ἐχείνον " οἱ “δὲ 
t διὰ τί; Καίτοι γε εἴς τε τὴν περιτομὴν 
X τινὰ, εἰς τροφάς φημι καὶ ἕτερα ἔθιμα, 
οὔσιν οἱ Μουσουλμάνοι 3859 μετὰ τῶν 
w. Ἰδοὺ γοῦν καὶ ἀπὸ τούτου ἀναφαίνεται 
ἕν τῇ παλιι Μωσαϊχῇ βίόλῳ Εὐρίσχετο τὸ 
ἀμεθ ὄνομα οὔτε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. 
αὖτα μὲν οὕτως, ἵνα χαὶ τὸν πάντη ἀγνώ- 
ἄγωμεν εἰς τὴν τῆς ἀληθείας γνῶσιν. 
0t6h; cl; βάθος χαχῶν ἐμπεσὼν χαταφρονεῖ, 
θαυμάσιος Σολομών" χαὶ τίς ἀσεδέστερος 
ἱμεθ; ποῖον δὲ βάθος χαχῶν, μᾶλλον δὲ 
εἰς ὃ οὐκ ἐνέπεσεν ὁ δύστηνος οὗτος ; xol 
à τῶν ἄλλων πλασμάτων xai τεράτων Ψψευ- 
ἄσατο καὶ τὴν παροῦσαν ἄθεσμον θεωρίαν, 
ἐπὶ λέξεως οὕτωξ, ἐν τῷ χεφαλαίῳ τῶν 
Ἰσραὴλ « Αἶνος τῷ ποιήσαντι διελθεῖν τὸν 
ὑτοῦ ἐν μιᾷ νυχτὶ ἀπὸ τοῦ εὐχτηρίου τοῦ 


ιν ὅ ἐστιν οἶκος Μεχχὲ, μέχρι τοῦ ποῤῥωτά- C ὥμοις αὐτοῦ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ. Καὶ ὅτε 


τιρίου, à ἐστιν οἶχος ἅγιος Ἱερουσαλὴμ, ἂν 


Ὃ 8l ultus sit, qui fieri lioc non potuisse non 
t? ltaque. hine. quoqüe manifestum cst, 
»tis nomen scriptum non fuisse in Evangelio. 
Isuiselitae nemen Mobawetis dicerent iu solo 
lio scriptum fuisse, sed ejectum esse a Chri- 
sullicerel ea, quam instituimus, disputatio, 
lize: etur, quod res est,liaud vere istos. di- 
ed affirmant iidem, nomen illud iu Genesi, a 
onscripta, fuisse. Quomodo izitur e Testa- 
'etere ab Hebrasis ejectum est ? Nam πὸ il- 
»w vestigium indicii Moliametis comparet, 
iem, Cristianos invidia commotos illius uo- 
cisse Musuluiauni dicunt : qua re. commoti 
? Qui quidem circumcisione et »liis quibus- 
»u$, velut usu ciborum et inslitutis | aliis, 
sulmanis coucorda.:t. Enimvero vides mani- 
6 in vetusto libro Moysis, nec iu Evangelio 
Moliaius tis. fuisse. 
| bae quicem. propterea. disputavimus, ut 
plaue imperitos. ad νοι cogioscendum 
remus. 
elestus in extrema mala delabitur :equo 
eximius Solomo dicit. Quis autein Molia- 
agis scelestus? Et quae τα] sive. potius 
κεἰ, iu quas non delapsus sit uequam 
— 4s comucntis et. mendaciis 
am banc itineris fabulam, 
eapite fliioru:  Liraclis 


e, 
Ὃ Μαχούμετ ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν, 
μετὰ τὸ ψᾶλα: αὐτὸν τὴν ὥραν αὐτοῦ, εἶπεν τοῖς 
ἀνθρώποις, Ὧ ὑεῖς ἄνθρωποι, χατανούσατε. Χῆς- 
μετὰ τὸ διαστῆναί με ὑλῶν, ἦλθε πρό; με &Ta6 pi 
μετὰ τὴν ἐσχάτην ἑσπερινὴν ψαλμῳδίαν, χαὶ εἶπέ 
μοι, *Q Μωάμεθ, ἐντέλλεταί co: ὁ Θεὸς ἐπισχέψα- 
δθαι αὑτόν. "Q εἶπον, Καὶ ποῦ αὐτὸν ἐπισκέψομαι: 
Καὶ εἶπεν ὁ Γαδριὴ), ᾿Εν τῷ τόπῳ ὅπου ἔστι. Καὶ 
ἤγαγέ μοι χτῆνος, μεῖζον μὲν ὄνου, ἔλαττον δὲ tu- 
νου" xal τὸ ὄνομα 360 αὑτοῦ Μπεράκ. Καὶ εἰπὲ 
μοι, ᾿Ανάδαινε τούτῳ, xal ἔλαυνε αὐτὸ μέ χρι τοῦ οἴχου 
τοῦ ἁγίου. Καὶ ὡς ἐφρόντιζον ἀναβαίνειν, ἔφνγε τὸ 
χτῆνος. Καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἴστασο ἀσφαλῶς * ὁ Ma- 
χυύμετ γάρ ἔστιν ὅ σε βουλόμενος ἀναδῆναι. Ka: 
ἀπεχρίθη τὸ χτῆνος, Μὴ ὑπὲρ αὐτοῦ &re3:d^mv; 
᾿Απεκρίθῃ 6 Γαδριὴλ, Nat. Καὶεἶπε τὸ κτῇ γος, Οὐ συγ. 
χωρήσω αὐτῷ ἀναδῆναι, εἰ μὴ πρότερον ὑπὲρ ἑοῦ 
τοῦ Θεοῦ δεηθείη. ᾿Εγὼ δὲ ἐδεήγην τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ 
τοῦ χτήνους, ἐπέδην τε ἐπ᾽ αὐτό. Καὶ περιξπάτει 
ἐπιχαθηλένου μου πορεῖίχ λεπτῇ, ἐπεστέοιξέ τε τὴν 
χηλὴν τοῦ ποδὸς ἐν τῷ ὁρίξοντι τῆς ὕψεως αὐτοῦ. 
Καὶ οὕτως ἦλθον εἰς τὸν οἶχον τὸν ἅγιον, ἐλάττονι 
διαστήματι ἣ ὅσον λίθου βολὴ τελεσθείν. "Hv δὲ xai 
ὁ l'a60:tÀ μετ᾽ ἐμοῦ, καὶ ἤγαγέ με εἰς ἀποῤῥῶγα 
ἐν τῷ οἴχῳ τῷ ἁγίῳ ἐν τῇ Ἱερουπαλή. Καὶ αὶ εἶπέ μοι 
ὁ Γαδριὴλ, Κατάδηθι, ὅτι ἀπὸ τῆς πέτρας ταύτης 
ἀναδήσῃ εἰς τὸν ojpàvóv. Καὶ κατέδην, xai 
ὁ Γαθριὴλ ἠσφαλίσατο μετὰ κύκλου πρὸς τὴν ἀποῤ- 
ῥῶγα τὸ χιῆνος τὸ Μπερὰχ, καὶ ἐδάστασέ με ἐν τοῖς 
; ἤλθοιλε. 
πρὸς τὸν οὐρανὸν, ἔχρουσε τὴν θύραν ὁ Γαύδριὴλ, 
narravit. « Laus esto Domino, qui servum suum 
una nocte ἃ sacello Elarami, qua est aides Mecce, 
ad longissime distans sacellum duxit, qua sancta 
«des Ilierosolymorum est. Moliametes quodam d; T 
postquam psallit lioram &uam, homines ita alloeu- 
tus est : Audite, liomines. leri, cum a vozis dis- 
cessissem, adiit me Gabriel post extremam psat- 
modiam, et , Mohametes, inquit, jubet. te Deus se 
videre, Cui respondi : Ubinam eum videbo ? Tum 
Gabriel : In loco eo, in quo est, simulque adduxit 
mihi jumentu:m majus asino, $ed minus mulo, 
cujus nomen Berac erat. Deinde dixit: Conscende 
hanc bestiam et. vehere aJ. sanctam aedein, Sed 
bestia, cum eam coiisceudere vellem, aufugit, At 
ile clamavit : Consiste : Mohametes euim te 
conscensurus est. Respond.b. bestia : Propter il- 
line missus suum? Ad qua Gabriel , Es, iuquit. 
wureus bestia : Non. permittam ei, ut me con- 
scendat, uisi prius pro me Deum precatus sit. 
Itaque ego Deum. precatus pro. bestia, conscendi 
eam. Asportavit ime. facili itinere, et. ungulam 
pedis in orbe, quo (iuiebatur visus ejus, tigebat. 
lia ego in sanctam :dem perveni. breviori spatio, 
quam quo jactus. lapidis cou^citur.. Coinitabatur 
Gabriel et duxit. ue in. priecipitium 
quoddam in ide Blicrosolyuorum, dixitque : De- 
scende, nt ex lioc saxo ascendasin coelum. Desceceii -e 
di igitur, atque ligav 'unulo in pracipi- 


me ettam 


- -— 


913 


GEORGII PHRANTZE 04 


ἐῤῥήθη τε πρὸς αὐτὸν, Τίς εἴ; "Ἀπεχρίθη δὲ, Εγώ εἰμι Α Καὶ τῇ πρώτῃ ἐπτανίδῳ ἔλαθον ἄνεσιν ἀπὸ τοῦ δέχα 


ὁ Γαδριήλ. Ἐῤῥήθη τε πάλιν αὐτῷ, Τίς ἐστι μετὰ 
σοῦ :᾿Απεχρίθη, Ὃ Μαχούμετ. Εἶπε δὲ ὁθυρωρὸς, Μὴ 
ὑπὲρ τούτου ἦν ἡ ἀποστολή ; Καὶ εἶπεν ὁ Γαδριῆλ, 
Ναί. 261 Καὶ ἤνοιξεν ἡμῖν τὴν πύλην, καὶ εἶδον 
ἔθνος ἀγγέλων, καὶ δὶς χάμψας ὑπὲρ αὑτῶν τὰ γό- 
vata ἐξέχεον προσευ ἦν. Καὶ μετὰ ταῦτα ἔλαδέ με 
6 Γαδριὴλ xal ἤγαγέ με πρὸς τὸν δεύτερον οὐρανόν" 
ἣν δὲ τὸ διάστημα τῶν δύο μέσων οὐρανῶν ὁδὸς 
πενταχοσίων ἐτῶν. Καὶ ὥσπερ πρῶτον ἔχοψε τὴν 
θύραν καὶ ἀπόχρισις γέγονεν αὐτῷ. Οὕτως xal μέ- 
χρις ἑθδόμου οὐρανοῦ χατὰ πάντα γέγονεν ὁμοίως, 
ἐν à ἐθξδόμιυ οὐρανῷ διαγράφει ἰδεῖν λαὸν ἀγγέλων, 
τὸ μῆκος ἑνὸς ἐχάστου πολλαχιλιοπλάσιον τοῦ x^- 
σου, ἀφ᾽ ὧν τις εἶχεν ἑπταχοσίας χιλιάδας χεφαλὰς 
χαὶ £v ἑχάστῃ χεφαλῇ Emtaxos!ac μυριάξας στόματα 
χαὶ ἐν Exáattp στόματι ἑπταχοσίας χιλιάδα: γλώ:- 
σας, αἰνούσας τὸν Θεὸν ἑπταχοσίαις μυριάσιν ἰδιώ- 
μασι. Καὶ προσέδλεψεν ἕνα τῶν ἀγγέλων θρηνοῦντα, 
χαὶ ἐζήτησε τὴν αἰτίαν τοῦ θρήνου αὐτοῦ, χαὶ ἀπε- 
κρίθη ἁμαρτίαν εἵναι" αὐτὸς δὲ ἐδεξθη ὑπὲρ αὑτοῦ. 
« Οὕτω τε, φησὶν, ὁ Γαδριὴλ παρέθετό με ἀγγέλῳ 
ἑτέρῳ xat ἄλλος ἄλλῳ, xal οὕτως ἐφεξῆς, μέχρις 
ἔστην ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ χαὶ τοῦ βήματος αὐτοῦ. 
Καὶ ἔψατό μου ὁ θεὸς τῇ χειρὶ αὑτοῦ ἐν μέσῳ τῶν 
ὥμων, ἕως οὗ ἡ ψυχρότης τῆς χειρὸς αὐτοῦ διῆλθε 
μέχρι τοῦ μυελοῦ τῆς ῥάχεώς μον. Καὶ εἶπέ μοι 
ὁ Θ:ὸς, Ἐπέθηχα σοὶ xai τῷ λαῷ σον εὐχάς.» Κατα- 
δάντι δέ μοι πρὸς τὸν τέταρτον οὐρανὴν συνεδού- 


μέχρι καὶ 4864 τῆς τετάρτης ἐπανόδου" χαὶ τἦ 
πέμπτῃ ἐπανόδῳ τοσοῦτον ἦλθεν εἰς τὸ ἔλαττον τῶν 
εὐχῶν ὡς ὀλίγας ἐναπομεῖναι. Εἰπόντος δὲ τοῦ 
Μωῦσέως μηδὲ τοσοῦτον δυνήσεσθαι τὸν λαὸν, ἐγὼ 
αἰσχυνθεὶς ὡς τοταυτάχις ἀναβὰς οὐχ ἀνέδην πλέον, 
ἀλλ᾽ ἐλθὼν εἰς τὸ Μπερὰχ ἤλαυνον ἐπανιὼν εἰς τὸν 
οἶχον τοῦ Μεχχέ. Τούτων δὲ πάντων χρόνος ἐλάττων 
ἣ τὸ δέκατον μέρος τῆς νυχτός. αὶ διηγησαμένον 
πρὸς τὸν λαὸν τοῦ Μωάμεθ τὴν θεωρίαν ταύτην, 
ἀπέστησαν ἀπὸ τοῦ νόλου αὐτοῦ χιλιάδες ἀνθρώτων 
πολλαὶ, λέξαντες αὐτῷ, ᾿Ανάβηθι τῇ ἡμέρᾳ εἰς τὸν 
σὑρανὸν ὁρώντων ἡμῶν, ὡς ἂν ἴδωμεν τοὺς συναντή- 
σαντάς σοι ἀγγέλους" οὐκ ἐπέγνως τὸ ἑαυτοῦ dub; 
Καὶ εἶπεν ὁ Μωάμεθ, « Alveato τῷ Θεῷ μου, μὴ ἄλλο 
τί εἶμι ἐγὼ ἣ εἷς τῶν ἀνθρώπων χαὶ ἀπόστολο-, Οἱ 
πρὸ ὑμῶν οὐχ ἐπίστευον θαύμασιν, οὐδὲ ὑμεῖς αὐτοῖς 
πιστεύετε, οὔτε πιστεύετε ἄλλως εἰ μὴ διὰ ξίφους. 1 

Καὶ τί δ᾽ ἄν τις εἴποι περὶ τῆς τοιαύτης ψευδοῦς 
καὶ ἀδοξοτάτης θεωρίας ; ἐξ αὑτοῦ γὰρ τοῦ Μωάμεϑ 
ἔχει τὸν ἔλεγχον" αὑτὸς γάρ ἐστιν Ó εἰπὼν, δτε ἔχυ- 
λίετο ἀφρίζων ὑπὸ τοῦ πάθους, ὅτι τοῦ T'a6p:ti ἐρ- 
χομένου πρὸς αὑτὸν ἀπεσταλμένου παρὰ Θεοῦ δῆθεν 
οὐχ ἠδύνατο φέρειν τὴν τοῦ ἀγγέλου ὄρασιν [τοῦτον], 
καὶ διὰ τοῦτο πίπτειν ὡσεὶ vexpbv, τοὺς δὲ καρὰ 
τοῦ ἀγγέλου λόγους ἀχούειν ὥσπερ τινὰ χώδωνξ 
3693 χαλχοῦν tyoovxa. Ὃ τοίνυν μὴ δυνηθεὶς φέ- 
ρειν ἑνὸς ἀγγέλου ὀπτασίαν πῶς τοσούτων ἀγγέλων 
αὐγὴν ἐδυνήθη θεάσασθαι, περιεργάσασθαί τε χαὶ 


λευσεν ὁ Μωυῦτῆς ἐπανελθεῖν pe πρὸς τὸ χουφίσαι C μετρῇσαι τὰς τοσαύτας χεφαλὰς τῶν ἀγγέλων τὰς 


τὸν λαὸν, μὴ ὄδυτα δυνατὸν ἐξαρχεῖν τοσαύτῃ εὐχῇ. 


tio Berac bestiam, inque ipsius tergo deinde im 
ccelum perlatus sum. Cum ad celgm venissemus, 
porta a Gabriele percussa, rogatum est : Quis 
adest? Respondit ille : Ego adsum Gabriel. Rur- 
sus rogatum est : Quis tecum esit? llle , Mohla- 
. meles, respondit. Tum janitor : Nonne ob eum 
ier istud susceptum est? Est, Gabriel dixit. Illi- 
eo aperta est janua ac vidi angelorum mul- 
titudinem, coram quibus, bis flexis genibus, pre- 
ces fudi. Post hec comprehendit me Gabriel et 
deduxit me in secundum culum. Erant autem 
duo hac ceela quingentorum annorum itinere dis- 
sita. Sicut prius janua percussa etl responsum 
datum est. » Ita ad septimum ccelum eodem 
ubivis modo factum est, in quo quidem coelo 
vidisse se scribit angelos longitudine pluries mil- 
lies longitudinem mundi «equantes, qui septin- 
genties wmilleua capita, in quovis capite decies 
septingenties millena ora, in quovis ore septin- 
genties millenas linguas haberent, quibus Deum 
decies septingenties mille imodis laudarent. Vidit 
unum angelum lacrymantem, qui causam 4υ:- 
renti, cur lacrymaret, peccatum quodpiam cau- 
sam esse dixit, Pro lioc precatus est. « [ta me, 
ait, Gabriel alii angelo tradidit, hic rursus alii, et 
sic deinceps, donec coram Deo et throno ejus ad- 
siabam, Tetigit. m2 Deus ma ^s bu- 
meros, uude frigus me ad n ue- 


D narraret, defecerunt a lege ejus multa hominum 


, autem tauquain sonum campan: aeneae exaudisih 


ἐντός τε τῶν στομάτων αὑτῶν γλώσσας, ἀλλὰ δὰ 


ἰγανῖ! ; dixitque Deus : Imposui tibi et populo tue 
preces. Descendenti mihi ad quartum celua 
suasit Moyses, ut redirem ad levanium populum, 
quippe faciendis istis prectbes imparem. Atque 
obtinui a primo reditu remissionem ad quartum 
usque;: el quinto reditu adeo imminutus eral 
precum numerus, ut paucze superessent. Cao au- 
tem Moyses diceret, ne tot quidem precibes fa 
ciendis parem fore populum, pudore commolu, 
quod toties jam redissem, non redii amplius ; sed 
a1 Berac reversus et in edem Μίδου revectus sum. 
His omnibus negotiis vix. decima pars noctis con- 
sumpta est. Quod iter cum pepelo suo Mobametes 














millia, qui dicerent : « Ascende interdiu ii colum, 
nobis spectantibus, ut videamus tibi obvius angelos 
Ipse non sentis mendacium tuum.» Respondit Me- : 
hametes : «Laus Deo esto! . equidem nibil al 
sum, quam unus ex hominibus et legatus. M 
majores vestri fidem habuerunt miraculis , nec τὰ 
habetis , nec creditis omnino niai enge coacti.» 
Quid dicas de tali mendacio et itinere maxim 
omnium incredibili? ex ipso Mohamete refutatet. 
Etenim ipse dixit, cum morbo correptus volverettt 
spumanti ore, Gabriele ad se accedente, wtpoitt 
Deo misso, non potuisse se ferre aspectum angel 
et propterea exanimem concidisse, sermonem satd 


-. (b NE wW e ὧν mw a αν 


CHRONICON MAJUS, — LIB. IV. 


916 


; διαφόρους ἐναλλαγὰς καὶ ἰδιότητας τῶν A οὖν Ψεῦδος πάσης ἀγνωσίας μεμεστωμένον. Τὸν 865» 


Οὗ Θεοῦ; μὴ μόνον γὰρ τοῦ Γαδριὴλ μείξονα 
yet ἑαυτὸν, ἀλλὰ xal πάντων ἐχείνων εἰ; οὗ; 
ἣλ οὐκ εἶχε “παρείσδυσιν, ἀλλὰ τοτοῦτον ἦν 
ν ἐχείνων ὥστε τὸν Μωάμεθ αὐτὸν ἑτέρῳ 
καραδοῦναι, ὁ δ᾽ αὖ ἑτέρῳ χαὶ ἐφεξῆς ἄλλῳ, 
ως εἰσελθεῖν εἰς τὸν Θεὸν χαὶ συντυχεῖν ἀλ- 
E-t μὴ μόνον μείζονα πάντων ἐχείνων δει- 
ἰαυτὸν, ἀλλὰ χαὶ ὑπὲρ ἐχείνων εὐχόμενον. 
fttv περὶ τοῦ μεγάλου ἐχείνου xal θεόπτου 
ὃς, ὄν, ὥς φησιν, εἶδεν ἐν τῷ τετάρτῳ οὗ- 
Lósbv δὲ ὑπεραναδῆναι χαὶ τοῦ ἑδδόμου, καὶ 
v μέχρι χαὶ τοῦ Θεοῦ, ὁμιλῆσαί τε αὐτῷ. 
| ταῦτα ἐξελθεῖν καὶ χατελθεῖν ἐν τῷ τετάρτῳ 
, ὡς εἴρηται, καὶ συντυχεῖν τῷ Μωῦσεϊ, 
λεῦσαί τε αὑτὸν τούτῳ ἑπαναστραφέντα πα- 
3at τὸν Θεὸν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ χαὶ γενέσθα: 
pav τὴν εὐχὴν ὡς ἀδυνάτως ἔχοντος πρὸς 
καὶ δεξαμένου τούτου τὴν βουλὴν ἐπαναστρα- 
πρὸς τὸν Θεὸν καὶ ζητῆσαι τὸ περὶ τούτου, 
Ἰσδεχθῆναι τὴν ζήτησιν αὑτοῦ xal γενέσθαι 
τέραν τὴν εὐχήν. Καὶ αὖ τοῦ Μωῦσέως ἀναγ- 
og αὑτὸν αὖθις ἐπαναστραφῦναι ἕως πεντά- 
€ 868 Ά τὸν Θεὸν, καὶ πάλιν γενέσθαι πολλῷ 
τὴν εὐχήν. Καὶ μὴ ἀρχεσθέντα τὸν Μωῦσῆν 
καὶ αὖθις ἵνα ἐπαναστραφῇ πρὸς τὸν Θεὸν 
fjr συγγνωμονεστέραν γενέσθαι τὴν εὐχήν. 
ένευσεν, ἀλλὰ xal χατελθεῖν εἰς τὸ Mrapix 
ύνειν, ἕως ἂν ἔλθῃ ἔνθα fv πρότερον. Σχόπει 


itur unius angeli conspectum non tulit, quo- 
ot angelorum splendorem spectare potuerit, 
yminare et metiri tot eorum capita et quee 
)us eorum inerant linguas, et vero varias 
u.lines proprietatesque hymnorum Dei? At- 
non solum Gabriele majorem se esse dicit, 
iam omnibus illis, ad quos Gabrieli-nou 
Δ aditus, cum is tanto illis inferior esset, ut 
netes ab eo alii, et ab hoc rursus tertio, et 
nceps reliquis traderetur, et ita ad Deum 
t et eam eo eolloqueretur: quin imo se non 

majorem esse angelis, sed etiam pro iisdem 
um esse affirmat. Oinitto dicere de magno 
ü Deum vidit, Moyse, quein se in quarto 
nvenisse narrat ; ipsum autem etiam ultra 
um ascendisse et processisse usque ad Deuin 
e eo collocutum esse; deinde exiisse et de- 
56 ad quartum celum, ut coinmemoravimus, 
renisse ibi Moysem, qui sibi suaserit, ut 
us Deum super populo precaretur, ad levan- 
um precibus, quippe ad quas faciendas non 
, populus ; itaque, probato eo consilio, ad 
redisse et, de ea re precatum, voti compotem 
|esse, precesque imminutas esse ; ac Moyse 
cogente, redisse ad Deum quater deinceps, 
rque multo faciliores factas esse preces. At 
quidem satis habuisse Moysem , sed rursus 
je, ut ad Deum rediret, ad remissionem pre. 
»gandam ; ipsum autem non consensisse, sed 
Pac descendisse el avectum esse, douec re- 


ὄντινα ὁμολογεῖ αὐτὸς ὁ Μωάμεθ ποιητὴν οὐρανοῦ 
τε χαὶ γῆς, ἐνσώματον δειχνύει χαὶ οὐχ ἀσώματον" 
τὸ γὰρ Θεῖον ἀσώματον, ἄποσόν τε χαὶ μὴ ἔχον μέγε- 
θος, οὐδὲ ἐν εἴδει περιγραπτόν' τὸ δὲ οὕτως ἔχον τὰ 
ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ φύσει πῶς ἂν ἐκ μερῶν; εἰ γάρ 
«ἰς δοίη τοῦτο ὑπάρχειν, πῶς νοηθήσεται ἀσώματον ; 
τὸ γὰρ ἐν σχήματι ὃν πάντως χαὶ ἐν ποσῷ χαὶ ἐν 
τόπῳ, xal ἐξ ἀνάγχης περιγραπτόν. Ταῦτα δὲ σω- 
ματιχά. Καὶ τὰ τοῦ σώματος ἴδια πῶς ἂν ἐπὶ τῆς 
μαχαρίας ἐχείνης χαὶ ἀσωμάτου φύσεως τοῦ Θεοῦ 
λογίσηταΐξ τις διανοίας μέτοχος ὥν ; xal ὁ μὲν πα- 
τριάρχης ᾿Αὐραὰμ ἐν τῇ πάλαι θεοτανείᾳ γῆν χαὶ 
σποδὸν ἑαυτὸν ἐλογίσατο χαὶ ἐχάλεσε" τοῦ δὲ Δανιὴλ 
τοῦ τοιούτου χαὶ τοσούτον, ἄγγελον ἰδόντος, ἐστράφη 
ἡ δόξα αὐτοῦ εἰς διαφθορὰν, τοῦτ᾽ ἔστι, πτρὰ βραχὺ 
ἀπεθδάλλετο τὴν ἑαυτοῦ ζωήν’ ὁ μὲν Δαδίδ φησιν 
« Ὁ ἐπιδλέπων ἐπὶ τὴν γῆν χαὶ ποιῶν αὐτὴν τρέμειν.» 
Ὁ δὲ Μωάμεθ, τὰς ἀγγελιχὰς πάσας ὑπεραναδὰς δυ- 
νάμεις, ἀμέσως τῷ Θεῷ προσωμίλησε 236 xa! ὑπὲρ 
ἀγγέλων xai παντὸς τοῦ χόσμου δεήσεις ἐποίησε 
καὶ τῆς εὐχῆς οὐχ ἀπέτυχεν. Ἐγὼ δὲ ἀπορῶ πῶς 
οὐκ ἔφη τολμήσας ὁ αὐθάδης οὗτος καὶ ἀλαζὼν ὅτι 
χατέλαδε τὴν τοῦ Θεοῦ οὖσιν ὥσπερ αὑτὸς ὁ θεὸς 
οἶδεν αὐτὴν. 'AXX' ὁ χατοιχῶν ἐν οὐρανοῖς ἐχγελά- 
σεται αὐτὸν χαὶ τοὺς μετ᾽ αὐτοῦ, χαὶ ὁ Κύριος ἐχμυ- 
χτηριεῖ αὐτούς. 

"Ett οὐχ ἡδύνχτο ὁ Θεὸς γινώσχειν τὴν δύνα τ 
τοῦ λαοῦ, ἀλλ᾽ ἐπέθηχεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτῶ" 


C disset in eum locum, in. quo ante fuisset. En jam 


mendacium omni inscitia repletum. Quem ipse 
Mohametes fabricatorem coli et terrx esse dicit 
Deum, eum corporeum esse ait, non incorporeum : 
cum tanen numen divinum non habeat corpus ucc 
magnitudinem, nec figura describi possit. Ita autem 
natura sua comparatum Numen quomodo partibus 
constet? Joc eniin qui statuat, quomodo iceu esse 
incorporeum dicat? Nam quidcunque figuratu hal:et, 
maguitudinem οἱ ambituin. habet et. necessario 
describi potest. Ile autem corporea sunt. Corpo- 
ris proprietates autem quomodo qui rationis non 
expers est in divinam illam et incorporeau natu- 
ram Dei transferat ? Abrahamus quidem patriarclia 
in vetusto illo adventu Dei terram et cinerem se 


D existimavit appellavitque, et cuum Daniel, talis ac 


tantus vir, angelum videret, mensejus in perniciem 
versa est, hoc est non multum aberat, quin vitam 
amitteret; atque David dicil « qui terram prospicit et 
tremefacit. » Sed Mohametes, omnes angelicas vires 
superans, nemine intercedente, Deum convenit, et 
super angelis et universo mundo preces fecit, nec 
non compos facius est voti, Equidem miror, quo.l 
petulàns iste nebulo non ausus est affirinare, per- 
spexisse se Dei naturam, quemadmodum eam ipse 
Deus noverit. Verum qui in colis liabitat, irride- 
bit ipsum et asseclas ejus, atque ludibrio eos 
babebit Dominus. 

Deinde Deus ignorabat vires populi, icgemque 
imposuit cervici ejus, quam ferre non possent. Áf 


^47 


ὃς οὐ γινώσχει τὰ ποιήματα αὐτοῦ μηδὲ τὴν δύνα- 
μῖν τοῦ ποιήματος αὑτοῦ ; ΕἸ ὃὲ Θεὸς ὧν ἀλτθὴς xol 
«ὰ πάντα γινώσχων πρὶν τῆς γενέσεως αὐτῶν ἔδειχε 


- νόμον μὲν ἀτελῆ διὰ τοῦ δωύσέως διὰ τὴν τῶν ἀν- 


P — 


Üprotoy ἀσθένειαν, τέλειον δὲ τὸν διὰ τοῦ Εὐαγγε- 
λίου, πῶς τὸ τέλειον ὥσπερ ἀγνοῶ" ἣ μεταμεληθεὶς 
εἷς τὸ ἀτελὲς πάλιν κατήγαγε ; Τὸ γὰρ τέλειον οὗ- 
zt: ἐστὶ τέλειου, εἴπερ οὔτε unie ἐστιν οὔτε 
περιττὸν χαὶ παρξχην, ὥσπερ τὸ Εὐαγγέλιον μαρ- 
τυρεῖ ἡ ἀλήθεια. ᾿Αλλὰ xat αὐτὸς ὁ Μωά""εθ τέλειον 
χαὶ ἀλνιθὲς χαὶ ἅγιον χαὶ σωτηρίαν χαὶ ὀδτγίαν 
ἀποχα)εῖ. Οἱ δὲ τοῦ τοιούτου ΜΙυάμεθ ἀγχόλουθοι, 
διχαιοῦντες τὸν ἀσεδῇ, λέγουσιν ὅτι ὁ μὲν Χριστὸς 
ἐδίδαξε μεγάλα καὶ ἀδύνατα cl; vào δύναται ἀγα- 


πᾶν thy πλησίον ὡς ἐχυτὺν xal τὺν Θεὸν ἐξ ὅλη; αὖ. ἢ 


^99 τῆς καρδίας ; Τίς δύναται ὕπερ τῶν διωχόντων 
xa! συχοφαυτούντων εὔχεσθαι ; Τίς δύναται ἀγαπᾷν 
399 τοὺς ἐχθροὺς αὑτοῦ ; xoY τὰ ἕτερα. Καὶ διὰ 
ποῦτο ἐπέστειλεν ὁ Oc*c τὸν Μωάμε3 χαὶ τὸ χορὰν 
συ χαταθάσεως ἕνεχιν, ἵνα ῥᾳδίως πληρῶσιν οἱ ἄν- 
θρωποι τὸν νόμον πρὸς τὰν αὐτῶν atotnplav. Εἴπερ 
γοῦν οὐχ ἀνεφαίνετο ὁ Χριστὸς Θεὸς χαὶ Θεοῦ Yi5:, 
ἀλλ᾽ οὕτως ἀπλῶς ἄνθρωπο: ὡς ὁ Μωσῆς, ἐδεόμεθα 
ἄν τινῶν ἀποδείξεων cl; τὴν τῆς ἀληθείας φανέρω- 
σιν" ἐπεὶ δὲ Θεὸς ἀληθὴς: τρανῶς ἀναφαίνεται, πε- 
ρ᾽5τῖν Ἦγημα! δοῦναι ὅγω; ἀπολογίαν περὶ τούτου * 
ὡ-: γὰρ θεὺς καὶ ποιητὴς, οἷδε τὴν τοῦ πο'ἥματος 
αὑτοῦ δύναμιν. ᾿Αλλ᾽ ὅμως ἴδωμεν καὶ bx τῶν τοῦ 
Μωάμεθ λόγων τὸ ἄτοπον. Αὐτός ἐστιν ὁ μαρτυρῶν 
xai λέγων ὅτι ὁ Τριστὸς Λόγος Θεοῦ ἐστὶ xal ψυχὴ 


quomodo Deus sit, qui haud noverit opus suum nec 
operis sui vires? Si Deus verus et qui omnia 
Ross$et, antequam fierent, legem imperfectam per 
Moysen propter. imbecillitatem hominum,  perfe- 
ctam auem per. Evangelium edidit, quomodo per- 
fectam hanc quasi. oblitus et. negligens rursus in 
imperfectam converterit? l'erfectuu enim est, quid- 
quid nec. maneuim,? nec nimium est, quale sane 
Evangelium 6586 constat, Adeo. ipse Mohawetes 
Evangelium perfectum, verum, sanctum, et salutem 
et viam vit:e appellat. Mchametis assecle autem, qvo 
impium hunc hominem defendant, aiunt, Christum 


GE^RCII TTHHANTZ.E 


δι . “ Aj , . » - - - ^ . . 
viuo» ὃν οὐχ ἠδύναντο βαστάζειν. Καὶ πῶς Θεὺς, A Θεοῦ ἐστὶ xai Πυεῦμα 0:42. Καὶ εἰ Λ΄ 


n'a 
"ἧς 0:4 
ἐστ᾽, πῶς παραλόνω; ὁ τὰ πάντα £i); ἐποίητεν, 
Ὃ τὰρ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐκ ἄν ποτ: ἀγνοῶν sip! 
σχεται * οὔτε Υγὺρ ὡς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἔστιν ἐλάττων 
αἡποῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸ-, οὔτε ὦ; Λόγος αὐτοῦ, 
Καὶ εἰ ψυχὴ καὶ Πνεῦμα θεοῦ ἐστι, πῶς εἴς τε τὸς 
ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων xai τὰ πνεύματα βάρη; iv. 
θηχε μὴ δυνάμενα φέρειν αὐτό ; “Ἔτι- ὁ αὐτός φησι 
πρὸς τοὺς αὐτῷ ἀχηλουθοῦντας ὅτι οὐδέν εἶσιν εἰ 
μὴ πλτυρώσαιεν τόν τε Μωσπαῖχυν νόμον χαὶ τὸ 
Εὐαγγέλιον καὶ τὸ χοράν. Καὶ εἰ μὲν βαρέα xi 
δυσδάσταχτα διδάσχει τὸ Εὐαγγέλιον, πῶς ὁ διδά- 
σχαλος ὑμῶν οὕτω παραγγέλλει ὑμῖν, (o; εἰ μὴ 
πληρώσητε τόν τὸ παλαιὸν νόμον χαὶ τὸ Εὐαγγέ- 
λιον, οὐδέν ἐστε, τοῦτ᾽ ἔστιν οὐδεμία ὠφέλειά ἐστι" 
ὃν 501v; El δὲ 3967 τέλειόν ἐστι τὺ Ελαγγέλιον, 
ὥσπερ χαὶ ἔστι, ματαίως ἄρα δικα:οῦτε τὸ χορὰν 
ὅτι συγχαταδάσ:ως χάριν EEc0ó0v, χαὶ ἀλτθὼς xz- 
τανεύδεσηε τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, τέ- 
λειον εἶναι δεόμενον διορθώσεως. 

Ἔτι δὲ εἰ ὁ Γαδριὴλ ἀνε) άδετο αὐτὴν ἐπὶ τοῦ 
ὥμου αὐτοῦ. τίς χηεία ζώου, ἵνα ἀπὸ τοῦ Mexxi 
διαχομίσῃ αὐτὸν ἕως Ἱερουσαλήμ: Ἔτι τίς μετρῆ: 
σας τὸ τῆς ὁδοῦ μῆχος τὸ ἀπὸ toU πρώτου οὖρανοῦ 
μέχοι τοῦ δευτέρου xal εὑρὼν αὐτὸ πενταχοσίων 
τῶν διάστημα ἀνήγγειλε τῷ Μαχούμετ; Ἕτι εἰ 
μὲν διὰ βημάτων ποδὸς ἐμετρήθη τουτὶ τὸ διά- 
στημα, πῶς περιεπάτησε σῶμα πάχος ἔχον τὰ ὑπιρ- 
ávt τῶν οὐρανῶν, ὡς αὑτὸ; τερατεύεται; Εἰ δὲ 
τοῦτο μὲν ἀδύνατον, ἄγγελοι δὲ xat Ψυχαὶ ἀνέρχον- 
ται, πῶς τὰ ἀσώματα σωματιχῷ βήματι μετροῦοι 


Spirittim Dei esse. Quodsi ratio Dei est, quomodo, 
qui cuncta novit, sine ratione egerit? in ratione 
Dei epim nulla omnino inscitia inest. Neque enim 
ut Filius Del minor est Deo ipso et Patre, neque « 
ratio, ejus. Atque si. anima et Spiritus Dvi est, 
quomodo aniniis et spiritibus borninum onus impe 
suerit, quod ferre non possint? Idem  asscolis svis 
dicit, nibil cos esse, nisi legi Mosaics, Evangelio 
et Coranisatisfaeiant. Quodsi gravia et difficilis ad 
ferendum injungit Evangelium, quid magister ve- 
ster ita vobis przcepit, nisi veteri legi et Evangelio 
satisfaciatis, vos nihil esse, boc est nihil frugis 


magna et majora, quam prrestari possint, przecepisse. D lisbere?. Deinde si perfectaní est Evangelium, ut est 


Quis enim aiium ut seipsum, et Deum ex omni ani- 
mo diligat? Quis pro iis qui nos insectantur et ca- 
Jumniaptur, precetur ? Quis inimicos amet? οἱ quie 
alia hujus generis sunt. Itaque Deum Mohametem οἱ 
Coranem ob indulzentiam misisse, quo facilius homi- 
nes legi ad salutem suam satisfaciant. Si Christus 
non esset manifesto Deus et Dei Filius, sed simpliciter 
homo, sicut Moyses ille, forsan argumentis opus 
foret ad verum demonsiraudum; sed cum eum re- 
vera Deumesse sitin confesso, omnino ejus causam 
agere supervacaneum esse arbitror. Nam ut Deus οἱ 
creator vim operis sui novit, Sed videamus tamen in 
Mohametis verbis quid insiLineptiarum. Inse testatur 
ac dicit, Christum rationem Dei, et t 


sane, nequidquam Coranem ita tueri. conamán:, «t 
eum indulgentiz: causa editum esse dicatis, εἰ 
omnino inepte de Christo Evangelio aflirmaiis, per- 
fectum illud esse, cum correctione egeat. 
Prieterea, si Gabriel eum humeris imposuit, quid 
bestia opus erat ad ferendum euai Meccallierosol ym! 
aut quis longitudinem visa primo colo ad secu 
dum emensus, eam distantiam itineri quinget- 
lorunmi annorum parem esse reperit et. Mobame 
ni ntiavit? Nam si gradibus mensurata est ea di 
atautia, quomodo corpus crassum ultra cae!a proces 
sit, ut. ille hallucinatur? Quodsi hoc fieri non pots 
sed auzeli et animz ascendunt, quomodo regioni 
suz;er caelum sitas corporeis gradibus metiantu 









CHRONICON MAJUS. — LIB. IV. . 950- 
p τὸν οὐρανὸν, ἅτινα ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ δύ- A φωραθείη ἀντιλέγων τῷ xopkv, θάνατος ἔσ:ὦ d τι- 


διελθεῖν τὰ ὑπὸ τὸν οὐρανὸν, ἀέρα λέγω χαὶ 
καὶ τὰ τούτοις ὅμοια ; "ἔτι μὲν πῶς εἰς τὴ" 
ty ἐδεήθη ἀγγέλων ἀναδιθάσα! αὑτὸν εἰς τοὺς 
9€, ἐν δὲ τῇ καταθάσει οὐδαμῶς, ἀλλὰ μόνον 
X Μπαρὰχ, ἵνα xoi πάλιν αὐτὸν εἰς τὸ 
διασώσηται ; Καὶ τίς οὕτω παράφρων ὁ μὴ 
ιούτων χκατεγνωχώς ; 
τοι τοῦτο παντελῶς χωλύουσιν οἱ ἐχείΐνου 
Bot μετά τινων διαλέγεσθα:, τὸν ἔλεγχον δει- 
z* οὐδὲ γὰρ QS ὀγνοοῦντές εἶσι τὴν τοῦ 
ἔλου αὑτῶν ματαιότητα. ᾿Αλλ᾽ ὅμως γὰχεῖ- 
ἡμφωνοι πρὸς ἀλλήλους ὑπάρχουσιν. Οἱ μὲν 
| τοῦ θανάτου φόδῳ xal ἄχοντες ἕπονται, εἰ 
ἀφόθως xai ἐν ἐξουσία ἰδίᾳ ἐγένοντο, εὐθὺς 
τνοὶ ἐγένοντο ἄν * οἱ δὲ τῇ πλάνῃ συναπαχθῦέν- 
βέδαια χαὶ ἀληθῆ xal ὡς ὡμολογημένα ἔχουσι 
Μωάμεθ ψεύδη καὶ τερατεύματα" οἱ δὲ οὐ 
ται ἀποστῆναι τῆς πατροπαραδότον πλάνης 
αἱδοῖ τῶν γονέων, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἐχείνοις “τιθέασι 
:av τῆς πρὸς 86v ἀπολογίας * οἱ δὲ διὰ τὸ 
xai ἐλεύθερον xal περὶ τὰς ἡδονὰς ἐνδό- 
à βούλονται ἀποστῆναι τῆς πλάνης, ἀλλὰ τὴν 
3lav χαὶ ματαίαν δίαιταν προαιροῦνται, γι- 
τες μὲν ὅτι οὔχ εἰσιν ἀπὸ Θεοῦ τὰ λεγό- 
λέγουσ: δ᾽ ὅμως ἄντιχρυς, ὡς προείρηται, 
ὃν ἐντολῶν σου γνῶναι οὐ βούλομαι. Καὶ διὰ 
ὑδὲ παραχωροῦσιν ἀναγινώσχεσθαι τὴν θείαν 
' παρ᾽ ἐχείνοις, ἵνα μὴ τὸ τοῦ διδασχάλου 


ψεῦδος εἰς ἔλεγχον ἔλθῃ. Ἐν γὰρ τῷ χεφα- 


p Ἰωνᾶ οὕτω φησὶν, ὅτι χἂν ὁποῖός “ποτε 


rea, qui quidem tempore brevissimo ea, 
τὰ coelum sunt, aora et zethera et his simi- 
nsire yossunt? Aut quid Mohanietes angelis in 
wegehat, u& ia cla ab iis eveherelur, in 
30 non egebat, sed sola bestia Darac usus est 
ccam rediret? Quis adeo stultus sit, qui hzc 
anda esse non sentiat ? 

mt omnino banc ob causam illius asseclz, ne 
woquam disputent, refutationem metuen- 
»que enim ignorant magistri sui vanitas 
libilo tamen minus ipsi inter se dissen- 
lii enim inviti metu mortis eum sequuntur, 


C 


timore vacui et sui juris essent, statim D 


ini flerent; alii, errore obstricti, ut certa et 
probata venerantur mendacia el prodigia 
etis; alii a majoribus sibi traditos errores 
verecund'am parentum relinquere non 
sed hos sibi ad Deum excusationi fore 
nt; alii denique propter indulgentiam οἱ 
em et veniam expleud:e libidinis errorem 
e recusaut, atque impurain et vanam. vitam 
int, qui quae docentur, divina non esse 
ciunt, sed, ut cixi, liquido profitentur, viam 
orum Dei nosse se nolle. Eadem de causa 
ras Litteras ligi permittunt, ne magistri 
idacía agznoscantur. [à capite Jona eain. di- 
cunque Coranem impugnaus deprehen litur, 


μωρία, μτδὲ πιστεύειν ἕτερον πλὴν aivou: bv ob 
τῷ κεφαλαίῳ τῷ Ἀμράμ qnoi, « Μὴ πιστεύσητε 
ἕτερον πλὴν τοῦ ἑπομένου τῷ ἡμετέρῳ νόμῳ. » 
Καίτοι γε τὸ Εὐχγγέλιον σωτηρίαν εἶναι λέγων χαὶ 
ὁδηγίαν, χαὶ μηδὲν εἶναι τοῖς Σαρακηνοῖς μὴ πλη- 
pocas; τὸ Εὐαγγέλιον xal τὸν νόμον. Πάλιν δὲ ὁ, 
αὐτὸς 969 ὥσπερ ἐπιλφθόμενο; τῶν ἑαυτοῦ λόγων ΄“. 
ἐν τῷ αὐτῷ χεφαλαίῳ φησὶν ὅτι "Euot μὲν ὁ ἐμὸς 
νόμος καὶ ὑμῖν ὁ ὑμέτερος " ὑμεῖς ἐλεύθεροί ἔστε 
ὧν ἐγὼ πράττω, χἀγὼ ὧν ὑμεῖς. Τοῦτο γοῦν ἴδιόν 
ἐστι τοῦ παρατετραμμένον νοὺς, τὸ ᾿μὴ μόνον μετὰ 
τοῦ χάλοῦ τε xal ἀγαθοῦ ἀσύμφωνον τοῦτον εὑρί- 
σχεσθαι, ἀλλὰ χαὶ πρὸς ἑαυτὸν μηδέποτε συμφω- 
νεῖν, ὕσπερ καὶ ὁ παρὼν οὑτοσὶ ΔΙίωάμεθ ἐν ὅδῳ τῷ 
αὑτοῦ συγγράμιατι. Τὰ δὲ τῶν Χριστιανῶν οὐχ 
οὕτως, ἀλλὰ πᾶσα fj θεία Γραφὴ, fj τε παλαιὰ ἧ κε 
νέα, μία &xáatr, ποὺς ἑαυτὴν χατὰ πᾶσαν ἀχρίδειαν 
συμφωνεῖ, xal αὖθις αἱ δύο ὁμοῦ χατὰ πάντα εὖ - 
ρΐσχονται τὰ αὐτὰ χαὶ φρονοῦσαι χαὶ λέγουσαι. 
Καὶ εἰκότως * ὁ γὰρ aus; Θεός ἐστιν ὁ ποιητὴς xal 
vouob^tte τῆς τε νέας xal παλαιᾶς, Ἐγὼ δὲ τάχα 
ἂν μετά τε Ἡσαῖον xat Δαδὶδ τῶν προφητῶν εἶπον * 
€ Ἵνα τί, Κύριε, 66b, ἀσεθῶν εὐοδοῦται ; » Καὶ ὅτι 
ἐμοῦ παρὰ μιχρὺν ἐσαλεύθησαν οἱ πόδες, παρ᾽ ὁλί- 
γον ἐξεχύθη τὰ διαδήματά σου" ὅτι ἐζήλωσα ἐπὶ 
τοῖς ἀνόμοις, εἰρήνην ἁμαρτωλῶν θεωρῶν * ὅτι οὐχ 
ἔστιν ἀνάνευσις ἐν τῷ θανάτῳ αὐτῶν χαὶ στερέωμα 
ἐν τῇ μάστιγι αὑτῶν, iv χόποι:; ἀνθρώπων οὔχ εἶσι 
χαὶ μετὰ ἀνθρώπων οὐ μαστιγωθήσονται. Διὰ τοῦτο 
ἐχράτησεν αὐτοὺς 1 ὑπερηφάνεια εἰς τέλος " περιξ- 


cum morte muliandum esse, nec oportere cuiquam, 
nisi sibi, credi; ilem in. capite Amramn dicit : « Ne- 
mini credite, nisi qui legi nostrz? obtemperat. » Et 
tamen Evangelium salutem et viam appellat, et Sara - 
cenos, nisi legi et Evangelio satisfaciant, niliil agere 
dicit, Rursus quasi oblitus, qua ante. dixisset, in 
codem capite, «Mihi, inquit, mea lex, vobis vestra 
est; vos corum, qua ego facio, expertes estis, ego 
corum qu;e vos facitis.» Nimirum insan:z? men- 
tis est, rfon solum cum bonis sapientibusque non 
consentire, sed etiam secum pugnare, ut. Moha- 
metes hic in toto libro suo facit. Haud. ca- 
dem ratio Christianorum librorum est, sed om- 
nis sacra Seriptura, tum vetus tum nova, non 
solum pro se vtraque accuratissime s^cum concor- 
dat, scd etiam ambas partes prorsus inter se consen- 
tientes οἱ congruentes habet. Nimirum idem Deus 
auctor et legislator novae οἱ veteris Scripturae. est. 
Enimvero cum 1saia; et Davide prophetis rogare, 
« Quare, Domine, via impiorum sternitui? ». atque 
dicere possim, non multum abfuisse, quin labarent 
pedes mei et fallerer vestigio ; invidisse ne impiis, 
cum viderem peccantium pacem ; nullam cerni 
improbationem in mor:e eorum nec. firmitatem. ia 
eorum flagellatione , eos  ;era:nnis. lhom:nu.n. non 
obnoxios csse, nec cum  lhorminibus castigari. 
Quapropter invasit cos no-!^ uum superbia atque 


"-— 


0:1 . 


GEORGII PHRANTZ.E 


952 


ὀάλλοτο ἀδιχίαν καὶ ἀσέδειαν ἑαυτῶν. Ἐξελεύσεται Α μόνων ἀφῆχεν ἐχτὸς τῆ: κολάσεως. Kat εἰχότως " ὁ 


ὡς ix στέατος ἡ ἀδικία αὐτῶν" διήλθοσαν εἷς διά- , 
θεσιν χαρδίας * διενοήθησαν καὶ ἐλάλησαν ἐν πονη- 
ρίᾳ " ἀδιχίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν. “ἔθεντο εἰς οὐ- 
ρανοὺς τὸ στόμα 876) αὐτῶν, καὶ ἡ γλῶσσα αὐτῶν 
διῆλθεν ἐπὶ τῆς γῆς. ᾿Αλλὰ σὺν τῷ θεοπάτορι Δαδὶδ 
zai αὐτὸς χεχράξομαι ὅτι Διὰ τὰς δολιότητας αὐτῶν 
ἔθου αὐτοῖς χαχὰ, Κύριε" χατέδαλες αὐτοὺς ἐν τῷ 
ἐπαρθῆναι, Πῶς ἐγένοντο εἰς ἐρήμωσιν ἐξάπινα ; 
Ἐξέλιπον, ἀπώλοντο δ'ὰ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν, ὡσεὶ 
ἐνύπνιον ἐξεγειρομένου. Κύριε, ἐν τῇ πόλει σου τὴν 
elxóva αὐτῶν ἐξουδενώσεις. 

Ἔτι ἐν τῷ αὐτῷ χεφαλαίῳ λέγει ὁ Μωάμεθ ὅτι 
οἱ δαίμονες; σωθῆναι μέλλουσιν, Ὠριγένει αἱρετιχῷ 
ἀγολουθῶν. Καὶ ὅτι μὲν ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησὶν ὅτι 
πολλοὶ τῶν δαιμόνων ἀχούσαντες τὸ τοῦ Μωάμεθ 
χορὰν ἀναγινωσχόμενον ἐπήνεσχν xoi ἐθαύμασαν 
xai πιστεύπαντες αὐτῷ ἐσώθησαν" ἀλλὰ νῦν" οὐχ 
οὕτως, ἀλλὰ χαθολιχῶς λέγει καὶ ἀποφαίνεται ὅτι 
σωθῆναι μέλλουσιν οἱ δαίμονες. Εἴπερ γοῦν δύνα- 
ται σωθῆναι εἷς xal μόνο: kx τοῦ τάγματος αὐτῶν, 
δύνανται σωθῆναι xat πάντες. ᾿Αλλ ὥσπερ πάντοτε 
αὐτὸς ἑαυτῷ ἀντιλέγει xal ἐναντιοῦται, οὕτως xal 
χατὰ τὸ παρὸν αὐτὸς χαὶ οἱ pst! αὐτοῦ χατὰ πάντα 
λέγουσι τὸ Ε αγγέλιον τέλειον xal ἅγιον xol cct, 
ριον ὡς τοῦ Χριστοῦ λόγους, νῦν δ᾽ ὡς xal πο λάχις 
ἐναντία τούτῳ χαθόλου λέγουσιν. Ὁ γὰρ Χριστὸς 
οὕτως εἴρηχε πρὸς τοὺς τῆς γεέννης ἀξίους * « Πο- 
psót30e ἀπ᾽ ἐμοῦ, οἱ χατηραμένοι, εἰς τὸ πῦρ αἱώ - 


νιον τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαδέόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις C 


371 αὐτοῦ, » Τοῦτο τοίνυν εἰπὼν οὐδένα τῶν δαι- 


ciuxerunt se injustitia οἱ impietate, Emanabit tan- 
quam ex adipe injustitia eorum ; processerunt. ad 
componendos animos, meditati et locuti. sunt in 
pravitate, iniquitatem verbis extfferunt; collocarunt 
jn coelis os suum, et lingua eorum ad terram pene- 
travit,. At idem cum patre Dei Davide dicam: 
«Propter fraudes eoruin immisisti iis mala, Domi- 
ne : dejecisti eos dum se efferunt. Quam praecipites 
dati sunt in miseriam ! Defecerunt, perierunt inju- 
stiia sua, tanquam somnium expergiscentis.Dele- 
bis, Domine, in urbe tiia imaginem eorum. » 
Eodem capite Mobàmetes dzmones salvatum iri 
dicit, Origenem hzreticum secutus. Quod enim 
3lio loco narrat, multos damones, qui Mohametis 
Coranem prelegi audirent, eum librum laudasse et 
admiratos esse, et fide ei habenda esse salvatos : 
nunc quidem non idem dicit, sed in universum do- 
cet, dazeinones salvos fore. Si enim unus ex eorum 
ordine salvari potest, omnes salvari possunt. Sed 
sicut ubivis secum pugnat et dissentit, ita hie 
quoque. Nam cum ipse et asseclz ejus Evangelium 
omnino perfectum, sancturt, et salutare esse dicant 
ut doctrinam Christi, nunc, ut sepe, huic generali 
sententiz: contraria proferunt, Christug euim ge- 
h»nna dignis ita edixit: « Abite hinc, exsecrandi, 
in ignem aternum paratum diabolo et angelis 
jus. » Quod cum dicer: '"einonum exee 


γὰρ σεσωσμένος σὺν μετανοίᾳ τὸ κατὰ δύναμιν xol 
αὑτὸς πσυμδάλλει διὸ πράξεω: εἰς τὴν τῆς σιυυτη- 
ρίας ὁδόν. Ἐπὶ γὰρ τοῦ σώματος οὐ δύναται ἄν- 
θρωπὸος ποιῆσαι τὸ κατὰ βούλησιν fisot τὸ μὴ ἐμπε- 
σεῖν εἰς νόσον, fj ἐμπεσὼν οὐχ ἔχει ἐπ᾽ ἐξουσίας 
ἐπανελθεῖν εἰς τὴν προτέραν ὑγίειαν " ἐπὶ δὲ τῆς 
Ψυχῆς οὖχ οὕτως, ἀλλὰ πᾶς τις ἄνθρωπος ἐπ᾽ ἔξου- 
σίας ἔχει ἵνα μὴ ἁμάρτῃ, ὅπερ ἐστὶν ἀσθένεια ψυ- 
ye: ἁμαρτὼν δὲ εἰς τὴν αὐτοῦ θέλη σίν ἐστιν ἵνα 
καὶ αὖθις ἀναχαλέσηται ἑαυτόν, xat μὴ μόνον εἰς 
τὴν προτέραν ὑγίειαν τῆς Ψυχῆς ἐπανέλθοι, ἀλλὰ 
xaX πολλῷ τῷ μέτρῳ ὑπερδῇ, καὶ ἣ σὺν τῇ μετα- 
νοίᾳ, ὡς εἴρηται, ποιήσῃ xal ἔργα ἀξιόχρεα, ἣ κατὰ 
δεύτερον, ὥς φασι, πλοῦν μόνον μετανοῶν εὑρίσχη- 
και. Καὶ ὁ πανάγαθος Θεὸς, ὁ διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν 
ἀνθρώπων χλίνας τοὺς οὐρανοὺς καὶ χατελθὼν χαὶ 
γεγονὼς ἄνθρωπος, ἐχχέει τὸ ἔλεος αὑτοῦ, ὅπερ ἐστὶ 
μεῖζον πάσης πράξεως ἀγγέλων, τε καὶ ἀνθρώπων, 
xal ἀντὶ πασῶν ἀρετῶν τοῦτο λογίζεται, xa πρὺς 
ἑαυτὸν προτχαλεῖται αὐτοὺς καὶ φίλους αὕτοῦυ xa- 
θίστητιν. "Eni δὲ τοῦ διαδόλου ποῦ μετάνοια ; ποῦ 
ταπείνωσις ; Ἢ yàp μεήῤνοια ἐχ ταπεινώσεως γί- 
νεται " πρότερον γὰρ χαταγινώσχει τις ἑαυτοῦ ὡς 
χαχῶς πράξαντος, ἔπειτα μετανοεῖ ἐφ᾽ οἷς ἥμαρτεν. 
Ὃ δὲ διάθολος τοὐναντίον στέργει μὲν τὴν -Apap- 
τίαν ἣν ἥμαρτε καὶ τὸ κατὰ δύναμιν πρόξενος xat 
συνεργὸς τῆς τῶν ἀνθρώπων ἀπωλείας εὑρίσχεται. 
Ti; γοῦν χοινωνία Θεῷ xal διαδόλῳ ; 879 “Ἄρα 
ματαίως ἐλάλησεν ὁ Μωάμεθ, εἰπὼν ὅτι δύνανται 
σιυθῆναι οἱ δαίμονες. 


mit de poena. Nec immerito. Nam qui propler po« 
oitentiam salvatur, factis suis pro viri^us coafer 
οὐ $ajwtem obtinendam. Corpore enim bono face 
re, quod vult, non potéit, velut &-anorbo sibi ex 
vere, aut, postquam incidit in morbum, prístiaam 
valetudinem ad arbitrium recuperare ; contra ani- 
mo omni homini licet ac concessum est peccatum 
vitare, qui morbus animi est, aut, si peccavit, re- 
vocare se et non solum recuperare pristinam animi 
valetudinem, sed etiam longe Grmiorem sibi parare, 
atque aut cum poenitentia, ut dizi, opera salutaria 
edere, aut solam viam, ut ajeat, penitentize te- 
uere. Deus optimus enim, qui eb salutem hominun, 
relicto ca:lo, in. terram descendit et bomo factus 
est, misericordiam suam, quz omnibus angelorum 
hominumque factis major est et par habetur «unctis 
virtutibus, effundit, eos ad se invitat et amicos sibi. 
facit. At ubinam in diabolo poenitentia ? Übinam 
submissus animus? Peonitentia enim animi nos 
nisi submissi est, Nam prias aliquis quod male 
fecerit, se accusat, deinde eum preuitet eorum quz 
fecit. Sed diabolus amat potius peccatum, quod 
commisit, et pro viribus adjuvat perniciem homi- 
num. Quz igitur diabolo cum Deo communio! 
Ergo temere Mohameles loquitur, cum dazmoned 
sal«ari posse dicit. 





053 


CHRONICON MAJUS. — LID. IV. 


9:1 


"Est ὁ αὐτὸς Μωάμεθ φησὶ περὶ τοῦ χορὰν ὅτι A των τῶν χαχῶν ἔσχατον xal πρῶτον, ὅτι παρὰ δαί- 


οὐδεὶς τῶν ἀνθρώπων οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ Μωάμεθ γινώ- 
σχει τὴν τούτου ἐξήγησιν, ἀλλ᾽ ἢ μόνος ὁ Θεό-. Καὶ 
εἰ τοῦκό ἐστιν ἀλήθειχ, ποία ἐστὶν ἡ τοῦ χορὰν 
ὠφέλεια ; Ἴσως γὰρ οὕτως ἠδύνατο ὠφελῆσαι, εἴ- 
περ ἐγίνωσχον τὰ παρὰ Θεοῦ λεγόμενα" ἐπεὶ δ᾽ 
αὐτὸς ὁ Μωάμεθ εὑρίσκεται μαρτυρῶν ὅτι οὐδεὶς 
τῶν ἀνθρώπων γινώσχει τὰ ἐν τῷ χορὰν λεγόμενα, 
τί; ἢ τούτου ὠφέλεια ; Πάντως οὐδεμία. Καὶ τίς 
μείζων ἄλλη ἀπόδειξις ὅτι οὐχ ἔστιν ἀπὸ Θεοῦ ὁ 
παρὰ τοῦ Μωάμεθ δοθεὶς νόμος : Οὐ γὰρ δὴ μα- 
ταίως νομοθετεῖ ὁ Θεός. Ἰδοὺ τοίνυν χαταφανές ἐστι 
«ὃ χορὰν, ὅτι οὐχ ἔστιν παρὰ Θεοῦ, ἀλλὰ xal ává- 
πλασμά ἐστι διανοίας αὐτοῦ τοῦ χαχοδαΐμονος. Καὶ 
πρόδηλον ἐξ αὐτοῦ τοῦ χορὰν, ὅτι εὖτε τῇ παλαιᾷ 
Γραφῇ συμφωνεῖ οὔτε τῇ νέᾳ Διαθήχῃ, καίτοι γε 
ὁμολογοῦντος τοῦ Μωάμεθ ὅτι ἅγιαι xol χαλαί εἶσιν 
αἱ Γραφαὶ, καὶ ὅτι οὐδέν εἰσιν ol ἐχείνου ἀχόλουθοι 
εἰ μὴ πληρώσαιεν τόν τε νόμον καὶ τὸ Εὐαγγέλιον. 
“Ἔτι σχεδὸν δι᾽ ὅλον αὐτὸς ἑχυτῷ ἐστιν ἀντιλέγων. 
Ἔτι οὐδὲν θαῦμα ἐποίησεν εἰς πίστωσιν τῶν λεγο- 
μένων. Ἔτι ὁμολογούμενα ψεύδη περιέχει, ὅπερ 
ἐστὶ τοῦ Θεοῦ ἀλλότριον πάντη. Ἔτι βίαιόν ἔστι 
καὶ καταλύει τὸ αὐτεξούσιον, ὅπερ οὐδέ ποτε ὁ Θεὸς 
ἀνέτρεψεν. "Ext παντελῶς ἐστιν ἄταχτον, xai τὸ 
ἄταχτον μαχράν ἔστι τοῦ Θεοῦ οὐ γάρ ἐστιν ὁ θεὸς 
ἀταξία: Θεό:;. "Ἔτι πονηρὸν" 3'73 ἀναφαίνεται " 
καὶ κῶς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τοῦ πάσης ἐπέχεινα εὐθύ- 
τῆτος xai ἁπλότητος ; "Ἔτι πεπλασμένας χαὶ τερα- 
«τὠδεις θεωρία; περιέχει" xal πῶς τοῦτο ἀπὸ θεοῦ 
τοῦ ποιητοῦ καὶ δοτῆρο; τῆς ἀληθείας; Τὸ δὲ πάν- 


ldem Mobametes affirmat, Coranem nullum ho- 
minem interpretati posse, ne ipsum Mobametem 
quidem, sed solum Deum. Quod si verum est, qua 
tandem eat milites Coranis? Fortasse utilis esse 
posset, si intelligerent hoiines a Deo tradita ; sed 
cum Mobametes igse testetur, nullum hominem in- 
telligere, que ia Corane doceantur, quaenam possit 
istius otilitas esse ? Profecto nulla omnino. Quod 
autem gravies documentum est, quo probetur, 
Deum non esse legis a Mohamete coustitutze aucto- 
rem * Neque enim nequidquam Deus leges sancit. 
Manifestum est igitur, Coranem non esse a Deo 
repetendum, sed potius opus sapientiz ipsius Sa- 
fanz 6486: atque ex ipso corane perspicuum est, 
eum nee eum vetere Scriptura, nec cum Novo Te- 
stamento congruere, cum tamen consentiat Moba- 
metes, eas Litteras sacras et pulchras esse, nec 
quidquam agere asseclas suos, nisi legi et Evangelio 
satisfaciant. Accedit, ut pene ubivis sibi repugnet ; 
w nullum miraculum ediderit ad fidem dictis pa- 
randam ; ut liber iste manifesta mendacia contíneat, 
ld quod a Deo prorsus alienum est ; ut violentus 
sit et libertatem tollat, quam Deus nunquam ever- 
Gt ; ut perturbationis plenus sit, qua& a Deo longe 
abest, quandoquidem Deus nou est perturbationis 
Deus : ut pravus sit, cum Deus omni sit aquitate 
et justitia superior ; ut itinera fictitia et prodigiosa 


μονὸς ἐξεδόθη «b τοιοῦτον xopiv, xàv xaY τὸν Θεὸν 
διαδάλλοντες λέγωσιν ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐξόθη. 
Θαυμάζω γὰρ ἔγωγε καὶ λίαν ἐχπλήττομαι πῶς 
τὸν Χριστὸν ἀφέντες ol τάλανες ᾿χολούθησαν τῷ 
Μωάμεθ. Αὐτὸς χαὶ γὰρ ὁ τοῦ Μωάμεθ νόμος, τοῦτ᾽ 
ἔστι τὸ χορὰν, αὑτὸ τοῦτό φησιν ὅτι δι᾽ ἀγγέλου 
εὐηγγελίσθη τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ xol διὰ Πνεύμα- 
το; ἁγίου ἡγιάσθη καὶ τῇ δυνάμει τοῦ Θεοῦ cvv«- 
λήφθη, ἀλλ᾽ οὐ φύσεως ἐνεργείᾳ, καὶ ἐχ παοθένου 
ἁγιωτάτης χαὶ ὑπὲρ πάσας τὰς ἄλλας vuvalxa; xa- 
θαρᾶς γεννηθῆναι" Ev γὰρ τῷ χεφαλαίῳ τῷ Αἰνεσάν 
φησιν" ε« Ὧ ἑταΐροι τῆς βίδλου (τοῦτ᾽ ἔστιν οἱ 
πιστοὶ), μὴ λέγετε περὶ τοῦ Θεοῦ πλὴν τῆς ἀλη- 
θείας, ὅτι ὁ Χριστὸς Ἰησοῦς υἱός ἐστι τῆς Μαρίας 


B xoi ἀπόστολος Θεοῦ xai Λόγος Θεοῦ, ὃν ἐν αὐτῇ 


ἔθηχε διὰ Πνεύματος τοῦ ἁγίου. » ᾿Ιδοὺ γοῦν θεὸν 
ὀνομάσας: xai Λόγον Θεοῦ χαὶ Πνεῦμα ἅγιον τὴν 
τρισυπόστατον Τριάδα ὁ ἄθλιος οὐχ ἤνοιξε τοὺς τῆς 
ψυχῆς ὀφθαλμοὺς ἰδεῖν τὸ φῶς τῆς Τριάδος. Καὶ εἰ- 
χότως * ὥσπερ γὰρ τὰ lv τῇ χοιλίᾳ τῆς μητρὺς eo- 
ρισχόμενα 378, ἔμόρνα πρὸ τῆς γεννήσεως; αὐτῶν 
ζωὴν μὲν ἔχουσιν, ἀνωφελῇ 65 χαὶ ἀνόητον, x31 ψυ- 
χὴν μὴ δυναμένην διαχρῖναι τὸ χρεῖττον τοῦ χείρο- 
νος, ἣ παρὰ καιρὸν γεννηθέντα οὔχ εἰσιν ἄνθρωποι, 
ἀλλ᾽ ἐχτρώματα xol ἀμβλώματα, οὕτω xal rà; 
ἀσεδὴς 6 μὴ ἀναγεννηθεὶς δι᾽ ὕδατος xal πνεύμα- 
τος, τοῦτ᾽ ἔστι διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, οὐ δύ- 
ναται ἰδεῖν τὸ οὐράνιον φῶς xaX τὴν. τῆς ἁληθείας 
ἐπίγνωσιν, χαὶ διὰ τοῦτο μύσας τοὺς τῆς ψυχῆς 
αὑτοῦ ὀφθαλμοὺς ὁ μάταιος σχοτεινὸς ἐναπελείφθη 


contineat, cum Deus sit omnis veritatis auctor. Quo- 
rum malorum omnium primum et postremum est, 
quod ἃ d2mone editus est coran iste, quamvis eum 
a Deo editum esse dicant Deum calumiiantes. 
Miror equidem et admodum stupeo, quod, Christo 
relicto, miseri isti Mohaimetem secuti sint. In ipsa 
enim Mohainetis lege, hoc.est Corane docetur, Chri- 
stum per angelum Matri Jesu prenuntiatum, per 
Spiritum sanctum sanctificatum, vi divina, non na- 
turali, conceptum, et e virgine sauclissima et prz 
omnibus feminis pura natum esse. Capite /Euesan 
enim dicit: « Socii Scripturz (hoc est, fideles ). 


p ne dicatis nisi verum de Deo, Jesum Christum Fi- 


lium Mariz et legatum et Verbum Dei esse, quem 
in ea collocavit per Spiritum sanctum. » Itaque mi- 
ser iste, cum Deum appellaret et Verbum Dei et 
Spiritum sanctum, hoc est sanctam Trinitatem, 
non aperuit tamen oculos mentis ad videndum lu- 
men Trinitatis. Nimirum sicut in ventre matris fe- 
tus immaturi vitam quidem, sed inutilem eL sui 
nesciam, atque mentem, utrum inelius, utrum pe- 
jus sit, non discernentem habent, aut, ante tempus 
editi, non homines, sed partus przsposteri vel abor- 
tus sunt, ita. quisquis impius per aquam et spiri- 
tum, hoc est sanctum baptisma, non regeneratus, 
caleste lumen et veritatem aspicere nequit ; et 
propterea, clausis oculis mentis, nebulo :ste occa- 


975 


GEORGII PIIRANTZSE . 


955 


ὡς; ὁ πατὴρ αὑτοῦ ὁ διάδηλος. Περὶ qXp τοῦ ἁγίου À Χριστὸς ἐσταύρωται xal τέθνηχε καὶ ἐτάφη xo 


Πνεύματος συνεχῶς ἐν τῷ χηερὰν μέμνηται, Φησὶ 
Y30 ἐν τῷ χεταλαίῳ 
ποῦ Θεοῦ ὅτ' περὶ τῇ 


τῷ ἙἘμπιᾷ ὦ: ἐχ προσώπου 
ς Μαρίας ἐνεφυσήύσαμεν αὐτῇ 
ἐχ τοῦ Πνεύματο; τοῦ ἁγίου. Kal πάντως οὐ δύνα- 
ται εἰπεῖν ὅτι περὶ ἀγγέλου εἶπε τοῦτο 6 Θεός. Καὶ 
πολ uiv τοῦ Χοιστοῦ τοιαῦτα 7 "t:0Y ὃὲ toU δίωά- 
u:Ü οὐδὲν τοιοῦτόν φησιν, ἀλλ᾽ ὅτι ἕν ὀρφανὸς xal 
σλυνύτης ὑπὴ Θεοῦ συναχθεί:. Ἔτι τὸν Χριστὸν 
Δόγον 9:02 ὀνομάζει, ὡς tlonza, γαὶ ψυγὴν Θεοῦ 


γαὶ προφήτην πάντων τῶν προφητῶν μέγιστον, τὸν 


δὲ ΔΙωάμεῦ οὕτως λένον προφήτην ἁπλῶς, Ἔτι τὸν 
Χριστὸν ix τοῦ ᾿Αθραὰ" xai Ἴσαχχ χαὶ Ἴχχ "ν᾽ διλη- 
γογηῦσιν εἶναι τοῦ ἔχοντος τὰς ἐπαγγελίας " ὁ δὲ 


Moáps0 Ex τοῦ Ἰσμαὴλ ἔστιν, ὅστις ἐξελύθη 
μετὰ τῆς μητρὸς αὑτοῦ τῆς παιδίσχης "Avap ix 


τοῦ οἴχου τοῦ 'Afoaáu. "Ez: ὁ Χριστὸς οὐδέ ποτε 
ἐποηστυ ἀπαρτίαν (Λόγος γὰρ Θεοῦ χαὶ Πνεῦ να 975 
Θεοῦ οὐ δύναται πλανηηῖνα!)}, ὁ δὲ ΜΠ] υάπεθ εἰδωλολά- 
τρης ἐγένετο χαὶ φονεὺς χαὶ ὅρπαξ xal ἀσελγὴς, xal 
πολλοῖς ἑτέροις & ᾿αρτήμασιν ἔνοχος ἐγένετο, ἐφ᾽ οἷς 
ὁ Θεὸς, ὥς φασιν, αὐτὸν συν:πάθησεν. Ἔτι ὁ Χρι- 
ατὸς φριχτὰ χαὶ ἐξαίσια menolnxs θαύματα, à; ἐν 
τῷ χεφαλαίῳ τῷ Ἑλμαϊῖδᾷ μεμαρτύφητα: ὅτ: ὁ Xp:- 
στὸ; τυφλοὺ; ἐφώτισε, λεπροὺς ἐχαθάρισε, νεχροὺς 
ἀνέσττσε xal ἄλλα πολλὰ εἰργάσατο᾽ ὁ δὲ Μωάμεθ 
οὐδὲν θαῦμα πεποίηχε χατὰ τὸ χηρὶν, ἀλλ᾽ fj μόνον 
τὸ τῆς σελήνης, ὅπερ ἐστὶ ψεῦδος ἄντιχρυ:, xai 
ἕ:ερά τινα αἰσχρὰ, ἅπερ γαὶ παρεσιωπήθησλν χαὶ 
τῇ σιτῇ παρεδόθησαν διὰ τὸ λίαν δύσφημον. "Ex 
χατὰ μὲν τὸ Εὐαγγέλιον χαὶ αὑτὴν τὴν ἀλήειαν ὁ 


catus mansit, ut pater ejus diabolus. Sancti Spiri. 
tu& enim in Corane perpetuo mentionem facit. Ca- 
pite Empia enim nomine Dei de Maria dicit : « lu- 
spiravimus ci per Spiritum sanctum, » Profecto 
cnim dicere non potest, de angelo hoc Deum dicere. 
Il:ec igitur de Christo przedicat ; de Moliamete nihil 
ejusmodi, sed orbum cum fuisse et vagum homi. 
nem a Deo compulsum, Idem Christum Verbum Dei 
a»pellat, ut. diximus, et animam Dei et prophetam 
omnium prophetarum maximum, Mobametem autem 
simpliciter prophetam. Deine Christum ab Abra- 
hame, l-aaco. et. Jacobo, quibus promissa data 
erant, genus ducere consentiunt ; Mohametes autem 
ex Ismaelis posteris est, qui cum matre sua, Agar 
aucilla, ab Abrahamo domo ejectus est, Christus 
ennquam. peccavit (nam Verbum Dei et Spiritus 
(ei non potest peccare), sed Mohametes idololatra, 
homicida, prado, libidiuosus, multisque aliis vitiis 


D 


obnoxius erat, ob qur eum Deus, ut aiunt, mise- ' 


vatus. 651. Chris'us stupenda. et. eximia miracula 
clidit, sicut in capite Elmaida confirmatur, Chri- 
stum czecis visuin restituisse, scabiosos purgasse, 
t»ortuos suscitasse, et inulta alia. fecisse. Contra 
Mohametes nullum. miraculum edidit secundum 
toranem, preter unum. illud de luna, quod mauni- 
érstum mendacium est, et alia qiedam trpia, quae 
20 qpilentio praetermissa sunt propter nimiam infamiam. 


ἀνέπτη xaX ἀνελήφθη xai ἕν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς xi- 
θηται" χατὰ δὲ τὸ χορὰν, ὡς δῆθεν τιμῶντες αὐτὸν, 
λέγουσιν ὅτι οὐχ ἀπέθανεν, ἀνελέφθη δ᾽ διλως, Καὶ 
ἰδοὺ ὅτον ἀπὸ τῆς τοῦ Εὐαγγελίου ἀληθείας χαὶ ἀπ 
τῆς τοῦ Μωάμεθ ψευδοληγίας ὁ Χριστὸς ζῶν àva- 
φαίνεται va* διολογεῖται, ὁ δὲ Μαχούμεθ οὐτοσὶν, 
ὡς πάντες οἱ τὰ ἐχείνου «“ρηνοῦντες ὁμολογγῦσιν, 
ἀπέθανε καὶ οὐχ ἀνέστη. Καὶ τοίνυν διὰ ταῦτα 
πάντα τὸν Χοιστὸν ἔδτι προσχυνεῖν χαὶ μὴ τῷ 
Μωάμεθ ἀχυλουθεῖν, Πῶς Ὑὰρ ἔδει: πιστευθῆνα! τὰ 
τοῦ Θεοῦ λόγια ἀνθρώπῳ ὁμοίῳ χατὰ πάντα v5» 
δαίμονι ; Καὶ εἰ βούλει, παραξάγδλωλεν ἀμφοτέ- 
ρους, xoi γνωσόμεθα τὰ τούτων ἰδιώματα, Ὃ ᾿διά- 
ὄολος ἐπηρμένος xal ἀλαζὼν, ὁ Μωάμεθ 376 
ἐπτρμένος xal ὀλαζών" τίς γὰ μείζων τοῦ Μωά- 
μεθ, ὃς ὑπεραναδὰς τοὺς οὐρσνοὺς, ὡς αὐτὸς περὶ 
αὑτοῦ εἴρηχε, xal αὑτὰς πάσας τὰς ἀγγελιχὰς δι- 
νάμεις τῷ Θεῷ προσωμίλει, xat μεσίτης τῶν ἔπτα!:- 
κότων ἀγγέλων ἐγένετο, ἀλλὰ xal τοῦ χύσιλου παν- 
τὸ: προστάτης ; 'O διάδολος ἀνθρωποχτόνος ἐστὶ, 
xai ὁ Μωάμεθ τοὺς μὴ πειθομένου; τοῖς δόγμασιν 
αὑτοῦ θανφάτω γχατεδίχασεν. Ὃ διάδογ)ος ἀπατεών 
ἐστι. χαὶ ὁ Μωάμεθ τὰς ἡδονὰς ἐνδοὺς xaY ὥσπερ 
τι δέλεαρ ἐν ἀγχίστρῳ ἐνθεὶς τοὺς ἀνοήτους πρὸς 
ἑαυτὸν ἐφελχύσατοη. Ὃ διάδολος ψεύστη ἐστὶν, ἀλλ᾽ 
οὐ τοσοῦτον ὡς ὁ Μωάμεθ, χαθὼς καὶ ἐν ὅλ τῷ 
xopàv τρανῶς ἀναφαίνεται. Ὃ διάδολος ὕπουλός 
ἔστι " χαὶ τίς ἄλλος ὡς Μωάμεθ τῇ ταπεινώσει ὑπο- 
χριθεὶς τὴν ὑψηλοφροσύνην ἡσπάσατο ; 'O διάῤολος 
σύμθουλός ἐστι τῶν ἀπηγορευμένων, xal ὑπὲρ πάν- 


Christus βοο πὶ Evapgelium οἱ revera cruci 
aflixus, mortuus et sepultus est, surrexit, in ca- 
lum ascendit et a dextra Patris sedet ; secundum 

Coranem autem, ulpo:e eum venerantes, dicuu, 
eum non mortuum esse, sed tamen iu coetum ascen- 
disse. Itaque veritas Evangelii et mendacia Muba- 
n: etis testimonio sunt et consentiunt, Cliristum vi- 
vere ; Moliametes iste vero, ut omnes asseclze ejus 
conveniunt, mortuus est rec surrexit. Ob l;c om- 
nia igitur Christum prefiieri, non Mohainetem sc- 
qui debebant. Quis enim dicta Dei ab homine om- 
pino dzmoni simillino accipiat? Si placet, compa- 
remus eos et cognoscamus utriusque proprietates, 

Diabolus elatus ct nebulo ; Mohametes elatus et nc- 

bulo.Quis enim Molamete major, qui supra ccela, ut 
ipse de se pr:dicat, et omnes angelos egressus Dcum 
convenit et angelis, qui peccaverant, divinam grà- 
tiam reconciliavit, quin etiam totius mundi patro- 
nus fuit? Diabolus homicida est; Mohainetes eos 
qui dogmatis suis non obtemperarent, morte mul- 
t»vit, Diabolus fraudulentus est; Molametes licen: 
tiaw voluptatum faciens, quas quasi ut escam haino 
affixit, imprudentes ad se pellexit. Diabolus mendax 
est, nec tantus tamen, quantus Mobametes, quod 
toto Corane clare demonstratur. Diabolus subdolus 
est ; quis autem pariter ac Moliametes, humilitate 
oceultans superbiam, blanditus est ? Diabolus veti- 


951 - 


CH30NICON MAJUS - LTD. IV. 


9:8 


τας ὁ Μωΐμεθ" οὐδὲν v5p ὑγιὲς, οὐδὲν ὠφέλιμον, A τῆς σελήνης: Ὅμως πᾶς τις ὁ ζητῶν τὴν ἀλήθειαν 


οὐδὲν Θεῷ δεχτὸν, ἀλλὰ τὰ πάντα χατὰ τοῦ θείου 
νόμηυ ἐδίδαξεν. Ὃ διάβολος ἄθεόῤς ἔττι, χοαὶ xoti 
πάντα Óuotoz; αὑτῷ ὁ τῆς ἀπωλείας υἱὸς ὁ Μωάμεθ" 
Θεὺὴν γὰρ προσχυνεῖ xai χτγρύττει ὁλόσφα!ρον xa 
Φυχοότατον, Θεὸν προσχυνεῖ τὸν μήτε γεννήσαντα. 
μὲτε γευνηθέντα, μὴ νοήσας ὁ δείγα:ος ὅτι copa 
πρ΄σχυνεῖ xal οὐ Θεόν * dj γὰρ σφαῖρα εἶδο; σώμα- 
τό; ἔοτ! καὶ ἡ ψῦξις ποιότης σώματος. Τὸν δὲ Θεὸν 
τὺν μήτε γεννήσαντα μὴτε γεννηθέντα οὐ προσχυ- 
vef, ἀλγὰ σῶμα, οὔτε θεὸν ἀσώματον χαὶ ἁληθῇ, 
ἀλλὰ 8.77 Θεὶν ποοσχυνεῖ ὅν ὄνειροι τῶν ἀσεδῶν 
διαπλάττουσι, Γελοῖον γὰρ πάντως ἐστὶ δοξάζειν 
τιὺὰ ἥλιον φῶς μὴ ἔχοντα χαὶ πηγὴν ἄνεν ὕδατος καὶ 
νοῦν λόγον μὴ ἔχοντα. Ὡς ἀπόλοιτο ὁ τοιοῦτος Θεός. 
Ὃ δὲ παρ᾽ ἡμῖν τοῖς Χριστιανοῖς Θεὸς εἷς ἔστιν, ὁ πρὸ 
πάντων χαὶ ἐπὶ πάντων xol ἐν πᾶσι xal ὑπὲρ τὸ 
πᾶν, ἐν Πατρὶ χαὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι πιστευό- 
μενός τΞ xal προ:χυνούμενος, μονὰς ἐν Τριάδι xal 
Τριὰ: ἐν μονάδι ἀσυγχύτως ἐνουμένη, καὶ ἀμερίστως 
διαιρουμένη, μονὰς ἡ αὐτὴ χαὶ Τριὰς παυτοδύνα- 
po:, πατὴρ ἄναρχος οὗ μόνον ὡς ἄχρονος, ἀλλὰ xal 
ὡς κατὰ πάντα τρόπον ἀναίτιος, μόνος αἰτία xal 
ῥίζα καὶ πηγὴ τῆς ἐν Υἱῷ xat ἁγίῳ Πνεύμττι θεω - 
ρουμένη: θεότνταος * ὃς ἵλεως γένοιτο fjulv xai πᾶσι 
Χριστιανοῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς χρίσεως. πρεσδείλις 
«ἧς πανυπερευλογημένης δεσποίνης ἡμῶν θεοτόχου 
xai ἀειπαρθένου Mapía; xal πάντων τῶν ἁγίων. 


᾿Λμήν. 


Ὑνώτω ὅτι τὰ θαύνατα οὐ xav! ἐπίδειξιν γίνονται, 
ὀλλὰ δι᾽ ὠφέγ)ειαν Ψψυχιχὴν Gua xaY σωματιχὴν, 6; 
ἐπὶ τοῦ Χοιστοῦ, ἢ διὰ χρῆσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ Μωῦ- 
σέυις χαὶ Ἴπηποῦ τοῦ Νανῆ. ᾿Αλλὰ πῶς ἐνήργησε τὸ 
τῆς σελήνη, τοιοῦτον ἐξχίσιον θαῦμα; Αὐτὸς: γάρ 
ἔστιν ὁ εἰπὼν ὅτι οὐκ ἦλθε διὰ θαυμάτων δοῦναι τὸν 
νόμου, ἀλλὰ xal διὰ τὸ παιδεύεσθαι ἡμᾶς χατηγο- 
pei ἡμῶν * ἐγὼ 48:78) 93, φησὶ, τοὐναντίον, ὅτι ἐπι- 
μεληύμενος ὁ πατὴρ τοῦ παιδὸς παιδεύει αὐτὸ, 
ἀγάπης ἐννπαρχούσης. Καὶ περὶ μὲν τῶν "ECpaíov 
ἀληθῶς εἶπεν" οἱ γὰρ "Eb6palot κατὰ χαιροὺς ἔλα- 
60» ὁὀογὴν ἀπὸ Θεοῦ, ἀλλ᾽ οὐκ ἀσυμπαθή" εἶχον χαὶ 
γὰρ πρηφέτας δι᾽ ὅλου τοῦ χαιροῦ xal ἁγιασμὸν xal 
ἱερωοσύνην, παιδεύουτος μὲν αὐτοὺς τοῦ Θεοῦ Gto- 
ματικῶς, ψυχιχῶς δὲ οὐ χατελιμπάνοντο. Μ:τὰ Ck 
τὸν τοῦ Kopíou σταυρὸν xaX τὸ πάθος ἐγένετο πᾶν - 
τελὴς εἰς αὐτοὺς ἐγχατάλειψις Ψυχῶν τε xal σω;κά- 
τιον, εὶς αὑτοὺς λέγω τοὺς αὐθάδεις. 

ζ΄, Ἐπὶ τὸ npox:lpevov οὖν ἐπεχνέλθωμεν τῆς 
ἡμετέρας διηγήσεώς τε xal ἱστορίας. Τῷ θέρε: 
τοῦ «2 ξβ' ἔτυυς ἤρξατο φαίνεσθαι χομήτης ἐχ τῶν 
δυτιχῶν μερῶν τοῦ ἀφ᾽ ἑσπέρας δοίζουτος ἑχάττης, 
εὐθὺς μετὰ δύσιν ἡλίου, ῥομφαίᾳ τινὶ ἐοιχὼς, xal 
&] σελήνῃ πλησιάσας πανσελήνῳ οὔσῃ ἔχλειψις 
χατὰ τύχην γέγονε κατὰ τὴν τάξιν xai χύχλον τῶν 
οὐρανίων φωστήρων, ὡς ἔθος. Τινὲς δὲ τὸν χυμὴτην 
ξιφοειδῖῆ) δρῶντες χαὶ ἐκ τῶν ἑσπερίων χινούμενον 
xai πρὸς ἀνατολὰς τὴν πορείαν ποιοῦντα xal τῇ σε- 


ς΄. Τίς γοῦν ἀντιλογία ἐστὶ περὶ τοῦ πλάσματος C λήνῃ πλησιάσαντα, xa τὸ σχότος τῆς ἐκλείψεως 


torum s&uasor est; idem pre omnibus Moliametes, 
qui niliil salutare, nihil utile, nihil Deo acceptum, 
sed omnia legi divine contraria docuit. Diabolus 
impius est ; omnino ei simillimus est peruiciei fi- 
l,us Mohametes. Deum enim adorat, quem globosum 
et frigddissimum. appellat, Deum, qui uec geueravit 
nec generatus est, adorare sibi visus, atque ne- 
scius, corpus, non Deum a 56 adorari. Globus enim 
species, frigus qualitas corporis est. Itaque non 
Deum, qui nec generavit nec generatus est, adorat, 
«ed corpus adorat, nec Deum incorporeum et ve- 
rum adorat, sed Deum, quem somnia impiorum 
confinxerunt,. Prorsus. ridiculum. enim est, solem 
lucis, aut. fontem aque, aut. mentem rationis ex- 
pertem cogitare. Quare pereat i:te Deus. Sed Chri- 
stianorum Deus unus est ante omnia et post omnia 
et in omnibus et supra omnia, in Patre, Filio et 
Spiritu saucto creditus et adoratus, unitas in Tri- 
nitate et Trinitas in uuitate jimmista conjuncta, et 
individua separata, unitas eadem et Trinitas om- 
n'potens, Pater initio carens, non selum quod tem- 
pore, sed etiam quod omnino eausa nou contine- 
tur, solus causa et radix et fons divinitatis Filio 
et Spiritui sancto insitze : qui nobis et cunctis Chr.- 
stiauis propitius sit die ju 'liciali, deprecante benc- 
dictissima domina nostra, Deipara et semper Vir- 
gine Maria et omnibus sanctis. Amen. 
6. Quo vero fabula istius de !uz:a conficta: insul- 


L| 


we 


sitas est ? Nempe quicunque verum dicere cupit, 
Scito, miracula non ostentandi causa, sed propter 
salutem anim:e et corporis, ut a Christo, aut. pro- 
pter necessitatem, ut a Moyse et Jesu, Nave filio, 
fieci. Quid autem iste lume illud eximium miracu- 
lum edidit? Ipse enim- dicit, non venisse se mira- 
culis l^gem constitutum. Quin. etiam nos, quod 
eastigemur, accusat. Equi 'ein, ait, contra dieo, pa- 
uem filium, quem cure babet, castigare, amorc 
commotum, Ae de Hebreis quidem recte. dicit. 
llebrai enim nonuunquam iram Dei experti sunt, 
neque tamen illam iimmisericordem., ITabebant enim 
perpetuo prophetas, sacra el sacerdotia, corpore 
a Deo castigati, sed anima non destituti. Post 
Cliristi autem. supplicium et perpessionem secuta 
e-t perfecta eorum, id est contumacium, destitutio 
tum. corporis tum animze. 

1. Redeaiwus jam ad res, in quibus nune masi- 
me versamur, enarraudas. Z-1a!e. anni 0902 in 
parte occidentali horizoutis quotidie statim post 
occasum solis cometes romplies similis apparere 
caepit ; qui cum prope lunam esset, pleno lumine 
splendentem, aceidit, ut defectio lunz fieret, se- 
cundum ordines et circuitum rerum coelestium, ut 
solet fieri. Quidam cum «ometem gladio similem e 
regione occidentali orientem. versus procedere et 
lunze appropinquare viderent. sentirentque fent 
bras defectionis, existimahant, cometem hunc 


. 959 


GEORGII PHRANTZ.E 


960 


ἰδόντες, ἐνήμιζον ὅτι ὁ χομήτης ὁ ξιφοειδὴς xa A βιαζομένη ὑπὸ τῶν ἀνέμων ἡ ὕλη οὐ κατέρχετα' 


à σχίτωσις τῆς σελήνης οὕτως δηλοῖ, ὅτι μὲλ- 
᾿λοῦσιν ὁμοφωνῆσαι οἱ τῶν ἑσπερίων αὐθέντες 
Χριστιανοὶ ἐλθεῖν χατὰ τῶν Τούρχων, xol αὐτοὺς 
νιχέσουσιν, Οἱ Τοῦρχοι δὲ θεωροῦντες xal αὐτοὶ εἰς 
φόδον οὐχ ὁλίγον xal λογισμοὺς ἐνέπεσον. ᾿Αλλὰ 
xai αἱ νύχτες 879 ἐχεῖναι πανσέληνοι οὖσαι, οὐ 
διέλειπον ἀστραπαὶ xal βρονταὶ xa0* ἑχάστην ἐσπέ- 
ραν ἄχρι καὶ τῆς δευτέρας φυλαχῆς τῆς νυχτός. Τῷ δὲ 
πρωῖ σεισμοί τινες ἐλαφροὶ ἐγίνογτο ἐπὶ ἡμέρας 
δέχα καὶ ὀχτώ. Καὶ καύσων ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέ- 
ρα": οὐχ ὀλίγος ἦν. 

᾿Αλλὰ μέρος τι περὶ τῆς φύσεως τῶν χομητῶν 
καὶ ἀστραπῶν xal βροντῶν xai ἄρχων ἤγουν χεραυ- 
νῶν xal σεισμοῦ xal στοιχείων διηγησώμεθα * xal 


ὅσον τὸ χατὰ δύναμιν δηλώσω πρὸς ὑμᾶς. "Axougoy b 


οὖν. 

η΄. Κομῆται λέγονται τὰ φαινόμενα ἀπὸ γῆς πρὸς 
οὐρανὸν ἐχχυνόμενα, ἅπερ λέγουσί τινε; ἄστρα" 
ἀλλ᾽ οὐχ οἵδασι τί λέγουσιν. Ἕτεροι δὲ λέγουσιν ὅτι 
δαίμονές εἶσιν, μὴ εἰδότες χαὶ αὐτοὶ τί λέγουσι, καὶ 
σφαλερῶς βλασφημοῦσιν. ᾿Αλλ᾽ οὔτε ἄστρα εἰσὶν 
οὔτε δαιμονιχὰ πνεύματα " τὰ γὰρ δαιμόνια οὔχ εἶσι 
λαμπρὰ, ἀλλὰ ἐζοφωμένα χαὶ ἀφανῆ τῆς ἀνθρωπί- 
vts ὄψεως. Διὰ τοῦτο οἱ ταῦτα λαλοῦντες φλυαροῦ- 
σιν ἁμαρτάνοντες. Εἰ δὲ πάλιν ἄστρα εἰσὶ χαὶ πάν- 
tote ἀπὸ αἰῶνος πίπτοντα ἦσαν, ἔμενεν ὁ οὐρανὸς 
ἄναστρος. Διὰ τοῦτο οὔτε ἄστρα εἰσὶν οὔτε πονηρὰ 
πνεύματα, ἀλλὰ χομῆταί εἶσιν. Οἱ γὰρ χομῆτσι τοι- 


ουτοτρόπως γίνονται. Τῶν ἀνέμων ἐπὶ τῆ; γῆς καὶ c 


ἐν τῷ αἰθέρι εἰσερχομένων, τὸ λεπτότατον ἐπιφέ- 
θήνσι τῆς γῆς ὑλοειδὲς πρὸς τὸ οὐράνιον πῦρ, xal 


ed'scuratam lunam significare, occidentales princi- 
pes Christianos, conspiratione facta, adversus 
Turcas profecturos eosque devicturos esse. Atque 
Turca ipsi, ista cum viderent, in timorem haud 
"levem sollicitudinemque inciderunt. Quin etiam, 
cum noctibus illis plena luna esset, fulgura et toni- 
trua non cessabant quavis vespera usque ad secun- 
dam vigiliam. Mane autem terra tremebat medio- 
criter per dies octodecim. Astus solis per idem 
tempus haud levis crat. 

Enimvero disseramus paucis de natura cometa- 
rum, fulgurum, tonitruum, fulminum, motuum 
terrz et elementorum. Docebo equidem pro viribus 
dc his rebus. Audi igitur. 

8. Cometae dicuntur phzenomena a terra in cc- 
]um sublata, quos nonnulli astra appellant, nescii, 
quid dicant. Alii damones eos esse dicunt, qui el 
ipsi nesciunt, quid dicant, et graviter blasphemant. 
Dxmonia enim non clara, sed obscura sunt, nec 
humanis oculis cerui possunt. Quare istud qui di- 
cunt, nugantur et peceant, Si autem astra. essent 
€t inde ab omni tempore caderent, collum non fo- 
rei astris distinclum. ltaque neque astra, neque 
ensli spiritus, sed cometze sunt. Cometze enim hoc 
$$odo nascuntur. Venti supra terram et per aerem 
Gs0tes Whuissimam terre materiem. ad igaem co- 


ἕως οὗ σιγήσῃ ὁ ἄνεμος. Kat τότε ἐχπίπτουσιν ὗλο- 
μανούντων τῶν ἀνέμων, 4280 ἐχχεχυμένων λαυ- 
ροειδῶς, ὡς ὑπὸ τοῦ πυρὸς τοῦ ἄνωθεν κατακαιό- 
μενος ὁ ἄνεμος σὺν τῇ ὕλῃ λαυροειδὴς γίνεται" χαὶ 
οὕτω γίνονται οἱ χομῆται. Καὶ εἰ ἅμα τῷ χρύει ἐχ- 
πέσῃ ὁ πεπυραχτωμένο: ἄνεμος, γίνεται πάλιν ἀχλὺς 
χαὶ σμίγεται τῷ ὁμοίῳ αὐτοῦ ἀέρι. 

9. Ἡ ἀστραπὴ οὐχ ἐν ἑτέρῳ τρόπῳ γίνεται εἰ 
μὴ συναλλαττομένων τῶν ἀνέμων, χαὶ τῶν νεφελῶν 
συγχρονυομένων, ὡς βιαζομένων ὑπὸ τῶν ἀνέμων, 
γίνεται χτύπους, ἐν δὲ τῷ χτύπῳ συγχέχυται τὸ mop 
καρὰ τοῦ οὐρανίου πυρός. Προτέρα δὲ ἡ βροντὴ τῆς 
ἀστραπῆς γίνεται" ἡμεῖς δὲ ὀξυτέραν ἔχοντες τὴν 
ὅρασιν διὰ τοῦτο πρῶτον θεωροῦμεν τὴν ἀστραπὴν, 
μετὰ δὲ ταῦτα ἀκούομεν τὴν βροντὴν, διότι βραδυ- 
πέραν τὴν ἀχοὴν ἔχομεν. Βλέπε - ἐν παραδείγματι 
ἀποδείξω σοι, ᾿Απέχοντός σού τινο: πόῤῥωθεν χό- 
πτοντος ξύλα, βλέπεις αὐτοῦ τὴν ἀξίνην συγκρουο- 
μένην, xal οὕτω μετὰ μιχρὸν τὸν χτύπον ἀχούεις. 

C. Ἄνωθεν πρὸς τὸν αἰθέρα ἡ πλωμένον ὑπάρχει 
τὸ πῦρ ἐν ὅλῳ τῷ προσώπῳ τοῦ οὐρανοῦ * αὑτὸ vóp 
ἐστι τὸ τέταρτον στοιχεῖον, χαὶ ἰσομερεῖ τῶν Exí- 
pov τριῶν, ὡς; μὴ ἰσαζομένων ὁ χόσμος ἀπώλετο 
ἄν" οἷδε γὰρ ὁ δημιουργὸς πῶ; παρεσχεύασεν 
αὐτά. 

ια΄, Ὁ μὲν χεραυνὸς οὕτω γίνεται. Συγχρουομέ- 
νων τῶν 38} νεφελῶν γίνεται, ὥσπερ προείπο- 
μεν, κτύπο:, xal μετὰ τὸν χτύπον γίνεται πῦρ. 
Τὸ δὲ πῦρ ἐχεῖνο ἐὰν τύχῃ xal συνουσιάσῃ μετὰ 
χομήτου, οὐ χλιαίνει ὡς οἱ χομῆται, ἀλλὰ ἐπὶ y; 
ἐπεισέρχεται χαὶ φθείρει " Oavacol xal ἀπειλοὶ, 


lestem auferunt, nec descendit ea materies vento- 
rum vi avecia, nisi dum silent veni. Tum exci 
dunt ventis materie repletis et in speciem folii lau- 
rei effusis; quippe igne superiore inflammatus 
ventus cum materie formam talis folii induit. Sic 
igilur comete nascuntur. Si in frigus ventus igni- 
tua incidit, rursus obscurus fit et miscetur cum 
8ui simili aere, 

9. Fulgur hoc modo fit, ut luetantibus ventis, 
et nebulis ventorum vi collisis, fragor oriatur, 
fragore autem ignis avellatur a celesti igne. Toni- 


D tru autem. prius fulgure fit; sed quoutam visum 


acriorem liabemus, prius fulgur videmus, deinde 
audimus tonitru, quia auditus lentior est, En tibi 
ejus rei documentum. Si quis procul a te ligna 
cedit, vides asciam immissaim, paulo post demum 
sonitum audis. 

10. Sursum per zthera dispersus est ignis toto 
spatio coeli. ld enim quartum elementum est, cz- 
teris tribus zquabile. Nam si :quabilia non essent, 
periret mundus. Atenim novit rerum auctor, quo- 
inodo ea constituerit. 

41. Fulmeu hoc modo fit. Nebulis collisis, fragor, 
ut ante dixi, et post. eum fragorem ignis efficitur. 
Qui ignis cum cometa junctus, non calefacit, sicut 


. comete, sed In terram delatus evertit : occidit ac 


961 


CHRONICON MAJUS, — LIB. IV. 


962 


ἀλλ᾽ οὐ καίει, ὡς λέγουσί τινες. Καὶ οὕτως γίνεται A ρανοὺς, ἀστραπὰς ποιεῖ, βροντὰς τρανοτάτας καὶ 


ὁ κεραυνὸς, ὄνπερ ἡμεῖς λέγομεν ἀρκόν. 

e 'B'- Περὶ δὲ σεισμοῦ ἄχουσον, χαὶ ὅσον χατὰ δύνα» 
μιν δηλώσω ὑμῖν, ὅτι μετὰ καθαρᾶς ἀποδείξεως 
«τοῦτο τὸ τοῦ Θεοῦ μέγα μυστήριον ἀποδεῖξαι οὗ 
δύναμαι, ὅτι τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων xal προνοίας 


αὑτοῦ xai βάθος καὶ ὕψος τῆς αὐτοῦ σοφίας ἐξιχνιά- 


σαι ἀνθρωπίνη οὐ δύναται γλῶσσα, ἀλλ᾽ οὐδὲ γνώσει 
ἐπ’ αὐτὰ συνιεῖ, οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ θαυμάσιος Παῦλος 
ἰσχύει ἐξιχνιᾷν τὰς ὁδοὺς Κύρίου * ἀλλ᾽ ὡς εὔ:πλαγ- 
χνος ὧν οἰχτίρμων καὶ πολυέλεος xal ἅπασαν σοφίαν 
χαὶ σύνεσιν φιλανθρώπως τῷ τοῦ αὐτοῦ ἐχαρίσατο 
πλάσματι, οὕτω γνωρίζει ἡμῖν ὅτι πᾶσα κτίσις χι- 
γεῖται, ὡς προείπομεν, ὑπὸ τῶν τεσσάρων στοιχείων, 
ὧν τὰ μὲν δύο εἰσὶν εὐφερῆ, ὡς ἐλαφρώτερα xoug:- 
ζόμενα ἐν τῷ αἰθέρι " ἀλλ᾽ οὔτε ἄνωθεν ἐχλείπουσιν 
οὔτε χάτωθεν * ἀλλ᾽ ὅπου οὔχ εἶσιν οὐδὲ ἵστανται, 
00y, ὡς λέγουσιν, οὐ φθάνουσιν, ἀλλὰ xal ἐχεῖθεν 
δυνάμει αὐτῶν ἐνεργοῦϑιν. Ἐν δὲ τῷ οὐρανῷ οὐχ 
ἔστι γῇ * ἀλλ᾽ ὁ χονιορτὸς αὐτῆς λαυροειδὴς γίνεται 
σὺν τῷ ἀέρι, καὶ ἐκχεῖται πεπυραχτωμένος, χαὶ ἐμ- 
φανὴς τῷ κόσμῳ τῷ χάτω φαίνεται. Ἐν δὲ τῇ γῇ 
οὐχ ἔστι πῦρ * ἀλλὰ τοῦ πυρὸς αἱ δυνάμεις πολλάχις 
ἐπὶ γῆς ἐνεργοῦσιν. 389 Οὕτω; δὲ ἐν τῷ οὐρανῷ 
ὕδωρ, ἀλλὰ καὶ αἱ νεφέλαι αὐτὸ πρὸς οὐρανοὺς ἀν- 
&youst. Γέγραπται γὰρ ὅτι xal ὑπεράνω τῶν οὐρά- 
νῶν ὕδωρ ὑπάρχει * ἄλλο γὰρ τὸ ὑπερχόσμιον xal 
ἄλλο τὸ ἐν χόσμῳ φαινόμενον. Τοιουτοτρόπως ὁ ἀὴρ 
ἰσχυρόν ἐστι στοιχεῖον, xaX ἄνωθεν χαὶ χάτωθεν ἐν- 
ἐργεῖ πολλάχις xoi σημεῖα xol τέρατα ποιεῖ. Ἐξ 
ἐσχάτου τῆς γῆς ἀνάγει νεφέλας σὺν ὕδατι πρὸς οὐ- 


dejicit, nec urit tamen, ut nonnulli dicunt, Sic 
fulmen 8t, quod vulgo ἀρχὸν appellamus. 

12. De motibus terra jam audi, quos pro viribus 
explicare quandoquidem perfecta decla- 
ratione magaum hoc inysterium Dei explanare ne- 
queo, quoniam judiciorum, providentix et sapientie 
divine aliütediaem nec lingua humana e'oqui nec 
mens perspicere potest adeo ut ipse divus Paulus vias 
Domini investigare se non posse fateatur. Sed cum 
probenevolentia et misericordia sua omnem sapien- 
tíam et coguitionem benigne impertiverit creatura 
sus, tum edocet uos, totum mundum, ut dixiinus, 


quatuor elementis contineri, quorum duoleviorasunt p 


et versus coelum,sublimia, attamen nec supra nec 
infra plane deficiunt ; nec ubi constituta non sunt,eo 
non perveniunt, sed ibi quoque vim suam exercent. 
In colo non est terra : sed. pulvis speciem fuii 
laurci cum aere induit et ignitus effunditur et ex 
inferiore terra conspicitur. In terra non est ignis: 
sed vis ignis sepe in lerra efficax est. lta nec 
aqua in eolo est, sed tamen nebulis eo attollitur, 
Quod enim in sacris Litteris cst, etiam supra coe- 
]a aquam esse, alia est supra mundum, alia in 
mundo aqna. Similiter aer validum elementum est, 
et tum supra tum infra viin suam exercel. ac. si- 
gua et prodigia efficit. Ex extrema terra nebulas 
cum aqua iu colum attollit, ful;ura excitat et to- 


φοδερὰς ὥστε χαὶ οἱ οὐρανοὶ σείονται xal fjyobat χαὶ 
τῷ πυρὶ συνενοῦται χαὶ χεραυνοὺς ποιεῖ διὰ πυρός. 
Καὶ πάντας ὁ ἀὴρ ἐχθροεῖ χαὶ ταράττει " τὴν θά- 
λασσαν μετατιθεῖ χαὶ by βυθοῦ ἀμετρήτου συνταράτ- 
τει, xal πάντα χυμαίνει ἐν ἑξουσίᾳ πολλῇ * περιχυ- 
χλοῖ τὴν γῆν " αὐτὸ γὰρ τὸ στοιχεῖον ἰσχυρότερον 
πάντως χαὶ πολεμιχὸν ὑπάρχει. Διὰ τοῦτο χαὶ ὑπ᾽ 
αὐτοῦ ὁ σεισμὸς γίνεται χαὶ πᾶσα fj χτίσις χινεῖται " 
5 γὰρ γῆ, ὡς εἴρηται, οὐ βαστάζεται ὑπὸ οὐδενός. 

ty. Ὁ μὲν ἀὴρ πρωτόχνιστον πάντων ὑπάρχει 
στοιχεῖον, ὑπὸ δὲ τοῦ ἀέρος τὸ ὕδωρ γεννᾶται " χαὶ 
οὕτως ἀέρος ἐξερχομένου Ex τοῦ στόματός σου xal 
ὑποπίπτοντος εἰς τὴν σὴν πολιὰν γίνεται δροσία, ὡς 
ὅπὸ τεσσάρων στοιχείων xal ὁ ἄνθρωπος auvnppo- 
σμένος ὑπάρχει χαὶ πᾶσα ἡ χτίσις. Τὸ δὲ ὕδωρ χοῦν 
ἀποτελεῖ, El βούλῃ, τοῦτο ὄψῃ ἀληθῶς. Λάδε 383 
ὕδωρ ἀπὸ βροχῆς χαθαρὸν ἕν ὑελίῳ ὑδοίᾳ, χαὶ ἄφες 
αὐτὸ τὸ ὕδωρ ἕως οὗ ἐχλείπῃ, xal εὑρεῖς χοῦν, ὡς 
τἴπομεν. Ὁ δὲ χοῦς γεννᾷ λίθον xal σίδηρυν xol 
πῦρ ἀποτελεῖ, 

Ἐνταῦθα εἰπόντες τὴν τῶν στοιχείων χαὶ ἄλλων 
τινῶν διήγησιν ἐν συνόψει, τὰ νῦν τὰ τῆς ἡμετέρας 
ἱστορίας αὖθις ἀψώμεθα. ᾿ 

ιδ΄, Τῷ αὐτῷ δὴ φθινοπώρῳ, τοῦ ς 2t8' ἔτους ᾿δη- 
λονότι, τελέως ἐπανέστησαν οἱ τῆς Πελοποννήσου 
᾿Αλθανῖται κατὰ τῶν δεσποτῶν xat αὐθέντων αὐτῶν, 
χαὶ τὸν Κανταχουζηνὸν Μανουὴλ δεσπότην τάχα 
πεποιήχασι, περὶ οὗ οὐχ oiba τί εἰπεῖν, πόθεν καὶ 
διὰ τί οὕτως ἐπεχειρίσθη. Τῷ δὲ Δεχεμδρίῳ τοῦ αὐὖ- 


C τοῦ ἔτους ἐλθόντος πάλιν τοῦ ᾿Αμάρη υἱοῦ τοῦ Του- 


nitrua acerrima οἱ terribilia, ita ut etiam coela 
contremant et personent, atque, igni junctus, ful- 
mina efficit.|ta aer omnes homines terret et turbat, 
mare ciet et ex altitudine immensa concitat, cuncta 
agitat vi ingenti, terram circumdat, Adeo id elemen- 
tum validum et veliemens est, Ex lioc. igitur motus 
terrze oriuntur, quibus universa natura concutitur. 
Terra enim, ut dictum est, a nemine portatur. 

45. Aer primus ex elementis conditus est, ex 
aere autem aqua na!a. Ita aere ex ore tuo exeunte 
et adbzerentc barba, ros nascitur, quoniam e qua- 
tuor elementis etiam homo cum universa natura 
compositus est. Aqua limum eflicit : quod, si velis, 
ita experiare. Collige aquam puram urna vitrea, et 
emitte eam, donec deficiat, atque invenies limum, ut 
diximus. Limus autem lapidem gignit et ferrum at- 
que ignem creat. 

in conspectu posita elementorum et aliarum 
quarumda'n rerum natura, redeat jam, unde di- 
gressa est, narraiio, 

14. Eodem autumno, anni 6962, Albanitse Pelo- 
ponnesii adversus deapotas et principes suos ma- 
nifestam moverunt seditionem et Manueleu Can- 
tacuzenum despotam crearunt, de quo non. habeo 
dicere, unde et cur id egerit, Decembri cjusdem 
anui Amares, Turachanis filius, despotarum rogt 
tu cum exercitu ad cos. adjnvandos advenit : 


903 


GEORGIL PHAANTZ.E 


9^4 


ραχάνη μετὰ στρατοπέδου εἰς βοήθειαν τῶν δέεσπο- A διὰ τοῦ τῆς Σοφίας μέρους ἐπαναστρέψῃ εἰς "Av- 


τῶν αἰτήσε: αὐτῶν, χαὶ μιχρόν τι χαχώσαντος τοὺς 
᾿Αλδονίτας, καὶ τὸν αἰχμάλωτον αὑτοῦ ἀδελφὸν χά- 
ριν λαδὼν ἐπανέστρεψεν. Ev i δὴ χρόνῳ καὶ μηνὶ 
ἀνεῖλεν αὐτοχειοίᾳ τὸν φίλτατόν pou υἱὸν Ἰωάννην 
ὁ ἀσεδέστατος καὶ ἀπτνέπστατος ἀμηρᾶς, ὃς δηθὲν 
ἐδούλετο τὴν ἀθέμιτον σοδομίαν πρᾶξαι xatà τοῦ 
παιδὸ: χρόνων ὄντας δεχατεσσάγων xal μηνῶν ὀχτὼ 
παρὰ ἡμέραν μίαν" κατὰ δὲ φρόνησιν Χαὶ ἡλικίαν 
ὡσὰν πλειόνων ἐτῶν ἦν. Οἵ μοι τῷ δυστυχεῖ xal 
ἀθλίῳ γενέτῃ | Τῷ αὐτῷ 6v, Δεχειλθρίῳ ἀπῆλθον κἀγὼ 
εἰς τὸ Λεοντάσιν χαὶ τὸν δεσπότην χὺρ ωμᾶν τὸν 
πορφυρηγέννητον προσεχύντ σα * χαὶ εἰς τὴν δονλο- 
σύνην αὐτοῦ προσεδέξατό 384, με, χαὶ τὸ χωρίον 
τὴν Κερτέξζην εὐηργέτησέ μοι ἀργυροδούλλῳ. Καὶ 
πρὲς τοὺς δεστότας Σερθίας τὸν συμπενθερὸν χαὶ 
γαμδρὸν αὑτοῦ ἡτοίμασεν ἀπελθεῖν με τῷ ἕαρι τοῦ 
αὐτοῦ ἕτους διὰ πολλὰς xal ἀνλγχαίας δουλείας 
ὠφελίμου; ἀνὰ τούτων. Καὶ ἑτοιμασλεὶς παρεγενό- 
unv εἰς Μο)ώνην, Da διὰ πλευσίμου ἐκεῖθεν ἀπέλ- 
θω εἰς Ἐπίδλνρον τῆς Ἰλλυρίας χἀχεῖθεν εἰς τὴν 
Σερδίαν * xal ἐξεχύπην τῆς ὁδοῦ διὰ τὴν γινομένην 
σύγχυσιν ἐν τῇ Πελοποννήσῳ ἕνεχεν τῆς φυγῆ; τοῦ 
γυναιχαδέλφου τοῦ δεσπότου χὺρ θωμᾶ, υἱοῦ Kev- 
τηρίωνος τοῦ πριγκίπου, ἀπὸ τῆ ; τοῦ Χλουμουτζίου 
φυλαχῖς. Ἐν τῷδε τῷ τοῦ χαιροῦ διαλήμματι ὁ 
ἀμτρᾶς ἀπῆλθεν κατὰ τῆς Σερδίας, χαὶ τὸ Ὁμό- 
ὄρυξδον παρέλαδεν. Καὶ ἀπῆλθον ἐγὼ διὰ θυλάσσης 


εἰς τὴν Πάτρεν, κἀχεῖθεν διὰ τῆς Βοστίτζας διελ- 


θὼν πέραν εἰς Λἰτωλίαν, καὶ τῇ πρώτῃ Σεπτεμδρίον 
«οὔ ς 2 :γ' ἔτους ἔφθασα εἰς τὴν Αἶνον, ἴνα καιρόν 
τινα ἐχεῖσε ξιχδιθάτω ἀποκούφω;, ἕως οὗ ὁ ἀμηρᾶς 


tamen, postquam admodum leviter afflixit ΔΙυ δ - 


£s, captivum fratrem praemii loco a:lcptus, rever-- 


gus est. Quo tempore et mense impiíssimus et. im- 
manissimus Ameras dilectissimum mihi filium 
Jeannem sua manu jugulavit, cum turpiter co abuti 
vellet, annos quatuordeciin et. inenses ad. unum 
diem octo iato, sed ad. prudentia longe | majori. 
Ve imihi inisero et infelici. patri! Eodein. Decem- 
bri ego Leoniarium profectus despotam. Tliouam 
porphyrogenitum salutavi, qui in. servitium sui 
me recepit et Certezam oppidalum cuin. bulla au- 
yea mihi donavit. ldem we itineri ad despotas Ser- 
vim, aflines suos, multis, idoneis el necessariis 
de causis vere ejusdem anni faciendo destinavit. 
Paratus ad iter Mothonen veni, navigio inde Ερὶ- 
gaurum lllyricam et in. Serviam profecturus. Sed 
impeditus sui tumultu in Peloponaeso inde exor- 
£o, quo.l frater uxoris Thoma despota, filius Ceu- 
&erionis priucipis, Chlomutza e custodia aufügciat. 
Eodeui tempore Aueras. iu S.rviam profectus Ho- 
ine»vyduui cepit. Ego per iare Patram, atque inde 
trans Dostiizam in. Zoliain. profectus, primo. die 
fepteibris anni. 6993. num veni, ul. L.terem 
V ali. uantisper, donec Ameras per. Sophiam : re- 
ὔβόνῳ Alriinopolim redisset el. ego codem ^'^ 
. Tb Mb familiares captivos redimeudos. ( 


-- 


δριανούπολιν, καὶ ἐλεύσωμαι χἀγὼ, ἵνα τοὺς οἰχείους 
μου αἰχμαλιωτισθέντας ἐξαγοράτω. Καὶ ἐλθόντος 
τοῦ ἀμηρᾶ &v τῇ ᾿Ανδριανου πόλει παρεγενόμην χἀγὼ 
ἐχεῖσε, xal παρὰ τοῦ πρώτου ἱπποχόμον τοῦ ἀμηρᾶ 
ποὔνομα Ἰμπραῖμ τζελεπὴ ἐξηγόρασα τὴν ἐμὴν 
σύνευνον, οὐχ αὐτὴν μόνην ἀλλὰ xal τὴν μετ᾽ αὐτῆς 
Xoucobepyivav, xal ἐν τῇ Πάτρᾳ τῷ Φεδρουχρίω 
μηνὶ μετ᾽ αὐτῶν ἐπανέστρεψα, πολλὰ χαχοπαθήτα: 
χαὶ χαταναλώσας ἐν τῇδε τῇ ἀποδημίᾳ. Καὶ ὅτε 385 
ἐγὼ εἰς ᾿Αὐδριανούπολιν διέτριδον, τῷ Ὀχτωδρίῳ 
δὴ μηνὶ ἦλθεν ὁ Τιυραχάνης μετὰ τῶν υἱῶν αὑτοῦ 
χαὶ πολλῶν στρατοπέδων εἰς βοήθειαν τῶν αὐθεντῶν 
καὶ δεσποτῶν, xal τοὺς ᾿Αλδθανίτας παντε)ῶς ἐξού- 
λωσεν τούς ποτε ἀφηνιάσαντας, χαὶ τὸν ψευδοδεσπό- 


Β τὴν αὐτῶν ἐδίωξεν. "Ev ᾧ δὴ χρόνῳ xai τῇ β΄ Ἴα- 
. γοναρίου μηνὸς ἐγεννήθη τῷ δεσπότῃ χὺρ θωμᾷ ὁ 


χὺρ Μανονὴλ ὁ [Παλαιολόγο:. Καὶ τῷ Σεπτεμθρίῳ 
μηνὶ τοῦ ςξδ' ἔτους ἀπέθανε Θάμαρ d χαλή μου 
θυγάτηρ, αἰχμάλωτος οὖσα ἐν τῷ 100 ἀμηρᾶ σεῤῥα- 
Υίῳ λοιμώδε: νότῳ, οὖσα ἑτῶν ιδ' χαὶ μηνῶν πέντε“ 
ἣν mots διὰ προστάγματος τοῦ ἀοιδίμον βασιλέως 
χὺρ Κωνσταντίνου τοῦ αὐθέντου μον ἐδεδώχειν εἰς 
σύνευνον τῷ χληρονόμῳ xal αὐθέντῃ τῆς Αἴνου xal 
«ἧς ἸἸθώμης καὶ τῶν περὶ αὐτὴν, ὡς προέφην ἐν τοῖς 
πρὼνν βιδλίοις. “ἔγωγε ὁ ἄθλιος οὐχ οἷδα τὺν ταὺ- 
της θάνατον. Οἵ μοι, οἵ μοι, τῷ ἀθλίῳ γενέτῃ ! Καὶ 
τῇ κε’ τοῦ ᾿Οχτωδρίου ἀπεστάλην πρέσδυς πρὸ; τὴν 


* τῶν "Evetiov ἀριστοχρατίαν, δουχὺς ὄντος ἔτι αὐτοῦ 
C τοῦ Φραγκχίσχου Φούσχαρι " ὑφ᾽ ὧν εὐπργετήθην xai 


ἐτιμήθτν διὰ χρημάτων τε xal γραμμάτων. Καὶ 
^f ς΄ τοῦ ᾿λπριλλίου ἐπανέστρεψα εἰς τὴν» Πάτραν, 


ràs Adiianopolim advenisset, affui οἱ ego, et a 
primario pr«.fecto stabuli Amerze, lbralim tzelepe, 
conjugem et ejus comitem Chrysoberginam redeur, 
et iuense Februario. cum iisdem Patramy reverti, 
multis ín eo itinere miseriis exantlatis uiagnoque 
sumptu facto. Quo tempore autem Adrianopoli coimn- 
morabar, ense Uctobri, Turachanes cum Εἰ 
maguisque copiis ad auxilium despotarum et priu- 
cipum advenit, et rebelles Albauitas penitus coer- 
cuit et falsum despotam eorum fugavit. kodein an- 
ue, meusis Januaiii die secundo, Thonye despote 


0 filius natus est Manuel Palaulogus. Meuse Septeni- 


bri anni 6954 Thamar, (i£ja mes pulcherrüna, iu 
serragio Amer captiva, morbo pestifero moitua 
est, annos quoluordeció) et menses quiuque nata: 
quam quondam jss-u venerandi imperatoris, domi - 
ni mei. Constantini, lieredi εἰ principi ZEui, {{|νὸ - 
i2es εἰ locorum. adjaccntium  despond.ram, sicul 
supra a me explicatum est, Ego miser ignoraeaimn 
mortem cjus. llcu «ne infelicem parentem ! Die 25 
Octobiis legatus missus sum ad senatum Veneto- 
rum, duce etiam tum codem illo Francisco Fuscaro: 
a qu.bus auctus et ornatus su: pecuniis ac litteris. 
Die 6 Apriiis P'atram redii, solius Dei auxiliu. sal- 
vus e j6riculo maris, iu quod ip itinere devencram., 

"ug eiusdem anni Διο urzem Atheuas c[i 


9(5 


8:02 χαὶ μόνου βοηθεῖ ἐλύξαμεν τὸ τῆς θαλάσσης ἃ xàs:pa, ἅπερ ὁ ὁμηρᾶς 


χαχὸν, ὅπερ χαθ᾽ ὁδὸν ἡμᾶς εὗρε. Τῷ δὲ Ἰουνίῳ 
τοῦ αὐτοῦ ἕτου: πχρέλαθεν ὁ ἀμηρᾶς τὴν ᾿Αθηνῶν 
πόλιν. Κυὶ τῷ Ἰουλίῳ ἀπελθόντος τοῦ ἀμηρᾶ εἰς 
᾿Αλδανίαν σχεδὺν ἑάλω τὸ πλέον μέρος αὑτῆς. Τέλος; 
καχῶς 886 ἀπεδιώχθη παρὰ τῶν ἐλθόντων εἰς 
βοήθειαν, τοῦ Ἰάγχον δτλονότι καὶ Kantotpavou χαὶ 
ἑτέρων ἐξοχωτάτων ἀνδρῶν *. ὃς ἡττηθεὶς φεύγων 
ᾧχετο, xal ὁ χρήσιμος ἐχεῖνος μπεηλέρμπεης Του- 
ραχάνης ἀπέθανεν. 

ιΞ΄. Καὶ τῷ c2 6e ἔτει ὁ τοῦ τῆς Οὐγγοί:ς ττρατο- 
πέδου ἄρχων χαὶ κυδερνήτης ᾿Ιάγχος ἐτελεύτησεν, 
᾿Αλλὰ ζὴ xaX ὁ Καπιστρανὸς, ἔτι δὲ xal ὁ τῆς Σερ- 
Οἰας ἄρχων χαὶ δεσπότη-: χὺο Γεώργιο: ὁ Βοῦλχος 
ἐτελεύτησε. Kat Mati f' τοῦ αὐτοῦ Exoo; va ἡ 
βασίλισσα ἣ γυνὴ αὐτοῦ ἀπέθανεν" iv f| σχεδὸν 
ἡμέρᾳ καὶ ὥρᾳ διέθη πρὸς τὸν ἀυπρᾶ) ἡ θνγάττρ 
αὐτὴςς εἰς ἀμήριπσαν μετὰ τοῦ τυφλοῦ τοῦ πρώτου 
αὑτῆς ἀδελφοῦ xal τοῦ θείου αὐτῆ: G..p. 3 τοῦ Καν- 
ταχηυζτνοῦ, ἄρασα psU' ἑαυτῇ; ἅπαντα τὸν βίον 

τοι περιουσίαν xal ὕπαρξιν χινητὴν, φοδούμενοι 
διὰ τὸν βίον τῆς μητρὸς τὸν ἀδελιὸν xal τὴν via- 
env αὐτῶν. Καὶ τῷ ἕτει ς- Ὁ ξ ς΄ μην! Νοεμῦρίῳ ἀπέ. 
θανε xal αὐτὸς ὁ δεσπότης Λάζαρ΄ς, xat ὁ ἀμηυᾶς 
Μεμέτην τὸν αὐτοῦ μπεηλέρμπεην ἐδιόρισεν ἴα, 
εἰ δύνατον ἦν, μετ᾽ εἰρήνης τὸ Σμεντόροδον καὶ πά- 
σαν δὴ τὴν Σερδίαν μετ᾽ εἰρήνης λάδῃ xai ἄλλον 
ἀντ᾽ αὐτῶν δώσῃ τῇ γνναικὶ xai τοῖς τέχνοις a5- 
τοῦ δὴ τοῦ Λαζάρου * ὅπερ χαὶ οὐ χατώρθωσς τότε, 
εἰ μὴ μόνον τὸ Περιστέριν παρέλαῦδε προδοσία, μετὰ 
δέ τινα χαιρὸν χαὶ τὸ Σμεντόροθον xai τὸν ἄλλον 
τόπον. Καὶ τῇ βασιλίσσῃ 887 ἔδωχ: τάχα τινὰ 


atque Julio mense in Allaniam profectus, »0n 
multum abfuit, quin majorem partem hujus quoque 
terrae in potestateni medigeret ; sed postremo ab iis, 
qui auxilio venerant, Jauco, Capistrano et aliis vi- 
ris przstaptissimis victus recessit. Sub idem tem- 
pus egregius ille begleibegus Turachaues in vivis 
esse desiit, 

15. Anno 6965 Bungarorum dux et princeps 
Jancus mortuus cst; imo etiam Capisiranus et 
Servia princeps el despota, Georgius Bulcus. Maii 
mensis die secundo anni ejusdem etiam regina, 


CihoNLI ΟΝ MAJUS. — LIB. 1v. 


B 


9 6 
iv τῇ Μπόσνα χέχτττο. 
Μαΐω δὲ ιε΄ τοῦ αὑτοῦ ἔτους: ὁ à mod, παραγέγονεν 
εἰς τὶν Πελοπόννησον, χα' εἰς τὴν Κόρινθον xaxa- 
λείψα; ατρατὸν, περ'εχύχλωτστεν αὐτὴν πολιορχῶν * 
αὐτὺς 55 ἐλθὼν ἐν τῷ μέσω τοῦ τόπου xii πάντα τὰ 
ἐχεῖσε τ 
zpros, ἐξαιρέτως ἐξ τὴν Λχωῦαν, τὸν ᾿Λετὺν xa 
τὰ [ενταχυρία. Κἀχεῖθεν ἐξελθὼν χατὰ τοῦ Μοχλίηυ 
ἐπέδραμεν, xaY ὁ τότε ἐχεῖσε ἡγεμονεύων ἔδωχεν 
αὐτὴ μετ᾽ εἰρένης τῷ ἀυμηρᾷ, ὁ χαλοχαγαθὸς ᾿Δοά- 
νη: Δημέτριο;. Kat τῷ Ἰουλίῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους 
χἀχεῖθεν πάλιν ἐπιστρέψας ὁ ἀμτρᾶ; εἰ; Κόρινθιν 
ἔτιεσεν, ἣν δὴ xax δεδύχασιν αὐτῷ οἱ γενναῖοι &- 
χοντε; ἄνευ ἀντιλογίας τινὸς, ὁ 'Asávr; MatQaio; 
λέγω, ὁ γυναιχάδελφος τοῦ δευπότου χὺρ Δημητοίου, 
υἱὺς δὲ Παύλου τοῦ 'Aoivm, τὺ παλαιὸν xai vit 
χαχὺν, xai ὁ Λουχάνης Νιχηφόρος. Γέγονε δὲ 10.50 
ἐν μηνὶ Αὐγούστῳ τῇ ς΄. "Qv ὁ μὲν εἷς ἡγεμόνευεν 
ἐν αὐτῇ, ὡς μὴ ὥφελεν, ὁ δὲ ᾿Ατάνης ἣν ἀπεστλ- 
μένος σπουδῇ παρὰ τοῦ δεσπότον ἐν αὐτῇ, ὅπως 
χρηπτοτέρως φυλάξῃ τὴν πόλιν" χἀχεῖνος δὲ συν- 
πκολωτέρως παρέδωχεν αὐτήν. Καὶ οὐχ οἴδασιν ὅτι 
εἰ xaX τὴν Κόρινθον ἔδωσαν, ὄῆγλόν ἔστι χατὰ τὰ 
πράγματα ὅτι Cae κεφαλὴ, ἐν τῷ σώματι, τοιου- 
ποτρόπως χαὶ ἐν τῇ [ἰελυποννέσῳ ἴδε ἢ πόλις εἶχε. 
Τάχα χαὶ ὁρκωμοτικὰ εἰρένης πεποιήχασι μετὰ xa- 
καστάσειυς, ὅτι χαὶ ὁ δεσπότης Φ ὁ χὺρ ωμᾶς 
τὴν Πάτραν δώσῃ μετὰ τῆς περιυχῆς αὐτῆς, ἔτι Os 
xai τὰ Καλάξουτα χαὶ ἁπλῶς πάντα ὅσα ὁ μαχα- 
ρίτης βασιλεὺς Κωνσταντῖνος δεσπότης ὧν ἐν τῇ 
1]ελοποννήσῳ εἶχεν. "Antp δὴ ὡς ἤχουσεν ὁ δεσπό- 
τῆς χὺρ Θωμᾶς ὁ αὐθέντης xa: χύριος αὐτῶν ἐν τῇ 


ubv ἐχλαλώύτευσε, τὰ Oi ἡ φάνισε καὶ ἐνέ- 


eto, oppugnari jussit, ipse, per mediau t rram pro- 
cedens, cuucia aut in servitutem redegit aut. dele- 
vit et. combussit, ἰδ - prinis Acot am, Aétunm ct 
Pentzcehyria, Inde progressus Mocolium incursavit, 
quam urbe pacifice illi tradidit ejus tum przfe- 
clus optimus Denietrius Asanes. Julio mense in- 
de reversus. Corinthum adortus est, quam haud 
cunctauter ei dederunt duces fortissimi, Maitharus 
A anes, frater uxoris Demetrii despotz, filius Pauli 
Asanis, quod vetus el recens malam fuit, ei Nice- 
pliorus Lucanes, mensis Augusti die s-xto, quorum 


uxor ejus, obiit: quo ferme ipso die el liora ad f) alter utinam ne administiasset. u:bem. quam ad- 


Amerau et amerissam se contulit filia ejus cum 
cieco fratre natu. maximoet Thoma Cantacuzeno 
avunculo, ablatis secum omnibus facultatibus sive 
rebus wobilibus. Auno 6966, mense Novembri, ipse 
Lazarus despota mortuus est, et Ameras Mehemeti, 
begl-rbego »uo, maudavit, ut, si lieri posset, pac- 
tione sibi comparatet Swuentoroba:s et toiaui Ser- 


viam, et alia pro bis uxori et li;eris Lazari daret; - 


cujus voti tum non counpos factus est, aed. solum 
Pe. isterium | proditione obtinuit ; aliquanto post ta- 
menu etiam Smentoiobum οἱ locum aliuin. legiue 
castella quadam data sunt, quai Ameras in Bosna 
babebat. Maii die 15 ejusfem auni Ameras in 
Peloponnesum venit, οἱ Corinthum , exercitu reli- 


ministrabat, alter, Asanes, d-dita opera. a despota 
missus ad diligentius cam tuendam, etia:n. cit us 
eim Lradidit, Adeo üesciesiant, eum. Corinthium 
rra.lercut, urbem se trad.re, cue, sí rem aesti:mare 
velis, in Peloponneso id csset, quo.i capat in cerpos- 
re est. Mox etiain paetionein cum sacia ento fece- 
runt, ut Thomas despota l'atraaj» cum. locis adja- 
centibus traderet ;; praterea. Calabryta, et omnino 
cuncta, qux beatze meinoris imperator fZonstanti- 
nus despota, cum is in Peloponneso esset, ha- 
buerat. Quz ubi audiit. Thomas. despots, corum 
dominus et princeps, cuim onini. fami:ia Mantinee 
degeus, in viciniam Trypes θυ μα, ubi frater ejus et 


isti rerum tam laudah?!i»* »uctórcs erant, couces- 


961 


GEORGII PHRANTZ E 


963 


Mavttozia διαδπιδάζω, πανοικὶ. ἐλθὼν εἰς τὰ περὶ A νάττασιν ποιήσῃ, xal φάγῃ τοὺς ὄρχους ὡς λάχανα, 


tt» Τρύπην βουνὰ, ἔνθα δὴ xa! ἡ ἀδελφὸς αὐτοῦ ἦν, 
χαὶ ol ῥτθέντες χαταστάται τῶν τοιούτων ἀξιεπαί- 
νων ἔργων ἦλθον " χαὶ ἄνεν συμδουλῆς ἧ ἀντιῤῥὴ- 
6:0;, μὴ ποιήσας ἀναθολὴν οὐδεμίαν, ἀπέστειλε τὸν 
αὑτοῦ μέγαν πρ'μιχέριον τὸν Λάζαρον, xat πάντα 
τὰ ῥηθέντα ἄστεα τῷ ἀμηρᾷ παρέδωχεν ὡς λάχανα 
χήπου. Τῇ δ᾽ αὐτῇ σχεδὸν ἡμέρᾳ ἐπεὶ ὁ ἀμηρᾶς ἣν 
ἀναγχαζόμενης ἐξελθεῖν τῆς Πελοποννήσου δ:ά τινα 
αἰτίαν, χαταλείψας ᾿Αμάρην τὸν τοῦ Τουραχάνη 
vl5v, ἵνα αὑτὰ λάδη ἀντὶ τοῦ ἀμτρᾶ, ὁ δ᾽ ἐχεῖθεν 
διέθη. 

ic^. Τῷ δ᾽ Ὀχτωδρίῳ μηνὶ τοῦ «ζ΄ ἕτους ὁ 
ἀμηρᾶ: ἀποστείλας πρέσδυν πρὸς τὸν δεσπότην χὺρ 
Δτιμέτριον ἥτει τὴν θυγατέρα αὑτοῦ εἰς γυναΐχα, 
ἣν ἔσγεν ἐχ τῆς αὐτοῦ συζύγου τῆς vou Παύλον 
τοῦ ᾿Ασάνη θυγατρὺς, τοῦ πατρὸς Ματθαίου εἰ δ᾽ 
: οὗ, μάχη ἀνὰ αὐτῶν ἔσεται. Ὁ δὲ περὶ τούτου τοῦ 
συνοιχεσίου πρέσδυς ἐλθὼν χαὶ πρὸς τὸν δεσπότην 
χὺρ Θωμᾶν εἰς τὴν Πόντιχον εὑρισχόμενον τοὺς ὅρ- 
χοὺυς τῆς ἀγάπης ἀπετέλεξε, xal τὰ μὴ φθάσαντα 
ἄστεα δοθῆναι τῷ αὐθέντῃ αὐτοῦ ἔσχε χατὰ τὰς 
συμφωνίας, ὡς εἰρήκαμεν, καὶ 889 ἀπῆλθε. Κατὰ 
δὲ τὸν Ἰανονάριον μῆνα τοῦ αὐτοῦ ἔτους χαὶ ὁ χα- 
λοχαγαθὸς Λυχάνης Νιχηφόρος ἣ μᾶλλον εἰπεῖν Πε- 
λοπουνυσιοφθόρος, λογιζόμενο; εἶναι τῶν πρώτων 
xal πιστῶν ἀρχόντιυν τοῦ δευπότον χὺρ Δημητρίου, 
xal τινες ἄλλοι σὺν αὐτῷ τῶν ᾿Αλδανιτῶν χαὶ “Πε- 
λοποννησιωτῶν, μὴ λογιζόμενοι ὅτι ἃ ἐπιμελοῦνται 


οὃς πρὸ ὀλίγου μετ᾽ αὐτῶν ἐποίησε. Καὶ ὁ ἄλλος 
ἀγαθὸς ἀνὴρ ᾿Ασάνης 6 Ματθαῖος διὰ τὸ πρὸς τὸν 
ἀμηρᾶν εἶναι ἀπεσταλμένος περὶ τοῦ εἰρη μένου συν- 
οἰχεσίου τοῦ ἀνὰ τῆς τούτου ἀνεψιᾶς καὶ τοῦ ἀμτρᾶ 
ταῦτα οὐχ ἐγίνωσχεν. Ἐξελθόντος οὖν τοῦ δεσπί» 
του χὺρ Θωμᾶ εἷς τὰς ἀρχὰς τοῦ Φεδροναρίονυ μῇ- 


᾿ v); τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἀπὸ τῆς ᾿Αρχαδίας, καὶ ἕνω- 


θέντος μετὰ τῶν ἐργαζομένων xat' αὐτοῦ ἣ καὶ 
μᾶλλον εἰπεῖν τὰ χατ᾽ αὐτῶν, ὡς ὁ λόγος προϊὼν 
δηλώσει, παρέλαδεν ἀπὸ μὲν τῶν Τούρχων τὰ Ka- 
λάδρυτα χαὶ μόνον ἐχ τῶν ἀστέων ὧν ἤλπιζον λα- 
δεῖν, ἃ ol Τοῦρχοι χέχτηντο, ἀπὸ δὲ τοῦ δεσπότου 
χὺρ Δημητρίου ἅπερ αὐτοὶ οἱ ἐργάται τῶν χαχῶν 
ἡγεμόνευνον, Καρίταιναν λέγω χαὶ ἅγιον Γεώργιον, 
Βορδόνιαν, Καστρίτζαν καὶ ἕτερά τινα, ἵν᾽ αὖθις 
ἔχωσιν αὐτὰ οὐχ ὡς πρώην ἐχυδέρνουν, ἀλλ᾽ ὡς 
αὐθένται ἴδιοι. ἙἘχατώρθωσαν οὖν οὐδὲν ἄλλο ol 
φρόνιμοι xal πρακτιχοὶ xal γενναῖοι ἄρχοντες ἣ 
μόνον ὅτι 390 ἔσχον κατ᾽ αὐτῶν Θεὸν τὸν τοῦ παν- 
τὸς ποιητὴν xal αὐθέντην τῶν ἐπὶ γῆς ἰσχυρότερον, 
χαὶ οὕτως τὸ σχάνδαλον ἐποίησαν ἀνὰ τῶν ἀδελφῶν 
καὶ αὐθεντῶν αὑτῶν, οὐχ ἐνθυμηθέντες οἱ ἄθλιοι τοῦ 
ἀφευδοῦς λογίου ὅτι πᾶσα βασιλεία διαμερισθεῖσα 
χαθ᾽ ἑαυτὴν ἐρημοῦται, οὔτε τοῦ παροιμιώδους λό- 
Yu» τοῦ πρὸς τοὺς δύο οὐδ᾽ Ἤραχλῆς, ἀλλ᾽  Emavé- 
στησᾶν xa πρὸς τοὺς τρεῖς. Καὶ τούτων οὕτως προ- 
δάντων πρῶτον μὲν ὁ Θεὸς παρεῖδεν αὐτοὺς, χαὶ τί 
ἔπραττον οὐχ ἐγίνωσχον, ἀλλ᾽ ὡς τοὺς ἰχθύας τοὺς 


πρᾶξαι εἰς χακίαν αὑτῶν πρόχειρον ᾧχονόμουν, C ἔσω τῆς σαγήνης ὄντας xal ἀγνοοῦντα: ὅτι - πάντες 


ἔπεισαν τὸν δεσπότην χὺρ θωμᾶν ἵνα μάχη" ἐγείρῃ 
χατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὑτοῦ χαὶ κατὰ τοῦ ἀμηρᾶ ἐπα- 


sit, ac sine deliberatione vel reclamatione et mini» 
wie cunctanter Lazarum, mognum primicerlum 
suum, misit et loca, que dixi, omnis, tanquam 
olera horti, Amerz tradidit. Cum eodem ferme die 
Ameras e Peloponneso discedere causa quadam co- 
gerctur, Amarem, Turachanis fllium, qui illa pro 
se occuparet, reliquit, ipse inde abiit. 

46. Octobri mense anni 6967 Ameras, legato ad 
Demetrium despotam misso, hujus filiam iu matri- 
monium sibi expelivit, quam.is ex Pauli Asanis, 
patris Matthzri, (ilia, uxore legitima, habebat: nisi 


μέλλουσιν ἕλκεσθαι εἰς γῆν, ἐν ὅσῳ ἕως -τοῦτο vi- 
νηται ἀλλήλως διώχονται xal ἀλίσχονται καὶ φϑεί- 


conciliando (ad Ameram missus. Itaque Tboms 
despota sub initium Februarii ejusdem anni ex 
Arcadia profectus et conjunelus cum lis qui ipsius, 
imo, ut docebunt ea, quae sequuntur, sul studiosi 
eraht, Turcis eripuit Calabrita, solam ex urbibus, 
quas a Turcis occupatas recuperaturos se esse spe- 
rabant, Demetrio despotz: autem eas, quibus ipii 
malorum auctores praerant, Caritanam, sanetun 
Georgium, Bordoniam, Castritzam, et alia nonnulla, 
οἱ illi eas non tanquam administratores, ut ante, 
sed ut domini reciperent. Nibil igitur aliud pru. 


daret, pro hoste se eum babiturum. De hoc con- D gentes isti, strenui et generosi primores assecuti 


jugio missus legatus etiam ad Thomam despotam 
Pontici versantem venit, et, pactione cum eo fac- 
ta, opride principi suo noudum donata secunduin 
conventa accepit ac discessit. Mense Januario ejus- 
dem anni eximius ille vir, imo vero pestis Pelo- 
ponnesi, Nicephorns Lucanes, qui in fidelibus et 
primis Demetrii despotg proceribus numerabatur, 
et alii quidam Albanite et Peloponnesii, ignari, 
quas molirentur, in suam se perniciem moliri, Tho- 
wie despota suaserunt, ut fratrem bello adoriretur 
el contra Ameram rebellaret,et qua paulo ante fe- 
eerat sacrameuta, tanquam olera, comederet. Iguo- 

»at hoc alter vir egregius, Matthaeus —- 'le 

ibio illo inter illius consobrin? 


sunt, nisi ut Deum, rerum omnium auctorem et 
principem iis, qui in terra sunt, potentiorem con- 
ra se irritarent; atque inter frawres et dominos 
suos severunt inimicitias, haud memores miseri 
oraculi illius indubii : « Omne regnum secum dis- 
cordans dilabetur ; » nec proverbii illius : « Adver- 
808 duos ne Hercules quidem : » quin imo etiam iri- 
bus obnisi sunt. Qua cum ita procederent, primum 
eos Deus neglexit, nec sciebant, quid facercnt, sed 
erant velut. pisces in verriculo, qui, se omnes in 
lerram protractum iri nescii, interim invicem se 
persequuntur, a2 minores capti consumuntur 8 ni 
joribus. Quippe Thomas despota incursabat obsi- 
debatque fravis urbes et oppida, Zarnatam et alia 


tow. 


CHRONICON MAJUS. — LIED. IV. 


910 


X ἐλάττονες ὑπὸ τῶν μειξοτέρων, οὕτως καὶ Α τοῦ Xa66itou £x τοῦ ἑνὸς αὐθέντον πρὸφ τὴν ἄλλον 


) μὲν γὰρ δεσπότη: χὺρ Θωμᾶς παρέπιπτε 
λιόρκει τὰ τοῦ, αὐταδέλφου ἄστεα xal χώρας, 
ιν λέγω καὶ τὰ ἕτερα τῆς ἐπιτροπικῆς τοῦ 
Ἱνοῦ, τὴν Καλαμάταν καὶ ἄλλδ ὅσα εἰς χεΐ- 
ιν ὁ δεσπότη: χὺρ Δημήτριος ἐν τῷ Μεσση- 
ε«ὄλπῳ * καὶ συνεργὸν εὗρε πρωτοστράτορα 
στον Φραγχόπυυλον Νιχόλαον, τὸν Εὐδαίμονα 
v, λέοντα τὸν μεσάζοντα καὶ τὸν σύγγαμόρον 
λφοῦ αὐτοῦ, xal τὺν περιπόθητον Yuvatxo- 
bv μᾶλλον Κυδωνίδην f$ Τζαμπλάκωνα óvo- 
νον. Ὁ δὲ δεσπότης χὺρ Δημήτριος κάλιν 
τάρι καὶ τὰ πέριξ αὐτοῦ ἐπολιόρχει καὶ τὴν 
νν ὃς καὶ συνεργοὺς εὗρε xai αὐτὸς Γεώρ- 
v Πιλλχιολόγον xat τινα 891 τούτου ἐξάδελ- 
ἃ τὸν γαμδρὸν αὐτοῦ Μπούχαλην Mavovtà, 
αὔρὴ) χατὰ τοῦ δεσπότου χὺρ θωμᾶ. Καὶ ὁ 
»όλαδε τάχα τὴν Ζιαρνάταν, ὃ δεσπότης χὺρ 
λέγω, xai τὸ Αεὔῦχτρον xal τὸ πολὺ τῆς 
ξυγὸν, ἔτι δὲ καὶ τὴν Καλαμάταν. Τοῦ δὲ 
Ὁ χὺρ Δημητρίου ἐρχ’μένου ἐχόῆναι ἐν τῷ 
ρει, καὶ μαθὼν τοῦτο ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, δρα- 
ρἦλαδε xax εἰσῆλθεν ἐν τῷδε v» ἄστει " xal 
| δεσπότης κὺρ Δημήτριος ἀπέμεινεν ἄπρα- 
᾿οῦ δὲ Παλαιολόγου xüp lewpylou xal τῶν 
ἐλέων φυγόντων μόνων καὶ ἀπελθόντων σὺν 
καναστρέφοντι εἰς Σπάρτην, ἔτι δὲ xai τὸ 
)ν χαὶ ἀνωφελέστατον τῶν ᾿Αλδανιτῶν γένο; 
αν εὑρόντες τῆς ὑπολέψεως χαὶ ἀρπαχτιχῆς 
κου αὐτῶν γνώμης ἁρμόδιον, τί οὐκ ἔπραξαν 
x εἰργάσαντο xaxóv ; ᾿Απιστοῦντες γὰρ τρὶς 


»vincize Melisseni, Calamatam et reliqua, quae 
ius in sinu Messeniaceo possidebat. Adjuto- 
bebat virum, optimum Nicolaum Franco- 
, protosiratored, Joaunem Eudemonem, 
m vicarium et aMinem fratris sui, el charis- 
| uxoris patruam, Cydoniden potius quam 
ulaconem appellatum. Vicissim Demetrius de- 
Leontariam cum locis vicinis et Acobám ob- 
.* qui et ipse administros invenit Georgium 
sgum et hujus. patruelem quemdam ejusque 
m Manuelem Buchalen, qui contra Thomam 
un ipsius negotium curabant. Atque ille qui- 
"homas, inquam, Zarnatam et Leuctrum et 
m pariem regionis Manes, Calamatam insu- 
jit; Demetrius despota autem, ad invaden- 
eontarium profectus, spe frustratus est, quo- 
esciscens id [rater ejus, praecipiti agmina 
pra&occupatam intravit. Georgio Palzologo 
balis solis profugis et cum ipso Spartam rc- 
profectis, genus hominum nequissimum et 
ssimum, Albanitz, occasionem naclí cogila- 
use οἱ rapaci atque injuste nature commo- 
quid non fecerunt aut quid non designarunt 
[nédi enim ter intra Sabbatum ab uno domi- 
alterum transibant, atque proeo, ul vicos 
»ida appellarent, lingua sua harbare castras 
»s$, petebant earum principatus, et ita uunc 
ParRoL. Ga. CLVI 


ἀπήρχοντο, καὶ ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν χώμας ἣ ἄστεα, χά. 
στρα: ἔλεγον χατὰ τὴν αὑτῶν γλῶσσαν τὴν βαρδα- 
ρίζουσαν, xai ταύτας εἰς χεφαλάτικα ἀπήτουν, xat 
οὕτως ποτὲ μὲν πρὸς τὸν ἕνα τῶν δεσποτῶν &mfjo- 
χοντο, ποτὲ δὲ πρὸς τὸν ἕτερον. Διὰ μέσου οὖν αὐ - 
ziv παντὶ ἄρα εὑρίσκετο τῶν ἀθλίων τάχα Ῥωμαίων 
τε καὶ ἑτέρων ᾿Αλδανιτῶν xal συγγενῶν καὶ οἰχείων 
αὐτῶν πολλάχις διήρπαζον χαὶ ἡ᾿φάνιζον πάντα. 
Ἐγένοντο δὲ τοιαῦτα xal τοσαῦτα ὅτι τίς αὐτὰ οὗ 
θρηνήσειεν ; ᾿Αλλὰ δὴ xal αὑτοὶ οἱ Τοῦρχοι οἱ ἐν 
Κορίνθῳ καὶ 308 iv ᾿λμύκλῃ καὶ Πάτρᾳ cóptax^- 
μενοι, λαδόντες καιρὸν ἐπιτήδειον, τοὺ; μὲν fiypa- 
λώτιξζον, τοὺς δὲ ἀπέχτεινον, τοὺς δ᾽ αὐθέντα: xal 


ποὺς ἄρχοντας κατεγέλων, βλέποντες καθ᾽ ξαυτῶν 
B τὰ ξίφη ὠθοῦντα;. 


Ταύτας δὴ τὰς ἐργασίας ἐννοησάντων ἡ μῶν ἐν τῇ 
᾿Αρκαδίᾳ ὄντων, ἔνθα δὴ χαὶ ἑπράττοντο τὰ ἑαυτῶν 
συμπεράσματα, σὺν ἡμῖν ἣν xal ὁ τῖςς χρτ στῆς ῥί- 
ζης καρπὸ: Νιχόλαο: 6 Μελισσηνὸς ὁ νέο; καὶ óp- 
φανὸς, Óv ποτε ἔμελλον ὁ δυφτυχὴς ἐγὼ yap6ph. 
ποιῆσαί μοι. "O; ἀναμέτον τῶν δύο αὐθεντῶν xai 
δεσποτῶν χαχῶς xal αὐτὸς χαὶ πικρῶς διέχειτο᾽ ὁ 
μὲν γὰρ δεσπότης χὺρ Δημήτριος ἔπεμπεν αὑτὸν 
πρὸς τὸν δεσπότην χὺρ Θωμᾶν" ὁ δὲ πάλιν 6u»íu; 
ἐποίει, χαὶ οὐκ ἔπανον εἷς πρὸς τὸν ἕτερον πέμπειν 
αὐτὸν, καὶ οὐχ ἂν τὸ Civ αὐτῷ ἐδίδουν, ἀλλὰ συναλ- 
λήλως αὐτοῖς ἐχράτουν πάντα ἐχείνου πράγματα, ἃ 
ἡ ἱστορία προεδήλωσε, τὰ ἐν τῇ Πελοποννήτῳ * χαὶ 
μᾶλλον ἡ ζωὴ αὐτοῦ ἀναμέσον τῶν τοιούτων σχᾶνν 
δάλων ἐχινδύνευεν. Ἡμῶν δὲ βλεπόντων τὰς 10122» 


ad illum, nunc ad alterum se adjungebant despotan, 
Inter hós igitur omne genus miseriarum reperiebatur, 
inter Romanos, inquam, et Albanitas eorunque co: 
gnatos et domesticos, quorum bona omnia diripieban- 
tur et vastabantur. Denique talia ac lanta commissa 
sunt, qua nemo videatur non deploraturus fuisge 
Quin etiam Turcz, qui Corinthi vel Amycle vel Patr.a 
erant, arrepta opportunitate, alios in servitium. a' g 
trahebant, alios occidebant, priucipes vero οἱ prj- 
mores irridebant, quorum enses ig se sfrictoy γὶν 
debant. 

Hiec facinora nos in Arcadia commorantes pro- 


D spiciebamus, eratque nobiscum bone radicis sobo- 


les Nicolaus Melissenus junior idemque orbus, 
quem quondam miser ego generum habiturus 
eram. ls quoque ab utroque principe et despota 
male acecbeque babebatur. Etenim Demetrius despota 


.ad Thomani eum. miitebat, hie coutra, ncc. cessa 


haut eum invicem n.issitare, et ne victum quidem 
ei przbebsnt cuin omnia, quie in Peloponneso eui 
habuisse supra docuimus, sibi viudicarent : in qui- 
bus turbis, in haud mekiocri periculo ipsa vita ejus 
versabatur. Tantos tumultus cum cernereumus , 
quorum eventa prasagiveramus, autequam Tuo. 
mas despota exiret ex Arcadia, ipsi quoque, cau; 
sis quibusdum praetextis, egressi, Pidasum, qua 
nunc Mothone appellatur, veninus, Quin cli. 
Ji 


CHRONICON MAJUS. — E10. ΤΥ. 


gi 


mod; ἐξῆλθεν xat! ἀμφοτέρων. Kal Δ τὸ ὃξ λαβεῖν τὸ ἄστυ οὐδαμῶς, ὅτι ol Μονεμθασιῶ- 


ἐξ ὀρθοῦ tl; τὴν Σπάρτην, 
"εσπότῃς χὺρ Δημήτριος διὰ 
αὐ ἐχθρὼὺν εἶναι ἐν Καλαμάτφῳ, 
4" Μαντίνειαν χαὶ εἴ τι ἕτερον 
ποῦ Μελισσηνοῦ Νιχολάου, ὃς 
“ποῦ δεατότου zip δυ ττρίον, ἐν τῇ 
9 Μεσσ΄ν'αχοῦ xóLzou' χαὶ μέγα χαχὸν 
. δὲ ἀμτρᾶ ςφθάταντος ἐν τῇ Σπάρτῃ χαττλ- 
εὑτοθελῶς ὁ ξδεσἦτης χὺρ Δημήτριος καὶ £Cou- 
τὶ αὐτῷ" χα' οὕτω: ὁ ἀμηρᾶς παρέλαθε xal αὖ- 
τὸν xal τὴν Σ άρττν, κχαὶ τῷ δεσπότῃ φυλαχῇ" 
περιθεὶς εἶπεν αὐτῷ « Ὧ δέσποτα, ἐπεὶ οὕτω; 
συνέδη σοι τὰ πράγματα, τὸν τόπον τοῦτον ἄρχε- 
σθαι ὑπὸ σοῦ ἀδύνατον. Ὅμως ἐπεὶ πατέρα σε 
ἐστέσαμευ ἔχειν, χαὶ τὸ χοράσιόν σου λαθεῖν ἡυᾶς 
εἰς γυναῖχα, τὸν τόπον τοῦτον δὺς ἡμῖν " σὺ δὲ xai 
«b χυράσιόν σου ἔλθετε σὺν ἡμῖν, χαὶ χαρίσομεν 
ὑμῖν ἕτερον τόπον πρὸς σιτηρέσιον ὑμῶν, xat ζωάρ- 
xsetav. » Ὃς 3€ στέρξας καὶ ἀχουσίως ἐτελείωσε 
τὰ τοῦ γάμου χαὶ τῶν ἑτέρων πραγμάτων, ᾿ 
Καὶ ὁ ἀμτρᾶς μετὰ τοῦ δεσπότου ὁμιλήσας τὰ 
παντοῖα 4396 διώρθωσεν ὡς ἐδούλετο. xaV ἐς 
απέστειλεν ἄρχοντάς τινας Τούρχους χαὶ Χριστια- 
vou; ἐν τῇ Μονεμλδατίχ, ἴνα τὴν σύζυγον xal βα- 
σίλισσαν xai τὴν τούτου θυγατέρα καὶ ἀμήρισσαν 
λάδωτιν (ἐχεῖτε γὰρ αὐτα. ὑπῆρχον διὰ τὸ ἰσχνοῦν 
χαὶ ἀδιάτειστον εἶναι τὸ φρούριον), ἀλλὰ δὴ xa τὸ 
φρούριον παραδώσωτιν. Ὧν τὸ μὲν ἐγένετο, ἤγουν 
διὰ τὰς γυναῖχες * ἐξῆλθον γὰρ xal παρεγένοντ' 
Boucle; ἔνθα ἦσαν ὅ τε ἀμηρᾶς καὶ ὁ δεσπότης" 


γ 


telenJit, quoniam ibi Demetrius despota commo- 
rabatur propter Tliomam fratrem et liostem suum, 
qui Calamatz erat, εἰ Mantineam et. loca reliqua 
obsidebat, in ciccuitu simus Messeniaci a Nicolao 
Melisseno, qui Degetrio despotz subjectus erat, 
adiuninistrata : unde illorum locorum magna erat 
calamitas, Cum autem ameras Spartam venisset, 
Demetrius despota, ultro obviam profectus, ei se 
tradidit. [18 ameras tum ipso tum Sparta. potitus 
est, οἱ despote in custodiam dato dixit; « Mi 
despota, quoniam res tu:e huc. redacte sunt, hic 
locus abs te gubernari non potest ; sed cum patrem 
te liabere et (iliam tuam uxorem ducere coustitue- 
rimus,lune locum nobis trale, ipse el filia nobis- 
cum abite, donabiimusque vobis locum alium ad 
victum et vita. commoditatem, » Demetrius non 
nisi invitus et.metu compulsus nuptias et reliquas 
conditiones non abnuit. 

[taque ameras, despota sibi sociato, omuia pro 
voluntate administrabat, et. nobiles quosdam Tuc- 
cas et Christianos Monembasiam misit, qui conju- 
geu) suam e£. amerissam, illius liliam, reciperent 
(ibi enim cum mulieribus &uis. versabatur, quo- 
niam castrum firmu:n et dilficile ad expuguandum 
erat) el castrum sibi trai juberent. Quorum alte- 
rum factnn— est, a fewinis sciliect: quz exie- 
runt e casiro cet. prompto anjmo venerunt, uli 


ται, 0; πάντοτε ἔχπαλαι ἧσαν τὰ αὐτῶν χατορθὼ 
ματα ἄξια διηγήσεως, οὕτω καὶ τότε Ex νέου ἐποΐτ,- 
σον χαὶ οὖχ ἠνέσχοντο πχραδῶσαι αὑτό. Ὃ μοΐέωυς 
χαὶ ὃ; ἡγεμον.ύειν ἐχεῖσε εὐρίσχετο Μανουΐλ 6 
Πα: αιολόγος συναινῶν τὰς χαλὰς γνώμας τῶν πὸ 
λιτῶν, οὐχ ἤθελον λοιπὸν ἀχοῦσαι ὡς τὴν motpíco 
εἰς χεῖρας τῶν ἀσεδῶν παραδώπωσιν, ἀλλὰ τοὺ; 
ἀποσταλθέντας ἄρχοντα: τοῦ δεσπότου Χαὶ τοῦ 
ἀμηρᾶ καὶ τοὺς συνελθόντας αὐτοῖς ἑτέρου: etpa- 
τιώτας τοῦ λαθεῖν τὸ φρούριον xax ἀπεδίωξαν. 
Καὶ ταύτην τὴν. ἀπολογίαν αὐτοῖ: ἔδωσαν" « Εἴπατε 
ταῦτα τῷ ἀμηρᾷ, ὅτι πᾶν ἄστυ xai φρούριον χτι- 
σ"ὲν μετὰ μηχανή: xal τέχνης ἀνθρωπίνηφ xai 
διορθωθὲν χαὶ ἀσφαλισθὲν, πάλιν μὲν οἱ ἄνθρωποι 
οἱ ἐντὸς αὐτοῦ ἐξουσίαν ἔχουσιν. "M δὲ ἡμετέρα πα- 


πρὶς xal χώρα o0; οὕτως ὑπάρχει, ἀλλ᾽ ἡ φύσις 


αὐτῇ ἐφιλοδώρησε, xal ἐχ τοῦ Θεοῦ χαὶ τῆς τοῦ 
τόπου ἐρυμνότητος τὴν ἰσχὺν xal ἀτφάλειαν ἔχει, 
,Ka* ὅταν θέλησις χαὶ 3977 βουλὴ ἐστι τῷ Κυρίῳ 
ἄνωθεν, τὸ θέλημα αὑτοῦ γίνεται, xa: οὐ δυνάμεθα 
ἀντιλέγειν τι, xal οἷς βούλεται χαρίσηται" ἡμεῖς δὲ 
οὐδελίαν ἐξουσίαν ἔχομεν τὰ παρὰ Θεοῦ κτιαθέντα 
ἀρίζειν χαὶ χαρίζξειν. » ᾿Απαγγελλομένης οὖν τῆς 
τοιαύτης ἀπολογίας τῷ ἀμηρᾷ, χαὶ ἀχούδας ἐχεῖνο: 
ἐθαύμασε, χυὺὶ τοὺ; Μονεμθασιώτα; πλεῖστα ὦ; 
φρονίμους ἐπήνεσε, Κρατήσαντες οὖν τὸ ἄτ:τυ δὲν 
δώχασιν αὐτὸ τῷ δεσπότῃ χὺρ Θωμᾷ, μετὰ ταῦτα 
xal αὐτὺς τάγα τῷ πάππ. 


Q Διὸ οὐκ ἐγκαταλείψομεν τοῦ εἰπεῖν, ἐπεὶ E65; 


μοι διηγηθῆναι τὰ, ὅσας τιμά; τε xal προνόμ' 


ameras οἱ despota. erant : minime autem. castrum 
occupari polerat, quia Monembasiote, ut fam 
pridem omni tempore facinora memoratu. digng 
ediderant, ita tüm denuo generosos se pras!ite. 
runt, nec a se impetrare poterant, ut urbem. tra» 
derent. Nec non probavit ea civium consilia, qui 
urbi przerat, Manuel Palacologus. Denique de uvl.g 
in manus impiorum tradenda vix audire 6ustinae 
bant, et a despota et amera ablegatos primores et, 
qui cum iis venerant ihilites. ad. occenpandam ar. 
cem, acerbe repulerunt, boc iis responso dato ; 
« lenuntiate ita amere, omnem urbem ct eastel. 


p Ium humana opera et arte exstructum et uiunitun 


iu potestate eorum esse, a quibus tencatur » eed 
nostri? patriz diversa ratio est, qu: natur:e do» 
num est et a Deo et regione munitionem οἱ firmi- 
latem $uam babet. Quodsi Domini, qui in calis 
est, voluntas el consilium ita fert, iit utique, qu d 
ili placet, nec nostrum est refrugari, sed donet 
eam ipse, cui velit. AL nos nullam potestatem 
habemus tra:lendi et largiendi ea, quz ἃ Deo con- 
dita sunt. » Quod. responsum vbi ad aueram pers 
latum est, Mouembasiotarum prudentiam. admira. 
tus est et magnopere laudavit. Servatam | igityr 
urbem Thoma despotae tradiderunt, ille nog euge 
dei papas donavit, 


le jun non omitl-mus Qicerc. οἱ espguere, 


915 


GEORGII lHRANTZ.E 


96. 


μεγάλα διὰ τὴν τοῦ ἄστεως χαλλονὴν xai τὰς τῶν Α τοῦντες ἄναχτες ἐτίμησαν, καὶ εἰς μεγάλα προνό- 


πολιτῶν ἀρετὰς οἱ βασιλεῖς χατὰ διαδοχὴν τὴν 
ἁγίαν ἐχχλησίαν αὐτῶν καὶ αὐτοὺς τοὺς πολίτας 
τοὺς τοῦ περιωνύμου φρουρίου ἐτίμησαν xai δωρεὰς 
μεγίστα: ἐδωρήσαφτο αὐτοῖς. Καὶ τοῦ μὲν ἄστεω; 
τὸ διομα ὄντως τὴ» κλῆσιν εἶχεν, ὅτι τοῖς βουλο- 
μένοις εἰσελθεῖν ἀληθῶς μίαν παρέχει τὴν εἴσοδον, 
καὶ οὐ μετὰ μηχανῆς xai τέχνης ἀνθρηηπίνης, ὡς 
εἴπομεν͵ ἀλλ᾽ αὐτῇ ἡ φύσις τὸ ἄστυ ἐπστόλισε" xol 
ἀδύνατον ἣν εὑρεθῆναι κατὰ πᾶσαν τὴν ὑφ᾽ ἥλιον 
ἕτερον φρούριον τοιούτως ἀδιάσειστον χαὶ ἀπολέμη- 
τοὺ χαὶ ἀνενόχλητον Ex πάσης μηχαντις πολεμιχῇ τ, 
ὡς τοῦτο εὑρεθῆναι ἀδύνατον. Καὶ τὰ μὲν τοῦ 
ἄστεως βραχεολόγως εἰρήχαμεν, τῶν δὲ ἀρχόντων 
καὶ πολιτῶν xal τοῦ δήμον τὰς ἀρετὰς καὶ ἀνδρίας 
διηγησώμεθα. Τὰ ἐν γῇ καὶ 398 ἐν 02113075 εἰς 
πάντα ἀγαθοΐ εἶσι χαὶ ἐπιτηδειότατοι, ἐν τῇ θα- 
λάασῃ μὲν ἱχανόπλοιοί τε xai θχλαττουργοὶ, καὶ 
£a; ἐμπυριχὰς πλείστας ἔχοντες, xal χυδερνῖται 
xai ναύχληροι ἄριστοι o). μόνον ἐν ταῖς ναυσὶν αὖ" 
πῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὸν στόλ'ν τὸν βασιλιχὸν χυδερ- 
"rta: οὐχ ὀλίγοι ἐξ αὐτῶν εἶσιν’ ἐν δὲ τῇ χέρσῳ 
ὁμοίως ἐν τῷ ἱππεύειν καὶ ἀχοντίζειν στρατιῶται 
ἀγαθώτατοι χαὶ πεζοὶ ἀνδριχώτατοι xal δοχιμώτα- 
4-υι. ΟἹ δὲ ἄργοντες αὐτῶν πάλιν συνετοὶ καὶ σοφοὶ 
αὶ ἔντιμοι, ξενίζοντες τοὺς τυχόντας γαὶ παραμυ- 
Θοῦντες, Καὶ πρὸ πάντων τὴν πίστιν καὶ εὔνοιαν ἣν 
ἐφύλαττον ἔχπαλαι καὶ ἕως τοῦ νῦν εἰς Θεὸν xal εἷς 
“τὴν ἀρχὴν Ῥωμαίων. Διὰ ταύτας μὲν τὰς τοιαύτας 


μια τὴν ἁγίαν ἐχχλησίαν αὐτῶν ἀνεδίδαϑαν. Καὶ 
πρῶτον μὲν τοῦτο τὸ περιώνυμον xal ὑπερυεφελὲς 
φρούριον ἐπισχοπὴν οὖσαν τῆς Κορίνθου μητροπό- 
λεως, δι᾽ ἃς εἴπομεν ἀρετὰς τῶν πολιτῶν καὶ χά- 
ριτας τοῦ ἄττεως, ὁ ἀείμνηστο:; βασιλεὺς χαὶ μά’- 
τυο Μαυρίχδς ὃ χαὶ Τιδέριος εἰς μητρόπολιν 
ἀνεδίδασεν χαὶ τριαχοστὸν τέταρτον θρόνον ἔτα- 
ξεν, xal ἕτερα προνόμια περὶ ἐλευθερίσς τῆς mó- 
λεὼς ἐδωρήσατο. Ἑπαχολουθῶν δὲ καὶ ὁ aov ti; 
χὺρ ᾿Αλέξιος ὁ Κομνηνὸς 399 καὶ ἕτερο: ταῦτα 
ἀνεδίδασαν xa ἐδεξαίωσαν. “Ἔπειτα χαὶ ὁ ἀείμ"η- 
στὸς βασιλεὺς ᾿Ανδρόνιχος ὁ γέρων ὁ Παλα:ολόγος 
ὕστερυν, ἐπὶ ἔτους ςω΄, ἱνδιχτιῶνος ζ’, ἐδεδαίωσε, 
διά τε τὴν ἀρετὴν καὶ σοφίαν τοῦ τῆς αὐτῆς ἔχκλη- 
σίας τότε προεδρεύοντος χυροῦ Νιχολάου ζήλῳ θείῳ 
χινηθείς" ὁ δὲ βασιλεὴς ἕνεχεν τοῦ προεδρεύοντος 
χαὶ τῆς τῶν πολιτῶν πίστεως καὶ εὐνοίας ἣν εἶχον 
πρὸς αὐτὸν, ix τριαχοστοῦ τετάρτον θρόνου εἰς 
δέχατον ἀνεδίδασεν οἰχείῳ αὐτοχρατοριχῷ κελεύ- 
σματι χαὶ ψήφῳ συνοδικῇ, καὶ ἕτερα πολλὰ προνό- 
μια τῇ αὐτῇ ἁγίᾳ ἐκχλησίᾳ ἐχαρίσατο. Καὶ ταῦτα 
πάντα τὰ ἴχνη τοῦ πάππου ἐπαχολουθῶν xol βε- 
Θαιώνων ὁ βασιλεὺς καὶ ἀὐτοχράτωρ͵ ᾿Ανδρόνιχος , 
ὁ νέος, τὸ χάτωθεν χρυσόδουλλον τῇ αὑτῇ πολιτείᾳ 
ἐχαρίσατο, ἀνανεώνων xal βεύαιώνων τὰ παλαιὰ, 
xaX ix νέου καὐτὸς τούτοις χαὶ τῇ ἁγίᾳ bona 
αὑτῶν ἐφιλοδώρησε. Kal ταῦτα πάντα μὲν ἐγὼ ἐν 
σεχρέτῳ τῷ βασιλιχῷ εἶδον χαὶ πολλάχις ἀνέγνωχον 


χάριτας xol ἀρετὰς καὶ εἰς τοὺς βασιλεῖς εὔνοιαν C τὸ δὲ παρὸν χρυσόδουλλον εἰς χεῖράς μοι μετὰ τὴν 


καὶ πίστιν ἐν διαφόροις χαιροῖς διαφόρως οἱ χρα- 


quantis honoribus et δι 6 οἱ 8 propter urbis. com- 


Amoda et virtutes civium imperatores ordine lum. 


sancfam eorum ecclesiam, tum ipsos cives nobilis 
simi hüjus castelli auxeriut. οἱ ornarint. Et saue 
urbs h:ec nomen suum proprie el vere gerit, si 
eam ingreli volentibus revera unum prebet in- 
troitum, nec opera aut arte humana, scd ipsa na- 
tura, ut diximus, muuita est. Nec alia sub sole 
urbs inveniri potest eque firina, inexpugnabilis et 
ab omni machinarum bellicarum vi tuta. Εἰ ad 
oppidum quidem quod attinet, strictim. ista mo- 
nuiuu$ ; magistratuum autem et civium populique 
virtutes el fortitudinem jam commemoremus.Terra 
inarique ad oninia fortes et quam maxime idonei 
sunt ; ac mare quidem scienter navigant, navesque 
onerarias permultas babent cum gubernatoribus et 
naucleris prastaultissimis, qui non solum ipsorum 
naves regunt, sed etiam  inagno numero classem 
imperatoriam gubernant, Similiter in terra qua 
equitaud», qua jaculando milites. optimi, et pedi- 
tea fortissimi et probatissimi sunt. Item eorum 
- magistratus sapientes, periti οἱ spectati sunt, pe- 
regrinos hospitio exipiunt et fovent. Ante omnia 
(ilem et benevolentiam. erga Deum et imperium 
Romanum, ab onni inde tempore integram serva- 
fam, hodieque conservant, Propter hzc tanta or- 
"mamenta et virtutes et insignem erga imperatores 


αἰχμαλωσίαν ἔτυχον ἔχειν. Τὰ νῦν δὲ, ὡς mpocl- 


fidem et studium diversis temporibus diverse ab 


^ fhiperatoribus honorati sunt et ecclesiam magnis be- 


neficliy auctam babuerunt. Àc. primum quidem, 
cum nobile illud et super iwbes €làiàm  eppitun 
episcopatum haberet Corinthó metropoli subjeetum, 
propier eas, quas commemoravimus civium virtutes 
urbisque commoda, eteruz: memoriz 1mpera'or vet 
martyr Mauricius, cognomento Tiberius, wu bem 
metropelis dignitate illustravit et tricesimum quar. 
tum thronum ei constituit, atiaque beneficia οἱ im- 
munilatis dona eidem impertivit. Deinde imperator 
Alexius Conmenus οἱ alii donationes illas appro- 


D barunt et conlirmarunt, Eadem post perpetua di- 


gnus memoria imperator Andronicus Palzolo;us 
major, anno 6800, iudictione 7, conürmavit, prop- 
ter virtutem et sapientiam Nicolai domini, qui ec- 
clesie ium pr:zerat, divino ardore incitatus : qui 
idem urhem propter ipsum episcopum et civium 
erga se fideu el studiaa throno tricesimo quarto ad 
decimum evexit imperatoria sua auctoritate et. suf- 
fragio synodico, et alia multa jura precipua sancte 
ecclesivw impertivit, Qu: omnia, avi vestigia secu- 
tus, imperator Andronicus Paleologus minor rata. 
babuit, et civitati infra perscriptam bullam auream 
dedit, qua vetera beneficia approbat confirmatque, 
οἱ ον tum civibus tum ecclesiz impertit. Hac 
in secretario iwperatorio vidi et frequenter. lugi, 


e 


9:1 


ΟἸΙΒΟΝΊΟΟΝ MAJUS, — LIB. IV. 


. 98 


799, χαλῶς μοι ἐφάνη ἐν τῷ ἡμετέ,.» βιδλίῳ xal A προστάσσει xat διορίξεται ἤδη ἡ βασιλεία μου, 


foy καὶ ταῦτα εὑρίσχεσθαι, ἵνα τὰς εὐεργεσίας 
γινώσχωμεν ἃς οἱ Μονεμθασιῶται εἶχον παρὰ τῶν 
βασιλέων διὰ τὰς χαλοχαγυθίας καὶ ἀρετὰς αὐτῶν, 
ἴα οὖχ εἰς λήθην διὰ τὸν χρόνον γενήσωνται, 
ὅπως xal οἱ ἀχροαταὶ καὶ ἕτεροι μιμηταὶ xal ζη- 
λωταὶ καλῶν ἔργων ἔσωνται. 

ἄ0 P. Ἐπεὶ οἱ Μονεμδασιῶται οἵ τε ἀπὸ τῆς 
θεοσώστου πόλεως Μονεμδασίας xai ἀπὸ τῶν Πη- 
γῶν εὑρ:σχόμενοι χαὶ χκατοιχοῦντες ᾿ἀρτίως εἴς τε 
τὴν ει δόξχστον xal θεοφύλαχτον xal θεομεγάλυν- 
τον Κωνσταντινούπολιν, ἀλλὰ δὴ καὶ εἰς ἄλλας κό- 
λεις χαὶ χώρας τῆς βασιλείας μον, εἰσὶν ἀποτε- 
ταγμένοι διὰ χρυποδούλλων καὶ προσταγμάτων 
τῶν ἁγίων ἀοιδίμων καὶ μαχαρίων μου αὐθεντῶν 


x" βασιλέων, τοῦ τε πατρὸς xal πάππου xai προ- P 


πάππου τῆς βασιλείας μου, ἵνα ἐφ᾽ αἷς ἂν ποιῶσι 
πραγματείαις εἰς τὴν θεοδόξαστον Kuovatavttvoó- 
πολιν, τὴν Σηλυμῦρίαν, τὴν Ἡράκλειαν, τὸ Ῥαι- 
ὃ στὴν, τὴν Καλλιούπολιν καὶ τὰς ἄλλας τῆς Μα- 
χκεδονίας πόλεις, χαὶ δίδωσι χάριν χομερχίον εἰς 
ποτότητε νουμισλάτω" ἑχατὸν γουμίσματα δύο, 
εἰς δὲ τοὺς λοιποὺς πάντας τόπους χαὶ χώρας χαὶ 
σχάλας τῆς βασιλείας μουν διαμένωσιν ἀνώτεροι 
ἀπαιτήσεως χομερχίου παντελῶς, διατηρῶνται δὲ 
χαὶ ἔνθα ἂν εὑρίσχωνται xai κατοιχῶσιν ἀνενόχλη- 
τοι χαὶ ἀπὸ πασῶν ἄλλων δόσεων χαὶ ἀπαιτήσεων, 
παρεκάλεσαν δὲ ἵνα τύχωσι καὶ ἐχ νέου εὐεργεσίας 
15:2: xzpà τῆς ῥασιλείας μου, δι᾽ ἣν ἔχει αὐτῇ τῇ 
χάριτι ἔφεσιν καὶ ὄρεξιν τοῦ εὐεργετεῖν πάντας τοὺς 
εἰς αὐτὴν ἀνχφερομένους πιστυὺς xal εὐ πολήπτους, 


auream bullam vero ipse forte nacius sum post 
captain urbem.Itsque; ut ante dixit, pulchrum mihi 
visum est, talia libro et opere uostro contineri, 
unde benefieia cognoscantür, quibus Monembasio- 
ve, proptér Tes pülelare gestas virtutesque, ab 
iioperatoribus oruatl sunt, ut teinporis. injuria in 
oblivionem ne abeaut et lectores aliique preclara 
illa facinora imilentur et :umulcutur. 

17. «Cum Movrembaosiote tum ii,qui Deo cha:am 
Moneuibaslam babitant, tum qui Peyis vel in urbe 
gloria, custolia et magnificentia divina insigni, 
Cpoli, vcl aliis in oppidis locisve imperii uostri com- 
morantear, bollis aureis et naudatis sauctorum et 
beatorum principum et imperatorum, patris, avielt 
alavi majestatis nostrz, jure hoc przcipuo dona'i 
sint, 1 in negotiis, qua Cpoli, urbe gloria Dei il- 
lustri, Selymbrie, Heraclez, Rhzedesti, Calliopoti 
et reliquis oppidis Macedoni:e faciant, vectigal peu- 
dant centesimas duntaxat binas, in caeteris vero lo- 
cis, regionibus et navalibus imperii nostri immunes 
sint omnis omnino tributi, neve verentur, ubicun- 
que vivant, ulla ullius stipendii exactione : nostra 
mojes!as, ab iisdem rogata , ut et ipsa denuo se 
ornaret beneficiis, pro gratia et benevolentia, qua 
cunctos sibi subjectos fideles et sui studiosos am- 
pleeiitur fovetque, imperat atque edicit bulla hac 
aurea, ut omnes Moneubasiote tum qui urbem Deo 


ἀπολύουσα τὸν παρόντα χρυσόδονλλον λόγον αὐτοῖς, 
ἵνα πάντες οἱ Μονεμδασιῶται 40 ot τε iv τῇ 
θεοσώστῳ πόλει Moveu6aclac κατοιχοῦντες, ἀλλὰ 
δὴ xaX οἱ ἐκ τῶν Πηγῶν χαὶ ὅπνυ ἄρα εὐ ίσχωνται 
καὶ χατοιχῶσιν εἴς τε τὴν θεοδόξαστον Κωνσταντι - 
νούπολιν εἴ τε χαὶ ἀλλαχοῦ, ἀπολαύωσι μὲν τῆς ἣν 
εἶχον πρότερον ἐξουσίας καὶ δεφενδεύσεως διὰ τῶν 
ῥηθέντων χρυσοδούλλων xal προσταγμάτων ὧν si- 
yo» οἱ ἀπὸ τῶν ΠΙηγῶν χαὶ οἱ ῥηθέντες Μονεμδα- 
σιῶται- χατεπέχιινα δὲ τῆς τοιαύτις ἐξουσίυς 
εὐεργετεῖ fj βασιλεία μου αὑτοὺς κοινῶς ὅλους τοὺς 
Μονεμδασιώτας, τούς τε ἐκ τῶν ]ηγῶν καὶ τοὺς 
ἐχ Movep6acla,, ἵνα ἐφ᾽ αἷς ἂν ποιῶσι πραγμα- 
τείαις δίδωσιν εἰς τὸ xopépxiov τῆς θεοδξάστου 
Κωνσταντινουπόλεω; ὑπὲρ ἐχδολῖς ποσότητος νου- 
μισμάτων ἐχατὸν νούμισμα ἕν, χαὶ ὑπὲρ ἐχδολῆς 
ἀγορᾶ; καὶ ἑτέρα; πραγματείας ποσότητος νουμι- 
σμάτων ἑκατὸν νούμισμα ἕν, eise δηλονύτι διὰ σίτου 
ἐν τῷ προφορίῳ καὶ ἀλλαχοῦ ἕνθα βούλωνται, εἴτε 
διὰ vov, ἐὰν ἐξ οἱασδήποτε χώρας διακομίσωσι 
τούτοις, ἢ διὰ προσφαγίων παστῶν f| τομαρίων ἣ 
πεττίων ἣ mavlou f) λινοχόχχου ἣ τζοχαρ'χῆς f 
τετραπόξων ἢ ἑτέρων εἰδῶν ὧν ἂν βούλωνται, μηδ᾽ 
ὅλως παρὰ μηδενὸς χωλυόμενοι ἐπὶ ταῖς διαπρά- 
σεσι τῶν τοιούτων πραγματειῶν αὐτῶν ἣ χαθελ- 
χόμενοι εἷς ἀπαιτήσεις χαμπανιστιχοῦ, μεσιτιχῦ, 
ζυγαστιχοῦ, μετρητιχοῦ, παχιατιχοῦ, γομαριατι- 
χοῦ, ὀψωνίηου, σχαλιατιχοῦ, βιγλιατιχοῦ, δεχατέας, 
ἀλιευτικῆς τετραμοιρίας, 0 ξυλαχύρου, δρειμῆς 
τῆς ἐνιάδο: ὡς τὰς εἰς αὐτοὺς περὶ αὐτὴν ἁπάσας 


claram Moneimnbasiam habitant, tum qui Pegis vel 
quovis alio loco, sive Cpoli, urbe gloria Dei illustri, 
sive alibi, vivunt commoranturque, etiam posthac 
fruantur es, qiiàm pridem habuerunt per supra 
Rominatas bullas aureas et edicta, libertate et im- 
munitate ; ct vero Mouembasiotas universos, tum 
eos qui legis, tum qui Monembasi;e habitant, novo 
hoc Beneficio ornamus, ut in ararium urbis glo- 
ria Dei. illu:tiissimz Cpolis in mercatu, nundinis 
aliisve negotiis centesimas non amplius singulas pen- 
daut, si in. foro vel alibi propoaant aut e regione 
quacunque advehliant sive frumentum, sive vinum, 
sive carues salsas, sive coria, sive pelles, sive pan- 
nos laneos, liutcos sericosve, sive equos, sive de- 
nique aliud quodcunque mercium genus, neve in 
peragendis his negotiis a nemine impediantur aut 
cogautur tributa peudere pro mercibus ponderandis, 
librandis vel metiendis, pro adipe, opsonio, statione 
pavium, excubiis, aut dare decumas, vel quadraun- 
tem. piscatorium, vel aliud. quodcunque. stipendii 
genus, imo nec collationem faciant ad castra mu- 
nienda vel exstruendas triremes, aut tributa pen- 
daut, nautis, vel iis qui merces apu exteros di- 
vendunt, vel cauponibus opifleibusque imposita, vel 
pro serico, pannis in foro vendendis, navigiis fru. 
wentoriis solvenda, denique nulla omuio vel in- 


venta jaui, vel post invenienda vectigalia pendant, 


e 


᾿ 


"* 


919 


6xálà; , ἀλλὰ δὴ χαστροκτιστίας, xaz 
βαγειρίας, ἀντιναύλου, ἐξωπρασία-, κοσμιατιχοῦ, 


. Σαπηλιατιχοῦ, μηνιατιχοῦ, ἐργαπτηριαχοῦ͵ μετα- 


ξιατιχοῦ, τῆς ἀπαιτήσεως τοῦ πανίου τοῦ ἐγ" τῷ 
φόρῳ πωλουμένου, ἕτι δὲ χαὶ τοῦ χεφαλαίου τοῦ 
d:taplou τοῦ εἰσαποταχθέντος ἀπαιτεῖσθαι ἀπὸ τῶν 
χαραδίων ἣ ἑτέρου τινὸς χεραλαίου τῶν νῦν ἔνερ- 
γουμένων, ἣ xai εἰς τὸ Ez7c μελλόντων ἐπινοηθὴ - 
εσθαι, ἀλλὰ διαττρῶνται ἁπάντων τούτων ἀνενό- 
χλῆτοι καὶ ὀδιάσΞξιστοι παυτε)γῶς. ᾿Ὧσταύτως οὐδὲ 
οἱ πωλοῦντε: πρὸς αὐτοὺ; f| ἐξιυνούμενοι ἀπὸ τῶν 
πραγματειῶν αὐτῶν, εἴτε ζῶά εἰσιν εἴτε γεννημα- 
*ux& εἴδη f| καὶ ἄλλο τι, f] ἐν τῇ θεοδοξάττῳ Κων- 
ὁπαντινουπόλει ἣ ἐν ἑτέροις τόποις τῆς θασιλείας 
μον, ἀπαιτοῦντε; χάριν χολερχίου ἔνεχεν δηλονότι 


^f; δεφενδεύσεως τῶν τοιούτων ΔΙονεμδασιωτῶν. B 


"E:tat δὲ xal ὅταν διαχομίξωσι Ot χσραδίων τὰς 
κδούτων πραγματείας, εἴτε ἀπὸ τῆς ἄνω θαλάσση:, 
εἴτε ἀπὸ τῶν τῆς θεομεγαλύντου Κωνσταντίνου πό- 
λξως χόλπων, εἶτε σῖτος ἔνι εἴτε οἶνος εἴτε ἕτερόν τι 
€:8: €, ἰσάξωνται μὲν οἱ δηλωθέντες Μονεμδασιῶεαι ἐν 
κᾧ χομερχίῳ 48; θεοφυλάχτου Κωνσταντινουπό)εως, 
καὶ ἴνα διδῶσιν ὅσον ἀνωτέρω διηρίξετα! f βασ'λεία 
pov, οἱ δὲ ἔχοντες τὰ γαράδια διαμένωτιν ἀνενόχλη- 
λοι χάριν τῦν τοιούτων πραγματειῶν αὐτῶν, μύτε 
τιτρχαμοιρίαν ἣ ἄλλην ἀπαίτησίν τινα χάριν t: 
κούτων ἐξουσίας παρά τινο; ἀπαιτούμενοι. Ἕν Ck 
ἤ,.03 διέρχωνται λετὰ πραγματειῶν αὐτῶν ἢ ἀπὸ 


“Δύσεως εἰς Ανατολῖν, fl 53 "AvaxoXt,z εἰς A σιν, f ἀπὸ 


μέρους τῆς Ζαγυρᾶς; διχδιθάοντε: ζῶα fj ἄλλο τι, 
εἴτε εἰς τὴν Σωζόπολιν f| εἰς τὴν ᾿Αγαθόπολιν ἣ εἰς 
ttv Μιδίαν xoi τὰς λοιπὰς χώρας τῆς βασιλείας 
pov; ὀφεΐλωσι διατηρεῖσθαι ἀνενόχλητοι χαὶ ἀδιά- 


σεῖστοι παντελῶς ἀπό τε τῆς ἀπαϊτήσεως τοῦ d 
pá 


^ 


pejxioo, τοῦ διαδατιχοῦ xal τοῦ ποριατιχοῦ, 
0» ΣΟΙ 


sed horum omniam plane sint immunes. ltem ii qui 
mérces, sive ex animalibus sive e plantis sive alia 
quacunque ratione partas, »ut vendunt Moneniba- 
siotis, adt ab ils emunt, sive Cpoli gloria Dei iliu- 
sirissima, sivein aliis imperii nostri locis, nihil pen- 
dunto tributi. propter gratiam Monembasiotis in- 
perti: m. Deinde si qui navigiis horum merces vel 
Ὁ màri supero vel ab urbis magnifice Cpolis oris 
8vehant, sive frumentum, sive vinum, sive aliud 
quodcunque mercium genus, pendunto ii quos εἰ} - 
ximus, Moneubbasiotze zeravio nrbis tributi id, quod 
süpra constituit wajestas nostra, domini navium 


- immunes sunto, neve posudantor quadrantem. vel 


aliud. quidquam vectigalis, propler immunitatem 
illis concessam. Si vero eorumdum  imerces, sive 
animal a sive aliud quid, aut ex occidente in orien- 
lem, aut ex oriente in occidentem, aut e finibus 
Zagorz advehuntur, sive Sozopolim, sive Agatlio- 
po'in, sive in Mediam et rellqualoca iinperii nostri, 
nihil omnino vexantor exigendo tributo, vectigali vel 
portorio, abiis qui castris illis vel civitatibus pr:esunt 
in nevoti/s quibuscunque, qus in aliis loeis iu:perii 
θῖνα Faciunt, sive in. oriente. sive. in occideute, 


GEORGII PHRANTZ € ᾿ 


ἑργοχτισίας,, A τε τῶν χατὰ καιροὺς εὑρισχομένων εἰς χεφαλὴν τῶν 


C 


6.0 


εἰρημένων χάστρων xai παρὰ τῶν ἐχεῖσε τὰ δημότ:. 
διένεργούντων, ἐφ᾽ αἷς δὴ ποιῶσι πραγματείαις ἐν 
ἑτέροις τόποις τῆς βασιλείας μου γεννηματιχάς τ: 
καὶ λοιπὰς, εἴτε χατὰ ᾿Ανατολὴν εἴτε κατὰ Δύσιν, εἴτε 
ἐν νήσοις εἴτε κατ᾽ ἤπειρον, ἕν τε χάστροις xal παν- 
ηγύρεσιν εἴτε ἐν ἄλλοις τόποις. "Etc δὲ χαὶ εἰς «à; 
τῆς Πελοποννήσου ἁπάτας χώρα: χαὶ χάστρα τῆς 
βασιλείας μου γινωσχομέ ας πανηγύρεις ó£ 1.093: 
διατηρεῖσθαι μὲν xal ἀπὸ τῶν χεφαλαίων πάντων 
ἀνώτεροι, διατηρεῖσθαι ὃξ χαὶ παντελῶς ἀνενόχλητοι 
καὶ χάριν δόσεως χομερχίου, μηδὲ ἕνεκεν ποριατ'- 
χοῦ διδόντες τὸ τυχόν. “Ὅθεν ὀτείλο.σι διατηρεῖν 
αὑτοὺς εἰς τὴν τοιαύτην ἀνενόχλησιν χαὶ δεφένδευσιν 
οἱ εἴς τε τὸ χομέρκιον τῇ θεομεγαλύντου Κωνττανγ.- 
«ἰνουπόλεω; xal οἱ el; τὰς ἄλλας πάσας σχάλας xai 
χώρας xol χάστρα τῆς βασιλεία: uoo ἐνοχηποιούμε- 
νοι χατὰ χαιροὺς, ἀλλὰ δὴ καὶ πάντες ὅσοι ἐπικρα- 
τῶσι χτήματα f| ζευγαλάτια ἣ xástpa δρισμῷ τῆς 
βασιλείας μου, εἴτε τῆς περιποθήτου pot Αὐγούστης 
εἰσὺν οὗτοι, εἴτε τοῦ ἐρασμιωτάτου μοι υἱοῦ A0R 
τῆς βασιλείας μου βασιλέως, εἴτε τῶν 
ἀρχόντων τῆς βασιλείας μου xal τῶν λοιπῶν óp- 
χόντων καὶ ἀρχοντοπούλων αὑτῆς, οὐδὲ αὐτοὶ ὀφεί- 
λουσι χάριν μαγειοίας ἣ ὀψωνίουν ἃ ἄλλου τινὸς vr 
τήματος ἀπαιτεῖν τι ἐξ αὐτῶν f) ἄλλο τι Ezávew 
αὑτοῖς ἐπιτίμιον χαὶ ἐπιδλαδές. "A.X xax αὐτῷ οἱ 
χατὰ χαιρὸν μέλλοντες ἔχειν τὴν ἐνοχὴν τῆς con. 
ξάστου Κωυσταντινουπόλεως ἀφέξωνται τελείω: c 

ἐπάγειν ἔπέρειαν αὑτοῖς καὶ ἀπαίτησιν τὴν τυχοῦσων 
f$ étuvíou ἢ μαγειρίας, f| συγχαταλέγειν αὑτοὺς 
τοῖς λοιποῖς ἐποίχοις ταύτης ἐπὶ τὰς χατὰ χαιροὶς 

γἱνομένας χοινωφελεῖς ἴσως χρείας ouyxpotio:s.v 


προσμιενῶν 


77 ἰδίως ὅλως ἀπαιτεῖν τούτους τῆς τοιαύτης συγχρν 


.« ὃς ἕνεχα. "AL οὐδὲ εἰ; ἃ; ἔχωσιν οὗτοι ὑπο" ὲ- 
Με τος 

sivein insulis sive in continenti, in castris, merca- 
tibus et reliquis locis. Item in. mercatibus, qui in 
Peloponnesi oppidis et castris imperio nostro sub- 
jectis habentur, eosdem liberos esse volo omni 
tributi genere, nee ulla vectigalis vel portorii exa- 
clione vexari, Quare pr:estent. iis. necesse est has 
immunitates tum qui Cpoli tributorum ex:ctioni, 


tum qui aliis portibus, locis el castris imperii uo- 


D stri prefecti sunt; nec vero quicunque fundos, 


praedia vel casíra intra fines imperii nostri sita ha- 
hent, sive majestatis nostrz, sive filii nosti dile- 
ctissimi, sive cognatorum nobis vel aliorum primo- 
rum procerumque winistrisunt, ullum ullius gene- 


ris Lributum ab iis exigunto, neve omnino qui- 


quam iis imponunto mulcte nomxiive. Ipsi itss 
Cpolis, urbis clarissimz, prxfecti prorsus  absli- 
nento ἃ tributis illis iimponendis, neve eosdem cum 
reliquis advenis in censum referunto ad collationes 
ob rei publice salutem faciendas, aut separztim 
eos in tali re stipendia postulanto. Nec vero lites, 
quas vel eum aliis, vel inter. se habent, ab illis, 
sed in sancteario. majestatis noste:e dijudicantet. 
Atque, hujus quidem bullie aurez auctoritate 





931 


CHRONICON MAJUS, — LID. IV. 


932 


σεις f μετ᾽. ἀλλήλων ἣ μεθ᾽ ἑτέριον τινῶν, χριθῆ- 4 o0: μὲν αὐτῶν ἐκαρατόμησεν, o9; δὲ ὁδελοῖς ἀπέ- 


σωνται παρ᾽ αὐτῶν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ σεχροέτῳ τῆς βασι- 
λείας μου. Τῇ γοῦν ἰσχύϊ χαὶ δυνάμει τοῦ παρόντος 
χρυσοθδούλλου λόγον τῆς βασιλείας μοῦ τὰ χατὰ μέ- 
po; πεοὶ αὐτῆς διορίζεται, ἀπολαύτωσι ταύτη; χατὰ 
τὸ ἴσον xax ὅμοιον τρόπον χαὶ οἱ ἐξ ὀσφύο; παῖδες 
χα! ἀπόγονοι: τούτων, μέχρι ἂν ἡ τοῦ γένους αὐτῶν 
διαοχὴ σειρὰ " εἰς γὰρ τὴν περὶ τούτων ἁπάντων 
βεδαίωσιν ἀσφαλείας ἐγένετο χαὶ ἐπεῤραδεύθη χαὶ 
ἐπιχορηγήθη αὐτοῖς xal 5 παρὼν χρυσόθονλλος λόγος 
πεῖς βατιλεία; μον, ἀπολυθεὶς χατὰ μῆνα Νοέμδρ!ου 
τῷ: ἐνισταμένης ἰνδιχτιῶνος ιε΄ ἕτους ςωχε’, Ἔν 
ᾧ xai τὸ ἡμέτερον εὐσεδὲς καὶ θεοπρόδλητον ὑπ 
εσημῆνατο χράτος. 

᾿Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς 
xai αὐτοχράτωρ Ῥωμαίων. 

05 Δούκας “Αγγελος Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος. 

Τὸ παρὸν ἴσον ἀντιδληϑὲν καὶ εὐρ:γὲδν vati πάντα 
ἰσάξον τῷ πρωτοτύπῳ, χαὶ ἐγράφη δι᾽ aso tiv. 

v. Λοιπὸν χρατοῦ τος τοῦ δεσπότου χὺρ Oui 
τὴν Μυνεμδασίαν παρὰ τῶν Μονεμύασιωτῶν αὐτῷ 
ξεξομέντν, ὁ ἀμηρᾶ: τὴν μὲν βασίλισσαν xol τὴν 
αὑτῆς θυγατέρα τὴ» ἑαυτοῦ vuvalxa οἰχονοιλήσα; 
ἔστειλεν εἰς Κωναταντινούπολιν μετά τινων τῶν 
αὑτοῦ xil τῶν αὐτῆς, v5» δὲ δεσπότην εἶχε μεθ᾽ 
ἐχυτηοῦ. Ἐλθόντος οὖν τοῦ ἁμηρᾷᾶ ὃν τῇ Βορδονίᾳ οἱ 
ἐκεῖσε γενναῖοι ἄρχουτες φοδηθέντες ἔφυγον ἀφέντες 
αὐτήν. Οἱ δὲ ἐν τῷ Καστρίζῃ τάχα μέχρι τινὸς ἀν- 
τισταθέντε: χαὶ πολεμλήσχυτε: τέλος προσεχύνησαν 
μετὰ συμδάσεως, (va μὴ ἀθετήσῃ τὰ αὐτῶν ἤθη 


χαὶ νόμιμα. Ὃς ὑπὲρ ταῦτα xai ἄλλας πλείστας C 


χάριτας αὑτοῖς. ἐπηγγείλατο * χαὶ κατελθόντες στε- 
φϑῆναι ὑπὲρ τῶν ἀνδραγαθημάτων αὐτῶν xa ἔθος 
lege 42 constituta sunt a majestate nostra, iis fru- 
autor quali et pari. modo eorum filii οἱ posicri, 
quatenus eneris eorum series. Nam ad 
ewnta bsec frmanéda et sancienda donata. et. data 
iis est bulla hse aurea mijestatis. nostre, 
edita mense Novembri indictionis 15, auni 6825 : 
cui subscripsit pia nostra et Deo obedientissima 
potes'as. 

Audronieus in Christo D. o fidelis rex et impera- 
tor Romanorum. 

Angelus Du: as Comnenus Palrologus. 

Exemplar hoc archetypo collatum et. proraus si- 
mil. r. pertum etaccuraie scriptum est. 

18. Cum igitur Tiiomas despota Monembasiam a 
Mouembasiutis sibi traditam teneret, ameras impe- 
ratricem et (/Jiatn ejus sibi matrimonio junctam cum 
quibusdam de suis et ipsius comitibus Cpolim 
müsit, despotam apud se retinuit. Amera dein le 
Bordoniam profecto, generosi scilicet. optimates 
timore perculsi fugerunt urbemque deseruerunt, 
Castrizenses ubi aliquan:liu restiterunt pugnarunt- 
que, postremo euim receperunt, conditione dicta, 
ut ipsorum mores et iustituta ne turbaret. Quod ille 
cum aliis plurimis beneliciis se iis prestiturum pro- 
mist. ltaque cum egrederentur, ut pro more virtu- 
Ussug prainia acciperent, aliis eorum capita price 


D 


x:Etyz, τὸν δὲ llgowoxoxxá,) λεπίτας ἐτελείωσεν * 
ἄξιον τέλος τῶν ἐργασιῶν καὶ πράξεων ἀπέλαυσεν. 
Ἐληόντος δ' αὐτοῦ δὴ τοῦ ἀμηρᾷ xai εἰς τὰ περὶ 
τὸ Λεοντάριν, xal εὑρὼν» αὐτὸ ἔρημον ἀνθρώπων, 
παρέλαθεν αὐτὸ διὰ τὸ τοὺς ἀνθρώπους φυγεῖν... Ἐν 
δὲ τῷ Γαρδίχῃ ὡς ἰσχυρότερον αὑτοῦ εἰσῆλθον φυ- 
λαχθῆναι, ἔνθα πάλιν ὁ ἀμηρᾶς πχρεγένετο πηλιορ- 
x&v xal αὐτὸ μέχρι τοιός " τέλος δὲ ἐδουλώθησαν, 
μετὰ συνθήχης χαὶ A06 ὄρκου ἐπαγγειλάμενος a5- 
τοῖς ἵνα μνυδένα αὐτῶν ἐνοχλήσῃ f| θανατώσῃ T 
αἰχμαλωτίσῃ. Ab: ὃς τοὺς ὄρκους ἀθετήσας χαὶ 
τῇ μνησιχαχίᾳ χαὶ ὀργῇ κινούμενος, ἕν τινι πεδίῳ 
μικρῷ συνάξας αὐὑτοὺ; πάντας xa δεσλεύσας, παρα- 
νάλωμα μαγαίρας σὺν γυναιξὶ χαὶ παισὶ πεποίηχε. 
Τοιουτοτρόπως xal οἵ mote προεστοὶ αὑτῶν οἱ 
Μπουχάλεοι ἔπαθον, εἰ μὴ ἔφθασεν ὁ μπεγλέρμπεης 
Μιαχουμούτης * ἐξεζήτησεν αὐτοὺς διὰ τὸ τὴν γυναῖχα 
Μιανουὴἣλ τοῦ Μπουχάλη διτεξαδελφὴν εἶναι αὐτοῦ. Of 
xai xaxà ἀνταπέδωχαν αὖτ) ἀντὶ τούτων. Δοὺς γὰρ 
αὑτοῖς ἀνθριπους ἵνα μετὰ ἀνέσεω; xal ἀναπαύσειυς 
ἀπέρῤχωνται τὴν ὁδὺν τὴν φέρουταν εἰς τὸν ἔξω τόπον, 
διερχήμενοι περὶ τὸ Ποντιχὸν εὑρόντες πλεύσιμον xal 
δολίως ἀποχτείναντες τοὺς ἀπάψοντας ἀνθρώπους 
τοῦ μπεγλέρμπεϊ xal ἐμόθάντες εἰς; τὸ πλεύσιμου 
ἔφυγον εἰς K£oxuoav, xXxet0:v πάλιν εἰς Νεάπολιν. 
καὶ αὐτοὶ μὲν ἡλευθερώθτησχν τῆς δυυλείας ὁπωτ- 
δήποτε * ὁ δὲ πενθερὸς μὲν Μανηυὴλ τοῦ Μπουχάλη 
Γεώργιος ὁ Παλαιολόγος, πρωτεξάδελφος δὲ, ὡς προ- 
ἐδτλώσαμεν, τῆς μητρὸὺς τοῦ μπεγλέρμπεν, βληθεὶς 
εἰς σ'ἰδηρα ἤγετο. Αὐτὺς γὰρ, ὡς προείπομεη, φ᾽γὼν 
£x τοῦ Δεονταρίον μετὰ xai τοῦ γαμόροῦ αὑτοῦ 
ἀπῆλθεν εἰς τὴν Σπάρτην sl; δοιλοσύντν τοῦ δε- 
cidit, alios palo suffixit, Praenococcaum vero exco- 
riuvit, morte factis suis dignam naetum. Delnde 
ameras Leontarlium profectus, cam urbem a civi. 
bus desertam invenit et nullo labure occupavit. Cun 
Gardicam, oppidum muuitius, securitatis. causa 
confugissent, illuc rursus ameras prof«clus, urbem 
aliquaudiu obsessam, postremo in ditionem accepit, 


ex pacto et jurejurando pollicitus, se neminem eo 


rum aut turbaturum, aut occisurum, aut in servi 
lium abducturum 6556. Sed, sacramenti immemor 
el ulciscenili eupidate atque ira incitatus, cnnctos 
iu parvo quodam campo coactos et vinctos cum uxo. 
ribus et liberis gladio trucidari jussit. Quo supp't- 
cio etiam przfecti iis Buchalei affecti fuisseut, εἰν 
Maliometes beglerbegus vitam iis impetrasset, quod 
uxor Manuelis Duchalei ipsius soror sobrina esser. 
Qui male gratias retulerunt. Nam cum homines iis 
dedisset, ut tuto et citra laborem via e finibus amc- 
τ ducente. procederent, Ponticum profecti. ibique 
navigandi occasionem nacti, dolose homines a Le. 
glerbego sibi adjunctos interemerunt, el conscensa 
navi Corcyram, et inle. rursus Neapolim profugz«- 
runt, lique. ipsi quidem servituli se modo qua'i- 
cunque eripuerunt ; sed. Manuelis Buchalei socer, 
Georgius Paleologus, inatris beglerhezi, ut ante 
siguilicavi, frater consobrinus, ferro vinctus ducc- 


683 


GEORGII PIIRANTZ.R 


981 


σπέτου xbp Δημητρίου, πολέμου δὲ γεγονότος περὶ A ἔπαθεν, ἅμ᾽ Eyxátot;, xal περάσας κατῆλθεν ei; τὰ 


«ἣν Βορδονίαν χαὶ τὴν Τρύπαν χαχῶς τρωθεὶς ἑάλω, 
γὰὶ ἀπήγαγον αὐτὸν δέσμιον πρὸς τόν ποτε αὐθέντην 
αὑτοῦ 4.77 τὸν δεσπότην χὺρ θωμᾶν. Ὡς δὲ ἰάθη 
ἀπὸ τοῦ τραύματος, περιωρισμένου δὲ ὄντος καὶ 
φυλαττομένου ὁπωσδήκοτε περὶ τὸ Δυῤῥάχιον, 
ἀπατίσας τοὺς φυλάτσονξας ἔφυγε, xal πάλιν προσ. 
ἐργετσι τῷ δεσπότῃ χὺρ Δημητρίῳ, καὶ ἐν τῷ Ναυ- 
πλίῳ τὸν πλείονα xatphv διέτριδε διὰ τὸ τὴν γυναῖχα 
χαὶ τὰ παιδία αὐτοῦ ὑπάρχειν ἐν τοῖς τῶν ᾿Ἑνετῶν. 

ιθ΄. Τοῦ οὖν ἀμηρᾶ δηυλώσαντος, ὡς δεδηλώκαμεν, 
τὸ Λεοντάριον xal τὰ «κερὶ αὐτὸ, ἔτι δὲ xal τὸν 
ἅγιον Γεώργιον " ταῦτα γὰρ ἰδὼν ὁ Κροχόντηλο-, f) 
μᾶλλον εἰπεῖν Κροχόδειλος οἰχειότερον, προτεχύνη- 
σεν χαὶ αὑφτὺς τὸν ἀμηρᾶν, τὸ δὲ χάσερον τοῦ ἁγίου 


περὶ τὴν ᾿Ανδροῦσαν χαὶ Ἰθώμην. Καὶ λαδὼν αὐτὴν 
xai τὰ περὶ αὐτὴν πάντα ἀπῆλθε θεάσασθαι χαὶ τὴν 
Κορώνην, εἶτ᾽ ἐχεῖθεν διέδη καὶ εἶδε τὴν Μοθώνην,͵ 
εἶτα τὴν Πύλον τὴν χαὶ ᾿Αδαρῖνον. Καθ᾿ ἣν ἡμέραν 
καὶ ὁ δεσπότης χὺρ θωμᾶς ἐξῆλθε τῆς Πέλοποννή- 
ὅου * προητοίμασε γάρ τινα πλοιάρια, καὶ ἐλθὼν ἐν 
τῷ λιμένι τῷ παρ᾽ Ἰταλοῖς χαλουμένῳ ἸΙόρτῳ λόγ- 
Yt, ἵνα ἐκεῖθεν εὐπλώϊμον καιρὸν εὑρὼν εἷς K£o- 
χυραν ἀπέλθῃ. Ὃ δὴ γέγονε, xal τῇ xv, τοῦ Ἰουλίου 
μηνὸς ἀπεσώθη εἰς Κέρχυραν. Eópóv:ec δὲ καὶ 
ἡμεῖς πλεύσιμον ἀπαγόμενον ἐχέΐδε, ἐμόάντες τῇ 
ια' Ἰουλίου διὰ τὸ ἐπιγενέσθαι χαὶ μετὰ τῶν ἄλλων 
κακῶν θανατιχὸν ἐν τῇ Μοθώνῃ, τῇ 9'" τοῦ Αὐγού- 
στου ἀπεσώδημεν εἰς Κέρχυραν, ἔχοντες τὸν σχοπὸν 


Τεωργίου xd τοὺς δύο υἱοὺς αὑτοῦ δέδωχεν αὐτῷ ab» D ἵνα ἀπέλθωμεν εἰς thv Κρήτην f| εἰς τὴν περὶ τὴν 


15: δὲ ἔλαδε χάριν τούτων τ᾿, Ε.1λοῦ ἣ μᾶλλον εἰ πεῖν τὸ 
HÀ, καὶ τὰ ἑξῆς, τοῦτ΄ ἔστι,Θεέ μου,Θεέ μου, ἵνα τί με 
ἐγχατέλεπες, ὡς εἰπεῖν μᾶλλον, "Iva τί μὴ καὶ αὐτὸν 
ἐγχατέλιπες, τῶν προλεχθέντων χαχῶν mpottpyá- 
την. Τούτων οὖν ἐκεῖσε γινομένων, ὁ δεσπότης χὺρ 
Θωμᾶς ἀφεὶς τὴν Καλαμάταν xal πιράσας εἰς τὰ 
περ' τὴν Κόσμαιναν xal τὸ Πετιλίδι, εἰσελθὼν sl; τὸν 
A&apl.ov χἀχεῖθεν εἰς τὸ Μαράθιν, προγενέστβερον 
τῆ; βασιλίσσης καταλειψάστς τὴν ᾿Αρκαδίαν χἀκεῖσε 
ἀπελθηύτη; μετὰ τῶν παίδων αὐτῆς xai τῶν εὑρι- 
“χη!ένων ἐν τῇ ᾿Αρχαδίᾳ ἀρχόντων. Ὁ δὲ ἀμηρᾶς 
παρέλαθεν αὐτὰ, ἀλλὰ δὴ καὶ τὴν Καρίταιναν, παρὰ 
“οὔ Σγουρομάλλη Παλαιολόγον xol γυναιχαδελ:ροῦ 
τοῦ μεγάλου Λουχάνη, ὃς προαπέθανεν R08 εἰς 
ἀπόπχτον διαδιθάσα; τὴν ψυχὴν, ὥς ποτε ὁ ἽΔρειος 


batur. ]s enim, Leontarío profugus, cum genero 
Spartam discesserat, ut Demetrie despote operau 
nBwaret, sed in obsidione Bordoniz et Trypes, ac- 
cepto vulnere, captus et vinculis constrictus ad dó- 
tinum qnondam suum Thonau despotam addu- 
ctüs cst. Sed; sanato vulnere, cum custediretur: ad 
Dyrrhachium, deceptis custodibus, effugit iterum- 
que adjunxit se Demetrio despotz, ac Nauplii ali- 
quandiu commoratus est, quoniam ibi in Veneto- 
rum ditione uxor et liberi ejus vivebant. 

19. Occupatis igitar, ut docuimus, Leontario lo- 
cisque vicinis, eL S. Georgio insuper, animadvertens 
ld Crocontelus sive, ut aptius dicam, Crocodilus, 
ipse quoque ad eum defecit eique cum casiro duos 
filios tradidit, habuitque ejus rei premium  E/oi 
sive Eli, et qux» sequuntur, hoc est, « Mi Deus, tni 
Deus, quare deseruisti me ἦν sive, ut dicam melius, 
« Quare non et ipsuin deseruisti commemoratorum 
malorum primum auctorem ?» Haec dum illic fiuut, 
Thomas despota, relicta Calamata, Cosmznam et 
Petalidium trajectas, Abarinum et inde Marathiuimn 
venit, cum jaw ante regina ex Arcadia exlisset atque 
illuc eum liberis οἱ primoribus Arcadis advenisset. 
lisque occupavit ea. ameras, recepitque idein Ca- 
ritenam a Sgurgmalle Paleologo et fratre uxoris 
magni Lucauis, qui, ut. olim Arius, in sella. fimie 
liurica, emissis visceribus, aniuam  caspicavit, ac 


Θεσσαλονίχην Βέῤῥοιαν, διὰ τὸ εἶναι χἀχεῖσε κχαλ- 
λίστην μονὴν el; ὄνομα τοῦ ἁγίου Νιχολάον, ἥνπερ 
ὁ τῆς μητρός μου πατὴρ ἀνήγειρεν kx βάθρων. Τοῦ 
δὲ Ῥαοὺλ Γεωργίου καὶ τοῦ γαμδροῦ αὐτοῦ xai θυ- 
«τατρὸς προχπελθόντων, ἐπαρώτρυναν χαὶ τὸν ὄνε- 
Ψιὸν αὐτοῦ τόν ποῖς μελλόγαμδρόν μου Νικόλαον τὸν 
Μελισσηνὴν, αὑτὸς δὲ πάλιν ἐμέ ἔτι δὲ καὶ τοῦ 
δεσπότου μετὰ xa* τῶν ἄλλων ἐχεῖσε παραγενομένου 
ἀπήλθομεν χὴἡμεῖς, προσμεῖναι ἐκεῖ ἕξω: οὗ ἴδωμεν 
τὸ μέλλον. Τοῦ δ' 09 ἀμηρᾶ λαδόντος τὴν "Ae 
χαδίαν, χἀχεῖθεν διερχομένου tl; τὰ χάτω μέρη 
τῆς Πελοποννήσου xai Aa6óvto; πάντα τὰ ἐχεῖσε, 
ἀλλὰ δὴ xai τὸ ἰσχυρότατον Χλομούτζην xoi τὸ 
Σανταμαρὶν, ἃ ἐχέχτηντό τινες ^b ἐπέχλην μπ:}- 
λερμπεῖδες, χαὶ αὑτοὶ φοδούμενοι εἴασαν πάντα xu- 


transiit in viciniam Andrusz et Ithomes. His quo- 
que oppidis cum omni regione linitima occupalis, 

Goronam visum abiit, atque inde rursus Mothonzu 

tr&jecit ac Pylum sive Abarinum. Quo die etiam 

Thomas despeta, exsuructis ante navibus, e Pee- 
ponneso discessit οἱ ad Portum Longum, quem lali 
dicunt, profectus est, üt inde, idoneam nactus tem- 
pestatem, Corcyram navigaret. lta factum est, 
petvenitque die mensis Julii *8 Corcyram. Nos 
quoque navigium eodem profecturum nacti, Julii 
die 11 solvimus, quod preter reHquas miserias 
pestifera lues Mothonen invaserat, el delati sumus 


p Corcyram die 2 Augusti. Erat autem consilium inde 


in Cretam vel Berrlaeam prepe Thessalonicam pro- 
(icisci, quoniam illic monasterium pulcherriuum 
erat, in honorem sancti Nicolai ab avo meo ma- 
terio a fundamentis exstructum. Georgius Raulus 
aulem οἱ gener οἱ Glia ejus, ante illuc profecti, 
consobrinum suum, qui quondam meus erat fu. 
turus gener, Nicolaum Melissenum, ut eodem disce 
deret, cohortati erant, atque hic rursus mibi idem 
suaserat. Itaque et despota et reliquis illic commo- 
rantibus, nos quoque abivimus exspectaturi, quid 
futurum esset. Interim ameras, occupata Arcadia, 
in partem | inferiorem Peloponnesi profectus, cun- 
cta ejus regionis loca cepit, ipsamque adeo firuis- 
simam Chlomutzam et Santamariam, qua a quibue 


985 


CHRONICON MAJUS. — LIB, IV. 


96 


φὰ, xi ἀπῖλθον xal αὐτοὶ εἰς Κέρχυραν. Ὃ δὲ ἦλθε A μενοι καὶ τὰ τῶν πρεσδυτῶν &ToteMoanata. Ὁ μὲν 


μέγρι καὶ Πάτρας κἀχεῖσε προσέμεινε.᾽ Καὶ τὰ Ka- 
λάδρυτα λαδὼν, ἔνθα ὁ ἡγεμονεύων οὔτε τοῖς δε- 
απόταις οὔτε τῷ ἀμηρᾷ ἐφύλαττε πίστιν, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ εἰς 
Θεὸν, ὡς νομίζω, αὐτὸς μὲν ὁ ἁμηρᾶς ἔδωχε δίχην 
ἀξίαν αὐτῷ" ἐλέπισε γὰρ αὐτὸν, οἱ δ᾽ αὐτοῦ πάντες 
οἱ μὲν ἀπετμήθησαν τὰς χεφαλὰς, οἱ δὲ αἰχμάλωτοι 
ἀπήχθησαν. Τὸ δὲ ἄστυ ὁ &prpd; καλῶς ἀσφαλισά- 
μενος καὶ παντὶ τόπῳ ἀφεὶς στρατιώτας, ἐγερθεὶς 
ἀπὸ τῖς Πάτρας διέδη εἰς τὰ περὶ τὸ Σαλμενιχὸν 
xai Λίστραιναν καὶ Βοστίτζαν * χαὶ τὴν μὲν Βοσ- 
τίτζαν χαὶ Λίστραιναν ἔλαδε, τὸ δὲ Σαλμενιχὸν 
ἐχράτνσε μέχρι τινός τις Παλαιολόγος λεγόμενος τὸ 
ἐπίχλην Γραίπζας. 

Τοῦ δὲ δεσπότου, ὡς εἴπομεν, πανοιχὶ ἐλθόντος 
εἰς Κέρχυραν, προσῆλθον αὐτῷ χαὶ γράμματα ἀπὸ 
τοῦ πράκτορος τοῦ ᾿Αγγελοχάστρου διαλαμδάνοντα 
οὕτως, ὅτι τῷ ἀμηρᾷ ὄριξις ἣν ἵνα προσέλθῃ αὖ- 
τῷ τις τῶν τοῦ δισπότου ἀρχόντων, xal γενήσηται 
συωβίδασις καὶ ἀγάπη ἀμφοτέροις, xaX δοθῇ παρ᾽ 
αὐτοῦ τόπος μετά τινων συμφωνιῶν τῷ δεσπότῃ 
πρὸς 8.10 τὸ ζῇν. Συνδιασχεψάμενος οὖν σὺν τοῖς 
αὐτοῦ ὁ δεσπότης, ἔδοξιν αὐτῷ καλὸν εἶναι ἵνα ὁ μὲ» 
Ῥάλης Γεώργιος ἀπέλθῃ πρὸς τὸν ἀμηρᾶν, ὁ δὲ 
γαμόρὺς αὐτοῦ Ῥαοὺλ Γεώργιος ἀπέλθῃ πρὸς τὸν 
κλκαν, ἵνα ὃ μὲν xat ταῦτα χαὶ τὴν εἰς Κέρχυραν 

τοῦ δεσπότου ἐπιδημίαν δηλώσῃ τῷ πάππᾳ, ὁ δὲ ἴδῃ 
καὶ μάθῃ τίς 6 τοῦ ἀμηρᾶ σχοπός. Οἵ xai ἀπῆλθον, 
ὁ μὲν τῇ 0, ὁ δὲ τῇ va^ Αὐγούστου, θανατιχοῦ δ᾽ ἐπι- 
γενομένου καὶ εἰς τὴν Κέρχυραν πόλιν ὁ δεσπότης 


Β χρηστά. 


οὖν ’Ράλης Ἰωάννης διελθὼν διὰ τοῦ ᾿Αγγελοκά- 
στρου ἔφθασε τὸν ἀμηρᾶν εἰς τὰ περὶ τὶν Βέῤ- 
fotav * xaX εὐθὺς προστάξαντος αὑτοῦ ὅ τε 'βάλης 
xai οἱ σὺν αὐτῷ πάντες ἐδεσμεύθησαν, xal οἱ τόδες 
αὐτῶν ἡσφαλίσθησαν σιδήροις. Διαδιδάσαντες οὖν 
οὕτως δέσμιοι, μετά τινας ὁδοὺς ἡμερῶν εἰς τοὺς 
περὶ τοῦ μαύρου ὄρους βουνοὺς ἡἣλευθέρωσεν αὐτοὺς, 
εἰπὼν ὅτι Ἐγὼ ἐχδεχόμην πλησίον τῆς Πελοποννήσου 
εὑρισχομένου μου ἐλθεῖν τὸν δεσπότην, ἢ στείλῃ 
τὸν υἱὸν αὐτοῦ μετὰ ἀρχόντων, xal γένηται χάρις 
πρὸς αὐτὸν, xal κάθηται, xai ζῇ. Ἐπεὶ οὖν οὐ- 
δὲν γέγονε, πάλιν λέγομεν, γενηθήτω, εἰ θέλει, 
καὶ ἀπελθόντος σοῦ ἐλθέτω ὁ δεσπότης, ἢ ἐξαπο- 
στειλάτω ἕνα τῶν παίδων αὑτοῦ, ᾧ καὶ ποιήσωμεν 
ἘἘπιστρέψαντος δὲ τοῦ ᾿Ραοὺλ ἀπρά- 
χτου τῷ Ὀχτωδρίῳ τοῦ ς ξθ’ ἔτους, καὶ τῇ τις! 
Νοεμόρίου ἐμδὰς ἕν τινι τῶν 4.1} Κερχυραίων 
πλοίων ὁ δεσπότης χὺρ θωμᾶς μετὰ τῶν πλειόνων 
ἀρχόντων αὑτοῦ διέδη εἰς τὸν ᾿Αγχῶνα, ἵνα ἐχεῖθεν 
πρός τε τὸν πάππαν χαὶ τὸν δοῦχα Μεδιολάνων χαὶ 


Ψἀλλαχοῦ ἀπέλθῃ, εἰς Κέρχυραν χαταλείψας τὴν τε 


βασίλισσαν xal τὰ παιδία αὑτοῦ xal τινας τῶν ὁρθ 
χόνιων αὑτοῦ οἰχειαχοὺς xal οἰχέτας τῶν αὐτῷ 
ἑπομένων. Οὗ δὴ χἀμὲ πολλὰ διορισαμένου χαὶ ζη- 
τήσαντος ἵνα ἣ σὺν αὐτῷ ἀπέλθω ἢ ἐν Kepsopa 
μετὰ τῆς βασιλίσσης μείνω, ἄρχων τοῦ ὁσπιτ΄ον 
αὐτῆς * ἐγὼ δὲ διά τε τὸ ἔλεος τοῦ τὰ πάντα χαλῶς 
οἰχονομοῦντος Θεοῦ, διά τε τὴν λύπην ὧν ἐγέννησα, 
διά τε τὴν ἀταξίαν πάντων τῶν τοῦ οἴχου αὐτῶν ἀνή- 


xa! ἡμεῖς ἀπήλθομεν ἐν τοῖς περιχωρίοις, ἐχδεχό- C χοὸς ἐγενόμην εἰς τὰ ἀμφότερα. ᾿Αλλ' ἐπιμείναντός 


dam beglerbegis tenebantur, qui et ipsi, metu per- 
culsi, omnia deseruerunt et Corcyram venerunt. llle 
Patram usque processit, ibique mausit. Captis Cala- 
brytis, ejus urbis prefectum, qui nec despotis, nec 
a nerz, d €erüDeo, opinor, fidem servarat, sup- 
plicio dignissime penivit. Quippe pellem ei detrahi 
j'ssit, et cives ast Jugulavit aut captivos abduxit. 
Urbe bene muniia et ubivis relictis praesidiis, ameras 
Patra movit et Salmenicum, Listrenam et Bosti- 
izam transiit, ac Bostitza et Listrzena quidem poti- 
1.5 est, sed Salmenicum Palxologus quidam, coguo- 
).ento Graitzas, aliquamdiu servavit. 


spota et reliqui in loca vicina concessimus, lcga- 
toruin exspectantes reditum et quid allaturi essent 
nuntii. Ac Joannes Rales quidem, trans Augeloca- 
strum profectus, ubi prope Berrlieoam ad ameram 
venit, statim jussu ejus cum omnibus comitibus 
vinctus οἱ compedibus ferreis astrictus est. Cum 
ita vincti processissent dies aliquot, ad colles 
montis nigri eos liberavh, et exspectssse se dixit, 
ut, cum esset prope Peloponnesum, aut veniret 
ipse despo!a, aut tilium cum proceribus mitteret, 
ac se illi benefacturum sedemque siabilem, in qua 
viveret, donaturum fuisse. Quorum cum neutrum 


Despota igitur cuin tota familia Corcyram pro- D factum sit, inquit, iterum; ut (lat, suademus, et 


fecto, litterze ei ἃ procuratore Angelocastri allatze 
sunt, quibus scriptum erat, ameran quempiam o 
proceribus despotz ad se mitti cupere, ut amicitia 
et concordia inter ipsos conciliaretur, et locus ali- 
quis despotte cum conditionibus quibusdam ἃ se 
daretur, im quo is vitam ageret. Re cum suis. deli- 
berata, despota e re fore existimavit, ut Georgius 
Rales ad ameram, Georgius Raulus autem, gener 
ejus, ad papam proficisceretur, ut alter hoc ipsum 
et despotz in Corcyra commorationein papae nun- 
tiaret, alter videret οἱ exploraret, quo spectaret 
consilium amere. Itaque illi discesserunt, alter 
nono, alier undecimo die Augusti. Mox autem 
quuin pestis ctiam Corcyraui urbem iuvasisset, de- 


post reditum tuum aut veniat despota, aut unum e 
filiis mittat, cui benefaciamus, Itaque cum Raulus 
re infecta redisset mense Octobri anni 6969, Tlio- 
mas despota, die 16 Novewbris Corcyrzorum na- 
vem ingressus, cum proceribus suis plerisque An- 
conam trajecit, inde ad papam et Mediolanensium 
ducem et alio profecturus, in Corcyra relictis re- 
gina el (iliis eL nonnullis procerum, qui eum sc- 
quebantur, familiaribus ct domesticis. Equidem, 
multum ab co invitatus et rogatus, ut aut couita- 
rer se, aut Corceyri manerem. ia. adibus regin:w, 
per misericordiam Dei cuncta bene moderantis. et 
propter luctum eorum quos. proersaveram, el re- 
nuum ou nium in illus done pe. τὰ θα σόν, neue 


981 | 


CEORGII PHRANTZ.E 


Q83 


pou καὶ ἑτέριν χχαιοῇ ἐν τῷδε τῷ χωρίῳ δ0νόλατι A ἐγαπημένος μοι ὑπὲο υἱὸν, ὅ ποτε μελλόγπιμδρός 


Μολυδατινὰ ἐν ᾧ ἦμεν, ὅτ: χαὶ ὁ δεσπότης ἦν ἐν 
τῷ Χ)ομῷ διὰ τὸν φόθον τοῦ θανατιχοῦ ὡς δεδίλω- 
ται. Καὶ μετὰ χοιρὸν 65 χάθισμα εὑρὼν τὸ εἰς ὅνο- 
μα τοῦ ἀ ἰου Ἡλίου πλησίον τοῦ ἄστεως, ἀπελθόν- 
«o; μὴυ ἐχεῖτε χατῴχησα Σεπτεμδρίου ἔχτῃ τοῦ 
S70 ἔτου,. Κατέμενον μετὰ τῶν ἐμῶν, καὶ μόνον 
ἐδεόμην τοῦ θεοῦ ἵνα ἡμᾶς ἐλεήτη χαὶ ἐξοιχονου ἡ τῇ 
ὑ τὸ τῆς αὑτοῦ φιλανθρωπίας xal ἀγαθότητο;. Δι-- 
διθάπαντός pou οὖν ἐχεῖτε μῆνα: πέντε, καὶ ποός 
τινα χαιρὴν οὐδὲ. ivcfoxsey ἀναπαυθῆναι μετὰ τῶν 
ἐχό των τὸ τοιοῦτον χά, σα. KaY διὰ τὸ ἔξειν ἡμᾶς 
πλιίονα tv πολυπλασιλομδ τοῦ χαλοκαγαθοῦ φίλου 
xal πνευλατικοῦ Πατρὸ; 310220100. A19 εὑρισχο- 
pivoo αὐτοῦ εἰς τὴν μονὴν τῶν ἀν ίων ἀποστόλων" 
Ἰάσωνος xaY Σωτιπίτοον. εὑρόντες χαὶ fjuel; ἀπὶ τῆς 
τάξεως τῶν τριάχηντα 090 ἱερέων τοῦ ἁγίου N:xo- 
λάου χάθιτμα τὸ ἐπονομαζόμενον τοῦ Ταοχανιώτου, 
παρΞ:λάθδγιλεν αὐτὸ Μχοτίου :e' τοῦ ς 2ο᾽ ἔτους, xal 
χυτέμῖνον μετὰ τῶν ἐμῶν, Ὃ δὲ ξεσπότης χὺρ 
Θωμᾶς φθάσας εἰ; τὸν 
Ῥώμην οὐδὲν ἄλλο χατύρθωσεν εἰ μὴ ὅτι ἔδωχε τῷ 
minmi Πίῳ δευτέμῳ ἐν τῷ β' ἔτει τῇς ἀρχιερωσύνης 
αὑτοῦ thv χεφαλὴν τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου ἀποστό- 
)ou xal πρωτοχλήτου ᾿Δνδρέου, χαχεῖνος αὐτῷ μό- 
At; πρὸς τὸ ζῆν μετὰ τῶν αὐτοῦ ἐδωιρήσχτο τὴν 
μόνην χαὶ ávayxalav τρυφήν. ὯὩ; οὖν εἶδον οἱ ὄντες 
μτ᾽ αὐτοῦ ἄρχο“τες xalol ἄ,λοι οἱ ἐν Κερχύρᾳ 
ἀπημείναντες ἤχου αν μὴ εἶναι οὐδεμίαν ἐλπίδα βον- 
“θείας, διεσχορπίτθησαν, οἱ μὲν ἔνθεν οἱ δὲ χἀκχεῖ- 
θεν, χλαίοντες τὴν δυστυχίαν αὐτῶν. Τότε δὲ χαὶ ὁ 


tram con 'litione:) aecepi, sed mansi Molybatinis, 


quo loco etium ante fueram, cum. despota mctu | 


pestis, ut signilicavinius, Chlomi versaretur ; etin 
cellula invsnta i monast-rio prope urbem ἐπ ho- 
norein sancti fit» ex«teacto, Tiuc sedem. transtuli 
die 6 Septembris ansii 6970. Ihi cum meis mansi, 
et tastummo fo precatus sum Denn, ut. miserave- 
Iur nos et pro benizuitale οἱ charitate sua in nos 
decerneret, Coimnmoratus sum ibi menses quinque, 
atque intellexi procedente tempore, neutiquam nos 
tranquillo animo. frui posse cum iis qui id mona- 
sterium tenerent; itaque ob crebriorem quoque 
optimi et benevoli Patris spiritualis Dorothei coun- 
suetudinem, qui in monasterio sanctorum aposto- 
lorum Jasouis et Sosipatri erat, eiiam nos ex. or- 
dine triginta duorum sacerdotum sancti. Nicolai 
cellulam nacti sumus. Tarchaniote qus — dicitur, 
die 15 Martii anni 6970, ac mansi ibi cum meis. 
Tliomas autem despota, Ancona atque inde Ro- 
mam profectu:, nihil aliud effecit, nisi ut , cum 
ipse Pio secundo pape, auno pontificatus ejus 
secundo, ex reliquiis apostoli primum νὸς ti, 
$ancti Andres, ca,;ut. dedisset, ille sibi vix al! 
sus'entandam suam et suorum vitam necessarium 
victim przberet, Ut. igitur. proceres eus. secuti 
viderunt, et qui in Corcyra relicti erant, audive- 
run:, nullam spem ausilii reliquam δος 7^"* 40 


'Ayxova χἀχεῖθεν cl; th 


uou Νιχόλαος ὁ Μελιστηνὸς, ὁ τοῦ μεγάλου πριυτὴς 
στράτορος νΐὸς τοῦ ἐν οὐρανῷ xal ἐπὶ γῆς, τὼν 
νῇαν ἐμποριχὴν Κρῆτα τοῦ Σοφῤολέου ὀνομαζοι ἐ- 
vou, ἐρχομένην ix τῆς ῬἙνετίας, ἐμόχ: ἕν αὑτῇ 
διέθη εἰς πόλιν Κυδωνίας ἐν τῇ Κρήτῃ τοῦ "Amoc- 
?iou ta' τοῦ ,c20. ἔτους, χλαύταντες καὶ θρηνήταυ- 
τες πρότερον ἡμεῖ: περὶ τῆς στερήσεως αὐτοῦ διὰ 
τὸ εἶναι αὐτὸν λίαν καλὸν πρός με. Ἔχεϊ δὲ γυναιχὶ 
συζευχθεὶς πρεσθδύτερος ἐγένετο, IG 3 καθὼς ὕστε. 
ρον ἔμαθα χαὶ ix τῶν χειρῶν αὐτοῦ γράμματα 
ἕλαδο). Τοῦ δὲ δεσπότου χὺρ θωμϑἅ διαδιδάταντος 
xa:05» τινα ἐν τῇ Ῥώμῃ, ἔδοξεν αὐτῷ Emavaotpa- 
φήῆναι πρὸς τὴν αὐθέντίαν τῶν "Evezov, yaY πάλιν 
ἐχεῖδεν εἰς τὸν ᾿Αγχῶνα, τῆς θυγατρὸς αὑτοῦ Baot- 
λίσσ:ς τῆς Σερδέας ἐκεῖθεν ἀπελθγύστς ^ xai δ'α- 
τρίψατα ἡέρας τινὰς εἰ: ἐπίσχεψιν αὐτοῦ, ἐκεῖνος 
μὲν ἐδιἐδη πάλιν εἰς Ρώμην, fj ὃὲ βασίλιστα διελ- 
θοῦσι ἀπῆλθεν εἰς Ἐπίδαυοον τοῦ Ἰλλυριχοῦ. Ἡ 
δὲ μήτηρ αὐτῆς ἡ βασίλισσα χαχῶς διάγουσι ἐν 
Κερκύρα, ἐλεηθεῖτα ὑπὴ τοῦ Θεοῦ, τῷ αὐτῷ E62o- 
μηχοπτῷ ἔτει: Αὐγούστου ις΄ ἀπέθαυς xal ἐτάφη ἐν 
τῇ τῶν ἁγίων ἀποστόλων μονΐ, Ἰάτωνος λέγω χαὶ 
Σωσιπάτρου. 

Ὃ ὃὲ τῶν ἀσεδῶν ἔξαοχος τῷ αὐτῷ δὲ ἔτει 
ἀπελθὺ» χατὰ τοῦ Στ τι άρη παρέλχθα τὴν ἐχείνου 
περιθόητον πόλιν Σινώπιον ὀνομαζομένην, ὃ δὴ 
χἀγὼ ἐθεατάμλην, Οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν 
ἄλλον ἅπαντα αὐτοῦ τόπον παρέλαθεν, ἔτι δὲ xil 
tà» Κερατοῦυτα xal τὴν Τραπεΐζουντα ἀπὸ τῶν 
χειρῶν τοῦ Δαδὶδ τοῦ Κομνηνοῦ, τοῦ ἐχεῖσε τότε 


dissipati sunt, calamitatem suam deplorantes. Tun 

eliam (lio mihi charior futurus. gener meus, δὶ: 

colàus, Melissenus, magui protustratoris fil:us, na- 

vem mercatoristn Creteusein Soplolei cujus 
Veuetiis venientem conscendit, et Cydoniam., Cre- 
[5 urbem, trajecit die 11 Aprilis anni 6970, quem 
nos nobis eripi vehementer dolebamus et. lugzla- 
mus, quoniam mirifice erga me ofliciosus erat. 
lbi, uxore ducta, presbyter factug est, ut. postea e 
litteris ejus ad me datis cognovi. Thomas despota 
autem, aliquandiu Roma comuoratus, ad. civita- 
tem Venetorum, atque inde Anconam redire statuit, 
unde lilia ejus, regina Servix, discessura erat, 
Itaque cum ad visendam eam urbem dies. ali οἱ 
ibi h:esisset, ipse Komam rediit. regina Epidauvum 
in Illyricum abiit. Hujus mater, regina, qua Cor- 
cyrz yilam miseram degebat, miserante Deo, ipo 
septwagesinie auno «4115. Áuzusti die 16, niortia 
et in sanctorum apostolorum, Jasonis, inquatu, εἰ 
S»sipstri, monasterio sepulta est. 

Princeps autein. impiorum eodem anro Sphen- 
tiarem adortus, celebrem illius urbem Sinopum 
occupavit, quam ipse vidi ; nec vero. haue. sola 
urbem, sed ctiam omnem vieiuam rezioneü ; 
p terea Cerasuntem et Trapezuntem, Davidi Cov- 
ncno regi ereptas, et universam regionem ciresim- 
jacentem illorum principum, hoc est, regis Tra 


- 


089 - 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IV. 


990 


βασιλεύοντος, xal ὅἅπηταν τὴν περίχωοου αὐτῶν, δὴ προμελετωμένη: οὔσης τῆς ὑάχης τοῦ γενέσθα!: 


τοῦ βασιλίως Τραπεζοῦντος λέγω καὶ πάντων σχε- 
δὸν τῶν ἐχεῖσΞε ἀτυχῶν καὶ ἀνωφελεστάτων αὐθεν- 
τῶν xal ἀρχόντων, οὖς ἐξελθὼν ἐχεῖθεν χατῴχισεν 
αὑτοὺς kv τῇ ᾿Ανδριανουπόλει, ἔνθα δὴ χαὶ ὁ τῆς 
Πελοποννήσου αὐγέντης ἦν, ὁ δεσπότης χὺρ Δημή- 
τρῖος, ᾧ καὶ δέξωχεν ἔχειν εἰς ζωάρχειαν INA 
αὐτοῦ xaX τῶν αὐτοῦ τὴν μεγάλην Alvov, τὴν 
Afjuvov, τὴν Ἵμόρον χαὶ τὴν Σαμοθράχην. Τῷ δὲ 
τῆς Τραπεζοῦντος βασιλεῖ τῷ Κομιλνηνῷ κὺρ Δαβὶ 
χωοία τινὰ διυσις ἐπὶ τὸ μαῦρον ὅρος χατιρχίσεν 
αὑτόν * ὃν δὴ χαὶ μετά τινο: χρόνου μικροῦ zapz- 
δροιλὴν, εὑρὼν τάχα κατ᾽ αὐτοῦ αἰτίαν τινὰ οὐχ 
ἀληθῆ, πάντα τὰ ἑαυτοῦ ὑπάοχοντα ἀφεῖλετ», 
χἀχεῖνον πνιγμῷ ἐτελείωτε. Τῷ δὲ ἔχρι τοῦ αὐτοῦ 


ἔτους διέδη ὁ &puoi; el; τὴν μεγάλην Βλαχίαν B 


xai ἐδιόρθωσε τὰ xai' αὐτὴν ἐχεῖσε ἐνεργούμενα, 
χαὶ ἐπιστρέψας ἐποίησε στόλον, χαὶ ὥρμησεν ὁ 
στόλος προστάγματι αὐτοῦ χατὰ τῆς Λέσδου, ἣν xal 
παρέλαθεν. ' 

x'. Tip δὲ Nozu6pit τοῦ αὐτοῦ £200! ἕτους ἐπι- 
δραμόντος τοῦ υἱοῦ 153 Τουραχάνη ᾿Αμάρη, ἦγμα- 
)ώτισε πᾶσαν περὶ τὸν Ναύπαχτον τῆς Αἰτωλίας 
τὴν αὐτοῦ περιοχὴν, τὸν Ταλατᾶν λεγομένην, xol 
οὗ τοὺς ἙἭ νετοὺς μόνον, ἀλλὰ χαὶ τοὺς τελοῦντας 
αὐτῷ τοῦ τῆς μιχρῆῇς Βλαχίας Φλαμπούρου. Ὅπερ 
μαθὼν ὃ τῶν Ἑνετῶν τριήρεων ναύχρχος, χαὶ δρα- 
μὼν ποὸς ἐπιχουρίαν εἰς τὴν ἀντίπερα πόλιν τοῦ 
ἀμηρᾶ, Βοστίεζαν ὀνόματι, διελθὼν ἐνέπρονσεν αὖ- 


τὴ» xal χμαλώτευτεν ἄπἪαταν Tho τοῦ Κουλᾶ C 


μόνου * xal ἀγαγὼν τοὺς Βοστιτζανοὺς ἐν τῷ Nax»- 
πάχτῳ μετὰ τῶν ἑαυτοῦ ἐναλλαγὴν ἐπο'ἤσατο. Καὶ 
pezuntiorum et reliquorum prope omnium  priuci- 
pu:n et procerum ibi habitantium, quos inde Jisce- 
dens Adrianopolim traduxit, ulii etiam Peloponne- 
si princspe; DEmatrius despota,crat, cui, unde ipse 
et qui eum comitabshtur, victum haberent, magnam 
ZE»um, Lemnum, lmlhrum et Samothracen donavit. 
Davidi Comneno autem, Trapezuntiorum regi, cui 
ei ipsi loca quaedam tribuit, ad montem nigrum 
domicilium assignavit : quem tamen brevi post, 
reperta adversus eum causa quadam | falsa, facul- 
iatibs omnibus spoliatum, sulfocari jussit. Vere 
ejusdem anni in mognam Valachiam concessit, 
rebusque hujus proviucix: ordinatis, reversus est 
et classerh exstruxit, qux, Lesbum missa, eam 
insulam in potestatem redegit. 

20. Noveipbri ejus:'em anui 6971. Amares, Tu- 
racbanis filius, incursione facta, omuem regionem 
Naupacto 7Etolie a:ljacentem, quam Galatam di- 
cunt, occupavit, uce solos Venetos, sed etiam tri - 
butarios sibi incolas oppidi parve Valachiz, quod 
Phlaburum appellatur. Quod οἱ cognovit Veneta- 
rum triremium prafectus, auxilio advolavit et. ur- 
bem amerme regione sitam, Bostitzam nomine, 
odor'usincendit, totamque occupavit preter so- 
lum Culam. incolas drinde Naupactum. abductos 
cum suis commutavit, Ceterum bello à. senatu 
Veuetoruimm adversus amcram 7}... aute. decreie, 


b 


χατὰ τοῦ &unpd ὑπὸ τῆς τῶν ᾿Εν:τῶν γερουσίας, 
τοῦτο δὴ τὸ ἔργον ἀπεχάλυψεν αὐτὴν καὶ ἀρχὴ 
χατέστη. Καὶ ἐλθόντος τοῦ χαθύλυυ Δ 1 ἢ ναυάρχου 
ὀνόματι ᾿Αλουϊσίον Λαυρεδανοῦ μετὰ πολλῆς πι- 
ρασχευῆς xal ἑτοιμασίας χαὶ δυνάμεως, ἐπίασε 
τὸν τῆς [{Ππλοπουνήτου ᾿Ισθαδν, χαὶ ᾧχυδόμησεν 
αὑτὸν, καχῶς δὲ διὰ τὴν συντομίαν " οὐ qXo ἐν τῷ 
συντόμῳ τὸ ἀσφαλὲς, ὡς ὁ λόγος. Εἶτα πολεμήσας 
τὴν Κόρινθον xal μὴ τυχὼν τοῦ ἐλπιξοιλένου, ἀρεῖς 
τὸν Ἰσθιλὸν à εχώρησε. Τῷ δὲ ς«22.5,8' ἔτει παρέλα- 
6o» τὴν Μονεμδασίαν οἱ "Evezo!, οὐ τοσοῦτον θελή,- 
σε: χαὶ χάριτι τοῦ χυριεύοντο; αὐτὴν 030v ἀνω- 
φελείᾳ τοῦ ἡγεμονεύοντος ἐν αὐτῇ ἄρχοντος * ὥσππερ 
δὴ ὁμοίως ἀνωφελείᾳ καὶ ἀτυχίᾳ τοῦ ἐγεμόνος 173 
Λήμνου πολίχνιον τὸ λεγόμενον Παλπαιόχαττρον 
ἐχλάπη μᾶλλον παρὰ τῶν ἐν αὐτῷ τυχόντων ξένων 
xai ἐδόγη τῇ αὐθεντίχ τῶν Ἐνετῶν." xai ἐξ αὐτοῦ, 
δῆλον τοῦ πολιχνίου, ἄπασχ» τὴν νῆσον bx: oo- 
σαντο. ᾿Αλλὰ καὶ εἰς τὴν Λέσδον ἀπελθέντο; αὑτοῦ 
δὴ τοῦ Λαυρεδανοῦ καὶ πολεμύσαντος αὐτὴν, 00x ^ 
ἔπραξέ τι χαὶ ἀνεχώρησεν ἄπραχτος. 

Τῷ δὲ ἔχρι τοῦ ς“72..γ'΄ ἔτους ὁ δεσπότης xp 
Θωμᾶς ἐμήνυσεν ἵνα οἱ υἱοὶ αὑτοῦ xaX ἡ θυγάτηρ 
ἐ εἴσς ἀπέλθωτιν ὕπου xixiivog ἣν καὶ ἐγένετο, 
ὅτε ἀπισπώθησαν μετὰ νηὸς εἰς τὸν 'Avxova, xal 
μόνον ἤχουσεν ὅτι ἐν ᾿Αγχῶνι παρεγένουτο ἐν Ῥώμῃ 
ὧν, καὶ μὴ φθάτας ἰδεῖν αὐτὰ Matoo ι3' ἐν Ῥώμῃ 
T0b; Κύριον ἐξεδήμησεν, ὑπάρχων ἑτῶν. vc", χαὶ 
πρός τι μιχρόν. Καὶ ὄντων τῶν παίδων εἰς ᾿Αγχώ- 
ναν, ἐπιστολὴν 4.86 ἔγραψεν ὁ καρδινάλης Bnssa- 
ρίων πρὸς τὸν παιδαγωγὸν αὑτῶν οὕτως" 
illa res ejus ordiendi occasionem pribuit οἱ ini- 
tium ejus fuil. Advenit enim sunmus classis 
prafectus Aloysius Lauredanus cum magno appara- 
tu et enplis, atque lsthmum Peloponnesi occupavit 
ee mnnivit, male tamen propter festinationem : 
etenim in festinatione non est securitas, ut in 
proverbio est. Deinde Corinthum aggressus, 56. 
spe frustratus, relieto Isthmo, discessit. Anno au: 
tem 6972 Veneti Monembasia potiti sunt, non tam 
voluntate et gratia ejus, qui urbi pr:eerat, quain 
ejusdem inertia : quemadmodum inertia et. infor- 
tuinio praefecti Lemni factum est, ut. oppidulum, 
quod Palz»ocastrum dicitur, a peregrinis, qui In- 
tus aderant, subreptum, rei publicie. Venetorum 
traderetur : ex quo deinde oppidulo profecti, tota 
insula potiti sunt. Quin etiam Lesbum i lem Lau- 
redanus profectus et bello adortus, frustra lavora- 
vit, et re infecta rediit. 

Vere anni 6975 Thomas despota filios et filiam 
ad se venire jussit. Accidit auteui, cuim navi Àu- 
conam delati essent, ut ille Roni, audito tantum 
de eorum. adventu, priusquam eos videret, ad Do- 
miuum migraret -neusis Maii die 12, aunos natus 
56 et paulo plus. Cujus cum liberi adliuc Ancona 
essent, Bessario cardinalis epistolam | 2d pzedago- 
gum corum delit, lioc exemplo seriptam : 


951 


GEORGII PIIRANTZ.E 


992 


xa'. Ἐπιστολὴ πεμφθεῖζα παρὰ τοῦ εἰρημένου À δουλεύουν xal và τὰ συντροφιάζονν. xal và τὰ 


χαςδινάλη np»; τὸν παιδαγωγὸν τῶν προῤῥηθέντων 
αι χίδων εἰς ᾿Αγχῶνα, 

Εὐγενέστατε ἄνερ χαὶ ἡμῶν φίλτατε φίλων, 
ἐδεξάμην καὶ πρότερον xal νῦν διὰ τοῦ -Ἑρμητια- 
νοῦ γράμματα τῆς εὐγενείὰς σου, πρὸς ἃ οὐχ 
ἀπεκρινάμην, ἀναμένων ἵνα γένηταί τις ànoxazá- 
στασι; εἰς τὴν πρόνοιαν τῶν αὐθεντοπούλων. Ἐπειδὴ 
οὖν νῦν ἐγένετο, νῦν καὶ γράφω. Παραμυθεῖσθαι 
μὲν καὶ ὑμᾶς καὶ τοὺς αὐθεντοπούλους διὰ τὴν 
ἀφόρητον λύπην τοῦ μαχαρίτου ἐχείνου xal ἁγίου 
δεσπότου οὐχ ἔστι τοῦ παρόντος χαιροῦ" διὸ παρ- 
αἰτήσομαι τοῦτ. τὰ νῦν, Γίνωσχε δὲ ὅτι ὁ ἁγιιύ- 
τατος πάππας διὰ παραχλήσεως φίλων τινῶν xal 
οἰχείας χαλοθελεία; ἔταξε và δίδῃ χάθε μῆνα τὰ 
αὐθεντήπουλα δουχάτα τριαχόσια, ὥσπερ ἔδιδε xal 
τῷ ἁγίῳ δεσπότῃ. Θέλει δὲ καὶ ὁρίξει ὁ ἁγιώτατος 
πάππας ἵνα τὰ μὲν διαχόσια χατὰ μῆνα νὰ εἶνσι διὰ 
ei τρία ἀδέλφια ἐπίσης ἀνέγχιστα, νὰ ἐξοδιάξωνται 
εἰς τροφὴν ἐχείνων xal ἀνθρώπων ὑποχειρίων αὖ- 
τῶν μιχρῶν, ἕξ ἣ ἑπτὰ τοῦ xa0' ἑνὸς, xal εἰς ἀγο- 
piv χαὶ τροφὴν ἀλόγων τεσσάρων τὸ ὀλ:γώτερον, 
καὶ εἰς ῥίγαν τῶν αὐτῶν ὑποχειρίων, χαὶ εἰς ἐνδύ- 
ματα τῶν αὐθεντοπούλων, νὰ 417 εἶναι χαλὰ ἐν- 
δύματα, xal χάπον νὰ περισσεύσῃ xal τίποτες τὸν 
χαθ᾽ ἕνα, διὰ và βοηθηθῶσι κάπου εἰς ἀσθένειάν 
τοὺς ἣ εἰς ἄλλην ἀνάγχην. Καὶ τοῦτο θέλει νὰ γένη 
ἐξ ἅπαντος, xat νὰ μηδὲν γένῃ ἀλλέως. Τὰ δὲ λοιπὰ 
ἐχατὸν δουχάτα τὸν μῆνα ἤγουν χίλια καὶ διαχόσια 


φυλάττουτιν, ᾿Αχούσας δὲ ὁ ἁγιώτατος πάπκα: τὸ 
πόσοι εἶναι αὐτοῦ ὑπερεθαύμασε xal χαταγινώσχε- 
ταί μας" xai γὰρ ἐὰν εἰς τὸν αὐθέντην τὸν μαχα- 
ρ'σμένον ἐχεῖνον τοιοῦτον ἄνθρωπον ἐθαύμαζον πῶς: 
εἶχεν ἐδὼ τόσους xal ἐχατηγόρουν τον ὅτι εἰς τὴν 
ξενιτείαν νὰ τρέφῃ τόσονς μὲ ξένα δουκάτα καὶ ξέ- 
vac ἐλπίδας, πόσῳ μᾶλλον τώρα, ὁποῦ ἦλθον καὶ 
ἄλλοι πλειότεροι παρὰ ὁποῦ ἦσαν ἐδὼ, χαταγινώ 
σχουτές των χαὶ χατηγοροῦσί των, χαὶ μάλιστα εἰς 
αὐθεντόπουλα νέα χαὶ ὄρφανχ, ὁποῦ οὔτε ἀξίωμα 
τε ὄνομα οὔτε φήμην ἔχουσι. Kal οὗ μόνον χατα- 
γινώσχουσί τους, ἀλλ᾽ οὐδὲ βούλονται νὰ ἐξοδιάζω- 
σιν ἕνα τορνέσιν πλέον, χαὶ ἄμποτες μᾶς τὸ ἔταξαν 
"ἃ τὸ φυλάξωσι τελείως xal νὰ μηδὲν μεταδληθῶ- 
σιν, ὥσπερ ἐποίησαν καὶ ἄλλοτε. Δι᾿ αὑτὸ εἶναι 
χρείᾳ và φροντίζῃ fj εὐγένειά σου μετὰ τοῦ ἀρχόν- 
του τοῦ Κριτοπούλου τοῦ ἰατροῦ 8.1 6 τοῦτο, ὁποῦ 
xatà τὸ παρὸν ἔχετε τὴν φροντίδα τῶν αὐθεντοπού- 
λων. ᾿Επαναστήσωμεν τίς và τὰ διοιχῇ. f| τίς εἶναι 
ἀναγκαῖος νὰ χρατηθῇ. Καὶ μετὰ ταῦτα θέλουτι 
μερισθὴν μετὰ βουλῇ: ἐδιχᾷῇς μας elc ἐχείνους ὁποῦ 
θέλουσιν ἀπομένειν. Ἐμένα γοῦν προηγουμένως: 
φαίνεταί με ὡς ἀναγκαιότατον ὁποῦ δὲν ἢ μπορεῖ νὰ 
λείψῃ, πρῶτον ὁ ἰατρὸς, δεύτερον ὁ διδάσχαλος͵ 
Ἕλλην, τρίτον ὁ διδάσκαλος Λατῖνος» τέταρτον ὁ 
δραγουμάνος " οὗτοι γοῦν εἰσὶν ἀναγχαιότατοι xal 
δὲν ἠμπορεῖ νὰ λείψῳτιν. “Ἔτι δὲ xai εἷς ἢ δύο 
παππάδες Λατῖνοι εἶναι ἀναγκαιότατοι διὰ và qi. 


τὸν χρόνον νὰ ἐξοδιάζωνται εἴς τινας ἄρχοντας xai C, Àw51 λειτουργίαν Λατινιχὴν συνεχῶς. Εἶναι γὰρ 


καλὰ πρόσωπα, ὁποῦ νὰ εἶναι μετ᾽ αὐτῶν νὰ τὰ 


91. Epistola a cardinali, quem dixi, ad paa- 
gegum liberorum modo appellatorum Anconam 
nissam. 

Vir nobilissime et amicissime, accepi tum prius, 
tum nunc. per Hermetienum fitteras tuas, ad quas 
non respondi, quoniam exspectare statueram, do- 
nec rebus adolescentum principum consultum furet. 
Quod cum jam factum sit, nunc. ad te scribo. Con- 
s0lari vos et principes de morte acerbissima heatl 
illius et saucti despota, non est hujus loci : quare 
hvejus rei venixm ἃ te. peto. Scito. autem, sanctis- 
simum papam, amicorum quorumdam auctoritate 


χρεία và ζῶσι τὰ παιδία Λατινιχῶς, ὥσπερ t6oj- 


vel mille et ducenti totius anni, impendantur ia 

stipendia procerum aliquot et hominum elega- 

tium,, qui, cum priucipibus vivant et consuetudinem 

haleant, ii$.surviaut ek eoa. custodiant, Certiot au- 
tem factus sanctissimus papa, quot; bue advene- 
rint, miratus est et. subirascitur. Si enim bete 
memo:ie principem, talem virum, imirati sunt et 
vituperaruut, quod tot luc ministros adduzisset, 
quos pecunia el liberalitate aliena sustentaturus 
esset, quanto magis nunc, cum alii plures huc 
immigrarint, principibus prasertim pueris et orbis 
succeusendum est, qui nec dignitate, nec titulis, 


el sua ipsius benevolentia commotum, statuisse, D nec fama nohiles sunt! nec iis irascontur solum, 


principibus mensibus singulis numrnos aureos tre- 
centos pendere, quos hucusque beato despotz pen. 
debat. Vult autem, ac decrevit sanctissimus papa, 
ut ducenti nummi singulis. mensibus :equaliter dis- 
tribuantur tribus fratribus, ut impendantur ad 
alendos ipsos et sex septemve singulorum mini- 
δίγοδ; ad emendos el alendos quatuor minimum 
equos, ad ministrorum stipendia et principum ve- 
sitimienta, que. pulchra sint. necesse est, et de cu- 
.jusvis portione aliquantulum comparcitor, ut ha- 
beant, quo utantur, si forte in morbum vel alias 
$ngustias inciderint Atgee h:ec quidem. omnino 
Ma lieri, nec fieri quidpiam aliter, jubet. Reliqui 

wieu ccntum nina! aurei singulori i" onsiutn, 


sed vetant etiam, vel unum teruncium supra pecu- 
niam decretam impeudi, mandaruntque mibi mo- 
nerem, ut accurate hzc flerent neve quidquam im- 
mutaretur , quemadmodum alias factum est 
noununquam, Quare necesse est, vir nobilissime, 
tibi et Critopulo inedico V. Cl. nunc qvidem curz 
sint res principum ; atque eligemus nos preterea, 
qui eas administret et strenue regat. De.nde singt- 
lari hic consilio deliberabitur, qui locus domicilio 
jis assignandus sil. ἃς quantum quidem slatim 
Uicerni potest, maxime opus sunt, quorum deesse 
uemo poterit, primum medicus, deinde magister 
Gr;ecus, tum magister Latinus, postremo interpres. 
Hi igtur plane necessarii. sunt, et omnino Jocsse 


-- 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IV. 


934 


6 μαχαρισμένος πατὴρ των. Kal ol &pyov- À χαμεν περὶ «00109 καὶ ἐχεῖνος ἐδούλετο νὰ τὰ ἐνδύτη 


θέλωυσιν εἶσθαι μετ᾽ ἐκείνους, εἶναι χρεία 
ἰχωσιν εἰς τοῦτο, νὰ μηδὲν φεύγωσιν ἀπὸ 
ητίαν διὰ τὸ μνημόσυνον τοῦ mima, ὡσὰν 
σαν εἰς τὴν στράταν ὁποῦ ἤρχεσθε, διότι ἂν 
y ἀπὸ τὴν ἐχχλησίαν, εἶναι χρεία νὰ φεύ- 
ἀπὸ τὴν Φραγγίαν" οὐδὲ τινὰ: γὰρ θέλει 
v ὁποῦ τὸν ὀνομάζει ἄπιστον χαὶ αἱρετιχὸν, 
πτρέφεταί τον φανερά. ᾿Αφ᾽ ὅτου γοῦν τοῦ- 
αγκαῖοι οὃς εἴπαμεν νὰ χατασταθῶσι xal 
| uept:xóv των, τότε θέλει εἶσθαι. Τοῦτο δὲ 
xai τάξειν ἐγὼ ἐδὼ xal θέλω τοὺς χατα- 
ἄ.19 τότε θέλετε ἰδεῖν τὸ ὑπόλοιπον mósov 
| πόσον ἀπομένει ἀπὸ τὰ a0 φλωρία. Καὶ 
ὑγένειά σας ὅλοι ἀντάμα θέλετε ἀποχατα- 


εἰς νὰ ἀπομείνῃ καὶ τί νὰ ἔχῃ ὁ χαθεὶς μετὰ B 


hust£oa;. Ἐμένα οὖν φαίνεταί μου, ὅτι 
νει πλείονες xal ἐλαφρώτεροι ὁποῦ μέλλουν 
Ἰοῦν μὲ ὀλίγον ὁ καθεὶ;, εἶναι δὲ ἄλλως 
᾽ς τόσον θέλει εἶσθαι κάλλιον, διότι θέλουσιν 
| παιδία πλείονα συντροφίαν xal πλείονα 
ἣν χαὶ πλείονα τιμήν. “Ὅμως τοῦτο θέλομεν 
230a: ἀντάμα, xal θέλομεν ποιήδειν τὸ 
Ἢ εὐγένειά σου εἶναι κατὰ τὸ παρὸν 
ιοικητὴς τῶν παιδίων μετὰ τοῦ Κρ'τοπού- 
αι γοῦν ἀνάγχη πρὸ πάντων νὰ φροντίζετε 
εὐσίν των καὶ τὰ “ἤθη των, νὰ γίνουν χαλὰ 
αιδευλίνα, ἂν θέλετε νὰ ἔχουν τιμὴν ἐδώ. 
jJ. θέλουν τὰ καταφρονήσειν χαὶ αὐτὰ καὶ 


, χαὶ οὐδὲ στραφεῖν θέλουν νασὰς ἰδοῦν. Μὲ C 


ρίτην τὸν αὐθέντην τὸν πατέρα του; ἐσυντύ-. 


sunt. Preterea opus 681 uno vel duobus 
ibus Latinis, qui perpetuo canani liturgiam 
. Etenim pueros Latino more vivere opor- 


juod etiafiigge pater eorum voluit. taque - 


eomitabentat proceres, videant necesse csl, 
cipes ez Ecclesia secedant propter comme- 
nem pape, quemadmodum in itinere facium 
asi ex Ecclesia secedant, eos e Fraucia 
secedere oportet. Nemo enim hominem to- 
ii se impium ct h»retieum appellet et mani- 
rat. Quare ii, quos necessarios esse dixi, 
dicanto curare, ut ita flat, Prxterca vo:o 


ommendo, ut videant, quantum relinquatur D 


nis mille et ducentis. [Joc autem. tu, vir 
fme, uua nobiscum delibera, quis retinen- 
et quid cuique muneris tribuendum. Ac 
lidem videlur, quo plures sint et propter 
labores minori contenti stipendio, hoc pul- 
yre, quoniam pueri plus habebunt comitum, 
rum et honoris. Sed hoc una deliberabi- 
quam &eri potest pulcl.errime institueuus. 
tu nonc quidem cum Critopulo res pue- 
idministra, Itaque necesse est ante omnia, 
dueationi et moribus prospiciatis, ut urba- 
fuditi flant, si eos hic in aliquo honore 
iis. Quod nisi (at, et ipsi et juvenes hic 
Bini, nee ulla vestri existimatio erit. Do 


xaX νὰ ποιήσῃ νὰ ζοῦν Φράγγιχα παντελῶς, ἤγουν và 
ἀκολουθοῦσι τὴν ἐχχλησίαν xatk πάντα ὡσὰν Λα- 
τῖνοι καὶ οὐχὶ ἀλλέως, νὰ ἐνδύνωνται Λατινιχῶς, 
νὰ μάθουν, νὰ γονατίζηυν τοὺς ὑπερέχοντας xal 
πάππαν xal χαρδιναλίους xai 890 τοὺς ἄλλους 
αὐθέντας, νὰ ἀποσχεπάξζωνται τὸ χεφάλι του, vX 
τιμῶσι τοὺς χχα!ρετῶντας αὐτοὺς, ὅταν ὑπάγγυν νὰ 
ἰδοῦν χαρδινάλιν f] &220v ὅμοιον αὐθέντην, νὰ μηδὲν 
καθίσουν ποσῶς, ἀμὴ νὰ γονατίξουυν καὶ ἀπέκει 
ὅταν τοὺς εἴπῃ Exelvo; νὰ σηχωϑοῦσιν. 'O δὲ μαχα- 
ρίκτης ἐχεῖνος ἔλεγεν ὅτι xal πολλάχις αὐτοὺς τὸ 
εἶπε νχ μηδὲν χαθίσωσιν, Αὐτὰ οὖν ὅλα ἐνθυμᾶσθέ 
τα νὰ τοὺς νουθετήσετε xal νὰ τοὺς παιδεύσετε 
χαλά. Ἔτι ποιήσετε ὅτι τὸ βάδισμά τους νὰ εἶναι 
σεμνὸν xal τίμιον, fj ὁμιλία τους γρησ:μωτάτη χαὶ 
ἡ φωνή vous νὰ εἶναι μετρία καὶ foin. τὸ βλέμμα 
τους προσεχτιχὸν, νὰ μηδὲν χάσχωσιν ἐδῶθεν χἀχεῖ- 
θεν. Ἂς τιμοῦν πάντας, ἃς ἀγαποῦν πάντας, ἃ: 
συντυχαίνωσι πάντα; xal τοὺς ἐδιχούς των xat τοὺς 
ξένους μετὰ τιμῆς. Νὰ μὴν εἶναι ἀλαζονιχοὶ, ἃς 
εἶναι ταπεινοὶ xal ἤρεμοι. Καὶ μηδὲν ἐνθυμοῦνται 
ὅτι εἶναι βασιλέως ἀπόγονοι, ἀμὴ ἃς ἐνθυμοῦνται 
ὅτι εἶναι διωγμένοι ἀπὸ τὸν τόπον των, ὀρφανοὶ, ξένοι, 
ὁλόπτωχοι, ὅτι εἶναι χρεία νὰ ζοῦν ἀπὸ ξένα χέρια, 
χαὶ ὅτι ἂν δὲν ἔχωσιν ἀρετὴν, ἂν δὲν εἶναι φρόνιμοι, 
ἂν δὲν εἶναι ταπεινοὶ, ἂν δὲν τιμῶσι πάντας, οὐδὲ τοὺς 


θέλουν τιμήσειν οἱ ἄλλοι, ἀμὴ θέλουν τοὺς ἀποστρέ- 


φεσθλι πάντας. Αὐτὰ οὖν ὅλα φροντίσετέ τα χαλὰ f 
εὐγένειά σου μετὰ xai τοῦ Κριτοπούλου, ἐπειδὴ τὸ 
Ὑομάρι ἀπάνω σας εἶναι. Πρὸς τούτοις ἃς ἐπσιμε- 


qua re cum beate memoria principe, illorum pa- 
tre, coljlocutus sum, voluitque is, ut omnino mores 
Franeorum .iuitarentur et. induerent, hoc est ut 
Ecclesi: interessent plane eodem, quo Latini , 
modo, ut Latino vestimento utcreutur, reverenter 
salutarent papam, cardinales et reliquos. primores. 
detecto capite, ut. honorem exhiberent. salutanti- 
bus, ut, si adirent. cardinalem vel alium similem 
principem, non assiderent, sed flexis genibus :pro- 
cumberent, donec ab illo Juberentur surgere, Disit- 
que beatus ille vir, sepe se iis imperasse, nt re 
considerent. Quz igitur omnia vobis conimenuo, 
ut moneatis principes et probe eos educetis, Pr:e- 
terea cure vobis esto, ut incessus eorum gravis 
sit et magnificus, sermo considcratus, vox mode« 
sta el placida, vultus. verecundus neve huc illuc 
vagus. Erga omnes comes et oflficiosi sunto, omni- 
bus tum suis tum alienis blaadi et affabiles, mini- 
me gloriosi, sed demisso et selato auimo. Nihil 
Superbiunto, quod imperatoris posteri sint, sel 
cogitanto, se e patria ejectos, orbos, hospites, men- 
dicos esse, qui aliorum ben-(ciis egeant ad vita:n 
sustentandáin, ncc, nisi virtutem colant, prudentes 
ac modesti sint, omnes henorilice habeant, ab 
aliis honorifice habitum iri, sed in omnium veu- 
turos esse invidiam. Qux omnia tu, vir .nobDilissi-* 
me, cum Critopulo consileta, quindoquidem id 


995 


GE"nGlí TURANTZ.E 


936 


A0gezit ui ai059^» voianaata, νὰ πρυχόψουν, IO] A πεινὰ xai fuspa. "Ac μανθλνωσιν ἀπὸ τώρα và 


vi ui) ξυδυμοῦσοζι ὅτι εἶναι εὐγενιχοί. Ἢ εὐγένεια 
joo; ἀρετῆς δὶν εἶναι τίποτες xal εἰ; πάντας μὲν 
in αὐθέντας, ὁποῦ ἔχουν xal μεγάλα: αὐθεντίας 

Y ἐρχᾶς,. καὶ piov εἰς αὐτοὺ; ὁποῦ Ejacay ὅ)α. 
43 à; σπουξάξουν νὰ μάθωσιν, ἃς ἔχουν εὐπείθειαν 
ὑποταγὴν xai ὑπαχοὴν εἰς τὴ" εὐγένειάν σον, 
τὸ) ἰατρὸν ὁποῦ τοὺς ἐνέθρεψςε, xal εἰς τὸν 
ἢ ζάτχχλήέν τῶν, χτὶ ἃς Gd; ὑπαχούωσ', val ἃς 
“πο οὖν τὸ τοὺς λέγετε ἐξ ἅπαντος, Ἂς μάθῃ ὁ χχ- 
86: ς 
πειὸ uiXQhw εἰς τὸν πάππχη, νὰ τὸ εἴπωσι τὸν πάπ- 
τοὶ 


ΧΆ 


δ. 
εἰς 


χι' 


ἀπ᾿ αὐτοὺς ix στήθους ἕνα προτφώντηια τὸ 
ὅπαν ἔλθωσιν 
Ὅταν περι ποτοῦν 
εἰς t V στρᾶταν χαὶ οἱ διθρωπο! ἀποσχεπάζονταί 


πὸ Yvan χαὶ ἀποχίπλοτοι 


ἐδ, χαὶ νὰ μηδὲν γένῃ ἀλλέως. 


ποὺς χαὶ τιμοῦν τοὺς, ἃς ἀποχεπάξιωνται καὶ αὖ- Β 


τοὶ τὸ χαπάσι των, 
ρον ὡς ποὺς τοὺς 
ἔρχωνται ξένοι εἰς 


ἢ ὁλότελα J| πλεῖον ἢ ὁλιγώτε- 
ἀνθρώπου:;. Ὁ λκοίως xat ἂν 
τὸ σπῆτι τίχλιοι ἄνθρωποι νὰ 
ἃς τοὺς προσηχονοῦνται, ἃς τοὺς 
ἀποσχεπάζωντλι, ἃς τοὺς παρεχθάνωτι χατὰ τοὺς 


ποὺς βλέπουσιν, 
ἀνθρώπους. “Ἂς συντυ αίνωσι ὀλίγα μὲν, ἔντιμα δὲ 
x1: εὐχαριστιχὰ χαὶ ταπεινὰ νὰ μὴ» γελῶσι ποσῶς, 
νὰ μὴν διαχέτωνται, ἀλλὰ μετὰ χαϑεστηχότος xal 
σοῦαροῦ φρονέματο; ἃς τοὺς συντυχαίνωσιν, Εἰς 
τὴν τροφὴν των ἃς εἶνχι προτεχτιχοὶ xax ἐγχρατεῖς. 
Εἰς τὸ τραπέζι των ἃς χάθωνται μετὰ προσηχῆς 
xai παιδεύσξως. "Av θέλετε νὰ εἶναι πεπαιδευμένοι 
εἰς τοὺς ἔξω, ποιήτατε νὰ εἶναι 4699 π:παιδευ- 
μένοι εἰς τοὺς; ἐδιχούς των. Ἂς μὴν ἀναισχυντοῦν 
«X, συνηθίσετέ του; ἀπὸ τώρχᾳ χαλὰ ἤθη xal τα- 


oneris tibi impositum est, Preterea. operam danto 
liberis, uL progressus faciant, neve, quod principes. 
sint, illis carere se posse existima 0. Noliligas, 

qui caret virtute, nihili est dn Omnibus principi- 
bus, etiainsi magna regna et. bona hobeazt, nedum 
iu. ulis, qui rebus omnibus orbha:i sunt Quare 
necesse est, eos literas. colere, obedientes obtea- 
porantesque esse tibi, et melico. corum qui. vale- 
tudini prospicit, et. magistro, dictis,ue vestris 
gtu.liose audientes sunto. Insuper singuli brevem 
aliquau) orationem inemo: is mandanto, qua papam 
fixis genibus el nudo capite saiulent, cum hiuc 
weneriut : quod cavenio ne. aliter. faciant. Si pu- 
b'ice ambulautes ab hominibus sslutantur aperien- 
ais capitibus, ipsi quoque caput aut plane aut. plus 
minusve pro cujusvis conditione aperiunto. Simi- 
liter si alieni bonorati homines eos visu:u. venient, 
digne hos excipiunto, caput aperiunto et. pro sua 
quemque dignitate habento. Loquuntor pauca qui- 
dem,sed ea laudabilia, gratiosa et placida, mun- 
quan ridento aut cachinnantor, sed. vulta severo el 
composito sermonem cum iis conferunto. In cibis 
C.piendis temperauto sibi, tabul:e modeste et ve- 
recunde assidento. Si eos inorum cultum ,coram 


alienis praestare vultis, necesae est eos coram suis - 


deeovum. servare doceatis. Ut. neminem Ledant, 
assuefacite eos dehinc ad morum clegantiam, mo- 


γονατίζουν ἐπιτήδεια xal εὔμορφα. Καὶ νὰ μὴν τὸ 
ἔχωσιν ἐντροπὴν ὅτι μεγάλοι ῥηγάδες χαὶ βασιλεῖς 
τὸ ποιοῦσιν, Ὅταν σεδαίνουν εἰς ἐχχυτσίαν Δατι- 
νιχῇ, ἃς γονατίζουν xal ἃς εὔχωντα! ὥσπερ ol 
Λατῖνοι. Ὑπαγέν:τέ τοὺς συνεχῶς εἰς τὰ: ἐχχλη- 
αἰαξ:, εὶς τὰς λειτουργίας, xal ἃς στέχωνται μετὰ 
εὐλαθείας xai προσοχῆς, χωρὶς γέλωτος, χωρὶ: 
λαλίας. "Ag; γονατίζουν xal ἃς ἀποχεπάζωνται 
ὥσπερ οἱ Λατῖνο!', xal ἃς μιλοῦνται ἔχείνους. "Av 
οὕτως ποιῶσι, θέλουσι βογθηδεῖν, θέλουν ἔχειν 
τιμὴν παοὶ πάντας, θέλω δυνηθεῖν xaX ἐγὼ νὰ τοὺς 
συν:εργῶ. Εἰ δὲ τἀναντία ποιοῦσιν, ἐγὼ δὲν θέ ω 
δυνυῦεῖν νὰ τοὺς βοηθήσω οὐδὲ ὅλως, οἱ ἄνθριυπο: 
θέλουν τοὺς ἀποστριφεῖν, χαὶ τινὰς δὲν θέλει τοὺς 
τιμήσειν οὐδὲῇὲ ποσῶς. ᾿ 

Ταῦτα δὲν λέγω γράφειν τὴν εὐγένε: ἀν δοὺ χαὶ 
τοὺς ἄλλους μὲ τόσην. πολυλογίαν, εὔκαιρα xa* μά- 
ταια * ἀλλὰ διὰ νὰ τὰ λέγετε συνεχῶς τὰ αὐθευτό- 
πηυλα, và ποιήσττέ tou; νὰ τὰ ἀναγινώσχῃ συνεχῶς 
ὁ διδάσχαλός των, νὰ τὰ ἀγροιχοῦν χαλὰ διὰ νὰ τὰ 
ποιῶσιν, Ἐχείνους τὰ ἤθελα γράψειν" ἀλλ᾽ ἐπειδὴ 
ἐχεῖνοι ὡς νέοι ἀχόμι δὲν τὰ ἀγροιχοῦν χαλὰ, δι' 
αὐτὸ γράφω xa τὴν εὐγένειάν σου, νὰ τοὺς παραι- 
νῇτε xai A293 ἀπὸ λόγον pov χαὶ ἀπὸ ἐδιχοῦ 03; 
νὰ ποιῶσιν ὡπτὰν γράφομεν. 

Ἐνταῦθα εἶνα! θχανατιχὸν κατὰ τὸ παρόν". Δι᾽ αὐτὸ 
ἐφάνη χα ἂν μετὰ βοιλὴν τῶν ἀρχόντων ὁποῦ εἶναι 
ἐδὼ, χαὶ μὲ τὸ θέληλα τοῦ ἁγιωτάτου πίππάα, νὰ 
μὴν ἔλθουν τὰ αὖ “θεν: ὁπουλα ἐδὼ διὰ τὸν χίυδυνην * 
ἀλλ᾽ οὐδ᾽ αὐτοῦ τὸν ᾿Αγχῶνα νὰ εἶναι, ἐπε: ὴ 
destiam et lenitatem. Discunto jam flexis genibus 
 wpte et elezanter salutare ; ueve pudeat eos facere, 
quód fiaügni reges et imperatores faciunt. Quando 
ecclesiam | Latinam intrant, fleckamto.genua et pre- 
cantor sicut Lat ni. Ne ne,ligatis eos ad missas et 
liturgias ducere, et assistunto verecun:le e! attente, 
sine risu vel garritu, flexis. genibus et apertis ca- 
pitibus, sicut Latii. faciunt, qui omnino iis ini- 
tandi sunt. H:ec si feceriüt, subsidiis non carebunt, 
apud omues in honore erunt, et ipse εἰ quid po- 
tero iis operz przstare, studiose przstabo. Si con- 
traria. fecerint, equidem nulla omnino ie eos. a.l- 


D juvabo, ho:wines eo8 negligent uec. ullum | iis lo- 


norem habebunt. 

Hac tam copiose ad. te,vir nobilissime, et veli- 
quos scripsi, non ut levia et inania, sed Ut monca- 
tis cà. perpetuo principes, per magistrum ea per- 
potio iis legenda curetis, quo accuratius ab ἰδ 
el intelligantur et fiant. Ad ipsos hzc scribe 
volebam ; sed quia, ut pueri, ea non probe intellec 
luri eraut, ideo ad te, vir nobilissime, scripsi, st 
et ineo et tuo nomineiisg commendares, u ut faceres 
qui scripsi. 

Pestilenta nunc hane urbem invasit. Quore 
commodum visum estin consilio principum, qui 
hie sun!, et voluntate pape saucitum est, ut pro 
pter periculum priucipes huc. ne veniant, Αἱ ne 





997 


CHRONICON MAJUS. — LIB. lv. 


908 


οὐδὲ αὐτὸς ὁ τόπο; εἶναι γερὺς, ἀμὴ νὰ διαθῆτε và Α ᾿Αγχῶνα τῇ iu Μαῖον " χαὶ τῇ πρώτῃ πάλιν Ἰουνίου 


ὑπάγετε εἰς ἄλλην χώραν τὴν λέγουσι Τζίχηλον, 
ὁποὺ εἶναι χαλὸ: àbp, νὰ στέχετε ἐχεῖ ξως τοῦ 
Σεπτεμόρίου ἣ ᾿Οχτωδρίου μὲ τοὺς αὐθεντυπούλους 
xai τὴν αὐθεντοπούλαν. Σκέψασθε: ἐσεῖς ἐν τῷ μέτῳ 
ἂν πρέπῃ νὰ ἀπομείνουν αὐτοῦ πάντοτε, ὡσὰν βού- 
λονται καὶ οἱ ἄρχοντες ὁποῦ εἶναι ἐδώ. Ὃ μαχαρ!'ὦ- 
τατος πάππας xal ἐγὼ γράφομεν τὸν λεγάτον τῆς 
pápxa; ὁποὺ và σα: β"ηθήσῃ χαὶ νά σας συνδράμῃ 
εἰ: εἴ τι εἶναι χρεία. Αὐτοῦ εἶναι xal τις ἐπίσκοπο; 
ἐδιχός μου, ὁποῦ εἴ. αι τοῦ Κώμου xal ἧτον χαὶ δου- 
λευτὴς τοῦ ἁγίου δεσπότου. Τὸ Τζέχολον εἶναι Evoptá 
του, x2i ἔχῃ καὶ ἐχεῖ χαλὸν ὀὁσπήτιον, χαὶ θέλει σας 
τὸ δώσειν νὰ χατοιχήσετε Exst, xat θέλει σα; συνερ- 
γήτειν εἰς ὅτι εἶναι δυνατόν. ΄ 

Ἕν Ῥώμης Αὐγούστου θ΄, αὐυξε’ ἔτους. Ὁ Βησ- 
σαρίων x ρδινάλις xal πατριάρ,ης Κωνσταντινου- 
πόλεως. 

δ δ, κβ΄. Μαθὼν οὖν ὁ πένπας τὴν ἔλευσιν τῶν 
ἀρχοντοπούλων εἰς ᾿Αγκῶνα ἐξαπέστειλε διὰ ἐπιμε- 
λείας καὶ σπουδῆς χαὶ βοηθείας τοῦ αἰδεσιμωτάτονυ 
χαρδινάλεω; xat πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως 
Βησσαρίωνος, xol παρεγένοντο ἐν "Popma, χαὶ τὴν 
οἰχονομίαν ἣν ὁ πατὴρ αὐτῶν εἶχε δέδωχεν αὑτοῖς 
πρὸς τὸ ζῇν, xal τὸν ποῶτον υἱὸν τὸν χὺρ ᾿Ανδρξαν 
τὸν [1χλλτολύγον δετπότην ὁ πάππας τετίμηχε. To 
6: ς 2οδ' ἔτε! ἈὨΧτωδρίου ιε΄ χαὶ ὁ πνευματιχὸς πα- 
τὴρ ἡμῶν καὶ ἀδελφὸς χαὶ φίλο; ἄριστος; ὁ Δωρόθεςς 
ἐν χυρίῳ ἐξεδήμησεν, ἡμᾶ: δὲ χατέλιπε τὴν ἐχείντυ 
λυπουμένους στέρησιν, Κἀγὼ δ᾽ ἀναγχασθεὶς ὑπὸ τῇς 
ἐνζεία:, ᾿Απριλλίῳ. nw ἐξιλθὼν παραγέγονα εἰς 


Aucon: iis commorandum, quia ea quoque urbs 


peste infecta est, sed in regionem, quam Siciliam: 


vocant, ubi aer saluber est, transeundum, | ibique 
cuim primeipilfs, ad Septembrem vel. Octobrem 
c€ommorandum. Deliberate v0S interim,  Semperne 
ibi babitare voiitis, id quod iis qui hic sunt, prin- 
cipibus placebit. Ego et sanctissimus papa ad. lega- 
tum comitatus scribemus, ul vobis ausxilietur et 
przsto sit in re quacunque. lbidem etiam  epis- 
copus Comi est mili subjectus et servus sancii 
Doinini. Hujus diccesis Sicilia est, nbi pulchras 
edes possidet, quas tibi tradet cum rcliquis habi- 
tandas, omniuo te, quantum poterit adjutu- 
rus. ' 

[toma dic Augusti 9, anuo 1165. Dessario, car- 
dinalis et patriarcha Cpolitanus. 

22. l'apa igitur, ut principes Auconam delatos 
audivit, diligentia, studio et ope revcrendissi ui 
cardinalis Bessarionis, patriarch:e Cpolitani, cu- 
ravit, Romam ut venirent, deditque iis, quod 
pater corum. ad. vitam &ustentandam — babuerat, 
stipendium, ac (ilium nstu. maximum, Án.reain 
Palaologum, despotee diguitate auxit. Auno 62371, 
Ocobris die 15, etiain spiritualis palernoster et 
frater et. amicus optimus, Dorotheus, in Domiuo 
ex hac viia excessit, eL nos inortem suam deplo- 
rautes reliquit. ltaque ego, inopia eoullicta:us, 


ἐξελθόντος pou ἀπῆλθον διὰ τῆς 6202 τοῦ Dtcékpoov, 
ἐπεὶ Exslse εἰς τὰ θερμὰ ἣν ὁ χχρδινάλις χὺρ Βηστα- 
piov χαὶ πατριάρχης Κωυσταντινουπόλεω: τῇ 
χλήτσει, ὡς ἠχούταμεν. Καὶ δι᾽ ἡμερῶν ἐννέα ἔφθά- 
σαμεν εἰς ᾿Ρώμην, καὶ χατελύσχμεν ἐν τῷ οἴχῳ τῶν 
αὐθεντῶν ἡμῶν, Τότε χαὶ ὁ μαχαριώτατος πάππας 
διὰ τοῦ αἰδεσιμλωτάτου καρδινάλεως χὺρ Βησσαρίω- 
νος ἐξαπέστειλε πρὸς τούσδε τοὺς δισπότας, χὺρ 
᾿Ανδρέαν λέγω τὺν δεσπότην γαὶ χὺρ Δχνουὴλ τὸν 
αὐδεντόπουλον, ἵν᾽ εἰς γυναῖχα δώσωσι τὴν αὐτῶν 
ἀδελφὴν τινι ἄοχοντι Ex γέν:υς Dl: ραχιόλῳ πλούτῳ 
τε xai γένει xal λαμπρότητι διαπρέπηντι. Καὶ τῆς 
συμφωνίας γενομένης 1j τῶν μνήττριυ, ts Ξο᾽ογία ὑπὸ 
τοῦ ἄκρου ἀρχιερέως διετελέσθη. Ἢ “εἴς; οὖν οἱ τῇ 
νύμφης οἰχιαχοὶ 4295 παρὰ τοῦ vouglou πλείστα 
φιλοτι κίας ἐλάδομεν, εὐφραινύμενο: iv τῇ χαρΐ. 
Ἔνθα προσέμεινα ἐμέρας AQg'^ xai τοὺς τῶν *opo- 
φςαίων ἀπνοτόλων ἐπιυχεψάμλενος τάφου; xal πολλῶν 
ἄλλων ἀγίων, x1. ἱστορήσας τὰ ἐν τῇ μεγάλῃ πρε- 
σρυτέρᾳ Ῥώμῃ, τῇ cc" Ἰουλίου ἐξελθὼν ἀπῆλθον 
διὰ τῆς εὐθ:ίας ἐδοὺ εἰς ᾿Αγχῶνα, χαὶ μιχρόν τι 
προπμεῖνα: διὰ θχλάστης εἰς Ἱνιτίαν ἀπῆλθον 
τῇ κη΄ τοῦ αὑτοῦ. Καὶ προσμείνας ἐχεῖσε ἐν τῷ μο- 
ναστηρίῳ τοῦ Σταυροῦ ἡμέρας γτ΄ ἕω; τῇ; χγ' Αὐ- 
γούπτου, 60:v ὀψίᾳ σὺν Θεῷ ἐξιλθόντες ἀπεστώθημεν 


^ 
* 
^ 
Ῥ 


ἐνταῦθα εἰς τὴν Κέρχυραν, τῇ πέμπτῃ τοῦ Σεπτεμ- 
6pioo μηνὸς τοῦ τ οε' ἔτυυς. 


ω ν΄ 
Καθ᾿ ὅν ὃὲ χαιρὸν ἡμεῖς εἰς τὰ περὶ τὴν Ῥώμτν 


C δι:τρίδομεν, ὁ τῶν ἀσ:δῶν ἐξάρχων ἀπηρᾶς ἐλθὼν 


D 


χατὰ τῆς ᾿Αλθανιτίας xal διώξις 71v αὐθέντην αὖ- 


Aprilis die 18 nave soluta, 18 die Maii Aancosam 
perveni ; rursumque Kalendis Juniis ex ea. urbe 
egressus et traus Bitelmu:m profectus, quia — illig 
auuis B-ssarionem carlinalem morari, qui patriar- 
cha Cpolitanus appellabatur, uti audieram, die nono 
lhomam adveni ac diveiti in zedes dominorum meos 
ru:u, Quo tempore sanctissimus papa oper». vene- 
raudissimi viri, Bessarionis cardinalis, ad despotas, 
id est, Andream despotam et Manuclem principem, 
misit, ut ii sororem suam homini principi,Paracio- 
lo, opibus, geuere et splendore insigni, uxorem da- 
rent, Dictis condition.bus, inauguratio nuptialis a 
su:umo episcopo facta est; nos atitem, sponse dones 
stici, a sponso muneribus amplissimis denati suiaus, 
g»udio exsuliantes. Mansi Roin dies 50 ; deinde, 
2postolorum — principum οἱ aliorum. multorum 
sanctoruin spectatis sepulcris, et exploiatis rebus, 
que in imagna veteri Roma memorabiles essent, die 
16 Junii éiscessi et, recta Anconam profectus ibi- 
que aliquandiu. commoratus, per mare Venetias 
veni ejusdeia mensis die 98, Mansi ibi in. mona- 
sterio Crucis dies 26, usque ad Augusti vicesimum 
tertiu:u, ac sero, Deo juvante, inde egressus, Cor- 
cyram delatus sum Septembris die 5, auno 
6915. 

Quo au'em tempore nos Hom merabamur, 
impiorum priucepà et amceras, adversus. Allanitas 


99) 


GEORGII PIRANTZ.E 


100 


«ἧς τὸν Σχαντέρινο καὶ αἰχμαλωτίσα: καὶ ἀφανίσας: αὶ ἄπρακχτον xai ἅταχτον, χαταλείψας εἴς τινας τόπους 


«ὃν τόπον͵ καὶ χτίσας ἄστυ πλησίον τοῦ χαθολιχοῦ 
ἄστεως αὐτῆς, Κρούας ἀνομαξζομένον, πρὸ; τὸ ἀντι- 
μάχεσθαι αὐτῷ, ἐπανέστρεψεν εἰς τὰ περὶ τὴν Κων- 
σταντινούπολιν, Καὶ τοῦ αὐτοῦ ς οε΄ Écou; τῷ θἐ- 
ρει ὁ Βίχτωρ Καππέλος ὁ χαθολιχὸς νανάρχν;ς τοῦ 
τῶν Ἑν:ιτῶν στόλου ἀπελθὼν εἰς νῆσον “ἽἽμόρον 
παρέλαδεν αὐτὴν, καὶ πάλιν ἀπελθὼν εἰς ᾿Αθήνας 
πᾶταν τὴν τῶν ᾿Αθηνῶν πόλιν ἡχμαλώτευσεν * εἶτα 
ἐλθὼν περὶ τὸν Αὐγούστον μῆνα εἰς τὴν παλαιὰν 
ΠΠάτραν imfjps τὴν χώραν. Ἐπιδραμόντος οὖν τοῦ 
A98 ᾿λμάρη εἰς; βοήθειαν τῆς χώρας, ὁ προμηθεὺς 
τοῦ τῶν ᾿Ενετῶν στόλου f| ναύαρχος, xai ὁ Ῥαοὺλ 
Μιχαὴλ ὁ Ἵτης μετὰ πολλῶν xal xaXov στρατιωτῶν 
ἔτρεψεν αὑτὸν κατὰ χράτος xal πολλοὺς τῶν αὑτοῦ 


ἀπέχτεινουν. Καὶ διώξαντες μέχρι πολλοῦ οὐχ εἴασαν B 


αὑτοὺς φεύγειν, ὡς ἔθος παρὰ «ol; ἐμπείροις πολε- 
μισταῖς ἔστι τοῖς ἀντιδίχοις ποιεῖν, xal αὐτοὶ οὐχ 
ἐπέστρεψαν εἰς τόπον αὐτῶν τὸν ἴδιον χαὶ τὺν στό- 
λον, χαθὼ: ἐσυμύούλεδον αὐτοὺς οἱ τοῦ τόπου 'ῬἭω- 
μαῖοι ἄρχοντες xai πᾶς ὁ δῆμο; “ ἀλλ᾽ ὁ ῥηθεὶς 
ναταύχο; 5:0: ὁ τοῦ στόλου προμηθεὺς μὴ χαταδε- 
ξάμενο; τὴν τούτων βουλὴν, ἀλλ᾽ ἐπαρθεὶς τῇ vixm 
καὶ σχληρὸς φανεὶς χαὶ μᾶλλον χατὰ τῶνδε τῶν συμ- 
δουλευόντων αὐτῷ ἀπειλητιχοὺς λόγους ἐξέχεε, λέ- 
(ov ὅτι ἐξ ἀναυδρίας χαὶ ἀπιστίας αὐτῶν οὐχ ἀχο- 
λουθοῦσι κἀκεῖνοι τῷ τῶν ἐχθρῶν διωγμῷ. Καὶ 
οὕτως θέλων χαὶ μὴ θέλων ὁ στρατὸς ἐδίωξεν τοὺς 
ἐναντίους ἄχρι Σαδελλίου χαὶ ἐπέχεινα πρὸς τὴν 
ἐπάνοδον "xov ἀνάδασιν τοῦ Σιδηροκάστρου. Ὁ γοῦν 
ἀμ'ρᾶς ἰδὼν τὸν τούτων διωγμὸν ἄκαιρον xai 


expeditione susccpta, horum ducem Scanterinun 


clade «s(flixit, omnia cepit, ac vastavit, et, con-- 


dito oppido prope urbem eorum pfríncipem, qua 
Cra appellatur, 3d eum inde lacessendum, Cpo- 
lim reversus est. /£statc ejusdem anui 6975 Victor 
Cappelus, summus classis Venet:e dux, Imbrum 
profectus, eain insulam cepit, rursumque Athenas 
delatus, totam urbem in potestatem redegit ; deinde 
Augus!o mense veterem Patram aggressus est, et 
ejus urbis agrum vastavit. Ameram ad  feren.lum 
Auxilium accurreutem przfectus classis Venetae et 
Michael Raulus laes cum magna et probata manu 


ἀνθρώπους χρατοῦντας τοὺς τόπους ὅθεν Ἦμελλονγ 
διελθεῖν, εἶτ᾽ ἐπιστρέψας χατ᾿ αὐτῶν ἔτρεψε xa 
ἐδίωξεν αὐτοὺς, καὶ φθάσας ἀνεῖλε τὸν εἰρημένον 
προμνθέα τοῦ στόλου ἐπὶ ἡμιόνου καθεζόμενον xai 
δυσεπέχεινα πεσόντα. Καὶ ἄλλου; ἀνεῖλον ἁλώσα »- 
τες πολλοὺς, xal αὐτὸν δὴ τὸν 'ἹΡαοὺλ Μιχαὴλ 
ἁλώσαντες τοῦ ἵππου ἐχπεσόντα 4.3.7 ἐχάθισαν 
αὐτὸν ἐπὶ σχόλοπος. Καὶ τέλος ὡς νικηταὶ δραμό"- 
τις εἰς τὸν αἰγιαλὸν ἔνθα σαν αἱ τριήρεις, xot 
πλείστας εὑρόντες ἐπὶ τὴν γῆν εἰλχισμένας ἀνεῖλον 
xai ἡἠχμαλώτευσαν. Καὶ ὑποπτεύσαντες τὸν μητρο- 
πολίτην τῆς αὐτῆς παλαιᾶς Πάτρας εἶναι αὐτὺν αἵ- 
τιον τῆς ἐπιδρομῆς τοῦ τῶν Ἑνετῶν στόλου χατ᾽ 
αὐτῶν, xal πιάσαντες αὐτὸν ἀνεσχολόπισαν. Τοιαῦτι 
οὗ» παθόντες ἅπραχτο: καὶ ζημιωμένοι οἱ τοῦ elpz- 
μένου στόλου ἐπανέστρεψαν. ᾿Αφ᾽ οὗ δὴ χαχοῦ συμ- 
δεδηχότος ὁ ναύαρχος λυπηθεὶ; xal βαρέως ἄσθενί- 
ca; ἐν Εὐρίπῳ ὧν ἀπέθανε" καὶ ἀντὶ αὐτοῦ ἐγεγόνει 
ναύαρχος ὁ Ἰάχωδος Λαυρεδανὸς, ὁ ἐκείνου τοῦ Πέ- 
τρου Λαυρεδανοῦ υἱὸς, ἐξάδελφος δὲ τοῦ πρὸ αὐτοῦ 
ναυάρχου ᾿Αλωῦτίου Λαυρεδανοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν δὴ 
πιρηχολούθησαν τῷ τοῦ ἐνεστῶτο; χρόνου χειμῶνι, 
τὸ δὲ τῆς Πάτρας τῷ πρὸ τοῦ φθινοπώρου Αὐγούστῳ 
συνέδη. . * 
Τί δὲ x0' τοῦ Μαρτίου μηνὸς τοῦ ς ε΄ ἔτους, 
ἐν fj χαὶ τὸ ἡμέτερον Πάσχα γέγονε, λέγω δὴ τὸ 
τῶν ἀνατολιχῶν Χριστιανῶν, ἀπέψυξεν ὁ τῶν xa- 
χῶν πάντων τῆς Πελοποννήσου αἴτιος Ματθαῖος ὁ 
᾿Ασάνης. Καὶ ἰδοὺ xal τὸ τοῦ Δαδὶδ μελῴδημα ἔτι 
πεπλήρωται, τό" ε Διασχορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ 


versus 608 in fugam vertit οἱ insectatus est, εἰ 
eum; quem dixi, classis prafectum, mulo ínsiden- 
tem et prolapsam, comprehendit oeciditque, Multi 
praterea alij eapti εἰ occisi. sunt, |n his ipse 
Michael Raulus, quem ex equo delapsum cecom- 
prelienderunt et palo inüxerunt. Postremo victores 


. ad littus, ubi naves stahant,procurrerunt, quarum 


multas in littus subductas invenientes, milites partim 
jugularunt partim captivos fecerunt ; atque ipsius ve» 
teris Patre metropolitam auctorem esse suspicati 
expeditionisa Venetorum classe adversus se facte, 

comprehensum palo tiransfixerunt. Talia igitur 


*trenue fugarunt, multis e militibus ejus occisis ; [) passi, re infecta et data imprudentis pcena, illius 


Ac diu eos persequentes, fugiendi spatium iis non 
Aederunt,ut periti milites adversariis facere solent, 
nec ad stationem suam et classem reversi sunt, 
quantuinvis suadentibus Romanis urbis imagistra- 
übus ennctisque civibus ; sed praefectus classis 
spreto eornm consilio, et victoria elatus superbia- 
que intumescens, poiius verba minacia in eos qui 
talia suadereut, fundebat, propter ignaviam et 
perüdiam eos non una hostes persequi dictitans. 
jt:1que exercitus eoactus usque Sabellium, et eo 


ulierius, ad ardua Siderocastri, hostes insecutus - 


est. Ameras autem importunam eorum, inutilem et 
eonfusam insecutionem iutuitus, relictis pra'fectis 
WM locis quibusdam, per qua tropsituri eran! 


classis milites reversi sunt. Atque ea calamitate 
contristatus et gravi morbo correptus navarchus 
in Euripo diem obiit. Successit in locum ejus 
Jacobus Laure/anus, Petri Lauredani filius, ejus. 
qui ante euim navarchus erat, Aloysii. Lauredaoi 
consobrinus, Et hec quidem anni hujus. hieme 
acciderunt : Patrensis autem clades ante autumnum 
mense Augusto contigit. 

Die 29 niensis Martii anni 6975, quo die no- 
strum, id. est, orientalium Christianorum pascha 
erat, animam efflavit omnium, quibus Peloponnesus 
afflicta est, malorum uctor Matib»us  Asane;: 
atque eventum etiomtum babuit carmen illnd Da- 
vidis : «Dissipcutur hostes ejus, ct [Ὁ 41 ἃ facie 


LU 


1001 


CHRONICON MAJUS. — LID. ΤΥ. 


1002 


αὐτοῦ xal φυγέτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ ol μι- A ρὰς 44299 αὐτοῦ ἐχέλευσε δοθῆναι αὐτῷ ἵππον τινὰ 


σοῦντες αὑτόν. » Καὶ τούτου γενομένου ὡς; ἠχούσα- 
μεν παρά τινων, ὅτι χαὶ ὁ δεσπότης ἀπέπεμψε πρὸς 
τὸν ἀμηρᾶν τὴν 48} πρόσοδον, μὴ θέλων ἔτι ἔχειν 
τὸ βάρος ὃ εἶχεν εἰς τὸ στρατόπεδον, εἰπὼν οὕτως " 
« Ἐγώ εἶμι γέρων xal ἀδθενὴς, xoi ὁ ἐχπληρῶν 
τὴν δουλοσύνην ἀπέθανς " λοιπὸν fj πολλὴ πρόσοδος 
δοθήτω ὅπου δ᾽ ἂν χελεύσῃς, ἐμοὶ δὲ δοθήτω μόνον 
τὸ ἀρκοῦν πρὸς τὸ ζῆν με καθήμενον ἐνταῦθα μετά 
τίνων ὀλίγων. » Ὁ οὖν ἀμηρᾶς ἀπεχρίνατο" « Ka- 
λῶς ἔχει" διαχωρισάτω ὁ δεσπότης οὖς βούλεται, » 
καὶ χωρίσας δέδωχε πρὸς αὐτὸν ἄσπρα πεντήχοντα 
χιλιάδας, ἵνα ἔχῃ ἐκ τοῦ χομερχίαυ τοῦ ἀλεύρον " 
τοὺς δὲ πλείονας τῶν ὑποχειρίων αὑτοῦ περιορίσας 
ἀπῆρεν ἵνα εὑρίσχωνται ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει. 
“Αλλοι δὲ εἶπον ἄλλως γέγονεν, ὅτι ὁ τῶν χαχῶν 
ἀπάντων ἐφευρετὴς Ματθαῖος ὁ ᾿Ασάνης μετὰ τῶν 
ἐχόντων τὴν τῆ; Alvou ἁλιχὴν χλέψας τινὰ χρή- 
ματα μὴ εἰδότος τοῦ δεσπότον, χαὶ τοῦτο μαθὼν ὁ 


ἁμηρᾶς ἑδουλήθη πιάσαι τὸν εἰρημένον ᾿Ασάνῃην xat 


ἀνααχολοπίσαι αὐτὸν, ὁ δὲ ᾿Ασάνης ἐκ τοῦ φόδου, 
Ev0a ἦν, ἀπέψυξεν. Ὁ δὲ ἀμηρᾶς ὑποπτεύων μή 
τοι καὶ ὁ δεσπότης ἐν τῇ τοιαύτῃ συμδουλῇ ἦν καὶ 
δραπετεύσῃ, ἐξώρισεν ἐν τῷ Διδυμοτείχῳ καὶ ἦρεν 
αὐτοῦ πᾶν σιτηρέσιον, καὶ οὕτω χαχῶς διέχειτο, 
Μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἐρχομένου τοῦ ἀμηρᾶ ἀπὸ τοῦ 
κυνηγίου xal μέλλοντος διελθεῖν ὅθεν ὁ εἰρημένος 
δεσπότης ἦν, ἐξῆλθεν ὁ δεσπότης πεζηπορῶν xal 
συναντήσας προσεχύνησε τὸν ἀμηρᾶν τὸν χαὶ γαμ- 


ἐκ τῶν αὐθεντιχῶν. Καὶ ἀναθὰς ἦλθε σὺν αὑτῷ ἐν 
τῇ ᾿Ανδριανου πόλει, χαὶ εἰς σιτηρέσιον δέδωχεν αὐτῷ 
ἄοπρα χιλιάδας πεντήκοντα ix τοῦ χομερχίου τοῦ 
ἀλεύρον. Καὶ τοῦτο ἀληθέστερον. 

Τοῦ δ᾽ αὐτοῦ χρόνου τῷ θέρει ἐγεγόνε! τοσαύτη λοῖ- 
μώδης νόσος ἕν τὲ τῇ Κωνστεντινου πόλει, AvBo:avou- 
πόλει καὶ Καλλιουπόλει χαὶ ταῖς πέριξ αὐτῶν πόλεσι 
χαὶ χώμαις, ἄστεσΐ τε χαὶ χώραις, ota οὗ γέγονεν δ» 
τοῖς παρελθοῦσι χρόνοις Ex π΄'λλοῦ χαιρηοῦ, ὥστε 
τεθνήχασιν, ὥς φασι, μυριάδες πολλαὶ ἀνθριπων, 
οὐ χιλιάδες. Ἐν οἷ; δὲ xal ἡ τοῦ δεσπότου θυγάτηρ 
ἡ ἀμήρισσχ ἀπεθανε, 

Τοῦ δὲ ςης’ ἔτους Νοεμόρίῳ μηνὶ ἀπῆλθον" 
χἀγὼ εἰς τὴν ἀγίαν Μαύραν παραχινήσει 17; βασι- 
λίσσης xupla; Ἑλένης xai πενθεροῦ τοῦ αὐθέντου 
τοῦ τόπου ἐχείνου κὺρ Λεονάρδον, ἵνα χαὶ τὸν τό- 
πον ἐχεῖσε ἀναθεωρήσω, χαὶ ὡς δῆθεν ἀνεψιοῦ τοῦ 
μακαρίτου τοῦ αὐθέντου μου τοῦ βχσ'λέως χὺρ Κων- 
σταντίνου xal ὑπὲρ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ παθόντος μου 
ζημίαν μεγίστην, ὡς ἐπροεδήλωσα ἐν τῷ X ἔτει, 
ἵνα ἀπολαύσω τινὸς εὐεργεσίας ἐτησίου ὡς γέρων 
xal ἀσθενὴς xal πτωχὸς ἀπὸ τῇ; αἰχμαλωσίας. 
Ἐπανηστρέψας δὲ τῇ x9' τοῦ αὐτοῦ, ἐντελῆ πάντα 
ἰδὼν χαὶ ἀπολαύσας, ἄνευ τοῦ ὑπερέχεϊνν ἐν τῷ μα- 
στραϊδιαῷ γένει τὴν πᾶσαν ἀρχὴν αὑτοῦ" δεῖ γὰρ 
τοῖς ἀρχομένοις ἐξομοιοῦσθαι τοῖς ἄρχουσι. Καὶ τῷ 
Ἰανουαρίῳ 48.309 μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἕτους χαὶ ὁ τῖς 
᾿Αλδανιτίας αὐθέντης ὀνόματι Σχαντάρης τέθνηχε 


ὀρὸν αὑτοῦ. ᾿Ιδὼν δὲ τοῦτον ὁ ἀμηρᾶς περιπατοῦντα ὦ φυσιχῷ θανάτῳ, καὶ τὸ μὲν τοῦ τόπου καὶ τῆ; αὖ- 


ἐλυπήθη σφόδρα, xaX μᾶλλον σπλαγχνισθεὶς τὸ γῆ- 


ejus, qui ederunt eum. » ΝΟΣ, ut e quibusdam co- 
gnovi, Demetrius despota, nonjam militi mole- 
stiam sustenturus, amerz reditus remisit his verbis: 
«Senex sum ei infirmus, et oecidit, qui tibi scr- 
viebat, ftaque mula hzc pecunia, quo loco vo- 
lueris, pendetua: mihi detur, quantum ad. victum 
sufficiat, cum paucis hic degenti. » Respondit ame- 
ras : «Bene res habet : segreget despota a se licet 
quos illi placet ; » deditque segregato asprorum 
quinquaginta millia, e vectigalibus frumentariis ei 
pendenda, plerisque ministris ejus Cpoli degere 
jussis. Alii rem aliter narrant : nempe omnium 
malorum auctorem Matth:eum Asanera cum  qui- 
busdam, qui salinas /Eni tenebam, — pecunias 
quasdarh furatum esse, inscio despota. Id ubi com- 
perisset ameras, voluisse eum Asanem illum 
comprehendere et palo iransfjgere : unde metu 
perculsum Asanem illico exspirasse. Amerain au- 
tem suspicatum, despotau ejus consilii participem 
et fuga salutem quassiturum esse, eum, Didymoti- 
chum relegatum, omni stipendio spoliasse, et ita 
male multasse. Quoudam autem, cum ameras, a 
venatione rediens, transiturus essct, ubi despota 
viveret, hunc pedibus obviam processisse, et ame- 
ram, generum suum, adorasse; illum cum ambu- 
lautem eum videret, veheaienter tristotum, et 
magis eliam ejusdem senectutem commiseratum 
PATROL. Gu. CLVI 


θεντίας παρέλαδεν ἡ αὐθεντία τῆς "Evevía;, τὸ δὲ ὁ 


de equis regiis unum οἱ przberi jussisse : quo 
conscenso , despotam cum aimera Adrianopoliin 
abiisse, ibique in victum habuisse e vectigalibus 
frumentariis asprorum quinquaginta millia. Atque 
hac quidem narratio verior est. 

AEstate. ejusdem anni Cpolim, Adrianopolim, ( :}- 
liopolim, et finitimas urbes et vicos, oppida ct regio- 
nes pestilentia invasit, qualis longo temporis sps- 
tío non fuerat, ita ut multas hominum  myriades, 
nedum chillades, e medio abiisse dicant : in quorum 
numero amerissa, despot.e filia, erat. 

Anni 6976 mense Noveuibri sanctam. Maura 
concessi, Helena regiva et Leonardi, princi is ejus 
loci, socero auctoribus, ut non solum locum eum 
reviserem, sed etiam, cum ille beati mei domini, 
Constantini imperatoris, consobrinus esset et gra - 
vissimam tulissem, ut supra narravi, calamitatem 
propter ejus patrem, anno xtatis 508, pecunia aD- 
qua annua mili constitucre*ur utpote seni el. in- 
firmo et egeuo e captivitate. Reversus sum die 22 
mensis ejusdem, omnia perfecta nactus, nisi quod 
in gente Mastraidiensi omue ejus reliquum impc- 
rium. continebatur ; oportet enim qui regunt si- 
miles evadant iis qui reguntur. Meuse Januario 
ejusdem anai  Albanitarum princeps  Scantares 
morbo obiit, cujus rezionis et dominii partem res 
publica Venetorum, parie;n sororis ipsius (f 
33 


Ἑ: 


GEORGII PHRANTZ.E 


1004 


— SAGE. τοῖα ὡς Dougxo; ὧν παρὰ τῷ ἀμηρᾷ À καὶ ὁ xóspo; σε οὐχ ἔγνω, » xay, « Πρὺς τὸν Πατέρα 


ΤΈΣΣ CES IXS1799. 

iza ;À το iuisse« ἔχρος τοῦ αὐτοῦ δηλον- 
τὸ τος ἔττας ταὶ ὅλῳ τῷ θέρει διαδιδάσαντός 
.92 t2xu 2Ξὰ τῆς zuvf;oug ἀσθενείας τοῦ ῥευμα- 
-4uu92. ΣᾺΣ δὴ καὶ τῶν χοσμιχῶν μου φορεμάτων 
τχλυτων (ipi ἐρασοφορέσαμεν τῇ πρώτῃ τοῦ 
14792 3to4. Af vos, χαὶ ἀντὶ Γεώργιος ᾿Γρηγόριος pst- 
jsudiigne. ἀντὶ Dh Ἔλένη ἡ ἐμὴ σύνευνος Εὐπρα- 
sc πιζωλυτες πιῶτον τὴν εἰς Θεὸν τῆς πίστεως 
uen. μυλλγιαον ὡς ἔθος ἐστὶ τοῖς ὀμθοηδόξοις με- 
- χλαμοάνου τι τὸ κοναχικὸν σχῆμα, Καὶ οὕτως hp£á- 
in» πρῶτον αἀὲν τὸ ἅγιον σύμδολον χαλῶς ἐχθέ- 
"mw καὶ ew τὸ ἱερώτατον παρὰ τῶν θείων IIa- 
τρ» συνάτέθν τύμδολον, ἵνα γνῶμεν ὡς οὐδ᾽ αὐτοὶ 
: - ste. ἀλλ᾽ ἐχ τῶν θείων χρησμῶν ἐρανισάμενοι 
τὰς τιδιν τὸ χαὶ τὴν γνῶσιν εὑσεδοφρόνως αὐτὸ 
το ναψαντο. Σχεδὸν οὖν πᾶσαι αὐτοῦ θείου συμ- 
ahAve ὑῆσθις ἐκ τῶν ἀγίων εἰσὶ Γραφῶν, ὡς χατὰ 
4S0. aU ISTA. 
| Hie teu. Ela y£Atoy * « Πιστεύεις εἰς τὸν Υἱὸν 
ws $31 8i9j * xal, « Πιστεύετε εἰς τὸν θεὸν, 


xc. e. ἐμὲ πιστεύετε,» ᾿Απόστολο:, « Πίστευσον 


ὡς τὸν Kogtov Ἰησοῦν. » 

δὲς fru θεύν, Εὐαγγέλιον, « "Iva. γινώσχωσί σε 
τὸν νων ἀληθινὸν Θεόν.» ᾿Αδελφόθεος, « Πίστενε 
jw 2 θεὸς ἔστι. ν Παῦλος, « Καὶ ἡμῶν Θεὸς ὁ Πα- 
vy, UR οὖ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς ἐξ αὑτοῦ, xal εἷ; 
δίνις Ἰηνοὺς Χριστὸς, δι᾽ οὗ τὰ πάντα. » 


ξέρω, Εὐαγγέλιον, « ᾿Αναδαένω πρὸς τὸν IIz- C 


waa a9 καὶ ΠΠχτέρα ὑμῶν, » xal, « Πάτερ ἅγιε, 


νιν, qui apud. ameram vivebat , missus ab eo- 
dv, veeupavit. 

ἃ wedio vere anni ejusdem, id est 6976, per 
wiau muteten male conflictatus morbo meo, rheu- 
waste, ew Siculares vestes mex lacera essent, 
weimeuta sacra. indui primo die Augusti, pro 
Qeeryie Giegerius appellatus, itemque uxor mea, 
Kuprovia pro. Hlelena dicta, professi ante, ut mos 
νὰ utbodoxis monaclicum habitum induentibus, 
éd wat formulam, lraque infra sanctum sym- 
Was aeeurato proposui, significans simul, unde 


μου πορεύσομαι, » καὶ, « Ἔρωτέσω τὸν Πατέρι 
μον, » καὶ, « Πάτερ μου, εἷς χεῖράς σου mapaisl- 
θημι τὸ πνεῦμά pou, » x2, « Οὐ δύναμαι ἄρτι 
παραχαλίσαι τὸν Πατέρα μου. » Πέτρος. « Εὐλογε- 
τὸ; ὁ Θεὸς xal Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ. » Παῦλος, « Ὁ θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. » 

Ilavroxpácopa. Ζαχαρίας, « Τάδε λέγει Κύριος 


᾿παντοχράτωρ, » χαὶ, ε Ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ Κυρῖου 


παντοχράτορος, » xat, « Λέγει Κύριςς παντοχρά- 
τωρ. » Ἱεζεχιῆλ, « ᾿Αδωναῖ Κύριε, » 6 ἔστι παντο- 
χράτωρ. Καὶ τὸ Σαδαὼθ δὲ παντοχράτωρ ἑρμηνέύε- 
«ται, ὃ πάσῃ τῇ Τριάδι ἀνατίθησιν ὁ Ἤσαϊζας λέγων, 


Β΄ Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Za6a00. « Εὐαγ- 


γελίον, « Ἠατὴρ τοῦ οὐρανοῦ χαὶ τῆς γῆς. » Δαβὶδ, 
€ Ὅτι ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὰ πέρατα τῆἧς γῆς.» 
Ἑπιστήθιος, ε Ὁ ὧν καὶ ὁ ἦν χαὶ ὁ ἐρχόμενος xav- 
τοχράτωρ. » 

4.33 Ποιηεὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς. Μοῦὐσέω;, « Ἐν 
ἀρχὴ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν χαὶ τὴν γῆν. » 
Εὐαγγελίου, « Πάτερ Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ c5; 
γῆς.» 

'Opatow τε πάντων καὶ ἀοράτων. Παῦλο:, « Εἴτε 
ὁρατὰ εἴτε ἀόρατα, πάντα δι’ αὐτοῦ xal εἰς αὐτὸν 
ἔχτισται, Ex τοῦ Πατρὸς δηλονότι διὰ τοῦ Χριστοῦ.» 
'O Δαδ'δ ὅτι, « Αὐτὸς εἶπε, xal ἐγεννήθησαν * αὖ- 
τὸς ἐνετείλατο, xat ἐχτίσθησαν. » 

Καὶ εἰς ἕνα Κύριον ᾿Ιησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν 
tov Θεοῦ τὸν μονογενῆ. Παύλον, « Καὶ ἐμῖν εἷς 
Θεὸς ὁ Πατὴρ xal εἷς Κύριος Ἰνποῦς Χριστός, » 


et mundus non agnovit te, » et : « Ad Patrem 
meum proficiscar, » et : « Interrogabo Patreia 
meum, » et : « Mi Pater, in manus tuas trado 
spiritum meum, » et : « Non posse me nunc precari 
Patrem meum. » Petrus: « Benedictus Deus εἰ 
Pater Domini nostri Jesu Christi. ?Paulusg : « Deus 
et Pater Domini uostri Jesu Christi. » 
Omniputentem. Zacharias : « Hzc dicit Dominus 
omnipotens, » εἰ : «In domum Domini omnipoten- 
tis, »et : « Dicit Dominus omnipotens. » lezechiel : 
« Adonai, Domine » id est, omnipotens. Item Sabaoth 


à devia patribus compositum fuerit, ut cognosca- T) omnipotentem significat, quod cognomentum oni 


wes to symbolum uon ez ingenio suo conscripsisse, 
wx e sacra litteris verecunde collectis testimoniis 
(A Baule terum divinarum acientia, Nimirum sym- 
boli ψυχαὶ verba tantum non omnia e sacris litteris 
depieupla suut, utsingulls locis a me significabitur. 

(red. Kvangelium ; « Credis in Filium Dei, » 
«ἃ. κα Qeditia ju Deum, etiam in me credite. » 
Apootelus, «Crede lu Jesum Dominum. » 

ls woo Dun, Rvangelium : « Ut cognoscant te 
wuuam veraa Dow, $ Frater Domini : «Crede Deum 
vw. 2 l'uulusg: € Ac Deus noster l'ater, ex quo om- 
uia cà uibex illo, et unus Dominus Jesus Christus, 
pc «eo. vanas à 

Pase. Evangelium : € Ascendo ad Patrem 

uui € Qalreun wetrum ἐν et: « Sancte Pater, 


Trinitati Isaias tribuit his verbis :'t Sanctus, sanc- 
tus, sanctus Dominus Sabaoth. » Evangelium : 
« Pater coli et terre. » David: « In manu cjus 
termini terre. » Qui in pectore Domini quievit : 
« Qui est, erat et erit omnipotens. » 

Factorem cali et terre. Moyses " « In. principio 
Deus fecit coelum et terram. » Evangelium : « Pa- 
ter, Do:nine coli et terrae. » 

Visibilium omnium et invisibilium, Paulus : « Sive 
visibilia sive invisibilia, omnia per eum et ad eum 
facta sunt, ἃ Patre scilicet per Christum. » David: 
cdpse dixit,et nata sunt; ipse jussit,et condita sunt. 

Et inunum Dominum Jesum Christum, Filium De 
unigenitum. Paulus : « Nobis est unus Deus Paier, 
el unus Domiuus Jesus Christus. » Evangelium: 


1005 


CHRONICON MAJUS. — LID. IV. 


1006 


Ἐῤαγγελίον, « Ἴνα γινώσχωσί σε τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, α Θεὸν ἀληθιγὸν ἐκ Θεοῦ ἃ.1ἀηθινοῦ. Τοῦ ἢγαπη- 


καὶ ὃν ἀπέστειλας ᾿Ιησοῦν Χριστόν. » Καὶ, « Σὺ εἶ 
ὃ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. » Καὶ, « Σὺ 
πὶ ὁ Υἱός μον ὁ ἀγαπητός. » Καὶ, « Κἀγὼ ἑώραχα 
καὶ πεπίστευκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Χοιστὸς ὁ Υἱὸς 
«οὔ Θεοῦ. » Καὶ, « Σὺ πιστεύεις εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ 
Θεοῦ. » Καὶ, εΓαῦτα γέγραπται ἵνα πιστεύσωσιν 
ὅτι οὗτός; ἔστιν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. » Καὶ, 
« Ὃ μονογενὴς Υἱὸς, ὁ ὧν εἰς τὸν χόλπου τοῦ [Ia- 
«ρὸς, ἐχεῖνος ἐξηγήσατο. » Καὶ, « Οὕτως ἐγάπη- 
σεν ὃ Θεὸς τὸν χόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μο- 
γογενὴ ἔδωχε. » Καὶ ὁ ἠγαπημένος, « Ἵνα γινώσχητε 
περὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ. » 

Tór ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων 
τῶν αἰώνων. ἘΕὐαγγελίον, « Πᾶς ὁ ἀγαπῶν τὸν γεν- 
νήσαντα, ὅ.8. ἀγαπᾷ xai τὸν γεγεννημένον ἐξ αὖ- 
τοῦ.» Kat, « Νῦν δόξαφόν με τῇ δόξῃ f] εἶχον πρὸ 
«τοῦ τὸν χόσμον εἶναι πλρὰ σοὶ, » xal, « Ἐν ἀρχῇ ἦν 
ὁ Αὖγος, » xal, «'O ὧν ἐν τοῖς χόλποις τοῦ Πατρὸς, 
«1l, « Ὁ ἦν àx' ἀρχῆς. » ᾿Αποστόλου, « Ἔπ᾽ ἐσχά- 
τῶν τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ, 5v 
οὗ xal τοὺ: αἰῶνας ἐποίησε. » Παροιμιῶν, « Tip) 
τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, πρὸ δὲ πάντων τῶν βου- 
νῶν γεννᾷ με. » Εὐαγγελίου, « 'Ex τοῦ Πατρὸς 
ἐξῆλθον καὶ ἤχω, » καὶ, « Ἐξῆλθον àx τοῦ Πατρὸς 
καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν χόσμον. » 

Φῶς ἐκ 3«róc. Ἐῤδαγγελίου, « Ἵνα μαρτυρήσῃ 
περὶ τοῦ φωτὸς, « xai, «€ "Hv τὸ φῶς ἀληθινὸν, ὃ 
φωτίζει κάντα ἄνθριοπον ἐρχόμενον εἰς τὸν xóapov. » 


μένον, « Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ζωὴ αἰώ- 
νιος,» xat, ε« Ἐτμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ 
Ἰησοῦ Χριστῷ. » Ἰὐαγγελίου, «Evo εἶμι ἡ ἀλῆ- 
ϑεια.ν Παύλου, « Κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ 
μεγάλου θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. » 

Γεννγηθέντα. Παροιμιὼν, « Ip» δὲ πάντων βου- 
νῶν γεννᾷ με. » Εὐαγγελίου, ε Ἐγὼ εἰς τοῦτο ἐλή- 
λυῦα καὶ εἰς τοῦτο γεγέννημαι. » Τοῦ ἡγαπημένου, 
« Ὁ ἀγαπῶν τὸν γεννήϑαντα, ἀγαπῇ χαὶ τὸν veyev- 
vv μένου ἐξ αὐτοῦ. » 

A935 Οὐ ποιηθέντα. Γεγέννηται γὰρ, οὗ πεποίη- 
ται μετὰ τῶν χτισμάτων, ὅτι αὐτὸ; πάντων ποιητής. 
Παύλου, « Ac οὗ xal τοὺς αἰῶνας ἐποίησε. » τὶς 
Σοφίας, « 'O ποιήσας τὰ πάντα Ev λόγῳ σον. » 

Ὃμοούσιον τῷ Ilatpl. Ἑῤαγγελίου, « Ἐγὼ xa 
ὁ Πατὴρ μου ἕν ἐσμεν, » xol, « Οὐχ οἴδατε, ὅτι ἐγὼ 
ἐν τῷ Πατρὶ xat ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ ; » καὶ, ε« Ὁ ἑω- 
ραχὼώς με ἑώραχε τὸν Πατέρα. » Παύλον, ε Ὃς ὧν 
ἀπαύγασμα τῆς δόξη: χαὶ χαραχτὴρ τῆς ὑποστά- 
δεως αὐτοῦ, » χαὶ, « Ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων 
οὖχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ &av- 
τὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαδών. » 

Av οὗ τὰ πάντα ἐγένετο. Ἰαύλου, « Δι᾿ οὗ xat 
«οὺὑς αἰῶνας ἐποίησε, » καὶ, « Πάντα δι᾽ αὐτοῦ καὶ 
εἰς αὐτὸν ἔχτισται, ν χαὶ, « Αὐτός ἐστι πρὸ Κάν- 
των, xal τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηχεν. » Εὐαγγε- 
Aou, « Πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο, xal χωρὶς αὐτοῦ 
ἐγένετο οὐδὲ ἕν ὃ γέγονε. » Παρο:μιῶν, « Πρὸ τοῦ 


Δεδιδ, « "Ev τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς. » Παύλον, αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με. » Τοῦτο δὲ τὴν ἐν τῷ Tax: 


ε« Ὃς ὧν ἀπαύγασμα τῆς δόξης. » 


« Ut cognosesbt to. Yerum Deum οἱ quem misisti 
ijesum Christum, » et : « Tu es Christus, Filius Dei 
vivi, » et: « Tu es Filius meus dilectus. » et : 
« Ego vidi iui, hune esse Christum Filium 
Dei, » ei: « in Filium Bei, » et : « Scripta 
hec sun, δὲ eródant, hunc esse Christen. Filium 
Dei, » et : « Unigenitus Filius, qui est in sinu Pa- 
tris, ille nobis exposuit. » Et : « Adeo Deus mun- 
deum dilezit, ut dederit enigenitum Filium suum. » 
Et dileetus : « Ut eognoscatis Filium unigenitum. » 
Et ex Patre generatum ante omnia secula. Evau- 
gelium : « Qui generatorem aiat, amat etiam ge. 
neratum ez eo, » et: ε Glorifica me ea gloria, quam 
labui apud te ante inundum conditum, » et : « 
In prineipio erat Verbum, » et : « Qui erat in sinu 
Patrie, « et : « Qui erat iude 4 principio. » Apo- 
stolus : « Extremis his diebus locotus est nobis- 
cum in F'ilio, per quem szcula condidit. » Prover- 
bia : « An*e secula condidit me, ante omnes colles 
g goit mc.» Evangelium: « E Patre exii et adsum, » 
et : « Exii e Patre, et veni in hunc mundum. » 
Lumen de lumine. Evangelium: «Ut. testaretae 
de lumine,» et «Erat verum lumen quod illustrat 
omnem bomineu qui iu. mundum venit, » David: 
«1n lumine tuo videbimus lumen.» Paulus ; «Qui 
erat splendor repercussus gloriz.» 
Deum verum de Deo vero. Dilectus: «Hic est 


μαρτυρεῖ τῆς ζώτης σοφίας αὐτοῦ πρὸ αἰῶνος xai 


Deus verus et vita zterna,» et : «Sumus in vero 
Deo, in Fi!io ejus Jesu Christo, » Evangelium : 
« Ego sum veritas, » Paulus : « Per adventum ylo- 
rii& magui Dei et Salvatoris nostri Jesu Chiisti.» 
Genitum. Proverbia : «Ante omnes colles gigrit 
me.» Evangelium : «Ego ad hoc veni et ad lioc ge- 


nitus sum.» Dilectus : «Qui genitorem amat, etiam 


genitum ex eo.» 

Non factum. Genitus enim est , non factus cum 
creaturis, quia ipse omnium creator est. Paulus: 
«Per quem etiam szcula condidit.» Liber Sapier - 
ti» : « Qui cuncta fecit in nemine tuo. » 

Consubstantialem Patri. Evangelium «Ego et Pater 
Unum sumus, » ei : «Án nescitis, me in Paire, et 
Patrem in. me esse,» et : « Qui me vidit, Patrem 
vidit.» Paulus: «Qui est spleudor repercussus 
glori et eharacter persona ejus,» et : « Qui cum 
esset in forma Dei, rapinam esse non existimavit, 
quod Deo par esset, sed ipse sese spoliavit, forma 
servi induta.» 

Per quem omnia ;acta. sunt, Paulus: «Per quem 
szcula fecit,» et : « Cuncta per eum et ad eum con- 
dita sunt, » et : «Ipse ante oumnia est, et omuia in 
ipso consistunt.» Evangelium : «Cuncta per ipsum 
facta sunt et siue ipso uihil factum est, quod factum 
est.» Proverbia: «Aute szcula condidit me.» Hoc 
autem vivae sapientiz cjus in Patre ante omne s 


y" 


1001 


ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργον αὐτοῦ, » τὴν ἐνανθρώ- 
πῆσιν προσημαίνει, δι᾽ ἧς τὰ μεγάλα ἔργα τῆς σω- 
τηρίας ἡμῶν κατειργάσατο ὕστερον. Ὥς xal τὸ, 
« Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, » τὰ ἑξῆς 
ἔργα δηλῶν, καὶ 5.28 τὸ, « Πάντα tv σοφίᾳ ἐποίη- 
σας, » xal τὸ, « Ὁ ποιήσας τὰ πάντα ἐν λόγῳ σον. » 
Τὸ δὲ, « Κύριος ἔχτισέ με, » φησὶ καὶ ἀντὶ τοῦ χτίζειν 
xa δημιουργεῖν τὰ ἔργα αὐτοῦ δι᾽ ἐμοῦ tf]; σοφίας 
αὑτοῦ εὐδόχητε. Καὶ ὁ Aa615 τοῦτο μαρτυρεῖ" « Τῷ 
λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν. » Ka0apo- 
τέρως xaV τὴν διὰ capxh; αὐτοῦ ἐπιφάνειαν τὸ 
« Κύριος ἔχτισέ με κ διδάτχει, ὡς ἔφημεν. 

Tóv δι᾿ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους. Παύλου, « Τὰ 


γὰρ πάντα δι' ἡμᾶς. » Καὶ, « Εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, 


τίς xa0' ἡμῶν; ὃς γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐχ ἐφείσατο, 
χαὶ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωχεν αὐτόν. » Καὶ, 
ε Ἐπεὶ τὰ παιδία χεχοινώνηχε σαρχὸς xat αἵματος, 
χαὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν. » 

Καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν. ᾿Ησαῖου, « Οὐχ 
ἄγγελος, οὐ πρέτδυς, ἀλλ᾽ αὑτὸς ὁ Κύριος ἔσωσας 
ἡμᾶ;. » Πέτρου, « Περὶ f; σωτηρίας ἐξεζήτησαν 
προφῆται. » Εὐαγγελίου, « Οὐκ ἦλθον ἵνα χρίνω 
τὸν κόσιον, ἀλλ᾽ ἵνα τώσω τὸν κόσμον, » καὶ, 
€ Ἵνα σωθῇ ὁ χόσμος δι᾽ αὐτοῦ, » χαὶ, « Ὅτι 1 
σωτηρία ix τῶν Ἰουδαίων ἐστὶ, » xal, « Οὗτός ἐστιν 
ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου, ὁ Χριστός. » 

KatsA0óvta ἐκ τῶν οὐρανῶν. Παύλου, « Ὁ χα- 
ταδὰς αὐτός ἐστι χαὶ ὁ ἀναθάς. » Ἐ αγγελίου, « Ὅτι 


καταδέθηχα ἅ.,36 ix τοῦ οὐρανοῦ. » Παύλου, « Ὁ αὶ 


culum factam et immuta!am constitutionem tesla- 
tur, sicut illad: «Dominus condidit me initium 
viarum suarum ad opus suum,» Christum humana 
specie indutum prssignificat, qua magna salvationis 
nostra opera postea perfecit. Simile est illud : 
«Deus sapientia terram condidit,» opera deinceps 
secuta significans, et, «Cuncta in sapientia fecisti,» 
et, «Qui fecit omnia in mente tua.» lllud autem : 
«Dominus condidit me» significat, Deum pro eo, ut 
conderet et faceret opera sua, per ipsuin, sapien- 
tiam suam, maluissc. Idem David testatur : «Verbo 
Domini coela stabilita sunt.» Purius etiam incarna- 
tionem illud: «Dominus condidit me,» docet, vt 
diximus. 
Qui propter nos homines. Paulus: Cuncta enim 
propter nos.» et: «Si Deus pro nobis , quis contra 
nos ? qui suo ipsius Filio non pepercit, et pro no- 
bis omnibus tradidit eum.» Et :« Quoniam infantes 
carnis et sanguinis participes sunt, ipse quoque 
similiter eorumdem particeps factus est.» 
Et propter nostram salutem. Isaias : « Non ange- 
lus, non legatus, sed ipse Dominus salvasti nos. » 
Petrus : «De qua salvatione. anquisiverunt prophe- 
1:5.» Evangelium : « Non veni, ut judicem mundum, 
, $ed ut salvem mundum,» et : «Ut salvaretur mundus 
per eum, » et: « Quoniam salvatio e Judaeis est, » et: 
. € llic est S .lvator mundi Christus. » 

az Descendit de celis, Paulus : «Ipse est, qui descen- 


"GEORGII PHRANTZ.R 
ἀχίνητον ἵδρυτιν, ὡς χαὶ τὸ, ἐ Βύριος ἔχτισέ με A γὰρ Θιὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέρψας iv ὁμοιώματι 


1008 


σαρχὸς ἁμαρτίας. » 

Καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἀγίου καὶ Ma- 
ρίας τῆς Παρθένου. "Heatou, « Ἰδοὺ ἡ Παρθένος 
ἐν γαστρὶ ἕξει χαὶ τέξεται υἱόν. » Εὐαγγελίον, 
4 Καὶ πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὗ γινώσχω:; 
Μὴ qo6o0, Μαριάμ" ἰδοῦ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ καὶ 
τέξῃ υἱόν" Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ 
δύναμις ὙΨίστου ἐπισχιάσει cot, ε« Καὶ πρὸς τὸν 
Ἰωσὴφ, « Τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθὲν ix. Πνεύματός 


, ἔστιν ἀγίου * χαὶ οὐκ ἐγίνωσχεν αὐτὴν ἕως οὗ ἕτεχε 


τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοχον. 1 Παύλου, «Ἔξαπ- 
ἐστειλὲν ὁ Θεὸς τὸν YU, αὐτοῦ γεννώμενον ix γυ- 
ναιχὸς, € xal, « Ὃ Λόγος σὰρξ ἐγένετο xai ἐσχή- 
νωσεν ἐν ἡμῖν. » 

Καὶ ἐνανθρωπκήσαντα. Παύλον, « Ὃς ἐν μοργῇ 
Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα 
Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὴν ἐχένωσε, μορφὴν δούλου λαξὼν, ἐν ἐ- 
μοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος.» Καὶ, « Et, ϑεὸς καὶ 
Πατὴρ πάντων, εἷς καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- 
πων, ἄνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός. » Εὐαγγελίου, 
€ Ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστὶ, μὴ θαυμάζετε τοῦτο. » 
Καὶ, « Ὅταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου 
δόξης αὑτοῦ. » 

Στωυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Ik- 
Adtov. Παύλου, « Παραγγέλλω σοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ 
τοῦ ζωοποιοῦντος τὰ πάντα χαὶ Κυρίου Ἰησοῦ τοῦ 
μαρτυρήσαντος 87 ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου τὴν xa- 
λὴν ὁμολογίαν. » Εὐαγγελίου, « ᾽ξησοῦν ζητεῖτε τὸν 
Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυρωμένον ; Παύλον, « Καὶ ὅτι 


dit et qui ascendit.» Evangelium : » Quod descendi 
de caelo.» Paulus : «Deus enim, qui Filium in forr1 
simili carni peccato obnoxiz misit.» 

Et incarnatus de Spiritu sancto et Maria Virgine. 
Isaias: « Ecce virgo habebit in utero, et filium 
pariet.» Evangeliem « quomodo ístud fiet, quando- 
quidem virum non novi? Ne time, Maria ; ecce, 
concipies in utero, et Filium paries; Spirits 
sanctus superveniet super le, et virtus Altissimi 
inumbrabit te.» Et ad Josephum «Quod enim in ca 
genitum est, de Spiritu sancto est. Non cognovit 
eam, donec peperfsset filium suum primogenitum.» 
Paulus : «Misit Deus Filium suum e femina natum,» 


D et : cVerbum caro factum egt, δι eommoratum ext 


inter nos.» 

Ei homo factus est. Paulus : « Qui cum esset in 
forma Dei, non existimavit rapinam esse, quo. 
Deo par esset, sed spoliavit se, forma servi induta 
et similis hominibus factus.» Et: «Unus Deus et 
Pater omnium, unus etiam mediator Üei et homi- 
num, bomo Jesus Christus. » Evangelium : « Quod 
Filius hominis est, ne miramini.» EL: «Cum venerit 
Filius hominis in throno gleriz 80.488.» 

Crucifizus etiam pro nobis sub Pontio Pilato. 
Paulus : « Mando tibi coram Deo, qui omnia vivi- 
ficat, et Domino Jesu Christo, qui testatus est co- 
rain. Pontio Pilato praeclaram illam confessionem.» 
Evangelium : «Jesum queritis Nazarenuim , qui cru. 


103 


CHRONICON MAJUS. — LIB. Iv. 


[0610 


ἑσ:αυρώϑη καὶ ὅτι ἐτάφη καὶϊδτι ἐγήγερτα: τῇ τρίτῃ A μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ λαλῆσαι αὐτοῖ; ἀνελήφθη 


ἡμέρᾳ χατὰ τὰς Γραφάς. » 

Kal παθόντα καὶ vagévta. Μωῦσέως, « Καὶ 
ἔσται ἡ ζωή σου χρεμαμένη ἀπέναντι τῶν ὀφθαλ- 
μὼν σου. » 'Haatoo, « Ὡς πρόδατον ἐπὶ σφαγὴν 
ἤχθη, » καὶ, « Τὸν νῶτόν. μου ἔδωχα εἰς μάστιγας. » 
Δαδὶδ, « Ὅτι ἐγὼ εἰς μάστιγας ἔτοιμος. » Ζαχα- 
ρίου, « Τί αἱ πληγαὶ αὖται ἀναμέσον τῶν χειρῶν 
cou; xai ἐρεῖ ἃς ἐπλήγην ἐν τῷ. οἴκῳ τῷ ἀγαπητῷ 
pou. » Ἐῤαγγελίου, « Ὅτι ἔδει οὕτως παθεῖν τὸν 
Χριστὸν χαὶ εἰσελθεῖν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ. » Εὐαγ- 
γελίον, « Καὶ λαδὼν τὸ σῶμα ὁ Ἰωσὴφ ἐτύλιξεν 
αὑτὸ σινδόνι καθαρᾷ, καὶ ἔθηχεν αὐτὸ ἐν μνημείῳ 
χαινῷ ὃ ἦν λελατομημένον Ex πέτρας. » Kat, « "Ἔλα- 
6ov οὖν τὸ σῶμα τοῦ ἸΙησοῦ καὶ ἔδησαν αὐτὸ ὀθονίοις 


εἰς τοὺς οὐρανοὺς xaX ἐχάθισεν Ex δεξιῶν τοῦ Θεοῦ.» 
Καὶ, « Ἐγένετο ἐν τῷ εὐλογεῖν αὐτὸν αὐτοὺς, διέστη 
ἀπ' αὐτῶν xal ἀνεφέρετο el; τὸν οὐρανόν. » 

Καὶ πάλιν ἐρχόμδνον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶν- 
tac καὶ γνεχρούς. Ἠράξεων, « “Ἄνδρες Γαλιλαῖοι,. 
«ἰ ἐστήχατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; Οὗτος ὁ 
Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, ob- 
τος ἐλεύσεται πάλιν, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὑτὸν 
ἀνερχόμενον εἷς τὸν οὐρανόν. » Ἐὐαγγελίου, « Καὶ 
τότε ὄψεσθε τὸν Ylbv τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον μετὰ 
δόξης ἐπὶ τῶν νεφελῶν" καὶ τότε καθίσει ὁ Υἱὸς ἀν- 
θρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, xal συναχθήσονται 
ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τὰ ἔθνη. » Πράξεων, « Οἷ- 
τινες συνεφάγομεν χαὶ συνεπίομεν αὐτῷ μετὰ τὸ 


μετὰ τῶν ἀρωμάτων, χαθὼς ἔθος ἐστὶ τοῖς Ἰουδαίοις Β ἀναστῆναι αὐτὸν kx νεχρῶν, xal πάλιν παρήγγειλεν 


ἐνταφιάζειν. Ἦν δὲ ἐν τῷ τόπῳ ὅποο ἐσταυρώθη 
χἧπος, xal ἐν τῷ χήπῳ μνημεῖον καινὸν, ἐν ip οὐ- 
δέπω οὐδεὶς ἐτέθη. » 

Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς Γρα- 
φάς. Ἐϊαγγελίον, ε᾿Αναστὰς ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστὸς 
πρωῖ τῇ πρώτῃ Za66ásov. » Καὶ, « Τρίτην ἡμέ- 
ραν ἄγει σήμερον ἀφ᾽ οὗ ταῦτα ἐγένετο. » Καὶ, 
ε ᾿Αναστὰς ὁ Ἰησοῦς lx νεχρῶν ἔστη tv A98 μέσῳ 
τῶν μαθητῶν, xal λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. » 
Καὶ, « Μνήσθητι, Κύριε, ὡς ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν τῇ 
Γαλιλαίς, λέγων ὅτι Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπον πα- 
ραδοθῆναι εἰς χεῖρα: ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, xat 
σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναπτῆναι. » 

Καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς xal καθεζύ- 
pevor ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός. Εὐαγγελίον, « Ὃ 
cifizus est.» Paulus : «Crucifixus est et sepultus 
et suscitatus die tertio secundum Seripturas.» 

Passus et sepultus est. Moyses : «Eritque vita tua 
suspensa eoram oeulis tuis.» Isaias: «Tanquam 
agnus δὰ waetstionem ductusest,» et : «Tergum 
meum castigandum prebui.» David : « Ut castiger 
paratus.» Zacharias «Quid sibi volunt vulnera hzc 
in manibus tuis? εἰ respondebit, vulneratus 118 
sum in demicitio meo dilecto. » Evangelium: 
«Oportuit ita pati Christum et introire in gluriam 
suam.» Evangelium : «Et Josephus cum accepisset 
corpus, involvit id sindone pura et collocavit in 
monumento novo, quod in saxo excisum erat.» 


ἡμῖν κηρύξαι τῷ λαῷ xat διαμαρτύρχαθαι ὅτι αὐτός 
ἐστιν ὁ ὡρισμένος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ χριτὴς: ζώντων xat. 
4.39 νεκρῶν. » Δανιὴλ, « ᾿Εϑεώρουν ἕως οὗ θρόνοι 
ἐτέθησαν xal ὁ υλαιὸς τῶν ἡμερῶν ἐχάθισε, » xa, 
« Ἰδοὺ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ νεφελῶν ἐρχόμε - 
νος, » xaX « Ἕως τοῦ ΠΙαλαιοῦ τῶν ἡμερῶν ἔφθασε, 
xal αὐτῷ ἐδόθη * τιμὴ καὶ ἡ ἐξουσία. » 

Οὗ τῆς βασιμείας οὖκ ἔσται τένϊος. Δανιὴλ, 
« Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ αἰώνιος, καὶ fj βασιλεία αὐ- 
τοῦ λαῷ ἑτέρῳ οὐχ ὑποληφθήσεται. » Εὐαγγελίου, 
« Καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶχον Ἰαχὼδ elg τοὺς aio- 
νας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐχ ἔσται τέλος. » 

Τὸ ἐφεξῆς ἐντεῦθεν τοῦ ἱεροῦ συμδόλου f) δευτέρα 
ἁγία καὶ οἰχουμενιχὴ σύνοδος ἀπήρτισεν. 

Καὶ εἰς τὸ Πνοῦμα τὸ ἅγιον. Εὐαγγελίου, « Ba- 


Evangelium : « Doimjinus igitur, postquam locutusest 
cum iis, susceptus est in coelos οἱ cousedit ad 
dextram Dei.» Et : « Accidit, ut, dum benediceret 
lis, disjunctus ab iis, sursum ferretur in coelum.» 

Et iterum venturus est cum gloria, judicare vivos 
εἰ mortuos. Acta: «Viri Galil:ei, quid statis intuen- 
tes in coelum ? Jesus hic, qui disjunctus a vobis et 
Sursum receptus est in colum, iterum veniet, 
quemadmodum vidistis eum ascen lentem in co- 
lum.» Evangelium: «Tum videbitis Filium hominis 
venientem cum gloria in nubibus; et tum sedebit 
Filius hominis in throno glorie suz, ct cogen- 
tur coram eo omues gentes. » Acta : «Qui edi- 


Et : «Acceperunt igitur corpus Jesu et obvinxerunt D mus et bibimus cum eo e mortuis suscitato, rur- 


id linteis cum aromatibus, sicut mos est Judais fu- 
nerare. Erat autem hortus in eo loco, ubi cruxifixus 
faerat, et in borto monumentum novum, in quo 
pemo dum positus erat.» 

Et resurrezit tertio die secundum Scripturas. Evan- 
gelium : « Resurrexit Jesus Christus mane primo 
die bebdomadis.» Et: «Dies tertius hodie est, ex 
quo hzc faeta sunt.» et : « Jesus cum resurrexisset 
e mortuis, inter medios discipulos suos adfuit, 
dixitque iis, Pax esto vobiscum.» et : «Memento, 
Domine, dixisse eum nobis In Galilza, Filium ho- 
minis oportere tradi in manus hominum peccantium 
et erucifigi et die tertio resurgere.» 

Et ascendit ad celos, et sedet ad dextram Patris, 


sumque nobis mandavit, ut nuntiaremus populo 
et testaremur, sese esse a Deo constitutum judicem 
viventium et mortuorum. » Daniel : « Videham eo 
usque, ubi throni constituti erant et Antiquis die- 
rum consedit,» et : « Ecce Filium hominis venien- 
tem,» eL: «Usque dum Antiquus dicrum veniret et 
honor ei ac potestas daretur.» 

Cujus regni non erit finis. Daniel : « Et regnum 
ejus ternum erit, nec alienz genti subjicictur.» 
Evangelium : « Εἰ regnabit in domo Jacobi per 
omnia szcula, nec erit finis regni ejus.» 

Quz hiuc sequitur sancti Symboli pars, a secunda 
sancta οἱ cecumenica synodo addita est. 

Ei in Spiritum. sanctum. Evangelium: « Bapti- 


CHRONICON 


MAJUS. — LIB. IV. 


101: 


av καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν ἃ viv τοῦ Θεοῦ ἐχδέχεται. » Εὐαγγελίου, « "Ocs οἱ 


Ὥσπερ χαθολιχαὶ ἐπιστολαὶ αἱ ἑπτὰ 
ἃς πιστοὺς γραφεῖσαι χοινῶς, οὕτω xal 
Εχχλησία Ag fj πάντων ὀρθοδόξων γέ- 
. Παύλου, « Ὃ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἕν, 
ς Κύριος, μία πίστις, ἕν βάπτισμα. 0 Καὶ, 
x qot ἅγιοι xaY ἐποιχοδομτ θέντες ἐπὶ τῷ θεμε- 
s τῶν ἀποστόλων χαὶ προφητῶν, ὄντος ἀχρογω- 
ἰαίου αὐτοῦ 'IncoU Χριστοῦ. » Kat, « Ὑμεῖς: ἐστξ 
7 soon Χριστοῦ, χαὶ μέλη Ex μέρου:. » Καὶ, « 05; 
μὲν ἔθετο ὁ 8:5; ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ πρῶτον ἀποστό- 
λους, δεύτερον προφῆτας, τρίτον διδασχάλους. » Καὶ, 
ε Ἵνα οἰχοδομῆται ἡ Ἐχχλησία. » Καὶ, « Ὑμεῖς 
ἐστὶ ναὸς Θεοῦ ζῶντος. » Καὶ, « Εἷς χαταρτισμὸν 
«Ὡς Ἐχχλησίας. » Καὶ, « "Ovcog ἀχρογωνιαίου αὖ- 
«οὔ Ἰησοῦ Χριστοῦ * ἐν ip xa ὑμεῖς cuvotxobousi- 
σθε" χαὶ αὐτός ἐστιν ἡ χεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς 
Ἐχχλησίας. » 

'OuoAoyo ὃν βάπτισμα elc ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. 
Ἡαύλον, « ᾿υμολόγησον τὴν καλὴν ὁμολογίαν. » Καὶ, 
« Καρδίᾳ μὲν πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι 
δὲ ὁμολογεῖται εἷς σωτηρίαν. » « Εΐς χύριος, μία 
πίστις, ἕν βάπτισμα. Εὐαγγελίου, « Βαπτίζοντες 
αὑτοὺς εἷς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. ν « βαπτίζοντες αὖ- 
τοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς χαὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ 
ἁγίου Πνεύματος. » 

Προσδοχῶ ἀνάστασιν γεχρῶν. Πράξεων, « Περὶ 
ἐλπίδος xai ἀναστάσεω; νεχρῶν ἐγὼ χρίνομαι. » 
"Haotou, « ᾿Αναστῆσονται οἱ νεχροὶ καὶ ἐγερθήσον- 
«at οἵ tv τοῖς μνημείοις. » Πράξεων, « Ἡ γὰρ ἀπο- 






χαραδοχία τῆς κχιίσεως τὴν ἀποκάλυψιν ζιᾷ τῶν αὶ 


Et unam sanctam catholicam et apostolicam Eccle- 
siam. Sicut catholice sunt septem epistolze ad om- 
nes fideles scripte communiter, ita etiam omnium 
erthodoxerum Ecclesia catholica dicitur. Paulus: 

«ls, qui diversa €onciliavit, et unus Dominus, una 
fides, boum baptisina.» Εἰ: «Fratres sancti et su- 
perstructi super fandamentum apostolorum et pro- 
phetaram exsistente imo lapide angulari ipso Jesu 
€bristo.» Et : «Vos estis corpus Christi etsingula- 
tim membra.» Et : «Quos Deus constituit in Eccle- 
sia primum apostolos, deinde prophetas, tertio 
discipulog.» Et: «Ut zdificetur Ecclesia.» Et : «Vos 
estis templum Dei vivi.» Et : «Ad perfectionem ec- 


elesi2,» et: « Exsistente imo lapide angulari ipso D 


Jesu Christo, in quo vos zdificamini. Atque ipse est 
caput corporis Ecclesix. » 

Confiteor unum baptisma in remissionem peccato- 
rum. Paulus: «Conütere pulcliram confessionem.» 
Et : «Animo credimus ad justitiam, ore confitemur 
ad saltationem.» «Unus Dominis, una fides, unum 
baptisma.» Evangelium : «Baptizantes eos ad re- 
missionem peccatorum.» «Baptizantes 608 in no- 
mine Patris et Filii et Spiritus sancti. » 

Ezspecto resurrectionem | mortuorum. Àcta . «De 
spe et resurrectione mortuorum ego judicor. » 
Isaias : «Resurgent mortui et suscitabuntur qui sunt 
in sepulcris.» Acta: «Eteniin. mundus hic conditus 


γεχροὶ ἀχούσονται τῆς φωνῆς τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ, xal 
οἱ ἀχούσαντες ζήσονται, à 

Καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἱῶνος. Ἐῤαγγελίου, 

Ὃ μισῶν τὴν ψνχὴν αὑτοῦ ἐν τῷ χόσμῳ τούτῳ 
" ζωὴν αἰώνιον φυλάξει αὐτήν. » Πράξεων, « Ata- 
λεγομένου δὲ αὐτοῦ περὶ διχαιοσύνης xal ἐγχρα» 
τείας χαὶ τοῦ χρίματος τοῦ μέλλοντος ἔσεσθαι. » 
Ἡσαῖου, « Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. » Εὐαγ- 
γελίου, « γὼ 6& ζῶ διὰ τὸν Πατέρα, xoi 6 
τρώγων με ζήσεται δι᾽ ἐμέ. » Καὶ, ε« Ἐγώ εἰμ: ἡ 
ἀνάστασις χαὶ fj ζωὴ. » Καὶ, ε᾿Απελεύσονται οὗτοι 
εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ δίχαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον. » 

᾿Αμήν. Τὸ δὲ ἀμὴν παντὸς τοῦ ἱεροῦ συμδόλου 
ἐστὶ βεδαιωτιχὸν χαὶ σφρχγὶς χαὶ οἷόν τις χλεῖς 


B ἀποχλείουσα τοὺς ἔξωθεν, καὶ φνλάττουσα ὡς ταμείῳ 


τινὶ χαλλίστῳ τῆς Ἐχχλησίας τὸν τῆς πίστεως θη- 
σαυρὸν, ἵνα μὴ τίς τι Ex τούτου ἀφέληται ἣ νόθον τι 
ἐπεισαγάγῃ. 

Αὐτὸ τὸ θεῖον χαὶ ἱερώτατον χαὶ τέλειον κάντο- 
θεν τῆς εὐσεδείας ἡμῶν σημεῖον, τὴν ὁμολογίαν 
τῶν πατέρων, τὸν ὄρον τῆς ἀληθοῦς ἡμῶν πίστεως, 
ἐνστερνιζόμενοι ταῖς doyal; xai τῇ γλώττῃ xoi 
χείλεσι μετὰ παῤῥησίας ὁμολογοῦντες, τὴν ἀσινῆ 
ἐν αὐταῖς xal ἀχίόδηλον χαὶ ἀπαράθραυστον πάντη 
ὡς θεοφορήτων καὶ θεοδοξάστων χαὶ θεοχινήτων 
Πατέρων ἱερὰν ὅΝιῆ, παραθήχην μέχρι τέλους φυ- 
λάξωμεν, ἵνα ταῖς πρεσδείαις τῶν ἐχθεμένων αὐτὸ 
χαὶ φυλαξάντων ἁγίων καὶ τῶν πρὸ αὐτῶν, ἐξ ὧν 
τὴν γνῶσιν outot τοῦ συμθόλου παρέλαδον, xol 
πάντων ὁμοῦ τῶν ἁγίων, τῶν ἱερῶν ἀγγέλων ?i- 


solicite exspectat revelationem filiorum Dei.» 
Evangelium : «Cum mortui audient vocem Filii Dei, 
et vivent, qui audiverint eam.» 

Et vitam veniuri saculi. Evangelium : « Qui odit 
animam suanp in hoc mundo, ad vitam eternam eam 
servabit. » Ácta : « Disputaute autem illo de justitia 
et temperantia οἱ judicio futuro. » Isaias : « Pater 
szculi futuri. » Evangelium : « Ego vivo, et qui me 
ederit, vivet per me. » Et : « Ego sum resurrectio 
et vita, » Et : « Abibunt hi ad poenam zternam, justi 
autem ad vitam a&lernam. » 

Amen. Vocabulum Amen,totius sancti Symboli 
confirmatio et sigillum et quasi clavis quadam est, 
qua externi secluduntur et tanquam conclavi pul- 
cherrimo Ecclesie servatur thesaurus fidei, ne quis 
inde quid auferat, aut alienum quid inferat. 

Divinum hoc sanctissimum ct omni ex parte per- 
fectum pietatie nostrae signum, confessionem pa- 
trum, definitionem vers» nostra fidei, mente con- 
siderantes ac lingua et labiis libere profitentes, iu- 
violatum in animo et sincerum et incorruptum om- 
nino semper servabimus a Patribus divino Spiritu 
afflatis, incitatis et gloriosis acceptum sanctum 
pignus, ut, sanctis, qui id proposuerunt et serya- 
γον, et iis, a quibus hi notitiamsymboli habuerunt, 
sanctis denique omnibus deprecantibus, et interce- 
dentibus angelis et Matre Salvatoris nostri et Dei 


1915 


GEORGII PHRANTZ£E 


[016 


ταῖς καὶ τῇ; τοῦ Σωτῆρο; ἡμῶν xal Θεοῦ ᾿Ἰησοῦ A μετὰ τὴνξνωσιν φύσεις, ἕνα δὲ τῇ ὑποστάσει :1j 


Χριστοῦ ἀειπαρθένου Μητρὸς, τῆς μόνης παναγίας 
xai ἀληθῶς θεομήτορος, ὡς δῶρον χαθαρὸν τὴν χα- 
λὴν ταύτην ὁμολογίαν προσενεγχόντες τῇ Τριάδι, 
τῆς v2 αἰωνίου ἐλευθερωθῶμεν χολάσεως xai τῆς 
δια'ωνιζούστς σὺν Χριστῷ ἀπολαύσωμεν θείας αὖ- 
; τοῦ τοῦ Χριστοῦ βασιλείας xal δέξης xai ἀπολαύ- 
σεως, αἱἰωνίω; αὐτὸν τὸν Χριστὸν τὸν μονογενῇ 
Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ζῶντος δοξάζοντες σὺν τῷ προα!ω- 
ν αὐτοῦ Πατρὶ τῷ παναγίῳ Πνεύματι. 
"A niv. 

"ELISenowUQw οὖν ἐγὼ τῇ ὁμολογίᾳ, ὡς χρὴ 
ποιξῖν τοὺς τὸ μονα 'χὺν σχῆμα λαμθάνοντας, εἶπον 
οὕτως ἔτι’ 

Πιστεύω τὸν YUv τοῦ Θεοῦ μὴ χτίσμα εἶναι οὐδ᾽ 
ὑπὸ χρόνν χατὰ τὸν ἄφρονα Ἄρειον, ἀλλ᾽ ὁμοούσιον 
καὶ συναΐδιον τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, Θεὸν ἀληθινὸν ix 
Θεοῦ ἀληθινοῦ, ποιητὴν χρόνων xal τῶν χτισμά- 
τῶν πάντων, ὕστερον δὲ σαρχωθέντα δι᾽ ἡμᾶς 
ἐχ Πνεύματος ἁγίον xal Μαρίας «fi; παρ- 
θένου. 

Πιστεύω τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μὴ χτίσμα εἶναι 
μηδὲ ἑτερούσιον τοῦ Πατρὸ; καὶ τοῦ Yloo, ὡς ὁ 
Μαχεδόνιος ὁ κενὸς ἤΛι τῆς αὐτοῦ χάριτος i6Xas- 
φήμει, ἀλλὰ Θεὸν ἀληθινὸν ὁμοούσιον καὶ συναῖ- 
(vov. τῷ Πατρὶ xai τῷ Υἱῷ, ἐχ τοῦ Πατέρος 
προϊὸν ἐχπορευτῶς, ὥσπερ ὁ Υἱὸς ἐξ αὐτοῦ γεν- 
νητῶς. 

Πιστεύω μὴ ἄλλον εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν 
προαιώνιον, ἕτερον δὲ τὸν Ex. τῆς Παρθένου γεννη- 
θέντα Ἰησοῦν Χριστὸν, ὡςὁ ἄφρων Νεστόριος ἐδλα- 
σφήμει, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα δύο μὲν εἶνα: 


xa 


Jesu Christi semper virgine, una sanctissima et ve- 
r3 Deipara, tanquam donum purum pulchram hanc 
professionem offerentes Trinitati, poena :eterna libe- 
reumur et fruamur sempiterno cum Christo divinore- 
gno ejus, gloria et latitia, perpetuo celebrautes 
Christum, Filium Dei unigenitum, cum Patre, qui 
fuit ante secula, et Spiritu sanctissimo, Àmen. 

Post hanc igitur confessionem, ut decet facere 
eos qui monachicum habitum induunt, addidi hic. 

Credo Filium Dei non esse creaturam nec tem- 
pori subjectum, ut stultus Arius docet, sed cozqua- 
lem et cozternum Deo Patri, Deum verum e Deo 
vero, factoreni seculorum et creaturarum omnium, 
post autem incarnatum propter nose Spiritu sancto 
et Maiia Virgine. 

Credo Spiritum sanctum non esse creaturam, nec 
diversum a Patre et Filio, sicut. Macedonius gratia 
ejus destitutus blasphemabat, sed Deum verum 
cozqualem οἱ coeternum Patri et Filio, e Patre 
procedentem processione, sicut Filius ex eodem ge- 
neratione., 

Credo non esse alium Filium Del ante sazcula na- 
twm, alium e Virgine natum Jesum Christum, sicut 
stultas Nestorius blasphemabat, sed ex ea natum 
duas esse post unionem naluras, unum autem per- 

sous, divina scilicct, unde etia uw pepc- 


θεϊχῇ δηλονότι, διὸ xaX τὴν αὐτὸν τεκοῦσαν χυρίως 
καὶ ἀληθῶς Θεοτόχον εἶναι xal οὗ Χριστοτόχον xaz' 
ἐχεῖνον τὸν ἄφρονα. 

Πιστεύω τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ μετὰ τὴν ἐνανθρώ- 
πησιν χαὶ ἕνωσιν μὴ εἰς μίαν φύσιν τὰς δύο συνά- 
qat xatà τοὺς ἄφρονας Διόσχορον χαὶ Εὐτυχῆ, 
οἵ τῇ θεότητι τὰ πάθη προσῆπτον, ἀλλ᾽ ἐν δύο 
φύσεσι μετὰ τὴν ἕνωσιν ἀσυγχύτως γνωριζόμε- 
vov: xai ἔτι μὴ τέλο; εἶναι χολάσεως μήτε 
ἀποχατάστασιν διλιμόνων χατὰ τὸν ἄφρονα Ὥρι- 
γένην. 

Πιστεύω τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν Κύριον ἡμῶν 
Ἰησοῦν Χριστὸν μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν οὐχ ly 
θέλημα ἔχειν φυσιχὺν xal μίαν ἐνέργειαν χατὰ τὸν 
Ῥώμη: 'Ovoptov χαὶ Πύῤῥον τὸν ἄφρονα, ἀλλὰ 
δύο θελήσεις χαὶ δύο ἐνεργείας, θεϊχὴην δηλαδὴ 
xai ἀνθρωπίνην ἐνέργειαν χαὶ θέλησιν, καὶ pr- 
δετέραν τῶν φύδεων ἀθέλητον εἶναι ἣ ἀνενέρ- 
γῆτον. 

AA Πιστεύω εἰς τὰς εἰχονιχὰς ἀνατυπώσεις, 
ἤγουν εἰς τὸν χαραχτῇρα τὸν ἐν εἰχόνι περιγρα- 
πτὸν τοῦ Κυρίου χαὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν "Ιησοῦ 
Χριστοῦ καὶ τῆς πανάγνον xal θεοτόχου αὐτοῦ Μη- 
τρὸς καὶ πάντων τῶν ἁγίων, σχετιχῶς, οὗ λατρευ" 
τικῶς προσχυνουμένας, οὐ θεοποιουμένας, ἀασπάζε- 
σθαΐ τε χαὶ τιμᾷν τὴν Ἐχχλησίαν τοῦ Θεοῦ, οὐ τῇ 
ὕλῃ τὸ σέδας, ἀλλὰ τῷ πρωτοτύπῳ ἀπονέμουσαν᾽ 
ἡ γὰρ τιμὴ τῆς εἰχόνος εἰς τὸ πρωτότυπον διαδαίνει 
κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον ὡς ἀντίτυπος οὖσα τῶν 
πρωτοτύπων. 


rit, proprie et vere Deipara, uon, ut stultus ilie vole- 
bat, Christipara. 

Credo, Filium Dei post incarnationem et unionem 
non in unam naturam ambas conjunxisse, secundum 
stultorum hominui, Dioscori et Eutychis, doctri- 
nani, qui divinitati dolores attribuerunt, sed in dua- 
bus naturis post unionem immiste dignoscenduin ; 
nec vero fiuem poena aut restitutionem daemonum 
esse, ut stultus Origenes docuit. 

Credo, Filium Dei, Domiuum nostrum Jesum 
Christum, postquam homo factusest, non unam ha- 


D buisse voluntatem naturalem et unam efficieutiau, 


secundum Honorium, episcopum Romanum, et stul- 
tum Pyrrhum, sed duas naturas et duas efficientias, 
divinam et humanam voluntatem et efficientiam, et 
neutram haturam aut voluntate aut efficientia carere. 

Credo in imagines expressas sive charactereu 
imagine descriptum, Domini et Dei et Salvatoris no- 
stri Jesu Christi et sanctissime Deiparae, matris 
ejus, atque sauctorum oinnium, relative, non rel:- 
giose adorandas, nec consecratas, ut . colantur el 
honorentur ab Ecclesia Dei, quz non matea'am, sed 
personam veneratione prosequitur. Etenim cultus 
imagini tributus ad ipsam personam transit, secun- 
dum magnum Basilium, quippe imago instar est 
archetypi. 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IV. 


f018 


ω piss ἀνενέργητον εἰναι τὴν θείαν φύσιν A τὴν Πελοπόννησον xa ᾧχοδόμησε τὴν δοσιίτζαν 


εἰῶν οὐσιωδῶν ἔρημον, μὴτε αὐτὸν εἶναι 
καὶ ἐνέργειαν ἐπ᾽ ᾿ἐχείνης, μήτε κτι- 
αι ταύτας κατὰ τοὺς ἄφρονας βαρλαὰμ. 
νδυνον, ἀλλὰ χαὶ ἐνεργείας θείας obato- 
V ἑτέρας εἶναι ταύτας map" αὐτὴν τὴν 
aV ἀχτίστους εἶναι xai λεγομένας θεό- 


Y βϑεδαίως τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον obx ἐκ 
De xai ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεσθαι, ὡς; 
€ Ἰταλοὺς, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῆς τῆς ὑποστάσξως 
γὃς ἑνιχῶς, ὥσπερ ἀμέλει καὶ αὐτὸς ὁ YU; 
τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὺς £vixog γεννᾶ- 
κεσθαι δὲ παρὰ τοῦ Πατρὸς xal τοῦ Τίοῦ τὸ 
οἷον αὐτὴ fj χάρις χαὶ fj δωρεὰ αὐτοῦ δί- 


αἱ οὕτως τῷ φθινοπώρῳ τοῦ ς ζ΄ ἕτους 
A7 t βασίλισσα χυρία ᾿'Ελένη ἡ Πα- 
αι, τοῦ δεσπότου τῆς Σερδίας γυνὴ, πρὸς 
vt(av τῶν Ἑνετῶν, ἐγχαλοῦσα τοὺς χλέ- 
τὸν βίον αὑτῆς ἐν Κερχύραις, Καὶ τῷ Eapt 
9 ἔτους ἐγένοντο σεισμοὶ πολλοὶ xai μεγά- 
Ἢ τὴν ἀγίαν Μαύραν xal Κεφαληνίαν xal 
ν" καὶ πολλαὶ οἰχοδομαὶ ἐχάλασαν τῶν ἐν 
εἷς πόλεσε χώμαις τε xat τόποις οἰχούντων, 
; καὶ τείγη. Τὸ δὲ τῆς Κεφαληνίας πτολίε- 
FCU ἐχαλάπθη, καὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων 
3t. 

ι θέρει τοῦ αὐτοῦ ἔτους ὁ τῶν Ἑ νετῶν 


αὖθις τῷ τοῦ θέρους καιρῷ τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Τῷ δὲ 
χειμῶνι τοῦ αὐτοῦ ἕτους ςοη', Ἰανουαρίου κε΄, 
ἔπεσε χαθ᾽ ὅλην τὴν νῆσον τοσαύτη χιὼν οἵαν ol 
τῶν Κερχύρων ἄνθρωποι οὐχ εἶδον πώποτε, ὥστε 
χαὶ ἀλώπεχας χαὶ λαγωοῦς οἰχειοχείρως ἐθήρενον. 
Ὁμοίως χαὶ εἰς τὰ τῆς δύσεως μέρη, πολλῷ δὲ 
μᾶλλον εἰς τῇ» ᾿Ασίαν fiov ἀνατολήν. Tiso δὲ τὸ 
τέλος τοῦ ἕαρος τοῦ αὑτοῦ ἔτους: ἐστράτευσε χατὰ 
τῆ; Εὐδοία: ὁ τῶν ἀσεθῶν ἄρχων, ἐπὶ τέλος τοῦ 
Ἰουνίου μηνός. Ὃ δὲ στόλυς αὐτοῦ πρὸ τοῦ ἐξελ 

θεῖν τὸ στρατόπεδον διὰ ξτρᾶς ix. Καλλιουπόλεω,, 
ἀπῆλθεν εἰ; τὴν Λῆμνον, xat παρέλαός τὸν Κότζι- 
vov xal τὰ περὶ πᾶταν τὴν νῆσον χωρία πλὴν τοῦ 
Af S πιλα!οῦ γάστρου, ἤγουν παλαιοῦ πτολιέθρου 


B xoi τῆς σχάγας, xal ἐπέστρεψεν. Ἐπελθὺν δὲ τὸ 


ἧς πόλεως: στράτευμα &x Νιχομηδείας χαὶ ὅθεν ἂν 
ἦν, ὁμοῦ ἔξηλθον καὶ παρεγένοντο εἰς Εὔριπον" οὃς 
ἰδὼν ὁ ἔξαρχος ὁ xq ναύαρχος τῶν ᾿Ενετῶν ἀνεχώ- 
ρησπεν, ἴσως χαλῶς ποιήσας, χαχῶς δὲ ὅτι οὐχ 491- 
λησε δυναμῶσαι τὴν Εὔδοιαν πόλιν ἤτοι ἄστυ. Διερ- 
χόμενον δὲ τὸ τοῦ ἀμηρᾶ στρατόπεδον ἀπῆρε τὴν 
"In6pov χαθ᾽ ὁδὸν, εἶτα ἦλθεν εἰς τὴν Εὔδοιαν, καθ 
ὃν δὴ μῆνα ἔφθασε καὶ ὁ ἀμηρᾶς. Καὶ σφοδρῶς τὸ 
πολεμήσαντε: διὰ ξηρᾶς χαὶ θαλάσσης, τῇ iB τοῦ 
Ἰουλίου μηνὸς παρέλαδε τὸ πτολίεθρον πολέμῳ. Καὶ 
τούτου γενομένου πάντα τὰ περὶ τὴν νῆτον νησύ- 
δρια xat ἄστεα ἐδουλώθησαν ἑκουσίως. Ὁ δὲ àun- 
pd; προσχαρτερῆσας μικρόν τι, περὶ τὰς ἀρχὰς 


; τοὔνομα Νιχόλαος Δεχανάλης μετὰ τριΐ- C τοῦ Αὐγούστου ἐξελθὼν ἀπῆλθεν εἰς Κωνσταντινού- 


le χατὰ τῆς Alvou xal ἡχμαλώτευσεν αὐτὴν 
t ἐδδό:ξῃ" xal ἐπιστρέψας παρεγένετο εἰς 


, ueque inefficacem esse naturam divinam et 
lium efficientiarum expertem, neque idem 
entiam ef'eficientiain in ea, nec creatas 
5, seeundum hoinines stultos Barlaamum 
lysum, sed etesse efflcientias divinas essen- 
diversas eas esse ab ipsa essentia et non 
"t divinitates dictas. 

firmiter, Spiritum sanctum non e Patre et 
ocedere, ut fiali docent, sed ex ipsa unice 
Patris, quemadmodum ipse Filius ex ipsa 
Patris unice generatur, mitti autem a Patre 


πολιν. Τὸν δὲ μπεηλέρμπεην ixnagixs, xoi ἦλθεν᾽ 
εἰς τὴν Πελοπόννησον. Καὶ οἱ μὲν περὶ τὴν Βοστί- 


"profectus Bostitzam zstate anni ejusdem instaura- 
vit. llieme autem anni ejusdem, 6378, die Januarii 
25, in tota insula nix cecidit, quautam Corcyrxi 
nunquam viderant, ita ut manibus vulpes.et lepores 
caperent. ldem versus occidentem faetum esi, imul- 
toque magis versus Asiam sive Orientein. Sub finem 
veris anni ejusdem, exeunte Junio mense, impio- 
rum priaceps adversus Euboeaui expeditieneu sus- 
cepit. Classis ejus, antequam exercitus per ter- 
ram Calliopoli ezire!, Lemnum venit et Cotzinum et 
omnia fotius insule loca, prater l'alaeocastrum si- 


Spiritum, qualem ipsa ejus gratia οἱ benigni. p Y^ vetus oppidum et portum, occupavit ; deinde re- 


t. 

| autumno anni 6977 regina, domina Helena 
rz, despote Servi uxor, ad rempublicam 
um abiit, accusatura 608, qui Corcyra eam 
oltaverant. Vere ejusdem anni terre motus 
vehementes Sanctam Mauram, Cephaleniam 
ithum afflixerunt, et multa. zdificia homi- 
*eas urbes, vicos et regiones habitantium, 
un oppida et menia, corruerunt. Oppidum 
nis prorsus eversuin est οἱ magua homi- 
titudo periit. 

e anni ejusdem classis Venetz dux, Nico- 
auales nomine, cum triremibus /Enum inva- 
» septimo ccepit ; inde in. Peloponnesum 


versa est. Tum advenientibus Nicomedia et ubieun- 
que erant urbanis copiis, uua exierunt et in. Euri- 
pum venerunt. Quos ubi viditexarchus et navarclis 
Venetorum, recessit, recte fortasse : male auiem 
fecit, quod Euboam urbem munire noluit. Trans. 
iens autem ainerz exercitus Imbrum exitinere ce- 
pit, atque inde ad Eubceam appulsus est; quo men- 
se affuit etiam ameras. Pugnatum est vehementer 
terra marique, et duodecimo die Julii oppidum iu 
potestatem redactum. Quo facto, omnes in circuitu 
parva insulz et oppida ultro se dediderunt. Ameras 
aliquantisper ibi commoratus, sub initium mensis 
Augusti Cpolim discessit, begleruegum in Pelopon- 
ncsum misit. Qui Bostitzam tenuerunt. partim fuge- 


1619 


- GEORGII PHRANTZ.E 


1020 


- τᾶν ἀφέντες αὐτὴν ἔφυγον" ol δὲ προσεχύνησαν xal A ητοίμασαν πλησίον τοῦ τάφου τῆς ἁγίας Εὐγενείας 


παρέξδωχαν αὑτῷ ταύτη. Διερχόμενος δὲ παρέμ- 
προσϑεν ὁμοίως ἐποίησαν χαὶ οἱ ἐν τῷ Βουμερῷ xat 
«ἢ Ὠλένᾳ xal τῷ Χελιδόνι xal οἱ ἐν τῷ Ποντιχῷ. 
Καὶ πάντα ὅσα ἦσαν παρὰ τὸν αἰγιαλὸν, ἐχατέλυ- 
σαν μέχρι xal θεμελίων, τὰ δὲ ἄλλα ἔχουσι. Διελ- 
βὼν δὲ μέχρι x. Y τοῦ πριγχιπάτου χαὶ ἐπιστρέψας 
ἐξῆλθε τῆς Πελοποννήτου. Ol δὲ Ἕνετοὶ ἔστειλαν 
ἕτερον ναύαρχον θωμᾷν τοὔνομα, Μοκένικον τοὐ- 
πίχλην" A9 ὅστις -πιάσα: τόν ποτε ναύαρχον 
Νικόλαον Κανάλην xol τὸν υἱὸν αὐτοῦ χαὶ ypape 
ματιχὰν, θεὶς αὐτοὺς ἐν χειροπέδαις σιδηροῖς 
xai δεσμεύσας ἀπέστειλεν εἰς "Evetlav πρὸς τὴν 
αὐθεντίαν τοι ἐριστοχρατείαν αὐτῶν. 

Ἐν δὲ τῇ ἀρχῇ τοῦ ςθινοπώρου τοῦ ς 2.οθ' ἕτους" 
ἐν ᾧ δὴ χρόνῳ καὶ ὁ δεσπότης χὺρ Δημέτριος 
τέθνηκεν ἐν ᾿Δυδροιανουπόλει μοναχὸ; γεγονὼς, 
ὃς καὶ ἐπωνομάσθη Δαξίδ. Καὶ πρὸ τῆς θα- 
νῆῇῆς αὐτοῦ ὀλίγῳ χρόνῳ ἀπέθανεν ἡ θυγάτηρ αὐ- 
«οὔ ἡ ἀἁμέρισσα" ἡ δὲ γυνὴ αὐτοῦ ἡ βασίλισσα 
τέθνηχε μετά τινα ὀλίγον καιρὴν τῆς Davi; 
αὐτοῦ. 

Τῇ δὲ χς’ τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τοῦ ,c2m ἔτους 
περιέπεσα ἐν ἀσθενείᾳ τοσαύτῃ ὦττε xal ἐγεγό- 
νεῖν τέλειος μοναχὺς τοῦ μεγάλου σχέματος μὴ ἐν- 
νοΐῆσας τὸ τυχόν. Περὶ δὲ τὸ φθινόπωρον τοῦ ς πα’ 
ἔτους ἐπαναστρέφων ἐκ τοῦ τῆ: Φραγχίας ὀηγὸς xal 
ποῦ δουχὺς τῆς Βυργυντίας ὁ χαρδινάλις χὺρ Βησσα- 
pio, ἀπε"ταλμένος ὧν παρὰ τῆς ᾿Ἐχκλησίας 'Po- 
pre πρὸς τὸ εἰρηνεῦσαι αὐτοὺς, καθ᾽ 655» τῇ ve' τοῦ 
Nosu6plou τέθνηκε" τὸ δὲ σῶμα ftot λείψανον αὖ- 
τοῦ ἐχόμισαν εἰς τὴν Ῥώμην μετὰ πλείστης τιμῆς, 
γαὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ τῶν ἀγίων ἀποστόλων, 
ὅπου δὴ χαὶ προχατέηενε, χαὶ τὸν τάφον αὑτοῦ πρὸ- 


runt, partim subimisseeum venerati, urbem tradide- 
runt. Progredienti: idem fecerunt Bumeri, Olenz, 
Chelidonii et Pontici incoliv. Loca ad mare sitaomnia 
funditus. evertit, retinuit reliqua. Progressus usque 
ad principatum, reversus est et Peloponneso. exiit. 
Veneti miserunt alium classis przefectum, Thomam 
nomine, Mocenieum cognominatum : qui predictum 
navarclium | Nicolaum Caralem cum fllio ejus οἱ 
scriba comprehendit, eosque mauicis ferreis con- 
strictos Venetias ad senatum misit, 

[neunte autumno anui 6979 Demetrius despota 
Adrianopoli obiit monachus, David appellatus, cum 
j'aulo aute. mortua esset filia ejus amerissa, Ejus- 
dem uz0r, regina, non multo post eur obiit. 

Die 96 mensis Julii in tam gravem morbum in- 
cidi, ut. perfecte monachus magni habitus factus 
sin : quod mihi plane przter exspectationem acci- 
cit. Autumnpo anni 6981 a rege Francorum et duce 
Burgundiz, ad quos placandos ab Ecclesia Roniana 
wnissus erat, rediens Dessario cardinalis, in itinere 
die 15 Novembris obiit. Corpus ejus Romam ho- 
norificentissime delatum et in templo apostolorum, 
ubi aute vixerat, sepultum est, sepulcro cjus ex- 
Sirgcto prope sepulcrum sancte martyris Eugcnis, 


D 


«ἧς ὁσιομάρτυρος. 

Περὶ δὲ τὸ Exp. τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐξῆλθε xai ὁ 
Ζουχασάνης χατὰ τοῦ τόπου τοῦ ἀμηρᾶ Μεεμέτη, 
xai διέδραμε SQ τόπους τινὰς αὐτοῦ εἰς τὴν ἀνα - 
τολὴν, ἦτοι τὴν ᾿Ασίαν, ᾿Εξελθὼν δὲ xat ὁ ἀμηρᾶς 
ἀπὸ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀπῆλθε κατ᾽ ἐχείνου 
μετὰ πάσης τῆς δυνάμεωςς αὑτοῦ, χαὶ ἐν τῇ ἀρχῇ 
πλησιάσαντες, ἡττήθη τὸ τοῦ ἀμηρᾶ ατρατόπεδο) 
παρὰ τοῦ Ζουχασάνη, ὅπερ χατ᾽ ἐχείνου ἔξτιλθεν, 
"Exet δὲ ἀπεχτάνθη ὁ μπεηλέρμπεης ὁ Παλαιολόγος, 
ὅ τοτε vib; Παλαιολόγον τοῦ θωμᾶ ἐκείνου τοῦ 
Γίδου, μπεηλέρμπεης ὧν τῆς δύσεως, xal πολλοὶ 
ἄλλοι τῶν ἐν δύσει ἀρχόντων xal ἡγεμόνων. Εἶτα 
ἐπελθόντος χατὰ πρόσωπον τοῦ ἀμηρᾶ ἐνικήθη, 
καὶ ἐπιστρέψσς ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἑαυτοῦ πό- 
λιν, ὁμοίως xai ὁ ἀμηρᾶς εἰς Κωνσταντινού- 
πολιν. 

Περὶ δὲ τὸ τέλος τοῦ 'lou)iou μηνὸς τοῦ αὑτοῦ 
ἕτους παρέλαδεν 1) γερουσία τῶν "Evetiov, ἧτοι ἡ αὖ. 
θεντία, κάστρον τι τὸ λεγόμενον Στροδόλιν τὸ πλη- 
σίον Κερχύρας. 

Τῇ δὲ ζ' τοῦ Νοεμόρίου μηνὸς τοῦ ς x8 ἔτους 
τέθνηχεν ἐν τῇ ἀγίᾳ Μαύρᾳ ἡ βασίλισσα χυρία 
Ἑλένη ἡ Παλαιολογῖνα, μοναχὴ γενομένη χαὶ 
Ὑπομονὴ μετονομαηθεῖσα διὰ τοῦ μεγάλου ayt- 
ματος, καὶ ὁ αὺν ἡμῖν ἱερομόναχος xal πνευματι- 
xb; πατὴρ χὺρ ᾿Ἱερόθεος, ὁ διὰ τοῦ μεγάλου σχέμα- 
τὸς μετονομασθεὶς Ἰωσὴφ, ὃς fjv ix νεότητος μεθ᾽ 


ς ἡμῶν xal σχολίτης xal φίλος μέχρι xat τοῦ τέλους 


αὑτοῦ. 

Τῷ δὲ θέρει τοῦ ςπγ' ἔτους ὁ τῶν ἀσεῤῶν ἄρ- 
yov στύλον ἀποστείλας χατὰ τὰ ἀνωτεριχὰ μέρη 
τοῦ Εὐξείνου πόντου, 5] παρέλαδε τὸ μέγα πτο- 


Vere anni ejusdem Zuchasanes contra Meteme- 
tem ameram expeditionem molitus, aliquot ejus loca 
in Oriente sive in Asia incursavit. Egressus est (ρου! 
contra eum ameras cum omnibus copiis suis. Pralio 
satim inito, exercitus amerg adversus Zucliasanem 
eductus plane succubuit. lbi occisus est Palzologus 
beglerbegus, Thom: illius Palzologi Gidi filius, be- 
glerbegus Occidentis, multique alii principes et du- 
cc$ Occidentis. Poste2, cui ipse advenisset ameras, 
victus et in urbem suam reversus est Zuchasanes, 
ameras Cpolim rediit. 

Sub linem mensis Julii anni ejusdem Venetorum 
respublica Strobolium castrum, juxta Gorcyram 
situm, occupavit. 

Die 7 Novembris anni 6982 mortua est Sauciz 
Maurz Helena Palzologina regina, monacha facta εἰ 
mutato nomine Hypomone appellata per sauctum 
habitum, et qui nobiscum erat hieromonachus εἰ 
pater spiritualis Hierotheus, per sanctum habitum 
Josephus nominatus, qui inde a pueritia sodalis 
mihi et amicus fuit usque ad (inem vitae. 

JEstate anni 6983 impiorum dux in superiores 
partes ponti Euxini classem misit et Chersonesi 
''aurieg urbem insgnam Capham occupavit. s- 


1021 


€IIRONICON MAJUS. — LIB. IV. 


1u22 


Ale0po) v? Kzzdv λεγόμενον τῆς Χεῤῥονήσου τῆς Α τῆς ἀναπαύσεως τῶν ἀνδρῶν, ὡς ὁ θεῖος Ἰὼδ προσ- 


ἐν τῷ Ταυριχῷ. Τῷ δὲ θέρει τοῦ ς Ὁ πδ' ἕτους 
ἀπῆλθεν κατὰ τῆς Βλαχίας μετὰ πάσης τῆς δυνά- 
μεως αὑτοῦ. Τῷ δὲ Σεπτεμόρίῳ τοῦ 'e2 πε΄ ἔτους 
ἐπέστρεψεν ἐκ τῆς Βλαχίας μᾶλλον ἡττηθεὶς ἣ 
ἡττήσας, καὶ τὸν μὲν μπεηλέρμπεην ἀφῆχεν ἐν 
τῇ Σοτίᾳ͵ πόλει, αὐτὸς δὲ ἦλθεν εἰς ᾿Αὐἡδριανού- 
“πολιν. 

Τοῦ δ᾽ αὐτοῦ ἔτους τῇ πρώτῃ τοῦ Ὀχτωδρίου 
μηνὸς ἐπῆλθέ μοι ῥευματισμὸς εἷς τὲ τὴν χεφαλὴν 
χαὶ τὰ γόνατα, καὶ AGAM μου τοῦ στόματος xal 
ῥινὸς καὶ ὠτίων τοσοῦτος χυμὸς, ὥστε ἀπελπίσθην 
παρὰ πάντων, xal τρὶς τῶν ἀχράντων μνστηρίων 
μετέλαθδον" ὅπερ xal εἴθε μοι ἐπῆλθεν ὁ θάνατος, 1 
ϑεραπεία πάντων τῶν ἐμοὶ δυσχερῶν, Yhpovc τε 
xal ἀσθενείας καὶ τῆς ἐνδείας. Οὐ μόνον γὰρ τῶν 
πολλῶν καλῶν καὶ συνήθων τῶν ix νεότητος ὕστε- 
ρημένο: ἤμην, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν δὴ τῶν ἀναγχαίων 
«ἧς καθημερινῆς τροφῆς. Οἶμαι ὅτι ἡ ὑπομονῇ τῶν 
τοιούτων καὶ ἡ πρὸς θεὸν εὐχαριστία Θεοῦ χάριτι 
αἰτία μέλλεε εἶναι εἰς τὸ συγχωρῇσαί μοι πολλὰ 
τῶν ὡς πρὸς αὐτὸν ἕἔπταισα. οὐδὲ γὰρ γέγονεν ἐν 
τῷ βίῳ ἁμάρτημα οὐδὲ πρᾶξις οὔτε ἄλλη πᾶσα 
καχία ἣν ἰγὼ οὐχ ἐπλημμέλησα ὁ ἀνάξιος καὶ 
ἄϑλιος, πατὰ νοῦν καὶ λόγον χα προαίρεσιν, θέσει 
τε καὶ γνώμῃ κχαὶ πράξει ἐξαμαρτήσας ὡς οὐδεὶς 
ἄλλος πώποτε. Ὅμως λυτρωθεὶς τοῦ θανάτου χω- 
φὴς Aj ἐναπέμεινα ix τῆς τοιαύτης ἀσθενείας 
μέχρι πολλοῦ, ὡς; οὐδὲ τὰ πλησίον μὸν σημαντήρια 


ηγόρευσεν, ἐδεήθην οὕτως τοῦ Θεοῦ" ε ᾿Αλλ᾽ εἴ με, 
Σῶτερ, ἀνάγχη παθεῖν (τίς γὰρ οἷδε τὸ βάθος τῶν 
σῶν χῤιμάτων ; τῆς μὲν σῆς φιλανθρωπίας olovel 
μου τὰ πάθη βδελυττομένης, τῆς δὲ διχαιοσύνης 
δρώσης τὸ ἑαυτῇ), εἰς γοῦν τὸν ἐγδεχόμενον Ar ξιν 
«τόνδε χρόνον δοῦναν δίχην ἐμοὶ παράσχον, ἀλλὰ μὴ 
εἰς τὸν μέλλοντα τὸν ἀπέραντον, ἔνθα οὐκ ἔστι 
πραγμάτων ἀποχατάστασις. Ἐνταῦθα τοίνυν ἀνλ- 
xaüápa;, ἅπασι χρησάμενος τοῖς εἰς τοῦτο φέρου- 
αιν, οὕτω τῶν τῇδε μεταστήσας ἀξίωτόν με τοῦ 
μὴ τῶν σῶν ἐκπεσεῖν με οἰκτιρμῶν ἐν τῇ δευτέρῃ 
τε xa φριχτῇ παρουσίᾳ σου. » 

Τῷ δὲ θέρει τοῦ αὐτοῦ ἔτους ςπε' ὁ ἀμηρᾶς 
ἀποστείλας πλεῖστον στρατόπεδον χατὰ τοῦ Ναυ- 
πάκτου, ἵνα παραλάδῃ αὐτὸν, εἶτα εἰς τὴν ἁγίαν 
Μαύραν ἐπέλθῃ ὅθεν βοηθείᾳ Θεοῦ οὔτε τὸν Ναύ- 
maxtov παρέλαδε τῷ αὐτῷ ἕτει, οὔτε κατὰ τῆς ἀγίας 
Μαύρας ἦλθεν, ἀλλ᾽ ὑπέστρεψεν ἄπραχτος. 

Τίλος τοῦ παρόντος ἱστοριχοῦ fjtot χρονιχοῦ βι- 
δλίου, παρ᾽ ἐμοῦ τοῦ συγγραφέως ποιηϑὲν αἰτήσει 
τινῶν εὐγενῶν 8.54 Kspxopalov , παρακαλούντων 
με ἵνα μὴ σιωπῇ παραλείψω ἃ οἶδα ὀφθαλμοφανῶ; 
xa ἤχουσα xai ἀνέγνωχα. Καὶ οὕτως ἔγραψα ἰδ:0- 
χείρως xai ἀπέδωσα ἀνὰ χεῖρας τοῦ εὐλαδεστάτου 
ἱερέως κὺρ ᾿Αντωνίον. Καὶ οἱ ἀναγινώσχοντες εὖ- 
χεαθέ μοι διὰ τὸν Κύριον, εἰ ἔλαθέ τι" τὸ γῆρας 
γὰρ τὸ ἐμὸν καὶ dj δεινὴ ἀσθένεια οὐκ εἴασέ μὲ 
χαλῶς διορθῶσαι. Ἐγράφη οὖν ἔτει τῷ ἀπὸ τῆς 


ἄχονον. Καὶ ἕνα εἰς τὴν ἄνω πρόνοιαν ἀπαλλαγῶ QC χτίσεως xóspou ,c2nc', Μαρτίου χθ', ἐνδιχτιῶνος 


μετὰ τὸ παρελθεῖν τὰ: ἐναπολειφθείσας μοι τοιαΐ - 
τας ἡμέρας τῆς ζωῆ;, ἐπελθόντος μὸν τοῦ θανάτου, 
tate anni 6984 in Valachiam profectus est cum om- 
nibus cepiis suis : unde anni sequentis mense Se- 
ptembri victos magis, quam victor rediit, et, begler- 
beyo in urbe Bophieselielo, ipse Adrianopolim venit. 
Awni ejusdem Oetebris die primo rheumatismus 
caput mihl et genus invasit, fluxitque tantum pituitze 
ex ore, Bafibus et auribus, ut omnes desperarent 
dc salute mea et ter particeps flerem immaculato- 
rum mysteriorum. Utinam me abstulisset inors, 
medicina et requies malorum meorum omnium, 
senectutis, infirmitatis et inopiz. Etenim uon so- 
lum multis optimis viris, quorum cousuetudine usus 
erai inde ab adolescentia, sed etiam rebus ad vi- 
ctum quotidianum necessariis privatus eram, Spero 
tantorum malorum patientia οἱ grato. erga Deum 
animo, ipso propitio, veniam me impetraturum. 
esse multis, quibus eum offendi, peccatis. Nullum 
enim est in vita humana peccatum νοὶ flagitium, 
wec ulla omnino nequitia, quam ego indignus et 
miser cogitatione, verbo et voluntate non commie« 
serim, qui judicio, proposito et actione peccavi, 
quantum nemo unquam ante. Verum enimvero 
liberatus a morte, ex illo morbo diu ita surdus 
mansi, ut ne ejus quidein, qui prope me loquere- 
tur, verba audirem. Atque ut ad supremam provi- 
dentiain reverterer, przteritis his, qui mihi reliqui 
$ui:t, diebus vitz, et morte, requiete hominum, ut 


ἐνδεκάτη;. 


eam divus Jobus appellavit, sopitus, ita Deum pre- 
catus sum : «Quodsi, Salvator, pati me ncceesse 
est. (quis enim novit altitudinem judiciorum tuo- 
rum ? siquidem benignitas tua. detestatur. tuiserias 
meas, justitia autem facit, quod suum est), in 
tempus hoc, quod finem babet, peenis me multa, 
non in futurum tempus, cujus nullus finis, nulla 
rerun reparatio est. lic igitur cum we purgaveris 
usus miseriis omuibus, «qui bue faciunt,^ita mo 
binc trauslerre dignare, ut non. excidam  miseri- 
cordia tua in altero tuo et lerribili adventu. » 

Asiae anni 69823 aueras ingentem exercitum 
misit, qui Naupaectum caperet, deinde invaderet 
Sanctam  Mauram, Verum auxiliante Deo factum 
est, ut nec Naupactum subjiceret eo anno, uec San- 
ctam Mauram  adoriretur, sed re infecta rediret, 

Finis libri bujus historici sive chronici, quem 
ego rogatu nobilium quorumdam Corcyrzoruimn 
conscripsi, qui cohortabantur me, ut ne silentio 
premerem, qua vidissem oculis, audissem, legis- 
sem. ltaque manu mea hzc scripsi et in manus 
sacerdotis religiosissimi Antonii tradidi. Lectores, 
ignoscite mihi per Dominum, si quid preztermisi.. 
Seuecius enim et summa infirinjlas mea non sive- 
runt me accurate omnia elaborare, Scribebam 
auno a mundo condito 6986, inensis Maitii die 29,. 
indictione uudecima. 


1003 


GEORGII PHRANTZ E 


1004 


τῆς ἀδελφῆς αὐτοῦ υἱὸς Τοῦρχος ὧν παρὰ τῷ ἀμηρᾷ À καὶ ὁ χόσμο; σε οὐχ ἔγνω, » καὶ, « TIph; τὸν Πατέρα 


ἐστάλη παρ᾽ ἐχείνου. 

᾿Ἀπὸ δὲ τοῦ ἡμίσεως ἔαρος τοῦ αὐτοῦ δηλον- 
ὅτι ,g2oc' ἔτους καὶ ὅλῳ τῷ θέρει διαδιδάσαντός 
μου χαχῶς ἀπὸ τῆς συνήδους ἀσθενείας τοῦ ῥευμα- 
τισμοῦ, ἀλλὰ δὴ καὶ τῶν χοσμικῶν pou φορεμάτων 
διαλυθέντων ἱερὰ ἐρασοφορήσαμεν τῇ πρώτῃ τοῦ 
Αὐγούστου μηνὸς, καὶ ἀντὶ Γεώργιος Γρηγόριος μετ- 
ὠνομάσθην, ἀντὶ δὲ Ἑλένη ἡ ἐμὴ σύνευνος Εὐπρα- 
ξία, δεδωχότες πρῶτον τὴν εἰς Θεὺν τῆς πίστεως 
ἡμῶν ὁμολογίαν, ὡς ἔθος ἐστὶ τοῖς ὀμθοδόξοις με- 
ταλαμδάνουσι τὸ μοναχιχὸν σχῆμα. Καὶ οὕτως ἧρξά- 
μὴν πρῶτον μὲν τὸ ἅγιον σύμδολον χαλῶς ἐκχθέ- 
σθαι, χαὶ ὅθεν τὸ ἱερώτατον παρὰ τῶν θείων Πα- 
τέρων συνετέθη σύμθολον, ἵνα γνῶμεν ὡς οὐδ᾽ αὐτοὶ 
ἐξ αὑτῶν, ἀλλ᾽ Ex τῶν θείων χρησμῶν ἑρανισάμενοι 
s; ῥήσεις τε xal τὴν γνῶσιν εὐσεδοφρόνως αὑτὸ 
συνεγράψαντο. Σχεδὸν οὖν πᾶσαι αὐτοῦ θείου συμ- 
δόλον ῥήτεις ἐκ τῶν ἁγίων εἰσὶ Γραφῶν, ὡς κατὰ 
μέρος ῥηθήσεται. 

Πιστεύω. Ἐ"αγγέλιον " « Πιστεύεις εἰς τὸν Υἱὸν 
τοῦ 8,3} Θεοῦ καὶ, « Πιστεύετε εἰς τὸν ey, 
xal εἰς ἐμὲ πιστεύετε,» ᾿Απόστολος, « Πίστευσον 
εἰς τὸν Κύριον Ἰησοῦν. » 

Εἰς ἔνα Θεόν. Εὐαγγέλιον, € "Iva γινώσκωσί σε 
τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεόν. » ᾿Αδελφόθεος, ε Πίστευε 
ὅτι ὁ Θεὸς ἔστι. » Παῦλος, « Καὶ ἡμῶν Θεὸς ὁ Πα- 
τὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς ἐξ αὐτοῦ, καὶ εἷ; 
Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι᾿ οὗ τὰ πάντα. » 

Πατέρα. Εὐαγγέλιον, « ᾿Αναδαίνω πρὸς τὸν Ilz- 
τέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, » καὶ, « Πάτερ ἅγιε, 


Turca, qui apud ameram vivebat , missus ab eo- 
dem, occupavit. 

A medio vere anni ejusdem, id est 6976, per 
totam :estatem male conflictatus morbo meo, rheu- 
matisio, cuin. seculares vestes mex lacerz essent, 
vestimenta sacra indui primo die Augusti, pro 
Georgio Gregorius appellatus, itemque uxor mea, 
Eupraxia pro Helena dicta, professi ante, ut mos 
est orthodoxis monachicuim habitum indueniibus, 
fidei nostrze formulam, ltaque infra sanctum sym- 
bolum accurate proposui, significans simul, unde 
a divinis patribus conpositum fuerit, ut cognosca- 
inus,eos symbolum non ex ingenio suo conscripsisse, 
sed € sacris litteris verecunde collectis testimoniis 
εἰ hausta rerum divinarum acientia. Nimirum sym- 
boli divini verba tantum non omnia e sacris litteris 
deprompta sunt, utsingulis locis a me significabitur. 

Credo. Evangelium : « Credis in Filium Dei, » 
el : « Creditis in Deum, etiam in me credite. » 
Apostolus, « Crede in Jesum Dominum. » 

In unum Deum. Evangelium : « Ut cognoscant te 
unum verum Deum. » Frater Domini: «Crede Deum 
esse. » Paulus: «ἂς Deus noster Pater, ex quo om- 
nia et nogex illo, eLunus Dominus Jesus Christus, 
per qàem omnia. » 

Patrem. Evangelium : 
meum et patrem vestrum 


« Ascendo ad Patrem 
:» ei: « Sancte Pater, 


pou πορεύσομαι, » xai, « Ἕρωτέσω τὸν Πατέρα 
pov, » xat, « Πάτερ μου, εἰς χεῖράς σου παρχτί- 
θημι τὸ πνεῦμά pou, » χα, « Οὐ δύναμαι ἄρτι 
παραχαλίσαι τὸν Πατέρα μου. » Πέτρος. « Εὐλογε- 
$5, ὁ z^; xal Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Xot- 
στοῦ. » Παῦλος, « Ὁ θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, » 

Παγτοχράτορα. Ζαχαρίας, « Τάδε λέγει Κύριος 


᾿παντοχράτωρ, » καὶ, € Ἐπὶ τὸν οἶχον τοῦ Ἰζυρίου 


παντοχράτορος, » xai, « Λέγει Κύριος παντοχρά- 
τωρ. » Ἱεζεχιὴλ, « ᾿Αδωναῖ Κύριε, » ὅ ἔστι παντο- 
κράτωρ. Καὶ τὸ Σαδαὼθ δὲ παντοχράτωρ ἑρμηνεύε- 
ται, ὃ πάσῃ τῇ Τριάδι ἀνατίθησιν ὁ Ἤσαϊας λέγων, 
c Δγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαδαώθ. « Εὐαγ- 
γελίου, « Ἠατὴρ τοῦ οὐρανοῦ χαὶ τῆς γῆς. » Δαβὶδ, 

€ Ὅτι ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὰ πέρατα τῆς γῆτον 
Ἐπιστήθιος. Ὁ ὧν καὶ ὁ ἦν χαὶ ὁ ἐρχόμενος xav- 
τοχράτωρ. » 

&39 Ποιηεὴν οὐρανοῦ xal γῆς. Μούσέω;, t « Ἐν 
ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν xoY τὴν γῆν. » 
Εὐαγγελίου, « Πάτερ Κύριε τοῦ οὐρανοῦ xai 45; 
γῆς.» 

Ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων. Παῦλος, v ἴτε 
ὁρατὰ εἴτε ἀόρατα, πάντα δι’ αὐτοῦ xal εἰς αὐτὸν 
ἔχτισται, Ex τοῦ Πατρὸ; δηλονότι διὰ τοῦ Χριστοῦ. » 
Ὁ Δαδὶδ ὅτι, « Αὐτὸς εἶπε, καὶ ἐγεννήθησαν " αὖ- 
τὸς ἐνετείλατο, xai ἐχτίσθησαν. » 

Καὶ εἰς ἔνα Κύριον 'Incovv Χριστὸν, τὸν Υἱὸν 
τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ. Παύλον, « Καὶ ἐμῖν cH 
Θεὸς ὁ Πατὴρ xai εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός,» 


el mundus non agnovil te, » et: « Ad Patrem 
meum prolficiscar, » et : « Interrogabo Patrem 
meum, » et : « Mi Pater, in manus (uas trado 
spiritum meum, » et : « Non posse me nunc precari 
Patrem meum. » Petrus: « Benedictus Deus et 
Pater Domini nostri Jesu Christi. ? Paulus : « Deus 
et Pater Domini uostri Jesu Christi. » 
Omniputentem. Zacharias : « Hec dicit Dominus 
omnipotens, » εἰ : «Indomum Domini omnipoten- 
tis, » et : « Dicit Dominus omnipotens. » lezechiel : 
« Adonai, Domine » id est, ompripotens, Item Sabaoth 


D omnipotentem significat, quod cognomentum Οὐ τὶ 


Trinitoti 1saias tribuit his verbis :'« Sanctus, sanc- — 
tus, sanctus Dominus Sabaoth. » Evangelium : 
« Pater celi et terre. » Davil:« In manu cjus 
termini terre. » Qui in pectore Domini quievit : 
« Qui est, erat et erit omnipotens. » 

Factorem cali et terre. Moyses : « In. principia 
Deus fecit ccelum et terram. » Evangelium : «  Pa- 
ter, Do:niue coli et terra. » 

Visibilium omnium et invisibilium. Paulus : « Sive 
visibilia sive invisibilia, omnia per eum et ad eum 
facta sunt, ἃ Patre scilicet per Christum. » David: 
«lpse dixit,et nata sunt; ipse jussit,et condita sunt.» 

Et inunum Dominum Jesum Christum, Filium Dei 
unigenitum. Paulus : « Nobis est unus Deus l'aier, 
et unus Dominus Jesus Christus. » Evangelium : 


1005 


CHRONICON MAJUS. — LID. IV. 


10^6 


Koo yyeAMov, ε Ἵνα γινώσχωσί σε τὸν ἀληθινὴν Θεὸν, ἃ θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ. Too ἢγακπη- 


καὶ ὃν ἀπέστειλα: Ἰησοῦν Χριστόν. » Καὶ, « Σὺ εἶ 
ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. » Καὶ, « Σὺ 
εἴ ὁ Υἱός μον ὁ ἀγαπητός. » Kat, « Κἀγὼ ἑώραχα 
καὶ πεπίστευκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Χοιστὸς ὁ Υἱὸς 
«οὔ Θεοῦ. » Καὶ, « Σὺ πιστεύεις εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ 
Θεοῦ. » Καὶ, εΤαῦτα γέγραπται ἵνα πιστεύσωσιν 
ὅτι οὗτό: ἔστιν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. » Καὶ, 
« Ὃ μονογενὴς Υἱὸς, ὁ ὧν εἰς τὸν χόλπον τοῦ [Ia- 
τρὸς, ἐχεῖνος ἐξηγήσατο. » Καὶ, « θΘὕτως ἐγάπη- 
σεν ὃ Θεὸς τὸν χόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μο- 
γογενὴ ἔδωχε. » Καὶ ὁ ἡγαπηακένος, « Ἵνα γινώδσχητε 
Ἐερὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ. » 

Τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεγνηθέντα τρὸ πάντων 
τῶν αἰώνων. Εὐαγγελίου, « Πᾶς ὁ ἀγαπῶν τὸν γεν- 
νήσαντα, ἅ.8.3 ἀγαπᾷ καὶ τὸν γεγεννημένον ἐξ αὖ- 
τοῦ. » Kot, « Νῦν δόξαδόν με τῇ δόξῃ fj εἶχον πρὸ 
«o0 τὸν χόσμον εἶναι πλρὰ σοὶ, » καὶ, « Ἔν ἀρχῇ ἦν 
ὁ Αὐγος, » xal, «'O ὧν ἐν τοῖς χόλποις τοῦ Πατρὸς, 
xil, « Ὁ ἦν ἀπ᾽ ἀρχῆς. ». ᾿Αποστόλου, « Ἐπ᾿ ἐσχά- 
τῶν τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ, δι᾿ 
οὔ xai τοὺ: αἰῶνας ἐποίησε. » Παροιμιῶν, « Tp) 
τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, πρὸ δὲ πάντων τῶν βου- 
νῶν γευνᾷ με. » Εὐαγγελίου, « "EX τοῦ Πατρὸς 
ἐξῆλθον καὶ ἤχω, » xat, « Ἔξῆλθον ἐκ τοῦ Πατρὸς 
καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν χόσμον. » 

Φῶς ἐκ γωεός. Ἐῤαγγελίου, « Ἵνα μαρτυρήσῃ 
περὶ τοῦ φωτὸς, « xal, « "Hy. τὸ φῶς ἀληθινὸν, ὃ 
φωτίζει κάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον el; τὸν xóspov. » 


μένον, € Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ζωὴ αἰώ- 
vts,» xat, ε Ἐτμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Ylip αὐτοῦ 
Ἰησοῦ Χριστῷ. » Εὐαγγελίου, « Ἐγώ εἶμι ἡ 5f 
ϑεια.» Παύλου, « Κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ 
μεγάλου Θεοῦ xal Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. » 

Γενγηθέντα. Παροιμιῶν, « Ip» δὲ πάντων Pov- 
νῶν γεννᾷ με. » Εὐαγγελίου, « Ἐγὼ εἰς τοῦτο ἐλή- 
λυθα γαὶ εἰς τοῦτο γεγέννημαι. ν Τοῦ ἡγαπημένου, 
« Ὃ ἀγαπῶν τὸν γεννήζαντα,͵ ἀγαπᾷ καὶ τὸν γεγεν- 
νυ μένου ἐξ αὗτοῦ. » 

Δ.3Δ, Οὐ ποιηθέντα. Τεγέννηται γὰρ, οὗ πεποίη- 
«at μετὰ τῶν χτισμάτων, ὅτι αὐτὸ; πάντων ποιητής. 
Παύλου, « Δι᾿ οὗ xoi τοὺς αἰῶνας ἐποίησε, » τις 
Σοφίας, « Ὃ ποιῆσας τὰ πάντα ἐν λόγῳ σου. » 

*Opnooócior τῷ Πατρί. Εὐαγγελίου, « "Ey xav 
ὁ Πατήρ μου ἕν ἐσμεν, » καὶ, « Θὺχ οἴδατε, ὅτι ἐγὼ 
ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατἣρ ἐν ἐμοὶ ; » xat, « Ὃ ἑω- 
ραχώς με ἑώραχε τὸν Πατέρα. » Παύλου, « Ὃς ὧν 
ἀπαύγασμα τῆς δόξη: xal yapixtto τῆς ὑποστά- 
σεως αὑτοῦ, » χαὶ, « "0; ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων 
οὐχ ἀρπκαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυ- 
τὸν ἐχένωσε μορφὴν δούλου λαδών. » 

Av οὗ τὰ πάντα ἐγένετο. ἸΙαύλου, « Δι᾿ οὗ xat 
«οὺς αἰῶνας ἐποίησε, » χαὶ, « Πάντα δι᾿ αὐτοῦ x1 
εἰς αὐτὸν ἔχτισται, ν xal, « Αὐτός ἐστι πρὸ Κάν- 
των, xal τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηχεν. » Εύαγγε- 
λίου, ε Πάντα δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, xal χωρὶς αὑτοῦ 
ἐγένετο οὐδὲ ἕν ἢ γέγονε. » Παρο:μιῶν, « Πρὸ τοῦ 


Δεδιδ, « "Ev τῷ φωτί cou ὀψόμεθα φῶς. » Παύλου, C αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με. » Τοῦτο δὲ τὴν ἐν τῷ Πατρὶ 


« Ὃς ὧν ἀπαύγασμα τῆς δόξης. » 


« Ut cognoscant te Yerum Desm et quem misisti 
Jesum Christum, » et : « Tu es Christus, Filius Dei 
vivi, » e$ : « Tu es Filios meus dilectus. » et : 
« Ego vidi et eredidi, hune esse Christum Filium 
Dei, » ei: « Credis in Filium Bei, » et : « Scripta 
bepe sunt, ut credant, hune esse Christum. Filium 
Dei, » et : « Unigenitus Filius, qui est in sinu Pa- 
tris, ille nobis exposuit. » Et : « Adee Deus mun- 
dum dilezit, ut dederit enigenitum Filium suum. » 
Et dileetus : « Ut eognoscatis Filium unigenitum. » 

Et ex Patre generatum ante omnia secula. Evan- 
gelium : « Qui generatorem amat, amat etíam ge. 
neratum ex eo, » et: « Glorifica me ea gloria, quam 
liabai apud te ante inundum conditum, » et : « 
Ii prineipio erat Verbum, » et : « Qui erat in sinu 
Patris, « εἰ : « Qui erat inde ἃ principio. » Apo- 
stolus : « Extremis lis diebus locotus est nobis- 
cum iu Filio, perquem szcula condidit. » Prover- 
bia: « An*e secula condidit me, ante omnes colles 
z gnit me.» Evangelium: « E Patre exii et adsum, » 
el : « Exii e Patre, et veni in hunc mundum. » 

Lumen de lumine. Evangelium: «Ut .testaretar 
de lumine,» et «Erat verum lumen quod illustrat 
umnem hominem qui iu. mundum venit. » David: 
«lu lumine tuo videbimus lumen.» Paulus ; «Qui 
erat splendor repercussus glorie.» 

Deum verum de Deo vero. Dilectus: «Hic est 


μαρτυρεῖ tn ζώτης σοφίας αὐτοῦ πρὸ aiwvo; xii 


Deus verus et vita zterua,» et : «Sumus in vero 
Deo, in Filio ejus Jesu Christo. » Evangelium: 
« Ego sum veritas, » Paulus : « Per adventum gle- 
rue meghi Dei ét Salvatoris nostri Jesu Ch. isti.» 
Genitum. Proverbia : «Ante omnes colles gigrit 
me.» Evangelium : «Ego ad hoc veni et ad hoc ge- 


nitus sum.» Dilectus : «(Qui genitorem amat, etiam 


genitum ex eo.» 

Non factum. Genitus enim est , non factus cum 
creaturis, quia ipse omnium creator est. Paulus : 
«Per quem etiam szcula contidit.» Liber Sapier - 
42 : « Qui cuncta fecit ib nomine tuo. » 

Cousubstentialem Patri. Evangelium «Ego et Pater 
unüm sumus,» 6: «Án nescitis, me in Parre, el 
Patrem ia. me esse.» et: « Qui me vidit, Pavrem 
vidil.» Paulus: «Qii est splender repercussus 
glorie et ebaracter persons ejus,» et : « Qoi eum 
esset in forma Dei, rapinam esse non exi-tim3rit, 
quod Deo par esset, sed ipse sese spoliavit, forma 
servi induta.» 

Per quem omnia ;acta sunt. Paulus: «Per quem 
szcula fecit,» et: « Cuncta per eum etad eum con- 
dila sunt, » et : «Ipse ante omnia est, et omnia in 
ipso consistunL » Evangelium: «Cuncta per ipsum 
facta sunt et sine ipso nibil factum est, quod factum 
est.» Proverbia: «Ante szcula coadidit me.» Hec 
antem vivz sapientie ejus ia Patre aate omne sa- 


CHRONICON MAJUS. — LIB. Iv. 


[eio 


᾿τάφη χαὶ ὅτι ἐγήγερτα: τῇ τρίτῃ A μὲν οὖν Κύριος μετὰ «b λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελέφθη 


L] 
rra. Μωῦσέως, « Καὶ 
jv] ἀπέναντι τῶν ὀφθαλ- 
'ü; πρόθατον ἐπὶ σφαγὴν 
ἦν μου ἔδωχα εἰς μάστιγας. » 
εἰς μάστιγας ἕτοιμος. » Ζαχα- 
;YaY αὗται ἀναμέσον τῶν χειρῶν 
. ἐπλήγην ἐν τῷ οἴκῳ τῷ ἀγαπητῷ 
«ελίου, « Ὅτι ἔδει οὕτως παθεῖν τὸν 
-t εἰσελθεῖν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ. » Εὐαγ- 
* Καὶ λαδὼν τὸ σῶμα ὁ Ἰωσὴφ ἐτύλιξεν 
“ινδόνι χαθαρᾷ, xaX ἔθηχεν αὐτὸ ἐν μνημείῳ 
᾿ ὃ ἣν λελατομημένον Ex πέτρας. » Καὶ, « Ἔλα- 
ὗν τὸ σῶμα τοῦ ᾿Ιησοῦ χαὶ ἔδησαν αὐτὸ ὀθονίοις 


d Φ 
ῳ 


τῶν ἀρωμάτων, χαθὼς ἔθος ἐστὶ τοῖς Ἰουδαίοις Β 


ἰάζειν. "Hy. δὲ ἐν τῷ τόπῳ ὅποο ἐσταυρώθη 
» χαὶ ἐν τῷ χήπῳ μνημεῖον καινὸν, ἐν ᾧ οὐ- 
οὐδεὶς ἐτέθη. » 

| ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς Γρα- 
Εὐαγγελίου, «᾿Αναστὰς ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστὸς 
τῇ πρώτῃ Σαδδάτων. » Καὶ, « Τρίτην ἡμέ- 
ἰγει σήμερον ἀφ᾽ οὗ ταῦτα ἐγένετο. » Καὶ, 
χστὰς ὁ Ἰησοῦς ix νεχρῶν ἔστη ἐν A98 μέσῳ 
μαθητῶν, xal λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. » 
« Μνήσθητι, Κύριε, ὡς ἐλάλησεν ἡμῖν tv τῇ 
al2, λέγων ὅτι Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου πα- 
fat εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ 
κυθῆναι, xal τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι, » 

| ἀνειθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ καθεζ» 
^ ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός. Εὐαγγελίον, « Ὃ 
s est.» Paulus : «Crucifixus est οἱ sepultus 
jcitatus die tertio secundum Seripturas.» 
»sus et sepultus est. Moyses : «Eritque vita tua 
nsa coram oculis tuis.» Isaias: «Tanquam 
; ad mactationem ductus est,» et : «Tergyum 
| castigandum prezebui.» David : « Ut castiger 
us.» Zacharias «Quid sibi volunt vulnera hzc 
ianibus tuis? et respondebit, vulneratus 'iis 
in domicilio meo dilecto. » Evangelium: 
rtuit ita pati Christum et introire in gluriam 
.» Evangelium : «Et Josephus cum accepisset 
i$, involvit id sindone pura et collocavit in 
mento novo, quod in saxo excisum erat.» 


εἰς; τοὺς οὐρανοὺς καὶ ἐχάθισεν ἐχ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ.» 
Καὶ, «€ Ἐγένετο ἐν τῷ εὐλογεῖν αὐτὸν αὐτοὺς, διέστη 
ἀπ᾽ αὐτῶν xal ἀνεφέρετο εἰς τὸν οὐρανόν. » 

Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρίναι (ov- 
tac καὶ γεχρούς. Ἠράξεων, « ἔλνδρες Γαλιλαῖοι, 
«ἰ ἐστήχατε βλέποντες εἰς *bv οὐρανόν; Οὗτος ὁ 
Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὗ- 
toc ἐλεύσεται πάλιν, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὑτὸν 
ἀνερχόμενον εἷς τὸν οὐρανόν. » Ἐῤαγγελίου, « Καὶ 
τότε ὄψεσθε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον μετὰ 
δόξης ἐπὶ τῶν νεφελῶν χαὶ τότε χαθίσει ὁ Υἱὸς ἀν- 
θρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, xal συναχθήσονται 
ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τὰ ἔθνη. » Πράξεων, « Οἵ- 
τινες συνεφάγομεν xai συνεπίομεν αὐτῷ μετὰ τὸ 
ἀναστῆναι αὐτὸν ἐχ νεχρῶν, καὶ πάλιν παρήγγειλεν 
ἡμῖν κηρύξαι τῷ λαῷ καὶ διαμαρτύρασθαι ὅτι αὐτός 
ἐστιν ὁ ὡρισμένος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ χριτὴ: ζώντων xal 
&99 νεχρῶν. » Δανιὴλ, « ᾿Ἐθεώρουν ἕως οὗ θρόνοι 
ἐτέθησαν xa ὁ "υλαιὸς τῶν ἡμερῶν ἐχάθισε, » xat, 
« Ἰδοὺ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ νεφελῶν ἐρχόμε - 
νος, » xai « Ἕως τοῦ ΠΙὨαλαιοῦ τῶν ἡμερῶν ἔφθασε, 
xai αὐτῷ ἐδόθη 5 τιμὴ xal ἡ ἐξουσία. » 

Οὗ τῆς βασιλείας οὖχ ἔσται céloc. Δανιὴλ, 
« Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ αἰώνιος, καὶ ἡ βασιλεία αὖ- 
τοῦ λαῷ ἑτέρῳ οὐχ ὑποληφθήσεται. » Ἐῤαγγελίου, 
« Καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶχον Ἰαχὼδ εἰς τοὺς aiü- 
vac, xai τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐχ ἔσται τέλος. » 

Τὸ ἐφεξῆς ἐντεῦθεν τοῦ ἱεροῦ συμδόλου t δευτέρα 
ἁγία καὶ οἰχουμενιχὴ σύνοδος ἀπήρτισεν, 

Καὶ εἰς τὸ Πνοῦμα τὸ ἅγιον. Ἐῤαγγελίον, « Ba- 


Evangelium : « Dominus igitur, postquam locutusest 
cum ilis, susceptus est iu coelos et consedit ad 
dextram Dei.» Et : « Accidit, ut, dum benediceret 
lis, disjunctus ab iis, sursum ferretur in caelum.» 

Et iterum venturus est cum gloria, judicare vivos 
el mortuos. ÀAcia : «Viri Galilzi, quid statis intuen- 
tes in coelum ? Jesus bic, qui disjunctus a vobis et 
sursum receptus est in coelum, iterum veniet, 
quemadmodum vidistis eum ascen lentem in co- 
lum.» Evangelium: «Tum videbitis Filium hominis 
venientem cum gloria in nubibus ; et tum sedebit 
Filius bominis in throno glori suz, ct cogen- 
tur coram eo omnes gentes. » Acta : «Qui edi- 


iAcceperunt igitur corpus Jesu et obvinxerunt D mus et bibimus cum eo e mortuis suscitato, rur- 


leis cum aromatibus, sicut mos est Judaris fu- 
e. Erat autem hortus in eo loco, ubi cruxifixus 
lt, etin horto monumentum novum, in quo 
dum positus erat.» 

resurrexit tertio diesecundum Scripturas. Evan- 
n : « Resurrexit Jesus Christus mane primo 
ebdomadis.» Et: «Dies tertius hodie est, ex 
iggc faeta sunt.» et : « Jesus cum resurrezisset 
Quis, inter medios discipulos suos adfuit, 
jue iis, Pax esto vobiscum.» et : «Memento, 
ne, dixisse eum nobis In Galilza, Filium bo- 
; oportere tradi in manus hominum pecrantium 
iciigi et die tertio resurgere.» 

ascendit ad celos, et sedet ad dextram Pairis, 


sumque nobis mandavit, ut nuntiaremus populo 
et testaremur, sese esse a Deo constitutum judicem 
viventiam et mortuorum. » Daniel : « Videbam eo 
usque, ubi throni constituti ersnt εἰ Antiquus die- 
rum consedit,» et : « Ecce Filium bominis venien- 
tem,» et: «Usque dum Antiquus dicrum veniret et 
honor ei ac potestas daretur.» 

Cujus regni non erit finis. Daniel : « Et regnum 
ejus aeternum erit, nec alienz genti subjicietur.» 
Evangelium ; « Et regnabit in domo Jacobi per 
omnia szeula, nee erit finis regni ejus.» 

Quse binc sequitur sancti Symboli pars, a secunda 
sancta et cecumenica synodo addita est. 

Et in Spiritum. sanctun. Evangelium: « Bapti- 


1011 


GEORGH. PHRANTZ.E 


1013 


πτίζοντες αὐτους εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ À σεως Πνεύματος ἁγίου, οὗ ἐξέχεεν ἐφ᾽ ἡμᾶς πλου- 


Ὑἱοῦ xai τοῦ ἁγίου Πνεύματος. » « Ὅταν ἔλθῃ ὁ 


Παράχλητος, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ πέμφει ὁ Πα- ᾿ 


τὴρ ἐν τῷ ὀνόματί μου. » Δαδὶδ, « Τὸ Πνεῦμά σου 
τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃ; ἀπ᾽ ἐμοῦ. » 

Τὸ Κύριον. Παύλου, « Ὁ δὲ Κύριος τὸ Ἐνεῦμά 
ἔστιν. Ὅπου δὲ Πνεῦμα Κυρίου, ἐκεῖ ἐλευθερία. » 
Καὶ, « Ἵνα τί ἐψεύσω τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ; οὐχ 
ἐψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλὰ Θεῷ. » 

Τὸ ζωοποιοῦτ. Ἐῤαγγελίου, « Τὸ Hvsopá ἔστι τὸ 
ζωοποιοῦν, ἡ σὰρξ οὐχ ὠφελεῖ οὐδέν, » Δαδὶδ, 
€ Ἐξαποστελεῖ; τὸ Ἡνεῦμά σου, καὶ χτισϑήσονται, 
καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. » Μωῦαέως, 
« Καὶ ἐνέπνευσεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ 8.29 
πνοὴν ζωῆς. » ᾿Ἐζεχιῆλ, €. ΥἹὲ ἀνθρώπον, προφή- 
τευσον ἐπὶ τὸ Πνεῦμα, xal ἦλθεν ἐπ᾽ αὐτὰ καὶ ἔξη- 
σᾶν. » 

Τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐχπορευόμεγον. Ἐῤαγγελίου, 
« Ὅταν ἔλθῃ ὁ Παράκλητος, 0v. ἐγὼ πέμψω ὑμῖν 
παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ Πνεῦμα τὴς ἀληθείας, ὃ παρὰ 
τοῦ Πατρὸς ἐχπορεύεται. » ε Καὶ εὐθέως ἀναδαΐένων 
ἀπὸ τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζομένους τοὺς οὐἠρανοὺς καὶ 
τὸ Πνεῦμα ὡσεὶ περιστερὰν καταθαῖνον ἐπ᾽ αὐτόν. » 
Παύλου, « Καὶ ἡμεῖς δὲ οὐ τὸ Πνεῦμα τοῦ κόσμου 
ἑλάδομεν, ἀλλὰ τὸ kx θεοῦ, » Καὶ Δαδὶδ, « Τῷ λόγῳ 
Κυρίου οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν, καὶ τῷ πνεύματι τοῦ 
στόματος αὑτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν. » Πέτρον 
ἐχ τῶν Πράξεων, « Τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ ἁγίου ὁ Υἱὸς 
λαδὼν παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐξέχεε τοῦτο ὃ νῦν ὑμεῖς 


σίως διὰ Ἰτσοὺ Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν. » 

Tó σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνουύμενον καὶ 
συνδοξαζόμδνον. Ἑϊὐαγγελίου, « Βχπτίζοντες αὖ - 
«οὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ xai τοῦ 
ἁγίου νεύματος,» καὶ, « Οὐδεὶς γινώτχει τὰ τοῦ 
οὐρανοῦ, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τὸ χατοιχοῦν ἐν αὐτῷ, » 
καὶ, « Τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς οἷδεν͵ εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα 
τὸ ἐν αὐτῷ. » Καὶ ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ χαὶ Ἐζεχιὴλ ol 
ὅδ. ἄγγελοι ὑμνοῦσιν, e Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύ- 
ριος Za6a08, πλήρης ὁ οὐρανὸς xot fj γῆ τῆς δόξης 
αὐτοῦ, » δηλονότι τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ YloU xai τοῦ 
ἁγίου Πνεύματος, τοῦ μόνου ἐν Τριάδι Θεοῦ. 

Τὸ «λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν. Ζαχαρίου, 
« Καϑὼς ἐλάλησε διὰ στόματος τῶν ἀγίων τῶν ἀπ᾽ 
αἰῶνος προφητῶν αὑτοῦ σωτηρίαν ἐξ ἐχθρῶν ἡμῶν. 
Τῆς Θεοτόχον, « Καθὼς ἐλάλησε πρὸς τοὺς πατέρας 
ἡμῶν τῷ ᾿Αδραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ ἕως αἰῶ- 
voc. » Πράξεων, « Τοῦτο πάντες οἱ προφῆται μαρ- 
“υροῦσιν, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν λαδεῖν δὲεὰ τοῦ ὀνόματος 
αὐτοῦ πάντα τὸν πιστεύοντα εἷς αὐτόν. » Καὶ, « "Ov 
δεῖ οὐρανὸν μὲν δέξασθαι ἄχρι χρόνων ἀποχαταστά- 
ϑεως κάντων ὧν ἐλάλησεν ὁ Θεὸς διὰ ατόματος πάν- 
τῶν τῶν ἁγίων τῶν ἀπ᾽ αἰῶνος προφητῶν αὐτοῦ. » 
Κὐαγγελίου, « Εἶπε Δαδὶδ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ * εἶπεν 
& Κύριος τῷ Κυρίῳ μου, Κάθου ἐχ δεξιῶν μου. » 
Πράξεων, « Καὶ δεηθέντων αὐτῶν ἐσαλεύθη ὁ τό- 
πος οὗ ἧσαν συνηγμένοι, καὶ ἐπλήσθησαν ἅπαντες 
Πνεύμαπος ἁγίου, καὶ ἐλάλουν τὸν λόγον «oU θεοῦ 


βλέπετε xal ἀχούετε. » Παύλου πρὸς Τίτον, « Ἔσω- C μετὰ παῤῥησίας. » Τῆς Ἐξόδου, « Καὶ ἐπλήσθησαν 


σεν ἡμᾶς διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας χαὶ ἀγαχαινώ- 


zantes eos in nomine Pauis et Fiiii et Spiritus san- 
cti, » — « Cum venerit Paracletus, Spiritus sauctus, 
quem Pater meus ín. nomiue meo mittet.» David : 
«Spiritum tuum sanctum ne mihi rursus eripias.» 


Dominum. Paulus: «Dominus spiritus est. Ubi 
autem. Spiritus Domini, ibi libertas ; » et : « Quid 
meBlitus es Spiritui sancto? neque enim bomini- 
bus, sed Deo mentitus es.» 


Εἰ vivificantem. Evangelium : « Spiritus illud est, 
quod vivificat, earo nihil juvat.» David: «Emittes 
Spiritum tuum, et condentur, et innovabis faciem 
terre.» Moyses: «Et spiravit in os ejus spiritum 
vitalem ; » Ezechiel « Fili hominis, vaticinator in 
spiritu, ac venit super ea, et vixerunt. » 


Qui e Patre procedit. Evangelium : « Cura vene- 
rit. Paracletus, quein. ego a Patre vobis mittam, 
Spiritum veritatis, qui ἃ Paire procedit.» «Atque 
statim excedens ex aqua coelos divisos et Spiritui 
tanquam columbam descendentem vidit.» Paulus : 
«Nos non spiritum mundi, sed Dei accepimus.» 
David : «Verbo Domini coli conditi sunt, et spi- 
ritu orisejus omne eorum robur.» Petrus in Actis : 
ePromissum Spiritum sanctum adeptus Filius a Pa- 

- we, effudit lioc, quod nunc cernitis et auditis.» Pau- 
lus 2d Titum : « Servavit nos lotione regeneraüonis 
et ingtaurationis Spiritus sancti quem in nos large 


Πνεύματος ἁγίου, προεφήτενον kv τῇ παρεμδολῇ. » 


effudit per Jesum Christum, Servatorem nostrum.» 

Qui cum Patre et Filio simul adoratur et glorifi- 
catur. Evangelium : «Baptizantes eos ἰῇ nomine. 
Patris et Filiiet Spiritus sancti ,.» οἱ «Nemo govit res 
coelestes preter Spiritum iu eo babitantem, » et :eRes 
divinas nemo novit preter Spiritum, qui est ip Deo.» 
Apud lsaiam et Ezeclielem angeli cauunt : «San- 
cius, sanctus, sanctus Dominus Sabaoth : coelum 
et terra impleta sunt gloria ejus,» id est Patris et 
Fili et Spiritus sancti, unius in Trinitate Dei. 

Qui locutus est per prophetas. Zacharias : «Quem- 
admodum per ora sanctorum ab ogni inde vem- 


D pore prophetarum nuntiavit nostram ab hostibus 


liberationem.» Deipara : «Quemadinodum dixit pa- 
tribus nostris Abrabamo et semini ejus per omnia 
ssecula, » Ácta : « Hoc amnes propbetae testantur, 
venlam peceatorum acturoa esse illius nomine, 
quicunque eredunt ineum.» et: «Quem colum 
secipere oportet usque ad tempus vestitetionis o- 
nium, de quibus Deus dixit per ora suorum ab 
omni inde tempore sanclorum prepbetarum.» 
Dixit David in Spiritu sancto: «Dixit Dominus Do- 
miuo meo, sede ad dextram meam.» Acta: «Cum 
precareptur, concussus est locus, in quo coacii 
erant, e& omues impleti suut. Spiritu sancto, et 
libere docebant Verbum Dei. à Exodua: « Et impleti 
sunt Spiritu sancto et vaticinabaptur iu castris.» 


1013 


CHRONICON MAJUS. — LIB. IV. 


1011 


Eic μίαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν À νἱῶν τοῦ Θεοῦ ἐχδέχεται. » Εὐαγγελίου, « Ὅτε οἱ 


Ἐκκιϊησίαν. "Ὥσπερ χαθολιχαὶ ἐπιστολαὶ αἱ ἑπτὰ 
ὡς εἰς πάντας πιστοὺς γραφεῖσαι χοινῶς, οὕτω xal 
χαθολικὴ Ἐχχλησία A59 fj πάντων ὀρθοδόξων γέ- 
γρᾶπται. Παύλου, « Ὃ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἕν, 
χαὶ εἷς Κύριος, μία πίστις, ἕν βάπτισμα. » Καὶ, 
«€. ᾿Αδελφοὶ ἅγιοι χαὶ ἐποιχοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμε- 
λίῳ τῶν ἀποστόλων xal προφητῶν, ὄντος ἀχρογω- 
νιαίου αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Kat, « Ὑμεῖς ἐστὲ 
αῶνα Χριστοῦ, xaX μέλη Ex μέρου:. » Καὶ, « 00; 
μὲν ἔθετο ὁ Θεὸς ἐν τῇ Ἐχχλησίᾳ πρῶτον ἀποστό- 
)ους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασχάλους. » Καὶ, 
« Ἵνα οἰχοδομῆται ἡ Ἐχχλησία. » Καὶ, « Ὑμεῖς 
ἐστὲ ναὸς Θεοῦ ζῶντος. » Καὶ, « Εἷς χαταρτισμὸν 
«ἧς Ἐχχλησίας. » Καὶ, « "Ὄντος ἀχρογωνιαίου αὖ- 
«οὔ Ἰησοῦ Χριστοῦ * ἐν ᾧ xal ὑμεῖς συνοιχοδομεῖ- 
σθε. xal αὐτός ἐστιν ἡ χεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς 
Ἐχχλησίας. » 

'OuoAoyo ὃγ βάπτισμα εἷς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. 
Ἠαύλον, « ᾿υμολόγησον τὴν χαλὴν ὁμολογίαν. » Καὶ, 
« Καρδίᾳ μὲν πιστεύεται εἰς διχαιοσύνην, ατόματι 
δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν. » « Ef; χύριος, μία 
πίστις, ἕν βάπτισμα. Εὐαγγελίου, « Βαπτίζοντες 
αὐτοὺς εἷς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. » « Βαπτίζοντες αὖ- 
τοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς xai τοῦ Υἱοῦ xa τοῦ 
ἁγίου Πνεύματος. » | 

Προσδοκῶ ἀνάστασιν γεχρῶν. Πράξεων, « Περὶ 
δ)πίδος xai ἀναστάσεω: νεχρῶν ἐγὼ κρίνομαι. » 
"Haatou, « ᾿Αναστήσονται οἱ νεχροὶ χαὶ ἐγερθήσον- 
ται ol Ev τοῖς μνημείοις. » Πράξεων, « 'H γὰρ ἀπο- 


νεχροὶ ἀχούσονται τῆς φωνῆς τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ, xal 
οἱ ἀχούσαντες ζήσονται. » 

Καὶ ζωὴν τοῦ μέλιοντος αἰῶνες. Ἐῤαγγελίου, 
« Ὁ μισῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν τῷ χόσμῳ τούτῳ 
εἴς ζωὴν αἰώνιον φυλάξει αὐτήν. » Πράξεων, « Δια- 
λεγομένου δὲ αὐτοῦ περὶ διχαιοσύνης χαὶ iyxpa- 
«slag xai τοῦ χρίματος τοῦ μέλλοντος ἔσεσθαι.» 
'Haatovy, « Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. »  αγ- 
γελίον, « ᾿Εγὼ δὲ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα, xoi ὁ 
τρώγων με ζήσεται δι᾽ ἐμέ. » Καὶ, ε Ἐγώ εἰμ: ἡ 
ἀνάστασις χαὶ ἡ ζωή. » Kat, ε'Απελεύσονται οὗτοι 
εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον. » 

᾿Αμήν. Τὸ δὲ ἀμὴν παντὸς τοῦ ἱεροῦ συμδόλου 
ἐστὶ βεδαιωτιχὸν xal σφραγὶς χαὶ οἷόν τις χλεῖς 


p ἀἰποχλείουσα τοὺς ἔξωθεν, καὶ φυλάττουσα ὡς ταμείῳ 


τινὶ καλλίστῳ τῆς Ἐχχλησίας τὸν τῆς πίστεως θη- 
σαυρὸν, ἵνα μὴ τίς τι Ex τούτου ἀφέληται f] νόθον τι 
ἐπεισαγάγῃ. 

Αὐτὸ τὸ θεῖον καὶ ἱερώτατον χαὶ τέλειον πάντο- 
θεν τῆς εὐσεδείας ἡμῶν σημεῖον, τὴν ὁμολογίαν 
τῶν πατέρων, τὸν ὄρον τῆς ἀληθοῦς ἡμῶν πίστεως, 
ἐνστερνιζόμενοι ταῖς dvyal; xaX τῇ γλώττῃ xol 
χείλεσι μετὰ παῤῥησίας ὁμολογοῦντες, τὴν ἀτινῆ 
ἐν αὐταῖς χαὶ ἀχίόδηλον xal ἀπαράθρανατον πάντη 
ὡς θεοφορήτων xal θεοδοξάστων xal θεοχινήτων 
Πατέρων ἱερὰν ἤἀδιῆ, παραθήκην μέχρι τέλους φυ- 
λάξωμεν, ἵνα ταῖς πρεσδείαις τῶν ἐχθεμένων αὐτὸ 
xai φυλαξάντων ἁγίων xal τῶν πρὸ αὑτῶν, ἐξ ὧν 
τὴν γνῶσιν outot τοῦ συμθδόλου παρέλαξον, xal 


χαραδοχία τῆς χιίσεως τὴν ἀποχάλυψιν Ale τῶν € πάντων ὁμοῦ τῶν ἀγίων, τῶν ἱερῶν ἀγγέλων )ι- 


Et unam sanctam catholicam et apostolicam Eccle- 
siam. Sicut catholice sunt septem epistolze ad om- 
nes fideles scripte cominuniter, ita etiam omnium 
erthodoxoerum Ecclesia catholica dicitur. Paulus : 
«ls, qui diversa eonciliavit, et unus Dominus, uua 

fides, unum baptisiaa.» Et ; «Fratres sancii et su- 
perstructi super füundamentum apostolorum et pro- 
phetarnm exsistente imo lapide angulari ipso Jesu 
Christo.» Et: «Vos estis corpus Christi etsingula- 
tim membra.» Et : «Quos Deus constituit in Eccle- 
sia primum apostolos, deinde prophetas, ter!io 
discipulos.» Et: «Ut zdificetur Ecclesia.» Et : «Vos 
estis templum Dei vivi.» Et : «Ad perfectionem ec- 


sollicite exspectat revelationem filiorum Dei.» 
Evangelium : «Cum mortui audient vocem Filii Dei, 
ct vivent, qui audiverint eam.» 

Et vitam venturi saculi. Evangelium : « Qui odit 
animam suam in loc mundo, ad vilam zternam eam 
servabit. » Acta : « Disputaute autem illo de justitia 
et temperantia ct judicio futuro. » Isaias : « Pater 
szculi futuri. » Evangelium : « Ego vivo, et qui me 
ederit, vivet per me. » Et : « Ego sum resurrectio 
et vita. » Et : « Abibunt hi ad poenam zternam, justi 
autem ad vitam alernam. » 

Amen. Vocabulum Amen,tolius sancti Symboli 
confirmatio et sigillum et quasi clavis quaedam est, 


clesia,» et: « Exsistente imo lapide angulari ipso D qua externi secludunturet tanquam conclavi pul- 


Jesu Christo, in quo vos zdificamini. Atque ipse est 
caput eorporis Ecclesiz. » 

Conflteor wnum baptisma in remissionem peccato- 
rum. Paulas: «Confitere pulchram confessionem.» 
Et : «Animo credimus ad justitiam, ore confitemur 
ad saltationem.» «Unus Dominüs, una fides, unum 
baptisma.» Evangelium : «Boaptizantes eos ad re- 
missionem peccatorum.» «Baptizantes eos in no- 
mine Patris et Filii et Spiritus sancti. » 

Ezspecto resurrectionem mortuorum. Acta. «De 
spe et resurrectione mortaorum ego judicor. » 
Isaias : «Resurgent mortui οἱ suscitabuntur qui sunt 
in sepulcris.» Acta: «Eteniin. mundus hic conditus 


cherrimo Ecclesiz servatur thesaurus fidei, ne quis 
inde quid auferat, aut alienum quid inferat. 
Divinum hoc sanctissimum ct omni ex parte per- 
fectum pietatis nostri signum, confessionem pa- 
trum, definitienem verz nostrae fidei, mente con- 
siderantes ac lingua et labiis libere profitentes, in- 
violatum in animo et sincerum et incorruptum om- 
pino semper servabimus a Patribus divino Spiritu 
afflatis, incitatis et gloriosis acceptum sanctum 
pignus, ut, sanctis, qui id proposuerunt et serva- 
ruut, et iis, ἃ quibus hi notitiam symboli habaeerunt, 
sanctis deuique omnibus deprecantibos, et interce- 
dentibus ang»lis et Maure Salvateiis nostri et De 


1915 


GEORGII PHRANTZ/E 


{016 


«ταῖς καὶ τῆς: τοῦ Σωτῆρο; ἡμῶν xal Θεοῦ Ἰησοῦ A μετὰ τὴνξνωσιν φύσεις, ἕνα δὲ τῇ ὑποστάσει τῇ 


Χριστοῦ ἀειπαρθένου Μητρὸς, τῆς μόνης παναγίας 
xai ἀληθῶς θεομήτορος, ὡς δῶρον καθαρὸν τὴν χα- 
λὴν ταύτην ὁμολογίαν προσενεγχόντες τῇ Τριάδι, 
τῆς τὰ αἰωνίου ἐλευθερωθῶμεν χολάσεως χαὶ τῆς 
δια:ωνιζούσης σὺν Χριστῷ ἀπολαύσωμεν θείας αὐὖ- 
τοῦ τοῦ Χριστοῦ βασιλείας χαὶ δέξης χαὶ ἀπολαύ- 
σεω;, αἱωνίω; αὐτὸν τὸν Χριστὸν τὸν μονογενῆ 
ΥἹὸν τοῦ Θεοῦ ζῶντος δοξάζοντες σὺν τῷ προαιω- 
vii». αὑτοῦ Πατρὶ χαὶ τῷ παναγίῳ Πνεύματι. 
"A uv. 

'"ELIs€eMowUtv οὖν ἐγὼ τῇ ὁμολογίᾳ, ὡς χρὴ 
ποιξῖν τοὺς τὸ uova xbv σχῆμα λαμθάνοντας, εἶπον 
οὕτως ἔτι" 

Πιστεύω τὸν Y ihv τοῦ Θεοῦ μὴ χτίομα εἶναι οὐδ᾽ 
ὑπὸ χρόνιν χατὰ τὸν ἄφρονα "Ἄρειον, ἀλλ᾽ ὁμοούσιον 
καὶ συναΐδιον τῷ Θεῷ xai Πατρὶ, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ 
Θεοῦ ἀληθινοῦ, ποιητὴν χρόνων χαὶ τῶν χτισμά- 
τῶν πάντων, ὕστερον δὲ σαρχωθέντα δι᾽ ἡμᾶς 
ἐχ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας «fij παρ- 
9ivov. 

Πιστεύω τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μὴ χτίσμα εἶναι 
᾿μηδὲ ἑτερούσιον τοῦ Πατρὸς; καὶ τοῦ Υἱοῦ, ὡς ὁ 
Μαχεδόνιος ὁ χενὸς Δ, αὶ τῆς αὐτοῦ χάριτος &6Xas- 
φήμει, ἀλλὰ Θεὸν ἀληθινὸν ὁμοούσιον xal cuvat- 
διον τῷ Πατρὶ xai τῷ Υἱῷ, ἐκ τοῦ Πατέρος 
προϊὸν ἐχπορευτῶς, ὥσπερ ὁ Υἱὸς ἐξ αὐτοῦ γεν- 
νητῶς. 

Πιστεύω μὴ ἄλλον εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν 


προαιώνιον, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Παρθένου γεννη- C 


θέντα Ἰησοῦν Χριστὸν, ὡς ὁ ἄφρων Νεστόριος ἐδλα- 
σφήμει, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα δύο μὲν elva: 


Jesu Christi semper virgine, una sanctissiina et ve- 
ra Deipara, tanquam donuin purum pulchram hanc 
professionem offerentes Trinitati, poena zterna libe- 
reuur et fruamur sempiterno cum Christo divino re- 
gno ejus, gloria et letitia, perpetuo celebrantes 
Christum, Filium Dei unigenitum, cum Patre, qui 
fuit ante secula, et Spiritu sanctissimo. Àmen. 

Post hanc igitur confessionem, ut decet facere 
eos qui monachicum habitum induunt, addidi hac. 

Credo Filium Dei non esse creaturam nec tem- 
pori subjectum, ut stultus Arius docet, sed cozqua- 
]lem et cozternum Deo Patri, Deum verum e Deo 
vero, factorem sxculoruta ei creaturarum omnium, 
post autem incarnatum propter nose Spiritu sancto 
et Maiia Virgine. 

Credo Spiritum sanctum non essc creaturam, nec 
diversum a Patre et Filio, sicut Macedonius gratía 
ejus destitutus blasphemabat, sed Deum verum 
cozqualem et cozternum Patri et Filio, 6 Patre 
procedentem processione, sicut Filius ex eodem ge- 
neratione, 

Credo non esse alium Filium Dci 3nte sxcula na- 
tum, alium e Virgine natum Jesum Christum, sicut 
stultus Nestorius blasphemabat, sed ex ea natum 
duas esse post unionem naluras, unum autem per- 
2018, divina scilicct, unde etiam «que eum pepc- 


θεϊχῇ δηλονότι, διὸ xa τὴν αὑτὸν «exoucav χυρίως 
xal ἀληθῶς Θεοτόχον εἶναι xal οὐ Χριστοτόχον xaz' 
ἐχεῖνον τὸν ἄφρονα, 

Πιστεύω τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ μετὰ τὴν ἐνανθρώ- 
πησιν χαὶ ἕνωσιν μὴ εἷς μίαν φύσιν τὰς δύο συνά- 
dat χατὰ τοὺς ἄφρονας Διόσχορον χαὶ Εὐτυχῆ, 
οἵ τῇ θεότητι τὰ πάθη προσῆπτον, ἀλλ᾽ ἐν δύο 
φύσεσι μετὰ τὴν ἕνωσιν ἀσυγχύτως γνωριζόμε- 
vov xal ἔτι μὴ τέλο; εἶναι χολάσεως μῆτε 
ἀποχατάστασιν δαιμόνων χατὰ τὸν ἄφρονα Ὧρι- 
γένην. 

Πιστεύω τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν Κύριον ἡμῶν 
Ἴησοῦν Χριστὸν μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν οὐχ ἕν 
θέλημα ἔχειν φυσικὺν χαὶ μίαν ἐνέργειαν χατὰ τὸν 
Ῥώμη: 'Ovop:ov xat Πύῤῥον τὸν ἄφρονα, ἀλλὰ 
δύο θελήσεις χαὶ δύο ἐνεργείας, θεϊχὴν δηλαδὴ 
xai ἀνθρωπίνην ἐνέργειαν καὶ θέλησιν, χαὶ μη- 
δετέραν τῶν φύσεων ἀθέλητον εἶναι ἣ ἀνενέρ- 
γῆτον. 

AA ιἰστεύω εἰς τὰς εἰχονιχὰς ἀνατυπώσεις, 
ἤγουν εἰς τὸν χαραχτῆρα τὸν ἐν εἰχόνι περιγρα- 
πτὸν τοῦ Κυρίου xat θεοῦ χαὶ Σιυτῖ,ρος ἡμῶν "Ἰησοῦ 
Χριστοῦ χαὶ τῆς πανάγνου xal θεοτόχου αὐτοῦ Μη.- 
τρὸς καὶ πάντων τῶν ἁγίων, σχετιχῶς, οὐ λατρευ- 
τιχὼς προσχυνουμένας, οὐ θεοποιουμένας, ἀσπάζε- 
σθαί τε χαὶ τιμᾷν τὴν Ἐχχλησίαν τοῦ Θεοῦ, οὐ τῇ 
ὕλῃ τὸ σέδας, ἀλλὰ τῷ πρωτοτύπῳ ἀπονέμουσαν᾽ 
ἡ γὰρ τιμὴ τῆς εἰχόνος εἰς τὸ πρωτότυπον διαδαίνει 
κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον ὡς ἀντίτυπος οὖσα τῶν 
πρωτοτύπων. 


rit, proprie et vere Deipara, non, ut stultus iHe vole- 
bat, Christipara. 

Credo, Filium Dei post incarnationem et unionem 
non in unam naturam ambas conjunzisse, secundum 
stultorum hominum, Dioscori et Eutychis, doctri- 
nani, qui divinitati dolores attribuerunt, sed iu dua- 
bus naturis post unionem immiste dignoscendum ; 
nec vero (luem poena aut restitutionem daemonun 
esse, ut stultus Origenes docuit. 

Credo, Filium Dci, Domiuum nostrum Jesum 
Christum, postquam homo factus est, non unam ha- 


D buisse voluntatem naturalem et unam efficientiaui, 


secundum Honorium, episcopum Romanum, et stul- 
tum Pyrrhum, sed duas naturas et duas efficientias, 
divinam et humanam voluntatem et efficientiam, et 
neutram haturam aut voluntate aut efficientia carere. 

Credo in imagines expressas sive charactereu 
imagine descriptum, Domini et Dei et Salvatoris ne- 
stri Jesu Christi et sanctissima Deipara, matris 
ejus, atque sanctorum omnium, relative, non rel-- 
giose adorandas, nec consecratas, ut . colantur et 
honorentur ab Ecclesia Dei, quae non mates am, sed 
personam veneratione prosequitur. Etenim cultus 
imagini tributus ad ipsam personam transit, secun- 
dum magnum Dasilium, quippe imago instar est 
archetypi. 


CHRONICON MAJUS. — EIB. IV. | 018 
Ξύω μέτε ἀνενέργητον εἰναι τὴν θείαν φύσιν A τὴν Πελοπόννησον xa ᾧχοδόμησε τὴν Βοσ-ίτζαν 


ἐργειῶν οὐσιωδῶν ἔρημον, μήτε αὐτὸν εἶναι 
| xai ἐνέργειαν ἐπ᾽ ᾿ἐχείνης, μήτε κτι- 
εἶναι ταύτας χατὰ τοὺς ἄφρονας Βαρλαὰμ 
᾿χίνδυνον, ἀλλὰ xai ἐνεργείας θείας οὐσιῦ- 
xai ἑτέρας εἶναι ταύτας παρ᾽ αὑτὴν τὴν 
| xai ἀχτίστους εἶναι χαὶ λεγομένας θεό- 
oiov ϑεδαίως τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον oix ἐκ 
avphe xoi ἐχ τοῦ Υἱοῦ ἐχπορεύεσδαι, ὦ; 
τοὺς Ἰταλοὺς, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῆς τῆς ὑποστάσξως 
ατρὸς ἑνιχῶς, ὥσπερ ἀμέλει καὶ αὑτὸς ὁ Υἱὺς 
ἧς τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς ἑνιχῶς γευνᾶ- 
ἐμπεσθαι δὲ παρὰ τοῦ Πχτρὸς xal τοῦ Υἱοῦ τὸ 
ia, οἷον αὐτὴ fj χάρις χαὶ ἡ δωρεὰ αὐτοῦ δί- 


Καὶ οὕτως τῷ φθινοπώρῳ τοῦ C290" Exov; 
tv ΔΔ,7 ἡ βασίλισσα χυρία ᾿'Ελένη ἡ Πα- 
ἵνα, τοῦ δεσπότου τῆς Σερδίας γυνὴ, πρὸς 
ἡθεντίαν τῶν Ἑνετῶν, ἐγχαλοῦσα τοὺς χλέ- 
x τὸν βίον αὐτῆς ἐν Κερχύραις. Καὶ τῷ Éapt 
ἡτοῦ ἕτους ἐγένοντο σεισμοὶ πολλοὶ χαὶ μεγά- 
ς τε τὴν ἁγίαν Μαύραν xol Κεφαληνίαν xal 
θον’ χαὶ πολλαὶ οἰχοδομαὶ ἐχάλασαν τῶν iv 
; ταῖς πόλεσι χώμαις τε χαὶ τόποις οἰχούντων, 
τε xa τείχη. Τὸ δὲ τῆς Κεφαληνίας πτολίε- 
καντελῶς ἐχαλάσθη, xal πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων 
κασι. | 

δὲ θέρει τοῦ αὐτοῦ ἕτους ὁ τῶν Ἑνετῶν 
yos τοὔνομα Νιχόλαος Δεχανάλης μετὰ τριὴ- 
ἦλθε χατὰ τῆς Alvou xal ἡχμαλώτευσεν αὐτὴν 
loq ἐδδό: ῃ" xal ἐπιστρέψαξ παρεγένετο εἰς 


do, neque inefficacem esse naturain divinam et 
ialium efficientiarum expertem, neque idem 
ssentia:m et efficientiain in ea, nec creatas 
we, secundum homines stultos Barlaauum 
uidyuum, sed etesse effleientias divinas essen- 
et diversas eas esse ab ipsa essentia et non 
s et divinitates dictas. 

do ürniter, Spiritum sanctum non e Patreet 
procedere, ut tali docent, sed ex ipsa unice 
oa Patris, quemadmodum ipse Filius ex ipsa 
nà Patris unice generatur, mitti autem a Patre 


αὖθις τῷ τοῦ θέρους χαιρῷ τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Τῷ δὲ 
χειμῶνι τοῦ αὐτοῦ Étou; ς οη΄, ᾿Ιανοναρίου κε΄, 
ἔπεσε xa0' ὅλην -τἣν νῆσον τοσαύτη χιὼν οἵαν ol 
τῶν Κερχύρων ἄνθοωποι οὐχ εἶδον πώποτε, ὥστε 
χαὶ ἀλώπεχας χαὶ λαγωοῦς οἰχειοχρέρως ἐθήρευον. 
Ὁμοίως καὶ εἷς τὰ τῆς δύσεως μέρη, πολλῷ δὲ 
μᾶλλον εἰς τὴν» ᾿Ασίαν ἧτοι ἀνατολήν, Πεοὶ δὲ τὸ 
«τέλος τοῦ ἕαρος τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐστράτευσε χατὰ 
τῇ; Εὐδοία: ὁ τῶν ἀσεθῶν ἄρχων, ἐπὶ τέλος τοῦ 
Ἴουνίου μηνός. Ὃ δὲ στόλυς αὐτοῦ πρὸ τοῦ ἐξελ 

θεῖν τὸ στρατόπεδον διὰ Er pi; Ex. Καλλιουπόλεω,, 
ἀπῆλθεν cl; τὴν Λῆμνον, καὶ παρέλαδε τὸν Κότζι- 
yoy xai τὰ περὶ πᾶσαν τὴν νῆσον χωρία πλὴν τοῦ 
AS παλα!οὐ γάστρου, ἤγουν παλαιοῦ πτολιέθρου 


B χαὶ τῆς σχάλας, x1 ἐπέστρεψεν. Ἐπελθὺν δὲ τὸ 


«ἧς πόλεω; στράτευμα ἐχ Νιχομηδείας xai ὅθεν ἂν 
ἦν, ὁμοῦ ἐξῆλθον καὶ παρεγένοντο εἰς Εὔριπον" οὃς 
ἰδὼν ὁ ἔξαρχος ὁ χᾷὶ ναύαρχος τῶν ᾿Ενετῶν ἀνεχώ- 
ρησεν, ἴσως καλῶς ποιήσας, κακῶς δὲ ὅτι οὐχ 101- 
λησε δυναμῶσαι τὴν Εὔθοιαν πόλιν ficot ἄστυ. Awp- 
χόμενον δὲ τὸ τοῦ &áprpd στρατόπεδον ἀπῆρε «hv 
Ἴμόδρον καθ᾽ ὁδὸν, εἶτα ἦλθεν εἰς τὴν Εὔδοιαν, καθ᾽ 
ὃν δὴ μῆνα ἔφθασε xal ὁ ἀμηρᾶ:. Καὶ σφοδρῶς τα 
πολεμήσαντες διὰ ξηρᾶς χαὶ θαλάσσης, τῇ ιβ' τοῦ 
Ἰουλίου μηνὸς παρέλαδε τὸ πτολίεθρον πολέμῳ. Kat 
τούτου γενομένου πάντα τὰ περὶ τὴν νῆσον νησύ- 
δρια xai ἄστεα ἐδουλώθησαν ἐχουσίως. Ὃ δὲ ἀμὴη- 
ρᾶς προσχαρτερήσας μιχρόν τι, περὶ τὰς ἀρχὰς 
τοῦ Αὐγούστου ἐξελθὼν ἀπῆλθεν εἰς Κωνσταντινού- 
πολιν. Τὸν δὲ μπεηλέρμπεην ἐπαρῖχε, xot ἦλθεν᾽ 
εἰς τὴν Πελοπόννησον. Καὶ οἱ μὲν περὶ τὴν Βυστί- 


Ῥτοίεοιυ5 Bosirtzam zestate anni ejusdem instoura- 
vit. Hieme auteur anni ejusdem, 6278, die Januarii 
25, in tota insula nix cecldit, quautam Corcyrzi 
nunquam videraut, ita ut manibus vulpes.et lepores 
caperent. ldem versus occidentem faetum est, mul- 
toque magis versus Asiam sive Orientein. Sub finem 
veris anni ejusdem, exeunte Junio mense, impio- 
rum princeps adversus Eubceau expeditienem sus- 
cepit. Classis ejus, antequam exercitus per ter- 
ram Calliopoli exiret, Lemnum venit et Cotzinum et 
omnia totius insule loca, preter l'alzeocastrum si- 


io Spiritum, qualem ipsa ejus gratia οἱ benigni. p v« vetus oppidum et portum, occupavit ; deinde re- 


nat. 

lta autumno anni 6977 regina, domina Helena 
loga, despotz Servix uxor, ad rempublicam 
orum abiit, accusatura eos, qui Corcyrze eam 
spoliaverant. Vere ejusdem anni terre motus 
et vehementes Sanctam Mauram, Cephaleniaimn 
ynthum afflixerumt, et multa. zedíflcia bomi- 
per eas urbes, vicos et regiones habitantium, 
tiam oppida et menta, corruerunt. Oppidum 
ienise prorsus. eversuin est et magna  homi- 
uultitudo periit. 

tate anni ejusdem classis Venetz dux, Nico- 
lecanales nomine, cum triremibus ZEnum inva- 
die 3eptimo cepit ; inde. in. Peloponnesum 


versa est. Tum advenientibus Nicomedia et ubieun- 
que erant urbanis copiis, una exierunt et in Euri- 
pum venerunt. Quos ubi viditexarchus et navarchus 
Venetorum, recessit, recte fortasse : male auieu 
fecit, quod Eubossm urbem munire noluit. Trans. 
iens autem ainerz exercitus Imbrum ezitinere ce- 
pit, atque inde ad Kubceam appulsus est; quo men- 
se affuit etiam ameras. Puguatum est vehementer 
terra marique, et duodecimo die Julii oppidum iu 
potestatem redactum. Quo facto, omnes in circuitu 
parva insula et oppida ultro se dediderunt. Ameras 
aliquantisper ibi commoratus, sub initium meusis 
Augusti Cpolim discessit, beglerbegum in Pelopon- 
ncsum misit. Qui Bostitzam tenuerunt. partim fuge- 


1619 


- GEORGII PHRANTZJ/E 


1020 


. ὅταν ἀφέντες αὐτὴν ἔφυγον " ol δὲ προσεχύνησαν xal A ἡτοίμασαν πλησίον τοῦ τάφου τῆς ἁγίας Εὐγενείας 


παρέδωχαν αὑτῷ ταύτη“. Διερχόμενος δὲ παρέμ- 
προσθεν ὁμοίως ἐποίησαν χαὶ οἱ ἐν τῷ Βουμερῷ xal 
τῇ QXéva xal τῷ Χελιδόνι καὶ οἱ ἐν τῷ Ποντιχῷ. 
Καὶ πάντα ὅσα ἦσαν παρὰ τὸν αἰγιαλὸν, ἐχατέλυ- 
cav μέχρι xal θεμελίων, τὰ δὲ ἄλλα ἔχουσι. Διελ- 
θὼν δὲ μέχρι x. V τοῦ πριγχιπάτου xal ἐπιστρέψας 
ἐξῆλθε τῆς Πελοπουνήσου. Οἱ δὲ Ἕνετοὶ ἔστειλαν 
ἕτερον ναύαρχον Θωμᾶν τοὔνομα, Μοκένιχον τοὐ- 
πἰχλην" 44,9 ὅστις -ἰάσα; τόν ποτε ναύαρχον 
Νιχόλαον Κανάλην xai τὸν νἱὸ») αὐτοῦ xao! [pape 
patuxhy, θεὶς αὑτοὺς ἐν χειροπέδαις σιδηροῖς 
xal δεσμεύσας ἀπέστειλεν el; "Eveclav πρὸς τὴν 
αὐθεντίαν ἤτοι ἀριστοχρατείαν αὑτῶν. 

Ἐν δὲ τῇ ἀρχῇ τοῦ φθινοπώρου τοῦ ς 2οθ' ἔτους" 
ἐν ᾧ δὴ χρόνῳ καὶ ὁ δεσπότης χὺρ Δημήτριος 
τέθνηκεν ἐν ᾿Ανδριανουπόλει μυναχὸ; γεγονὼς, 
ὃς χαὶ ἐπωνομάσθη Δαξίδ. Καὶ πρὸ τῆς θα- 
νῆς αὐτοῦ ὀλίγῳ χρόνῳ ἀπέθανεν dj θυγάτηρ αὖ- 
τοῦ ἡ ἀμήρισσα" ἢ δὲ γυνὴ αὐτοῦ d) βασίλισσα 
*iüvpxe μετά τινα ὀλίγον καιρὴν τῆς θανῆῇς 
αὐτοῦ. 

Τῇ δὲ χς’ τοῦ Ἰουλίσυ μηνὸς τοῦ ,c2m' ἕτους 
περιέπεσα ἐν ἀσθενείᾳ τοσαύτῃ ὥττε xol ἔγεγό- 
νεῖν τέλειος μοναχὸς τοῦ μεγάλου σχήματος μὴ ἐν- 
νοήσας τὸ τυχόν. Περὶ δὲ τὸ φθινόπωρον τοῦ ς πα’ 
ἔτους ἐπαναστρέφων ἐκ τοῦ τῆς Φραγχίας ῥηγὸς xal 
ποὗὔ δουχὸς τῆς Βυργυντίας ὁ χαρδινάλις χὺρ Βησσα- 
piov, ἀπεηταλμένος ὧν παρὰ τῆς Ἐχχλησίας Ῥώ- 
pre πρὸς τὸ εἰρηνεῦσαι αὐτοὺς, χαθ᾽ 6657 τῇ τε’ τοῦ 
Νοεμδρίου τέθνηχε" τὸ δὲ σῶμα ἤτοι λείψανον αὖ- 
«οὔ ἐχόμισαν εἰς τὴν Ῥώμην μετὰ πλείστης τιμῆς, 
γαὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποπτόλων, 
ὅπου δὴ xai προχατέμενε, χαὶ τὴν τάφον αὑτοῦ n(/o- 


runt, partim subimisse eum venerati, urbem tradide- 
runt. Progredienti idem fecerunt Dumeri, Olenz, 
Chelidonii et Pontici incolit, Loca ad mare eita omnia 
funditus evertit, retinuit reliqua. Progressus usque 
ad principatum, reversus est et l'elopouneso. exiit. 
Veneti miserunt alium classis prefectum, Thomain 
noniine, Mocenieum cognominatum : qui predictum 
navarelum | Nicolaum Canalem cum filia ejus ct 
scriba eomprebendit, eosque manicis ferreis con- 
strictos Venetias ad senatuin wisit, 

Ineunte autumno anui 0979 Demetrius despota 
Adrianopoli obiit monachus, David appellatus, cum 
p'aulo ante mortua esset filia ejus amerissa. Ejus- 
dem uxor, regina, uon multo post eum obiit. 

Die 26 mensis Julii in tam gravem morbum in- 
cidi, ut. perfecte monzchus magni habitus factus 
εἴην : quod mihi plane prater exspectationem acci- 
cit. Autumno anni 6981 a rege Francorum et duce 
DBurgundiz, ad quos placandos ab Ecclesia Roniana 
inissus erat, rediens Dessario cardinalis, in itinere 
die [ὃ Novembris obiit. Corpus ejus Romam ho- 
vorificentissime delatum et in templo apostolorum, 
uhi ante vixerat, sepultum est, sepulcro ejus ex- 
Viructo prope sepulcrum sanctie martyris Eugenia, 


τῆς ὁσιομάρτυρος. 

Περὶ δὲ τὸ Exp τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐξῆλθε xai ὁ 
Ζουχασάνης χατὰ τοῦ τόπου τοῦ ἀμηρᾶ Μεεμέτη, 
καὶ διέδραμε ὅ8ᾷἰκΟ τόπους τινὰς αὐτοῦ εἰς τὴν ἀνα- 
τολὴν, ἧἦτοι τὴν ᾿Ασίαν. ᾿Εξελθὼν δὲ καὶ ὁ ἀμηρᾶς 
ἀπὸ τῇς Κωνσταντινουπόλεως ἀπῆλθε xat' ἐχείνου 
μετὰ πάσης τῆς δυνάμεως αὑτοῦ, χαὶ bv τῇ ἀρχῇ 
πλησιάσαντες, ἡττήθη τὸ τοῦ ἀμηρᾶ ατρατόπεδο) 
παρὰ τοῦ Ζουχασάνη, ὅπερ χατ᾽ ἐχείνου ἔξτλθεν, 
Ἐκεῖ δὲ ἀπεχτάνθη ὁ μπεηλέρμπεης ὁ Παλαιολόγος͵ 
ὅ τοτε vib; Παλαιολόγου τοῦ Θωμᾶ ἐκείνου τοῦ 
Γίδου, μπεηλέρμπεης ὧν τῆς δύσεως, καὶ πολλοὶ 
ἄλλοι τῶν ἐν δύσει ἀρχόντων χαὶ ἡγεμόνων. Εἶτα 
ἐπελθόντος κατὰ πρόσωπον τοῦ ἀμηρᾶ ἐνιχήθη, 
καὶ ἐπιστρέψος ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἑαυτοῦ πό- 
λιν, ὁμοίως xai ὁ ἀμηρᾶς εἰς ἸΚωνσταντινού- 
πολιν. 

Περὶ δὲ τὸ τέλος τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τοῦ αὑτοῦ 
ἔτους παρέλαδεν ἣ γερουσία τῶν Ἑνετῶν, ἦτοι ἡ αὖν- 
θεντία, χάστρον τι τὸ λεγόμενον Στροθδόλιν τὸ κλη- 
σίον Κερχύρας, 

Τῇ δὲ ζ' τοῦ Νοεμδρίου μηνὸς τοῦ ς ὁ πβ' Ew 
πέθνηχεν ἐν τῇ ἁγίᾳ Μαύρᾳ ἡ βασίλισαα χυρία 
Ἑλένη ἡ Παλαιολογῖνα, μοναχὴ γενομένη xo 
Ὑπομονὴ μετονομαπθεῖσα διὰ τοῦ μεγάλου σχί- 
pa*os, καὶ ὁ σὺν ἡμῖν ἱερομόναγος καὶ “νευματι- 
xb; πατὴρ κὺρ ᾿Ιερόθεος, ὁ διὰ τοῦ μεγάλου σχήμα- 
τος μετονομασθεὶς Ἰωσὴφ, ὃς fjv ἐχ νεότητος μεθ᾽ 
ἡμῶν xat σχολίτης xal φίλος μέχρι καὶ τοῦ τέλους 
αὑτοῦ. 

Τῷ δὲ θέρει τοῦ ςπγ' ἔτους ὁ τῶν ἀσεδῶν ἄρ- 
yov στύλον ἀποστείλας χατὰ τὰ ἀνωτεριχὰ μέρη 
τοῦ Εὐξείνου πόντου, 85} παρέλαδε τὸ μέγα πτο- 


Vere anni ejusdem Zuchasanes contra Meheme- 
tem ameram expeditionem molitus, aliquot ejus toca 
in Oriente sive in Asia incursavit. Egressus est Cpoli 
contra eum ameras cum omnibus copiis suis. lralio 
satim inito, exercitus amerg adversus Zucliasanem 
eductus plane succubuit. Ibi occisus est Palzologus 
beglerbegus, Thom illius Pal:eologi Gidi filius, be- 
glerbegus Occidentis, multique alii principes et du- 
ccs Occidentis. Poste2, cum ipse advenisset ameras, 
victus et in urbem suam reversus est Zuchasanes, 
ameras Cpolim rediit. 

Sub finem mensis Julii anni ejusdem Venetorum 
respublica Strobolium castrum, juxta Gorcyram 
situm, occupavit. 

Die 7 Novembris anni 6982 mortua est Sanciz 
Maurz Helena Palzologina regina, monacha facta εἰ 
mutato nomine Hypomone appellata per sanctum 
habitum, ct qui nobiscum erat hieromonachus el 
pater spiritualis llierotheus, per eanctum habitum 
Josephus nominatus, qui inde a pueritia sodlis 
mihi et amicus fuit usque ad finem vitae. 

JEstate anni 6983 impiorum dux in superiores 
partes pouti Euxini classem misit et. Chersonesi 
'l'auricg urbem insgnaum Capbam occupavit. /Es- 


€HIRONICON MAJUS. — LIB. 1V. 


1022 


ντὸ Καφᾶν λεγόμενον τῆς Χεῤῥονήσου τῆς À τῆς ἀναπαύσεως τῶν ἀνδρῶν, ὡς ὁ θεῖος Ἰὼδ προσ- 


Ταυριχῷ. Τῷ δὲ θέρει τοῦ ςπδ' ἕτους 
tv κατὰ τῆς Βλαχίας μετὰ πάσης τῆς δυνά- 
ιὑτοῦ. Τῷ δὲ Σεπτεμδρίῳ τοῦ 'c2me" ἔτους 
dev ἐκ τῆς Βλαχίας μᾶλλον ἡττηθεὶς ἣ 
ἃς, καὶ τὸν μὲν μπεηλέρμπεην ἀφῆχεν ἐν 
gig. πόλει, αὐτὸς δὲ ἦλθεν εἰς ᾿ΑἸδριανού- 


δ' αὐτοῦ ἕτους τῇ πρώτῃ τοῦ Ὀχτωδρίου. 
ἐπῆλθέ μοι ῥενματισμὸς εἴς τε τὴν χεφαλὴν 
γόνατα, xal ἐξηλὲὴέ uoo ποῦ στόματος χαὶ 
καὶ ὠτίων τοσοῦτος χυμὸς, ὥστε ἀπελπίσθην 
κάντων, xal τρὶς τῶν ἀχράντων μυστηρίων 
t6ov* ὅπερ καὶ εἴθε μος ἐπῆλθεν ὁ θάνατος, fj 
εἰα πάντων τῶν ἐμοὶ δυσχερῶν, γήρους τε 
βΒενείας xai τς ἐνδείας. Οὐ μόνον γὰρ τῶν 
ν καλῶν καὶ συνήθων τῶν ix νεότητος ὕστε- 
o; ἤμην, ἀλλὰ xal αὐτῶν δὴ τῶν ἀναγχαίων 
ιθημερινῆς τροφῆς. Οἶμαι ὅτι ἡ ὑπομονῇ τῶν 
vv xai ἡ πρὸς Θεὸν εὐχαριστία Θεοῦ χάριτι 
μέλλει εἶναι εἰς τὸ συγχωρῆσαΐ μοι πολλὰ 
€ πρὸς αὐτὸν ἕπταισα᾽ οὐδὲ γὰρ γέγονεν ἐν 
ῳ ἁμάρτημα οὐδὲ πρᾶξις οὔτε ἄλλη πᾶσα 
ἣν ἐγὼ οὐχ ἐπλημμέλησα ὁ ἀνάξιος χαὶ 
., Ἀατὰ νοῦν xai λόγον xa προαίρεσιν, θέσει 
| Twopgr καὶ πράξει ἐξαμαρτήσας ὡς οὐδεὶς 
πώποτε. Ὅμως λυτρωθεὶς τοῦ θανάτου χω- 
[85:3 ἐναπέμεινα ἐχ τῆς τοιαύτης ἀσθενείας 
πολλοῦ, ὡς; οὐδὲ τὰ πλησίον pou σημαντήρια 


ηγόρευσεν, ἐδεήθην οὕτως τοῦ Θεοῦ" « ᾿Αλλ᾽ εἴ με, 
Σῶτερ, ἀνάγκη παθεῖν (τίς γὰρ οἷδε τὸ βάθος τῶν 
σῶν κῤῥιμάτων ; τῆς μὲν σῆς φιλανθρωπίας olovet 
μου τὰ πάθη βδελυττομένης, τῆς δὲ διχαιοσύνης 
δρώσης τὸ ἑαυτῆς), εἰς γοῦν τὸν ἐνδεχόμενον Ar ξιν 
«τόνδε χράνον δοῦναι δίχην ἐμοὶ παράσχον, ἀλλὰ μὴ 
εἰς τὸν μέλλοντα τὸν ἀπέραντον, ἔνθα οὐκ ἔστι 
πραγμάτων ἀποκατάστασις. Ἐνταῦθα τοίνυν ἀνλ- 
καθάρας, ὅπασι χρησάμενος τοῖς εἰς τοῦτο φέρου- 
aw, οὕτω τῶν τῇδε μεταστήσας ἀξίωσπόν μὲ τοῦ 
μὴ τῶν σῶν ἐχπεσεῖν με οἰχτιρμῶν ἐν τῇ δευτέρῃ 
τε χαὶ φριχτῇ παρουσίᾳ σου. » 

Τῷ δὲ ϑέρει τοῦ αὑτοῦ ἔτους «ὁ πε' ὁ ἁμηρᾶς 
ἀποστείλας πλεῖστον στρατόπεδον χατὰ τοῦ Ναυ- 
κάχτου, ἵνα παραλάδῃ αὐτὸν, εἶτα εἰς τὴν ἁγίαν 
Μαύραν ἐπέλθῃ ὅθεν βοηθείᾳ Θεοῦ οὔτε τὸν Ναύ- 
maxtoy παρέλαδε τῷ αὐτῷ ἕτει, οὔτε κατὰ τῆς ἁγίας 
Μαύρας ἦλθεν, ἀλλ᾽ ὑπέστρεψεν ἄπραχτος. 

Τέλος τοῦ παρόντος ἱστοριχοῦ ἧτοι χρον'χοῦ βι- 
δλίον, παρ᾽ ἐμοῦ τοῦ συγγραφέως ποιηθὲν αἰτήσει 
τινῶν εὐγενῶν 4.58 Κερχυραίων, παραχαλούντων 
με ἵνα μὴ σιωπῇ παραλείψω ἃ οἶδα ὀφθαλμοφανῶς 
xai ἤχουσα xai ἀνέγνωχα. Καὶ οὕτως ἔγραψα ἰδιο- 
χείρως καὶ ἀπέδωσα ἀνὰ χεῖρας τοῦ εὐλαδεστάτοωυ 
ἱερέως κὺρ ᾿Αντωνίου. Καὶ οἱ ἀναγινώσχοντες εὕ- 
χεσθέ μοι διὰ τὸν Κύριον, εἰ ἔλαθέ τι " τὸ γῆρας 
γὰρ τὸ ἐμὸν xai ἡ δεινὴ ἀσθένεια οὐχ εἴασέ με 
χαλῶς διορθῶσαι. Ἐγράφη οὖν ἔτει τῷ ἀπὸ τῆς 


,. Καὶ (va. εἰς τὴν ἄνω πρόνοιαν ἀπαλλαγῶ Q χτίσεως χόσμον ,c2nc', Μαρτίου x0', ἰνδιχτιῶνος 


τὸ παρελθεῖν τὰ; ἐναπολειφθείσας pot τοιαύ- 
pa; τῆς ζωῇ, ἐπελθόντος μον τοῦ θανάτον, 


ini 6984 in. Valachiam profectus est cum om- 
copiis suis : unde anni sequentis mense Se- 
εὖ victus magis, quam victor rediit, et, begler- 
a erbe Sophia retieto, ipse Adrianopolim venit. 
&à ejwsiem Octobris die primo rheumatismus 
mihi et genua invasit, fluxitque tantum pituitze 
» Bafibus et auribus, ut omnes desperarent 
ute mea et ter particeps fierem immaculato- 
mysteriorum. Utinam me abstulisset inors, 
ina et requies malorum meorum omnium, 
utis, infirinitatis et. inopi. Etenim uon so- 
uillfis optimis viris, quorum consuetudine usus 
inde ab adolescentia, sed etiam rebus ad vi- 
quotidianum necessariis privatus eram. Spero 
uim malorum palientia et grato erga Deum 
» ipso propitio, veniam me impetraturum. 
»ultis, quibus eum offendi, peccatis. Nullum 
est in vita humana peccatum vel flagitium, 
lla omnino nequitia,. quam ego indignus et 
cogitatione, verbo et voluntate non commi- 
, qui judicio, proposito et actione peccavi, 
um nemo unquam ante. Verum enimvero 
Aus a morte, ex illo morbo diu ita surdus 
i, ut ne ejus quidem, qui prope me loquere- 
erba audirem. Atque ul ad supremam provi- 
un rcverterer, prieteritis bis, qui mihi reliqui 
diebus vita, ct morte, requiete houinum, ut 


ἐνδεχάτης. 


eam divus Jobus appellavit, sopitus, ita Deum pre- 
catus sum : «Quodsi, Salvator, pati. me u«cesse 
est (quis enim nevit altitudinem judiciorum  tuo- 
rum ? siquidem benignitas tua detestatur miserias 
meas, justitia autem facit, quod suum est), in 
tempus hoc, quod finem habet, poenis me multa, 
non in futurum tempus, cujus nullus finis, nulla 
rerum reparatio est. Hic igitur cum ie purgaveiis 
usus miseriis omuibus, quz bue faciunt,^ita nic 
biuc trausferre dignare, ut non excidam miseri- 
cordia tua in altero tuo et herribili adventu. » 

AKstate anni 6983. ameras ingeutem. exercitum 
misit, qui Naupaetum caperet, deinde invaderet 
Sanctam Mauram. Verum auxiliaute Deo factam 
est, ut nec Naupactam subjiceret eo anno, nec Sau- 
ctam Mauram  adoriretur, sed re iufeeta. rediret. 

Finis libri hujus historici sive chronici, quet 
ego rogatu nobilium quorumdam Corcyrzorum 
conscripsi, qui cohortabantur me, ut ne silentio 
premereim, qua vidissem oculis, audissem, legis- 
sem. lMaque manu mea hac scripsi et in manus 
sacerdotis religiosissimi Antonii tradidi. Lectores, 
ignoscite mibi per Dominum, si quid przternmisi. 
Senectus eniin et summa infirmitas mea non sive- 
runt me accurate omnia elaborare. Scribcbuan» 
auno a muudo condito 6986, mensis Maitii die 29. 
indictione uudeeima. 


10.:3 GEOR6!] PHRANTZ.E 19} 














--.---.----:--::- -- ΞΞΞΞΞἕΞΞΞΞ--ΞΞ-ΞΞ τ:  Ξ33ΞΞΞ-:::----------Ξ- τσ στ Ξ 


GEORGII PHRANTZ/E 
CHRONICON MINUS. 


-——— —— — aÓ—— S — 


* 
"4 


. EDITORIS ROMANI MONITUM 


. MEE (Classici Auctores, tom. 1X, p. 591). 


Georgii Phrantza prolixum Chronicon Latine 8 sc conversum Jacobus Pontanus. libera quadam rr 
tione olim ediderat; deinde Griece Carolus Alterus fideliter ante hos annos vulgaverat. Sed tames 
prater illud prolixum, ut dixi, Chronicon, aliu| bievius  ineditum ejusdem Phrautze Leo Al'atius 
commemoraverat in Diatriba de Geargiis, et contra. Creyghtonum, quod Allatii indicium | Fabrieium, 
Caveus, aliique bibliographi recte adnotaverant. Ego vero bibliotheeze Vaticanze olim — praesidens, 
animadverti in codicibus Graecis Otthobonianis sub n. 260, p. 115-207, hec ipsum Allatio cognium 
Phraotzze scriptum ; quod cum vix copissem exscribere, bibliothecz otium cum graviore officio com- 
ixutavi. Quia tamen vulgandi aliquando opusculi studium non dimiseram, benivolam nactus, operam. 
Cl. viri Augustini Tlicineri, apographum integrum ex Otthoboniano codice manu ejus confectum 
habui ; quod typis mox traditurus, nihil opportunius me facturum putavi, quam si alterius Cl. viri 
Joannis Frauzii, Roma versantis, auxilium criticum ad editionem curandam invocarem; nou !am 
quia Phrautzam patrono homonymo Franzio commendabam, quam quia barbariorem Chronici sermo- 
nem, qualem tum Grzecia corrupta jam usurpabat, peritissimo dialecti ejus magistro exhibebam, qui 
granimatico bis tractatu eamdeim docuit et enucleavit, Sed cur ego plura * ipsum jeu Cl. Franzium 
pro fantem audiamus. 


JOANNES FRANZIUS LECTUnRI 


Epitome Chronici, scilicet Chronicum hoc  sninus, etsi, dialecto rudiere confcctum, nihil habet. quod 
possit,siyli gratia, ad legendum invitare, tdmen, cum ex. codice sit. descriptum paulo. meliore, quem que 
Car. Alterus usus est in. Chronico majore edendo, cerle propter. lectioues verias, visum dignum es, 
quod fypis exprimerelur. Quippe Chronicum minus, qui comparare vole! cum Chronico ille majore, [facili 
opera alterum. altero. explicari quodammodo et restitui posse. in. plurimis locis intelliget.Nos hic paucis 
de[(ungamur. Ei Chronicum minus quidem majore recentius videri, nemo eri! qui ambigat. Tanta enim 
inest in eo verborum consiructionisque perversitas, ut, quanquam Phranizen concedamus stylo malo  wsum 
esse, tamen cum eo, qui epitomen compilavit, mulio pejus acium esse appareat. llle voces vel nomina 
recentiora certe studet. evitare, hic infimo quoque mazime gaudet, opinor, quod orationem faciliorem iia 
fieri mmagisque dilucidam existimaverit. Que cum ita sint, lameltsi quispiam de diversis auctoribus cogita- 
verit, tamen causa nulla est, cur Phirantzen hujus epitomes auctorem esse negemus, qui scilicet, μέ in. mi- 
nore Chronico, miuore cura usus sit, idque, nescio quo eonsilio, dialecto negligentiore composuerit, Nam 
illud certe verisimile non et, primo Chronicum hoc minus esse con[eclum, ex quo majus illud Phrantzes 
concinnaverit. 

Quidquid sit, quemadmodum alterum  Clhronicum ex altero explicatur, ita nunc demum qui- 
velit, eum jure suo posse ad emendandum Phrautzg Chronicum accedere. 


1025 





CHRONICON MINUS. 


1(96 


| TEOPCTIOY ZePANTZH 


XPONIKON MIKPON. 


Οἰχτιῦς Γεώργιο; Σφραντζῆς ὁ καὶ πρωτοδεστιά- 4 τῆς ἀνατολῆς εἷς τὴν δύσιν τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ Ms- 


ριος, Γρηγόριος τάχα μοναχὸξ, ταῦτα ἐγράψαμεν 
ὑπὲρ τῶν χατ᾽ αὐτὸν καὶ τινων μερικῶν γενομένων 
tv τῷ τῆς ἀθλίας ζωῆς αὐτοῦ χρόνῳ. 
Ἀπὸ Χριστοῦ γεννήδεως 
goa". 

Καλὸν ἦν pot εἰ οὐκ ἐγεννήθην, ἣ παιδίον ἀποθα- 
νεῖν" [Cbron.. maj. p. 65 ἐπειδὴ τοῦτο οὐχ ἐγέ- 
vito, ἰστέον ὅτι ἐν ἔτει ς 2θ' ἐγεννήθην Αὐγούστῳ 
X, ἡμέρᾳ γ᾽" ἀνεγεννήθην δὲ ὑπὸ τῆς ὁστυτάτης καὶ 
ἁγίας Θωμαῖδος, περὶ ἧς ἐν τῷ προσήχοντι τόπῳ 
Βέλλομεν διηγήσεσθαι τἀληθές. 

νβ΄. 
Καὶ τῷ τη τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τοῦ δεχάτου ἔτους 


ἐσχοτώθη ὁ ᾿Αμηρᾶς Παϊαζήτης παρὰ τοῦ Τεμήρη, p 


ὃς δὴ Παϊαζήτης ἦν πέμπτο: αὐθέντης τῆς γενεᾶς 
αὐτοῦ. [617] Ἐρτογρούλης γὰρ ἣν ὁ πρῶτος" χαὶ ὁ 
δεύτερος θΘτμάνης, ἐξ οὗ xal ᾿Ατουμαλίδαι" ὁ τρί- 
τος Ὅρχάνη ς᾽ ὁ τέταρτος Μοράτης" ὁ πέμπτος Hata- 
ζήτης" ὁ ἕχτο; Μεχεμέτης" ὁ ξόδομος Μοράτης" ὁ by- 
δοος Μεχεμέτης, ὃς δὴ καὶ ἡμᾶς ἠχμαλώτευσε xol 
ἐξέωτε τῆς Κωνσταντινουπόλεως. 

- ᾿ ax. . 
Eis τὰς- ἀρχὰς οὖν τοῦ (B' ἕτους ἐπανῆλθεν ἀπ 
τῆς δύσεως εἰς τὴν Κωνσταντινούφπολιν ὁ ἅγιος βασι- 

λεὺς xbp Μανουὴλ ὁ Παλαιολόγος. 
- aue". 
Kex τῷ ιγ' ἔτει, μηνὶ Peupovapio ψ' ἐγεννήθη αὐτῷ 
καὶ & δεύτερος Κωνσταντῖνος, ὃς ἐγεγόνει καὶ βασι- 


χεμέτη τοῦ καὶ χὺρ Ἰτζή“ καὶ τῆς ἥττη; xol ἐπι- 
στροφῆς αὐτοῦ εἰς τὴν ἀνατολὴν, καὶ πάλιν ἐλεύ- 
σεως αὐτοῦ διὰ τῆ: πόλεως εἰ; τὴν δύσιν, χαὶ τῆς 
νίχης αὑτοῦ χαὶ τοῦ θανάτου Must: ἔτι δὲ val τοῦ 
δευτέρου υἱοῦ τοῦ ἁγίου τοῦ βασιλέως χὺρ δῖανουὴλ 
Κωνσταντίνου τὸν θάνατον ἐν τῇ Μονεμθασίᾳ, ἀλλὰ 
δὴ καὶ δύο θυγατέρων αὐτοῦ" xai τῆς γεννήσεως εἰς 
τὴν πόλιν τοῦ αὐθεντοπούλου κὺρ Μιχαὴλ, xal τοῦ 
δανάτον αὐτοῦ ὑπὸ λοιμώδους νοσήματος;" xaX τοῦ θα- 
γάτου ὁμοίως τοῦ Τζαλαπῇ χὺρ Δημητρίου" καὶ τῆς 
γεννήσεως τοῦ αὐθεντοπούλου χὺρ Δημητρίου, καὶ 
τοῦ αὐθεντοπούλου xbp Θωμᾶ, xal ἄλλων τινῶν pes» 
ριχῶν ἀναγχαίων. Ταῦτα δὴ πάντα διά τὸ τῆς ἡλι- 
xía; μου ἀτελὲς πάντη οὐ καλῶς εἰδότος μου xa! 
ἀχριδῶς, kv ᾧ δὴ χρόνῳ xaX μηνὶ ἐγένοντο καὶ πῶς, 
σιωπῇ παραλείπω. 
υιγ΄. 

[96] Τὸν δὲ Ἰούλεον μῆνα τοῦ κα’ ἔτους ἐξελθὼν 
ἀπὸ τῆς πόλεως ἀπῆλθεν εἰς τὴν νῆσον Θάσων d 
ἅγιος βασιλεὺς χὺρ Μανουήλ. 

- vib. 

Καὶ ἀπῆρεν αὐτὴν τὸν Σεπτίδριον τοῦ x9' ἔτους. 
Εἶτ᾽ ἀπ᾽ ἐχεῖ ἀπῆλθεν εἰς τὴν θεσσαλονίχην καὶ ci; 
τὸν Μορέαν, xal ἔκτισε τὸ 'E&xu.tov, 

υἱε΄, 

Τῷ χγ' ἔτει Μαρτίῳ γὰρ ἔσωσεν ἐν τῷ λιμένι τῶν 
Κεγχρεῶν ὀνομαζομένῳ. Καὶ τῇ η' τοῦ ᾿Απρ:λλίου 
μηνὸς ἤρξατο [107] ἀνακαθαίρειν καὶ ἀνοιχοδομεῖν 


led; ἀφ᾽ οὗ δὴ ιβ' ἔτους μέχρι xai τοῦ χα' πολλῶν ( αὑτὸ δῇ τὸ Ἑξαμίλιον, ὅπερ ἔνι τὸ μῆχος οὐργυιὲς 


γενομένων ἀναγχαίων χαὶ μνήμης ἀξίων, λέγω δὴ 
«nc εἰς τὴν δύσιν ἀφίξεως τῶν ε΄ υἱῶν ᾿Αμηρᾶ τοῦ 
Παϊαζῆτη, ἤγουν τοῦ Μουλσουμάνου, τοῦ Μωσῇ, τοῦ 
Ἵεσσαὶ, 109 Μεχεμέτη xal τοῦ ᾿Ιωσούτη, 0c ἐγεγό- 


γει xaX Χριστιανὸς xal Δημήτριος ἐπωνομάσθη toU. 


θανάτου τοῦ ᾿βασιλέω: χυροῦ Ἰωάννου εἰς τὴν Θεσ- 
caj)ov(xnw, xai τῆς ἐλεύσεως ἐχεῖ τοῦ ἁγίου Bzot- 
λέως κὺρ Μανουὴλ, χαὶ θείου αὐτοῦ, καὶ τῆς τοῦ 
αὐτοῦ δεσπότου χὺρ ᾿Ανδρονέίκου εἰς τὴν θΘεσσαλονί- 
χὴν καταστάσεως" καὶ τοῦ θανάτου τοῦ δεσπότου χὺρ 
Θεοδώρου τοῦ πορφυρογεννήτου εἰς τὸν Μυζηθρᾶν" 
xaX τοῦ ἁγίου βασιλέω; xal ἀδελφοῦ αὐτοῦ χὺρ Ma- 
γουὴλ εἰς τὸν Μορέαν ἐλεύσεως" χαὶ θανάτου τοῦ 
Αμηρᾶ Μουλσουμάνου παρὰ τοὺ ἀδελφοῦ αὐτοῦ 
Mosi: καὶ τῆς τριετοῦς μάχης αὑτοῦ δὴ τοῦ Μωσῆ 
μετὰ τοῦ βασιλέως τοῦ ἁγίον χὺρ Μανουήλ' καὶ τῆς 
περὶ τὰ μέρη τῆς Λαρίσσου ἐκτοφλώσεως Ὀρχάνη 
τοῦ υἱοῦ τοῦ Νουλσουμάνου' χαὶ τῆς ἐλεύσεως ἀπὸ 


γω ἀνέστησε δὲ πύργους ἐπ᾽ αὐτῷ ρυγ'. Εὐρέθησαν 
xai γράμματα ἐν papuápu )έγοντα οὕτως, «Do ix 
φωτὸς, Θεὸς ἀληθινὸς £x Θεοῦ ἀληθινοῦ, φυλάξη τὸν 
αὐτοκράτορα Ἰουστινιχνὸν, xal τὸν πιστὸν αὐτοῦ 
δοῦλον Βιχτωρῆνον, χαὶ πάντας τοὺς ἐν τῇ Ἑλλάδι 
οἰχοῦντα; ἐχ Θεοῦ ζῶντας. » 

utc", 

[108] Καὶ «ip x&' ἔτει μηνὶ Μαρτίῳ ἐπανέστρεψαν 
εἰς τὴν πόλιν" ἐν ᾧ μηνὶ μετὰ τὴν ἄφιξιν αὐτοῦ δὴ 
τοῦ ἁγίου βασιλέως καὶ ὁ πατριάρχης χὺρ E0800 
ἀπέθανε" χαὶ τῇ χα' Matou τοῦ αὐτοῦ Étou; ἐγεγόνει 
πατριάρχης ὁ Ἐφέσου χὺρ Ἰωσήφ. ] 


Uts". 


p Καὶ τῷ κε’ ἀπῆλθεν εἰς τὸν Μορέαν 6 βασιλεὺς 


χὺρ Ἰωάννης ἐν ὥρᾳ τοῦ φθεινοπώρου, [109] ἐν ᾧ 
δὴ χαιρῷ εἰς τὴν Θεσταλονίχην διερ,ίβενος τὸν πλα- 
στὸν υἱὺν τοῦ Παϊαζήτου ἐχείνου τὸν λίουτταφᾶν 
ἀπῆρε διωχόμενον παρὰ τοῦ τάχα ἀδελφοῦ a25 ἢ Mia- 


" Numeri inter uncos positi Lectorem revocant ad loca pora:lela Chronici majoris. 


1021 


GEOHnGIL PHRANTZ.E 


1028 


χεμέτη, xaY el; τὴν Λῆμνον ἀπέστειλε, μετέπειτα À xol τῶν ἱερομονάχων πλρώπτρυνον καὶ ἐδούλευον τῷ 


δὲ εἰς τὸν Μυζηθρᾶν. Ἐν δὲ τῷ χειμῶνι τοῦ αὑτοῦ 
δὴ ἔτους, θανατιχοῦ γενομένου ἕν τῇ Μαύρῃ θαλάσσῃ 
χαὶ φαμιλιχῶς εδρισχομένων tl; κάστρον ἕν τῶν 
ἐχεῖσε, χεφαλατεύοντες ὁ γαμδρός μου Γρηγόριος ὃ 
Παλαιολόγος ὁ Μαμωνᾶς, ἀνὴρ ἄριστος, νἱὸς μεγά- 
λον δουχὸς τοῦ ΜΙ χμωνᾶ, καὶ αὐθέντης ποτὲ τῆς Mo- 
νεμδασίας xai τῶν περὶ αὐτῆν᾽ ἔτι δὲ val ἡ ἀδελ- 
φὴ μου χαὶ γυνὴ αὑτοῦ xal παιδίον ὃν αὐτῶν θῆλ. 
ἀπέθανεν, πρῶτον τὸ παιδίον, χαὶ el; C ἡμέρας τοῦ 
παιδὸς ὁ πατὴρ αὐτοῦ, καὶ εἰς QC ἡμέρας τοῦ πα- 
τρὸς fj μήττρ αὐτοῦ" ἔτι δὲ xal EE τῶν ὑποχειρίων 
αὐτῶν ἀνδρῶν τε καὶ vyuvatxov: ἐνα πολειφθέντων 
δὲ δύο καὶ μόνων τῶν αὐτῶν, ἐλθόντες ἐν τῇ πόλει 
εἶπον ἐν μιᾷ φωνῇ ταῦτα τοὺς ἀθλίους μον γενέτας, 
οἵ χαὶ ἀλλοτρόπως ἀπέθανον ἀχούσαντες τοῦτο, εἰ 
xal οὐχ ἀπέθανον, ὡς τελέως ἀπὸ τούτον μετέπειτα 
καὶ ἀσθενεῖς, ὅπερ ἦν χαὶ αἴτιον τοῦ μὴ ἐλθεῖν τὸν 
γεννήσαντά με εἰς τὸν Μορέαν μετὰ τοῦ αὐθεντο- 
πούλου χὺρ Θωμᾶ εἰς τάξιν κατὰ αὐτοῦ͵ χαὶ ἐμοῦ 
μετ᾽ αὐτοῦ εἰς ὑπηρεσίαν ἐπὶ τραπεζίονυ καὶ χελλιώ- 
του αὐτοῦ, ὡς ὡρίσθημεν παρὰ τοῦ ἁγίου βασιλέως 
τοῦ πατρὸς τοῦ ῥηθέντος αὐθεντοπούλου, χαὶ ἡτοιμα- 
ζόμεθα" xal ἀπὸ τοῦ ὅτι ὁ μὲν ἐμοῦ πρῶτος ἀδελφὸς 
ἣν εἰς τὸν Μορέαν μετὰ τοῦ βασιλέως" ὁ δὲ μετ᾽ ἐμὲ 
ἕτερος, ὡς ἐπῆλθεν ὁ θάνατος τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, 
ἀφεὶς χαὶ πατέρα χαὶ μητέρα καὶ ἀδελφοὺς, εἰς τὴν 
«τοῦ Χαρσιανίτου λεγομένην μονὴν, ἐν fj ἦν χαὶ ὁ 
χατ᾽ ἀλήθειαν διδάσχαλος χὺρ Ἰωσὴφ, γέγονε καλφ- 


βασιλεῖ ἵνα πιάσῃ αὑτόν" ἐχεῖνος δὲ οὐ χατεπείσθη 


᾿ φοτὲ, λέγων, Οὐκ ἀθετῶ τὸν ὄρχον ὃν πρὸς ἐχεῖνον 


ἐποιησάμην, ἂν ἐδεδαιούμην καὶ ὅτι, καὶ ἂν ἔλΓῃ, 
μέλλει αἰχμαλωτεύσειν ἡμᾶς" εἰ δὲ πάλιν ἐχεῖνος 
ἀθετήσῃ τοὺς ὄρχους του, ἀπέμεινεν εἷς τὸν Θεὸν 
τὸν πολλὰ πλεῖον δυνάμενον ἐχείνου * διὰ ταύτην δὲ 
τὴν αἰτίαν οὐδέ τινα τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἔστειλεν εἰς 
ξνάντησιν αὐτοῦ δὴ τοῦ ἀσεδοὺς, ἀλλὰ μόνους τὸν 
ἄριστον ἄνδρα Δημήτριον τὸν Λεοντάριν, Ἰσαάχιον 
τὸν ᾿Ασάνην, καὶ Μανουὴλ πρωτοστράτορα τὸν Ka» 
ταχουζηνὸν, μετὰ πολλῶν ἀρχοντοπούλων χαὶ στρα- 
τιωτῶν xal δώρων * [112]. οὗ χαὶ συνήντησαν αὑτῷ 
περὶ τὰ Κουτουλοῦ, χαὶ ἦλθον μετ᾽ ἐκείνου ἕως τὸ 
Διπλοχιόνιον, ὅλην δηλονότι τὴν ὁδὸν ὁμιλῶν μετὰ 
τοῦ Λεοντάρι' ἐκεῖσε δὲ εἰς τὸ Διπλοκιόνιον εὗρε- 
θέντες xaX ὁ βασιλεὺ; ὁ ἅτιος xat οἱ νξοὶ αὐτοῦ μετὰ 
ἑνὸς κατέργου ἵνα περάσῃ ἐχεῖνον, καὶ ἐμάς εἰς 
αὐτὸ, εἰς τὴν θάλασσαν μέσον Lyatpexfiór sav πρὸς 
ἀλλήλους ἀπὸ τὰ κάτεργα, καὶ ὁμιλοῦντες ἀπῆλθον 
μέχρι εἰς τὸν πέρα τόπον τῆς ἀνατολῆς, ὅπερ γὺν 
Σκουτάριον ὀνομάζεται, πρότερον δὲ Χρυσόπολις" 
καὶ ἐχεῖνος μὲν ἐξελθὼν ἀπὸ τοῦ χατέργον iytÓn εἰς 
τένδας ἃς αὑτῷ προητοίμασαν᾽ οἱ δὲ βασιλεῖς μετὰ 
τῶν χατέργων τρώγοντες χαὶ πίνοντες καὶ ἀποστο- 
λὰ: τροφίμους mob; ἀλλέλευς ἀποπτέλλοντε-, περὶ 
τὸν ἑσπερινὸν ἐκεῖνος μὲν χαβαλιχεύσας ἀπῆλδεν 
τὴν ὁδὸν τὴν περὶ τὴν Νιχομηδείαν φέρουδαν" οἱ δὲ 
βασιλεῖς ἐπανέστρεψαν οἴκαδε. Τὸ δὰ ἔαρ τοῦ αὑτοῦ 


γερος. Τοῦ δ᾽ αὐτοῦ 8avázou γενυμένου περὶ τὸ ἕαρ ( ἔτους ἐπαναστρέψαντος εἰς τὴν δύσιν διὰ τῆς ὁδοῦ 


καὶ τὸ θέρος; εἰς τὴν πόλιν ἐν μηνὶ ASvodato ἀπέ- 
θανε χαὶ ἡ δέσποινα χυρὰ Αννα ἡ ἀπὸ τῆς Ῥωσ- 
σίας λοιμώδει νόσῳ, xal ἐτάφη ἐν τῇ τοῦ Διδὸς 
μονῇ. 

vu. 

[140] Καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ χες ἕτους ἐστάλη 
καὶ εἰς τὸν Μορέαν παρὰ τοῦ ἁγίου βασιλέως xai 
πατρὸς αὐτοῦ χαὶ ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ Θωμᾶς " ἐν 
ᾧ δὴ χρόνῳ ἐπανέστρεψε χαὶ εἰς τὴν πόλιν καὶ ὁ βασι- 
λεὺς κὺρ Ἰωάννης" καὶ ἐμὲ ὁ βασιλεὺς ὁ ἅγιος xol 
πατὴρ αὐτοῦ εἰς τὸ χελλίον αὑτοῦ προσηγάγετο 
Μαρτίῳ ιζ’, ὑπάρχοντός μου χρόνων cc", ἐκείνον δὲ 
τοῦ ἁγίου ξθ΄. 

νιθ', 

Καὶ τῷ χζ΄ ἔτει ἐν μηνὶ Νοεμδρίῳ ἦλθεν εἰς τὴν 
πόλιν καὶ ἡ δέσποινα χυρὰ Σοφία, ἡ τοῦ Μόντες 
Φεῤῥάντες μαρχεσίον θυγάτηρ. Καὶ τῇ ιθ’ τοῦ ἴχυ- 
νουαρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους εὐλογήθη αὐτὴν, καὶ ἐστέ- 
φθη xai βασιλεὺς ὁ χὺρ Ἰωάννης ἐν τῇ ἁγίᾳ Σοφίᾳ" 
ἐν ἧ δὴ στέψει ἐγεγόνει ὄντως ἑορτῶν ἑορτὴ xai πα- 
νήγυρις πανηγύρεων. 

vx'. 

Καὶ τῷ xw ἔτει ἦλθεν ὁ ᾿Αμηρᾶς ὁ xal χὺρ Ἰἰτζῆς 
καὶ Μεχεμέτης ἵνα ἀπὸ τῆς πόλεως περάσῃ εἰς τὴν 
ἀνατολὴν xai προμαθόντες ὡς ἐν μυστηρίῳ ἀπὸ 
εὧν ἐκείνου, ὅτι ὑπάγει ἵνα τὰ τῆς ἀνατολῆς 5top- 
θϑώπῃ. χαὶ, ὡς ἂν ἐπιστρέψῃ, ἔχει σχοπὸν καὶ μελέ- 
τὴν ἐλθεῖν χατὰ τῆς πόλεως, πάντες οἱ τοῦ βασ'λέως 
«οὔ ἁγίων ἐμπιστευθέντες τὸ μυστήριον ἄρχοντες 


τῆς Καλλιπόλεως ἀπῆλθεν εἰς τὴν ᾿Αδριανόπολιν " 
ὁ δὲ ἅγιος βασιλεὺς ἑτοιμάσας τὸν Λεοντάριν Angf- 
τρίον ἔστειλε πρὸς ἐκεῖνον, ἵνα καὶ περὶ τῶν προ- 
μελετωμένων μάθῃ καὶ προμηνύσῃ καὶ ἐκεῖνον 
ἐλέγξῃ διὰ τῆς καλῆς ἀγάπη; xal τιμῆς f; πρὸς 
“ἐκεῖνον ἐπεδείξαντο, καὶ δ'ὰ τοῦ περάματος xaX διὰ 
«οὗ τοιούτου ἀποχρισιαριχΐον, τοῦ προτώπου λέγω 
καὶ τῶν δώρων ὧν προσεχόμιζεν. "Idev οὖν αὐτὸν 
ὁ ᾿Αμηρᾶ; μετὰ τιμῆς καὶ ἀγάπης ὅτι πλείστης, 
xai τέλος εἶπε πρὸς αὐτόν Ἔχω ἡμέρας ὅτι οὐχ 
ὁγιῶς ἔχω’ ἅμα θέλω γενῆν χαλὰ, καὶ θέλομεν φά- 
γεῖν xal πιεῖν ὁμοῦ καὶ ὁμιλήσειν" ἐκεῖνο; δὲ μετὰ 
τρεῖς ἡμέρας ἀπέθανε. Καὶ τὸν μὲν Δεοντάριν τὸ 
«τυχὸν οὐκ ἐποίησαν, ἀλλ᾽ ἦν εἰς τὴν κατούναν αὐτοῦ, 
xal τάχα θαυμάξων πῶς οὐδὲν Ξροσκαλεῖται αὐτὸν 
ὁ αὐθέντης, ἵνα χαὶ τὰς δουλείας αὑτοῦ ἀχούσῃ " 
τούτου μαθόντος τὸν θάνατον αὐτοῦ xaT! αὐτὴν δὴ 
σχεδὸν τὴν ὥραν, ἐπειδὴ [δὲ] τὰς στράτας ἔχλεισε 
κρυφίως τὰς φερούσας εἰς τὴν πόλιν, xal πολλοὺς 
γραμματοκομιστὰς ἀποστείλας ὁ Δεοντάρις, οὐδὲν 
«οὺς ἀφῆχαν νὰ διέλθουν, χαὶ ἡμέραι παρῆλθον, 
ἰδοὺ ἀπὸ τούτου τὸ κατὰ τῆς πόλεως ἀπεκαλύφθη 
μυστήριον, xai θροῦς μέγας ἐγένετο xal βουλὴ xil 
μελέτη, xal πολλοὺς ἐλέγχους ὁ ἅγιος ἔλχόε βασι- 
λεὺς παρὰ τῶν βουλευόντων ἴνα πιάσῃ αὐτὸν, εἰς 
τὴν μονὴν τῆς Περιθλέπτου δι’ αἰτίαν θανατιχοῦ 
εὑρισχομένον" μόλις οὖν ποτε δι᾿ ἄλλης ὁδοῦ τῆς εἰς 
τὴν Maonpg6piav ἀπαγούσης στείλας ὁ Λεοντάρις 
ἄνθρωπον, xal ἀπ᾽ ἐκεῖ διὰ θαλάστης ἐλθόντο;, ἔφερέ 


CBRONICON MINUS, 


1030 


ὅτι ὁ Ἀμηρᾷ; ἀπέθανε" καὶ ἐγένετο τοῦτο A xf' τοῦ Αὐγούστου μηνὺς ἐπολέμησεν αὐτὴν δὴ τὴν 


Ἑσπέρας αὐλισθήσεται χλαυθμὸς καὶ εἰς τὸ 
γαλλίασις " » xai ἰδοὺ ἕπεσον εἷς ἑτέραν 
ἃ xai βουλὴν χαὶ μελέξην, πότερον νὰ ἔχουδι 
τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν Μουράτην ἀγάπην xal νὰ 
᾿ρήσωσιν εἶνσι αὐτὸν αὐθέντην, ὡς xai τὰ 
τιχὰ αὐτῶν διελάμθανον, f| νὰ φέρωσι τὸν 
φᾶν ἀπὸ τοῦ Μυζνηθρᾶ, καὶ ποιῆσωσιν αὐτὸν 
ἣν εἰς τὴν δύσιν, καὶ ὁ ΔΙουράτης ἕνι εἰς τὴν 
ww αὐθέντης " τοῦ μὲν ἁγίου βασιλέως xal 
τὸν πρῶτον βουλευομένου xal χρίνοντος δι- 
X πολλῶν αἰτιῶν" τοῦ δὲ υἱοῦ αὐτοῦ καὶ τοῦ 
ουζηνοῦ Δημητρίου ὅτι νὰ ποιήσουν τὸν δεύ- 
«αἱ ὅτι δίδη τους xoi τὴν Καλλίπολιν, μόλις 
οἱονεὶ ὡς κατὰ παραχιύρησιν δέδωχεν E£ou- 


tyto; βασιλεὺς τῷ υἱῷ αὐτοῦ, « Ὡς θέλεις, B 


ν, ποίησον" ἐγὼ γὰρ εἰμι, υἱέ μου, xal yé- 
| ἀσθενὴς χαὶ ἐγγὺς τοῦ θανάτου" τὴν δὲ βα- 
χαὶ τὰ αὑτῆς δέδωχα πρὸς σὲ, χαὶ ποίησον 
ug. Ὁ - 

υχα’. 


| Καὶ ἐν μηνὶ Σεπτεδρίῳ τοῦ x0' ἔτους μετὰ 
uv ἀπελθόντος εἰς τὴν Καλλίπολιν τοῦ βασι- 
)0 Ἰωάννου ᾿Αμηρᾶν τὸν Μουσταφᾶν φέρων 
) Μορέως αὐθέντην ἐξέδαλεν εἰς δύσιν, χαὶ 
ἔπολις αὐτὸν προσεχύνησε " xal μετά τινας 
᾿ζητηθεῖσα παρὰ τοῦ βασιλέως, τάχα χατὰ 
σχέσεις ἀπεχρίνατο, Πάντες οἱ Τοῦρκοι λέ- 


πόλιν χαθολιχὸν πόλεμον. 
Uxy". 

[117] Καὶ τῇ ς τοῦ Σεπτεόρίου μηνὸς τοῦ λα’ ἔτους 
ἀπῆλθεν ἄπραχτος ἀπὸ tnc πόλεως βοηθείχ Θεοῦ * 
καὶ τῇ À' τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ἦλθεν ὁ Μουσταφόπουλος 
καὶ ἀδελφὸς αὐτοῦ δὴ τοῦ Μουράτη xal ἐπέρασεν εἰς 
τὴν πόλιν χαὶ ἔπεσεν ἔξω ci; τὸν αὐθεντιχὺν περί- 
θολον" χαὶ ἐπὶ τὴν αὔριον τῇ a! Ὀχτωδρίου ἦλθεν 
el; προσχύνησιν τῶν Bas ov: χαὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ 
μετὰ τὸ ἄριστον ξἔγένετο τὸ τῆς ἡμιπληξζία: νόσημα 
τῷ ἁγίῳ βασιλεῖ χὺρ Μανουὴλ, ὃν ἰδόντες οἱ ἀπὸ 
τῆς ἀνατολής μετὰ τοῦ Μουσταφοπούλου Τοῦρχοι 
καὶ θαυμάσαντες xal ἀπ᾿ αὐτῆς μόνης τῆς θεωρίας 
αὐτοῦ μετὰ θαύματος ἔλεγον ὅτι τὸν τῆς πίστεως 
αὐτῶν ἀρχηγὴν Μαχούμετ ὁμοιάξει" ὡς χαὶ ὁ ποτὲ 
Παϊαζήτη; χαὶ ἐχθρὸς αὐτοῦ εἴρηχεν, ὅτι τὸν Bao:- 
λέα χαὶ ὁποὺ οὐδὲν γνωρίζει αὐτὸν χαὶ ἀπὸ μόνης 
τῆς αὐτοῦ θεωρίας θέλει εἰπεῖν ὅτι « Αὐτὸς τυχένει 
và ἕν: βασιλεύς » * ὁ δὲ Μδυσταφόπουλος πλημμε- 
λήσας χαὶ πλείους ἡμέρας εἰς τὴν πόλιν ἀπὸ τὸ 
συμδὰν el; τὸν βασιλέα τὸν ἅγιον τέλος ἀπῆλθεν 
μέχρι καὶ τῆς Σηλυμόρίας χαὶ μιχρὸν διατρίψας 
ἐπανέστρεψεν εἰς τὴν πόλιν χαὶ περάσας ἀπῖλθεν 
εἰς τὴν Προῦσαν᾽ τὸ δὲ Éap πάλιν τοῦ αὐτοῦ Éxov; 
ἐπέρασε καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ κατ᾽ αὐτοῦ εἰς τὴν 
ἀνατολὴν xai ἐσχύτωσεν αὐτὸν προδοσίχ τῶν ἰδίων 
αὐτοῦ" [118] καὶ τὸν Μάϊον τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐχάλασε 
χαὶ ὁ Τουραχάνης τὸ Ξξαμίλιον εἰς τὸν Μορέαν καὶ 


ὅτι ἡ πίστις ἡμῶν ἡ Καλλίπολις Évt, καὶ o0- Q πολλοὺς τῶν ᾿Αλδανιτῶν ἐσκότωσεν καὶ τὸ θέρος 


ropst νὰ τὴν δώσωμεν, πολλὰ τοῦ Μουράτη 
v ἀνατολὴν δι᾽ ἀποχρισιαρίων δεομένου xal 
τος. Περὶ δὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ χειμῶνος τοῦ αὖ- 
ug περάπαντο: τοῦ Παϊαζήτον ἀπὸ τὸ ἐπάνω 
εἰς τὴν δύσιν, ἀνδρὸς χρησίμου Μπελαρμπεῖ 


ἔρου ὄντος τοῦ πατρὸς τοῦ Moupátn, χαὶ τὴν 


αν ἔχοντος χεφαλατίχιον, εἰς τὸ, ἂν δυνηθῇ, 
τήσῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Μουράτη τὴν δύσιν 
&* xai τοῦ Μουσταφᾶ πάλιν ἀπελθόντος ἀπὸ 
ελλίπολιν, ἐπίασεν αὐτὸν δὴ τὸν Παϊαζήτην 
) ἑσχότωσε, καὶ τὴν εἰς τὴν δύσιν πᾶσαν ἀρ- 
ν ἀσεδῶν ἐκυρίευσεν" χαὶ πάλιν ἐπιστρέψας 
) Μουσταφᾶς εἰς τὴν Καλλίπολιν τῷ αὑτῷ 
ἐέρασεν εἰς τὴν ἀνατολὴν χατὰ τοῦ ἀνεψιοῦ 


Μουράτη εἰς τὴν Προῦσαν εὑρισχομένου, xat “ 


ite ἐπανέστρεψεν εἰς τὴν δύσιν. Καὶ τὸ θέρος 
τοῦ ἔτους ἐπέρασεν, xal αὐτὸς δὴ ὁ Μουράτης 
“ενουϊτικῶν χαραδίων, xal διώξας τὸν θεῖον 
ἔφθασε καὶ ἐσχότωσε περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ À' 


vxp'. 
τῇ η’ τοῦ Ἰουνίου τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἔστειλε xal 
εῖσε τὴν πόλιν διὰ τοῦ Μιχάλμπεϊ᾽ xal τῇ τε’ 
τοῦ ἦλθε καὶ ὁ Μουράτης χαὶ αὐθέντης αὐτοῦ, 
τολιόρχουν τὴν πόλιν, φέρων μετ᾽ αὐτοῦ xal 
jug xai τοὺς ἀποχρισιαρίους, có; προχπέστει- 
; ἐχεῖνγον διὰ χατάστασιν ἀγάπη;, Δημήτριον 
ανταχουζηνὸὴν καὶ Ματθαῖον τὸν Λάσχαριν καὶ 
ἡαμματιχὺν Αγγελον τὸν Φιλομ μάτην" xal τῇ 


τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἔφυγεν ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ Δημή- 
τριὸς μετὰ ᾿Ιλαρίωνος Ντώρια xaY Γιούργη Ἰσαοὺλ 
xai γαμδροῦ αὐτοῦ τοῦ Ντώρια, καὶ ἀπῆλθον εἰς 
τὸν Γαλατᾶν ἵνα ὑπάγωσιν εἰς τοὺς Τούρχους, εἰ 
χαὶ οὐχ ἀπῆλθον, ἀλλ᾽ εἰς τὴν Οὐγγαρίαν. 

- vxó', 

Καὶ τῇ ιε΄ τοῦ Νοεμδρίου τοῦ λβ' ἔτους διέδη ὁ 
βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης el; τὴν Ἰταλίαν χαὶ (θὐγγα- 
ρίαν, ποιήσας δεσπότην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν αὖθεν- 
τόπουλον χὺρ Κωνσταντῖνον, χαὶ καταλείψας αὐτὸν 
εἰς τὴν πόλιν ἀντ᾽ αὐτοῦ" τῇ δὲ χβ' τοῦ Φευρουαρίον 
μηνὸς τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἐποιήπταμεν ὀρχωμοτιχὰ 
ἀγάπην μετὰ τοῦ ᾿Αμηρᾶ τοῦ Μουράτη, ἀποχρισια- 
ρίων ἀπελθόντων Λουχᾶ τοῦ Νοταρᾷ τοῦ γεγονότος 
ὕστερον xal μεγάλου δουχὺς, τοῦ Μελαχρηνοῦ Μα- 
vou). καὶ ἐμοῦ δι᾽ αἰτίας ταύτας * ὅτι ὁ μὲν Μελα- 
χρηνὸς προαπῆλθεν εἰς τὸν ᾿Αμηρᾶν, καὶ ἐγνώρισεν 
ὅτι θέλει γενέσθαι τὴν ἀγάπην" ὁ δὲ Νοταρᾶς ἵνα 
τελέσῃ αὐτὸς χαλῶς κατὰ τὸ δυνατὸν ὡς χρήσιμος 
καὶ χαλός" ἐγὼ δὲ ὡς ἀπὸ τὴν ἁγίαν δέσποιναν συγ- 
γενίδα αὐτοῦ δὴ τοῦ ᾿Αμηρᾶ ἀπὸ τὴν μητέραν τους 
xal ὅτι, ἂν δεήσῃ, νὰ γράψω χαὶ δι᾽ ὑφιλτῶν εἴς τε 
τὸν ἅγιον βασιλέα xal εἰς τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν βασιλέα 
εἰς τὴν Οὐγγαρίαν εὑρ':σχόμενον. 

υχε΄. 

[119] Καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ Ὁχτωδρίου μηνὸς τοῦ 
λν᾽ ἔτους ἐπανῆλθεν xal εἰς τὴν πόλιν ἀπὸ τοῦ μές. 
pou; τοῦ εἰς τὸν Δανούδιον ποταμὸν Κελλίου ὀνομᾶν» 
ζομένου ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάνγης, ἀπελθόντων χα- 


1011 


GEORGII TCHRANTZ/£ 


1032 


πέργων ἀπὸ τῆς πόλεως ἐχεῖσε, Προΐπεμψε γὰρ ἀπὸ Καὶ τῷ (Ae) ἔτει μηνὶ Σεπτεδρίῳ εὐλογήθη αὐτὴν. 


τὴν Οὐγγαρίαν ἄνθρωπον ἀλλόγλωσσον καὶ ἀλλογενῇ, 
τοῦ ἐλθεῖν διὰ τῆς στερεᾶς μετὰ πιτταχίου ὑφιλτοῦ, 
οὗπερ ἐλθόντος ἐζήτει νὰ ἴδῃ τὸν βασιλέα ὅτι ἔχει 
τι τῶν ἀναγκαίων. Τοῦτο πῶς Ἦθελε γενῆν, ἄνθρω- 
πος τοιοῦτος νὰ ἴδῃ βασιλέα ἀσθενῆ ; Κατάχοιτος 
ΥὙὰρ Qv: καὶ μόνος πρὸς μόνον. Πολλῶν οὖν λόγων 
δαπανηθέντων, τέλος ἐστάλησαν mob; τὸν ἄνθρωπον 
δύο τῶν Κελλιωτῶν xai συντρόφων μον. xal εἶπον 
τῷ ἀνθρώπῳ ἫἪ τῷ παρόντι εἰπὲ τὸ θέλον (δείξαν- 

ες bulk), ἢ ἄπελθε ἔνθα θέλεις. Τότε παραλαδών με 
ἱξίω; δέδωχέ pot χαρτίν τι Og sv, xaX of usé 


pot xol ὅθεν xal ὁπότε ἔξτλθεν, Ὡς δὲ διώρθωσα͵ 


τὸ ὑφιλτὸὲν καὶ ἀπτλῦον ἀναγνῶναι τοῦτο, ἀνέφερον 
ὅτι ζητῶ εὐεργεσίαν" [120] ἐπεὶ χαρίεντα μέλλει 


ὃ βασιλεὺς κὺρ Ἰωάννης " xal τῷ αὐτῷ ἕτει un 
Νοεμδρίῳ ἐξῆλθεν αὐτὴὸς δὴ ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τῆς 
«5 cus; καὶ ἀπῆλθεν εἰς «v Μορέαν τῇ xc' Aexeu- 
δρίου μετὰ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὑτοῦ τοῦ δεσπότου 
χὺρ Κωνσταντίνου διὰ τὸ βούλεσθαι γενέσθαι τὸν 
ἀδελφὸν αὐτῶν τὸν δεσπότην χὺρ Θεόδωρον χαλόγε- 
pov, χαὶ ὁ χὺρ Κωνσταντῖνος ἐναπομείνῃ αὐθέντης 
τοῦ Μορέον, εἰ xai μετεμελήθη καὶ οὐχ ἐγένετο᾽ 
μεθ᾽ ὧν [yàp] ἐγὼ ἀρχῇ εἰς τὸν Μορέαν ἦλθον, εἰς 
τὴν τοῦ βασιλέως μου δουλοσύνην ὑπάρχων, εἰς δὲ 
τὴν τοῦ δεσπότον χὺρ Ἑωνσταντίνου ἀποδλέπων ἐξ 
αἰτίας τοιαύτης" τοῦ γὰρ ἀοιδίμου χαὶ μαχαρίτον 
πατρὸς αὑτῶν ἐγγίζοντος πρὸς τὸ ἀποθανεῖν ὥρισέ 
μοι καὶ ἔγραψα ἰδίως, οὐχὶ διαθέχην αὗτοῦ * οὐ γὰρ 


ἀναφέρειν ἐχεῖσε τῆς ἁγία; δεσποίνης χκαθεζομένης B διατίθενται οἱ βασιλεῖς, ἀλλὰ προστάττουτιν " ὅτι νὰ 


xai τῆς νύμφης αὐτῆς τοῦ δεσπότου λιπόντεος εἰς 
τὸ χυνήγιον " xal ἀναγνοὺς τὸν χάρτην ὅτι xal 
ὑγιαίνει καὶ ἀπέρχεται χαλῶς xal εἰς tà περὶ τὴν 
μεγάλην Βλαχίαν, καὶ νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὸ Κελλὶν 
ὀνομαξόμενον λιμιῶνα χάτεργα ἵνα ἑπάρωσι xal 
φέρωσιν αὐτὸν, ἐχάρησαν μεγάλως xal μετὰ μ'χρὸν 
ὁρίζει ὁ ἅγιο: βασιλεὺς πρὸς τὸν ῥουχάριν σὑτοῦ, 
Ale πρὸς τὸν Φρανιτζῇ τὸ χαδάδι, τὸν μολιδὸν χα- 
μουχᾶν, τὸν μετὰ βαρεοχοιλίας ἐνδεδυμένον, καὶ 
ἀμέλει xal τὸ σεντούκιν ὅπερ μοι ἐζήτησεν " ἣν γὰρ 
εἰς τὰς χεῖράς μου σεντούχιν χάλλιστον χαὶ μέγα, 
ἔχον πολλὰ xal vaAà εἰδὴ ᾿ ἅπερ διεδόθησαν τὰ μὲν 
τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, τὰ δὲ ὑπὲρ τῆς ἁγίας ψυχῆς αὖ- 
τοῦ. Καὶ τέλος ἐζήτησα ἐγὼ τὸ σεντούχιν, χαὶ ὥρισέ 
μοι ὅτι αὐτὸ ἦτον τοῦ αὐθεντός μου τοῦ βασιλέως 
τοῦ πατρός μην, καὶ εἶχα iv αὐτῷ μετὰ τῆς ψυχῖ ς 
ἐχ:ίνου πολλὰ xal χαλὰ xa πολλῷ πλείω τῶν ὧν 
€ió:;* xal θέλω πάλιν νὰ τὸ δώσω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν 
βασιλέα τὸν υἱόν μου ἵνα ἐν αὑτῷ ἔχῃ καὶ ἐχεῖνος 
μετὰ τῆς εὐχῆς μὸν τὰ ἑαυτοῦ * τότε δὲ πάλιν ὥρι- 
σεν ἵνα τὸ ἔχω " xal εἷλον αὐτὸ μετὰ τῆς ἁγίας εὖ- 
ys ἐχείνου γεμάτον ἀπὸ πάντων τῶν χρησίμων xal 
τιμίων τοῦ βίου τούτου τοῦ ματαίου " ἡ δὲ ἁγία δέ- 
αποινα ὁρίζει χαὶ φέρουσί με χαμουχᾶν χαλὸν πρά- 
σινον. Ἢ δὲ νέα δέσποινα μηνύει με ὅτι Τὸ δεῖνά 
pou ῥοῦχον, ὅταν μέλλῃς λαθεῖν γυναῖχα, [121] θέ- 
λει ἧσθεν ἐχείνης. Τῇ δὲ xa' τοῦ Ἰουλίου μηνὸς 
τοῦ αὑτοῦ ἕτους τέθνηχεν ὁ ἐν μαχαρίᾳ τῇ λήξει 


ἔχῃ εἷς ἕκαστος τὸ xai τὸ, ὁ δὲ τόδε ἀπὸ τῶν ἰδίων 
αὑτοῦ ἀξιολόγων εἰδῶν * καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ βου αὖ- 
τοῦ ἵνα μερισθῇ εἰς τέσσαρα μερδιχὰ, εἰς παραστά- 
σιμα καὶ λειτουργίας ὑπὲρ αὐτοῦ χατεπέχεινα τῶν 
συνήθων, ὧν πολυτελῶς καὶ καλῶς ἐτελέτθν σαν παρὰ 
τῶν αὐτοῦ xal τῶν εἰσοδημάτων τῆς βασιλείας, εἰς 
“πτωχοὺς, εἷς τοὺς ἰατροὺς καὶ εἰς τοὺς αὐτοῦ χελ- 
λιύτας " ἐπίτροποι δὲ và (otv ὁ πνευματικὸς αὐτοῦ 
ὁ sl; τῶν Ξανθοπούλων Μαχάριος ὃ ἐξ Ἰουδαίων, 
ὁ διδάτχαλος Ἰωσὴφ ὁ εἰς τοῦ Χαρσιανίτου, χαὶ ἐγώ᾽ 
xal ἀναγνωσθείσης ταύτης δὴ τῆς προστάξ:ως παρ᾽ 
ἐμοῦ ἔμπροσθεν αὑτοῦ xal τῆς ἀγίας δεσποίνης καὶ 
τοῦ βασιλέως xal υἱοῦ αὑτῶν χαὶ μόνον τέλος ὥρισε 
πρὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ " Υἱέ μου, ἤκουσας τὸ σᾶς προσ- 
τάττω διὰ τοὺς ἰδίους μον ὁποῦ λατρεύουσιν * ἔγρα- 
φον γάρ" οἱ δὲ κελλιῶταί pou, οἵτινες ἐδούλευσάν 
μοι καλῶς καὶ εὐνοϊχῶς διάχεινται χαὶ δουλιχῶς 
ὡς ἕνι εἰχὸς εἰς ἐμὲ, ἃς ἔχωσι παρὰ- πάντων ὑμῶν 
τῶν υἱῶν μου ἀγάπην τε χαὶ ἀνεχδοχὴν καὶ προμή- 
θειαν κατὰ τὸ ἀναλογοῦν ἑνὶ ἐχάστῳ αὐτῶν. Ἰδίως 
δὲ πάλιν λέγω σοι διὰ τοῦτον δὴ τὸν Φραντιζῆν ὅτι 
ἐδούλευσέ μοι χαλῶς καὶ ἐθεράπευσέ μοι εἷς τὰ τῆς 
ψυχῆς μου xal τοῦ σώματος, xal νῦν εἰς τὰ «ἧς 
ἀσθενείας μου πλέον τῶν ἄλλων μοι θεραπεύει, χαὶ 
θαῤῥῶ ὅτι καὶ τὰ ὑπὲρ τῆς ψυχῆς μου μετὰ θάνατον 
χαλῶ; τὰ θέλει ἐξοιχονομήσειν " ἡ νεότης οὖν αὐτοῦ 
xai τὸ γῆρας τὸ ἐμὸν οὐδὲν ἀφῆχαν ἵνα γένηται 
πρὸς αὐτὸν ἀντάξιον τῆς ἀγάπη; xal δουλοσύνης 


γενόμενο; ἀοίδιμος καὶ εὐσεδὴς βασιλεὺς χὺρ Ma- p αὐτοῦ. ᾿Αφίημι δὲ αὐτὸν εἰς σὲ, χαὶ νὰ ἔχῃ; τὴν εὑ- 


νονὴἣλ, ὁ διὰ τοῦ θείου χαὶ ἀγγελιχοῦ σχήματος μετ- 
ονομασθεὶς πρὸ ἡμερῶν B' MaxÜaloc μοναχὸς, χαὶ 
ἐτάφη τῇ αὐτῇ ἡμέρῃ ἐν τῇ σεθασμίᾳ βασιλικῇ xal 
περικαλλεῖ μονῇ τοῦ ΠΠαντοχράτορος μετὰ πένθους 
χαὶ συνδρομῆς οἵας οὐ γέγονε πώποτε εἷς τινὰ τῶν 
ἄλλων " ἦσαν δὲ πᾶσαι αἱ τῆς ζωῆς αὐτοῦ ἡμέραι ἕτη 
o, xai ἡμέραι xe". 

[122] Καὶ τῷ (48) Exec. μηνὶ Αὐγούστῳ 06m φυ- 
γοῦσα εἰς τὴν αὑτῆς πατρίδα fj δέσποινα χυρία Zo. 
φία. 

[135] Καὶ τῷ (e) ἔτει τοῦ Αὐγούστου κθ’ ἔφερον 
μετὰ κατέργων ἀπὸ τὴν Τραπεζοῦνταν χυρίαν Ma- 
ρίωντὴν Κομνηνὴν, θυγατέραν χὺρ ᾽Δλ ξίου βατιλέως 
Τραπεζοῦντος τοῦ Κομνηνοῦ. 


^ 


χὴν μου, τὸ ἐτύχενεν ἵνα γένηται παρ᾽ ἐμοῦ πρὸς; 
αὑτὸν, καὶ οὐδὲν ἐγένετο δι᾽ ἃς αἰτίας εἶπον, ἃς vt- 
νηται παρὰ σοῦ " ἐπειδὴ μετὰ τοῦ δεσπότου χυροῦ 
Κωνσταντίνου εἶχον ἀγάπην χαὶ πληροφορίαν ἂν ὁ 
Θεὸς ἀπεδέχετον, ὅτι ὁ τοῦ πατρός μου ἀδελφὸς ἦν 
αὐτοῦ τατὰς, [126] καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ συνανάτροροι 
xal φίλοι xai δοῦλοι αὑτοῦ xal ἐγὼ μετ᾽ αὐτῶν᾽ 
εἶτα ἔφερεν ὁ χαιρὸς χαὶ οἰχείωσιν ἐμοῦ εἰς τὸν 
μαχαρίτην xol ἀοίδιμον πατέοαν αὐτοῦ * xa τὰ 
ἔχρηζεν ἀπ᾽ ἐχεῖνον πολλὰ xal ἀναγκχαῖα, εὕρισχεν 
αὐτὰ bU ἐμοῦ " ἡγάπα xai τὸν ἐμὲ εἶχε xal ἰδίω; 
εἰς τὴν δυυλοσύνην του. Καὶ συνηθείας χαὶ τάξεως 
οὔσης εἰς τὰ τῶν βασιλέων ὁσπήτια ὅτι τοῦ πατρὸ; 
οἱ χελλιῶται γὰ χωρῶσι χαὶ εἰς τὰ χελλία τῶν υἱῶν 


CHRONICON MINUS. 


1034 


ὑχὶ δὲ τῶν υἱῶν εἰς «b τοῦ πατρός " τοῦτο À τζαν, xal ἄλλοι τὰ ἅλλα" xaX ἐπαναστρίψχ,τες εἰς τ΄ ὁ 


v ἐν τοῖς ζῶσιν ὁ πατὴρ εὑρίσχηται, οὐχὶ 
ἐτὰ θάνατον * ὡς ἀπέθανεν ὁ μαχαρίτης xal 
πατὴρ αὐτοῦ μετὰ τὸ ἐχείνου πρῶτον μνη- 
ἐπιστρέψαντες πάντες ἡ μεῖς οἱ ἐχείνου χελ- 
e τὸ παλάτιν" ἔθο; γὰρ ἕνι xal τοῦτο ὅτι 
tat αὐτοῦ δὴ τοῦ βασιλέως và χαταμένωσι 
τάφον αὐτοῦ μέχοι χαὶ τοῦ πρώτου μνη- 
' ἀπῆλθον καὶ εἰς τὸ ὀσπήτιον ὅπερ χατέ- 
ῥηθεὶς δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνος " xal 
ἔξω ὡς οἱ πολλοί. Μαθὼν δὲ τοῦτο ἔστειλε 
' pou xat ὥρισέ μοι, ὅτι Οὐ μὲν ἐτήρησας 
) χαὶ οὐδὲν ἦλθες εἰς τὸ κελλίον μου ἐξ ὁρ- 
ἐποίεις ζῶντος τοῦ αὐθεντός μου βασιλέως 
Ἄς μου" ἀμὴ πάλιν ἡμεῖς διὰ τὸ χρέος τῆς 
ὃν ἀγάπης σου xal δουλοσύνης xaY τῆς εἰς 
Ῥγετοῦμέν σοι, xal οὕτως ὡς ἂν f εἰς τὴν 
ἣν τοῦ βασιλέως τοῦ ἀδελφοῦ μου νὰ ἔρχε- 
] ἐξ ὀρθοῦ εἰς τὸ χελλίν μου, ὡς xal πρό- 
mb τούτων οὖν τῶν αἰτιῶν ὡς ὡρίσθη παρὰ 
λέως xal ἀδελφοῦ αὐτοῦ ὅτι νὰ ἀχολουθήσῃ 
ἐρχομένῳ εἰς τὸν Μορέαν δι᾽ ἣν αἰτίαν προ:- 
£v, ὥρισέ μοι ἰδίως τὸ δὴ μέλλε: γενέσθαι" 
t và μπορῇ νά σε εἶχον μετ᾽ ἐμοῦ καὶ 
' αὐτῷ xai ἐγὼ τοῦτο πολλῷ πλέον, σωζο- 
νον ὅτι νὰ ἕνι μετὰ ἀποδοχῆς xat ὁρισμοῦ 
ντὸς τοῦ βασιλέως τοῦ ἀδελφοῦ σου * ἐξήτη- 
ἰοῦτο τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ δι᾽ ἑαυτοῦ μετὰ 
ἀραχλητιχῶν xai αἰτίων ἀναγχαίων ὁποῦ 


Μυζηθρᾶν ἐνεργεῖτο τὸ τῆς χαλογεριχῆς τοῦ δεσπότον 
χυρίου Θεοδώρον. |129] Διὰ δὲ τὸ νὰ d povv, ἂν ἕ - 
πορέσουν, τὴν Πάτραν, ἀναγχαῖον χαὶ χρήσιμον τό- 
πον, χαὶ διὰ τὸ νὰ μτδὲν εὑρίσχονται εἰς τὸν Μυζηθρᾶν 
οἱ ἀδελφοὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτῶν βουλομένου γενέσθαι 
χαλογέρονυ, ἐξελθόντες τῇ πρώτῃ Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους, ἦλθον χατὰ τῆς Πάτρας ol τρεῖς τῶν ἀδελ- 
φῶν᾽ xal περὶ τοὺς μύλους αὐτῆς σχηνώσαντες; 
ixsise καὶ τὴν ἀνεψιὰν τοῦ δισπότου KapóALoo 
ἔφερον χυρίαν Θεοδώραν᾽ καὶ ἐκεῖσε αὐτὸς καὶ ὁ 
δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνο; τὴν εὐλογήθη. Εἰς δὲ 
τὴν Πάτραν οὐδὲν ἑχκατορθώθη τι πρὸς ἅλωσιν * ἀλλ᾽ 
ἦν μᾶλλον καὶ αἴτιον ὅτι καὶ ὅπερ ὁ ἀδελφὸς αὐτῶν 
χὺρ Θεόδωρος ὁ δεσπότης εἰς τὸν Μυζηθρᾶν ἔστησεν 


B ἵνα ποιήσῃ, ἀθετήσῃ, ὅπερ αἴτιον πολλῶν κακῶν - 


ὡς οὖν εἰς τὰ τῆς Πάτοα; τι συμπέρασμα χρηστὸν 
οὐδὲν ἐχατορθοῦτο, ἀλλ᾽ f] μόνον τρία χαστελόπουλα 
ὁποῦ ἀπῆραν ποιήσαντες εἰρήνην μετὰ τῶν ἐν tO 
χάστρῳ " καὶ ὅτι νὰ δίδουν xai xaz' ἔτος πρὸ; τὸν 
δεσπότην χὺρ Κωνσταντῖνον φλωρία φ', ἐγερθέντος 
ἀπῆλθον, ὁ μὲν βασιλεὺς δι’ ἄλλης ὁδοῦ εἰς τὸν 
Μυζηθρᾶν, [150] ὁ δὲ δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνο; 
δι᾽ ἄλλης εἰς τὸ Χλουμούτζιν μετὰ xal τῆς γυναικὶ: 
αὑτοῦ xat βασιλίσσης. Μετὰ δέ τινα καιρὸν ὀλίγου, 
ἐπεὶ ὁ βασιλεὺς ἤθελεν ἵνα ἀπέλθῃ ὄπισθεν εἰ; τὸ 
ὁσπήτιον αὐτοῦ, μηνυθεὶς καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ 
ἀπῆλθεν εἰς τὸν Μυζηθρᾶν ἀπὸ τὸ Χλουμούτξιν - 
χἀχεῖσε διαδιδάσαντες ἀμφότεροι οἱ δύο ἀδελφοὶ 


xaQoy (va ἔχῃ τὸ ἐμὺν χρείαν. Ἐχεῖνος δὲ C ἡμέρας ὀλίγας, τῷ Ὀχτωδρίῳ μηνὶ τοῦ (λ) ἕτους 


Ιᾶτο, ὡς ζητοῦντα ἀδύνατόν τι οὐ δι᾽ ἄλλο 
διὰ τὸν ὁρισμὸν τοῦ πατρὸς αὐτῶν, xal 
ἐχεῖνον ἐμὴν διὰ φ«τόματος παράδοσιν. 'O 

ἐζήτησε τοῦτο διὰ τῆς ἁγίας δεσποίνης xai 

ὑτῶν, xal ἔτι μετὰ τῶν μεσαζόντων αὐτοῦ " 

; ποτὲ ὥρισε τοῦτο, ὅτι "Az ἔλθῃ μεθ᾽ ἡμῶν 

ἧς " xal εἰ μὲν ἀπομείνῃ ὁ ἀδελφός μου 

ἐὸν ἀφήσω và ἔχῃ αὑτόν " ἐπεὶ καὶ ἡ χυρά 
ἔποινα ὥρισέ μοι περὶ τούτου xal συγχω- 

ἰ δὲ ἐπαναστρέψῃ ἐδὼ ὁ ἀδελφός μου μετ᾽ 

δὲν τυχένει εἰ μὴ νὰ ἔνι εἰς ἐμὲ χαθὼς 
αὐθέντης pov ὁ βασιλεὺς ὁ πατὴρ pou νὰ 

[xatov νὰ ποιήσωμεν εἰς αὐτόν. Ἐρχόμενοι 

) Μορέαν τοῦ μὲν ὑπῆρχον τελείως ὑποχεί- 


ἐχκαδαλίχευσαν ὁμοῦ xai ἀπῆλθον μέχρι καὶ «5; 
Κορίνθου * xat ὁ μὲν βασιλεὺς ἐμδὰς εἰς τὰ χάτεργχ 
ἀπέπλευσεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν " ὁ δὲ δεσπό- 
τῆς χὺρ Θεόδωρο; ἀπῆλθεν ὄπισθεν τὴν αὐτὴ" ὁδὸν 
τὴν φέρουσαν εἰς τὰν Μυζηθρᾶν" καὶ ὁ κὺ θωμᾶς 
ὁ αὐθεντόπονλος μετ᾽ αὐτοῦ μέχρι τινὸς ἀπῆλθεν 
εἰς τὰ Καλάδρυτα" ἡμεῖς δὲ μετὰ τοῦ αὐθεντὸ- 
ἡμῶν χυρίου Κωνσταντίνου τοῦ δεσπότου διὰ τῆς 
ἄλλης ὁδοῦ ἤλθομεν εἰς τὴν Βοστίτζαν" xal γὰρ εἰ 
xal χαλόγερος οὐχ ἐγένετο ὁ δεσπότης χὺρ θεόδω- 
p^s, ἵνα ἀπομείνῃ ἅπας ὁ τόπος αὐτοῦ εἰς τὸν χὺρ 
Κωνπταντῖνον τὸν ἀδελφὸν αὑτοῦ, ἀλλ᾽ οὖν xat o5- 
τως δέδωχε πρὸς αὐτὸν τὴν βοστίτζξαν, χαὶ εἰς τὸ 
ἄλλο μέρος ὅσα δὴ ἦρχεν ὁ Φραγκόπουλος πρωτο- 


προεῖπον, πρὸς δὲ τὸν ἀγάπῃ xai ἐλπίδι D στράτωρ, [155] ᾿Ανδροῦσαν λέγω καὶ Καλομμάταν, 


ὅλεπον * ἀποσωθέντες οὖν εἰς «bv Μορέαν xal 
τόπου παντὸς οὗ ἐντὸς τοῦ Μορέως ἐχρά- 
τῆς ὁ Ἀάρουλλος, ἀπελθόντες πάντες ol αὖ- 
tt ἀδελφοὶ, τέλος ἐπεὶ [128] οὔτε οὗτοι ἧσαν 
ἰότες ὅτι θέλουν δουλώσειν εἰς ἑαυτοὺς ὅλον 
! 6» fjpyev ὁ Κάρουλλος, οὔτε πάλιν ἐχεῖνος 
νηθῇ νὰ φυλάξῃ τὸν ἐπίλοιπον τόπον ὁποῦ 
y αὐτῷ * ἀπῆραν γὰρ οἱ αὐθέντε; ἡμῶν τινὰ 
Ὁ ἐφάνη καλὸν ἵνα ὁ δεσπότης χὺρ Κων- 
; ἐπάρῃ τὴν ἀνεψιὰν αὐτοῦ δὴ τοῦ Καὶ χρούλ- 
ὅτου εἰς νόμιμον γυναῖχα xai τὰ χάστρα, 
αἱ εἷχεν εἰς τὸν Μορέαν, λάθῃ εἰς προῖχαν 
39 δὴ γενομένο» τελείου τῇ πρώτῃ Μαῖου 
) ἕτου;, σταλεὶς ἐγὼ πχοέλαδον τὴν l'Aapés- 
PaTROL. On. CLVI, 


xat Πίδημα xal Μάνην xai Νησὶν xal Σπητάλιν xal 
Γραμπένην, καὶ ᾿Αετὸν xai Aot, xal Neóxaotpo» 
καὶ ἕτερα πολλά" ἃ xai σταλεὶς ἐγὼ napila6ov 
ταῦτα παρὰ τοῦ ῥηθέντος πρωτοστράτορος. 

[{54] Καὶ τῷ αὐτῷ ἔτι ἐν μηνὶ Μαρτίῳ δ’ τέθνη- 
x&v ὁ δεσπότης χὺρ ᾿Ανδρόνιχος, ὁ διὰ τοῦ θείγ. 
σχήματος μετονομασθεὶς "Axáxtog* xal ἑτάρη t» 
τῇ τοῦ Παντοχράτορος μονῇ, ἐν fj καὶ χατέμενε " 
βουλῆς δὲ ἀποχρύφου μόνον εἰς ἐμὲ οὔση: παρὰ τὸ) 
αὐθεντός μου χαὶ δεσπότου, ὅτι νὰ ἀπέλθωμεν χατὰ 
τῆς Πάτρας, χαὶ εἰ μὲν ἐπάρωμεν αὐτὴν, ἰξοὺ vx 
εὑρισχώμεθα εἰς τὸν Μορέαν, καὶ ὁ τόπο: αὐτοῦ ὁ 
τῆς Μαύρης δηλονότι θαλάσση; δοθῇ πρὸς τὸν ἀξελ- 
φὸν αὐτοῦ τὸν βασιλέα εἰ δὲ οὐδὰν ἐπάρωμεν τῆν. 

^3 


10:0 


GEORGII PHRANTZ E 


1036 


Hi:pzv, νὰ ὑπάγωμεν δπισγεν εἰς τὴν πόλιν, xaX μετὰ καὶ δραγουμάνου xai ἀνθρώπων, ἵνα μάθωσι 


νὰ ἔχῃ ἐνταῦθα cl; τὸν Μορέαν τὰ τῆς προιχὸς αὐτοῦ 
γάστρα, [155] xa ἐχεῖσε τὸν τόπον του, τὴν Μαύ- 
pnv δηλονότι θάλασσαν’ τὰ δὲ δοθέντα παρὰ τοῦ 
δεσπότου γάστρα πάλιν νὰ δοθῶσιν, ἔνθα ὁ βασιλεὺ:; 
διαχρίνει, παρηχηλούθησε xai τοῦτο, ὅπερ ἔτον 
ἀπὸ μέρους βεδαίωσις τῆς ἀποχρύφου μελέτης. 
'Azb τῆς Βοστίτξζης διερχόμενο: διὰ «x; ὁδοῦ τῆς 
Πάτρας, (va εἰς τὴν Γλαρέντζαν χαὶ τὸ Χλομούτζιν 
ἀπέλθωμεν, ἔνθα xal ἡ βασίλισσα, ἐστάλη ᾿Ανδρό- 
νιχος Λάσχαρις ὁ Παδιάτη; εἰς τοὺς iv τῇ Πάτρᾳ 
ἄρχοντας διά τινας δουλείας " χἀχεῖπε προπτμεῖναν- 
vog συνέτυχον αὐτῷ ἰδίω; καὶ ἱερεῖς xai Aalxol 
περὶ τοῦ, ἂν θέλει ὁ αὐθέντης αὐτοῦ, ἔχουσι τρόπον 
ὅτι νὰ ποιύσουν νὰ ἐπάρῃ τὴν Πάτραν. Ἐλθόντος 
£k τοῦ Λάσχαρι καὶ εἰπόντος μετὰ τῶν ἄλλων χαὶ 
τὰ τῶν Πατρηνῶν ἀπόχρυφα, ἀπεπέμφθη ὡς ἀδύ- 
và:a xai περισαοὰ xal ἀχούσαντος χαὶ λέγοντος" στα- 
λεὶς οὖν tl; χεφαλὰν εἰς τὴν ᾿Ανδροῦσαν ὁ αὐτὸς 
Λάσχαρις, ἔτι δὲ xal ol ἄλλοι ἄρχοντες el; τὰ ἐχεῖσε 
χάστρα Κεφαλάδες, ἰἀλλὰ δὴ χαὶ ὃ πρῶτος τῶν 
ἀρχόντων τοῦ ὁσπητίου αὐτοῦ ὁ Λάσχαρις ᾿Αλέξιος 
εἶ ,ε λάδην εἰς χεφαλατιχὸν τὴν Βουτίτεαν καὶ ἐνα- 
πέλεινεν ἐχεῖσε) διερχόμενο:, [156] ὡς δεδήλωχα, 
ποῦ δεσπότου χαὶ αὐθεντός μου μετ᾽ ἐμοῦ καὶ μόνου 
ἐν:ργοῦντος τὸ περὶ τῆς Πάτρας, εὑρισκόμεθα εἰς: 
τὴν Γλαρέντζαν" ἐγράψαμεν πολλάχις, πάλιν ἔχρινον 
τὰ παρ᾽ ἡμῶν ἀδύνατα, ὡς xai ὁ χαιρὸς ἔδειξε. 
4220; ἐστήσαμεν ἵνα ἀπέλθωμεν xal νυχτὸς οὔσης 
εὑρεθῶμεν εἰς τόπον πλησίον τοῦ τέλους τῶν ἀμπε- 
λίων αὐτῶν δὴ τῶν Πατρηνῶν εἰς τρεῖ; ἐκχλησίας 
ὀνομαζόμενον, ἐπεὶ xat ἦσαν παλαιόθεν, ἐκεῖσε δὲ 
εὑρεθῶσι xal οἱ ἄνθρωπο: xal δηλώσωσιν εἰς πλά- 
πος τὰ διὰ γραφῆς, xal, εἰ μὲν δυνατά εἰσι, νᾶ 
ἐνεργηϑῶσιν, εἰ δ' οὖν, νὰ ἀπέλθωμεν, φανερῶς νὰ 
ἀτοκλείσωμεν τὸ χάστρον xal ὡς φέζει τὸ φέρον. 
Καὶ ἰδοὺ ἐγράψαμεν ὁρισμοὺς εἰς πάντας τοὺς kv τῇ 
περιοχῇ τῆς ᾿Ανδρούσης, ὅτι τῇ ιε΄ τοῦ Μαρτίου 
μηνὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἵνα ἔλθωσι μετ᾽ ἁρμάτων 
xal τῶν πλειόνων ἀνθρώπων τῆς ἀρχῆς ἑνὸ; ἑχάπτου 
αὐτῶν, ἵνα μετὰ τοῦ πρέποντος διέλθῃ τὸν τόπον 
τοῦ πριγχίπου καὶ ἀπέλθῃ εἰς τὰ περὶ τὴν "Av- 
δροῦσαν ὁ νέος αὐθέντης τοῦ τόπου ἐχείνου * ὁμοίως 
ἐμηνύθη xat Λάσχαρις ᾿Αλέξιος ἀπὸ τὴν Βοστίτζαν" 


τίς ἕνι xaX διὰ τί; Ὡς δὲ εἶδον τίς ἕνι χαὶ ἤχουσι;ν 
ὅτι “λθομεν fj νὰ μᾶς δώσητε τὸ χάστρον, f) νὰ τὸ 
En&propev μεθ᾽ οἵου τρόπου ἐμπορέσωμεν, ἐπιστρέ- 
ψαντες xal μετὰ σπουδῆς xal χρούσαντες λάρμε 
συνήχθησαν βίᾳ πάντες οἱ ἐχτὸς ἐντός. Ἡμεῖς δ᾽ ini 
τὴν αὔριον, ἧ τῶν Βαῖων xai fj ἑορτὴ τυχοῦσα, «sy 
τες πάντες βάϊα μυρσίνης, τοῦ τόπου πλῆθος ἔχον- 
t0;, χαὶ φέροντες ἀνὰ χεῖρας, ἐλθόντες ἐπέσαμεν 
περὶ τὰς πόρτας τοῦ χάστρου * [158] ὡς δ᾽ ἐχείμεδε 
τῇ xc' τοῦ αὑτοῦ μηνὸς Μαρτίου μετὰ τὴν τοῦ 
μεγάλου Σαδδάτου ἀχολουθίαν, ὡς ἐφάγομεν, ἐχα- 
θήμεθα εἰς τὴν τοῦ αὐθεντὸς ἡμῶν τένδαν, ὁμιλοὺν- 
τες περισσά. Ἅλφνω δὲ ἐξεχρότησαν ἀπὸ τῆς πόρ- 
τας τῆς Ἑδραϊχῆς f| τοῦ Ζευγαλατίου (χαὶ οὕτως 


D γὰρ ὠνομάζετο) χαδαλλάριοι ὀλίγοι, xal δ'ωχθέν- 


τες ὡς ἐφάνησαν, ἀπῆλθον χαὶ ἐσέδησαν εἰς τὴν 
toU αἰγιαλοῦ πόρταν, ἐχεῖσε χατασχευαστιχῶς πάν- 
τες οἱ τοῦ κάστρου ὑπάρχοντες μετὰ τζαγγρῶν καὶ 
τοξαρίων xal σχλόπων. Τοῦ δὲ δεσπότου κἀμοῦ 
(προδαδιζόντων πρὸ τοῦ διωγμοῦ διὰ τὸ) εὑρεθῆναι 
χατὰ τύχην τὰ ἄλογα ἡμῶν ἕτοιμα πλησίον τοῦ 
γεφυρίου τῆς ὁδοὺ τῆς ἀπερχομένης εἷς τὸν ἅγιον 
᾿Ανδρέαν, τὶς τῶν Πατρηνῶν ἐτόξευσεν οὕτως τὸ 
τοῦ δεσπότου ἄλογον, ὅτι εὐθὺς ἔκεσςε xal δρ.» 
μόντε; ἵνα fj σχοτώσωσιν ἣ πιάσωσιν αὐτὸν, εὑρέ- 
θην ἐγὼ ὑπέρμαχος, καὶ ἐχεῖνος μὲν Θεοῦ βοηθείᾳ 
ἀποπλαχεὶς ἀπὸ τὸ ἄλογον ἔφυγε πεζὸς, ἐγὼ δὲ 
καὶ δέδωχα, καὶ ἕνα καὶ ἐπίασα υἱὸν Σταματέλλη, 
ἀλλὰ χαὶ δεδώχασί με xal ἐμὲ, χαὶ τὸ ἅλογόν μου 
τοσαῦτα ὅτι ὅτι ἀδυνατῆῇσαν ἔπεσε καὶ ἐπλάκωσέ με, 
ἄλογον ἄριστον, ὅπερ ὁ ἁμηρᾶς δέδωχε τῷ ᾿Ασάνῃ 


Ἰσαακίῳ, ὅτσν ἐσυνήντησεν ἐχείνῳ" ὁ δ᾽ ᾿Ασάνης. 


τῷ γαμδρῷ αὑτοῦ τῷ Φιλανθρωπίνῳ Γεωργίῳ, [159] 
κἀχεῖνος τῷ ἀνεψιῷ αὐτοῦ τῷ Κομνηνῷ, τῷ τῶ 
πρωτοστράτορος Κανταχουζηνοῦ γαμόρῷ, καὶ φεύ- 
Ὑόντος μετ᾽ αὐτοῦ ἵνα εἰς τὸν Γαλατᾶν ἀπέλθῃ, 
φθάπας ὁ ἀδελφός μου ἐπίασεν αὐτὸν, καὶ εὔεργε- 
τήθη ὁ ἀδελφός μου τὸ ἄλογον αὑτοῦ παρὰ τοῦ βα- 
σιλέως " ἐγὼ δὲ πάλιν ἀπῆρά τοῦτο παρ᾽ ἐχείνον, 
ἐρχόμενος; εἰς τὸν Μορέαν. Πιάσαντές με οὖν μετὰ 
πολλῶν λαδωμάτων, ἀπαγαγόντες με, ἔδαλόν με εἰς 
τὸν Κουλᾶν εἰς ὁσπήτιον σχοτεινὸν, ἔχον μύρ::ηχας 
xai σιταροψήρας xai ποντιχοὺς, διὰ τὸ εἶναι ἐν 


ἐλθόντος δὲ ὡς ἐκαδαλικεύσαμεν καὶ οὐδὲν ἐπιάσα- ἢ) αὐτῷ πρὸ τοῦ σιτάριον, E6a3óv με καὶ σιδηρᾶ μο- 


μεν τὴν περὶ τὸν ᾿Αλφιὸν ὁδὸν, ἀλλὰ τὴν ἀριστερὰν, 
ἐθαύμαζον καὶ πρὸς ἀλλήλου; ἔλεγον ἐρωτῶντες, 
Ποῦ ἀπερχόμεθα ; Ἑλθόντε; δὲ περὶ τὸν συμφωνη- 
évra τόπον περὶ ὥραν ἀλεκτοροφωνίας χαὶ εὑρόν- 
πες χαὶ τοὺς ἀνθρώπους, [157] καὶ ἰδόντες αὑτοὺς 
xai ἀπράχτου; xal ἅπραχτα λέγοντας ἀπεπέμψα- 
μεν" ἐξημερωθέντες δ᾽ ἐχεῖσε βουλευόμενοι τί ἄρα 
và πραχθῇ, τὸ φωσσάτον νὰ πηλαλήσῃ νὰ αἰχμάλω- 
τήσῃ τοὺς εὐρισκομένους ἔξωθεν ἀνθρώπους καὶ 
πᾶσαν τὴν τῶν Ἑδραίων οἴκησιν, ὡς ἐφάνη ἄπρα- 
x:ov διὰ πολλὰ αἴτια, lob καὶ ἀπὸ τὸ χάστρον 
ἰδόντε: ἡμᾶς; καὶ ἀπορήσαντες τί ἄρα xax Evi, (οὐδὲ 
γὰρ προενήησαν τὸ τυχὸν) ἀπέστειλαν ἕνα τῶν ἀρ- 
χόντων, καὶ ἔγα χανονικὸν Μάρχον ὀγοηαζόμεν᾽ν 


voxávova xal εἰς τὸν ἀριστερὸν πόδα ἅλυσιν στ:- 
psv εἰς τζόχον μέγαν xapoupévrv* χαὶ ἐχοιτόμην 
ἐν τῇ τοιαύτῃ φυλαχῇ πικρῶς διαδιδάξων ἀπό τε 
τῶν λαδωμάτων χαὶ τῶν σιδηρῶν καὶ τοῦ ξηροῦ 
χοιτασμοῦ χαὶ τῶν ἄλλων ὁποῦ εἶχεν, ὡς ἐδιλώσ; 
μεν, τὸ ὁσπήτιον χαχῶν. 

|. Ἐνταῦθα δ᾽ ἔστι προσῆχον διηγήσασθαι xal περὶ 
τῆς ὁσιωτάτης Θωμαῖδος. Αὕτη γένους χρησίμου 
ὑπάρχουσα ἐν τῇ ἀνατολῇ, ἀπορφανισθεῖσα, φίς 
ροντες εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ol συγγενεῖς 
αὐτῆς, δεδώκασι τῇ ἀδελφῇ τῶν τριῶν ἀρχιερέων 
χαὶ ἀδελφῶν, τῶν χαὶ βασιλέων, καὶ μητρὶ τὸν 
σοφωτάτου Καδασίλα Νιχολάου " 1j δὲ ταύτην ἔχουϑδε 
καὶ παιδεύουσα μετὰ xaipóv τινα ἀπῆλθεν εἰς τὴν 


CHRONIQON MINUS. 


365 


ἰωυνῖκτν, N-w δου τοῦ υδετῶκ καὶ δύσι pue ἃ γρείαν, £l wt with DivyewtBDas. WE τὸ ἀνυοάδτ 


ἀρχιερδις Exuzr: ἕἔντις |] xai εἰς τὸν 
-ξ: ἀνία; θΘειξῶρα: ἔκεϑαν κετὰὶ ἰδδιδτου- 
Γυναικὶ; ἐναρέτου xil 197792, £z: ἧς πκοιλοὺς 
λλέχι- ἕπτωξεα ταρὰ τοῦ ἀοιδοῦ βππιλέιος 
Mzvoukà ἐπαίνους, χαὶ τολλτὺς κανένας εἰς 
| ἅγιον Δεμέτριον χαὶ τὶν ávige Θεοδωβαν 
dea; ἁγίΐοωως: ἀνέγνωϊχ ἐχείντς ποι στα, 
LZ S,» αὑταῖς: xal τὴν ἐσίαν Θεομπῖδσν, xi: 
οὐξα: εἴς τε ἀρετὴν xai: λόγον. Ὡς δὲ ἦλθε 
ἃς αὑτῶν χητξλιπον αὐτὴν τκαντὰα τὰ αὐτῶν, 
h χαὶ τὴν τοῦ Κυπριανοῦ γυνὴν, ἔτι; 3va- 
[252 τὸ σχαηρὺν τοῦ ἀνδρὸς αὐττις ἀπελθοῦσα 
; ῥηθείζας μοναχὰς χυλιγραία γέγονεν" ἐπεὶ 
ὶ τὸ τέλος αὑτῶν ἐγένετο, πλλιν εἰς rv xav 
w ἐχείνων χαὶ τοῦ βίου, ὅπως δὴ ποτε xal 
πτῆς, ὑξετάγη᾽ xal χαλῶς διήνυξε τὸν τῆς 
[Ὥς δρόμον μέχρι θανάτου. Κυπριανοῦ ὃδὲ 
λέγω τοῦ ἐλθόντος εἰς τὴν Kaovoxavtivou Ro: ty 
v μονὴν χτέσαντος τὴν εἰς ὄνομα τῶν ἁγίων 
γων, ἐπονομαζομένην δὲ τοῦ Ἀυπριᾶνου. Tov 
6v τὴν θεσσαλονίχην παραλαθδόντων, ἐξελ- 
ἡ ὁσία Θωμαῖς μετὰ xai τῆς ὑποταχτιχῆς 
$4; Κυπριανῆῇς ἦλθεν εἰς τὴν Λῆμνον, iva 
slo πάλιν (ἀπέλθῃ) εἰς τὴν Kovatavtivoz- 
[141] ἐν ij, Λήμνῳ ὁ πάππος μου εὑρισχό- 
μετὰ τῆς γυναιχὸς αὐτοωῦ xal τῶν παίδων, 
αὐτὴν χαὶ τὴν αὐτῆς ἀρετὴν χαὶ τὸν λόγον ἡ 

τῶν τριῶν θυγατέρων αὐτοῦ, τῆς xuplu; 
ς θυγατρὸς 
γνάσης μετὰ xal τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ τῶν 
, χαταλείψασα γονεῖς xai ἀδελφὰς χαὶ ἀδελ- 
καὶ τὸν ὃν ἐμνηστεύσατο εἰς ἄνδρα, ἀπελθοῦσα 

χαλογραία xai ἐν ὑποταγῇ αὐτῆς δὴ τῆς 
ἐχεῖθεν δὲ ἐξελθοῦσαι χαὶ ἐλθοῦσαι αἱ τρεῖς 
voy ἐν ἱΚωνσταντινουπόλει χατήντησαν ἀρχὴν 
ιονῇ τῇ ἐπονομαζομένῃ τῆς Κλεραίνας. Δια- 
ι δὲ ἡ ἀρετὴ αὐτῆς δὴ τῆς ὁσίας χαὶ ἢ εἰς 
[av ᾿ραφὴν ἐμπειρία εἴς τε τὸν βασιλέα xal 
tpi&ápynv xal πάντας τοὺς τῆς πόλεως, ὁ μὲν 
Ue ἐγύρευσεν ἵνα xal λάδῃ μοναστήριον, 
y ἕνι τὸ μεγαλώτερον xal πολυεισωδώτερον, 
ττριάρχης τὸ δοῦναι αὐτὸν ἔνταλμχ moevaa- 
ἐξουσίας εἰς τὰς βουλομένας τῆς πόλεως 
ag* οἱ δὲ τῆς πόλεως ὅτι xal νὰ mooofpyo» 
, νὰ βλέπουν xal và θεραπεύουν sl; τὰ πρὺς 
αὐτῶν" οὐδξ γὰρ ἣν ἐν ἐχείναις οὔτε ἀργύ- 
ὑχ ἄλλο τι, εἰ μὴ τὸ ἐργόχειρον καὶ ἡ τοῦ 
διὰ τῶν ἀρχόντων προμήθεια. Λαδοῦσαι δὲ 

τι χάθιαμα συνέδραμον εἰς ὑποταγὴν τοσαῦ- 
αἰ οὐχ ἂν ἐχώρησαν εἴς τὲ τὴν τοῦ ΛΔιξὸς 
καὶ τῆς χυρᾶς Ἠάρθας, ἡ δὲ οὐ πλείου: f] δύο 
χα προπελάδετο’ xal ἦσαν τοιαῦται sí; τὲ 
σύντν xal ὑπαχοὴἣν xai σωφροτύνην, [142] 
νὅ v: εἰς θεὸν cüaróbExzov, ὃ τι χατέλειπον 

πόλεως λέγειν, ἡ ἁγία, ἀλλ᾽ αἱ ἅγιας, xa: 
ἢ τὸ ὅνομα εἶχον εἰς αὐτὰς ἁγίας. Kat τὸ 
r| χαλογρα:ῶν, τὸ χοινὰλν τῇ: τροῦτ xai 
ων xài τὸ μὴ ἔκειν τι [Aov, xal τὸ uum, 
- τὸ μιχρύτερυ, ἢ πρὺς Χοῖνῦ  Υ πρὺς iz. 


tuy x3À ὑχ: τύτησοφρυν ποὶ τὸ γαην wGdzük. Gn ss 
εὐτελεῖ, xxi τἄκλλα ἔψε τὸς; ἀσετὶς εἰδιν dxax- 
τύρια, τῶν περισσῶν ἔξτι Ecpedra«c ἀμδίας OR 
πάλιν χαὶ τὶς δυτὼν ἐξίᾶς καὶ WeroaBtow MN, s 
πρὸς, τὰς εἰς ἐκεῖνξν BPuvbeng NS κιὶ δειλίας δὰ τ. 
AS. καὶ δεδχοινῶν xà. kiyÓ6 tesw κδὴ Aou e Ns 
δὶ μὲν δι᾽ ἐξοιλολέγτειν, δὶ δὲ BO εἰχὲν καὶ Bo 
ραν, τὶ; ἂν ἀχριίῶς wai talta καὶ τὴν bv 
ἀρετὲν δυντοτίτ ἀκειδῶς b; vvt rasa Ἔν δὲ νοὶ 
δόνον ἃ τυντδάινενοι δείξομεν πάντα dox9lo Yu 
ῥκθέντι pro Σκδδάτῳ ᾧπιὶν mM δυπκδέδγχεν 
ἅπες διχγιάατν, κλϑθερβένες μετὰ τὰν κιλετὰν 
τῆς λειτουργίας ἐν τῇ ἐχπκλε δὲς, καὶ sov αἰτῇ wien 
3i χκαλογραῖχι αὐτὶ; καὶ πεοεμένουϑδι ἵνὰ mikpóv 
τι καὶ ἀπογευδωνται διὰ τὰν τοῦ ἀντιδωρὸν ptté- 
ληψιν, εἶτα εἰς τὰς llpàttu τῶν ἀποιτόλων τεϑῆναι 
(τὴν) ἀνάγνωϑπιν, λέγει ἡ dola, Kaleypatan lyti- 
proa. ΑἹ δὲ͵ Τὶ ἐστί eov χρεὶα ; κυρία ἡμῶν Avia! 
'H δὲ, Τῷ χυρίῳ Γεωργίῳ προσῆλθε πειρὰδηλο, 
[145] καὶ ἵνα δεηϑῶμεν τῆς Θιοτόχου ὑπὲρ ἐκεῖνον 
Τὸ δὲ ἀχκούδαφαι πᾶσαι, ἐξιιρέτως δὲ αἱ ELE 
τρός μον ἀδελφαὶ (xal γὰρ ἑτέρα ἀδελφὴ καὶ ὑϑτὲρα 
γέγονε χἀχείνη καλογραία καὶ ὑποταχτικὴ αὐτῇ; 
xaàh), προσέδραμον μετὰ δακρύων, Τὶ tet τοῦτο; 
χυρία ἡμῶν ἁγία! Ἢ δὲ πρὸς αὐτὰς, Μὴ θροεζοθε! 
ὁ Θεὶς ὁ σνυγχωρήσα; τὸν πειρασμὸν θέλει xe". 
γήσειν xai τὴν βοήθειαν καὶ διάλυσιν αὐτοῦ δὴ τοῦ 
πειρασμοῦ " xol σταθεῖσαι ἔψαλλον τὴν εἰς τὴν 


αὐτοῦ εἰς τὴν Θεσσαλονίχην C θιοτόχον παράχλησιν μετὰ δχχρύων. Τούτου τί 


χρεῖττον ἐκμαρτύριον τῆς εἰς Θεὸν ἐκείνης ἀρειτὴς 
χαὶ οἰκειώτεως ; Ζήσασα οὖν οὕτιυ καλῶς καὶ πολλὰ 
ἐκμαρτύρια τῆς ἀρετῆς αὐτῆς ἐνδείξας ὁ Θεὸς, 
τέλος καὶ ὁ θάνατο; αὐτῆς τίμιος ἐναντίο" Kuploy 
xai τῶν ἀνθρώπων mpoéÓn* ἡμέρας γάρ τινᾶς 
ἀσθενήσασα μιχρὸν, χαὶ πάσας κοινῶς νουῆς 16. 
casa, xal καταλείψασα εἰς τὴν ὁπο:γὴν τῆ: μη’ 
τρός pou tfjg ἀδελφῆς, ἢ καὶ πρώτη εἰς ἀρετὴν καὶ 
ὑποταγῆν αὐτῆ; fv, xal πάντα τὰ τοῦ xs 
αὑτῶν ἐχείνη;; διοιχυύσης, εἶτα ὡς Eheu; γινομένη 
ἐχάθητο, τοὺς μὲν ὀφθαλμοὺς ἔχονσα χεχλεισμί. 
νους, τὸ δὲ στόμα ái χινοῦσα πρὸς ὕμνον; καὶ 
εὐχαριστίας [144] πρὸς 6v, μηκέτ. 723)13564- 
νουσα τροφίμου ἣ ποτίμου, μήτε 6:10623a τ', L2 
ἄνευ τοῦ καθ᾽ ἡ πέρτν, ἐρομένου τοῦ ἱερίω; εἰ; τ᾽ 
μεταλαδεῖν αὐτὴν τῶν θείων μη5τηρίω"», S35 γγ: 
τὰς χεῖρα: xa! τοὺς ὀφθαλμοὺς εἴ; τῶν v py 
αἴρονσα xal cvyyiprs:» αἰτοῦσι μετελάμζανεν" 
ἀλλὰ καὶ τοῦ βασιλέως: χυρίυν Ἴωΐννυυ x2: τῶν 
δεσποιῖον καὶ ἄλλοτε πολλέχις εἰς ixsivrv ἅπε,.- 
θόντων, ἀλλ᾽ εὐτῇ xii τότε διὰ τειευτα:ν εὐ)» 
χαὶ &pgóv2wv xxi ἀςγυντ-: συῶν͵ xz: ETrzow.it- 
μογάχων γηϑὶ μοναχῶν, ἀνένευς X2: συγχγώρταιν 
xz: εὐχὴν ἐχγυρίτες xx: οὕξω; διαρχέσ2:κ τ, 
ρας . πῇς Κύριυν ἐξεδύμτηεν- rs: EI$T yv 
Tigas; SIOVLpIZÜyLwVv Dy:Dov πάνϑων ἰξῶν ρέων 
ἱερυμενάᾶγων (κι τπτῷ, xno αχλύξων χαὶ ἐς γύνξων 
Χαὶ ἀγχιντισπων. Κα:  TEU-D μὲν τοῦτα, x. 
n 


1079 


GEORGII PHRANTZ.E 


1010 


Ἐμοῦ δὲ χειμένου ἐν φυλακῇ ἡμέρα; p, ὡς ἦλθεν A καὶ ἰδοὺ ὡς βλέπεις, ἐσηχώθημεν xol ἤλθομεν εἰς 


ἡ μνήμη τοῦ ἐλενθερωτοῦ τῶν αἰχμαλώτων, τοῦ με- 
γαλομάρτυρο; δηλονότι Γεωργίου, ἐδεήθην αὐτοῦ, 
ὡς κἀγὼ Γεώργιος, καὶ παιδιόθεν δοῦλος αὐτοῦ, ἵνα 
λυτρώσῃ με τῶν δεσμῶν * καὶ ἀφυπνισθεὶς ἔδοξέ μοι 
ὅτι εὑρέθην εἰς τὸν περικαλλῆ ναὸν τὸν el; τὸ ὄνομα 
αὑτοῦ τῶν Μαγγάνων [145] ἐπονομαζόμενον, elz τὴν 
φιάλην ἱστάμενος χαὶ φορῶν καὶ τὰ σιδηρᾶ" διερ- 
χομένου δὲ τοῦ βασιλέως τάχα ἵνα εἰς τὴν ἀχολουθίἀν 
TR. ἐχχλησίας ἀπέλθῃ, ἐδεήθην αὐτοῦ, ἵνα με ἑἐλευ- 
θερώσουν ἀπὸ τὰ σιδηρᾶ * xat ὁ μὲν βασιλεὺς διέδη 
ἐντὸς τῆς ἐχχλησίας, ἄρχων δέ τις νέος ἐπιστρέψας 
πρὸς ἐμὲ λέγει μοι" “Ὥρισεν ὁ αὐθέντης ἡμῶν ὁ βα- 
σιλεὺς, (va as ἐχδάλουν ἀπὸ τὰ σιδηρᾶ " ἐξήτησέν τὸ 
γὰρ χαὶ ἡ χυρία ἡμῶν δέσποινα, Καὶ περὶ τὴν αὖ- 
γὴν αὐτὴν τῆς νυχτὸς ἐν ὥρᾳ ἀσυνήθει, ἰδοὺ οἱ τοῦ 
γουλᾶ ἄρχοντες, χαὶ ἕτερο! μετὰ σιδηριχῶν, καὶ 
ἐχθάλλουσ' με ἅπαντα τὰ σιδηρᾶ" χαὶ ἐξαιτιῶνται 
χαὶ λέγουσιν, οὐχ ὅτι ἐχθρωδῶς ἔχουσι, καλῶς οὐδέν 
με τρέφουσιν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐχ ἔχουσι" χαὶ μετὰ δύο 
ἡμέρας ἐλθόντες πάλιν ζητοῦσέ με, χαὶ δέομαι τοῦ 
αὐθευτός μου διὰ γραφῖς, ὅτι và ἐνδώσῃ νὰ ἐξέλ- 
θουν ἄρχοντες νὰ συντύχουν πρὸς συμθίδασιν, ὅπερ 
χαὶ γέγονε * χαὶ συμδιδασθέντες δεδώχασιν αὑτῷ τὸ 
Σαραθάλε, οὕτως ὅτι và σηχωθῇ εἰς τὸ ὁσπήτιον αὖ- 
τοῦ τὴν Γλαρέντζαν " καὶ μέχρις ὅλου Μαῖου εἰ μὲν 
ἔλθῃ ὁ μητροπολίτης καὶ αὐθέντης αὐτῶν, ποιήσῃ 
ἐχεῖνος ὡς θέλει" εἰ δ᾽ οὖν, νὰ δώσωσιν αὐτῷ τὸ xá- 
cvpov * xal γεγονότων ὄρχων xal παραλαθόντος xai 
τὸ Σαραδάλε τῇ ε’ Μαΐου ἑχαδαλίχευσεν καὶ ἀπῆλθε 
μέχρι [146] τῆς Σκχλαδίτξας καὶ τοῦ Ῥιόλου τὰ 
ὅρια " δι᾽ ἐμὲ δὲ ἐπαφῆχεν Ἰωάννην τὸν ’Ῥωσατᾶν 
ἵνα pe ἐπάρῃ" σωζομένου γὰρ τοῦ ἐλευρωθῆναί με 
ἔξουσι τὸ βέδαιον τὰ πραχθέντα * καὶ ἐλευθερωθεὶς 
ἡμιθνὴς δὴ μόλις ἀπέσωσα, ἔνθα καὶ ὁ αὐθέντης 
μον, ὃς ἰδών με μετὰ χαρᾶς ὅτι πολλῆς καὶ λύπης, 
τὸ μὲν ὅτι ἤμην οὕτως ἡμιθνὴς, τὸ δὲ ὅτι ἡλευθε- 
ρώθην, καὶ ὁρίσας πολλοὺς λόγους πρὸς ἔπαινον xai 
παραμυθίαν μον, ὡς ἀπῆλθον εἰς τὴν κατούναν μον, 
ἕφερόν με εὐεργεσίαν αὐτοῦ, ταμπάρον διπλοῦν χα- 
μουχᾶν πράσινον ἀπὸ τὴν Λούχαν ἀξιόλογον, μετὰ 
χαὶ πρασίνης τζόχας καὶ καλῆς ἐνδεδυμένον, σχού- 
φιαν Θεσσαλονιχαίαν μετὰ χρυσοχοχχίνου χασδίου 
ἐνδεδυμένην, καδδάδιον χρεμεζὴν χαμουχᾶν μετὰ 


βαρέου καταράχου ἐνδεδυμένον, χουρτζουδράχιν χα- D 


μουχᾶν χρυσὸν πράσινον, xal φωτὰν πράσινον xal 
σπαθὶν ἐγχεχοσμημένον. Ἐπὶ τὴν αὔριον οὖν ἀπελ- 
θόντες εἰς τὴν Γλαρέντζαν ἰδοὺ καὶ ἄρχων τοῦ ἀμηρᾶ 
μετά τινας ὀλίγας ἡμέρας λέγων, ὅτι ἡ Πάτρα δίδει 
pz χαράτζι xal διαδαίνει ἰδική μον * σηχώθητι οὖν 
ἀπ᾽ αὑτῆς καὶ μηδὲν πολιόρχει αὐτήν" εἰ δ᾽ οὖν, 
θέλομεν πέμψειν φωσάτον κατὰ σοῦ. Ὁ δ᾽ αὐθέντης 
μὸν πάλιν εἶπεν πρὺς αὐτὸν, [141] Ἡ μεῖς ἡἠχούσα- 
μεν ὅτι θέλει νὰ δώτπτουν αὐτὴν τοὺς Καταλάνους " 
οὐδὲν οὖν ἐφάνη πρέπον ἐχθροὺς καὶ τοῦ ἀδελφοῦ 
μου τοῦ μεγάλου ἀμηρᾶ καὶ ἡμῶν νὰ τοὺς ἀφήσω- 
pv νὰ ἐπάρωσι τοιοῦτον χάστρον εἰς τὴν μέσην 
τοῦ τόπου μα: " διὰ τοῦτο ἀπήλθομεν ἐχεῖ * xal ἐξε- 
τάσαντες τὸ πρᾶγμα ἐστήσαμεν νὰ μηδὲν γένηται " 


8 


τὸ ὁσπήτιον ἡμῶν εἰς ὀλίνας οὖν ἡμέρας ἔχω axo. 
πὸν νὰ στέλλω τοῦτον δὴ τὸν ἄρχονταν εἰς «bv ἀδελ- 
φόν μου τὸν μέγαν ἀμηρᾶν (δειχνὺς ἐμὲ), καὶ θέλει 
δηλώσειν καὶ τοὺς πλείονας ἡμῶν λόγους * ὁ δὲ Τοῦρ- 
xog ἀχούσας τούτους τοὺς λόγους, ἕτι δὲ xal φιλο- 
φρονηθεὶς καλῶς ἀπῆλθε χαίρων * ἐκείνου δὲ ἀπελ- 
θόντος, ὥρισεν ἐμὲ, ἰδοὺ προετοίμαζε τὰ πρὸς χρείαν 
τῆς 6600, μὴ εἰδότος pou πρότερον τὸ τυχόν * ἐγὼ 
δ᾽ ἀνέφερον αὑτῷ, ὅτι μόνον νὰ δώσῃ ὁ Θεὸς νὰ μη- 
δὲν ἔλθῃ ὁ μητροπολίτης, χαὶ νὰ δώσουν ἡμᾶς τὸ 
χάστρον, καὶ ἐγὼ νὰ ἀναῤῥωσθῶ τί ποτε πλέον" 
ἀμὴ πάντα θέλω τὰ ἕξειν ἕτοιμα εἰς ἐχπλήρωσιν 
τῆς ἀποδο͵ ἧς σου. Τῆς δὲ προθεσμίας ἐλθούσης χαὶ τοῦ 
μητροπολίτου οὐχ ἐλθόντος, τῇ αὐτοῦ Ἰουνίου μηνὸς 
τοῦ αὐτοῦ ἕτους, χαδαλιχεύσαντες ἀπερχόμεθα εἰς 
τὴν Πάτραν. [148] Ἐν ταύταις οὖν ταῖς ἡμέραις 
καὶ ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ θωμᾶς τὸ τοῦ πριγχίπου 
ἸΤζεντουρίου χάστρον τὴν Χαλαντρίτζαν τοῦ xa μετ- 
ἐπειτα γεγονότος πενθεροῦ αὐτοῦ ἑπολιόρχει" ὡς 
δὲ διήρχετο ὁ αὐθέντης μου xaX οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ 
τὴν ὁδὸν τὴν φέρουσαν εἰς τὴν Πάτραν, χατελθὼν 
xat οὗτος δὴ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, ἔμειναν ὁμοῦ εἰς τὴν 
Καμενίτζαν * ὡς δὲ ἔμαθε τοῦτο χαὶ ὃ εἰς τὴν Xa- 
λαντρίτζαν τοῦ πριγχίπου εὑρισχόμενος ἄρχων, ὁ 
Ἰωαννούτζις Παλότας, αἰτήσας ἀφιέρωσιν, ἵνα ἔλθῃ 
xai προσχυνήσῃ ἀμφοτέρους τοὺς αὐθέντας, Ἦλθε, 
xat ἐξελθόντος εὐθὺς ἐχόαλὼν τὰς τοῦ χάστρου χλεῖς 
δέδωχε ταύτας τῷ αὐθέντῃ μου τῷ δεσπότῃ, εἰπών" 


QC Τοῦτο ἕνι χάστρον ἰδίως τοῦ αὐθέντη μου καὶ συγ- 


γάμδρου τῆς βασιλείας σου" καὶ γὰρ ὃ τοῦ πριγ- 


χίπου υἱὸς προοαπῆῇρεν εἰς νόμιμον γυναῖχα τὴν 
ἀδελφὴν τῆς βασιλίσσης χυρᾶς Θεοδώρας " xal ὥρισέ 
μοι, ἵνα παραδώσω τοῦτο αὐτῷ. Ὃ δὲ ἀπεχρίθη 
αὐτῷ " Οὕτως ἔχει, ὅτι συγγενοῦς μού ἐστιν ὁ τόπος, 
ἀλλ᾽ οὐ γνησιεστέρου τοῦ ἀδελφοῦ nou * λοιπὸν npe 
γενέστερον ἂν εἶχε ποιήσειν τοῦτο, χαὶ ὁ ἄδελφός 
μου ὡς εἰς ἐμὸν οὐδὲν ἤθελεν ἐπιχειρήσειν τι χαὶ 
ἐγὼ εἰρηνιχῶς ἤθελα ἔχειν αὐτὸ καὶ ὁ αὐθέντης σον 
ἀλλοτρόκως " ἀμῇ νῦν (εἰ) αὐτὸ ἑπάρω, ἀναγχαῖον 
νὰ διαφερώμεθα μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ μου, καὶ οὐδὲν 
τυχένει διὰ πολύ τι, πολλῷ μᾶλλον διὰ τοσοῦτον᾽ 
ἀλλ᾽ ἄπελθε ἐν αὐτῷ χαὶ ὡς δύνασαι ποίει. 'Qz; δὲ 
ταῦτα, ἤχουσεν, ἐζήτησεν, ἵνα καλῶς ἐχδῇ εἰς τὸ 
χάστρον αὐτοῦ. Ὡρίσθην δ᾽ ἐγὼ χαὶ ἀπῆρα αὐτὸν 
μετὰ στρατιωτῶν καὶ ἀπηρχόμην * xaX περὶ τὸ χά- 
στρον εὑρεθεὶς [149] ἹΡαοὺλ ὁ Θωμᾶς ἐνόμισεν εὖ- 
κολον εἶναι ἵνα ἑπάρῃ αὐτὸν ἀπ᾽ ἐμοῦ xal εἰς xi 
δυνον ἦλθε τοῦ γενέσθαι μέσον τῶν ἀδελφῶν μέγ: 
τι μάχιμον καὶ λυπηρόν ὅμως οὖν Θεοῦ εὐδοχή- 
σαντος, ἐχεῖνον μὲν χαλῶς ἀπεχατέστησα εἰς τὸ 
κάστρον αὑτοῦ, xoi ἐγὼ δὲ καλῶς ἐπιστρέψας εὗρον 
τὸν αὐθέντην μου ἐν τῷ τοῦ ἁγίου ᾿Ανδρέον τοῦ 
πρωτοχλήτου ναῷ καὶ τάφῳ ἀποσωθέντα τῇ δ' τοῦ 
Ἰαννοναρίου ἀργά" τῇ δὲ ε΄ πρωῖ τοῦ αὐτοῦ, fiu£p? 
τῆς ἑδδομάδος α΄, ἐξελθόντες οἱ τοῦ χάστρου Epxpr- 
τοι χαὶ πᾶς ὁ λαὸς χαὶ ἐλθόντες μέχρι χαὶ τοῦ fn- 
θέντος ναοῦ τοῦ ἁγίου, τῷ δεσπότῃ καὶ αὐθέντῃ ut 
προσεχύνησαν xal τὰς χλεῖς τοῦ χάστρου δεδώχδλϑι 


dec 


CHRONICON MINUS. . 


1012 


ἀδαλικεύσαντες μετὰ πλείστης ὅτι χαρᾶς xal À γισμὸς ξως οὗ πολλὰ χοπιάσας καὶ μεθύσας (πολ- 


ὃς μέρου; χαὶ τοῦ ἄλλου ἐσέδημεν εἰς τὸ xá- 
χαὶ μέχρι τῶν εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Νιχο- 
δοαπητίων ἀπήλθομεν, "fs μὲν ὁδοῦ πάτης 
᾿Ἰρωμένης πάντων ἀνθέων καὶ εὐχοσμίας xai 
ἃ ix δεξιῶν xal ἀριστερῶν ὁσπήτια πάντων 
ων διὰ ῥοδοσταμμάτων καὶ ῥόδων xal τρια- 
γύλλων * [150] ἀπὸ δ᾽ ἄνωθεν τοῦ Κουλᾷ διὰ 
ν xa! τζαγγρῶν καχῶς δεξιουμένων ἡμᾶς, εἰ 
Mv τι ἔδλαψαν " οἱ γὰρ τοῦ μητροπολίτου χρα- 
ἐς τὸν Κουλᾶν, ἔτι δὲ χαὶ τὰ αὐθεντιχὰ πλησίον 
ὁσπήτια καὶ σιταρχήσαντες xal ἀφιερώσαντες 
Ὅν, ἐλπίζουτες ὅτι ἐλθόντος τοῦ μητροπολί- 
ἰὰ τούτου ἕξειν πάλιν ἅπερ xol πρότερον εἷ- 
μῶν δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον συναχθέντων ἐν τῷ τοῦ 
Νιχολάου ναῷ xal παντὸς τοῦ τῆς χώρας λαγῦ 
'Gtv ὄρχον ὅτι νὰ ὦσι πιστοὶ δοῦλοι τοῦ αὖθεν- 
ὧν τοῦ δεσπότου " χαὶ ἐμὲ εἰς χεφαλὴν αὑτῶν 
αν " ἤχουσαν δὲ, ὅτι xal δύο χαὶ πλέον τού- 
ὃν χρεωστοῦμεν, χαὶ διὰ τὴν ὑμῶν αἴτησιν 
jov αὐτὸς εἰς χεφαλὴν ὑμῶν. Καὶ τῇ η΄ τοῦ 
" μηνὸς περάσαντός μου εἰς τὸν Ναύπαχτον, 
; τὸν βασιλέα πρῶτον ἀπέλθω, ἵνα χἀχεῖνος 

τὴν Πάτραν παραχολουθήσαντα μάθῃ ᾿ εἶτ᾽ 
εἷσε μετὰ xal ἄρχοντος αὐτοῦ εἰς τὸν ἀμη- 
(αἱ γὰρ κατὰ τὴν δ΄ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς, ἐν fj 
τες ἐμείναμεν ἐν τῷ τοῦ ἁγίου ᾿Ανδρέου 
δοὺ χαὶ ἀπὸ τὸν Ναύπαχτον ἐπέρασαν δύο 
X, ὁ μὲν τοῦ ἀμηρᾶ, ὁ δὲ τοῦ Τουραχάνη, 


λάχις xai ἀχουσίως ἐμέθυσα), χἀχείνους τοσοῦτον 
ὅτι ἀπῆρά tou, τὰ χαρτία, xal ἀνέγνωπα xai με- 
τέγραψα, χἀχεῖνα πάλιν ἐδούλωσα xal ἀφῆχα * ὡς 


δὲ ἔφθασα εἰς τὴν πόλιν, ἐδόθη μοι συναποχρισιά- 


ρης, [153] Μάρχος Παλαιολόγος, ὁ "Iaypo;, ὁ ὕστε- 
pov πρωτοστράτωρ, τότε δὲ πρωτοδεστιαρίτης, πλέον 
ἀνατεθεὶς εἶναι χατὰ τῆς Σουλείχς μον, f) ὑπὲρ 
αὐτῆς " οὐκ οἶδα δὲ ἄλλο τι αἴτιον, ἀλλ᾽ 3] τὸ φθόνος 
οὐχ ὀΐδε προτιμᾷν τὸ συμφέρον * ἀπελθόντες δ᾽ ὁμοῦ 
ti; τὸν ἀμηρᾶν, ἀπήραμεν ἀπολογίαν, ἵνα δώσω- 
μὲν αὐτὴν οἷς εἶχον" ἀπελογησάμην οὖν τῷ τότε 
πρώτῳ βιζίρῃ καὶ ἄρχοντι, τῷ Μπραῖμ Πασίᾳ, ὅτι 
τοῦτο ἐγὼ τὸν αὐθέντην μου οὐδὲν τολμῶ ἵνα εἴπω, 
ἀλλ᾽ ἐπεὶ ἐχεῖνος ὁπωσδήποτε ἄρχονταν αὑτοῦ ἀπέ- 
cte:Àe πρὸς τὸν μέγαν αὐθέντην, ἰδοὺ ἃς ὁρίσῃ χαὶ 
ὁ αὐθέντη; σχλάδον του xal ἃ: ἔλθῃ μετ᾽ ἐμηῦ, χαὶ 


. ἃς εἴπῃ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ μεγάλου αὐθεντός " xal 


ες ὁρισμὸν ὅτι τὴν Πάτραν ἵνα μὴ ἐπάρωμεν C 


* ol δὴ πάλιν ὑπέστρεψαν μετ᾽ ἐμοῦ ἀπολο. 
χθόντες, ὅτι, ἐπεὶ ὁ παρὼν ἄρχων ἐμοῦ ὑπά- 
τὸν ἀδελφόν μου τὸν μέγαν ἀμηρᾶν, [151] 
ὁρίσῃ, θέλομεν ποιήσειν. Ὡς οὖν περάσαν- 
τῷ Ναυπάχτῳ ἐμείναμεν, πρωΐ σχοτίας οὔ» 
οὗ ἐχεῖσε xal ὁ παλαιῶν Πατρῶν μητροπο- 
Παντοῦλφος Μαλατέστας, μετὰ χατέργου 
σνιχοῦ ἦλθεν * διερχόμενος γὰρ ὡς ἔμαθε περὶ 
ὕδρια τὰ μέσον τῆς ὁδοῦ, ὅτι ἐδόθη τὸ χά- 
πρὸς τὸν δεσπότην, ἐπίασε τὴν λιδέραν τοῦ 
; ποῦ Ναυπάχτου, ἵνα πρῶτον τοῦτο χαλῶς 
ὃς ἐγένετο " ἐδέησεν οὖν ἐπιμεῖναι χἀμοὶ ἐχεῖσε 
V αὔριον, ἵνα πρῶτον μηνύσω τοῦτο τῷ αὐ- 
pov, ὅπερ xal γέγονε" xal παρ᾽ ἐμοῦ τοῦτο 


ἔστερξε τοῦτο xal εἶπε’ Φρόνιμα xal χαλὰ λέγετε " 
τοῦ Ἰάγρου ἰδίως σχώπτοντο; τοῦτο εἰς ἐμὲ ὡς 
ἄπραχτον xai μόνον ἐπιζήμιον" ἐγὼ Θεοῦ εὑδο- 
κοῦντος, ἔπραξα τοῦτο xa! ἀπῆρα ᾿Αρχοντόσχλαθον, 
καὶ fjv τοῦτο πρῶτον αἴτιον τοῦ λαδεῖν τὴν διόρθω- 
σιν τὸ περὶ τῆς Πάτρας. 

υλ', 

[154] Καὶ τῷ λη' ἕτει ἐν μηνὶ Σεπτεδρίῳ εἰς 
τοὺς χρατιχοὺς, ἔπραξαν τὸ cuvotxéstov τοῦ αὖθεν- 
τοπούλον θωμᾶ, οἱ αὐτάδελφοι αὑτοῦ οἱ δεσπόται, 
μετὰ τῆς θυγατρὸς τοῦ πρίγχιπος ᾿Ασάνη Ζαχαρία 
τοῦ Κεντηρίωνος * ᾧ δὴ μην κἀγὼ πάλιν ἐπανέ- 
ατρεψα εἰς τὰ Τρίχκαλα πρὸς τὸν Τουραχάνην xai 
τὴν. περὶ τῆς Πάτρας δουλείαν τελείως διώρθωσα " 
χαὶ τῷ αὑτῷ ἔτει ἐν μηνὶ Νοεμδρίῳ ἡ βασίλισσα 
χυρὰ Θεοδώρα εἰς τὸ Στάμοιρον εὑρισχομένη ἀπέ- 
θανε, καταλείψασα λύπην πολλὴν χαὶ εἰς τὸν ἄνδρα 
αὑτῆς καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς οἰχείους αὐτοῦ διὰ τὸ εἶναι 
αὐτὴν χαλλίστην. Ἐτάφη δὲ μέχρι. τινὸς εἰς μίαν 
τῶν ἐχχλησιῶν τῆς Γλαρέντζας " χαὶ μετὰ ταῦτα 
ἀπῆγαν αὐτὴν εἰς τὴν ἐν τῷ Μυζηθρᾷ τοῦ Ζωοδότου 
μονήν. Καὶ τῷ Ἰαννουαρίῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους 
εὐλογήθη xal ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ θωμᾶς εἰς τὸν 
Μυζηθρᾶν χυρὰν Αἰχατερήναν τὴν θυγατέρα τοῦ 
ῥηθέντος πρίγχιπος. Τῇ δὲ xc' Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ 
ἕτους ἡμέρᾳ καὶ ὥρᾳ ὁποῦ μὲ ἐπίασαν οἱ Πατρηνοὶ 


y ἔμαθεν καὶ δεύτερον ἵνα xat, τίς ὁ ἐπί- D ἀπερχομένου μου εἰς τὸ δεσποτάτον ὡς ἀποχρισια- 


; αὐτοῦ δὴ τοῦ μητροπολίτου, τὸ δυνατὸν 

μέσον δὲ γενομένου χαὶ τοῦ Μπερνάρδον 
ἔλλον ἐχείνου χαπετάνου Ναυπάχτου, εἴδομεν 
λήλους * ὃν ἰδὼν ἐθαύμασα ὅτι διέφερε πάν- 
θρώπων εἰς τὸ δυσειδὴς εἶναι * ἐξετάζων οὖν 
; πί βούλομαι ποιῆσαι εἰς τὸν ἀμηρᾶν, χἀγὼ 
^, τί χατὰ «1; Πάτρας, ἀπῆρα ἐγὼ παρ᾽ ἐχεί- 
ἡ δὴ λεγόμενον, χουχουζέλα, ἐχεῖνος δὲ παρ᾽ 
βρύα. Ὅμω; δεδωχὼς ὁ μητροπολίτης τοῖς 
Ἰς χαρτία πρός τε τὸν ἀμηρᾶν καὶ τὸν Του- 
ἣν πολὺν λογισμὸν ἐνέδαλεν εἰς ἐμὲ, μή ποτε 
Ιεἶται δοῦναι χαστέλλιά τινα τῆς Πάτρας, 
εἴπερ αὐτὸν βοηθήσῃ, ἵνα ἐπάρῃ αὐτὴν, ἢ 
τινὰ χρήματα" χαὶ οὐχ ἔπαυσεν ὁ ἑμὲς λο- 


ρίου ζητήσει αὐτῶν ἕνεχα εἰρήνης μέσον τοῦ ἀνε- 
Ψιοῦ δεσπότον τοῦ Καρόλλου χαὶ γυναιχαδέλφον τοῦ 
αὐθεντός μον, xat τῶν φυσιχῶν υἱῶν αὐτοῦ δὴ τοῦ 
Καρόλλου, [155] Ἑρχούλα xai Μενώνου " ἐποίησαν 
γὰρ ἐνόρχους συμφωνίας, ὅτι, εἴ τι ἄρα χαὶ διαχρί- 
νει ὁ ζητήσει ἡμῶν σταλεὶς ἄρχων τοῦ δεσπότου χὺρ 
Κωνσταντίνου εἰς τὰ μέσον ἡμῶν διαφερόμενα, 
στέρξομεν χαὶ ἀμφότερα τὰ μέρη xatd τὰ πλησίον 
γησύδρια τῆς ἁγίας Μαύρας ἀπίρασί με οἱ Κατα- 


. λάνοι μετὰ πολλῶν xal ἀνθρώπων καὶ σχευνῶν πολυ- 


τίμιον ὄντα με, xal χρατήσαντες μέχρι τινὸς xat 
ἀπαγαγόντες μέχρι χαὶ τῆ; Κε:αλωνίας ὡς δῆθεν 
περάσοντες εἰς τὰ περὶ τὴν Νέαν πέλιν, τέλος ἔγυ - 
οἴταμεν sl; τὴν Γλαρέντζξαν " xal ἐπούλησαν xa) 


1,4 


GEORGII PHRANTZAR 


10 


ἐμὲ xal τοὺς σὺν ἐμοί" ἐν d δὴ Μαρτίῳ μηνὶ χαὶ Α πορφυρογεννήτου, χνρὰ Κλεώπη * καὶ ἐτάφη bv τῇ 


ἀμηρᾶς 6 Μουράτμπεϊῖς τὴν Θεσσαλονίχην ἀπῆριν 
ἀπὸ τοὺς Βενετιχοὺς πολέμῳ * ὁ δὲ δεσπότης xal αὖ- 
θέντης pou χὺρ Κωνσταντῖνος, τὸν Μάϊον τοῦ αὑτοῦ 
ἔτου:;, τὸν χουλᾶν τῆς Πάτρας ἀπῆρεν ἀπὸ λιμοῦ 
χαὶ τῆς ἄλλης χαχοπαθείας τῶν εὑρισχομένων ἐντὸς 
αὐτοῦ" χαὶ τῇ ιζ΄ Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ ἕτους, [150] 
ὁπῆραν ol Καταλάνοι τὴν Γλαρέντζαν, ἣν χαὶ xpa- 
τήσαντες μέχρι τινὸς πάλιν ἐπούλησαν αὐτὴν “ xai 
τῷ Αὐγούστῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἐπαναστρέψαν- 
τες οἱ ἀπὸ τοῦ βασιλέως χὺρ Ἰωάννου πρὸς τὸν 
πάπαν Μχρτῖνον πρέσδεις, 6 τε Mápxo; ὁ Ἴαγρος 
xai μέγας στρατοπεδάρχης, xal ὁ μέγας πρωτυσύγ- 
γελος καὶ ἡγούμενος τῆς σεδασμίας βασιλιχῆς μονῆς 
τοῦ Παντοχράτορος ἱερομόναχο; καὶ πνευματιχὸς, 
Μαχάριος ὁ Μαχρὸς ὀνομαζόμενος, ἀνὴρ ἄριστος 
χατά τε λόγον xai ἀρετὴν xal σύνεσιν, ἐποίησαν 
ὁρισμῷ τοῦ βαδιλέως δεσπότην τὸν αὐθεντόπουλον 
χὺρ θωμᾶν. 
va. 

Καὶ τῷ λθ΄ ἕτει μηνὶ Σεπτεδρίῳ εὐεργετήθην 
ἐγὼ τὸ χεφαλατίχιον τῆς Πάτρα: " [157] χαὶ τῷ 
αὑτῷ ἕτει ἐν μηνὶ Ὀχτωδρίῳ ἀπὴρέν ὁ Μπελαρμ- 
πεῖς τῶν Τούρχων ὁ Συνάνις τὰ Ἰωάννινα καὶ τὴν 
αὑτῶν T:ptoybhv, xai τῇ χς’ Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους ἐν ἡμέρᾳ καὶ ὥρᾳ τῇ αὐτῇ, ἐν f| xal τὰ προ- 
γεγονότα μοι συνέδησαν, ἐδεξάμην xal τὸ ἀπευ- 
χταῖον ἐμοὶ μήνυμα δι᾽ ὁρισμοῦ τοῦ αὐθεντός μον 
ἀπὸ τὴν Βοστίτξαν, ὅτι τῇ τοῦ παρελθόντος Ἰαννουα- 


. topic τῆς Ὑπαπαντῆς " 


τοῦ Ζωοδότονυ μονῇ. 
υλδ', 

Καὶ τῷ pB' Exec Ἰχννουχρίου ζ' πάλιν ἀπῆλθον 
ἀποχρισιάριος εἷς τε τὸν ἀντώνιον χαὶ αὐθέντην 
τῶν ᾿Αθηνῶν, xal εἰς τὸν ἀμηρᾶν, χαὶ εἰς τὸν Ba-. 
σιλέα" ἐν ᾧ δὴ Ἰαννουαρίῳ, τῇ x9' αὐτοῦ, νυχτὸς pz 
Y ἱπυρπόλησς τὸν ἐν Βλαχέρναις εἰς ὄνομα τῇ ; Θεο- 
μῆτορο: περιχαλλῇ xaX θεῖον ναῦν εἰς τὴν Κωνσταν- 
τινούπολιν "ὅπερ ἀχηχόαμεν ἐχεῖσε ἀπερχόμενοι εἰς; 
οὖν ποταμὸν τὸν ἩΜέστον ὀνομαζόμενον τῇ α’ Φευ- 
ρουαρίου, ὥρᾳ μετὰ τὸν ἑσπερινὸν τῆς δεσποτιχῆς 
xal ἐλογισάμεθα αὐτὸ 
Ψεῦδος, ἐπεὶ ὁ εἰρηχὼς οὐχ ἐγνώσθη, xat διελθόντες 
εἰς τὸ ἔμπροσθεν μονὰς εἰ xal οὐδὲν περὶ τούτου 
ἀκούσαντες, τῇ εἰς τὸν ἹΡεδεστὸν c' μονῇ ἡμῶν 
ἐμάθομεν [159] τοῦτο ἀχριδῶς, ὅπω; καὶ ὁπότε ἐγέ- 
νετο ὅπερ παράδοξον. 

v)£'. 

Kat εἰς τὰς ἀρὰς τοῦ θέρους τοῦ μγ' ἔτους ἀπέ- 
θανε xal ὁ τῶν ᾿Αθηνῶν καὶ Θηδῶν αὐθέντης χύριςς 
᾿Αντώνιος Ντελανζιόλης, χαὶ ζητήσει τῆς ἐχεῖνου 
γυναιχὸς ἐστάλην ἐγὼ μετὰ ἐνόρχου ἀργυροδούλλου 
καὶ πολλῶν στρατιωτῶν, ἵνα παραλάξω τὴν ᾿Αθή- 
νᾶν, χαὶ ἄλλον εἰς τὸν Μορέαν αὐτῇ δώσω τόπον 
ὁπόσον xai ὁποῖον φαίνηταί pot * προλαβόντος δὲ τοῦ 
Τουραχάνη χαὶ τὴν Θἧήδαν ἀποχλείσαντος, fiv χαὶ 
ἀπῆρε μετά τινας ἡμέρας, ἄπραχτος ἐγύρισα ἀπὸ 
τὸ Ἐξαμίλιον τούτου παραγγελίαν ἔχοντός μου. Εἰς 


ρίου C τέθνηκε λοιμώδει νόσῳ ὁ ἄριστος χχμοῦ φί- (ἡ δὲ τὰ Στυλάρια εὑρισχομένου τοῦ δεσπότου χαὶ αὖ- 


λος, 6 λίχχάριος καὶ ὧν xal χαλούμενος ὁ Μαχρὸς, ὁ 
παρ᾿ ὀφθαλμῷ μὲν πατριαρχιχῷ ὑπερηφάνῳ καὶ ἀπλή- 
στῳ τῇ ἀγνροιχῇ xapbla αἱρετιχὸς, παρὰ δὲ ὀφθαλμῷ 


παντοχρατοριχῷ ἀχοιμέτῳ xai ἀληθείᾳ διχαζούσῃ 


ὀρθόδοξος, ὃς xal εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐπαγ- 
ἦλθεν ἀπὸ τοῦ ἁγίου ὄρους, καὶ τὴν μονὴν τοῦ Παν- 
«οχράτορος ὅλαδε παραχινήσει xal συνεργείᾳ ἰδιχῇ 
μόν, ὡς οἱ πάντες ἠπίσταντο, xat συνάρσει μὲν 
φιρῶτον τοῦ παντοχράτορος Θεοῦ, ἔπειτα δὲ σπουδῇ 
χαὶ ἐπιμελείᾳ ἐμοῦ τε χἀχείνου, πᾶν εἴ τι χαλὸν 
καὶ πρὸς σύστασιν xal εὐχοσμίαν εἰς τὴν αὑτὴν 
μονὴν προεχώρησε * xal τῷ τέλει τοῦ ἔαρος αὐτοῦ 
δὴ τοῦ ἔτοηυς ἦλθεν ὁ Τουραχάνης, καὶ χατεχάλασε 
καὶ ἔτι τὸ Ἑξαμίλιον καὶ θανατιχὸν ὅτι “πολὺ εἰς 
εἰν Πάτραν ἐγένετο. 


vip. 


Καὶ τῇ λα’ Ἰαννουαρίου τοῦ p^ ἔτους ἐρισϑεὶς 


ἀπῆλθον ἀποχρισιάριος εἴς τε τὸν βασιλέα (καὶ) ἀφ᾽ 
οὗ xai τὸ τοῦ πρωτοθεστιαρίου τότε ὀφφίχιον [158] 
εὐεργετηθῶ, εἰς τὸν ἀμηρᾶν " ἐν ᾧ ἔτει κατὰ τὸν 
Μάρτιον μῆνα χαὶ ἡ ἐναλλαγὴ τῶν τόπων ἀμφοτέ- 


pto» τῶν ἀδελφῶν xal δεσποτῶν χὺρ Κωνσταντίνου - 


καὶ χυροῦ Θωρᾶ ἐγένετο, xal ὁ μὲν ἀπῆρε τὰ Ka- 
λάδρυτα χαὶ πάντα τὰ ἐχεῖσε τοῦ χὺρ θωμᾶ " ὁ δὲ 
πάλιν τὴν Γλαρέντζαν χαὶ τὰ περὶ τὴν ᾿Ανδροῦσαν 
φάντα. 
vÀy'. 
Καὶ τῷ pa! ἕτει τέθνηχεν ἡ «60. Μαλατέστα μὲν 
φυγάτηρ, γυνὴ δὲ τοῦ δεσπότου χυρίου Θεοδώρου τοῦ 


θεντός μου, xal τὰ τῇς πραγματείας κάτεργα [160] 
Βενετιχὶ ἐχδεχομένου, ἵνα ἐμδὰς εἰς τὴν πόλιν 
ἀπέλθῃ, ἰδοὺ χἀγὼ ἄπραχτος ἔφϑασα. Καὶ ἐμὰ: 
χἀγὸ; ἀπερχόμεθα, xal εἰς τὴν Κῦὔριπον φθάσαντες, 
ἐφάνη χαλὸν, xal ἐστάλην εἰς τὸν Τουραχάνην εἰς 
τὴν Θήδαν εὑρισκόμενον, χαὶ τὴν δουλείαν τὴν περὶ 
τῆς ᾿Αθήνας ἐδηλοκοίησα αὐτῷ * xaX ἐπληροφόρησέ 
μοι μεδ' ὄρχον, ὅτι Διὰ τὴν πρὸς τὸν δεσπότην xal 
σὲ ἐγνωριμίαν καὶ ἀγάπην, καλῶς xai προθύμως 
ἤθελα παραχωρήσῃ ἵνα πραχθῇ τοῦτο, ἂν εἶχα ἐξεύ- 
ῥεῖν τι πρὴ τοῦ ἐξελθεῖν με ἀπὸ τὸ ὁσπήτιόν μου 
xaX ἐλθεῖν ἐνταῦθα " ἐπεὶ ὁρισμῷ τοῦ μεγάλον a5- 
θεντὸ; οὐδὲν ἐποίησα τοῦτο " χαὶ εὐρισκομένου μον 
(ἐν τῇ οἰκίᾳ) εἶχον πολλὰ σχεπάπματα, νῦν δὲ πλέον 


D σχέπασμά τι οὐκ ἔχω * φιλοφρονηθεὶ; δὲ φιλοτίμως 


«ap' ἐχείνου xai τοὺς vulouc αὐτοῦ φέροντος εἰς 
προσχύνησίν μου χαὶ παραδόντος αὑτοὺς πρὸς ἐμὲ 
χαὶ τὸν αὐθέντην μου, ἐξ ὧν ἦν καὶ ὁ νῦν πολὺς καὶ 
μέγας ᾿Αμάρης, ἐπανέστρεψα κἀχεῖθεν ἄπραχτος᾽" 
καὶ ἐπεὶ προλαθόντες οἱ ἐν τῷ Εὐρίπῳ ἐσήκχωσαν τὸ 
γεοφύριν, καὶ ἀχουσίως ἐμείναμεν εἰς τὰς ἔξω «ὦ 
γεοφύρου πέτρας, διεδιδάσαμεν οὖν τοιαύτην νύχταν 
&nó τε χρύους, x0' ἣν τοῦ Αὐγούστου, ἀπό τε vil- 
να; ἀπό τε ξηρότητος τῶν πετρῶν, ἀπὸ τε φόθδου 
χαὶ χλεπτῶν τῶν ἀπὸ τοῦ φωσάτον τοῦ Τουραχάνη, 
διὰ τὰ ξένα ἄλογα, [161] ἃ ἀπὸ τοὺς ἐν τῷ κάστρῳ 
ἐδανεισάμεθα, ὅτι παροιμία ἐγένετο ἐπὶ χαχῷ τοῖς 
μετ᾽ ἐμοῦ τότε οὖσιν εἰς τὸν μετέπειτα χρόνον. 
᾿λναθάντες οὖν εἰς τὰ χάτεργα ἐπὶ τὴν αὔριον, 


CHRONICON MINUS. 


rd 


1016 


τοῦ Σεπτεδρίου μηνὸς τοῦ μδ' ἔτους εἰς τὴν A ἀπέλθομεν xai' αὐτῆς, γεγονὼς δὲ λεγάτος παρὰ 


ιντινούπολιν ἐφθάσαμεν. 
΄ Uc", 

t xs' Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἦλθεν εἰς 
tv xal ἡ τοῦ Παρασπονδήλου μεγάλου δουχὸς 
ηα Ζωὴ, μετὰ χατέργου βασιλιχοῦ, ὁποῦ 
μετὰ Παλαιολόγου τοῦ Μανουὴλ, ἵνα φέρω- 
ἦν fjv δὴ xal μετά τινας ἡμέρας εὐλογήθη 
| δεσπότης χὺρ Δημήτριος " μεθ᾽ οὗ δὴ χατ- 
ἦλθεν εἰς τὴν πόλιν xal ὁ δεσπότης χὺρ 
ὃς, ἵνα ἐχεῖνος εἰς τὴν πόλιν εὑρίσχηται xal 
ς ὡς δεύτερος ἀδελφὸς τῇ; βασιλείας " ὃ xa 
εὺς ἔστεργε μὲν καὶ ἐχουσίως, ἐπεὶ τὸν χὺρ 
ἰγτῖνον τὸν αὐθέντην μον πολλάχις με ἐπλη- 
σε xa ἑνόρκως ὡς iv μυστηρίῳ ἡγάπα καὶ 

ὡς xal ὁ λόγος προϊὼν δηλώσει. Ἐπεὶ δὲ 
παρηχολούθησεν, ἐσπούδαζεν ἵνα εἰς τὸν 
xal τοὺς τρεῖς ἄλλους ἀδελφοὺς ἐγκατοιχίσῃ" 
αὐθέντης μου πάλιν ὁ δεσπότης χὺρ ἵων- 
ioc μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ κυροῦ Θωμᾶ τοῦ 
yu (ἣν γὰρ εἰς τὴν πόλιν μεθ᾽ ἡμῶν ὁ πρῶτος 
τοῦ ὁσπητίου ἐκείνου Ῥαοὺλ Μιχλὴλ ὁ Ἰσῆς), 
ἔζὴν, ἵνα οἱ δύο μὲν σὺν τῷ βασιλεῖ εὑρί- 
εἰς τὴν πόλιν, [162] οὗτοι 6k οἱ δύο αὐὖ- 
εἷς τὸν Μορέαν᾽ διὰ ταύτην δὴ τὴν αἰτίαν xal 
ὕνιον τοῦ αὐτοῦ ἕτους διέδη ἀπὸ τῆς πόλεως 
Μορέαν ὁ δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνος ὡς 
μετὰ Λαλιώτου xa ἐγὼ ἐστάλην παρ᾽ αὐτοῦ 
' ἀμηρᾶν διὰ ταύτην δὴ τὴν δουλείαν, ἵνα 
ἡπὲρ ἑαυτῶν ἔχωσι" xal ἀπῆλθον xol χαλῶς 
σα τὰ ἀνατεθειμένα, xoi διὰ τῆς στερεᾶς 
Μορέαν ἔφθασα" εὗρον δὲ τοὺς ἀδελφοὺς xal 
ἃς ἔχοντας ὄχλησιν μάχης μεγάλης" καὶ γὰρ 
ν τοῦ Κυρίου Κωνσταντίνου χαὶ αὐθεντός μου 


; μετὰ χατέργου xal ὁ χὺρ Θεόδωρος kudye- 


᾿δυσὶν ἀδελφοῖς αὐτοῦ, ὡς xal φωσάτων συν- 
ων ἐπ᾽ ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσι, καὶ πολέμου 
μέσον αὑτῶν γεγονότος. ' 
υλζ'. 

με΄ ἕτει χαὶ ἀποχρισιαρίων ἀποσταλέντων 
τοῦ βασιλέως, ἧσαν δὲ ὁ καλὸς χἀγαθὸς Διο» 
ἱερομόναχοξ, ὁ χρηματίσας καὶ μητροπολί- 
ἱρδεων, xa Δυσύπατος Γεώργιος, τὴν μάχην 
[pou; κατεπράῦναν" τέλος δὲ πάλιν ἄλλων 


τοῦ πάππα Εὐγενίου τοῦ συγγενοῦς αὐτοῦ, xal παρ᾽ 
ἐχείνου καὶ ἀποχρισιάριος εἰς τὸν βασιλέα. Καὶ 
τῇ x£ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς Σεπτεδρίου ἀπεσυθημεν εἰς 
τὴν πόλιν" [176] xai τῇ xQ Νοεμδρίου τοῦ αὑτοῦ 
ἔτους διέδη ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης μετὰ τοῦ πα- 
τοιάρχου καὶ τοῦ δεσπότου κὺρ Δημητρίου, καὶ πολ- 
λῶν ἀρχόντων τῆς [177] συγχλήτου xal τῆς ἔχχλη- 
αἷας xai πάντων σχεδὸν τῶν μητροπολιτῶν xal 
ἐπισχόπων διὰ τὴν μελετηθεῖσαν, ὡς μὴ ὥφελε, 
σύνοδον. Καὶ οὗ λέγω τοῦτο διὰ τὰ τῆς ἙἘχχληπίας 
δόγματα' ταῦτα γὰρ παρ᾽ ἄλλοις ἐδόθησαν χρίνε- 
σθαι" ἐμοὶ δ᾽ ἀρχεῖ ἡ πατριχὴ μου διαδοχὴ τῆς πί- 
στεως, xal ὅτι οὐδέποτε παρά τινος τῶν τοῦ μέρους 
ἐκείνου ἤχουσα ὅτι τὸ ἡμῶν καχὸν, ἀλλὰ καλὸν xal 
ἀρχαῖον, καὶ τὸ ἐκείνων οὐ καχὸν, ἀλλὰ χα) όν' χαὶ 
νὰ εἴπω, ὡς ἐν παραδείγματι, ὅτι τὴν μέσην ὀδὸν 
τῆς πόλεως, τὴν πλατεῖαν καὶ εὐρύχωρον, διερχό- 
μεθα πολλοὺς χρόνους μετά τινων, 6c ἧς ἔχαταν- 
τῶμεν εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, εἶτα μετά τινας χαι- 
ροὺς εὑρέθη παρά τινων xol ἄλλη ὁδὸς καταντῶσα, 
ὡς λέγουσι, καὶ αὐτὴ ἐχεῖ, χαὶ νὰ μὲ παροτρύνω- 
σιν, ὅτ: Ἐλθὲ καὶ διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἧς εὕρομεν" 
καὶ γὰρ, εἰ καὶ ἔστιν αὕτη, ὁποῦ ἀπέρχῃ. χαλὴ χαὶ 
ἀρχαία, καὶ ἡμῖν ἀρχῆθεν σὺν ὑμῖν γνωστὴ χαὶ 
διερχομένη, ἀλλὰ xai αὕτη, ἣν εὕρομεν vov, καλὴ 
ἐστιν. Ἐγὼ δὲ νὰ ἀχούω παρὰ μὲν τῶν, ὅτι χαλὴ 
ἐστι, παρὰ δὲ τῶν, ὅτι οὐ χαλὴ, διὰ τί νὰ μηδὲν 
εἴπω, Μετ᾿ εἰρήνης καὶ ἀγάπης ἀπέρχεσῦς χαλῶ: 
εὶς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, ὁπόθεν βούλοσθε * ἐγὼ δὲ 
κάλιν θέλω διέρχεσθαι διὰ τῆς ὁδοῦ, ἣν val μεῦ' 
ὁμῶν πολύν τινα χρόνον διηρχόμην, [18] καὶ xa. 
λὴν αὐτὴν xai παρ’ ὑμῶν καὶ τῶν προγόνων uou 
μαρτυρουμένην. Οὐ διὰ ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν εἶπον 
ὡς ph ὥφελεν' ἤθελα γὰρ νὰ εἶχε γενῆν χαλῶς 
ἑνώσει τῶν ἐκχλησιῶν καὶ νὰ μὲ ἔλιπεν ὁ εἷς τῶν 
ὀφθαλμῶν μου" ἀλλὰ διὰ τί;. Ὅτι fv χαὶ αὕτη ἡ 
σύνοδος δουλεία αἰτία ula καὶ πρώτη xol μεγάλη 
εἰς τὸ νὰ γένηται ἡ χατὰ τῆς πόλεως τῶν ἀσεξῶν 
ἔφοδος χαὶ ἀπὸ ταύτην πάλιν ἣ πολιορχία καὶ ἡ aly- 
μαλωσία xal τοιαύτη χαὶ τοσαύτη συμφορὰ ἡμῶν᾽ 
χαὶ ἀχούσατε λόγους ἀληθεῖς τὴν αὐτοαλήθειαν προ- 
δαλομένου μου μαρτυρίαν. Εἶπεν ὁ ἀοίδιμος βασι- 
λεὺς πρὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν βασιλέα χὺρ Ἰωάννην 


ὧν ἀποχρισιαρίων τοῦ βαδιλέως Γρηγορίου D μόνος πρὸς μόνον, ἱσταμένον καὶ ἐμοῦ μόνον ἕμ- 


wáyou xal πνευματιχοῦ τοῦ χρηματίσαντος 
IV xal πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, xal 
δὴ πάλιν Γεωργίου τοῦ Δυσυπάτου cvve6l6a- 
,ὰ ὁ μὲν αὐθέντης μου δεσπότης χὺρ Κων- 
νος ἀπέλθῃ χαὶ ἕνι εἰς τὸν πόλιν, ὁ δὲ χὺρ 
ρος xol χὺρ Θωμᾶς οἱ δεσπότιι εἷς τὸν 
ν. 
vv. 

|| Καὶ τῇ «' Σεπτεδρίου τοῦ μς ἔἕτους διέ- 
ànx$ τῆς Πάτρας διὰ τῆς στερεᾶς εἰς τὸν Εὔ- 
μετὰ τοῦ αὐθεντός μον λέγω, καὶ ἐσέδημεν 
τεργον Βενετιχὸν ἀπὸ τὸ χαστέλλον τῆς Εὺ- 
, πὴἣν Κάρυστον’ ἐν ᾧ δὴ χατέργῳ ἣἧν χαὶ ὁ 
μὲν ἐν τῇ Πάτρᾳ Kavovixb; Μάρκος, ὅταν 


πρόσθεν αὐτῶν, ἐμπεσόντος λόγου περὶ τῆς συν- 
ὀδου" Υἱέ μου, βεδαίως χαὶ ἀληθῶς ἐπιστάμεθα ἐν 
μέσης τῆς xapólac δὴ τῶν ἀσεδῶν, ὅτι πολλὰ τοὺς 
φοθεῖ, μὴ συμφωνήσωμεν xal ἐνωθῶμεν μὲ τοὺ: 
Φράγχους" ἡγοῦντο γὰρ ὅτι, ἂν τοῦτο γένηται, 
θέλει γενῆν μέγα τι χαχὸν εἰς αὐτοὺς παρὰ τῶν 
τῆς Δύσεως Χριστιανῶν * δι᾽ ἡμᾶς λοιπὺν τὸ περὶ 
τῆς συνόδου μελέτα μὲν αὐτὸ xol ἀναχάτονε, xol 
μάλισθ᾽ ὅταν ἔχῃς χρείαν τινὰ φοῦτισαι τοὺς ἀσε- 
δεῖς" τὸ δὲ νὰ ποιήσῃς αὐτῖν, μηδὲν ἐπιχειρισθῇς 
αὐτὸ, διότι οὐδὲν βλέπω τοὺς ἡμετέρους, ὅτι εἰσὶν 
ἁρμόδιοι πρὸς τὸ εὑρεῖν τινα τρόπον ἑνώσεως xal 
εἰρήνης καὶ ὁμονοίας, [170] ἀλλ᾽ ὅτι νὰ τοὺς ἔπι- 
τρέψουν εἰς τὸ νὰ ἐσμὲν ὡς ἀρχτιθεν' τούτου δὲ 


1021 


GEORGIL PHRANTZ.E 


1028 


γεμέτη, xaY el; τὴν Λῆμνον ἀπέστειλε, μετέπειτα À xol τῶν ἱερομονάχων mapercpuvoy καὶ ἐδούλευον τῷ 


δὲ εἰς τὸν ἈΠυζηθρᾶν. Ἐν δὲ τῷ χειμῶνι τοῦ αὐτοῦ 
δὴ ἔτους, θανατικοῦ Ὑενοβένου ἐν τῇ Μαύρῃ θαλάσσῃ 
χαὶ φαμιλιχῶς εδρισχομένων tl; κάστρον ἕν τῶν 
ἐκεῖσε, χεφαλατεύοντες ὁ γαμδρής μου Γρηγόριος ὃ 
Παλαιολόγος ὁ Μαμωνᾶς, ἀνὴρ ἄριστος, vibe μεγά- 
ληυ δουχὸς τοῦ ΜΙ χμωνᾷ, xal αὐθέντης ποτὲ τῆς Mo- 
νεμθδασίας xaX τῶν περὶ αὐτήν ἔτι δὲ χαὶ ἡ ἀδελ- 
φή μου χαὶ γυνὴ αὑτοῦ καὶ παιδίον ὃν αὐτῶν θῆλ" 
ἀπέθανεν, πρῶτον τὸ παιδίον, xal εἰ; C ἡμέρας τοῦ 
παιδὸς ᾧ πατὴρ αὐτοῦ, xaX εἰς C ἡμέρας τοῦ πα- 
τρὸς ἡ μήττρ αὐτοῦ" ἔτι δὲ καὶ EE τῶν ὑποχειρίων 
αὐτῶν ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν’ ἐναπολειφθέντων 
δὲ δύο χαὶ μόνων τῶν αὐτῶν, ἐλθόντες ἐν τῇ πόλει 
εἶπον ἐν μιᾷ φωνῇ ταῦτα τοὺς ἀθλίους pou γενέτας, 
ol χαὶ ἀλλοτρόπως ἀπέθανον ἀχούσαντες τοῦτο, εἰ 
xal οὐχ ἀπέθανον, ὡς τελέως ἀπὸ τούτου μετέπειτα 
xa ἀσθενεῖς, ὅπερ Tiv xal αἴτιον τοῦ μὴ ἐλθεῖν τὸν 
γεννήσαντά μὲ el; τὸν Μορέαν μετὰ τοῦ αὐθεντο- 
πούλου χὺρ Θωμᾶ εἰς τάξιν κατὰ αὐτοῦ, χαὶ ἐμοῦ 
μετ᾽ αὐτοῦ εἰς ὑπηρεσίαν ἐπὶ τραπεζίσυ καὶ χελλιώ- 
του αὐτοῦ, ὡς ὡρίσθημεν παρὰ τοῦ ἁγίου βασιλέως 
toU πατρὸς τοῦ ῥηθέντος αὐθεντοπούλου, καὶ ἡτοιμα- 
ζόμεθα᾽ χαὶ ἀπὸ τοῦ ὅτι ὁ μὲν ἐμοῦ πρῶτος ἀδελφὸς 
fiv εἰς τὸν Μορέαν μετὰ τοῦ βασιλέως" ὁ δὲ μετ᾽ ἐμὲ 
ἕτερος, ὡς ἐπῆλθεν ὁ θάνατος τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, 
ἀφεὶς καὶ πατέρα xaX μητέρα χαὶ ἀδελφοὺς, εἰς τὴν 
τοῦ Χαρσιανίτου λεγομένην μονὴν, ἐν fj ἦν χαὶ ὁ 
κατ᾽ ἀλήθειαν διδάσχαλος χὺρ Ἰωσὴφ, γέγονε καλό- 


βασιλεῖ ἵνα πιάσῃ αὐτόν’ ἐχεῖνος δὲ οὐ χατεπείσθη 


' ποτὲ, λέγων, Οὐκ ἀθετῶ τὸν ὄρχον ὃν πρὸς ἐχεῖνον 


ἐποιησάμην, ἂν ἐδεδαιούμην xal ὅτι, καὶ ἂν ἔλίῃ, 
μέλλει αἰχμαλωτεύσειν ἡμᾶς" εἰ δὲ πάλιν ἐχεῖνος 
ἀθετήσῃ τοὺς ὄρχους τον, ἀπέμεινεν εἷς τὸν Θεὸν 
τὸν πολλὰ πλεῖον δυνάμενον ἐχείνου " διὰ ταύτην δὲ 
τὴν αἰτίαν οὐδέ τινα τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἔστειλεν εἰς 
ἐνάντησιν αὐτοῦ δὴ τοῦ ἀσεδοὺς, ἀλλὰ μόνους τὸν 
ἄριστον ἄνδρα Δημέτριον τὸν Λεοντάριν, Ἰσαάχιον 
τὸν ᾿Ασάνην, καὶ Μανουὴλ πρωτοστράτορα τὸν Kav- 
ταχουζηνὸν, μετὰ πολλῶν ἀρχοντοπούλων xat στρά- 
τιωτῶν xat δώρων " [112] οὗ xaX συνήντησαν αὐτῷ 
περὶ τὰ Κουτουλοῦ, xai ἦλθον μετ᾽ ἐκείνου ἕως τὸ 
Διπλοχιόνιον, ὅλην δηλονότι τὴν ὁδὸν ὁμιλῶν μετὰ 
τοῦ Λεοντάρι" ἐκεῖσε δὲ εἰς τὸ Διπλοκχιόνιον εὗρε- 
θέντες χαὶ ὁ βασιλεὺ: ὁ ἅγιος xat οἱ νξοὶ αὐτοῦ μετὰ 
ἑνὸς χατέργου ἵνα περάσῃ ἐχεῖνον, καὶ ἐμὰς εἰς 
αὐτὸ, εἰς τὴν θάλασσαν μέσον ἐχαιρετήθη sav πρὸς 
ἀλλήλους ἀπὸ τὰ χάτεργα, καὶ ὁμιλοῦντες ἀπῆλθον 
μέχρι εἰς τὸν πέρα τόπον τῆς ἀνατολῆς, ὅπερ νὺν 
Σκουτάριον ὀνομάζεται, πρότερον δὲ Χρυ σόπολις" 
καὶ ἐχεῖνος μὲν ἐξελθὼν ἀπὸ τοῦ χατέργον ἃν έόδη εἰς 
τένδας ἃς αὑτῷ προητοίμασαν᾽ οἱ δὲ βασιλεῖς μετὰ 
τῶν χατέργων τρώγοντες χαὶ πίνοντες καὶ &xoszo- 
λὰ: τροφίμους πρὸς ἀλλήλους ἀποστέλλοντε:, περὶ 
τὸν ἑσπερινὸν ἐκεῖνος μὲν καβαλιχεύσας ἀπῆλπεν 
τὴν ὁδὸν τὴν περὶ τὴν Νιχομηδείαν φέρουσαν" οἱ δὲ 
βασιλεῖς ἐπανέστρεψαν οἴχαδε. Τὸ δὰ ἕαρ τοῦ αὑτοῦ 


γερος. Τοῦ δ᾽ αὐτοῦ θανάτου γενομένου περὶ τὸ ἕαρ C ἔτους ἐπαναστρέψαντος εἰς τὴν δύσιν διὰ τῆς ὁδοῦ 


καὶ τὸ θέρος εἰ; τὴν πόλιν ἐν μηνὶ Αὐγούστ» ἀπέ- 
θανε xai ἡ δέσποινα χυρὰ "Avva ἡ ἀπὸ τῆς Ῥωσ- 
σίας λοιμώδει νόσῳ, xal ἐτάφῃ ἐν τῇ τοῦ A:6bc 
μονῇ. 

vn. 

[110] Καὶ εἷς τὰς ἀρχὰς τοῦ χες' ἕτους ἐστάλη 
καὶ εἰς τὸν Μορέαν παρὰ τοῦ ἁγίου βασιλέως καὶ 
πατρὸς αὐτοῦ χαὶ ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ Θωμᾶς * ἐν 
ᾧ δὴ χρόνῳ ἐπανέστρεψε χαὶ εἰς τὴν πόλιν χαὶ ὁ βασι- 
λεὺς χὺρ Ἰωάννης" καὶ ἐμὲ ὁ βασιλεὺς ὁ ἅγιος xal 
πατὴρ αὑτοῦ εἰς τὸ χελλίον αὑτοῦ προτηγάγετο 
Μαρτίῳ ιζ΄, ὑπάρχοντός μου χρόνων ις", ἐκείνον δὲ 
τοῦ ἁγίου ξθ'.. 

νιθ', 

Καὶ τῷ χζ' ἔτει ἐν μηνὶ Νοεμδρίῳ ἦλθεν εἰς τὴν 
πόλιν καὶ ἡ δέσποινα χυρὰ Σοφία, ἣ τὸῦ Μόντες 
Φεῤῥάντες μαρχεσίου θυγάτηρ. Καὶ τῇ ιθ' τοῦ ἴχυ- 
νουαρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους εὐλογήθη αὐτὴν, καὶ ἐστέ- 
φθη καὶ βασιλεὺς ὁ xup Ἰωάννης ἐν τῇ ἁγίᾳ Σορίᾳ" 
ἐν fi δὴ στέψει ἐγεγόνει ὄντως ἑορτῶν ἑορτὴ χαὶ πα- 
νήγυρις πανηγύρεων. 

vX', 

Kat τῷ xt ἔτει ἦλθεν ὁ ᾿Αμηρᾶς ὁ xal χὺρ Ἰτζὴς 
καὶ Μεχεμέτης ἵνα ἀπὸ τῆς πόλεως περάσῃ εἰς τὴν 
ἀνατολήν xal προμαθόντες ὡς ἐν μυστηρίῳ ἀπὸ 
εὧν ἐχείνου, ὅτι ὑπάγει ἵνα τὰ τῆς ἀνατολῆς διορ- 
θώπη, xat, ὡς ἂν ἐπιστρέψῃ, ἔχει σχοπὸν xal μελέ- 
τὴν ἐλθεῖν κατὰ τῆς πόλεως, πάντες οἱ τοῦ βασιλέως 
«οὗ ἁγί,υ ἐμπιστευθέντες τὸ μυστήριον ἄρχοντες 


τῆς Καλλιπόλεως ἀπῆλθεν εἰς τὴν ᾿Αδριανόπολιν " 
ὁ δὲ ἅγιος βασιλεὺς ἑτοιμάσας τὸν Λεοντάριν δημέ- 
τρίον ἔστειλε πρὸς ἐκεῖνον, ἵνα καὶ περὶ τῶν πῤρο- 
μελετωμένων μάθῃ xal προμηνύσῃ καὶ ἐκεῖνον 
ἐλέγξῃ διὰ τῆς χαλῆς ἀγάπη; xal τιμῆς $: πρὸς 
᾿ἐχεῖνον ἐπεδείξαντο, καὶ διὰ τοῦ περάματος καὶ διὰ 
«οὗ τοιούτου ἀποχρισιαριχίον, τοῦ προτώπου λέγω 
καὶ τῶν δώρων ὧν προσεχόμιζεν. “ἴδεν οὖν αὐτὸν 
ὁ ᾿Αμηρᾶ: μετὰ τιμῆς xal ἀγάπη; ὅτι πλεέστης, 
καὶ τέλος εἶπε πρὸς αὑτόν" Ἔχω ἡμέρας ὅτι οὐχ 
ὑγιῶς ἔχω" ἅμα θέλω γενῆν καλὰ, xal θέλομεν φά»- 
γειῖν καὶ πιεῖν ὁμοῦ xal ὁμιλήσειν" ἐκεῖνο; δὲ μετὰ 
τρεῖς ἡμέρας ἀπέθανε. Καὶ τὸν μὲν Δεοντάριν τὸ 
τυχὸν οὐκ ἐποίησαν, ἀλλ᾽ ἦν εἰς τὴν κατούναν αὑτοῦ, 
χαὶ τάχα θαυμάζων πῶς οὐδὲν προσκαλεῖται αὐτὸν 
ὁ αὐθέντης, ἵνα xal τὰς δουλείας αὑτοῦ ἀχούσῃ " 
τούτου μαθόντος τὸν θάνατον αὑτοῦ κατ᾽ αὐτὴν δὴ 
σχεδὸν τὴν ὥραν, ἐπειδὴ [δὲ] τὰς στράτας ἔχλεισε 
κρυφίως τὰς φερούσας εἰς τὴν πόλιν, χαὶ πολλοὺς 
γραμματοκομιστὰς ἀποστείλας ὁ Λεοντάρις, οὐδὲν 
«οὺς ἀφῆχαν νὰ διέλθουν, xal ἡμέραι παρΐχλθον, 
ἰδοὺ ἀπὸ τούτου τὸ κατὰ τῆς πόλεως ἀπεκαλύφθη 
μυστήριον, xal θροῦς μέγας ἐγένετο xal βουλὴ καὶ 
μελέτη, καὶ πολλοὺς ἐλέγχους ὁ ἅγιος ἔλχδε βασι- 
λεὺς παρὰ τῶν βουλευόντων ἴνα πιάσῃ αὐτὸν, εἰς 
τὴν μονὴν τῆς Περιδλέπτου δι' αἰτίαν θανατιχοῦ 
εὑρισκομένου" μόλις οὖν ποτε δι᾽ ἄλλης ὁδοῦ τῆς εἰς 
τὴν Maong6plav ἀπαγούσης στείλας ὁ Λεοντάρις 
ἄνθρωπον, καὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ διὰ θαλάστης ἐλθόντο;, ἔφερε 


1029 


CHRONICON MINUS. 


1030 


γραφὴν ὅτι ὁ Ἅμηρᾶ; ἀπέθανε" καὶ ἐγένετο τοῦτο A χβ' τοῦ Αὐγούστου μηνὺς ἐπολέμησεν αὐτὴν δὴ τὴν 


δὴ τὸ, ε ἙἭ σπέρας αὐλισθήσεται χλαυθμὸς καὶ εἰς τὸ 
πρωΐ ἀγαλλίασις " ν» καὶ ἰδοὺ ἔπεσον εἰς ἑτέραν 
φροντίδα xai βουλὴν χαὶ μελέξην, πότερον νὰ ἔχουσι 
(πρὸς) τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν Μουράτην ἀγάπην xal νὰ 
παραχωρήσωσιν εἶνσι αὐτὸν αὐθέντην, ὡς χαὶ τὰ 
ὁρχωμοτιχὰ αὐτῶν διελάμδανον, f| νὰ φέρωσι τὸν 
Μουσταφᾶν ἀπὸ τοῦ Μυζτνθρᾶ, καὶ ποιῆσωσιν αὐτὸν 
αὐθέντην εἷς τὴν δύσιν, xat ὁ Moupátn; ἕνι εἰς τὴν 
ἀνατολὴν αὐθέντης " τοῦ μὲν &ylou. βασιλέως καὶ 
πατρὸς τὸν πρῶτον βουλευομένου χαὶ κρίνοντος δι- 
χαίως ἐκ πολλῶν αἰτιῶν ’ τοῦ δὲ νἱοῦ αὐτοῦ χαὶ τοῦ 
Κανταχουζηνοῦ Δημητρίου ὅτι νὰ ποιήσουν τὸν δεύ- 
τερον, χαὶ ὅτι δίδῃ τους χαὶ τὴν Καλλίπολιν, μόλις 
δέ ποτε οἱονεὶ à; κατὰ παραχιύρησιν δέδωχεν ἐξου- 
σίαν ὁ ἅγιος βασιλεὺς τῷ υἱῷ αὐτοῦ, « Ὡς θέλεις, 
ἐπειπὼν, ποίησον" ἐγὼ γάρ εἰμι, νἱέ μου, καὶ γέ- 
ρων χαὶ ἀσθενὴς xa ἐγγὺς τοῦ θανάτου" τὴν δὲ βα- 
σιλείαν xaX τὰ αὐτῆς δέδωχα πρὸς σὲ, xaX ποίησον 
ὡς θέλει;. » - 
υχαΐ". 


[114] Καὶ ἐν μηνὶ Σεπτεδρίῳ τοῦ χθ’ ἔτους μετὰ 
χατέργων ἀπελθόντος εἰς τὴν Καλλίπολιν τοῦ βασι- 
λέως χὺρ Ἰωάννον ᾿Αμηρᾶν τὸν Μουσταφᾶν φέρων 
ἀπὸ τοῦ Μορέως αὐθέντην ἐξέδαλεν εἰς δύσιν, xat 
ἢ Καλλίπολις αὐτὸν προσεχύνησε " χαὶ μετά τινας 
ἡμέρας ζητηθεῖσα παρὰ τοῦ βασιλέως, τάχα χατὰ 
τὰς ὑποσχέσεις ἀπεχρίνατο, ΠΙάντες οἱ Τοῦρχοι λέ- 


πόλιν χαθολιχὸν πόλεμον. 
υχγ΄. 

[117] Καὶ τῇ ς΄ τοῦ Σεπτεδρίου μηνὸς τοῦ λα' ἕτους 
ἀπῆλθεν ἄπραχτος ἀπὸ tnc πόλεως βοηθείχ Θεοῦ " 
καὶ τῇ λ' τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ἦλθεν ὁ Μουσταφόπουλος 
χαὶ ἀδελφὸς αὐτοῦ δὴ τοῦ Μουράτη xal ἐπέρασεν εἷς 
τὴν πόλιν xuüY ἔπεσεν ἔξω εἰ; τὸν αὐθεντιχὺν περί- 
θολον" καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον τῇ α΄ Ὀχτωδρίου ἦλθεν 
εὶς προσχύνησιν τῶν βαπι)έων' χαὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ 
μετὰ τὸ ἄριστον ἐγένετο τὸ τῆς ἡμιπληξίας νόσημα 
τῷ ἁγίῳ βασιλεῖ χὺρ Μανουὴλ, ὃν ἰδόντες οἱ ἀπὸ 
τῆς ἀναπολῆς μετὰ τοῦ Μουσταφοπούλου Τοῦρχοι 
καὶ θαυμάσαντες xal ἀπ᾿ αὑτῆς μόνης τῆς θεωρίας 
αὑτοῦ μετὰ θαύματος ἔλεγον ὅτι τὸν τῆς πίστεως 
αὐτῶν ἀρχηγὺν Μαχούμετ ὁμοιάζει" ὡς χαὶ ὁ ποτὲ 
Παϊαζήτη: xai ἐχθρὸς αὑτοῦ εἴρηκεν, ὅτι τὸν Bac:- 
λέα xal ὁποὺ οὐδὲν γνωρίζει αὐτὸν xal ἀπὸ μόνης 
τῆς αὑτοῦ θεωρίας θέλει εἰπεῖν ὅτι « Αὐτὸς τυχένει 
νὰ ἕν: βασιλεύς » * ὁ δὲ Μδυσταφόπουλος πλημμε- 
λήσας χαὶ πλείους ἡμέρας εἰς τὴν πόλιν ἀπὸ τὸ 
συμὔὰν εἰς τὸν βασιλέα τὸν ἅγιον τέλος ἀπτλθεν 
μέχρι καὶ τῆς Σηλυμύρίας xoY μιχρὸν διατρίψας 
ἐπανέστρεψεν εἰς τὴν πόλιν χαὶ περάσας ἀπῖ,)λθεν 
εἰς τὴν Προῦσαν᾽ τὸ δὲ ἕαρ πάλιν τοῦ αὐτοῦ ἕτους 
ἐπέρασε χαὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ κατ᾽ αὑτοῦ εἷς τὴν 
ἀνατολὴν xai ἐσχότωσεν αὐτὸν προδοσίχ τῶν ἰδίων 
αὐτοῦ" [118] χαὶ τὸν Μάϊον τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐχάλασε 
καὶ ὁ Τουραχάνης τὸ ᾿Βξαμίλιον εἰς τὸν Μορέαν καὶ 


γουσιν ὅτι ἡ πίστις ἡμῶν ἡ Καλλίπολις Evi, χαὶ o0- C πολλοὺς τῶν ᾿Αλδανιτῶν ἐσκότωσεν " xal τὸ θέρος 


δὲν ἐμπορεῖ νὰ τὴν δώσωμεν, πολλὰ τοῦ Μουράτη 
ἀπὸ τὴν ἀνατολὴν δι᾽ ἀποχρισιαρίων δεομένου xai 
«áccovtog. Περὶ δὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ χειμῶνος τοὺ αὖ- 
τοῦ ἕτους περάσαντο: τοῦ Παϊαζήτον ἀπὸ τὸ ἐπάνω 
στενὸν εἰς τὴν δύσιν, ἀνδρὸς yonaluou Μπελαρμπεῖ 
xaX βιζξίρου ὄντος τοῦ πατρὸς τοῦ Μουράτη, xax τὴν 


"λύραν ἔχοντος κεφαλατίχιον, εἰς τὸ, ἂν δυνηθῇ, 


νὰ κρατήσῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Μουράτη τὴν δύσιν 
δηλονότι" χαὶ τοῦ Μουσταφᾶ πάλιν ἀπελθόντος ἀπὸ 
τὴν Καλλίπολιν, ἐπίασεν αὑτὸν δὴ τὸν Παϊαζήτην 
χαὶ τὸν ἐσχότωσε, χαὶ τὴν εἰς τὴν δύσιν πᾶσαν ἀρ- 
χὴν τῶν ἀσεδῶν ἐκυρίευσεν" xal πάλιν ἐπιστρέψας 
[116] ὁ Μουσταφᾶς εἰς τὴν Καλλίπολιν τῷ αὑτῷ 
ἔτει ἐπέρασεν εἰς τὴν ἀνατολὴν χατὰ τοῦ ἀνεψιοῦ 


αὐτοῦ Μουράτη εἰς τὴν Προῦσαν εὑρισχομένου, χαὶ “ 


ἡττηθεὶς ἐπανέστρεψεν εἰς τὴν δύσιν. Καὶ τὸ θέρος 
τοῦ αὑτοῦ ἔτους ἐπέρασεν, xal αὐτὸς δὴ ὁ Μουράτης 
μετὰ Γενουϊτικῶν χαραδίων, χαὶ διώξας τὸν θεῖον 
αὐτοῦ ἔφθασε xal ἐσκότωσε περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ À' 
ἕτου:. 

υχβ΄. 

Καὶ τῇ η’ τοῦ Ἰουνίου τοῦ αὑτοῦ ἔτους ἔστειλε χαὶ 
ἀπέκλεισε τὴν πόλιν διὰ τοῦ Μιχάλμπεϊ᾽ καὶ τῇ τε’ 
τοῦ αὐτοῦ ἦλθε χαὶ ὁ Μουράτης καὶ αὐθέντης αὐτοῦ, 
χαὶ ἐπολιόρχουν τὴν πόλιν, φέρων μετ᾽ αὐτοῦ xai 
δεσμίους καὶ τοὺς ἀποχρισιαρίους, o0, προαπέστει- 
λαν εἰς ἐχεῖνον διὰ χατάστασιν ἀγάπη;, Δημήτριον 
τὸν Κανταχουζηνὸν xat Ματθαῖον τὸν Λάσχαριν καὶ 
9v γραμματιχὺν ᾿Αγγελον τὸν Φιλομμάτην᾽ xat τῇ 


τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἔφυγεν ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ Δημή- 
τριὺς μετὰ λαρίωνος Ντώρια xaY Γιούργη Ἰσαοὺλ 
xal γαμδροῦ αὑτοῦ τοῦ Ντώρια, χαὶ ἀπῆλθον εἰς 
τὸν Γαλατᾶν ἵνα ὑπάγωσιν εἰς τοὺ; Τούρχους, εἰ 
καὶ οὐχ ἀπῆλθον, ἀλλ᾽ εἰς τὴν Οὐγγαρίαν. 

- vxó', 

Καὶ τῇ ιε΄ τοῦ Νοεμδρίου τοῦ XB' ἕτους διέδη ὁ 
βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης et; τὴν Ἰταλίαν xal (ὐγγα- 
ρίαν, ποιήσας δεσπότην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν αὖθεν- 
τόπουλον χὺρ Κωνσταντῖνον, καὶ χαταλείψας αὐτὸν 
elg τὴν πόλιν ἀντ᾽ αὐτοῦ" τῇ δὲ χβ' τοῦ Φευρουαρίον 
μηνὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐποιήσαμεν ὀρχωμοτιχὰ 
ἀγάπην μετὰ τοῦ ᾿Αμηρᾶ τοῦ Μουράτη, ἀποχρισια- 
piv ἀπελθόντων Λουχᾶ τοῦ Νοταρᾷᾶ τοῦ γεγονότος 
ὕστερον χαὶ μεγάλου δουχὸς, τοῦ Μελαχρηνοῦ Μα- 
γουἣλ καὶ ἐμοῦ δι᾽ αἱτίας ταύτας * ἦτι ὁ μὲν Μελα- 
χρηνὸς προαπῆλθεν εἰς τὸν ᾿Αμηρᾶν, χαὶ ἐγνώρισεν 
ὅτι θέλει γενέσθαι τὴν ἀγάπην' ὁ δὲ Νοταρᾶς ἵνα 
τελέσῃ οὐτὸς χαλῶς κατὰ τὸ δυνατὸν ὡς χρέσιμος 
καὶ χαλός" ἐγὼ δὲ ὡς ἀπὸ τὴν ἁγίαν δέσποιναν συγ- 
γενίδα αὐτοῦ δὴ τοῦ ᾿Αμηρᾶ ἀπὸ τὴν μητέραν tov, 
χαὶ ὅτι, ἂν δεήσῃ, νὰ γράψω xaX δι᾽ ὑφιλτῶν εἷς τε 
τὸν ἅγιον βασιλέα χαὶ εἰς τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν βασιλέα 
εἰς τὴν Οὐγγαρίαν εὑρ'σχόμενον. 

υκε'. 

[119] Καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ Ὀχτωδρίου μηνὸς τοῦ 
AY ἔτους ἐπανῆλθεν χαὶ εἰς τὴν πόλιν ἀπὸ τοῦ μές 
ρους τοῦ εἰς τὸν Δανούδιον ποταμὺν Κελλίου óvop.ae 
ζομένου ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης, ἀπελθόντων χα- 


1011 


GEORGII lCHRANTZA 


1032 


τέργων ἀπὸ τῆς πόλεως ἐχεῖσε. poi nepss γὰρ ἀπὸλ Καὶ τῷ (Ae) ἔτει μηνὶ Σεπτεδρίῳ εὐλογήθη αὑτὴν. 


τὴν Οὐγγαρίαν ἄνθρωπον ἀλλόγλωσσον χαὶ ἀλλογενῇ, 
«οὔ ἐλθεῖν διὰ τῆς στερεᾶς μετὰ πιτταχίου ὑφιλτοῦ, 
οὗπερ ἐλθόντος ἐζήτει νὰ ἴδῃ τὸν βασιλέα ὅτι ἔχει 
τι τῶν ἀναγχαίων. Τοῦτο πῶς ἤθελε γενῆν, ἄνθρω- 
πος τοιοῦτος νὰ ἴδῃ βασιλέα ἀσθενῆ : Κατάχοιτος 
γὰρ ἦν xoi μόνος πρὸς μόνον. Πολλῶν οὖν λόγων 
δαπανηθέντων, τέλος ἐστάλησαν πρὸς τὸν ἄνθρωπον 
δύο τῶν Κελλιωτῶν xai συντρόφων pou, χαὶ εἶπον 
τῷ ἀνθρώπῳ Ἢ τῷ παρόντι εἰπὲ τὸ θέλον (ὀείξαν- 
τες ἐμὲ), ἣ ἄπελθε ἔνθα θέλεις. Τότε παραλαδών με 
ἑξίω; δέδωχέ μοι χαρτίν τι ὑὕφιλτον, χαὶ ἐδήλωσέ 


pot xal ὅθεν χαὶ ὁπότε ἐξῆλθεν, Ὡς δὲ διώρθωσα͵ 


τὸ ὑφιλτὲν καὶ ἀπῆλθον ἀναγνῶναι τοῦτο, ἀνέφερον 
ὅτι ζητῶ εὐεργεσίαν" [120] ἐπεὶ χαρίεντα μέλλει 


ὁ βασιλεὺς κὺρ Ἰωάννης " καὶ τῷ αὐτῷ ἔτει un 


Νοεμδρίῳ ἐξῆλθεν αὐτὸς δὴ ὁ βασιλεὺς ἀπὸ τῆς 


«cus χαὶ ἀπῆλθεν εἰς τὴν Μορέαν τῇ xc" Aexeg.- 
δρίου μετὰ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τοῦ δεσπότου 
χὺρ Κωνσταντίνου διὰ τὸ βούλεσθαι γενέσθαι τὸν 
ἀδελφὸν αὐτῶν τὸν δεσπότην χὺρ Θεόδωρον χαλόγε- 
ρον, xat ὁ χὺρ Κωνσταντῖνος ἑναπομείνῃ αὐθέντης 
τοῦ Μορέου, εἰ xai μετεμελήθη καὶ οὐκ ἐγένετο" 
μεθ᾽ ὧν [γὰρ] ἐγὼ ἀρχῇ εἰς τὸν Μορέαν ἦλθον, εἰς 
τὴν τοῦ βασιλέώς μου δονλοσύνην ὑπάρχων. εἰς δὲ 
τὴν τοῦ δεσπότον χὺρ Ἑωνσταντίνου ἀποδλέττον ἐξ 
αἰτίας τοιαύτης " τοῦ γὰρ ἀοιδίμου χαὶ μαχαρίτον 
πατρὸς αὑτῶν ἐγγίζοντος πρὸς τὸ ἀποθανεῖν ὥρισέ 
μοι καὶ ἔγραψα ἰδίως, οὐχὶ διαθέχην αὐτοῦ * οὗ γὰρ 


ἀναφέρειν ἐχεῖσς τῆς ἁγία; δεσποίνης καθεζομένης D διχτίθενται οἱ βασιλεῖς, ἀλλὰ προστάττουσιν * ὅτι νὰ 


χαὶ τῆς νύμφη: αὐτῆς τοῦ δεσπότου λιπόντεος εἰς 
τὸ xuviy:ov* xal ἀναγνοὺς τὸν χάρτην ὅτι xal 
ὑγιαίνει καὶ ἀπέρχεται χαλῶς χαὶ εἰς τὰ περὶ τὴν 
μεγάλην Βλαχίαν, καὶ νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὸ Κελλὶν 
ὀνομαζόμενον λιμιῶνα χάτεργα ἵνα ἑπάρωσι xal 
φέρωσιν αὐτὸν, ἐχάρησαν μεγάλως xal μετὰ μιχρὸν 
ὁρίζει ὁ ἅγιο: βασιλεὺς πρὸς τὸν ῥουχάριν σὑτοῦ, 
Δὺς ποὺς τὸν Φραντζῆ τὸ χαδάδι, τὸν μολιδὸν χα- 
μουχᾶν, τὸν μετὰ βαρεοχοιλίας ἐνδεδυμένον, καὶ 
ἀπέλει χαὶ τὸ σεντούκιν ὅπερ μοι ἐζήτησεν ^ ἣν γὰρ 
εἰς τὰς χεῖράς pou σεντούχιν κάλλιστον xai μέγα, 
ἔχον πολλὰ xal ναλὰ εἴδη * ἅπερ διεδόθησαν τὰ μὲν 
τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, τὰ δὲ ὑπὲρ τῆς ἁγίας ψυχῆς αὖ - 
τοῦ. Καὶ τέλος ἐζήτησα ἐγὼ τὸ σεντούχιν, χαὶ ὥρισέ 
μοι ὅτι αὐτὸ ἧτον τοῦ αὐθεντός μου τοῦ βασιλέως 
τοῦ πατρός μόν, xal εἶχα ἐν αὐτῷ μετὰ τῆς ψυχῖς 
ἐχείνου πολλὰ χαὶ χαλὰ xal. πολλῷ πλείω τῶν ὧν 
εἶδες " xal θέλω πάλιν νὰ τὸ δώσω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν 
βασιλέα τὸν υἱόν μον ἵνα ἐν αὐτῷ ἔχῃ καὶ ἐχεῖνος 
μετὰ τῆς εὐχῆς pou τὰ ἑαυτοῦ * τότε δὲ πάλιν ὥρι- 
σεν ἵνα τὸ ἔχω " καὶ εἷλον αὑτὸ μετὰ τῆς ἁγίας εὐ- 
qns ἐχείνου γεμάτον ἀπὸ πάντων τῶν χρησίμων xol 
τιμίων τοῦ βίου τούτου τοῦ ματαίου - ἡ δὲ ἀγία δέ- 
aoa ὁρίζει χαὶ φέρουσί με χαμουχᾶν χαλὸν πρά- 
σινον. Ἢ δὲ νέα δέσποινα μηνύει με ὅτι Τὸ δεῖνά 
pou ῥοῦχον, ὅταν μέλλῃς λαδεῖν γυ"αῖχα, [121] θἐ- 
λει ἧσθεν ἐχείνη:. Τῇ δὲ xa' τοῦ Ἰουλίου μηνὸς 
τοῦ αὐτοῦ Étou; τέθνηχεν ὁ ἐν μαχαρίᾳ τῇ λήξει 
Ὑενόμενο; ἀοίδιμος χαὶ εὐσεδὴς βασιλεὺς χὺρ Ma- 
νουὴἣλ, ὁ διὰ τοῦ θείου xal ἀγγελιχοῦ σχήματος pet- 
ονομασθεὶ; πρὸ ἡμερῶν β΄ δίατθαΐος μοναχὸς, xal 
ἐτάφη τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ tv τῇ σεθασμίᾳ βασιλιχῇ xal 
περιχαλλεῖ μονῇ τοῦ Ιαντοχράτορος μετὰ πένθους 
xai συνδροιλῆς οἵας οὐ γέγονε πώποτε εἴς τινα τῶν 
ἄλλων * ἧσαν δὲ πᾶσαι αἱ τῆς ζωῆς αὐτοῦ ἡμέραι ἔτη 
o. καὶ ἡμέραι xe. 

[122] Καὶ τῷ (48) Exet. μηνὶ Αὐγούστῳ διέδη φυ- 
τοῦσα εἰς τὴν αὑτῆς πατρίδα ἡ δέσποινα χυρία Eo. 
φία. 

[125] Καὶ τῷ (λε᾽ ἔτει τοῦ Αὐγούστον κθ’ ἔφερον 
μετὰ κατέργων ἀπὸ τὴν Τραπεζοῦνταν χυρίαν Ma- 
ρίαν τὴν Κομνηνὴν, θυγατέραν χὺρ ᾽Αλ Fo αν πλέως 
Τραπεζοῦντος τοῦ Κομνηνγῦ. 


ἔχῃ εἷς ἕκαστος «b xal τὸ, ὁ 6k τόδε ἀπὸ τῶν ἰδίων 
αὑτοῦ ἀξιολόγων εἰδῶν * καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ βίον αὖ- 
«οὐ ἵνα μερισθῇ εἰς τέσσαρα μερδιχὰ, εἰς παραστά- 
σιμα καὶ λειτουργίας ὑπὲρ αὐτοῦ χατεπέχεινχ τῶν 
συνήθων, ὧν πολυτελῶς καὶ χαλῶς ἐτελέτθτσαν παρὰ 
τῶν αὐτοῦ χαὶ τῶν εἰσοδημάτων τῆς βασιλείας, εἷς 
“τοχοὺς, εἰς τοὺς ἰατροὺς χαὶ elg τοὺς αὑτοῦ χελ- 
λιύτας * ἐπίτροποι δὲ νὰ ὥσιν ὁ πνευματικὸς αὐτοῦ 
ὃ εἰ; τῶν Ξανθοπούλων Μαχάριος ὁ ἐξ Ἰονδαίων, 
ὁ διδάτχαλος Ἰωπὴν ὁ εἰς τοῦ Χαρσιανίτου, χαὶ ἐγώ" 
xal ἀναγνωσθείσης ταύτης δὴ τῆς προστάξιως παρ᾽ 
ἐμοῦ ἔμπροσθεν αὐτοῦ xot τῆς ἀγίας δεσποίνης καὶ 
τοῦ βασιλέως xal υἱοῦ αὑτῶν xai μόνον τέλος ὥρισε 
πρὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ " Υἱέ μον, ἤχουσας τὸ σᾶς προσ- 
τάττω διὰ τοὺς ἰδίους μου ὁποῦ λατρεύουσιν " ἔγρα- 
qov γάρ᾽ οἱ δὲ χελλιῶταί μου, οἴτινες ἐδούλευσάν 
po: χαλῶς xaY εὐνοϊχῶς διάχεινται xal δουλιχῶς 
ὡς ἕνι εἰχὸς εἰς ἐμὲ, ἃς ἔχωσι παρὰ- πάντων ὑμῶν 
τῶν υἱῶν μου ἀγάπην τε καὶ ἀνεχδοχὴν καὶ προμή- 
θειαν χατὰ τὸ ἀναλογοὺν ἑνὶ ἐχάστῳ αὐτῶν. Ἰδίως 
δὲ πάλιν λέγω σοι διὰ τοῦτον δὴ τὸν Φραντζῆν ὅτι 
ἐδούλευσέ μοι καλῶ; καὶ ἐθεράπευσέ μοι εἷς τὰ τῆς 
ψυχῆς pou xai τοῦ σώματος, xal νῦν εἰς τὰ «ἧς 
ἀσθενείας μου πλέον τῶν ἄλλων μοι θεραπεύει, καὶ 
θαῤῥῶ ὅτι καὶ τὰ ὑπὲρ τῆς ψυχῆς μου μετὰ θάνατον 
χαλῶς τὰ θέλει ἐξοιχονομήσειν * ἡ νεότης οὖν αὐτοῦ 
καὶ τὸ γῆρας τὸ ἐμὸν οὐδὲν ἀφῆχαν ἵνα γένηται 
πρὸς αὐτὸν ἀντάξιον τῆς ἀγάπης καὶ δουλοσύνης 


Ὁ αὑτοῦ. ᾿Αφίημι δὲ αὐτὸν εἰς σὲ, xal νὰ ἔχῃ; τὴν có- 


χὴν μου, τὸ ἐτύχενεν ἵνα γένηται παρ᾽ ἐμοῦ πρὸς 
αὐτὸν, χαὶ οὐδὲν ἐγένετο δι᾽ ἃς αἰτίας εἶπον, ἃς τέ- 
vitat παρὰ σοῦ " ἐπειδὴ μετὰ τοῦ δεσπότου χυροῦ 
Κωνσταντίνου εἶχον ἀγάπην καὶ πληροφορίαν ἣν ὁ 
Θεὸς ἀπεδέχετον, ὅτι ὁ τοῦ πατρός pou ἀδελφὸς ἦν 
αὐτοῦ τατὰς, [126] καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ συνανάτρογα 
xal φίλοι xai δοῦλοι αὑτοῦ καὶ ἐγὼ μετ᾽ αὐτῶν' 
εἶτα ἔφερεν ὁ χαιρὸς χαὶ οἰχείωσιν ἐμοῦ εἰς τὸν 
μαχαρίτην xol ἀοίδιμον πατέοαν αὐτοῦ - xal τὰ 
ἔχρηζεν ἀπ᾽ ἐχεῖνον πολλὰ xal ἀναγχαῖα, εὕριδχεν 
αὐτὰ δι᾽ ἐμοῦ " ἡγάπα xal τὸν ἐμὲ εἶχε xal ἰδίω; 
εἰς τὴν διυλοσύνην του. Καὶ συνηθείας καὶ τάξεως 
οὔσης εἰς τὰ τῶν βασιλέων ὀσπήτια ὅτι τοῦ πατρὸς 
οἱ χελλιῶται νὰ χωρῶσι χαὶ εἰς τὰ χελλία τῶγ υἱῶν 


CHRONICON MINUS. in 


δὲ τῶν υἱῶν εἰς τὸ τοῦ πατρός" τοῦτο À τζαν, καὶ ἄλλοι τὰ ἀλλα" xal ἐπαναστρίψχγτες εἰς va 


y τοῖς ζῶσιν ὁ πατὴρ εὑρίτχηται, οὐχὶ 
θάνατον" ὡς ἀπέθανεν ὁ μαχιρίτης xal 
rhp αὑτοῦ μετὰ τὸ ἐχείνου πρῶτον μνη- 
στρέψαντες πάντες ἡ μεῖς οἱ ἐχείνου χελ- 
ὃ παλάτιν * E00; γὰρ ἕνι xal τοῦτο ὅτι 
. αὐτοῦ δὴ τοῦ βασιλέως νὰ καταμένωσι 
pov αὐτοῦ μέχοι χαὶ τοῦ πρώτου pvy- 
πῆλθον καὶ εἰς τὸ ὁσπήτιον ὅπερ χατέ- 
Ἰεὶς δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνος " xal 
ι ὡς οἱ πολλοί. Μαθὼν δὲ τοῦτο ἔστειλε 
Ὁ xal ὥρισέ μοι, ὅτι Οὐ μὲν ἐτήρησας 
X οὐδὲν ἦλθες εἰς τὸ χελλίον μου ἐξ ὁρ- 
εἰς ζῶντος τοῦ αὐθεντός μου βασιλέως 
μου" ἀμὴ πάλιν ἡμεῖς διὰ τὸ χρέος τῆς 
ἰγάπης σου xal δουλοσύνης xal τῆς εἰς 
πτοῦμέν σοι, xal οὕτως ὡς ἂν εἰς τὴν 
οὔ βασιλέως τοῦ ἀδελφοῦ μου νὰ ἔρχε- 
; ὀρθοῦ εἰς τὸ χελλίν μου, ὡς xal πρό- 
τούτων οὖν τῶν αἰτιῶν ὡς ὡρίσθη παρὰ 
; καὶ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ὅτι νὰ ἀχολουθήσῃ 
γμένῳ εἰς τὸν Μορέαν δι᾽ ἣν αἰτίαν προ:- 
ὥρισέ μοι ἰδίως τὸ δὴ pn OX: γενέσθαι" 
νὰ ἡ μπορῇ νά σε εἶχον μετ᾽ ἐμοῦ * xal 
τῷ καὶ ἐγὼ τοῦτο πολλῷ πλέον, σωζο- 
ὅτι và ἕνι μετὰ ἀποδοχῆς xal ὁρισμοῦ 
; τοῦ βασιλέως τοῦ ἀδελφοῦ σου " ἐξήτη- 
Ὁ τὸν ἀδελφρὸν αὐτοῦ δι ἑαυτοῦ μετὰ 
Ἀλητιχῶν xai αἰτίων ἀναγχαίων ὁποῦ 


Μυζηθρᾶν ἐνεργεῖτο τὸ τῆς κα) ογεριχῆς τοῦ δεσπότου 
χυρίου Θεοδώρον. [129] Διὰ δὲ τὸ νὰ πάρουν, ἀνὲ - 
πορέσουν, τὴν Πάτραν, ἀναγκαῖον xat χρήσιμον τό- 
πον, χαὶ διὰ τὸ νὰ μηδὲν εὑρίσκονται sl; τὸν Μυξτηιθρᾶν 
οἱ ἀδελφοὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτῶν βουλομένου γενέσθαι 
xaloyipou, ἐξελθόντες τῇ πρώτῃ Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ 
ἕτους, ἦλθον κατὰ τῆς Πάτρας ol τρεῖς τῶν ἀδελ- 
ψῶν᾽ xal περὶ τοὺς μύλους αὐτῆς σχηνώσαντες 
ἐχεῖσε xal τὴν ἀνεψιὰν τοῦ δισπότου Καρόλλου 
ἔφερον xuplav Θεοδώραν᾽ καὶ ἐχεῖσε αὐτὸς χαὶ ὁ 
δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνο; τὴν εὑὐλογήθη. Εἰς δὲ 
τὴν Πάτραν οὐδὲν ἑκατορθώθη τι πρὸς ἅλωσιν " ἀλλ᾽ 
ἦν μᾶλλον καὶ αἴτιον ὅτι χαὶ ὅπερ ὁ ἀδελφὸς αὐτῶν 
χὺρ Θεόδωρος ὁ δεσπότης εἰς τὸν Μυζηθρᾶν ἔστησεν 


Β ἵνα ποιήσῃ, ἀθετήσῃ, ὅπερ αἴτιον πολλῶν xaxóv: 


ὡς οὖν εἰς τὰ τῆς Πάτοα; τι συμπέρασμα χρηστὸν 
οὐδὲν ἑκατορθοῦτο, ἀλλ᾽ fj μόνον τρία καστελόπουλα 
ὁποῦ ἀπῆραν ποιήσαντες εἰρήνην μετὰ τῶν ἐν τῷ 
χάστρῳ " καὶ ὅτι νὰ δίδουν καὶ xax! ἔτος πρὸ; τὸ" 
δεσπότην χὺρ Κωνσταντῖνον φλωρία φ', ἐγερθέντις 
ἀπῆλθον, ὁ μὲν βασιλεὺς δι’ ἄλλης ὁδοῦ εἰς τὸ" 
Μυζηθρᾶν, [150] ὁ δὲ δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνο; 
δι᾽ ἄλλης εἰς τὸ Χλουμούτξιν μετὰ xal τῆς γυναικὶ: 
αὑτοῦ καὶ βασιλίσσης. Μετὰ δέ τινα χαιρὸν ὀλίγο", 
ἐπεὶ ὁ βασιλεὺς ἤθελεν ἵνα ἀπέλθῃ ὄπισθεν εἰ; τὸ 
ὁσπήτιον αὐτοῦ, μηνυθεὶς καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ 
ἀπῆλθεν εἰς τὸν Μυζηθρᾶν ἀπὸ τὸ Χλουμούτξιν " 
χἀχεῖσε διαδιθάσαντες ἀμφότεροι οἱ δύο ἀδελφοὶ 


ον ἵνα ἔχῃ τὸ ἐμὸν χρείαν, Ἐκεῖνος δὲ c, ἡμέρας ὀλίγας, τῷ Ὀχτωδρίῳ μηνὶ τοῦ (3) ἔτους 


» ὡς ζητοῦντα ἀδύνατόν τι οὐ δι᾽ ἄλλο 
k τὸν ὁρισμὸν τοῦ πατρὸς αὐτῶν, καὶ 
ξἶῖνον ἐμὴν διὰ φτόματος παράδοσιν, Ὁ 
τητε τοῦτο διὰ τῆς ἁγίας δεσποίνης xai 
'V, xal ἔτι μετὰ τῶν μεσαζόντων αὐτοῦ * 
πὲ ὥρισε τοῦτο, ὅτι "Ac ἔλθῃ μεθ᾽ ἡμῶν 

χαὶ εἰ μὲν ἀπομείνῃ ὁ ἀδελφός μου 
ἀφήσω νὰ ἔχῃ αὐτόν * ἐπεὶ xal ἡ xupá 
να ὥρισέ po: περὶ τούτου χαὶ συγχω- 
ἐπαναστρέψῃ ἐδὼ ὁ ἀδελφός μου μετ᾽ 
τυχένει εἰ μὴ νὰ Évc εἰς ἐμὲ χαθὼς 
θέντης μον ὁ βασιλεὺς ὁ πατὴρ μον νὰ 
;oy νὰ ποιήσωμεν εἰς αὐτόν. Ἐρχόμενοι 
γρέαν τοῦ μὲν ὑπῆρχον τελείως ὑποχεί- 


ἐκαδαλίχευσαν ὁμοῦ xai ἀπῆλθον μέχρι χαὶ τῆς 
Κορίνθον * xat ὁ μὲν βασιλεὺς ἐμδὰς εἰς τὰ χἀτερη x 
ἀπέπλευσεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν" ὁ δὲ δεσπή- 
τῆς χὺρ Θεόδωρο; ἀπῆλθεν ὄπισθεν τὴν αὐτὴν» ὁδὸν 
τὴν φέρουσαν εἰς τὰν Μυζηθρᾶν" καὶ ὁ κὺ opi; 
ὁ αὐθεντόπουλος pet! αὐτοῦ μέχρι τινὸς ἀπῆλθεν 
εἰς τὰ Καλάδρυτα' ἡμεῖς δὲ μετὰ τοῦ αὐθεντὸ-: 
ἡμῶν χυρίου Κωνσταντίνου τοῦ δεσπότου διὰ τῆ; 
ἄλλης ὁδοῦ ἤλθομεν εἰς τὴν Βοστίτζαν " xal γὰρ εἰ 
καὶ καλόγερος οὐκ ἐγένετο ὁ δεσπότης χὺρ 85550. 
ρος, ἵνα ἀπομείνῃ ἅπας ὁ τόπος αὐτοῦ εἰς τὸν χὺρ 
Κωνσταντῖνον τὸν ἀδελφὸν αὑτοῦ, ἀλλ᾽ οὖν xai o5- 
τω; δέδωχε πρὸς αὐτὸν τὴν Ποστίτζαν, καὶ εἰς τὸ 
ἄλλο μέρος ὅσα δὴ ἦρχεν ὁ Φραγκόπουλος πρωτ΄- 


γεῖπον, πρὸς δὲ τὸν ἀγάπῃ χαὶ ἐλπίδι Ὁ στράτωρ, [185] ᾿Ανδροῦσαν λέγω xal Καλομμάταν, 


Ὃν * ἀποτωθέντες οὖν εἰς τὸν Μορέαν xal 
του παντὸς οὗ ἐντὸς τοῦ Μορέως ἐχρά- 
ὁ άρουλλος, ἀπελθόντες πάντες οἱ αὖ- 
δελφοὶ, τέλος ἐπεὶ [128] οὔτε οὗτοι ἦσαν 
s; ὅτι θέλουν δουλώσειν εἰς ἑαυτοὺς ὅλον 
ἦρχεν ὁ Κάρουλλος, οὔτε πάλιν ἐχεῖνος 
|] νὰ φυλάξῃ τὸν ἐπίλοιπον τόπον ὁποῦ 
10 * ἀπῆραν γὰρ οἱ αὐθέντες ἡμῶν τινὰ 
ἐφάνη χαλὸν ἵνα ὁ δεσπότης χὺρ Κων- 
άρῃ τὴν ἀνεψιὰν αὐτοῦ δὴ τοῦ Κὶχρούλ - 
| εἰς νήμιμον γυναῖχα xal τὰ χάστρα, 
ἵχεν εἰς τὸν Μορέαν, λάδῃ εἰς προῖχαν 
5h γενομένη.) τελείου τῇ πρώτῃ Matou 
"Ji, σταλεὶς ἐγὼ πχοέλαθον τὴν l'^apés- 
TROL Gn. CLVI. 


xat Πίδημα xal Μάνην καὶ Νησὶν xai Σπητάλιν χαὶ 
Γραμπένην, xal ᾿Αετὸν xal Λωῖ, xai Νεόχκαστρο" 
xai ἕτερα πολλά“ ἃ xal σταλεὶς ἐγὼ παρέλαθων 
ταῦτα παρὰ τοῦ ῥηθέντος πρωτοστράτορος. 

[134] Καὶ τῷ αὐτῷ ἔτι ἐν μηνὶ Μαρτίῳ U τέθνη- 
xtv ὁ δεσπότης χὺρ ᾿Ανδρόνιχος, ὁ διὰ τοῦ 01/2) 
σχήματος μετονομασθεὶς ᾿Ακάχιος xal ἑτάρη t 
τῇ τοῦ Παντοχράτορος μονῇ, ἐν ] καὶ χατέμενε - 
βουλῆς δὲ ἀποχρύφον μόνον εἰς ἐμὲ 0525; παρὰ τοῦ 
αὐθεντός μον xal δεσπότου, ὅτι νὰ ἀπέλθω.εν. xazà 
τῆς Πάτρας, xai εἰ μὲν ἑπάρωμεν αὐτὴ», ἰξοὺῦ νὰ 
εὑρισχώμεθα εἰς τὸν Μορέαν, καὶ ὁ τόπο; αὑτοῦ ὁ 
τῆς Μαύρης δηλονότι θαλάσση; δοθῇ πρὸς τὸν ἀξελ- 
q^» αὐτοῦ τὸν βασιλέα" εἰ δὲ οὐδὰν ἐπάρωκεν τῶν 

33 


103^ 


GEORGII PHRANTZ£ 


1036 


Ἡλτραν, và ὑπάνωμεν ὄπισθεν εἰς τὴν πόλιν, xaX A μετὰ καὶ δραγουμάνου xai ἀνθρώπων, ἵνα μάϑωσι 


νὰ ἔχῃ ἐνταῦθα εἰς τὸν Μορέαν τὰ τῆς προιχὸς αὐτοῦ 
χάστρα, [155] xai ἐχεῖσε τὸν τόπον του, τὴν Μαύ- 
ρὴν δηλονότι θάλασσαν" τὰ δὲ δοθέντα παρὰ τοῦ 
δεσπότου χάστρα πάλιν và δοθῶσιν, ἔνθα ὁ βασιλεὺς 
διαχρίνει, παρηχηλούθησε καὶ τοῦτο, ὅπερ ἦτον 
ἀπὸ μέρους βεδαίωσις τῆς ἀποχρύφου μελέτης. 
᾿Απὸ τῆς Βοστίτζης διερχόμενοι διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς 
Πάτρας, ἵνα εἰς τὴν Γλαρέντζαν χαὶ τὸ Χλομούτζιν 
ἀπέλθωμεν, ἔνϑα xal ἡ βασίλισσα, ἐστάλη ᾿Ανδρό- 
νιχος Λάσχαρις ὁ Παδιάτης elc τοὺς ἐν τῇ llávpa 
ἄρχοντας διά τινας δουλείας " χἀχεῖσε προσμείναν- 
τὸς συνέτυχον αὐτῷ ἰδίως; καὶ ἱερεῖς xai λαϊκοὶ 
περὶ τοῦ, ἂν θέλει ὁ αὐθέντης αὐτοῦ, ἔχγυσι τρόπον 
ὅτι νὰ ποιήσουν νὰ ἐπάρῃ τὴν Πάτραν. Ἐλθόντος 
δὲ τοῦ Λάσχαρι χαὶ εἰπόντος μετὰ τῶν ἄλλων χαὶ 
τὰ τῶν Πατρηνῶν ἀπόχρυφα, ἀπεπέμφθη ὡς ἀδύ- 
νατα xai περισσὰ xal ἀχούσαντος χαὶ λέγοντος " στα- 
λεὶς οὖν εἰς χεφαλὴν εἰς τὴν ᾿Ανδροῦσαν ὁ αὐτὸς 
A&axaptz, ἔτι δὲ xal οἱ ἄλλοι ἄρχοντες εἰ; τὰ ἐκεῖσε 
χάστρα Ἀεφαλάδες, (ἀλλὰ δὴ xal ὁ πρῶτος τῶν 
ἀρχόντων τοῦ ὁσπητίου αὐτοῦ ὁ Λάσχαρις ᾿Αλέξιος 
εἶ ε λάδην slg χεφαλατιχὸν τὴν Βοστίτζαν καὶ ἑνα- 
πέμεινεν ἐχεῖσε) διερχόμενοι, [156] ὡς δεδήλωχα, 
τοῦ δεσπότου xal αὐθεντός μου μετ᾽ ἐμοῦ καὶ μόνου 
ἐνεργοῦντος τὸ περὶ τῆς Πάτρας, εὑρισχόμεθα εἰς 
τὴν Γλαρέντζαν ἐγράψαμεν πολλάκις, πάλιν ἔχρινον 
τὰ παρ᾽ ἡμῶν ἀδύνατα, ὡς χαὶ ὁ καιρὸς ἔδειξε. 
Τέλο; ἐστήσαμεν ἵνα ἀπέλθωμεν xal νυχτὸς οὔσης 
εὑρεθῶμεν εἰς τόπον πλησίον τοῦ τέλους τῶν ἀμπε- 
λίων αὐτῶν δὴ τῶν Πατρηνῶν εἰς τρεὲς ἐχχλησίας 
ὀνομαζόμενον, ἐπεὶ xal ἦσαν παλαιόθεν, ἐχεῖσε δὲ 
εὐρεθῶσι xal οἱ ἄνθρωπο: xal δηλώσωσιν εἰς πλά- 
τος τὰ διὰ γραφῆς, χαὶ, εἰ μὲν δυνατά εἰσι, νᾶ 
δνεργηθῶσιν, εἰ δ᾽ οὖν, νὰ ἀπέλθωμεν, φανερῶς và 
ἀπυχλείσωμεν τὸ χάστρον xal ὡς φέρει τὸ φέρον. 
Ka: ἰδοὺ ἐγράψαμεν ὁρισμοὺς εἰς πάντας τοὺς ἕν τῇ 
περιοχῇ τῆς ᾿Ανδρούσης, ὅτι τῇ ιε΄ τοῦ Μαρτίου 
pre τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἵνα ἔλθωσι μετ᾽ ἀρμάτων 
χαὶ τῶν πλειόνων ἀνθρώπων τῆς ἀρχῆς ἑνὸς ἑχάστου 
αὐτῶν, ἵνα μετὰ τοῦ πρέποντος διέλθῃ τὸν τόπον 
τοῦ πριγχίπου xal ἀπέλθῃ εἰς τὰ περὶ τὴν "Av- 
δροῦσαν ὁ νέος αὐθέντης τοῦ τόπου ἐχείνου " ὁμοίως 
ἐμηνύθη καὶ Λάσχαρις ᾿Αλέξιος ἀπὸ τὴν Βοστίτξαν" 
ἐλθόντος δὲ ὡς ἐχαδαλικεύσαμεν καὶ οὐδὲν ἐπιάσα- 
pev τὴν περὶ τὸν ᾿Αλφιὸν ὁδὸν, ἀλλὰ τὴν ἀριστερὰν, 
ἐθαύμαζον xa πρὸς ἀλλήλου; ἔλεγον ἐρωτῶντες, 
Ποῦ ἀπερχόμεθα ; Ἑλθόντες δὲ περὶ τὸν συμφωνη- 

ἄντα τόπον περὶ ὥραν ἀλεκτοροφωνίας xal εὑρόν- 
τες χαὶ τοὺς ἀνθρώπους, [157| καὶ ἰδόντες αὐτοὺς 
xai àmpáxtou; χαὶ ἄπραχτα λέγοντας ἀπεπέμψα- 
μεν" ἐξημερωθέντες δ᾽ ἐχεῖσε βουλευόμενοι τί ἄρα 
và πραχθῇ, τὸ φωσσάτον νὰ πηλαλήσῃ νὰ αἰχμαλω- 
4lsp τοὺς εὐρισχκομένους ἔξωθεν ἀνθρώπους καὶ 
πᾶσαν τὴν τῶν Ἑδραίων οἴχησιν, ὡ; ἐφάνη ἄπρα- 
xtov διὰ πολλὰ αἴτια, ἰδοὸὺ xal ἀπὸ τὸ κάστρον 
᾿ βδόντε:; ἡμδς xal ἀπορήσαντες τί ἄρα χαὶ ἕνι, (οὐδὲ 
γὰρ προενδησαν τὸ τυχὸν) ἀπέστειλαν ἕνα τῶν ἀρ- 
χόντων, καὶ ἕνα χανονιχὸν Μάρχον ὀνοηαζόμενην 


τίς ἕνι καὶ διὰ τί; Ὡς δὲ εἶδον τίς ἕνι χαὶ ἤχουσιν 
ὅτι "λθομεν fj νὰ μᾶς δώσητε τὸ χάστρον, ἣ νὰ τὸ 
ἐπάριυμεν μεθ᾽ οἵου τρόπου ἐμπορέσωμεν, ἐπιστρέ- 
ψαντες χαὶ μετὰ σπουδῆς χαὶ χρούσαντες λάρμα 
συνήχθησαν βίᾳ πάντε: οἱ ἐχτὸς ἐντός. Ἡμεῖς δ᾽ ἐπὶ 
τὴν αὔριον, ἧ τῶν Βαῖΐων xa fj ἑορτὴ τυχοῦσα, τεμόν- 
τες πάντες βάϊα μυρσίνης, τοῦ τόπου πλῆθος ἔχον- 
τὸς, χαὶ φέροντε; ἀνὰ χεῖρας, ἐλθόντες ἐπέσαμεν 
περὶ τὰς πόρτας τοῦ χάστρου" [158] ὡς δ᾽ ἐχείμεθα 
τῇ xc' τοῦ αὐτοῦ μηνὸς Μαρτίου μετὰ τὴν» τοῦ 
μεγάλου Σαδόάτου ἀχολουθίαν, ὡς ἐφάγομεν, ixa- 
θήμεθα εἰς τὴν τοῦ αὐθεντὸς ἡμῶν τένδαν, ὁμιλοῦν- 
τες περισσά. "Aovo δὲ ἐξεχρότησαν ἀπὸ τῆς πόρ- 
τας τῆς ἙἝἭ ραϊχῆς ἣ τοῦ Ζευγαλατίου (καὶ οὕτως 
D γὰρ ὠνομάζετο) καδαλλάριοι ὀλίγοι, xo δ'ωχθέν- 
τες ὡς ἐφάνησαν, ἀπῆλθον χαὶ ἐσέδησαν εἰς τὴν 
τοῦ αἰγιαλοῦ πόρταν, ἐχεῖσε χατασχευαστιχῶς πάν- 
τες οἱ τοῦ χάστρου ὑπάρχοντες μετὰ τζαγγρῶν καὶ 
τοξαρίων xal σχλόπων. Τοῦ δὲ δεσπότου χἀμοῦ 
(προδαδιζόντων πρὸ τοῦ διωγμοῦ διὰ τὸ) εὑρεθῆναι 
χατὰ τύχην τὰ ἄλογα ἡμῶν ἕτοιμα πλησίον τοῦ 
γεφυρίου τῆς 6609 τῆς ἀπερχομένης εἰς τὸν ἅγιον 
᾿Ανδρέαν, τὶς τῶν Πατρηνῶν ἑτόξευσεν οὕτως τὸ 
τοῦ δεσπότου ἄλογον, ὅτι εὐθὺς ἔπεσε" καὶ 6p» 
μόντες ἵνα ἣ σχοτώσωσιν ἣ πιάσωσιν αὐτὸν, εὑρέ- 
θην ἐγὼ ὑπέρμαχος, καὶ ἐχεῖνος μὲν Θεοῦ βοηθείᾳ 
ἀποπλαχεὶς ἀπὸ τὸ ἄλογον ἔφυγε πεζὸς, ἐγὼ δὲ 
xai δέδωχα, xai ἕνα καὶ ἑπίασα υἱὸν Σταματέλλη, 
ἀλλὰ χαὶ δεδώχασί με xal Ἐμὲ, καὶ τὸ ἄλογόν μου 
τοσαῦτα ὅτι ὅτι ἀδυνατῇσαν ἔπεσε καὶ ἐπλάκωσέ με, 
ἄλογον ἄριστον, ὅπερ ὁ ἀμηρᾶς δέδωχε τῷ ᾿Ασάνῃ 
Ἰσαακίῳ, ὅτσν ἐσυνήντησεν ἐχείνῳ“ 6. δ᾽ ᾿Ασάνης. 
τῷ γαμδρῷ αὑτοῦ τῷ Φιλανθρωπίνῳ Γεωργίῳ, [159] 
χἀχεῖνος τῷ ἀνεψιῷ αὐτοῦ τῷ Κομνηνῷ, τῷ τῷ 
πρωτοστράτορος Κανταχουζηνοῦ γαμδρῷ, χαὶ er- 
γοντος μετ᾽ αὐτοῦ ἵνα εἰς τὸν Γαλατᾶν ἀπέζθη, 
φθάσας ὁ ἀδελφός μου ἐπίασεν αὐτὸν, καὶ εὔεργε- 
τήθη ὁ ἀδελφός μου τὸ ἄλογον αὑτοῦ παρὰ τοῦ βα- 
σιλέως " ἐγὼ δὲ πάλιν ἀπῆρὰ τοῦτο παρ᾽ ἐχείνον, 
ἐρχόμενος εἰς τὸν Μορέαν. Πιάσαντές με οὖν μετὰ 
πολλῶν λαδωμάτων, ἀπαγαγόντες με, ἔδαλόν με εἰς 
τὸν Κουλόν εἰς ὁσπήτιον σχοτεινὸν, ἔχον μύρ;ηκας 
xai σιταροψέρας χαὶ ποντιχοὺς, διὰ τὸ εἶναι ἐν 
D αὐτῷ πρὸ τοῦ σιτάριον, ἔδαχόν με χαὶ σιδηρᾶ μο- 
voxávova xal εἰς τὸν ἀριστερὸν πόδα ἄλυσιν στ:- 
ρεὰν εἰς τζόχον μέγαν καρφωμένην" xal ἐχοιτόμῃν 
ἐν τῇ τοιαύτῃ φυλαχῇ πικρῶς διαδιδάξων ἀπό τε 
τῶν λαδωμάτων χαὶ τῶν σιδηρῶν καὶ τοῦ ξηροῦ 
χοιτασμοῦ xal τῶν ἄλλων ὁποῦ εἶχεν, ὡς init 
μεν, τὸ ὁσπήτιον χαχῶν. 
:. Ἐνταῦθα δ᾽ ἔστ: προσῆχον διηγήσασθαι xal περὶ 
τῆς ὁσιωτάτης Θωμαῖδος. Αὕτη γένους χρησίμου 
ὑπάρχουσα ἐν τῇ ἀνατολῇ, ἀπορφανιπ:θεῖσα, ol 
ροντες εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν οἱ συγγενεῖς 
αὐτῇ;, δεδώχασι τῇ ἀδελφῇ τῶν τριῶν ἀρχιερέων 
καὶ ἀδελφῶν, τῶν xal βασιλέων, χαὶ μητρὶ 9t 
σοφωτάτον βαθασίλα Νιχολάον " ἡ δὲ ταύτην ἔχω 
zai παιδεύουσα μετὰ xaipóv τιγα ἀπῆλθεν εἰς τῇν ἔπ, - 











1031 


CHRONICON MINUS. 


1078 


Θεσσαλονίχην, Νικολάου τοῦ Ka6as!Aa xoi ἀδελροῦ χρείαν, εἰ μὴ μετὰ συγχωρήσεως, χαὶ τὸ ἀνυπόδη" 


αὐτῆς ἀρχιερέως ἐκεῖσε ὄντος, [140] καὶ εἰς τὴν 
μονὴν τῆς ἀγίας Θεοδώρας ᾧχησαν μετὰ Παλαιολο- 
τίνας γυναικὸς ἐναρέτου xal λογίου, περὶ ἧς πολλοὺ; 
xai πολλάχις fjXousa παρὰ τοῦ ἀοιδίμον βασιλέως 
χυροῦ Μανουὴλ ἐπαίνους, καὶ πολλοὺς χανόνας εἷς 
τε τὸν ἅγιον Δημήτριον xal τὴν ἁγίαν Θεοδιραν 
xil ἄλλους áyiou; ἀνέγνωσα ἐχείνης ποιήματα, 
ἔχουσαι σὺν αὑταῖς xal τὴν ὁσίαν Θωμαΐδαν, χαὶ 
παιδεύουσαι εἴς τε ἀρετὴν χαὶ λόγον. Ὡς δὲ ἦλθε 
τὸ τέλος αὐτῶν χατέλιπον αὐτὴν πάντα τὰ αὑτῶν, 
ἀλλὰ δὴ xal τὴν τοῦ Κυπριανοῦ γυνὴν, ἥτις ἀγα- 
ναχτήφ:σλ τὸ σχληρὺν τοῦ ἀνδρὸς αὑτῆς ἀπελθοῦσα 
εὶς τὰς ῥηθείσας μοναχὰς χαλογραία γέγονεν" ἐπεὶ 
6i περὶ τὸ τέλος αὐτῶν ἐγένετο, πάλιν εἰς τὴν x^v 
ρονόμον ἐχείνων χαὶ τοῦ βίου, ὅπως δὴ ποτε xal 
τῖς ἀρετῆς, ὑπετάγη" xal χαλῶς διήνυσε τὸν τῆς 
ὑποταγῆς δρόμον μέχρι θανάτου. Κυπριανοῦ δὲ 
γυνὴν λέγω τοῦ ἐλθόντος εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν 
xai τὴν μονὴν χτίσαντος τὴν εἰς ὄνομα τῶν ἁγίων 
Θευδώρων, ἐπονομαζομένην δὲ τοῦ Κυπριανοῦ. Τῶν 
δὲ ἀσεδῶν τὴν θεσσαλονέχην παραλαθδόντων, ἐξελ- 
δοῦσα ἡ ὁσία θωμαῖς μετὰ xal τῆς ὑποταχτιχῆς 
αὐτῆς τῆς Κυπριανῆῇς ἦλθεν εἰς τὴν Λῆμνον, ἵνα 
ἀπ᾽ ἐχεῖσε πάλιν (ἀπέλθῃ) εἰς τὴν Κωνσταντινοῦ- 
«ολιν" [141] ἐν fj, Λήμνῳ ὁ πάππος μου εὑρισχό- 
μενος μετὰ τῆς γυναιχὸς αὐτηῦ xal τῶν παίδων, 
ἰδοῦσα αὑτὴν xai τὴν αὐτῆς ἀρετὴν xal τὸν λόγον 1, 
πρώτη τῶν τριῶν θυγατέρων αὐτοῦ, τῆς χυρίως 


«ov xa ὀλιγότροφον xai τὸ χαμαὶ χεῖοθαι xai ἐν 
εὐτελεῖ, καὶ τἄλλα ὅσα τῆς ἀρετῆς εἶσιν ἐχμαρ- 
τύρια, τῶν περισσῶν ἐστι διηγεῖσθαι" ὁμοίως δὲ 
πάλιν xai τῆς αὐτῶν ὁσίας xal πνευματικῆς μη- 
πρὸς, τῆς εἰς ἐκείνην συνδρομῆς χαὶ θεωρίας βατι- 
λέως καὶ δεσποινῶν xal ἀρχόψτων καὶ ἀρχοντισπῶν, 
αἱ μὲν δι᾽ ἐξομολόγησιν, αἱ δὲ δι᾽ εὐχὴν καὶ θεω- 
ραν, τίς ἂν ἀχριξῶς xol ταῦτα xal τὴν ἐχείνης 
ἀρετὴν δυνηθείη ἀχριδῶς διηγήσασθαι; "Ev δὲ xoi 
μόνον διηγησάμενοι δείξομεν πάντα ἀληθῆ “ Τῷ 
ῥηθέντι μεγάλῳ Σαδδάτῳ ᾧπέρ μοι συμδέδηχεν 
ἅπερ διηγησάμην, καθημένης μετὰ τὴν τελετὴν 
τῆς λειτουργίας ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ, xal σὺν αὐτῇ πᾶσαι 
αἱ χαλογραῖχι αὑτῆς xal προσμένουσαι [va μιχρόν 
τι xal ἀπογεύσωνται διὰ τὴν τοῦ ἀντιδώρου μετά- 
ληψιν, εἶτα εἰς τὰς Ιράξεις τῶν ἀποστόλων τεθῆναι 
(τὴν) ἀνάγνωσιν, λέγει ἡ ὁσία, KaXoypatau ἐγεί- 
ρεαθε. Αἱ δὲ, Τί ἐστί aot χρεία ; χυρία ἡμῶν ἁγίαϊ 
Ἡ δὲ, Τῷ κυρίῳ Γεωργίῳ προσῆλθε πειρασιὸς, 
[145] καὶ ἵνα δεηθῶμεν τῆς Θεοτόχου ὑπὲρ ἐχεΐνου. 
Τὸ δὲ ἀχούσασαι ndsat, ἐξχιρέτως δὲ αἱ τῆς μη- 
τρός μον ἀδελφαὶ (xal γὰρ ἑτέρα ἀδελφὴ χαὶ ὑστέρα 
γέγονε κἀχείνη χαλογραία xai ὑποταχτιχὴ αὑτῆς 
χαλῇ), προσέδραμον μετὰ δαχρύων, Τί ἐστι τοῦτο.: 
χυρία ἡμῶν ἁγία! Ἢ δὲ πρὸς αὐτὰς, Μὴ θροεΐσθε! 
ὁ Θεὺς ὁ συγχωρήσας τὸν πειρασμὸν θέλει χορη- 
γήσειν χαὶ τὴν βοήθειαν χαὶ διάλυσιν αὐτοῦ δὴ τοῦ 
πειρασμοῦ" xat σταθεῖσαι ἔψαλλον τὴν εἰς τὴ» 


πρώτης θυγατρὸς αὐτοῦ εἰς τὴν Θεσσαλονίχην C Θεοτόχον παράχλησιν μετὰ δαχρύων. Τούτου τί 


ἀπομεινάσης μετὰ χαὶ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς καὶ τῶν 
παίδων, χαταλείψασα γονεῖς χαὶ ἀδελφὰς xai ἀδελ- 
φοὺς. καὶ τὸν ὃν ἐμνηστεύσατο εἰς ἄνδρα, ἀπελθοῦσα 
γέγονε χαλογραία xaX ἐν ὑποταγῇ αὐτῆς δὴ τῆς 
ὁσίας * ἐχεῖθεν δὲ ἐξελθοῦσαι χαὶ ἐλθοῦσαι al τρεῖς 
xaX γόνον ἐν Κωνσταντινουπόλει κατήντησαν ἀρχὴν 
ἐν τῇ γονῇ τῇ ἐπονομαζομένῃ τῆς Κλεραίνας. Δια- 
δοδεῖσα δὲ ἡ ἀρετὴ αὐτῆς δὴ τῆς ὁσίας χαὶ ἣ εἰς 
τὴν θείαν Γραφὴν ἐμπειρία εἴς τε τὸν βασιλέα xoi 
τὸν πατριάρχην xat πάντας τοὺς τῇς πόλεως, ὁ μὲν 
βασιλεὺς ἐγύρευσεν ἵνα χαὶ λάδῃ μοναστήριον, 
οἷον ἂν ἕνι τὸ μεγαλώτερον xal πολυεισωδώτερον, 
ὁ δὲ πατριάρχης τὸ δοῦναι αὐτὸν ἔνταλμα πνευμα- 
τιχῆς ἐξουσίας εἰς τὰς βουλομένας τῆς πόλεως 
γυναῖκας * οἱ δὲ τῆς πόλεως ὅτι καὶ νὰ ποοσέρχον. 
ται χαὶ νὰ βλέπουν xal và θεραπεύουν εἰ; τὰ πρὸς 
χρείαν αὑτῶν " οὐδὲ γὰρ ἣν ἐν ἐχείναις οὔτε ἀργύ- 
ριον, οὐχ ἄλλο τι, εἰ μὴ τὸ ἐργόχειρον xal ἡ τοῦ 
Θεοῦ διὰ τῶν ἀρχόντων προμήθεια. Λαδοῦσαι δὲ 
διχρόν τι χάθιαμα συνέδραμον εἰς ὑποταγὴν τοσαῦ- 
ται, ὅσαι οὐχ ἂν ἐχώρησαν εἴς τε τὴν τοῦ Λιδὸς 
ξουὴν καὶ τῆς χυρᾶ; Μάρθας, ἡ δὲ οὐ πλείου; ἣ δύο 
χαὶ δέχα προσελάδετο᾽ xal ἦσαν τοιαῦται εἴς τὲ 
ἐχτημοσύνην χαὶ ὑπαχοὴν χαὶ σωφροσύνην, [142] 
χαὶ κᾶν τι εἰς Θεὸν εὐαπόδεχτον, ὅ τι χατέλειπον 
οἱ τῆς πόλεως λέγειν, ἡ ἁγία, ἀλλ᾽ αἱ ἅγιαι, xal 
αὑτὸ δὴ τὸ ὄνομα εἶχον εἰς αὐτὰς ἁγίας. Καὶ τὸ 
μὲν τῶν χαλογρα!ῶν, τὸ .xotviv τῆς τροφῆς xal 
Φορεμάτων xai τὸ μὴ ἔχειν τι ἴδιον, xal τὸ μὴ 
"zo:noat τὸ μιχρότερον T] nob; χοινὴν f; πρὸς ἰδέλν 


χρεῖττον ἐχμαρτύριον τῆς εἰς Θεὸν ἐχείνης ἀρετῆς 
xa οἰχειώπεως ; Ζήσασα οὖν οὕτω καλῶς xat πολλὰ 
ἐχμαρτύρια τῆς ἀρετῆς αὐτῆς ἐνδείξας ὁ Θεὸς, 
τέλος xal ὁ θάνατος αὐτῆς τίμιος ἐναντίον Κυρίου 
xai τῶν ἀνθρώπων προέδη" ἡμέρας γάρ «wa; 
ἀσθενήσασα μιχρὸν, χαὶ πάσας χοινῶς νουθετή- 
cosa, καὶ χαταλείψασα εἰς τὴν ὑποταγὴν τῆς μη- 
τρός μου τῆς ἀδελφῆς, ἢ χαὶ πρώτη cl; ἀρετὴν xoi 
ὑποταγὴν αὐτῆς: ἣν, xal πάντα τὰ τοῦ χελλίου 
αὑτῶν ἐχείνη; διοιχούσης, εἶτα ὡς ἔνθου; γενομένη 
ἐχάθητο, τοὺ; μὲν ὀφθαλμοὺς ἔχουσα χεχλεισμέ- 
νους, τὸ δὲ στόμα ἀεὶ χινοῦσα πρὸς ὕμνους xax 
εὐχαριστίας 1144] πρὸς Θεὺν, μηκέτ: προσλαμδά- 
νουσα τροφίμου ἣ ποτίμου, μήτε ὁ" τλοῦσα τὸ τυχὺν 
ἄνευ τοῦ χαθ᾽ ἡ λέραν, ἐρχομένου τοῦ ἱερέως εἰς τὸ 
μεταλαθεῖν αὐτὴν τῶν θείων μυστηρίων, τότε χαὶ 
τὰς χεῖρας καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐρανὸν 
αἴρουσα χαὶ συγχώρησιν αἰτοῦσα μετελάμθανεν - 
ἀλλὰ xal τοῦ βασιλέως χυρίον Ἰωάννου καὶ τῶν 
δεσποινῶν xal ἄλλοτε πολλάχις εἰς ἐχείνην ἀπελ- 
θόντων, ἀλλ᾽ αὐτῇ xal τότε διὰ τελευταίαν εὐχὴν 
καὶ ἀρχόντων xal ἀρχοντισσῶν, xal ἐγχοίτων ἱερο- 
βονάχων xal μοναχῶν, ἀνένενε χαὶ συγχώρησιν 

χαὶ εὐχὴν ἐχορήγει καὶ οὕτω; διαρχέσατα ἢ ἐσ 
pa; ζ' πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν" καὶ ἐτάφη φιλο- 
τίμως συνδραμόντων σχεδὸν πάντων (τῶν) ἱερέων 
ἱερομονάχων (κλητῶ» xal) ἀχλήτων xat ἀρχόντοιν 
xal ἀρχοντισσῶν. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτω, xil 
ἀληθῶς. 


1079 


GEORGII PHRANTZ.E 


1010 


Ἐμοῦ δὲ χειμένου ἐν φυλακῇ ἡμέρας u', ὡς ἦλθεν & καὶ ἰδοὺ ὡς βλέπεις, ἐσηχώθημεν xol ἤλθομεν εἰς 


ἡ μνήμη τοῦ ἐλευθερωτοῦ τῶν αἰχμαλώτων, τοῦ με- 
" γαλομάρτυρο; δηλονότι Γεωργίου, ἐδεήθην αὐτοῦ, 
ὡς χἀγὼ Γεώργιος, χαὶ παιδιόθεν δοῦλος αὐτοῦ, ἵνα 
λυτρώσῃ με τῶν δεσμῶν * xal ἀφυπνισθεὶς ἔδοξέ μοι 
ὅτ' εὑρέθην εἰς τὸν περιχαλλῇ ναὸν τὸν el; τὸ ὄνομα 
αὑτοῦ τῶν Μαγγάνων [145] ἐπονομαζόμενον, els τὴν 
φιάλην ἱστάμενος xal φορῶν xai τὰ σιδηρᾶ διερ- 
χομένου 53 τοῦ βασιλέως τάχα ἵνα εἰς τὴν ἀχολουθίἀν 
ze ἐχχλησίας ἀπέλθῃ, ἐδεήθην αὐτοῦ, ἵνα με EXev- 
θερώσουν ἀπὸ τὰ σιδηρᾶ * καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς διέδη 
ἐντὸς τῆς ἐχχλησίας, ἄρχων δέ τις νέος ἐπιστρέψας 
πρὸς ἐμὲ λέγει μοι" Ὥρισεν ὁ αὐθέντης ἡμῶν ὁ βα- 
σιλεὺς, ἵνα σε ἐχθάλουν ἀπὸ τὰ σιδηρᾶ * ἐξήτησέν τὸ 
γὰρ χαὶ ἡ χυρία ἡμῶν δέσποινα, Καὶ περὶ τὴν αὖ- 


γὴν αὐτὴν τῆς νυχτὸς ἐν ὥρᾳ ἀσυνήθει, ἰδοὺ οἱ τοῦ B 


γουλᾶ ἄρχοντες, xal ἕτερο: μετὰ σιδηριχῶν, xal 
ἐχδάλλουσί με ἅπαντα τὰ σιδηρᾶ" xal ἑξαιτιῶνται 
χαὶ λέγουσιν, οὐχ ὅτι ἐχθρωδῶς ἔχουσι, καλῶς οὐδέν 
με τοέφουσιν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐχ ἔχουσι " xal μετὰ δύο 
ἡμέρας ἐλθόντες πάλιν ζητοῦσέ με, καὶ δέομαι τοῦ 
αὐθευτός μου διὰ γραφῖς, ὅτι νὰ ἐνδώσῃ νὰ ἐξέλ- 
θουν ἄρχοντες νὰ συντύχουν πρὸς συμδίδασιν, ὅπερ 
χαὶ γέγονε᾽ xal συμδιδασθέντες δεδώχασιν αὐτῷ τὸ 
Σαραδάλε, οὕτως ὅτι và σηχωθῇ εἰς τὸ ὁσπήτιον αὖ- 
τοῦ τὴν Γλαρέντζαν" καὶ μέχρις ὅλου Μαΐου εἰ μὲν 
ἔλθῃ ὁ μητροπολίτης καὶ αὐθέντης αὐτῶν, ποιήσῃ 
ἐχεῖνος ὡς θέλει" εἰ δ᾽ οὖν, νὰ δώσωσιν αὐτῷ τὸ χά- 
ovpov * xal γεγονότων ὄρχων xal παραλαδόντος xal 
τὸ Σαραδάλε τῇ «' Matou ἐχαδαλέκευσεν καὶ ἀπῆλθε 
μέχρι (146] τῆς Σκχλαδίτζας καὶ τοῦ ’Ριόλου τὰ 
ὅρια " δι᾽ ἐμὲ δὲ ἐπαφῆχεν Ἰωάννην τὸν ᾿Ῥωσατᾶν 
ἵνα ps ἐπάρῃ " σωζομένου γὰρ τοῦ ἐλευμωθῆναί με 
Ἐξοῦσι τὸ βέδαιον τὰ πραχθέντα * καὶ ἐλευθερωθεὶς 
ἡμιθνὴς δὴ μόλις ἀπέσωσα, ἔνθα. χαὶ ὁ αὐθέντης 
μον, ὃς ἰδών με μετὰ χαρᾶς ὅτε πολλῆς xol λύπης, 
τὸ μὲν ὅτι ἤμην οὕτως ἡμιθνὴς, τὸ δὲ ὅτι ἤλευθε- 
ρώθην, καὶ ὁρίσας πολλοὺς λόγους πρὸς ἔπαινον χαὶ 
παραμυθίαν μου, ὡς ἀπῆλθον εἰς τὴν χατούναν μου, 
ἑφερόν με εὐεργεσίαν αὐτοῦ, ταμπάρον διπλοῦν χα- 


μουχᾶν πράσινον ἀπὸ τὴν Λούχαν ἀξιόλογον, μετὰ 


xoi πρασίνης τζόχας xal χαλῆς ἐνδεδυμένον, σχού- 
φιαν Θεσσαλονιχαίαν μετὰ χρυσοχοχχίνου χασδίου 
ἐνδεδυμένην, καδδάδιον χρεμεζὴν χαμουχᾶν μετὰ 


βαρέου καταράχου ἐνδεδυμένον, xoupzQou6páxtv χα- D 


μουχᾶν χρυσὸν πράσινον, xal φωτὰν πράσινον χαὶ 
σπαθὶν ἐγχεχοσμημένον. Ἐπὶ τὴν αὔριον οὖν ἀπελ- 
θόντες εἰς τὴν Γλαρέντξαν ἰδοὺ καὶ ἄρχων τοῦ ἀμηρᾶ 
μετά τινας ὀλίγας ἡμέρας λέγων, ὅτι ἡ Πάτρα δίδει 
ps χαράτζι καὶ διαδαίνει ἰδιχὴ μον * σηχώθητι οὖν 
ἀπ' αὑτῆς xal μηδὲν πολιόρχει αὐτήν" εἰ δ᾽ οὖν, 
θέλομεν πέμψειν φωσάτον χατὰ σοῦ. Ὃ δ᾽ αὐθέντης 
μου πάλιν εἶπεν πρὺς αὐτὸν, [141] Ἡ μεῖς ἠχούσα- 
μεν ὅτι θέλει νὰ δώτουν αὐτὴν τοὺς Καταλάνους" 
οὐδὲν οὖν ἐφάνη πρέπον ἐχθροὺς χαὶ τοῦ ἀδελφοῦ 
μον τοῦ μεγάλου ἀμηρᾶ καὶ ἡμῶν νὰ τοὺς ἀφήσω- 
psv νὰ ἑπάρωσι τοιοῦτον χάστρον εἰς τὴν μέσην 
τοῦ τόπου μας * διὰ τοῦτο ἀπήλθομεν Exet * καὶ L£e- 
τάσαντες τὸ medir κεν γὰ μηδὲν γένηται" 


τὸ ὁσπήτιον ἡμῶν εἰς ὀλίγας οὖν ἡμέρας ἔχω σχο- 
πὸν νὰ στέλλω τοῦτον δὴ τὸν ἄρχονταν εἰς «bv ἀδελ- 
φόν pou τὸν μέγαν ἀμηρᾶν (δειχνὺς Epi), καὶ θέλει 
δηλώσειν χαὶ τοὺς πλείονας ἡμῶν λόγους * ὁ δὲ Τοῦρ- 
χοὸς ἀχούσας τούτους τοὺς λόγους, Ext δὲ χαὶ φιλο- 
φρονηθεὶς καλῶς ἀπῆλθε χαίρων " ἐκείνου δὲ ἀπελ- 
θόντος, ὥρισεν Eph, ἰδοὺ προετοίμαζε τὰ πρὸς χρείαν 
τῆς ὁδοῦ, μὴ εἰδότος; μου πρότερον τὸ τυχόν " ἐγὼ 
δ᾽ ἀνέφερον αὑτῷ, ὅτι μόνον νὰ δώσῃ ὁ θεὸς νὰ μη- 
δὲν ἔλθῃ ὁ μητροπολίτης, χαὶ νὰ δώσουν ἡμᾶς τὸ 
κάστρον, xal ἐγὼ νὰ ἀναῤῥωσθῶ τί ποτε πλέον" 
ἀμὴ πάντα θέλω τὰ ἕξειν ἕτοιμα εἰς ἐχπλήρωσιν 
τῆς ἀποδομῆς σου. Τῆς δὲ προθεσμίας ἐλθούσης χαὶ τοῦ 
μητροπολίτου οὐκ ἐλθόντος, τῇ αὐτοῦ Ἰουνίου μηνὸς 
τοῦ αὐτοῦ ἕτους, χαδαλιχεύσαντες ἀπερχόμεθα εἰς 
τὴν Πάτραν. [148] Ἐν ταύταις οὖν ταῖς ἡμέραις 
καὶ ὁ αὐθεντόπουλος χὺρ θωμᾶς τὸ τοῦ πριγχίπον 
Tésvtouplou χάστρον τὴν Χαλαντρίτζαν τοῦ xal μετ- 
ἐπειτα γεγονότος πενθεροῦ αὐτοῦ ἑἐπολιόρχει" ὡς 
δὲ διήρχετο ὁ αὐθέντης μου χαὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ 
τὴν ὁδὸν τὴν φέρουσαν εἰς τὴν Πάτραν, χατελθὼν 
χαὶ οὗτος δὴ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, ἔμειναν ὅὃμοῦ εἷς τὴν 
Καμενέτζαν * ὡς δὲ ἔμαθς τοῦτο χαὶ 6 εἰς τὴν Χα- 
λαντρίτζαν τοῦ πριγκίπου εὑρισχόμενος ἄρχων, ὁ 
Ἰωαννούτζις Παλότας, αἰτήσας ἀφιέρωσιν, ἵνα ἔλθῃ 
xa προσχυνήσῃ ἀμφοτέρους τοὺς αὐθέντας, ἦλθε, 
xa ἐξελθόντος εὐθὺς ἐχδαλὼν τὰς τοῦ χάστρου χλεῖς 
δέδωχε ταύτας τῷ αὐθέντῃ μου τῷ δεσπότῃ, εἰπών" 


( Τοῦτο ἕνι χάστρον ἰδίως τοῦ αὐθέντη μου χαὶ συγ- 
 Yáu6poo τῆς βασιλείας σου" καὶ γὰρ ὁ τοῦ πριγ- 


χίπου υἱὸς ποοαπῆρεν εἰς νόμιμον Ὑγυναῖχα τὴν 
ἀδελφὴν τῆς βασιλίσσης χυρᾶς Θεοδώρας " καὶ ὥρισέ 
μοι. ἵνα παραδώσω τοῦτο αὑτῷ. 'O 6b ἀπεχρίθη 
αὐτῷ * Οὕτως ἔχει, ὅτι συγγενοῦς μού ἔστιν ὁ τόπος, 
ἀλλ᾽ οὐ γνησιεστέρου τοῦ ἀδελφοῦ uou " λοιπὸν προ- 
γενέστερον ἂν εἶχε ποιήσειν τοῦτο, xal ὅ ἀδελφός 
pou ὡς εἰς ἐμὸν οὐδὲν ἤθελεν ἐπιχειρήσειν τι xal 
ἐγὼ εἰρηνικῶς ἤθελα ἔχειν αὐτὸ καὶ ὁ αὐθέντης σου 
ἀλλοτρόκως * ἀμῇὴ νῦν (εἰ) αὐτὸ ἑπάρω, ἀναγκαῖον 
và διαφερώμεθα μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ μου, xal οὐδὲν 
τυχένει διὰ πολύ τι, πολλῷ μᾶλλον διὰ τοσοῦτον 
ἀλλ᾽ ἄπελθε ἐν αὐτῷ xal ὡς δύνασαι ποίει. ὭΣ: δὲ. 
ταῦτα ἤχουσεν, ἐζήτησεν, ἵνα καλῶς ἐχδῇ εἰς τὸ 
χάστρον αὐτοῦ. Ὡρίσθην δ᾽ ἐγὼ χαὶ ἀπῆρα αὐτὸν 
μετὰ στρατιωτῶν xat ἀπηρχόμην * xal περὶ τὸ χά- 
στρον εὑρεθεὶς [149] Ῥαοὺλ ὁ Θωμᾶς ἐνόμισεν εὖ- 
χολον εἶναι ἵνα ἐπάρῃ αὐτὸν ἀπ᾽ ἐμοῦ xa εἰς χίν- 
δυνον ἦλθε τοῦ γενέσθαι μέσον τῶν ἀδελφῶν μὲ): 
τι μάχιμον καὶ λυπηρόν" ὅμως οὖν Θεοῦ εὐδοχί- 
σᾶντος, ἐχεῖνον μὲν χαλῶς ἀπεχατέστησα εἰς τὸ 
κάστρον αὐτοῦ, xai ἐγὼ δὲ χαλῶς ἐπιστρέψας εὗρον 
τὸν αὐθέντην μου ἐν τῷ τοῦ &ylou ᾿Ανδρέου τοῦ 
πρωτοχλήτον ναῷ καὶ τάφῳ ἀκοσωθέντα τῇ δ΄ τοῦ 
Ἰαννουαρίου ἀργά" τῇ δὲ ε΄ nput τοῦ αὐτοῦ, fip£p1 
«ἧς ἑδδομάδος α΄, ἐξελθόντες οἱ τοῦ. χάστρου ἔγχρι- 
τοι xa πᾶς ὁ λαὸς χαὶ ἐλθόντες μέχρι χαὶ τοῦ ῥὴν 
θέντος ναοῦ τοῦ ἁγίου, τῷ δεσπότῃ καὶ αὐθέντῃ uo» 
προσεχύνησαν xai τὰς χλεῖς τοῦ xáctTpou δεδώχατι 


cn s 


1041 


CHRONICON MINUS. — 


1.1} 


χαὶ χαδαλεοκεύσαντες μετὰ πλείστης ὅτι χαρᾶς xai Α γισμὸς fex οὗ πολλὰ χοπιάσα: xa! μεθύσας (τολ- 


τοῦ ἑνὸς μέρου; χαὶ τοῦ ἄλλου ἐσέδημεν εἷς τὸ κά- 
στρον χαὶ μέχρι τῶν ti; τὸν ναὸν τοῦ ἀγίου Νιχο- 
Moo δοπητίων ἀπήθομεν, τῇς μὲν ὁδοῦ πάτης 
χατεστρωμένης πάντων ἀνθέων χαὶ εὐχοσμίας xai 
ἀπὸ τὰ ix δεξιῶν χαὶ ἀριστερὼν ὁσπήτια πάντων 
ῥεομένων διὰ ῥοδοσταμμάτων xal ῥόδων xal -τρια- 
χονταφύλλων - [150] ἀπὸ δ᾽ ἄνωθεν τοῦ Κουλᾶ διὰ 
αχευῶν χαὶ τ:αγγρῶν xaxioc δεξιουμένων ἡμᾶς, εἴ 
xal οὐδέν τι ἔδλαψαν - οἱ γὰρ τοῦ μητροπολέτου xpa- 
τήσαντες τὸν Κουλᾶν, Ez: δὲ χαὶ τὰ αὐθεντιχὰ πλησίον 
αὑτοῦ ὁσπήτια xal σιταρχήσαντες xai ἀφιερώσαντες 
χατέτχον, ἐλπίζοντες ὅτι bi vio. τοῦ μητροπολί- 
του, διὰ τούτου ἕξειν πάλιν ἅπερ xai πρότερον εἷ- 
xov " ἡμῶν δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον συναχθέντων ἐν τῷ τοῦ 
ἁγίου Νιχολάου ναῷ xai zavtb; τοῦ τῆ; χώρας λαγῦ 
δεδώχασεν ὄρχον ὅτι νὰ ὦσι πιστοὶ δοῦλοι τοῦ αὐθεν- 


άχ:ς καὶ ἀχουβίως ἐμέθ:..5λ), χἀκχεΐίνου: τοτοῦτον 
ὅτι ἀπτρὰ τοὺς τὰ χαρτία, χαὶ ἀνέγνωτα χαὶ με- 
πέγραψα, χἀχεῖνα πάλιν ἑξούτωσα xs! igtxa- ἐς 
δὲ E9323 εἰς τὴν πόλιν, ἐδόθη μοι guvacoxpis:á- 
ρους, [153] Μάρχος Πυλαιολόνος, 6 ἽΣσγρο:. ὁ 22z:- 
pov πρωτοστράτωρ, τότε δὲ πρωτοδεττιαρίτης, hio 
ἀνατεθεὶς εἶναι χατὰ τῆς δουλεί:ς μοῦ, 3 ὑπὲο 
αὐτῆς " οὐχ οἶδα δὲ ἄλλο τι αἴτιον, ἀλλ᾽ ὃ τὸ φθόνος 
οὐχ οἷδε προτιμᾶν τὸ συμφέρον ^ ἀπελθόντες δ᾽ μευ 
εἰς τὸν &unpiv, àzipausv ἀπολογίαν, ἵνα δώτω- 
μὲν αὑτὴν οἷς εἶχον" ἀπελογυσάμην οὖν τῷ τότε 
πρώτῳ βιξίρῃ καὶ ἄρχοντι, τῷ Mxpotp Ilasig, ξ-τ 
τοῦτο ἔτ: ὡὼ τὸν αὐθέντην μου οὐδὲν τολμῷ ἵνα εἴπι;, 
ἀλλ᾽ ἐπεὶ ἔχεῖνος ὁπωσδήποτε ἄρχονταν αὐ τοῦ x-i- 


B στεῖλε πρὸς τὸν μέγαν αὐθέντην, ἰδοὺ ὃς 6pizr xat 


τὸς ἡμῶν τοῦ δεσπότου - xai ἐμὲ εἰς χεφαλὴν αὑτῶν . 


ἐζήτησαν" ἤχουσαν δὲ, ὅτι χαὶ δύο χαὶ πλέον τού- 
τῶν τὸν χρεωστοῦμεν, xal διὰ τὴν ὑμῶν αἴτησιν 
θέλω ἧσθεν αὐτὸς εἰς χεφαλὴν ὑμῶν. Καὶ τῇ v» τοῦ 
Ἰουνίου μηνὸς περάσαντός μου εἰς τὸν Ναύταχτον, 
ἵνα εἰς τὸν βασιλέα πρῶτον ἀπέλθω, ἵνα χἀχεῖνος 
τὰ εἰς τὴν Πάτραν πκαραχολουϑέσαντα μάθῃ " εἴτ᾽ 
ἀπ' ἐχεῖαε μετὰ xal ἄρχοντος αὑτοῦ εἰς τὸν ἀἁμη- 
pdv- xal γὰρ κατὰ τὴν δ΄ τοῦ αὑτοῦ μηνὸς, ἐν ἧ 
φθάσαντες ἐμείναμεν ἐν τῷ τοῦ ἁγίου ᾿Ανδρέου 
vit, ἰδοὺ χαὶ ἀπὸ τὸν Ναύπαχτον ἐπέρασαν δύο 
Toupxot, 6 μὲν τοῦ ἀμηρᾶ, ὁ δὲ τοῦ Τουραχάνη, 
λέγοντες δρισμὸν ὅτι τὴν Πάτραν ἵνα μὴ ἐπέρωμεν 
αὐτήν " οὗ δὴ πάλιν ὑπέστρεψαν μετ᾽ ἐμοῦ ἀπολο- 
τίαν λαθόντες, ὅτι, ἐπεὶ ὁ καρὼν ἄρχων ἐμοῦ ὅπά- 
vtt εἰς τὸν ἀδελφόν μον τὸν μέγαν ἀμηρᾶν, [151] 
ὡς ἂν éplan, θέλομεν ποιήσειν. "Oz; οὖν περάσαν- 
«πες kv τῷ Ναυπάχτῳ ἐμείναμεν, πρωΐ σχοτίας οὔ- 
c*, ἐδοὺ ἐχεῖσε xal ὁ παλαιῶν Πατρῶν μητροπο- 
αἰτῆς, Παντοῦλφο:; Μαλατέστας, μετὰ χατέργου 
Keatslawxoo ἦλθεν " διερχόμενος γὰρ ὡς ἔμαθε περὶ 
τὰ νησύδρια τὰ μέσον «rc ὁδοῦ, ὅτι ἐδόθη τὸ χά- 
στρον πρὸς τὸν δεσπότην, ἑπίασε τὴν λιδέραν τοῦ 
μέρους τοῦ Ναυπάχτου, ἵνα πρῶτον τοῦτο χαλῶς 
μάθῃ ὡς ἐγένετο * ἐδέτσεν οὖν ἐπιμεῖναι χἀμοὶ ἐχεῖσε 
χαὶ τὴν αὔριον, ἵνα πρῶτον μηνύσω τοῦτο τῷ αὖ- 
θέντῃ μου, ὅπερ xal γέγονε“ xal παρ᾽ ἐμοῦ τοῦτο 


G 


ὁ αὐθέντη; σχλάδον zou x3l à; ἔλθῃ μετ᾽ buon, xat 
ἃς εἴπη τοὺς δὁρισμοὺ; τοῦ μεγάλου aj0tvto;- xai 
ἔστερξε τοῦτο xal εἶπε᾽ Φρόνιμα xal χαλὰ λέγετε" 
τοῦ Ἰάγρου ἰδίως σχώπτοντος τοῦτο εἰς ἐμὲ ὡς; 
ἄπραχτον xal μόνον ἐπιζήμιον. ἐγὼ Θεοῦ εὑδο- 
χοῦντος, ἔπραξα τοῦτο χαὶ ἀπτιρα ᾿Αρχοντέ:χλαδουν. 
χαὶ ἣν τοῦτο πρῶτον αἴτιον τοῦ λαδεῖν τὴν διέρϑω- 
σιν τὸ περὶ τῆς Πάτρας. 
và'. 

[154] Καὶ τῷ λη' Exec. ἐν μηνὶ Xixts6plo εἰς 
τοὺς χρατιχοὺ;, ἔπραξαν τὸ συνοιχέσιον τοῦ αὖθεν- 
«τοπούλον θιυκᾶ, οἱ αὐτάδελ-τοι αὐτοῦ οἱ δεσπόται, 
μετὰ τῆς θυγατρὸς τοῦ πρίγχιπος ᾿Ασάνη Ζαχαρῖπ 
τοῦ Κεντηρίωνος  ᾧ δὴ μηνὶ κἀγὼ πάλιν ἐπανέ- 
στρεΐζα εἰς τὰ Τρίχχαλα πρὸς τὸν Τουραχάντν xe 
τὴν περὶ τς Πάτρας δουλείαν τελείως διώρθωσα " 
xai τῷ αὐτῷ ἔτει ἐν μηνὶ Νοεμόρίῳ ἡ Bacfi:sca 
χυρὰ Θεοδώρα εἰς τὸ Στάμοιρον εὑρισχομένη ἀπὲ- 
θανε, χαταλείψασα λύπην πολλὴν xal εἰς τὸν ἄνδρα 
αὑτῆς καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς οἰχείους αὑτοῦ διὰ τὸ εἶγαι 
αὐτὴν καλλίστην. Ἐτάτη δὲ μέχρι τινὸς εἰς ulev 
τῶν ἐχχλησιῶν τῇ Γλαρέντζας “ xai μετὰ ταῦτα 
ἀπῆγαν αὑτὴν εἰς τὴν ἐν τῷ Μυζηθρᾷ τοῦ Ζωνδότου 
μονήν. Καὶ τῷ Ἰαννουαρίῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἕτους 
εὐλογήθη xal ὁ αὐθΞεντόπουλος χὺρ Θωμᾶ; εἰς τὸν 
Μυζηθρᾶν χυρὰν Αἰχατερέναν τὴν θυγατέρα τοῦ 
ῥηθέντος πρίγκιπος. Τῇ δὲ χς’ Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους ἡμέρᾳ καὶ ὥρᾳ ὁποῦ μὲ ἐπίασαν οἱ Πατρηνεὶ 


“πρῶτον ἔμαθεν " χαὶ δεύτερον ἵνα xai, τίς ὁ ἐπί- D ἀπερχομένον μου εἰς τὸ δεσποτάτον ὡς ἀποχρ:σια- 


σχοπὸς αὑτοῦ δὴ τοῦ μητροπολίτου, τὸ δυνατὸν 
μάθω * μέσον δὲ γενομένου xal τοῦ Μπερνάρδον 
Μαρτζέλλου ἐχείνου χαπετάνου Ναυκάχτου, εἴδομεν 
καὶ ἀλλήλους " ὃν ἰδὼν ἐθαύμασα ὅτι διέφερε πάν- 
τῶν ἀνθρώκων cl; τὸ δυσειδὴς εἶναι " ἐξετάζων οὖν 
ἐκεῖνος τέ βούλομαι ποιῆσαι εἰς τὸν ἀμηρᾶν, χἀγὼ 
ἐχεῖνον, τί κατὰ τῆ: Πάτρας, ἀπῆρα ἐγὼ παρ᾽ ἐχεί- 
vou, τὸ δὴ λεγόμενον, χουχουζέλα, Exelvoz; δὲ παρ᾽ 
ἐμοῦ βρύα. Ὅμω; δεδωχὼς μητροπολίτης τοῖς 
σχλάζοις χαρτία πρός τε τὸν ἀμηρᾶν χαὶ τὸν Του- 
ραχάνην πολὺν λογισμὸν ἐνέδαλεν εἰς yk, μὴ ποτε 
ὑπισχνεῖται δοῦναι χαστέλλιά τινα τῆς Πάτρας, 
[152] εἴπερ αὐτὸν βοηθήσῃ, ἵνα ἑπάρῃ αὑτὴν, ἣ 
πολλά τινὰ χρήματα" χαὶ οὖχ ἔπανσεν ὁ tug λ0- 


ρίου ζητήσει αὐτῶν ἕνεχα εἰρήνης μέσον τοῦ ἀνε- 
Ψιοῦ δεσπότον τοῦ Καρόλλου xai γυναιχαδέλφου τοῦ 
αὐθεντός μον, χαὶ τῶν φυσιχῶν υἱῶν αὐτοῦ δὴ τοῦ 
Καρόλλου, [155] ᾿Ερκούλα καὶ Μενώνου * ἐποίτ σαν 
γὰρ ἐνόρχους σνμφωνίας, ὅτι, εἴ τι ἄρα χαὶ διαχρί- 
νει ὁ ζητήσει ἡ μῶν σταλεὶς ἄρχων τοῦ δεσπότου χὺρ 
Κωνσταντίνου εἰς τὰ μέσον ἡμῶν διαφερόμενα, 
στέρξομεν καὶ ἀμφότερα τὰ μέρη χατὰ τὰ πλησίον 
γησύδρια τῇς ἁγίας Μαύρας - ἀπίρασί με οἱ Κατα- 
Aávot μετὰ πολλῶν xal ἀνθρώπων καὶ σχευῶν πολυ- 
τίμιον ὄντα με, xal χρατήσαντες μέχρι τινὸς xat 
ἀπαγαγόντες μέχρι xal τῆς Κεταλωνίας ὡς δῆθεν 
περάσοντες εἰς τὰ περὶ τὴν Νέαν πέλιν, τέλος ἔγυ- 
ρίγαμεν εἰς τὴν Γλαρέντζαν " xal ἐπούλησαν λαὶ 


15,13 


GEORGII PHRANTZAE 


1014 


ἐμὲ xal τοὺς σὺν ἐμοί" ἐν d δὴ Μαρτίῳ μηνὶ xat Α πορφυρογεννήτου, χυρὰ Κλεώπη * xal ᾿ ἐάφη ἕν τῇ 


ἀμηρᾶς ὁ Μουράτμπεϊς τὴν Θεσσαλονίχην ἀπῆριν 
imb τοὺς Βενετιχοὺς πολέμῳ * ὁ δὲ δεσπότης xal αὐ- 
θέντης μου χὺρ Κωνσταντῖνος, τὸν Μάϊον τοῦ αὐτοῦ 
ἔτου:, τὸν χουλᾶν τῆ: Πάτρας ἀπῆρεν ἀπὸ λιμοῦ 
γαὶ τῆς ἄλλης χαχοπαθείας τῶν εὑρισχομένων ἐντὸς 
αὐτοῦ " xal τῇ ιζ΄ Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ ἕτους, [156] 
ὁπῆραν οἱ Καταλάνοι τὴν Γλαρέντζαν, ἣν καὶ χρα- 
τήσαντες μέχρι τινὸς πάλιν ἐπούλησαν αὐτήν" χαὶ 
τῷ Αὐγούστῳ μηνὶ τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἐπαναστρέψαν- 
τες οἱ ἀπὸ τοῦ βασιλέως χὺρ Ἰωάννου πρὸς τὸν 
πάπαν Μαρτῖνον πρέσδεις, ὅ τε Mápxo; ὁ Ἴαγρος 
xai μέγας στρατοπεδάρχης, xat ὁ μέγας πρωτυσύγ- 
Υελος καὶ ἡγούμενος τῆς σεδασμίας βασιλιχῆς povfic 
τοῦ Παντοχράτορος ἱερομόναχο; xoi πνευματιχὸς, 
Μίχχάριος ὁ Μαχρὸς ὀνομαζόμενος, ἀνὴρ ἄριστος 
κατά τε λόγον xa ἀρετὴν xal σύνεσιν, ἐποίησαν 
ὁρισμῷ τοῦ βασιλέως δεσπότην τὸν αὐθεντόπουλόν 
χὺρ θωμᾶν. 
vid. 

Καὶ τῷ 210 ἕτει μηνὶ Σεπτεδρίῳ εὐεργετήθην 
ἐγὼ τὸ χεφαλατίχιον τῆς Πάτρας" [152] καὶ τῷ 
αὑτῷ Éttt ἐν μηνὶ Ὀχτωδρίῳ ἀπὴρέν ὁ Μπελαρμ- 
πεῖς τῶν Τούρκων ὁ Συνάνις τὰ. Ἰωάννινα xal τὴν 
αὐτῶν T:ptoyrtv, χαὶ τῇ xc' Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους ἐν ἡμέρᾳ καὶ ὥρᾳ τῇ αὐτῇ, ἐν ἧ καὶ τὰ προ- 
γεγονότα μοι συνέδησαν, ἐδεξάμην καὶ τὸ ἀπευ - 
χταῖΐον ἐμοὶ μήνυμα δι᾽ ὁρισμοῦ τοῦ αὐθεντός μον 
ἀπὸ τὴν Βοστίτζαυ, ὅτι τῇ τοῦ παρελθόντος 'Iavvoua - 


τοῦ Ζωοδότου μονῇ. 
υ)δ', 

Kai τῷ μβ΄ Exec Ἰχννουχρίου ζ' πάλιν ἀπῆλθον 
ἀποχρισιάριος εἷς τε τὸν ἀντώνιον xal αὐθέντην 
τῶν ᾿Αθηνῶν, καὶ εἰς τὸν ἀμηρᾶν, καὶ εἰς τὸν β1- 
σιλέα" Ev (p δὴ 'Iavvouao!t, τῇ κθ’ αὐτοῦ, νυχτὺς ὥρζ 
γ᾽ ἐπυρπόλησε «bv ἐν Βλαχέρναις εἰς ὄνομα τῆ; Θεο- 
μήτορος περιχαλλῇ xa θεῖον ναὺν εἰς τῆν Κωνσταν- 
τινούπολιν "ὅπερ ἀχηχόαμεν ἐχεῖσε ἀπερχόμενοι εἰς 
κὸν ποταμὸν τὸν Μέστον ὀνομαζόμενον τῇ a* Φευ- 
ρουαρίου, ὥρᾳ μετὰ τὸν ἐσπερινὸν τῆς δεσποτιχῆς 


. ἑορτῆς τῆς Ὑπαπαντῆς ^ xal ἐλογισάμεθα αὗτὸ 


ψεῦδος, ἐπεὶ ὁ εἰρηχὼς οὐχ ἐγνώσθη, χαὶ διελθόντες 
εἰς τὸ ἔμπροσθεν μονὰς e' xal οὐδὲν περὶ τούτου 
ἀχούσαντες, τῇ εἰς τὸν 'Ρεδεστὸν ς΄ μονῇ ἡμῶν 
ἐμάθομεν [159] τοῦτο ἀχριδῶς, ὅπω; καὶ ὁπότε ἐγέ- 
veto * ὅπερ παράδοξον. 

υλε΄. 

Καὶ εἰς τὰς ὀρὰς τοῦ θέρους τοῦ μγ' ἔτους ἀπέ- 
θανε xat ὁ τῶν ᾿Αθηνῶν χαὶ Θηδῶν αὐθέντης χύριος 
᾿Αντώνιος Ντελανζιόλης, καὶ ζητήσει τῆς ἐχείνου 
γυναιχὸς ἑστάλην ἐγὼ μετὰ ἐνόρχου ἀργυροδούλλου 
xai πολλῶν στρατιωτῶν, ἵνα παραλάξω τὴν ᾿Αθή- 
νᾶν, xai ἄλλον εἰς τὸν Μορέαν αὐτῇ δώσω τόπον 
ὁπόσον καὶ ὁποῖον φαίνηταί μοι * προλαθόντος δὲ τοῦ 
Τουραχάνη xa τὴν Θήδαν ἀποχλείσαντος, ἣν καὶ 
ἀπῆρε μετά τινας ἡμέρας, ἄπραχτος ἐγύρισα ἀπὸ 
τὸ Ἐξαμίλιον τούτου παραγγελίαν ἔχοντός μου. Εἰς 


οἷον ζ’ τέθνηκε λοιμώδει νόσῳ ὁ ἄριστος χαμοῦ φί- (ἡ δὲ τὰ Στυλάρια εὑρισχομένου τοῦ δεσπότου xal αὖ- 


λος, ὁ Μαχάριος χαὶ ὧν καὶ καλούμενος ὁ Μαχρὸς, ὁ 
παρ᾽ ὀφθαλμῷ μὲν πατριαρχιχῷ ὑπερηφάνῳ καὶ ἀπλή- 
ὅτῳ τῇ ἀνροιχῇ χαρδίᾳ αἱρετιχὸς, παρὰ δὲ ὀφθαλμῷ 


παντηχρατοριχῷ ἀχοιμήτῳ xai ἀληθείᾳ διχαζούσῃ - 


ὀρθόδοξος, ὃς χαὶ εἰς τὴν Κωυσταντινούπολιν ἐπαν- 
fX30sy ἀπὸ τοῦ ἁγίου δρους, xal τὴν μονὴν τοῦ Παν- 
τοχράτορος ἔλαθε παραχινήσει xal συνεργείᾳ ἰδιχῇ 
μόν, ὡς οἱ πάντες ἠπίσταντο, χαὶ συνάρσει μὲν 
πρῶτον τοῦ παντοχράτορος Θεοῦ, ἔπειτα δὲ σπουδῇ 
xal ἐπιμελείᾳ ἐμοῦ τε χἀχείνου, πᾶν εἴ τι χαλὸν 
καὶ πρὸς σύστασιν χαὶ εὐχοσμίαν εἷς τὴν αὐτὴν 
μονὴν προεχώρησε " xal τῷ τέλει τοῦ Éapoc αὐτοῦ 
δὴ τοῦ ἔτους ἦλθεν ὁ Τουραχάνης, καὶ χατεχάλασε 
καὶ ἔτι τὸ Ἐξαμίλιον καὶ θανατιχὸν ὅτι “πολὺ εἰς 
τὶν Πάτραν ἐγένετο, 
υλβ΄. 


Καὶ τῇ λα’ Ἰαννουαρίου τοῦ p^ ἔτους ἐρισϑεὶς 


ἀπῆλθον ἀποχρισιάριος εἷς τε τὸν βασιλέα (καὶ) ἀφ᾽ 
οὗ καὶ τὸ τοῦ πρωτοδεστιαρίου τότε ὀφφίχιον [158] 
εὐεργετηθῶ, εἰς τὸν ἀμηρᾶν " ἐν ᾧ ἔτει κατὰ τὸν 
Μάρτιον μῆνα καὶ ἡ ἐναλλαγὴ τῶν τόπων ἀμφοτέ- 
ptov τῶν ἀδελφῶν xal δεσποτῶν χὺρ Κωνσταντίνου 
καὶ χυροῦ θωμᾶ ἐγένετο, καὶ ὁ μὲν ἀπῆρε τὰ Ka- 
λάδρυτα καὶ πάντα τὰ ἐχεῖσε τοῦ χὺρ Θωμᾶ " ὁ δὲ 
πάλιν τὴν Γλαρέντζαν xal τὰ περὶ τὴν ᾿Ανδροῦσαν 
πάντα. 
viy. 

Kal τῷ po! ἔπει τέθνηχεν ἡ «60. Μαλατέστα μὲν 

φυγάτηρ, γυνὴ δὲ τοῦ δεσπότου κυρίου Θεοδώρου τοῦ 


θεντός μου, χαὶ τὰ τῇς πραγματείας κάτεργα [160] 
Βενετιχὰ ἐχδεχομένου, ἵνα ἐμδὰς elg τὴν πόλιν 
ἀπέλθῃ, ἰδοὺ χἀγὼ ἄπραχτος ἔφθασα. Καὶ ἐμὰ: 
χἀγὼ ἀπερχόμεθα, xal εἰς τὴν Εὔριπον φθάσαντες, 
ἐφάνη καλὸν, καὶ ἐστάλην εἰς τὸν Τουραχάνην εἰς 
τὴν Θήδαν εὑρισχκόμενογ, καὶ τὴν δονλείαν τὴν περὶ 
«ἧς ᾿Αθήνας ἐδηλοποίησα αὐτῷ * xal ἐπληροφόρησέ 
μοι μεϑ' ὄρχον, ὅτι Διὰ τὴν πρὸς τὸν δεσπότην xal 
σὲ ἐγνωριμίαν χαὶ ἀγάπην, χαλῶς καὶ προθύμως 
ἤθελα παραχωρὴσῃ ἵνα πραχθῇ τοῦτο, ἂν εἶχα ἐξεύ- 
ῥεῖν τι mph τοῦ ἐξελθεῖν με ἀπὸ τὸ ὀσπήτιόν μου 
xaX ἐλθεῖν ἐνταῦθα * ἐπεὶ ὁρισμῷ τοῦ μεγάλου αὖ- 
θεντὸ; οὐδὲν ἐποίησα τοῦτο " χαὶ εὑριπχομένου μου 
(ἐν τῇ οἰκίᾳ) εἶχον πολλὰ σχεπάσματα, νῦν δὲ πλέον 


D σχέπασμά τι o0x ἔχω * φιλοφρονηθεὶς δὲ φιλοτίμως 


«ap' ἐχείνου xai τοὺς νἱοὺς αὐτοῦ φέροντος εἰς 
προσχύνησίν μου καὶ παραδόντος αὑτοὺς πρὸς ἐμὲ 
καὶ τὸν αὐθέντην μου, ἐξ ὧν ἦν καὶ ὁ νῦν πολὺς καὶ 
μέγας ᾿Αμάρης, ἐπανέστρεψα κἀχεῖθεν ἄπρανχτος" 
καὶ ἐπεὶ προλαθόντες οἱ ἐν τῷ Εὐρίπῳ ἐσήχωσαν τὸ 
γεοφύριν, xal ἀχουσίως ἐμείναμεν ci; τὰς ἔξω τῷ 


. γεοφύρου πέτρας, διεδιδάσαμεν οὖν τοιαύτην νύχταν 


ἀπό τε χρύους, x0' fjv τοῦ Αὐγούστον, ἀπό τε πείς- 
ya; ἀπό το ξηρότητος τῶν πετρῶν, ἀπό τε φόδου 
χαὶ χλεπτῶν τῶν ἀπὸ τοῦ φωσάτου τοῦ Τουραχάνη, 
διὰ τὰ ξένα ἄλογα, [161] ἃ ἀπὸ τοὺς ἐν τῷ κάστρῳ 
ἐδανεισάμεθα, ὅτι παροιμία ἐγένετο ἐπὶ χαχῷ τοῖς 
μετ᾽ ἐμοῦ τότε οὖσιν εἰς τὸν μετέπειτα χρόνον. 
᾿Αναθάντες οὖν εἰς τὰ χάτεργα ἐπὶ τὴν αὔριον, 


1045 


CHRONICON MINUS. 


Pd 


1046 


τῇ xy' τοῦ Σεπτεδρίου μηνὸς τοῦ μδ' ἔτους εἰς τὴν A ἀπήλθομεν xav αὐτῆς, γεγονὼς δὲ λεγάτος παρὰ 


Κωνσταντινούπολιν ἐφθάσαμεν. 
υ)ς!. 

Καὶ τῇ χε’ Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἕτους ἦλθεν εἰς 
thv πόλιν xal dj τοῦ Παρασπονδήλου μεγάλου δουχὸς 
θυγατέρα Ζωὴ, μετὰ χατέργον βασιλιχοῦ, ὁποῦ 
ἐστάλη μετὰ Παλαιολόγου τοῦ Μανουὴλ, ἵνα φέρω- 
σιν αὐτήν’ ἣν δὴ καὶ μετά τινας ἡμέρας εὐλογήθη 
αὐτὴν ὁ δεσπότης χὺρ Δημήτριος * μεθ᾽ οὗ δὴ κατ- 
ἐργου ἦλθεν εἰς τὴν πόλιν xai ὁ δεσπότης χὺρ 
Θεόδωρος, ἵνα ἐχεῖνος εἰς τὴν πόλιν εὑρίσκηται xal 
διάδοχος ὡς δεύτερος ἀδελφὸς τῇ; βασιλείας * ὃ xal 
ὁ βασιλεὺς ἔστεργε μὲν καὶ ἀχουσίως, ἐπεὶ τὸν χὺρ 


Κωνσταγτῖνον τὸν αὐθέντην μον πολλάκις με ἐπλη- 


ροφόρησε καὶ ἐνόρχως ὡς ἐν μυστηρίῳ ἡγάπα καὶ 
ἤθελεν, ὡς χαὶ ὁ λόγος προϊὼν δηλώσει. Ἐπεὶ δὲ 
οὕτως παρηχολούθησεν, ἐσπούδαζεν ἵνα εἰς τὸν 
Μορέαν xal τοὺς τρεῖς ἄλλους ἀδελφοὺς ἐγκατοιχίσῃ" 
ὁ γοῦν αὐθέντης pou πάλιν ὁ δεσπότης χὺρ Κων- 
σταντῖνος μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ χυροῦ Θωμᾶ τοῦ 
δεσπότου (ἣν γὰρ slc τὴν πόλιν μεθ᾽ ἡμῶν ὁ πρῶτος 
ἄρχων τοῦ ὁσπητίονυ ἐκείνου Ῥαοὺλ Μιχαὴλ ὁ Ἰσῆς), 
ἐσπούδαζον, ἵνα οἱ δύο μὲν σὺν τῷ βασιλεῖ εὑρί- 
ὅχωνται εἷς τὴν πόλιν, [162] οὗτοι Ók. οἱ δύο αὐὖ- 
θένται εἰς τὸν Moptav: διὰ ταύτην δὴ τὴν αἰτίαν καὶ 
τὸν Ἰούνιον τοῦ αὐτοῦ ἕτους διέδη ἀπὸ τῆς πόλεως 
εἷς τὸν Μορέαν ὁ δεσπότης χὺρ Κωνσταντῖνος ὡς 
φυγὰς μετὰ Λαλιώτου xal ἐγὼ ἐστάλην παρ᾽ αὐτοῦ 
εὶς τὸν ἀμηρᾶν διὰ ταύτην δὴ τὴν δουλείαν, ἵνα 
αὐτὸν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἔχωσι’ χαὶ ἀπῆλθον xol χαλῶς 
ᾧχονόμησα τὰ ἀνατεθειμένα, χαὶ διὰ τῆς στερεᾶς 
εἰς τὸν Μορέαν ἔφθασα" εὗρον δὲ τοὺς ἀδελφοὺς xal 
αὐθέντας ἔχοντας ὄχλησιν μάχης μεγάλης" xai γὰρ 
ὅπισθεν τοῦ Κυρίου Κωνσταντίνου καὶ αὐθεντός μὸν 


σταλεὶς μετὰ xavépyou χαὶ ὁ χὺρ Θεόδωρος kudye- 


«o τοῖς δυσὶν ἀδελφοῖς αὐτοῦ, ὡς xal φωσάτων συν- 
αχθέντων ἐπ᾽ ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσι, καὶ πολέμου 
papel μέσον αὑτῶν γεγονότος. 
υλζ'. 

τῷ με΄ ἕτει xal ἀποχρισιαρίων ἀποσταλέντων 

παρὰ τοῦ βασιλέως, ἧσαν δὲ ὁ καλὸς χἀγαθὸς Διο- 
νύσιος ἱερομόναχος, ὁ χρηματίσας καὶ μητροπολί- 
της Σάρδεων, xat Δυσύπατος Γεώργιος, τὴν μάχην 
ἀπὸ μέρους xatempáüvav* τέλος δὲ πάλιν ἄλλων 


τοῦ πάππα Εὐγενίου τοῦ συγγενοῦς αὑτοῦ, χαὶ παρ᾽ 
ἐχείνου xal ἀποχρισιάριος εἷς τὸν βασιλέα. αἱ 
τῇ x τοῦ αὑτοῦ μηνὸς Σεπτεδρίου ἀπεσώθημεν εἰς 
τὴν πόλιν" [176] καὶ τῇ xt" Νοεμδρίου τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους διέδη ὁ βασιλεὺς κὺρ ᾿Ιωάννης μετὰ τοῦ πα- 
τοιάρχου xai τοῦ δεσπότου χὺρ Δημητρίου, xa πολ- 
λῶν ἀρχόντων τῆς [177] συγχλῆήτου xal τῆς ἐχχλη- 
σίας καὶ πάντων σχεδὸν τῶν μητροπολιτῶν xal 
ἐπισχόπων διὰ τὴν μελετηθεῖσαν, ὡς μὴ ὥφελε, 
σύνοδον. Kal οὐ λέγω τοῦτο διὰ τὰ τῆς Ἐχχλησίας 
δόγματα" ταῦτα γὰρ παρ᾽ ἄλλοις ἐδόθησαν κρίνε- 
σθαι" ἐμοὶ δ᾽ ἀρχεῖ ἡ πατρική μου διαδοχὴ τῆς τί- 
στεως, καὶ ὅτι οὐδέποτε παρά τινος τῶν τού μέρους 
ἐχείνου ἤχουσα ὅτι τὸ ἡμῶν καχὸν, ἀλλὰ καλὸν xat 
ἀρχαῖον, καὶ τὸ ἐχείνων οὐ καχὸν, ἀλλὰ χαλόν' xot 
và εἴπω, ὡς ἐν παραδεΐγματι, ὅτι τὴν μέσην ὀδὸν 
τῆς πόλεως, τὴν πλατεῖαν καὶ εὐρύχωρον, διερχό- 
μεθα πολλοὺς χρόνους μετά τινων, δι' ἧς ἑχαταν- 
τῶμεν εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, εἶτα μετά τινας xat- 
ροὺς εὑρέθη παρά τινων καὶ ἄλλῃ ὁδὸς καταντῶσα, 
ὡς λέγουσι, καὶ αὐτὴ ἐκεῖ, χαὶ νὰ μὲ παροτρύνω- 
σιν, ὅτε Ἐλθὲ καὶ διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἧς εὕρομεν" 
καὶ γὰρ, εἰ καὶ ἔστιν αὕτη, ὁποῦ ἀπέρχῃ. χαλὴ xat 
ἀρχαία, χαὶ ἡμῖν ἀρχῆθεν σὺν ὑμῖν γνωστὴ χαὶ 
διερχομένη, ἀλλὰ καὶ αὕτη, ἣν εὕρομεν νῦν, καλή 
ἐστιν, Ἐγὼ δὲ νὰ ἀχούω παρὰ μὲν τῶν, ὅτι καλὴ 
ἐστι, παρὰ δὲ τῶν, ὅτι οὐ καλὴ, διὰ τί νὰ μηδὲν 
εἴπω, Μετ᾽ εἰρήνης χαὶ ἀγάπης ἀπέρχεσθες χαλῶς 
εἰς τὴν ἀγίαν Σοφίαν, ὁπόθεν βούλοσθε * ἐγὼ δὲ 
πάλιν θέλω διέρχεσθαι διὰ τῆς ὁδοῦ, ἣν xal μεθ᾽ 
ὑμῶν πολύν τινα χρόνον διηρχόμην, [178] καὶ χα. 
λὴν αὐτὴν xai παρ᾽ ὑμῶν xal τῶν προγόνων μου 
μαρτυρουμένην. Οὐ διὰ ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν εἶπον 
ὡς μὴ ὥφελεν’ ἤθελα γὰρ νὰ εἶχε γενῖν χαλῶς 
ἐνώσει τῶν ἐχχλησιῶν xal νὰ μὲ ἔλιπεν ὁ εἷς τῶν 
ὀφθαλμῶν μου" ἀλλὰ διὰ τί; Ὅτι ὧν χαὶ αὕτη f 
σύνοδος δουλεία αἰτία μία xai πρώτη xol μεγάλη 
εἰς τὸ νὰ γένηται 4 χατὰ τῆς πόλεως τῶν ἀσεδῶν 
ἔφοδος χαὶ ἀπὸ ταύτην πάλιν ἢ πολιορχία καὶ f) aly- 
μαλωσία καὶ τοιαύτη xal τοσαύτη συμφορὰ ἡμῶν" 
χαὶ ἀχούσατε λόγους ἀληθεῖς τὴν αὐτοαλήθειαν προ- 
6a3Xopévou μου μαρτυρίαν. Εἶπεν ὁ ἀοίδιμος βασι- 
λεὺς πρὸς τὸν υἱὸν αὑτοῦ τὸν βασιλέα χὺρ Ἰωάννην 


ἐλθόντων ἀποχρισιαρίων τοῦ βασιλέως Γρηγορίου D μόνος πρὸς μόνον, ἱσταμένου καὶ ἐμοῦ μόνον ἕμ. 


ἱερομονάχου xal πνευματιχοῦ τοῦ χρηματίσαντος 
ὕστερον xai πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, xal 
αὐτοῦ δὴ πάλιν Γεωργίου τοῦ Δυσυπάτον auve6l6a- 
92v, ἵνα ὁ μὲν αὐθέντης μου δεσπότης χὺρ Kov- 
σταντῖνος ἀπέλθῃ χαὶ ἕνι εἰς τὸν πόλιν, ὁ δὲ χὺρ 
Θεόδωρος xol χὺρ Θωμᾶς οἱ δεσπότει εἷς τὸν 
Μορέαν. 
vy. 

[465] Καὶ τῇ &' Σεπτεδρίου τοῦ pc ἔτους διέ- 
ὄημεν ἀπὸ τῆς Πάτρας διὰ τῆς στερεᾶς εἰς τὸν Εὔ- 
ῥριπον, μετὰ τοῦ αὐθεντός μον λέγω, χαὶ ἐσέδημεν 
εἰς κάτεργον Βενετιχὸν ἀπὸ τὸ χαστέλλον τῆς Εὐ- 
ρίπον, τὴν Κάρυστον’ ἐν ᾧ δὴ κατέργῳ tv χαὶ ὁ 
ποτὲ μὲν ἐν τῇ Πάτρᾳ Κανονιχὸς Μάρκος, ὅταν 


προσθεν αὐτῶν, ἐμπεσόντος λόγου περὶ τῆς συν- 
ὀδου" Υἱέ μον, βεύαίως χαὶ ἀληθῶς ἐπιστάμεθα ἐν 
μέσης τῆς χαρδίας δὴ τῶν ἀσεδῶν, ὅτι πολλὰ τοὺς 
φοθεῖ, μὴ συμφωνήσωμεν xal ἐνωθῶμεν μὲ τοὺς 
Φράγχους" ἡγοῦντο γὰρ ὅτι, ἂν τοῦτο γένηται, 
θέλει γενῆν μέγα τι xaxbv εἰς αὐτοὺς παρὰ τῶν 
τῆς Δύσεως Χριστιανῶν * δι᾽ ἡμᾶς λοιπὸν τὸ περὶ 
τῆς συνόδου μελέτα μὲν αὐτὸ xol ἀναχάτονε, xol 
μάλισθ᾽ ὅταν ἔχῃς χρείαν τινὰ φοῦδῖσαι τοὺς àat- 
θεῖς" τὸ δὲ νὰ ποιήσῃς αὐτῖν, μηδὲν ἐπιχειρισθῇς 
αὐτὸ, διότι οὐδὲν βλέπω τοὺς ἡμετέρου:, ὅτι εἰσὶν 
ἁρμόδιοι πρὸς τὸ εὑρεῖν τινα τρόπον ἑνώσεως xal 
εἰρήνης καὶ ὁμονοίας, 179] ἀλλ᾽ ὅτι và τοὺς ἐπι- 
στρέψουν εἰς τὸ νὰ ἐσμὲν ὡς ἀρχῆθεν’ τούτου δὲ 


1047 

ἀδυνάτου ὄντος 
σχίσμα γένηται" xal ἰδοὺ ἀπεσκεπάσθημεν εἰς τοὺς 
ἀπεδεῖς. Τοῦ δὲ βασιλέως, ὡς ἔδοξε, μὴ δεξαμένου 
τὸν λόγον τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, μηδὲν εἰπὼν ἀναστὰς 
ἀπῆλθε" xal μιχρὸν σύννους γεγονὼς ὁ μαχαρίτης 
xai ἀοίδιμος πατὴρ αὐτοῦ ἐμδλέψας πρός με ὁρί- 
ζει Ὁ βασιλεὺς, ὁ υἱός μου, ἕνι μὲν ἁρμοδίως βα- 
σιλεῖ, οὐ τοῦ παρόντος δὲ χαιροῦ. Βλέπει γὰρ χαὶ 
φρονεῖ μεγάλα, χαὶ τοιαῦτα οἷα oi χαιροὶ ἔχρῃζον 
(ἐπὶ) τῆς εὐημερίας τῶν προγόνων ἡμῶν" ἀμὴ af- 
μερον, ὡσὰν παραχολουθοῦσιν εἷς ἡμᾶς τὰ πράγμα- 
τα, οὐ βασιλέα θέλει ἣ ἡμῶν ἀρχὴ, ἀλλ᾽ οἰχονόμον" 
xal φοδοῦμαι, μήποτε ix τῶν ἐνθυμημάτων xa 
ἐπιχειρημάτων αὐτοῦ γένηται χαλάσμὸς τοῦ ὁσπη- 
τίου τούτου" προεῖδον γὰρ xal τὰς ἐνθυμήσεις αὖ- 
τοῦ, καὶ τὰ ἐδόξαξε κατορθῶσαι μὲ τὸν Μουσταφᾶν, 
xal εἶδον xal τὰ τέλη τῶν κατορθωμάτων, εἰς τί 
κίνδυνον μᾶς ἔφερον, ἕτερον βεθαιοῦν τὴν ποτὲ βου. 
λὴν τοῦ ào:blpou πατρὸς αὑτοῦ. Ὡς ἐστάθη, ἵνα 
ἀπέλθη εἰς τὴν σύνοδον, ἐστάλη εἰς τὸν ἀμηρᾶν 
ἀποχρισιάρης ᾿Ανδρόνιχος ὁ Ἴαγρο;, δηλῶσαι τοῦτο 
πρὺς ἐκεῖνον ὡς τάχα φίλον xal ἀδελφόν" κἀκεῖνος 
"ἀπελογήσατο, [180] ὅτι Οὐδέν μοι φαίνεται χαλὸν 
᾿ νὰ ὑπάγῃ νὰ χοπιάσῃ τοσοῦτον χαὶ νὰ ἐξοδιάσῃ᾽ xal 
τί νὰ κερδίσῃ ; Ἰδοὺ ἐγὼ, καὶ ἐὰν ἔχῃ χρείαν χαὶ 
ἄσπρων δι᾽ ἔξοδον xal εἰσόδημα καὶ ἄλλο τι πρὸς 
θεραπείαν αὐτοῦ, ἕτοιμός εἰμι νὰ τὸν θεραπεύσω. 
Καὶ ἐγένετο πολὺς λόγος xai βουλῇ, πότερον νὰ 
γένηται τὸ τοῦ ἀμηρᾶ, fj, νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὴν 


GEORGII PHRANTZ.E 
σχεδὸν, φοδοῦμαι μὴ καὶ χεῖρον À χλείου ᾿Αλεξίου Παλαιολόγου τοῦ Ἰζαμπλάκχωνος. 


1048 


v).0*. . 

Kai Moto) a' τοῦ pi ἕτους ἐγεννήθη μοι υἱὸς 
Ἰωάννης, ὃν xoi βασιλεὺς ὁ αὐθέντης pou κὺρ 
Κωυσταντῖνος ἀνεγέννησε διὰ τοῦ θείου βαπτίσμα- 
τος, ὁ χαὶ πρὸ τοῦ ἡμᾶς στεφανώσας. 

up. 
Καὶ Aexepfplou ιζ΄ τοῦ p' ἕτους ἀπέθανεν ἡ 
ἔσποινα χυρὰ Μαρία, ἡ ἀπὸ τῆς Τραπεζοῦντος" 
xai τῇ α' ᾿Ιαννοναρίου μηνὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἀπέ- 


ιθανεν ἡ δέσποινα χυρὰ Εὐγένεια fj τοῦ Γατελιούτζη 


θυγάτηρ, αἷ καὶ ἐτάφησαν ἐν τῇ τοῦ Παντοχράτο- 
ρος μονῇ, καὶ σφοδροῦ, εἴπερ ποτὲ, χειμῶνος τότε 
γενομένου" χαὶ τῇ (7 τοῦ αὐτοῦ Ἰαννουαρίου μηνὲς 
ἀπέθανεν ἡ βασίλισσα χυρὰ (Ζωὴ) καὶ ἐτάφη ἐν τῇ 
τῆς χυρᾶς Μάρθας μονῇ" [199] χαὶ τὸν Φευρουά- 
ρον τοῦ αὑτοῦ ἔτους ἐπανέστρεψαν εἰς τὴν πόλιν 
ἀπὸ τῆς συνόδου ὅ τε βασιλεὺς χαὶ ὁ δεσπότης χαὶ 
οἱ ἀπελθόντες ἄλλοι, τοῦ πατριάρχου xai μόνον χαὶ 
τοῦ χαλοῦ Σαρδέων (μητροπολίτου) χἀμοὶ πλεῖστα 
φίλων ἐχεῖσεν τελευτησάντων, τούτου μὲν εἰς τὴν 
Φεῤῥαρίαν, τοῦ δὲ πατριάρχου ἐν Φχωρεντίᾳ ὕστε- 
pov. Καὶ τῇ xQ' Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους τῇ λαμ- 
ποᾷ Κυριαχῇ ἐγεννήθη μοι ὁ δεύτερος υἱὸς ᾿Αλέ- 
ξιος, ὃς καὶ ἐπέζησεν ἡμέρας χαὶ μόνον λ΄" καὶ τὸ 
ἔαρ τοῦ αὑτοῦ χρόνου ἐγεγόνει χαὶ πατριάρχης ὁ 
πρότερον Κυζίχου χὺρ Μητροφάνης. 
vua. 
Καὶ τῇ ς΄ Δεχεμδρίου τοῦ μθ᾽ ἔτους δριασθεὶς 


«óvobov* xal ἐγένετο, ὅπερ ἤθελεν ὁ βασιλεὺς, f] C ἀπῆλθον εἰς τὴν νῆσον Λέσδον, xal χατέστησα τὸ 


μᾶλλον ἡ κακὴ τύχη. Ἐξελθόντος οὖν τοῦ βασιλέως 
ἀπὸ τῆς πόλεως xal ἀπερχομένου ἐδουλεύσατο Ó 
ἁμηρᾶς ὅτι νὰ ποιήσῃ μάχην εἰς τὴν πόλιν χαὶ νὰ 
πέμψῃ φωσάτον κατ᾽ αὐτῆς " οὐ τοσοῦτον, ὅτι νὰ 
«ἐπάρῃ αὐτὴν, ὅσον ἵνα ποιήσῃ τὸν βασιλέα νὰ ἐπι» 
τρέψη. Καὶ τοῦτο ἐδεδαιώθη καὶ ἐστάθη παρὰ πάν- 
τῶν τῶν αὐτοῦ ἄνευ μόνου τοῦ Χαλὶ κπασία, ὅστις 
ἀντέστη λέγων, ὅτι Μᾶλλον μὲν οὖν αἴτιον θέλει 
ἧσθεν, ἐὰν ποιήσῃς μάχην τὴν πόλιν, ἵνα ὁ βασι- 
λεὺς εἴπῃ τοὺς Φράγχους ἀπὸ ἀνάγχης, ὅτι, "Amep 
λέγετε, στέργω ταν" καὶ ἰδοὺ ἐγένετο ὅπερ ἐφοδούμε- 
02 ἀμὴ ἄφες τὸ καὶ ἰδὲ τὸ τί θέλει πράξειν" καὶ εἰ 
μὲν ὁμογοήσουν, σὺ ἀγάπην ἔχεις μετ᾽ ἐχείνων χαὶ 
6pxoug εἷς τὸ ἔμπροσθεν πάλιν, ὡς ἂν βλέπῃς, θέ- 
- Xttg πράττειν * εἰ δὲ μᾶλλον οὐδὲν ὁμονοΐ ουν, 
τότε μᾶλλον ἐξέδη ὁ. λογισμὸς, καὶ μὲ πλέον θάῤῥος 
ποίησον τὸ θέλεις. Καὶ αὕτη ἡ βουλὴ thv μὲν 
ἀμηρᾶν τοῦ σχοποῦ ἐχώλυσεν" πρὸς δὲ τοῦ Χαλὶ 
πασία τὴν povlke λάγτος τοῦ χαιροῦ μαθεῖν ἡμᾶς 
ἄλλα τῶν ἄλλων, [180] ὁ αὐθέντης μου δεσπότης 
xa οἱ ἄρχοντες ἐξώρθωσαν τὸν Παλαιολόγον θωμᾶν 
xai (πρὸς) τὸν βασιλέα ἀπέστειλαν." xal λογισμὸς 
χαὶ τρικυμία τοῖς ἐν τῇ πόλει περιέπεσεν ὅτι πλεί- 
στη, ἕως οὗ πάλιν ἐμάθομεν τὴν ἰσχύσασαν βουλὴν 
κοῦ Χαλὶ πασία" καὶ ἰδοὺ ἐχμαρτυρία τοῦ ὡς μὴ 
ὥφελε γενέσθαι τὴν σύνοδον" ἀφίημι γὰρ τὰ ἄλλα 
ἃ παρηχολούθησαν ἀπὸ τούτου. [19}} Τοῦ δὲ αὐτοῦ 
pe. ἔτους τῇ xc' τοῦ Ἰαννουαρίου μηνὸς εὐλόγη- 
200 θὴν ἐγὼ Ἑλένην, τὴν θυγατέραν τοῦ ἐπὶ Κανι- 


συμπενθέριον, xat ἐποίησα xai μνηστείαν γάμον 
μετὰ χυρᾶς Αἰχκατερήνης τῆς θυγατρὸς [195] αὐθεντὸς 
τῆς Μιτυλήνης xal τῶν ἑξῆς χὺρ Νοταρᾶ Παλαιο- 
λόγου τοῦ Γατελιούτζη. Καὶ τῇ ις’ ᾿Απριλλίου τοῦ 
αὐτοῦ ἕτου: τῇ λαμπρᾷ πάλιν Κυριακῇ ἐγεννήθη 
μοι θυγάτηρ ἡ Θάμαρ" καὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ λαίω: 
τὴν αὑτοῦ. θυγατέραν ᾿Ασανίναν πὴν Θεοδιῦμαν [1αὐ- 
λος ὁ ᾿Ασάνης, ἔφυγεν ἀπὸ τῆς πόλεως, καὶ ἦλθεν 
εἰς τὴν Μεσημόρίαν" καὶ δέδωχεν αὑτὴν εἰς νόμιμον 
γυναῖκα τῷ δεσπότῃ χὺρ Δημητρίῳ" καὶ τῇ χζ' τοῦ 


Ἰουλίου μηνὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἀπῆλθεν εἰς τὴ! 


Μιτυλήνην μετὰ χατέργων βασιλιχῶν, xal colo 
γήθη ὁ αὐθέντης μου δηλονότι τὴν ῥηθεῖσαν χυ- 


p δὰν Αἰκατερήνην, τὴν Γατελιουτζέναν, καπετα- 


νίου ὄντος εἰς τὰ χάτεργα τοῦ μετὰ ταῦτα γεγονότος 
μεγάλου δουχὸς Λουχᾶ τοῦ Νοταρᾶ. 
υμβ'. 

Καὶ τὸν Σεπτέμδριον μῆνα τοῦ v' ἔτου; χαταλεί- 
ψας ἐκεῖσε εἰς τὸν αὑτῆς πατέρα τὴν βασίλισσαν χαὶ 
γυνὴν αὐτοῦ, ὁ αὐθέντης μου δηλονότι, ἤλθομεν εἰς 
τὸν Μορέαν μετὰ τῶν αὐτῶν κατέργων xal τῆς Me 
τυλήνης ἑτέρου ἑνός " [194] καὶ τῇ x' Ὀκχτωόρίο 
ποῦ αὐτοῦ ἕτους, ὁρισθεὶς διέδην ἐγὼ εἰς τὸν apte 
ρᾶν καὶ τὸν βασιλέα ἀποχρισιάριος, ἔχοντος μου χαὶ 
ἀπόκρυφον μυστήριον, ὅτι, ἐὰν ἐνδώσῃ τοῦτο xil 
ὁ βασιλεὺς, νὰ ἀπέλθω εἰς τὸν δεαπότην χὺρ δὴ 
μήτριον ἄνω εἰς τὴν Μεσημόρίαν καὶ δώσω πρὸ; 
ἐχεῖνον ἅπαντα τὸν τόπον, ὃν ὁ αὐθέντης μου εἰς τὸν 
Μορέαν εἶχεν * αὑτὸς δὲ πάλιν ἐλθὼν εἰς τὴν mw - 


1049 . 


CHRONICON MINUS. 


10:0 


ἔχῃ τὴν Σηλυμδρίαν xal τὸν πρώην τόπον αὐτοῦ τὴν ἃ λιον χτισθὲν καρὰ τοῦ ἀῤθεντός μου καὶ δεσπότου 


Μεσημύόρίαν καὶ τὰ ἄλλα ἕως τῶν Δέρχων (5:à τὸ) xal 
εἰς ἐλπίδαν εἶναι τῆς βασιλείας ὡς ἐγάτα ὁ βατι)εὺς, 
ἐχεῖσε εὑρισχόμενον" ὃ δὴ χαλῶς ἀποδεξάμενος ὁ 
βασιλεὺς, τὸν Ἰαννουάριον υἦνα εἰς τὴν Μεσηπόρέαν 
πρὸς τὸν δεσπότην χὺρ Δημήτριον ἀπῆλθον " ἐγεῖνος 
ὃὲ ἐνεργῶν τὰ χατὰ «45; πόλεως μᾶλλον τὰ xaT 
ἐχείνου ἀπέπεμψέ με ἄπραχτον" ἐν ᾧ μηνὶ xat ἐν 
ἀποπληξίᾳ δεινῆ περιπεσὼν Παῦλο: ὁ ᾿Ατάντς ἕνα- 
πέψυξεν * ἐμοῦ δὲ ἐπιστρέψαντος εἰς τὴν πόλιν, καὶ 
προσμένοντος ἐὀρισμῷ τοῦ βασιλέως πρὸς τὸ ἐπι- 
στρέψαι εἰς τὸν αὐθέντην μου, τῇ χγ' τοῦ ᾿Απριλλίου 
μηνὸς τοῦ αὐτοῦ Étou;, ἐπηλ)άλησε μετὰ Τούρχων 
xal ἀπέχλεισε καὶ ἔφθειρε τὰ τῆς πόλεως ὁ δεσπότης 
κὺρ Δημήτριος, ἐν dp δὴ μηνὶ xal ἡμέρᾳ ἐγεννέθη 
αὐτῷ xal ἡ θυγάτηρ αὐτοῦ * χαὶ τὸν ᾿Ιούλιον μῆνα 
τοῦ αὐτοῦ ἕτους [195], ἐρχομένου τοῦ αὐθεντός μου 
χαὶ δεσπότου χὺρ Κωνσταντίνου εἰς βοήθειαν τῆς 
πόλεως, χαὶ διὰ τῆς Μιτυλήνης διελθόντος χαὶ λα- 
ἐόντος χαὶ τὴν αὑτοῦ γυναῖχα τὴν βασίλισσαν, εἰς 
τὴν Λῆμνον ἦλθε" καὶ εὑρεθέντος ἐχεῖσε ἐπολεμήθη 
εἰς τὸν Κότζηνον ἡμέρας πολλὰς ὑπὸ τοῦ στόλον 
παντὲς τῶν Τούρχων ἀπελθόντος δ᾽ ἀπράχτου τοῦ 
στόλον βοηθείᾳ Θεοῦ ἡ βασίλισσα ἀπὸ τῆς περιστά- 
Gt, ἀσθενήσασα xol ἐχτρωθεῖσα, τὸν Αὔγου- 
ὅτον τοῦ αὐτοῦ ἔτους εἷς τὸ Παλαιόχαστρον τοῦ 
αὐτοῦ νησίον τῆς Λήμνου ἀπέθανε xal ἐτάφη. 
υμγ'. 

Καὶ τῇ ιδ' τοῦ Σ:πτεδρίου μηνὸς τοῦ να’ ἔτους 

ἐγεννήθη μοι ὁ ἕτερος υἱὸς ᾿Αλέξιος * xal τὸν Νοέμ- 


τῷ παρελθόντι καιρῷ τοῦ ἕαρος. Φθάσαντός μου οὖν 
εἰς τὸν Μυζηθρᾶν, μετά τινας ἡμέρας ὀλίγας, τοῦ 
καρδηναλίου χαὶ βιζεχαγχελλαρίον χαὶ λεγάτου κα- 
θολιχοῦ τοῦ πάπα ἀπερχομένου μετὰ πολλῶν wa:- 
ἔργων εἰς τὴν πόλιν διὰ τὴν χατὰ τῶν ἀσεδῶν τοῦ 
ῥηγὸς τῆς Οὐγγαρίας ἐξέλευσιν, [197] ἐστάλην χαὶ 
ἐγὼ πάλιν ἀποχρισιάριος πρός τε τὸν βασι) ἐπ xai 
πρὸ: τὸν ἀμτρᾶν καὶ αὐτὸν δὴ τὸν ῥῆγαν. ἀλλὰ 
δὴ χαὶ πρὸς τὸν λεγάτον καὶ πρὸς τὸν χαπετάνιον 
᾿Αλωΐσιον Λορδᾶν δι᾽ ἀναγχαίας δουλείας πρὸς οὗ 
προδῶσι τὰ πράγματα" xal διερχομένου pou τὴν 
Κόρινθον τῇ λ' τοῦ Αὐγούστον, ἵνα εἰς τὸν Εὔριπον 
τὰ χάτεργα τῆς ἁρμάτας φθάσω, εὗρον θαπτόμενον 
«τὸν χαλὸν χἀγαθὸν KoplvBou Mápxov, ὃ: xaX ἐν τῇ 
αὐλῇ ἡμῶν ἐγεννήθη xal μεθ᾽ ἡμῶν ἀνετράφῃη xal 
ὑπὸ τοῦ χαχοῦ τῆς μητρυιᾶς αὐτοῦ πολλὰ πιεζόμε- 
νος μεγάλας θεραπείας παρὰ τῶν γεννητόῤιυν μου 
εὕρισκεν" ἐχεῖ ἀναγχαασθεὶς ἀπὸ τοῦ πολλοῦ χαχοῦ 
ἔφυγεν ἀπὸ τὸν πατέρα αὐτοῦ xal εἰς τὴν τῶν Xev- 
θοπούλων μονὴν ἀπῆλθε" xal τοιοῦτος χρήσιμος 
ἀπεχατεστάθη. 
vp". 

Φθάσας οὖν ἐγὼ εἰς τὸν Εὔριπον, τὰ δὲ χάτεργα 
οὗ φθάσας, δι᾽ ἄλλον πλευσίμον εἰς τὴν Λῆμνον 
ἀπεσώθην, εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Νοεμόδρίου τοῦ n 
ἔτους * τῷ δὲ αὐτῷ μηνὶ ια' ὁ ῥὴξ τῆς Οὐγγαρίας 
ἐσχοτώθη παρὰ τοῦ ἀμηρᾶ εἰς τὴν Βάρναν [300] 
χαὶ τῇ ιζ΄ τοῦ Ἰουλίου μηνὸς τοῦ αὑτοῦ ἔτους ἐγε- 
γόνει παγχόσμιος καύσων χαὶ ἄξιος μνήμης, ἐν ᾧ 


6p:ov τοῦ αὑτοῦ ἕτους ἦλθεν εἰς τὴν πόλιν ὁ δεσπό- C δὴ θέρει xat ὁ πνευματιχὺς χὺρ Γρηγόριος πατριάρ- 


τῆς χαὶ αὐθέντης μου χὺρ Κωνσταντῖνος " xal τῇ 
a' Μαρτίου ἔλαόεν ἀπὸ τὸν βασιλέα τὴν Σηλυμόρίαν, 
καὶ ἀπέστειλεν ἐμὲ ἐχεῖσεν εἰς χεφαλὴν, ἵνα xal 
ἀπὸ τὸν ἀμηρᾶν xal τὸν δεσπότην χὺρ Δημήτριον 
χαὶ αὐτὸν δὴ τὸν δεδωχότα βασιλέα. προστάξας φυ- 
λάττω. Καὶ τὸν Ἰούλιον τοῦ αὐτοῦ ἕἔτου; ἦλθεν εἰς 
4«ἣν πόλιν Φραγχόπουλος ὁ πρωτοστράτωρ * xal ὄρι- 
σθεὶς κἀγὼ ἀπὸ τὴν Σηλυμόρίαν εἰς τὴν πόλιν ἣλ- 
0ov* καὶ συμφωνίαι γεγόνασιν, ὅτι ὁ μὲν δεσπότης 
καὶ αὐθέντης μου εἰς τὸν Μορέαν ἀπέλθῃ καὶ τὸν 
τόπον πάντα τοῦ δεσπότου χὺρ Θεοδώρου λάδῃ, ἐκχεῖ- 
νος δὲ εἰς τὴν πόλιν ἔλθῃ, xal τὴν Σηλυμδρίαν λάδῃ, 
& δὴ χαὶ ἐγένετο. 
υμδ΄. 

(196] Καὶ τῇ v ὉἈἊτωδρίου τοῦ νβ΄ ἔτου; μετὰ 
καραθίου ἐξελθόντος ἀπὸ τῆς πόλεως τοῦ αὐὐεντός 
μου xal δεσπότου, xal ἀπελθόντος εἰ; τὸν Μορέλν, 
καὶ πάλιν μετὰ αὐτοῦ δὴ τοῦ χαραδίονυ ὁ δεσπότης 
χὺρ Θεόδωρος τὸν Δεχέμόδριον μῆνα τοῦ αὑτοῦ ἔτους 
εἰς τὴν πόλιν ἀπέσωσε. Καὶ τὸν Μάρτιον παρέδιυχα 
ἐγὼ πρὸς αὐτὸν τὴν Σηλυμθρίαν, καὶ ἐμδάντος pov 
εἰς xapá6tov τοῦ ἀπὸ τὴν Κρήτην Υαλινᾶ ᾿Αντω- 
νίου εἰς τὴν τοῦ Εὐρίπου Κάρυστον ἐπαφῆχέ με" 
xa τῇ γ' τοῦ Ἰουνίου διὰ τῆς στερεᾶς ὁδοῦ εἰς τὺν 
Μυζηθρᾶν ἔφθασα, πολλὰ τοῦ δεσπότον κυροῦ θεο- 
δώρου ζητοῦντός με χαὶ παρητρύνοντος, ἵνα καὶ τὴν 
Σηλυμδρίαν ἔχω καὶ τῶν πρώτων αὐτοῦ ὑποχειρίων 
εὑρίσχωμαι. Διερχόμενος δὲ εὖρον χαὶ τὸ ᾿Εξαμί- 


χης ἐγεγόνει" xal τῇ u' τοῦ Αὐγούστου μηνὸς τοῦ 
αὐτοῦ ἔτους ἐγεννήθη μοι υἱὸς ᾿Ανδρόνιχος, ὃς ἔξζη- 
σεν ἡμέρας xai μένον ὀχτώ. 

vue". 

Καὶ «p.v ἔτει, Δεχεμδρίῳ μηνὶ πρὸς τέλει, ἐλ- 
θόντος μου εἰς τὸν Δίορέαν μετὰ «fic. πραγματείας 
Βενετιχῶν κατέργων. 

vpt" 

Σεπτεδρίου αὐτοῦ νε' ἔτους εὐεργετήθην τὸ κε- 
φαλατίχιον τοῦ δυζηθρᾶ, μετὰ χαὶ πάντων τῶν 
περὶ αὐτὸ, ἤγουν Kcu), Ἑδραϊκὴς Τρύπης, Τῷε- 
ραμίου, [ἰΙαγκότων xoi Σχλαδοχωρίου, χαὶ μετὶ 
πάντων τῶν εἰδοδημᾷάτων αὐτῶν, ὡς οὐχ εἶχεν ἄλλος 
tt; οὕτως πώποτε τὸ τοῦ Μυζηθρᾷ χεφαλατίχιον " 
ὥρισέ μοι δὲ xa τοῦτο, ὅτι ᾿γὼ δέδωκά oo t^v 
Μιυζηθοᾶν εἰς χεφαλατίχιον καὶ διὰ τὴν σὴν χαλὴν 
δουλοσύντν καὶ τὴν ἐμὴν πρὸς σὲ ἀναδοχὴν xal ἀγά- 
πὴν, καὶ ὅτι θέλω νὰ Evi xal τοῦτο ἦν, ὡς ἡ Κόριν. 
θος χαὶ ἡ 1ἀτρα * ὧν τὴν μὲν ἔχει ὁ Κανταχουζηνὸς 
Ἰωάννης, τὴν δὲ ᾿Αλέβιος ὁ Λάσχαρις" xal γίνωσχ! 
ὅτι ἕτερον μεδάζοντα οὐδὲν Ou ποιήσειν πάρεξ 
αὐτὸν δὴ τὸν Ἐυδαιμονοϊωάννην ὃν ἔχω" ἀλλ᾽ οὐδὲ 
ἐνταῦθα θέλω εὑρίασκαθεν ἀεί " [3001] ἀμὴ θέλω 
δίερχεσθεν «ὸν τόπον uou διὰ πολλὰ ὠφέλιμα" val 
ὅταν εὑρίτχωμαι εἰς τὴν Κόρινθον, θέλω πράττειν 
tà; ἐμὰς δουλείας καὶ τὰς «τοῦ τόπον ἐχείνον μετὰ 
κοῦ Καντακουζηνοῦ xal «οὔ Βὺὐδαιμονοϊωάννον * 
6sav δὲ εἰς τὴν Máspav ἀπέλθω πάλιν μὲ τὸν Ade- 


1053 


' CHRONICON MINUS. 


1054 


[210] τέθνηχεν ἡ lv μαχαρίᾳ τῇ λήξει γενομένη A ἀπελθὼν περὶ τὸ Σαμαχὶν ἐχρούσευσε xoi ἔστειλέ 


ἀοίδιμος χαὶ ἁγία δέσποινα, ἡ διὰ τοῦ θείου χαὶ 
ἀγγελιχοῦ σχήματος μετονομασθεῖσα Ὑπομονὴ uo- 
vayt, καὶ ἐτάφη εἰς τὴν μονὴν τοῦ ΠΙ᾿αντοχράτορος 
πλησίον τοῦ μαχαρίτου xal ἀο'δίμον βασιλέως xal 
ἀνδρὸ; αὐτῆς. 
υνα΄. 

Καὶ τὸν Φευρονάριον τοῦ v0' ἔτους ἀπέθανεν ὁ 
&urnpd; ὁ Mouoátn;* xal τοῦτο οὐχ ἀχούσαντός 
pov εἰς τὴν Ἰδηρίαν, ὡς 300v εἰς τὴν Τραπεζοῦντα, 
λέγει μοι ὁ βασιλεύς * "Apyov ἀποχρισιάρι, [211] 
νὰ σὲ εἴπω μὲν χαλὰ μαντάτα, μόνον νὰ μᾶς δώ- 
αῃς τὰ συγχαρίχια " xal ἀναστὰς προσεχύνησα αὖ- 
τὸν εἰπών" Νὰ ποιήτῃ ὁ Θεὸς πολυχρόνιον τὴν 
βυσιλείαν σου, ὁποῦ πᾶσι τρόποις εὑὐεργετεῖς ἡ μῖν, 
xai θέλεις εὐεργετήσειν χαὶ νῦν τὰ χαλὰ μαντάτα. 
᾿Αμὴ ἡμεῖς τί ἄξιον ἔχομεν νὰ ἀποδώσωμεν τῇ 
βασιλείᾳ cov; Καὶ Met μοι τὸν θάνατον τοῦ 
ἀμηρᾶ, χαὶ ὅτι ἐγένετο χαὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ αὐθέντης, 
χαὶ δέδωχε πολλὰ τὸν βασιλέα καὶ ἔστερξεν, ἵνα 
ἔχῃ xai τὴν ἀγάπην, ἣν μετὰ τοῦ πατρός του εἶχε 
τὸ ὁσπήτιον ixelvo, Καὶ ἀχούσας τοῦτο ἐγενόμην 
ἄφωνος xal οὕτως ὀδυνηθεὶς, ὥσπερ: νὰ pk ἔλεγεν 
θάνατον τῶν ἐμῶν φιλτάτων’ xal μέχρ', τινὸς χατη- 
φ'άσας λέγω’ Δέσποτά μου, τοῦτο οὐ χαρίεν μαν- 
τάτον, ἀλλὰ καὶ ὀδυνηρὸν λίαν. Καὶ λέγει" Πῶς, 
χαλέ ; Καὶ εἶπον Διότι ἐχεῖνος ἣν γέρων xal τὸ 
χατὰ τῆς πόλεως ἀπεπειράσθη αὐτῷ, καὶ πλέον 
οὐδὲν ἤθελεν, μόνον τὴν ἀγάπην xaY clpfivnv* ἀμὴ 
οὗτος, ὁποῦ ἐγένετο νῦν αὐθέντης, ἔνι νέος xal 
παιδιόθεν ἐχθρὸς τῶν Χριστιανῶν, và ὑδρίζῃ xai 
νὰ ἐπαπειλῆται, ὅτι θέλει ποιήσειν τὰ χαὶ τὰ χατὰ 
τῶν Χριστιανῶν" xal ἡ πόλις, εἴπερ ἄλλοτε, ἕνι ἀπὸ 
«hv ἀσθένειαν τοῦ αὐθεντός μου τοῦ βασιλέως τοῦ 
γαμδροῦ ἣἧ ππορημένη, [212] xal χρέος εἰς τὰ εἰασο- 
δήματα ἐχείνης πολὺ, xal ἀπορία εἰς πάντα * xai ὁ 
αὐθέντης μου ὁ βασιλεὺς νέο; αὐθέντης καὶ θέλει 
χαιρὸν εἰρηνιχὸν νὰ ἐξοιχονομήσῃ τὰ ἐχείνης, καὶ 
- ἂν παραχωρήσῃ ὁ Θεὸ:, νὰ νιχηθῇ ἀπὸ τῆς νεότη- 
τος αὐτοῦ xal xaxlag καὶ νὰ ὁρμήσῃ κατὰ τῆς 
“πόλεως, οὐχ οἷδα, τί νὰ γένηται. Ναὶ, ἂν εἶχεν εὖ- 
δυχήσειν ὁ Θεὸς, νὰ ἀπέθνησχεν οὗτος ὃ υἱὸς αὐτοῦ, 
ἰδοὺ εὐφρόσυνο; κατὰ ἀλήθειαν ἀγγελία 1 ἐπεὶ ἄλλον 
οὗκ. εἶχε, xal ἀπὸ τῆς λύπης ἤθελε γενῆν xal 
ἀσθενέστερος xaX ὀλιγοχρονιώτερος, χαὶ μέσον τού- 
«oU ἤθελεν ἀναῤῥωσθῆναι xat τὸ ὁσπήτιον ἐχεῖνο" 
xaX ἀποθανόντος ἐχείνου ἤθελεν ὑπάγειν εἰς προτί- 
pnsw μεγάλην * xat λέγει μοι" Σὺ ἦσαι καὶ τῶν 
φρονίμων xal τῶν πρώτων ἀρχόντων τοῦ ὁσπητίον 
ἐχείνου, xal θέλεις γινώσχειν [215]. καὶ εἰς τὰ 
τοιαῦτα χαλλίω“ ὅμως ὁ Θεὸς δυνατὸς ἕνι, νὰ τὸ 
ποιήσῃ διὰ χαλόν. Καὶ εἶπον " Οὕτω: ἕνι ὡς ὁρί- 
Cetc* χαὶ ἀπέμεινεν εἰς Ex:lvoy. ᾿Εγὼ δὲ ὡς ἤχουσα 
«τοῦτο, xal ὅτι ἡ γυνὴ τοῦ ἀμηρᾶ, ἡ θυγάτηρ δε- 
σπίτου Σερθδίας, ἐντίμως χαὶ χαλῶ; ἐπανέστρεψεν 
εἰς τοὺς γονεῖς αὐτῆς " ἐπεὶ ἐγὼ ἔμελλον μεῖναι εἰς 
τὴν Τραπεζοῦντα διὰ αἴτια πολλά" πλεύσιμον δὲ 
(εὑρὼν) ἀπερχόμενον cl; τὴν πόλιν, ἔστελλον xal 
ἄλογα χαὶ παιδία δύο, ἅτινα ὁ βασιλεὺς Ἰόηρία; 


pot χάριν, καὶ ἄλλα τινὰ, ἃ χαὶ ἐχαρίοθημεν xal 
ἐχτησάμεθα ἀλλοτρόπως * χαθίσας ἔγραψα πρὸς τὸν 
αὐθέντην μου τὸν βασιλέα, ὅσα χαὶ εἰς τὴν Ἰδηρίαν 
ἔπραξα, xal ὅσα εἰς τὴν Τραπεζοῦνταν ὑποπτεύω 
ὅτι μέλλω πράξειν, χαὶ thv αἰτίαν τῆς ἐχεῖσε 
mpospov?c* ἔγραψα δὲ καὶ ἑτέραν ἀναφορὰν, περὶ 
Gv μέλλω δηλώσειν * καὶ δοὺς τὰς γραφὰς ἑνὶ τῶν 
σὺν ἐμοὶ ἀρχοντοπούλων ἔστειλα αὐτὸν παραγνγεί- 
λας, ὅτι Τὴν μὲν μίαν δὸς τῷ αὐθέντῃ ἡμῶν βα- 
σιλεῖ, ὡσὰν προσχυνήσῃς αὐτῷ, xol διὰ στόματος 
πάντι xa0' ἡμᾶς ἀνάφερε" ἔπειτα τὴν αὔριον δὸς 
τὴν ἑτέραν. Ἔγραψα δὲ οὕτως " Ἐγὼ ἔμαθον τὸν 
θάνατον τοῦ ἀμηρᾶ φθάσας ἐνταῦθα εἷς τὴν Τρα- 
πεζοῦντα [214] παρὰ τοῦ βασιλέως “ ἔμαθον οὖν 
xai τῆς ἐξαδέλφης αὐτοῦ τῆς ἀμηρίσσης ἐπανα- 
στροφὴν εἰς τὴν πατρίδα χαὶ τοὺς γονεῖς αὐτῆς" 
λοιπὸν συλλογισάμενος, φαίνεταί μοι χάλλιον χαὶ 
ὠφέλιμον εἰς πολλὰ τὸ ἐχεῖσε αὐτὸ νὰ εὕρῃς τὰ τὸ 
πράξῃς παρὸ ἀπὸ τὰ ἐνταῦθα" τέσσαρα γὰρ χαὶ 
μόνον εὑρίασχω τὰ προσιστάμενα " τὸ ἔλαττον τοῦ 
γένους, τὸ τῆς Ἐχχλησίας διὰ τὴν συγγένειαν, τὸ 
ὅτι εἶχεν ἄνδρα (Τοῦρκον) καὶ τέταρτον ὅτι ἕνι χρό- 
νου πλείονος xal ἕνι λογισμὸς, μέποτε ἐλθόντος 
Σαιροῦ τοῦ τεχεῖν παιδίον χινδυνεύσῃ, ὡς οἱ φυσιχοὶ 
γράφουσιν, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπιδσυμθαίνει 
Λοιπὸν περὶ τοῦ πρώτου λέγω, ὅτι οὐδὲν ἕνε παρά- 
δοξον" ἐπεὶ οὐδὲν ἕνι ἐλάττονος γένου; τῆς χυρίας 
pou xal ἀοιδίμου μητρός σον " περὶ τοῦ δευτέρου 
χαὶ ἂν ὅλως ἐλπίζωμεν ὅτι, τὸ τῆς Τραπεζοῦντος 
ἂν γένηται, (215] θέλει συγχωρήσειν αὐτὸ ἡ "Ex- 
χλησία, δοθέντων χρημάτων εἴς τε τὰς ἐχχλησίας 
χαὶ εἰς τοὺς πτωχοὺς, πολλῷ μᾶλλον θέλει σνγχω- 
οἦσειν τὸ τοῦ δεσπότου Σερόίας, ὁποῦ τὸν ἐντρέ- 
πονται χαὶ χρεωστοῦσι τοσαύτας χάριτας xdi | 
Ἐχχλησία xe ἱερομόναχοι xai μοναχοὶ χαὶ μονα- 
χαὶ καὶ πτωχοί. Περὶ δὲ τοῦ τρίτου καὶ οὐδὲν ἕνι 
παράδοξον * ἐπεὶ χαὶ ἡ δέσποινα χυρὰ Eüboxla 
ἄνδρα προεῖχε Τοῦρχον, χαὶ μιχροῦ καὶ ὀλίγον τό- 
που αὐθέντην, xal παιδία μετ᾽ ἐχείνον ἐποίησεν " 
ἀπῆρεν δὲ αὐτὴν εἰς γυναῖκαν ὁ πάππος σηϑ" αὕτη 
δὲ ἣν τοιούτου μεγάλου αὐθεντὸς γυνὴ, xal οὐδὲ xiv 
μετ᾽ ἐχείνου, ὡς txojopev, ἔμεινε " περὶ δὲ τοῦ 
τετάρτου, καὶ τοῦτο ἃς ἕνι εἰς Θεὸν, καὶ ὡς ἂν 


D τοῦτο εὐδοχήσῃ᾽ ἐπεὶ bb χαὶ εἷς τὰ ἄλλα πάντα 


θέλει ἧσθεν συμφορώτερον, χαὶ οἱ γονεῖς περιχαρῶς 
θέλουν δέξεσθαι τοῦτο, στεῖλέ τινα f| τῶν τοῦ ἁσπῇ- 
τίου σου f| τῶν μοναχῶν, xal ἴδε τὸ περὶ τούτου, 
xal μηδὲν γένηται àva60lh, ἀλλὰ πρᾶξε αὐτό. 
᾿Αποσωθέντων οὖν τῶν γραμματοχομιστῶν ἐν τῇ 
πόλει τῇ xw» Μαΐου, τοῦ δὲ βασιλέως [216] ὄντος 
εἰς χο᾽ροχυνήγιον, ὡς ἐλαλήθη, ὅτι ἦλθον ol εἰς τὴν 
Ἰδηρίαν, σχολάτας ἦλθεν οἴχοθεν, χαίρων διὰ τὴν 
τῆς Σερδίας δουλείαν, ὡς παρακατιὼν ὁ λόγος δΥ.- 
λώσει" ἔτυχε δὲ ὅτι τὴν αὐτὴν δὴ τῆς χη’ ἑσπέραν 


φαίνεταί μοι χαθ᾽ ὕπνους, ὅτι ἔφθασα εἰς τὴν πόλιν 


χαὶ πεσόντος μου ἀσπάσασθαι τοὺς βασιλέως nó. 
δα;, οὐκ ἀφῆχέ μοι, ἀλλ᾽ ἐπιλαδὼν ἐφίλησέ μοι εἰς 


τοὺς ὀφθαλμούς " καὶ ἔξυπνος γενόμενο; λέγω τοὺς 


1055 


GEORGII! PHRANTZ.E 


1056 


περὶ ἐμὲ ὑπνοῦντας, Τὸ xol τὸ νῦν ἔδοξέ μοι xa0' A εὗρες καὶ τοσαύτας xal τοιαύτας ἐπαγγελίας εὑερ- 


ὕπνους, xat ἐνθυμεῖσθε τὴν ἡμέραν" ὁ γοῦν αὐθέν- 
τῆς μου καὶ βασ:λεὺς ἰδὼν ὅτι οὐχ ἦλθον ἐγὼ, ἀλλ᾽ 
ἀπὸ τῶν σὺν ἐμοὶ, (ὡς) χαὶ τὴν πρώτην γραφὴν 
ἀνέγνωσε, περίλυπος ἐγένετο χαὶ ἐδυσφόρει, xal 
τὴν ἐμὴν χατηγόρει βραδυτῆταν. Ὡς δ’ ἐπὶ τὴν 
αὔριον τὴν ἄλλην γραφὴν ἀνέγνω; ἰδοὺ ἀπέμεινεν 
ἀρχετὸς, ὡς εἰ ἐρχόμην χἀγώ. Καὶ εὐθὺς olxovo- 
pfioac Μανονὴλ τὸν Παλαιολόγον τὸν ἀνεψιὸν Kav- 
ταχουζηνῆς τῆς πρωτοστρατορίσσης ἔστειλεν εἰς 
τὴν Σερδίαν καὶ ἐδοχιμάσῆη τὸ περὶ τούτου, xdi 
ἤχουσαν οἱ γονεῖς αὐτῆς ἡδέως τὸν λόγον, xal ἑτοί- 
μως εἶχον xal πρὸς τὸ ἔργον" ἀλλ᾽ εὑρέθη ὅτι ἡ 
. ἀμήριστα ἐδεήθη τοῦ θεοῦ χαὶ ἔταξεν, ἵνα, εἰ διά 
τινος τρόπου ἐλευθερώσῃ αὐτὴν ἀπὸ τὸ ὁσπήτιον 
τοῦ τάχα ἀνδρὸς αὐτῆς, [217] ἄνδρα ἕτερον el; 
ὅλην αὑτῆς τὴν ζωὴν νὰ μηδὲν ἑπάρῃ, ἀλλὰ νὰ 
μένῃ ἐλευθέρα xal χατὰ τὸ δυνατὴν θεραπεύουδα 
τὸν τὴν ἐλευθερίαν αὐτῇ δεδωχότα. Ἐναπέμεινεν 


οὖν διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν τὸ περὶ τούτου ἀργόν. 


Τὸν δ᾽ αὑτοῦ τοῦ ἔτους Αὔγουστον διέδη ἀπὸὺ τῆς 
πόλεως ὡς φυγὰς xa ὁ πατριάρχης χὺρ Γρηγό- 
ριος. 

υνβ΄. 

Καὶ ἐγὼ τῇ ιδ' τοῦ Σεπτεόδρίου μηνὸς τοῦ E ἕτους 
εἷς τὴν πόλιν ἀπέσωτα μετὰ τοῦ καραδίου τοῦ 
xao) ᾿Αντωνίου 'Ρίτζου, τοῦ xai ὕστερον μαρτυ- 
ρήσαντος ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως αὐτοῦ, 
τελέσας 7| μᾶλλον πλέον βεδαιώσας τὸ τῆς Ἰδηρίας 
συνοιχέσιον, εἰδὼς τὰ τῆς Τραπεζοῦντος ἐλάττονα 
πολλῷ πλέον ἐχείνων" εἶπέ μοι γὰρ ὁ βασιλεὺς 
τῖς Ἰδηρίας ὅτι Ἐφ᾽ ἡμῖν τοῦτο οὐχ ἔστι σύνηθες, 
ὅτι νὰ δίδωσιν αἱ γυναῖχες χρήματα τοὺς μέλλοντας 
λαθεῖν ἄνδρας, ἀλλ᾽ οἱ ἄνδρες τὰς γυναῖχας, ὡς καὶ 
σὺ μαθεῖν ἤθελες ἐνταῦθα " διὰ τοῦτο ποιοῦμέν τὸ 
μετ᾽ αἰδηῦς xal (οὐχ) ἀσυμδουλεύδεως ἀπὸ ποὺς 
εὔνους χαὶ δίδω τὴν θυγατέραν μου ἄνευ [319] τῶν 
φορεμάτων xal σχευῶν τῶν εἰς ὑπηρεσίαν αὐτῆς 
φλωρία χιλιάδες ἃς χαὶ νὰ ἔχῃ καὶ χατ᾽ ἕτος χι- 
λιάδες 1' διὰ τὸ νὰ δίδῃ el; τὰς ἐχχλητίας xal πτιυ- 
χοὺς, χαὶ ὅπου ἂν φανεῖται αὐτῇ * σὲ δὲ ἀχούω ὅτι 
ἔχεις παιδία δύο, καὶ τὸ ἀρσενικὺν ἐδάπεισέν xo ὁ 
βασιλεὺς καὶ ἕνι ἐχείνου, τὸ δὲ θηλυχὺν và ἕνι ἀπὸ 
τὴν σήμερον τῆς θυγατρός μου καὶ νὰ ὀφείλῃ νὰ τὸ 


γεσιῶν χαὶ τιμῶν, ἐὰν μόνον τὸ ἐκείνων τελέσῃς * 
σὺ δὲ νὰ προχρίνῃς τὸ ἐνόησας διὰ συμφέρον πλέον 
ἐμὸν, χαὶ νὰ μὲ γράφῃ: χαὶ νὰ μὲ βουλεύεσαι ἅπερ 
po: ἔγραψας, τοῦτο ἦν μέγα τι ἐχμαρτύριον τῇς 
ἀληθοῦς σου ἀγάπης εἰς ἐμὲ καὶ δουλοσύνης καὶ 
πίστεως. Καὶ πληροφορήθητι ἀληθῶς, ὅτι θέλεις 
ἕξειν xal παρ᾽ ἐμοῦ ἀξίαν τὴν ἀντάμειψιν, εἴπερ ἐν 
τοῖς ζῶσιν εὑρίσχομαι. Τὸ περὶ τούτου οὖν παρη- 
χολουθησεν οὕτως, ὡς ἀπέθανεν ὁ ἀμηρᾶς" xal τὸ 
τῆ: θυγατρὸς δεσπότου Σερδίας οὕτως παρηχολού- 
0nssv* Ἐλθοῦσα ἡ πρωτοστρατόρισσα συνέτυγέ μοι 
περὶ τούτου, καὶ πολλὰς δόσει; χαὶ ἐπαγγελίας εἰς 
τὸ μέλλον ὠφελίμους ἔταξεν, ἅπερ xaX ἐγὼ ἀπὸ 
πολλῶν αἰτιῶν ἐνόμισα αὐτὰ, γαὶ πολλὰ χαὶ χαλὰ, 
ἀληθῆ καὶ συμφέροντα" ὅμως δὲ ἤθελεν εἷς τοῦτο 
χαὶ ἄλλων βουλὴν χαὶ σχέψιν, πῶς ἂν τυχένῃ νὰ 
γένηται, ἵνα καὶ γένηται τίνα οὖν νὰ ἐδουλευόμην: 
Ἢ χυρά μου f, δέσποινα χαὶ ἀπέθανεν᾽ 6 Καντά- 
κουζηνὸς, ὁποῦ, ὡς ἀπὸ πολλῶν τῶν ἄλλων, ἀπροσ- 
παθῶς ἐδουλεύετο, xal ὁμοίως ἀπέθανεν " ὁ Νοςαρᾶς 
καὶ πάντα τὰ ἄλλα φανερῶς χαὶ ἀφανῶς λέγει ὅτι 
οὐδὲν ὠφελοῦσιν, εἰ μὴ μόνον τὸ ἐχείνον, καὶ πάντα 
λίθον χινεῖ, ὡς ὁ λόγος, ὧς xal σὺ χάλλιον τῶν 
ἄλλων ἐπίστασαι, ὁ μέγας δομέστιχος χαὶ διάχειται 


ἐχθρωδῶς εἰς τὰ τῆς Σερδίας " χαὶ ἰδοὺ μετὰ Καν- 


ταχουζηνοῦ Ἰωάννου ὁμονοήσαντες ἀεὶ παροτρύ- 
νουσί ue εἰς τὸ τῆς Τραπεζοῦντος. Ποῦ νὰ ἐχούμδι- 
ζον; εἰς χαλογέρους: Καὶ εἰσὶ τῶν τοιούτων 
ἀπράγμονες" εἰς ἄρχοντας ; Καὶ τίνα và eO praxov. 
ἀπροσπαθῇ χαὶ νὰ μηδὲν πρόσχειται εἴς τι, [929] 1 
νὰ μηδὲν τὸ ἐξείπῃ πρὸς τοὺς ἄλλους ; Λοιπὸν ἔδει- 
νοπάθουν εἰς τὴν otv βραδυτῆταν. ᾿Ελθούσης δὲ τῖς 
γραφῆς σου, ἰδοὺ καὶ σὲ xai τὴν γνώμην σου 
ἔγνωχα * καὶ τὰ εἴχομεν χαὶ ἡμεῖς προσιστάμενα, 
φρονίμως xal ναλῶς ἔλυτας, χαὶ εὐθὺς τὸν Πα- 
λαιολόγον ἔστειλα δι᾽ ἄλλα μὲν τὸ φαινόμενον, ὡς ἡ 
ἀπὸ τῆς θείας του δὲ τῆς πρωτοστοατορίσσης εἴπῃ 
τοῦτο, xal ἰδοὺ ἠκούσαμεν τὸ αἴτιον τοῦ χωλύματος 
xal ἐπαύσαμεν. Λοιπὸν σὺν Θεῷ ἃς τελέσωμεν τὸ 
τοῦ βασιλέως τῆς Ἰδηρίας" χαὶ γεγονότος χρυπο- 
Θούλλον χαὶ ὑπογραφέντος, ὅτι Exelvou μὲν ἡ θυ- 
γάτηρ νὰ ἕνι γυνὴ αὐτοῦ καὶ δεσπότις τῆς Κων- 
σταντινουπόλεως, οὗτος δὲ νὰ ἕνι ἀνὴρ ἐχείνης εἰς 


ὑπανδρεύσῃ, ὁποῦ ἂν σὺ χρίνῃς ἄξιον xai εὕρῃς p τὰς συμφωνίας, ἃς μετ᾽ ἐμοῦ ἔστειλεν ὁ βασιλεὺς 


μετὰ βίου ἰδικωτέρου. Ὅταν δὲ ἔλθῃς σὺν Θεῷ νὰ 
τὴν kzápp:, νὰ ἔχῃς παρ᾽ ἐμοῦ γομάρια τέσσαρα 
μεταξίου " ἕνι δὲ ψιλὸν (χαὶ), ὡς ἠχούσαμεν, [220] 
ἔχει τὸ γομάριον φλωρίων φ'. Ὡς οὖν πάντα τὰ τοῦ 
ἀποχρισιαρίου ἀπὸ μέρους ἀνέφερα, ἦλθον χαὶ εἰς 
τὸ τὴς Σερθίας, xal ἡρώτητα μαθεῖν" χαὶ ὥρισέ 
μοι οὕτως * Ἐγὼ ὀφείλω σοι πολλὰ διὰ τὴν εἰς 
ἐμέ σου ἀγάπην παιδιόθεν καὶ πίστιν καὶ δουλο- 
σύνην" ἀλλὰ τοῦτο δὴ τὸ σὸν σήμερον τὸ περὶ τῆς 
Σερδίας ἣν βεδαίωσις καὶ ἐχσφράγισμα τῆς εἰς ἐμέ 
σου ἀγάπης καὶ δυυλοσύνης, ὁποῦ λέγω καὶ εἰς ἐμὲ 
τοῦ νὰ χρεωστῶ νὰ ἀνταμείδωμαι " νὰ χοπιάπῃς 
γὰρ τοσαῦτα χαὶ νὰ πασχίσῃς χαὶ νὰ λίπῃς ἀπὸ τὸ 
οπήτιόν σοῦ τοσοῦτον δὴ καιρὸν, xaX νὰ εὕρῃς ὅσα 


Ἰδηρίας " xai χληθεὶς ὁ αὐτὸς σταλεὶς μεθ᾽ ἡ λῶν 
ἐχείνου ἄρχων ἀπὸ τοὺς δευτέρου:, ἔμπροσθεν αὖ- 
τοῦ ἐποίησεν ὁ βασιλεὺς καὶ αὐθέντης μου olxsto- 
χείρως σταυροὺς τρεῖς μετὰ χινναδάρεως εἰς τὸ 
ἄνωθεν μέτωπον τοῦ χρυσοδούλλου εἰς Bs6aluow, 
ὡς ἡ ἐκείνων συνήθεια * xal λαδὼν τὸ χρυσόδουλλον 
ἀπὸ τὰς χεῖρας αὑτοῦ, xal ἀχούσα:" Ἰδοὺ οὗτος 
(δείξας ἐμὲ), ὃς σὺν Θεῷ vb ἐρχόμενον Éap ἔρχεται 
μετὰ χατέργων, ἵνα ἑπάρῃ αὐτὴν, προσχυνήσας 
πῆλθεν. Ἐπεὶ δὲ àmh τῆς ἀρχῆς τοῦ αὐτοῦ Évov; 
ἐψιθυρίζετο, ὅτι βούλεται ὁ ἀμηρᾶς [223] χαὶ εἰς 
τὸ στενὸν περὶ τὸν ᾿Ασώματον χτίσαι χάστρον, 
ἐδουλεύσατο ὁ βασιλεὺς, ἵνα εἰς τὸν Μορέαν ἀπο- 
στείλας φέρῃ ἕνα τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, δ: 39 κχοτ-- 


1051 

δέξηται τοῦτο, 
χρεία: τυχούσης πρὸς τὰ ἴδωσιν εἰς τὸν ἁμηρᾶν, 
εἷς Ex τῶν δύο ἀπέλθῃ εἰς τοὺς τῆς Δύσεως αὐθέν- 
τας " χαὶ τούτου σταθέντο:, ὀρίζει πρός pe μίαν 
τῶν ἡμερῶν Πρωτοδεστιαρίτα, εἷς τὸ ἐδουλευσά- 
μεθα, σὺ λέγεις νὰ ἀπέλθῃς εἰς τὸν Μορέαν, χαὶ ὡς 
ἂν χατορθώσῃς τὸ ἐχεῖσε * ἐχεῖνος μὲν νὰ ἔρχηται 
ἐνταῦθα, οἷος ἂν ἦ τῶν ἀδελφῶν pou ὁποῦ θελήσῃ 
᾿ «οῦτο, σὺ δὲ νὰ ἀπέλθῃς εἰς τὴν Κύπρον, εἰς τὴν 
ἀνεψιάν pov. τὴν δηγίναν" καὶ ἡμεῖς ἐδῶ θέλομεν 
Éxotpásstv τὰ εἰσὶν χρείας, ὡσὰν» ἔλθῃς ἀπὸ τὴν 
Κύπρον, νὰ ὑπάγῃς εἰς τὴν Ἰδθηρίαν, ἵνα ἑπάρης 
τὴν μελλοχυράν σου. ᾿Ανέφερον δ᾽ αὐτῷ ’ ἡ ἀγάπη 
χαὶ τὸ χρέος τῆς δουλοσύνης μου ἀπαιτεῖ, ὅτι νὰ 
εἴπω εἰς τὸν ὁρισμόν aov * ἀμὴ πάλιν φοβοῦμαι διὰ 
τὴν δούλην xal συντέχνισσάν σου, μή ποτε ἀγα- 
ναχτήσῃ, xol fj ἀπέλθῃ xol γένηται χαλογραία ἣ 
ἀφήσῃ με [224] χαὶ ἐπάρῃ ἄλλον" χθὲς γὰρ ἦλθον, 
ποιήσας εἰς τὴν "Iónplav χρόνον χαὶ μῆνας ια’" καὶ 
πάλιν νὰ ἀπέλθω νῦν, δέχαιον θέλει ἔχειν νὰ ποιήσῃ 
οἷον ἐκ τῶν δύο ποιήσῃ. Καὶ γελάσας ὁρίζε: " ἀλλὰ 
εἰπὲ αὐτῇ, ὅτι ταῦτα χαὶ μόνον τὰ ταξείδια và cà 
συγχωρήσῃ νὰ ποιήσῃς, καὶ νὰ τὴν ποιήσω ἕνορχον 
πρόσταγμα, ὅτι πλέον νὰ μηδέν σε ἐνοχλήσω διὰ 
τοιοῦτόν τι" xal μᾶλλον xal σὺ ἐπίστασαι, τί ἐνθυ- 
μούμεθα καὶ ἀμφότεροι συντυχένομεν καὶ βουλευό- 
μεθα ποιῆσαι" χαὶ τοῦτο βεδαιοῦ καὶ χωρὶς ἐνόρχου 
προστάγματος, ὅτι τὰ διὰ σοῦ ἀποχρισιαρίχια νὰ 
παύσουν. "Hv δ' ὅπερ συνετυχένομεν xal ἐδουλευό- 
μεθα, ὅτι νὰ μηνύσῃ τὸν μέγαν δοῦχαν τὸν Νοτα- 
, ρᾶν, ὅτι τὸ μεσαστίχιον οὐδὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ * xal 
οὐδὲν τυχένει νὰ [τἧ-ς] τὸ ἐπάρωμεν διὰ τὴν τιμὴν 
του" ἀμὴ νὰ τὸ ἀφήσῃ ἐχεῖνος, νὰ ἔχῃ δὲ καὶ τὸ 
πρωτεῖον τῆς στάσεω; xai τῆς βουλῇ;, xol πρό- 
σοδόν τινα δι' ἄλλου τρόπον * ἐπεὶ ἔχω χρείαν νὰ 
ποιήσω ἄρχοντας δύο, ὡς ὁ βασιλεὺς ὁ ἀδελφός μου, 
οὐχὶ μεσάζοντας, ἵνα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἡμέρας 
ὦσι μετ᾽ ἐμοῦ μέχρι πολλῆς ὥρας τῆς νυχτὸς xal 
τὰς δουλείας μου πράττω, ὅπερ χαὶ ἐγένετο [325] 
καὶ ἐμηνύθη ὁ μένας δοὺξ διὰ τοῦ συντέχνου αὐτοῦ 
χἀμοῦ ἱερομονάχου καὶ πνευματιχοῦ Νεοφύτου τοῦ 
εἰς τὸν Χαρσιανίτην * ὃ δὴ χαὶ ἔστερξεν, ἐχουσίως ἧ 
ἀχουσίως, οὐκ οἶδα * xai μᾶλλον ἔδειξεν ὅτι κἀχεῖ- 
νος ἐδούλετο τοῦτο ποιΐσαι, xal ὅτι μόνον νὰ 
ποιήσῃ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ εἰς τιμὴν" χαὶ ἐστάθην, 
εἰ χαὶ οὐδὲν ἐτελέσθη, ἐπελθοῦσα: αἱ συμφοραὶ el; 
πάντας ὁμοῦ " xal ὥρισεν, ὅτι ἐγὼ μὲν θέλω ἧσθεν 
ὁ εἷς, καὶ ὅτι στοχάζεται πρὸς τὸν Γουξέλην Νιχό- 
λαον, καὶ ἃν ἀρεστὴ Evi ἡ συντροφία, νὰ γένηται 
χαὶ μέσον ἡμῶν συμπενθέριον, ὁ vió; μου τὴν 
ἐκείνου θυγατέραν. Καὶ αὕτη μὲν ἦν ἡ δουλεία, 
ὁποῦ ὥρισεν ὅτι ἤθελαν παύσειν εἰς ἐμὲ τὰ ἀποχρι- 
σιαρίχια * ὥρισέ μοι δὲ ὅτι πέμψειν ἤθελα εἰς τὸν 
Μορέαν χαὶ ἀπὸ τούτους τάχα τοὺς γεραιτέρους, 
ἀλλὰ θέλω νὰ δώσω οἰχειόχειρόν μου ἀνάθεσιν 
ἔχουταν χεφάλαια e' " ἵνα [326] εἴπῃ τὸ πρῶτων εἰς 
συμβίδασιν, εἰ δ᾽ οὖν, τὸ δεύτερον f| τὸ τρίτον ἣ τὸ 
πκέταριον ἣ ἐξ ἀνάγχης τὸ πέμπτον" χαὶ δοξάζω 
ὅτι, οἷον ἀποστείλω ἄνευ σοῦ, θέλει ὑπάσειν, χαὶ νὰ 


| CHRONICON MINUS. 
xai τὸ συμπεφωνημένα στέρξῃ, ἵνα A τὸν τάξουν χἀνένα χωρίον ἀργυροδού)λῳ. ἣ ὅτι 06i 


1038 


ἔχειν ἐχεῖνος xaX τὰ παιδία αὑτοῦ οὕτω; xal οὕτως, 
εὐθὺς θέλει δώσειν τὸ πέμπτον, ὅπερ θέλει ἦσθεν 
εἰς ἐμὲ βαρύ. El; τὸ τῆς Κύπρου xal ἑἐπίστατσαι 
τὸν χαλόγερον͵, ὅς μοι συνετύχενε τὴν δεῖνα ἡμέραν - 
Εἰπέ μοι ἀπὸ τὴν ἀνεψιάν μου, ὅτι T ίποτε ἔχει τῶν 
ἀναγχαίων, ὁποῦ ἤθελεν, f| ἂν ἣν τῶν δυνατῶν, và 
μὲ τὸ ἔλεγεν διὰ στόματος αὑτῆς f, xàv νὰ τὸ ἐμήνυε 
διὰ πιστοῦ xa) φρονίμου ἀνθρώπου αὐτῆς, ἂν εἶχεν" 
ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν οὐχ ἔχει, τὸ δὲ ἕνι ἀδύνατον, νὰ στείλω 
ἐγὼ τὸν ὅν με θέλει φανῆν ἁρμόδιον νὰ τὸ ἀκούσῃ. 
Τίς οὖν πρὸς τοῦτο ἁρμοδιώτερος" εἰς τὸ τρίτον, καὶ 
τοῦτο λόγου οὗ δεῖται" σὺ γὰρ ὁποῦ χαὶ ἔπραξας καὶ 
ἔστησας χαὶ εἶδες τὸ πρόσωπον χαὶ συνέτυχες χαὶ 
ἐ πληροφορήθης, πῶς ἠμπορεῖ τὸ τέλος τῆς δουλείας 
νὰ γένηται παρ᾽ ἄλλον ; [3317] 'Avézepov αὐτῷ" Τοῦτο 
ὁμολογουμένω; οὕτως ἔχει, ὡς ὁρίζεις, xat συγχα- 
τατίθεταί «o καὶ ἡ δούλη σου, ἡ σύντροφός μου, 
ἐπεὶ καὶ τὸ πρᾶγμα τοῦτο ἀπαιτεῖ, χαὶ ὅτι διὰ τού- 
του θέλει ἔχειν χαὶ ἅπερ μοι ἔταξας, “καὶ τόπον χαὶ 
τιμὴν καὶ ἀναδοχὴν πλείω τῶν ἄλλων ἀρχοντισσῶν" 
ἀμὴν εἰς τὰ ἄλλα οὐδὲν ἠξεύρω τί νὰ σὲ ἀναφέρω. 
Καιροῦ δὴ ὄντος τοῦ ἀρίστου ἀπῆλθον ἐγὼ οἴχαδε. 
᾿Απὸ δὲ τοῦ γεύματος ἐλθόντος τοῦ μεγάλου δουχὸς 
ὥρισε πρὸς αὐτὸν, ὅσα μετ᾽ ἐμοῦ περὶ τῶν ἀποχρι- 
σιαριχίων ὥρισε, πρὸς τὸ νὰ ἀπέλθω, οὐ μὴν τὰ 
αἴτια, χαὶ προσέθηχε χαὶ τοῦτο, ὅτι ἕνι χαὶ χρεία 
xai ἡμεῖς νὰ τὸν τιμήσωμεν. Εἰς γὰρ τὸ ὀφφίχιον, 
ὁποῦ ἔχει, χάριν ἡμᾶς οὐδὲν ἔχει, εἰ μὴ τὸν βασι- 
λέα τὸν ἀδελφόν μου" λοιπὴν ἰδὲ αὐτὸν πρὸς τοῦτο 


᾿ καὶ ἐγρήχησον, ποῖον τῶν ὀρφιχίων νὰ ὀρέγεται, xat 


D 


πρὸς οὗ ἀχούσωμεν. Συνέτυχέ μοι οὖν, xai εἶπον 
πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἐγὼ ἐν νῷ εἶχον ὅτι νὰ τὸν ζητήσω 
νὰ μὲ εὐεργετήσῃ ὀφφίχιον μεγαλώτερον, πλὴν ὅπερ 
ἄλλος οὔτε ἔχει ἀλλ᾽ οὐδὲ νὰ τὸ ε εὐεργετήσῃ ζῶντός 
pov, διότι χαὶ οὕτω: μοι φαίνεται πρέπον xal tyá- 
πουν, xai ἀφ᾽ ob μάλιστα εἰς τὴν Τραπεζοῦνταν 
ἀπῖ,λθην χαὶ 1032012 ὀνείδη χαὶ χατηγορίας ἤχουσα, 
πῶς εἰς τὸ αὐτὸ χαὶ ἕν ὀφφίχιον εἰσὶν ἄρχοντες [498] 
τρεῖς ἐνταῦθα" xal ἔτι ἐδεδχιώθη ὁ λογισμός μου 
εἰς τὴν ὄρεξιν ἣν εἴχον' λοιπὸν ἃς μὲ εὐεργετήσῃ τὸ 
ὀφφίκιον «20 μεγάλου χοντοσταύλγυ. Ἀπῖλθε xal 
ἀνέφερε ταῦτα τῷ βασιλεῖ, χαὶ ὁρίζει πρὸς αὐτόν" 
Τοῦτο, Νοταρᾶ, τινὰ οὐδὲν τὸ θέλω διώδειν, διότι ὁ 
πρῶτό; μου πενθερὸ; Tv μέγας χοντόσταυλος, γε- 
γονὼ; πχρὰ τοῦ αὐθεντός μου τοῦ βασιλέως τοῦ πα- 
τρός poo εἰς τὸ Ἑξαμίλιον * áp νὰ τὸν δώσω μεὲ- 
γαλώτερον τούτου, ἵνα τὸν ποιήσω» μέγαν λογοθέτην, 
ὅπερ ἔνι ὀφρίχιον τέταρτον χαὶ τὸ τοῦ μεγάλου xov- 
τοσταύλου ἕνι ξόδομον. Λέγει αὐτῷ ὁ μέγας δοὺξ, 
Καὶ τί νὰ γένηται μετὰ Παλαιο)όγον «1v Μετοχίταν, 
ὁποῦ ἐποίητεν (ἢ βασιλεία sov) τὴν υἱὸν τοῦ Kav- 
ταχουζηνοῦ ζητήσει τοῦ δεσπότου τοῦ ἀδελφοῦ σου 
διὰ τὴν συγγένειαν τῆς συγγαμδρίας καὶ διὰ τὸν 
αὑτοῦ πατέρα πρωτοστράτορι, xal ἐχεῖνος ὑπάγει 
νὰ δώσῃ τὴν ψυχὴν του τὸν διάβολον, ἂν καὶ νῦν 
ποιήσῃς χαὶ τὸν Φραντζῆν μέγαν λογοθέτην, ὁποῦ 
ἕνι xal αὐτὸ πρῶτον ἀπὸ τὸ τοῦ μεγάλου 3tpato- 
πεδάργη" τῇ θέλει γεγὴν ; Ap δὸς αὐτῷ τὸ μέγα» 


1029 


GEORGII PHRANTZ E 


1660 


λον mp:ptxoplou, ὁποῦ ἔνι μετὰ τὸν μέγαν στρατο- A τὸ γράψειν ἐδῶ πρὸς ἐμὲ καὶ τοὺ; σούς" xaX θέλεις 


κεδάρχην. Καὶ ὁρίζει πρὸς αὐτόν" Ἐχεῖνος προεῖπέ 
μοι, ὅτ: οὐδὲν θέλει κἀνένα, ἂν ἕνι τὸ μεγαλώτερον 
[329] ἂν ἔχῃ αὐτὸ ἄλλος “ πῶς θέλει χαταδέξεσθεν 
αὐτό; Ὅ ΞΣως εἰπὲ τοῦτο πρὸς αὐτὸν, xai ἃς àxoo- 
σωμεν. Ἔρχεται xai λέγει πρὸς ἐμὲ, ὅτι Περὶ τοῦ 
μεγάλου χοντοσταύλου τὸ ὀφφίκιον ὁρίζει, ὅτι διὰ τὸ 
εἶναι τὸν πενθερὸν αὐτοῦ μέγαν χοντόσταυλον οὔτε 
σὲ οὔτε ἄλλον θέλει εὐεργετήσειν τοῦτο ἀμὴ νὰ σὲ 
εὐεργετίσῃ τὸ τοῦ μεγάλον πριμιχυρίου, ὅπερ ἕνι 
xal πρὸ τούτου. Εἶπον δ᾽ ἐγὼ πρὺς αὐτὸν, ὅτι, "Exv 
ἣν χαὶ πρῶτον τοῦ μεγάλου δουχὸς, οὐδὲν τὸ θέλω " 
ἐπεὶ τὸ ἔχει xal ἄλλο;. Διελύθη ὁ σύλλογος, Βου- 
λενθέντος δέ μου μετὰ τῶν συγγενῶν χαὶ φίλων χαὶ 
οἰχείων ἐφάνη χαλὸν ὅτι τὸ περὶ τῶν ὀφφιχέων νὰ 
γέντται ὡς γένηται, νὰ ἀπέλθω δὲ εἰς τὸν Μορέαν 
xai τὴν Κύπρον, καὶ ὅτι νὰ ἑπάρω καὶ μετ᾽ ἐμοῦ 
καὶ τὸν ἄριστόν μὸν υἱὸν χαὶ κρείττονα σχεδὸν πάν- 
τῶν τῶν συνηλιχιωτῶν αὐτοῦ xal ἀπὸ τοῦ χινητοῦ 
μου βίου τὸ πλέον μερδιχὸν, xal νὰ ἀπέλθωμευ τῆς 
στερεᾶς x3l νὰ ἴδῃ χαὶ τοὺς τόπου; xal νὰ παιδευθῇ 
εἰς πᾶν εἴ τι χήσιμον ἐν τῷ βίῳ, καὶ πρὸς οὗ ἀνα- 
διδάξωσιν ἡμῖν τὰ τοῦ ἀμηρᾶ, καὶ ἂν τυχένῃ, νὰ 
ἀφήσω τὸν υἱόν μου εἰς τὸν Μορέαν μὲ τὸν βίον μον 
εὶς τοὺς ἀπὸ μητρὸς γνησίους αὐτοῦ συγγενεῖς, 
[250] ἢ πάλιν μετ᾽ ἐμοῦ νὰ ἐπαναστρέψῃ ᾿ ὅπερ at- 
πίον xal τὴν μητέρα αὐτοῦ ἐδυσώπησεν, ὁ λογισμὸς 
δηλονότι τῆς μάχης, καὶ συνεχώρησεν τὴν πάλιν ἐξέ- 
λευσίν μου. 'Q; δὲ πάτα τὰ χρειώδη τῆς ὁδοῦ ᾧχο- 
νόμλη σχ, xaX ἔλιπον μόνον αἱ γραφαὶ, μίαν τῶν ἣμε- 
(4v ἀπελθόντος μου εἰς τὸ παλάτιον, ἐσέδηχα εἰς τὸ 
τοῦ βασιλέως χελλίον ὡς σύνηθές μοι" xal ὡς οὐχ 
εὖρον ἐχεῖσε τὸν βασιλέα, ἐρωτήσας, εἶπόν μοι ὅτι 
εἰς τὸ τετράσαρον, ἕτερον τοῦ χελλίου αὐτοῦ πλη- 
olv ὁπσπῆήτιον, συντνχένει μετὰ τοῦ παπᾶ ᾿Αντωνίου 
τοῦ Ῥοδαίου" xal προσμείνας μικρὸν, ἰδοὺ καὶ ὁ βα- 
αιλεὺς, θυμοῦ πνέων, καὶ ὁρίζει πρός με' Eló£c τον, 
xai παραλείπων τὴν ὕδοιν͵ «5v» μεσάζοντά σου" σὺ 
ἐζήτητα;: τὸ ὀφφίχιον τοῦ μεγάλου κοντοσταύλον " 
καὶ ἐγὼ εἶπον πρὸς αὐτόν’ Οὔτε ἄλλον τινὰ τὸ θέλω 
δώσειν, δι᾽ ἃς αἰτίας εἴπον' εἶπον δὲ ἐγὼ τὸ xe) με- 
γάλου λογοθέτου᾽ xal εἶπεν ἐχεῖνος, ὅτι θέλει ὑπά- 
yit. ἵνα χρημνίσῃ ὁ Παλαιολόγος: [551] ὁ μέγας 
στρατοπεδάρχης, ὅτι ποιῶ xai σὲ πρὸ ἐχεύνον, χαὶ 
σήμερον ἔστειλε τὴν προθατείαν, τὸν παπᾶν 'Av- 
τώνιον, ὅτι ἐζήτησεν ἵνα τιμήσωμεν τὰ μουσχαρά- 
χιά του, ζητῶν ἵνα ποιήσωμεν τὸν πρῶτον μέγαν 
λογοθέτην, xaX τὸν δεύτερον μέγαν χοντός:ςταυλον, 


ἔπεὶ καὶ τοὺς λογατόρους (ἔχε!) τοῦ αὐτοῦ ὀφφιχίου. 


Λοιπὸν λέγω σοι, ὅτι ἐχείνους, ἂν θέλῃ, θέλουν τοὺς 
διυσεῖν ἄλλα μιχρότερα ὀφφίχια, ἃ ἀχόμη θέλει 
$o0sv xal παρὰ τὴν ἀξίαν τους σὺ δὲ ἔχε τὸ τοῦ 
μεγάλον λογοθέτου" τοῦτο δὲ χαὶ μόνον σε ζητῶ, ὅτι 
διὰ πολλὰ τοῦ χαιροὺῦ xal τῶν ἀρχόντων αὐτῶν αἷ- 
τια, νὰ μηδὲν με προσχυνήσῃς εἰς παράστασιν éop- 
τῆς ὑπὲρ αὐτοῦ" áp νὰ σὲ τὸ γράψῃ ὁ γραμματι- 
κὸς Ev τοῖς πρὸς τοὺς ἀδελφούς μου καὶ τὴν ῥηγίναν, 
καὶ ἀπλῶς πρὸς πάντας͵ O0; μέλλει γράψειν, ὅτι 
ἔρχεται αὐτοῦ ὁ μέγας λογοθέτης. Καὶ σὺ πάλιν θέλεις 


τὸ βάλλειν εἰς τὸ στόμα τους xal ἂν οὺς φανῇ δριμὺ 
f| πιχρὸν, τέλος θέλουν τὸ χατα πιεῖν. "Evi 6k ἀπε- 


"λογητάμην' Πολλὰ τὰ ἕτη τῆς ἁγίας βασιλείας " ἁμὴ 


δέομαί σου καὶ παραχαλῶ, ὅτι δι' ἐμὲ μηδὲν Ew τί- 
ποτε, ὁποῦ và προξενήσῃ λύπην, [252] ἀλλὰ μᾶλ- 
λον καὶ τὸ δέρμα μου ἀφαίρεσε, ἂν μπόρεϊ νὰ ἕνι 
mh. εἰρήνην χαὶ εὐφροσύνην τῆς ἁγίας βασιλείας 
σου. Κἀχεῖνος ὁρίζει" Ὧ;: καλὸς ὑποχείριος λέγεις, 
πλὴν μηδὲν τὸ ἔχεις τίποτε πρὸ; γὰρ τὰς ὑπολή- 
Ψψεις αὐτῶν τῆς πρὸς σὲ τάχα φιλίας χαὶ τοὺς tp^- 
ποὺς των ἀπιδὼν ἐλυπήθηχα. ᾿Αμὴ χάλεσόν μοι 
ἐδὼ τὸν γραμματιχὺν, τίς ἕνι αὑτοῦ; Καὶ &noxp:- 
θείς τις ἀπῆλθεν αὐτόν" χαὶ ὡς ἦλθεν, ὁρίζει πρὸς 
αὐτόν * Εΐπομεν πρὸς σὲ, πρὸς τίνα καὶ τίνα νὰ 
γράψῃς πίστωσιν ὅτι θέλει μάθειν" καὶ γράψε διι 
θέλει μάθειν παρὰ τοῦ μεγάλου λογοθέτον τοῦ δεῖνος" 
xaX ἐὰν ζῶμεν καὶ παρέμπροσθεν, θέλω τὸν γρά- 
ψειῖν xal συγγενῆν εἰς τὴν πομπὴν ἐχείνων, ὁποῦ νὰ 
τὸ χαχίσουν μόνον" xal σὺ ἔχε τοῦτο, γραμματικὲ, 
ὡσὰν ἀπόχρυφον μέχρι τινός" xat ἐξοιχονομήσας τοὺς 
ὁρισμοὺς ἔἕλαδον αὐτοὺς xal σήμερον νὰ προσχυνήσω 
χαὶ αὔριον ὁμοίως, χαὶ ὅτι ὁ ἀμηρᾶς ἐξῆλθε τῆς 
᾿Ανδριανουπόλεως καὶ ἔρχεται, χαὶ ἃς ἴδωμεν, 
μή ποτε χαὶ xa0* ὁδὸν συναντήσῃ σοί τι ἀπευ- 
χταῖον. 

Ἰδοὺ τῇ χς’ Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἐξηχοστοῦ ἔτους 
ἦλθεν ὁ ἀμηρᾶς, καὶ ἔπεσεν εἰς τὸ στενὸν, ἵνα ἐχεῖσε 
κτίσῃ τὸ χάστρον" χαὶ σήμερον νὰ ἴδωμεν καὶ [355] 


QC αὔριον καὶ ὅτι διὰ τῆς στερεᾶς οὐδὲ τυχένει, ἐπεὶ 


ἐπὶ κίνδυνον θέλει ἧσθεν' ἰδοὺ εὑρεῖν θέλομεν πλεύ» 
σιμον. [854] Τὸν Ἰούνιον τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἀπεσχε- 
πάσθη ἡ μάχη" χαὶ πηλαλήσαντος φωσάτον, o0; 
ἔξωθεν εὗρεν, &vt,ps, xal τὴν πόλιν ἀπέκλεισε, xal 
τελέσας τὸ χάστρον τῇ λα’ τοῦ Αὐγούστου, ἐγερ- 
θεὶς ἀπ᾽ ἐχεῖ ἐλθὼν ἔπεσεν εἰς τὰς σούδας τῆς πό- 
λεως. 
υνγ΄. 

Καὶ τῇ Y' τοῦ Σεπτεδρίον μηνὸς τοῦ E£a' ἕτους 
διέδη εἰς τὴν ᾿Ανδριανούπολιν, ὡς φαίνεται, ὅτι τὰς 
δύο ἡμέρας αὑτὰς ἵνα χρυφίως ἴδῃ τὸ χάστρον χα- 
λῶς xal τὰ τοῦ χάστρον᾽ [355] xal τῷ αὐτῷ χρόνῳ 
φθινοπώρῳ ἦλθεν ὁ Tovpayávne μετὰ xal τῶν υἱῶν 
αὑτοῦ χαὶ πολλοῦ φωσάτου εἰς τὸν Μορξαν, ἐν ᾧ 


 χαιρῷ xal ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἑάλω ὑπὸ τῶν Μοραϊτῶν. 


[256] Καὶ τῇ ιζ΄ τοῦ "lavvovaplou μηνὸς τοῦ αὐτοῦ 
ἕτους ἐγεννήθη χαὶ ὁ τῶν Παλαιολόγων γένους διά- 
δοχος χαὶ χληρονόμος, ὁ χὺρ ᾿Ανδρέας ὃ |]αλα!:ολό- 
γος" [257] χαὶ τῇ 9 τοῦ ἀπριλλίου μηνὸς τοῦ αὐτοῦ 
ἔτους ἦλθεν πάλιν ὀμηρᾶς χαὶ παρέπεσε τὴν πόλιν 
πολιορχῶν αὐτὴν πᾶσι τρόποις χαὶ πάσαις pyyo- 
ναῖς, διά τε γῆ; καὶ θαλάσσης περιχυχλώσας xal τὰ 
t vta τῆς πόλεως, τετραχοσίων πλευσίμων ὄνταν 
ἀπὸ τὴν θάλασσαν μιχρῶν xat μεγάλων, διακοσίων δὲ 
χιλιάδιυν ἀνδρῶν ἀπὸ τῆς στερεᾶς, ἐχούσης τῆς πὸ 
λεώς, τῆς τοσαύτης εἰς μέγεθος, ἄνδρας πρὸς ἀντιπ)- 
ράταξιν ὃψ ὡς ἄνευ τῶν ξένων μόλις ὄντων σ’ ἣ μιχ- 
p^v τι πρός, [2340] “ἔγνων οὖν ἐγὼ τοῦτο οὕτως ἔχον, 


^. ἀπὸ αἰτίας τοιαύττς" τοῦ γὰρ βασιλέως προστάξαν- 


1061 


CPRONICON MINUS. 


1063 


«^g vol; δημάρχοις ἔγραψεν εἷς ἕκαστος |241] τὴν A σπότην Γεώργιον ἀποσταλεὶς ἄρχων τοῦ buo? ἵνα 


δημαρχίαν αὑτοῦ ἀχριδῶ:, τοὺς δυναμένους στα- 
θῆναι ἐν τῷ χάστρῳ χοσμιχοὺς xal χαλογέρους, καὶ 
τί καὶ τί ἅρμα πρὸς ἄμυναν νὰ ἔχῃ εἷς ἔχαστος ab- 
τῶν, xal φέροντες εἷς ἔχαστος τῶν δημάρχων δέ- 
δωκε τὸ χατάστιχον τῆ: αὑτοῦ δημαρχία; τῷ βασι- 
Aet: εἶτα ὁρίζει πρὸς ἐμέ" Αὕτη fj, δουλεία πρὸς σὲ 
ἀφηρϑΆ καὶ οὐ πρὸς ἄλλον τινὰ διὰ τὸ ἐπίστασθαί ce 
καὶ χαλῶς ἀριθμεῖν χαὶ χαλῶς φυλάσσειν τὰ φυλα- 
χῆς δεόμενα χαὶ ἀπόχρυφα" xai λάδε τὰ χατάστιχα 
xai χαθίσὰς εἰς τὸ ὁσπήτιόν σου λογάριασε 2xpi6ox, 
πόσοι εἰσὶν ἄνθρωποι, καὶ πόσα ἄριατα, χαὶ πόσα 


χοντάρια, καὶ πόσα σχουτάρια, χαὶ πόσα τοξάρια, 


χαὶ ἐχτελέσας τὸν ὁρισμὸν αὐτοῦ φέρων δίδωχα τῷ 
αὐθέντῃ μου χαὶ βασιλεῖ τὸ χατάστιχον μετὰ λύπης 
καὶ σχυθρωπότητος ὅτι πολλῆς καὶ ἔμεινε μόνον ἐν 
ἀποχρύφῳ ἡ ποσότης εἰς ἐχεῖνον χαὶ ἐμέ. [288] Καὶ 
τῇ κθ΄ Μαῖου ἡμέρᾳ, γ' ὥρᾳ τῆς ἡμέρας ἀρχῇ, ἀπῆρς 
τὴν πόλιν ὁ ἀμηρᾶς, ἐν f| ὥρᾳ καὶ ἁλώσει τῆς πό- 
λεως καὶ ὁ μαχαρίτης αὐθέντης μου xai βασιλεὺ; 
κὺρ Κωνσταντῖνος σχοτωθεὶς ἀπέθανεν ἐμοῦ πλη- 
elov αὐτοῦ οὐχ εὑρεθέντος τῇ ὥρᾳ ἐχείνῃ, ἀλλὰ προσ- 
τάξει ἐχείνου εἰς ἐπίσχεψιν δῆθεν ἄλλου μέρους τῆς 
πόλεως" ἰοὺ ἰοὺ χἀμοὶ, τῆς προνοίας οὐχ οἶδ᾽ εἰς τίνα 
με καιρὸν φυλαττούσης! ἯΝν δὲ ἡ πᾶσα ζωὴ αὐτοῦ 
δὴ τοῦ μαχαρίτου βασιλέως χαὶ μάρτυρος χρόνοι 
p^ καὶ μῆνες Y καὶ ἡμέραι η΄, ἀφ᾽ ὧν ἣν βασιλεὺς 
χρόνους 6, μῆνας δ' χαὶ ἡμέρας χδ', ὄγδοος βασι- 
λεὺς τοῦ γένους αὐτοῦ τῶν Παλαιολόγων ὑπάρχων * 


ὁ γὰρ πρῶτος ἣν Μιχαήλ’ ὁ δεύτερος ᾿Ανδρόνιχος " αὶ 


ὁ τρίτος Μιχαήλ ὁ τέταρτος ᾿Ανδρόνιχος " ὁ πέμ- 
πτὸς Ἰωάννης" ὁ ἔχτος Μανουΐλ'’ ὁ ξόδομος Ἰωάν- 
ve, καὶ ὁ ὄγδοος Κωνσταντῖνος, ἼΠρχον δὲ καὶ βα- 
σΐλειον ταύτην δὴ τὴν Κωνσταντινούπολιν τὸ τού- 
τῶν γένος τῶν Παλαιολόγων χρόνους ἑχατὸν ἐνενῆ- 
χοντα τέσσαρας xal μῆνας δέχα χαὶ ἡμέρας δ' " ἀ- 
λοὺς οὖν ἐγὼ xal πάντα τὰ δυχερῆ καὶ χαχὰ τῆς 
εἰχμαλωσίας ὑπενεγχὼν ὁ ἄθλιος, τέλος ἐξαγορα- 
σϑείς. 
υνδ, 

[509] Τῇ a^ Σεπτεθρίου τοῦ ξβ’ ἕτους εἰς τὸν Μυ- 
ζηθρᾶν ἀπέσωσα, τῆς γυναιχός μου καὶ τῶν παιδίων 
μου ὑπὸ γερόντων χαὶ καλῶν Τούρχων ἁλωθέντων, 
xaX παρ᾽ αὐτῶν πάλιν πραθέντων εἰς τὸν τοῦ ᾿Αμηρᾶ 


γένηται μέσος εἰς ἀγάπην μετὰ τῶν Οὐγγαρῶν, hv 
ἀνατεθειμένος ὁ μετὰ τοῦ ἀποχρισαρίου τοῦ ἀπερ- 
χομένου γραμματικοῦ Χριστιανὸς παρά τινων 
Τούρκων τῶν τῆς βουλῆς, ἵνα εἴπῃ τῷ δεσπότῃ καὶ 
ποιήσῃ τρόπον ἀναθολῆς εἰς τὴν ἀγάπην, ὅτι, ἄν 
γένηται ἡ μετὰ τῶν Οὐγγαρῶν ἀγάπη, εὐ 0; ὑπάγει 
ὁ ἀμηρᾶς κατὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως * χαὶ 
ἐκεῖνο: λόγον οὐχ ἐποιήσατο, οὐχ εἰδότος τοῦ ἀθλίου, 
ὅτι, ἂν τυχὸν ἀφαιρεθῇ χεφαλὴ σώματος, τὰ μέλη 
εἰσὶ νεχρά. 

Εἰς τὴν Βενετίαν καὶ βουλῖς γενομένης μεγάλης 
ἀντέστη ὁ δοὺξ Φραν:ζέσχο: Φούσχαρις οὐ κατ' 
ἄγνοιαν" χαὶ γὰρ χαὶ ὁ βασιλεὺς χὺρ Ἰωάννης 
(pi5i pag ἀλλὰ καὶ [534] ἄλλο: οἱ ἰδόντες καὶ 


D ὁμιλήσαντες αὐτὸν (εἶπον) ὅτι φρονιμώτερον ἄνθρω- 


mov εἷς τὴν Ἰταλίαν οὐχ εἶδον * ἀλλὰ διὰ χαχίαν xat 
φθόνον * οὐχ οἷδε γὰρ ὁ φθόνος προτιμᾷν τὸ συμφέ- 
pov* Tv δὲ τὸ αἴτιον τοῦτο τοῦ ᾿Αγοΐσου Δεέδου 
Exe[vou μέσου γεγονότος, ἵνα ὁ μαχαρίτης αὐθέντης 
μου χὺο Κωνσταντῖνος δεσπότης ὧν χαὶ εἷς τὸν Mo- 
ρέαν αὐθέντης εὑρισχόμενος, ἑπάρῃ εἰς γυναῖκαν 
αὐτοῦ δὴ τοῦ δουχὺς τὴν θυγατέραν χαὶ μετὰ πολ- 
λῆς προιχός. Ὃ αὐθέντης μου οὖν οὗ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ 
διὰ τὸ γενέσθαι οἱονεὶ xal αὐτὸς γαὶ ὁ τόπος αὐτοῦ 
μετὰ τῆς Βενετίας ἕν, συνεχατέδαινε τὸ τοιοῦτον 
συμπενθέριον, ἐμοῦ πλέον τῶν ἄλλων συναινοῦντος 
τοῦτο xal ἀναγχάζοντο; * χαὶ ἰδοὺ ἣν ἵνα γένηται. 
Ὡς δὲ βασιλεὺς ἐγεγόνει χαὶ εἰς τὴν πόλιν ἀπῆλθε, 
τοῦτο ἣν πάλιν ἀνοίχειον * τίς γὰρ τῶν τῆς πόλεως 
ἀρχόντων ἣ ἀρχοντιστῶν χυρίαν χαὶ δέσποιναν χα- 
τεδέξατο Βενετιχοῦ θυγατέραν, ἐνδόξου μὲν 50; 
xai δουχὸς, ἀλλὰ mposxalpu;; f| τοὺς γαμδροὺς 
τοὺς ἄλλου; αὐτοῦ ὡς συγγάμόρους ἣ τοὺς νυἱοὺς 
ὡς γυναιχαδάλφους τοῦ βασιλέως; Λοιπὸν τούτου 
γυρεύσαντας ἀπεπέμφθη xal ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος 
ἐχθρὸς, χαὶ πολλὰ εἰπόντων τῶν ἀρχόντων τοῦ 
"AXAetsou Xoupbd χαὶ τοῦ ᾿Αντωνίον Διέδου χαὶ 
ἄλλων πολλῶν xaX ἀποδειξάντων ὅτι, ἂν ἀλωθῇ 
ἡ Κωνσταντινούπολις, εἰς πολλὴν ζημίαν θέλει f,o0ev 
καὶ τῆς αὐθεντίας αὐτῶν, οὐκ ἴτχυσαν. [325] Ἡ 
Ἐχχλησία τῆ: Ρώμης xai τί περὺ τούτου ἐφρόντι- 
σεν; Εὐρεθέντος καὶ γὰρ τοῦ Καρδηναλίου 'Puc- 
σίας elg τὴν πόλιν, μέσος ἐγὼ  rap' αὑτοῦ γέγονα 


μελαχούρην, ἤγουν κόμητα τῶν αὐτοῦ ἀλόγων, ὃς D εἰς τὸν ἀοίδιμον καὶ μαχαρίτην αὐθέντην μὸν τὸν 


xai πολλὰς xal καλὰ; τῶν ἀρχοντισσῶν ᾿γόρασε, 
xai πολλὰ ἐχέρδησεν ἐπ᾽ αὐταῖς" τοῦ δὲ χάλλους xal 
τῶν ἄλλων ἀγαθῶ) τῶν παιδίων μου οὐ δυναμένον 
χρυδῆναι, [510] μαθόντος περὶ αὐτῶν τοῦ ἀμηρᾶ, 
ἀπῆρεν αὑτὰ δοὺς πρὸς τὸν μελαχούρην ἄσπρα χι- 
λιάδας πολλάς. ᾿Εναπέμεινε δὲ 1j ἀθλία μήτηρ μόνη 
μετὰ μιᾶς καὶ μόνης ἀνατροφῆς αὐτῆς, αἱ δὲ ἄλλαι 
διεμερίσθησαν. 

᾿Ερωτήσεις δ᾽ ἄν τις, xal τί ἐγεγόνει παρὰ τοῦ 
βασιλέως τὸν διὰ μέσον καιρὸν τῆς μάχης, ἐν ᾧ δὴ 
χρόνῳ κιὶ χαιρῷ ὁ ἀμηρᾶς παρεσχευάζετο, xa* τί 
τοὺς βοήθειαν ἐποίησαν οἱ ἔξωθεν Χριστιανοί, Καὶ 
τῶν μὲν ἔξωθεν) Χριστιανῶν δῆλόν ἐστιν ὅτι οὐδὲῥ 
οἱ ποτε ἀλλὰ μᾶλλον xal εἰς τὸν τῆς Σερδίχς ὅδε- 


βασιλέα (va γένηται πατριάρχης xal (πάντα) νὰ 
γένωνται παρ᾽ αὐτοῦ χαὶ τοῦ τότε πάπα, ἣ xàv ix 
δευτέρου và μνημονευθῇ ὁ πάπας" χαὶ πολλῶν λό- 
γῶν χαὶ βυυλῆς xal μελέτης γενομένης ἔδοξε τῷ 
ἀοιδίμῳ βασιλεῖ, ὅτι τὸ ἕν νὰ λείψῃ παντελῶς, διότι 
πατριάρχου γενομένου ἕνε χρεία παντελῶς ἣ νὰ 
πείθωνται αὐτῷ ἣ ἔχθρα νὰ γένηται χαὶ πόλεμος 
μέσον αὐτοῦ xal τῶν μὴ πειθομένων αὐτῷ᾽ χαὶ εἰς 
τοιοῦτον χαιρὸν ὁποῦ μᾶς ἐπεμδαίνει ἔξωθεν πτόλε- 
μος, xai ἔχωμεν χαὶ ἔσωθεν πόλεμον, πότον xaxóv! 
toU GE μνημοσύνου, ἃς; γένηται διὰ τὴν ἐλπίδα τῆς 
βοηθείας ἡμῶν εἰς τὴν ἀνάγχην " καὶ ὅσοι ποιῆσο" 
τοῦτο εἰς τὴν ἁγίαν Σοφίαν, οἱ ἄλλοι θέλουσιν Ty 
ἀναίτιον χαὶ εἰρηνιχοί, 


1063 


GEORGII PHRANTZ.E 


1064 


αὶ γενομένου τῇ ιβ' τοῦ Δεχεμδρίου μηνὸς, A ἐχείνου τὸ ἤθελεν, ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ τὸ προχεέμενον τοῦ 


διέδνσαν ἰδοὺ μῆνες ἕξ καὶ τοσοῦτον λόγον ἐποιή- 
σαντὸ ὑπὲρ βογθείας, ὅσον ἐποιύσατο ὁ σουλτάνο: 
τοῦ Kápsog: ἀπὸ δὲ τῆς Σερδίας, [326] δυνατοῦ 
ὄντο: νὰ ἀποστείλῃ χρήματα xal χρυφίως ἀπὸ πολλὰ 
μέρη καὶ ἀνθρώπους ὁμοίως δι᾽ ἄλλου τρόπου, εἶδέ 
τις ἕνα ὁδολόν ; Ναὶ ἀληθῶς ἔστειλαν πολλὰ καὶ 
χρήματα καὶ ἀνθρώπους εἰς τὸν ᾿Αμηρᾶν πολιορ- 
χοῦντα τὴν πόλιν" χαὶ d6p'áp6eucav αὐτοὺς οἱ 
7οῦρχοι χαὶ ἔδειξαν, ὅτι Ἰδοὺ xal οἱ Σέρθοι χαθ᾽ 


ὑμῶν εἶσι. Τίς τῶν Χριστιανῶν ἣ τάχα τοῦ βασι-͵ 


λέως τῆς Τραπεζοῦντος ἣ τῶν Βλαχῶν ἣ τῶν "16f- 
pov ἀπέστειλαν ἕνα ὁδολῶν, ἣ ἕνα ἄνθρωπον εἰς 
βοήθειαν f| φανερῶς ἣ χρυρίως ; Οἱ Οὔγγαροι ἔσ- 
“Ξεῖλαν ἴσως ἀποχρισιαρίους λέγοντες, ὅτι Σωζομένου 


τοῦ νὰ ἔχητε χαὶ μετὰ τῆς πόλεως ἀγάπην, ἐπο!'ἡ- B 


σαμεν xal ἡμεῖς μεθ᾽ ὑμῶν τὴν ἀγάπην᾽ εἰ δ᾽ οὖν, 
θέλομεν τὴν χαλάσειν. Ἦλθς τὸ ἀποχρισιαρίχιον 
σχεδὸν κατὰ τὴν ἑδδομάδαν, ἐν fi ἔμελλον ἵνα πολε- 
μήσουν, χαὶ εἰ μὲν ἐπάρουν αὑτὴν, ἵνα εἴπωσι πρὸς 
αὐτούς" Ἰδοὺ ἀπήραμεν αὐτὴν, καὶ ὑμεῖς ἀπέλθετε 
xal, ὡς ἂν θέλητε, ἔχετε ἡμᾶς ἣ ἀγάπην ἣ μάχην " 
ὃ δὴ xal ἐγένετο" καὶ τοῦτο πρὸς ἐχείνους ἐῤῥέθη" 
εἰ δὲ xa οὐδὲν τὴν ἕπερνον, [527] νὰ σηχωθῶσι 
χαὶ νὰ εἴπωσιν ὅτι χαὶ διὰ τὴν ἡμῶν ἀγάπην καὶ 
τὸν λόγον τῆς συμφωνίας ἐσηχώθημεν, ἣ xoi νὰ 
ἐποίει xal ἀγάπην, ὡς ἠχούομεν, ὅτι ἔλεγεν, ὅτι, 
ἂν οὐδὲν ἑπάρω αὐτὴν, εὐθὺς νὰ ποιήσω ἀγά- 
«nv, ὅτι εἰς πᾶσάν μον τὴν ζωὴν νὰ ἵσταται. 


Ὃ δὲ μαχαρίτης χαὶ αὐθέντης μου ὁ βασιλεὺς, 
τὶ οὐκ ἔπραξεν χρυφίως καὶ φανερῶς πρὸς βοήθειαν 
τοῦ ὁσπητίου αὐτοῦ xai τῶν Χριστιανῶν 7| τῆς 
ζωῆς αὐτοῦ ; "H ἐνεθυμεῖτο, ὅτι, ἐὰν ἐπισυμδῇ τί 
ποτε, νὰ φύγῃ, δυνατοῦ χαὶ εὐχόλου ὄντος ; Τίς γὰρ 
ἐπίστατο τῶν ἄλλων πάντων πάρεξ τοῦ Κανταχουςη- 
νοῦ Ἰωάννου, ὅτι ὁ ᾿Ιάγχος προεζήτησεν νὰ τὸν δώσῃ 
ἣ τὴν Σηλυμδρίαν, fj τὴν Μεσημθρίαν, xai và ἕνι 
εἷς τῶν ὑποχειρίων αὐτοῦ, καὶ πολλοὺς τῶν ἀνθρώ- 
πων αὑτοῦ ἐχεῖσε ἔχει, χαὶ εἷς καιρὸν μάχης τῶν 
Τούρχων νὰ ἕνι ἐχθρὸς ἐχείνων xal βοηθὸς τῆς 
πόλεως" xal ὡς ἐγένετο ἡ μάχη, ἐδόθη αὐτῷ ἡ 
Μεσημόρία, καὶ τὸ χρυσόξουλον δι᾽ ἐμοῦ ἐγράφη " 
xal ὁ γαμόρὸς Θεοδοσίου τοῦ Κυπρίου ὁ τοῦ Μιχαὴλ 
υἱὸς ἐχόμισεν εἰς ἐχεῖνον" τίς ἠπίστατο τὴν τοῦ 
ῥηγὸς ζήτησιν τῶν Κατελάνων, ὅτι νὰ δοθῇ πρὸς 
ἐχεῖνον ἡ Λῆμνος xal νὰ ἕνι χατὰ τῶν Τούρχων ἐν 
τί θαλάσσῃ ἀεὶ χαὶ ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐν ἀνάγχῃ 
βονθὸς, καὶ ἐπράττετο ; Τίς [528] ἠπίστατο, ὅσα 
δὴ χαὶ χρήματα χαὶ ἐπαγγελίας δέδωκε καὶ ἔστει- 
λεν εἰς τὴν Χίον διὰ τοῦ l'aàaxd, ἵνα στείλωσιν 
ἀνθρώπους καὶ οὐκ ἔστειλαν ; Τίς xal νηστείας χαὶ 
δεήσεις ἐποιεῖτο χαὶ δι᾽ ἑαυτοῦ χαὶ διὰ τῶν ἱερέων 
διδοὺς αὐτοῖς χρήματα, ἣ τοῖς πτωχοῖς πλείω ἐθε- 
ράπευσεν ἢ ἐπαγγελίας ἐποιήσατο πλείους εἰς Θεὸν 
εἰς τὸ ἐλευθερωθῆναι τοὺς Χριστιανοὺς ἀπὸ τῆς 
αἰχμαλωσίας τῶν Τούρχων " ἀλλ᾽ ὅμως πάντα ταῦτα 
μὲν παρεῖδε Θεὸς, τίσι χρίμασιν, οὐχ οἷδα " τὰ δὲ 
ἡγνοοῦσαν οἱ ἄνθρωποι, xai ἔχαστος ἔλεγε κατ᾽ 


λόγου ἐπανέλθωμεν. 

[385] Τῷ αὐτῷ δὴ φθινοπώρῳ τοῦ £5 ἕτους δη- 
λονότι τελείως ἐπανέστησαν οἱ τοῦ Μορέως ᾿Αλδανῖ- 
ται χατὰ τῶν δεσποτῶν χαὶ αὐθεντῶν αὐτῶν " xal 
τὸν, οὐκ οἶδα τί εἰπεῖν, Κανταχουζηνὸν Μανουὴλ 
δεσπότην τάχα πεποιήχασι, Τὸν δὲ Δεχέμδριον τοῦ 
αὐτοῦ χρόνου, ἐλθόντος πάλιν τοῦ υἱοῦ τοῦ Τουρα- 
χάνη μετὰ φωσάτου ὑπὲρ βοηθείας τῶν δεσποτῶν, 
xal χαχώσαντος μιχρὸν τοὺς ᾿Αλδανίτας καὶ τὸν 
αἰχμάλωτον αὐτοῦ ἀδελφὸν Χάρητα λαδὼν ἑἐπανέ- 
στρεῴεν ἐν ᾧ δὴ χρόνῳ καὶ μηνὶ ὀνεῖλεν αὐτοχειρίᾳ 
τὸν φίλτατόν μον υἱὸν Ἰωάννην ὁ ἀσεδέστατος καὶ 
ἀπηνέστατος ἀμηρᾶς, ὡς δῆθεν βουληθέντος τοῦ 
παιδὸς τοῦτο ποιῆσαι xaz' αὐτοῦ, οἴμοι οἴμοι τῷ δυσ- 
τυχεῖ xal ἀγλίῳ γενέτῃ |! — χρόνων ὄντος ιδ΄ xol 
μηνῶν v! παρὰ ἡμέραν, φρόνημα χαὶ χορμὶν ἔχων 
πολλῷ πλειόνων χρόνων. Τῷ αὐτῷ δὴ Δεχεμδρίῳ xax 
εἷς τὸ Λεοντάριν ἀπῆλθον χἀγώ" xal τὸν δεσπότην 
χὺρ Θωμᾶν τὸν πορφυρογέννητον προσπεχύνησα, xal 
εἰς τὴν δουλοσύνην αὐτοῦ με προσεδέξατο, [584] 
xa: τὸ χωρίον τὴν Κέρτασιν εὐεργέτησεν ἀργυρο- 
6o02).0, χαὶ πρὸς τοὺς δεσπότας Σερξίας, τὸν συμ- 
πένθερον χαὶ γαμόοὺν αὐτοῦ, ἡτοίμασεν ἀπελθεῖν 
με τῷ ἔχρι τοῦ αὐτοῦ ἔτους διὰ πολλὰς χάϊ ἀναγ- 
χαίας δουλείας χαὶ ὠφελίμους ἀμφοτέρων, τούτου 
λέγω χἀχείνων * καὶ ὀρθωθεὶς ἀπῆλθον καὶ εἰς τὴν 
Μεθώνην, ἵνα διὰ πλευσίμου ἀπέλθω εἰς τὸ Ῥαούζη, 
xa ἀπ᾽ ἐχεῖ εἰς τὴν Σερδίαν, εἰ καὶ ἐσχόπει, εἰς τὸν 
Μορέαν μὲν τοῦ γυναιχαδέλφου αὐτοῦ Κεντηρίωνος 
υἱοῦ τοῦ πριγχίπου ἀπὸ τὴν φυλαχὴν τοῦ Χλουμουτ- 
ξίου φυγόντος, xal σύγχυσιν ποιήσαντος εἰς τὸν 
κόπον. τοῦ δὲ ἀμηρᾶ κατὰ τῆς Σερδίας ἀπελ- 
θόντος, ἐν (p ὀὴ καιρῷ καὶ τὸ Ὁμόμδρυδον ἀπῇ- 
pev ^ ὡς δὲ πλέον τὸ τῆς Σερδίας οὖχ εἶχε χαιρὸν 
πραχθῆναι, ἀπῆλθον διὰ θαλάστης εἰς τὴν Πά- 
τραν, xal ἀπ' ἐχεῖ περάσας ἀπὸ τὴν Βοςτίτζαν 
πέρα. 

E uve", 

Τῇ a' Σεπτεδρίου τοῦ ξγ᾽ ἔτους ἀπῆλθον εἰς τὴν 
'᾿Ανδριανούπολιν καὶ ἀπ᾽ ἐχεῖ εἰς τὴν Αἷνον, ἵνα 
ἀποχρύφως διαδιθάσω χαιρὸν, ἕως οὗ ἀπὸ τοῦ τῆς 
Σοφίας μέρους ἐπαναστρέψῃ ὁ ἀμηρᾶς, xal ὁ τὴν 
ἀθλίων τῶν παίδων μου μητέραν ἔχων εἷς χωρίον 


Ὁ μελαχούρης αὐτοῦ εἰς τὴν ᾿Ανδριανούπολιν ἔλθῃ. ἣν 


καὶ ἐξαγοράσας, ἐπιστρέψαντός μου τὴν ᾿Ανδριανού- 
πολιν, ἀλλὰ δὴ καὶ τῆν μετ΄ αὐτῆς Χρυσοδεργίναν, 
ἐν τῇ Πάτρᾳ τὸν Φευρουάριον ἐπανέστρεψε μετ᾽ at 

τῶν, πολλὰ χαχοπαθήσας xal ἑξοδιάσας " τὸν δ᾽ 'Oz- 
τώδριον, ἐν ᾧ δὴ ἐγὼ εἰς τὰ περὶ τὴν ᾿Ανδριανούπο- 
λιν [585] διέτριδον, ἐλθόντος τοῦ Τουραχάνη μετὰ 


xai τῶν νἱῶν αὐτοῦ καὶ πολλοῦ φωσάτον, ὑπὲρ βοη- 


θείας τῶν αὐθεντῶν χαὶ δεσποτῶν τοὺς ᾿Αλδανίτας 
ἐδούλυσαν ὅπως δὴ ποτε χαχώσαντες χαὶ τὸν 
Ψευδοδεσπότην ἐδίωξαν" ἐν ᾧ δὴ χρόνῳ, χαὶ τῇ 
B'"Iavyovaptou ἐγεννήθη xai τῷ δεσπότῃ χυρίῳ θωμᾷ 
χαὶ ὁ χὺρ Μανουὴλ ὁ Παλαιολόγος. 
Ι vvc"*. 
Kal τὸν Σεπτέθριον τοῦ &C ἔτους ἀπέθανεν Θάμαρ 


1005 


CHRONICON MINUS. 


1065 


4j καλὴ μου θυγάτηρ ἐν τῷ τοῦ ᾿Αμηρᾶ σαῤῥαγίῳ A χάλλιον φυλαχθῇ fj συντολωτέρως δοθῇ, οὐχ αἷδα, 


λοιμώδει νόσῳ (ἰοὺ ἰοῦ μοι τῷ ἀθλίῳ γενέτῃ ! ) οὗτα 
χρόνων ιδ᾽ καὶ μηνῶν ε΄" ἐμοῦ δὲ τοῦ ἀθλίου οὐχ 
εἰδότος τοῦτο τῇ xt' τοῦ Ὀχτωύρίου ἀπεστάλην 
ἀποκχρισιάριος εἰς τὴν αὐθεντίαν τῶν Βενετιχῶν, 
δουχὸ; ὄντος αὐτοῦ δὴ τοῦ Φρανιτζέσχου Φούσχαρι * 
ὅφ᾽ ὧν xal ἐτιμέθηχα xal εὐεργετήθηχε καὶ διὰ 
χρημάτων xoi γραμμάτων. Καὶ τῇ ς’ ᾿Απριλλίου 
ἐπανέστρεψα εἰς τὴν Πάτραν Θεοῦ xal μόνον βοη- 
θείᾳ ἀπὸ τοῦ ὑπερδάλλοντος τῆς θάλασσης xaxov, 
οὔνκερ χαθ᾽ ἐδὸν ἡμᾶς συνήντησε" xoi τὸν Ἰούνιον 
τοῦ αὐτοῦ χρόνον ἀπῆρεν ὁ ἀμηρᾶς τὴν πόλιν τῶν 
᾿Αθηναίων. Τὸν δὲ Ἰούλιον τοῦ αὐτοῦ ἔτου: ἀπελ- 
θόντο: τοῦ ἀμηρᾶ εἰς τὸ Μπελοσγράδον τὸ πλέον 
μεριχὸν ἁλώσαντος, αὐτὸς τέλο; χακῶς [585] ἐδιώ- 
χθη παρὰ τῶν εἰς αὐτὸ ἐλθόνεων εἰς βοήθειαν, τοῦ 
᾿άγχου δηλονότι καὶ τοῦ Καπιστριανοῦ, καὶ ἑτέρων 
ἀξιολόγων ἀνδρῶν " καὶ ἡττηθεὶς xal τοῦ χρησίμου 
Μπεϊλερμπεῖ αὐτοῦ ἀποθανόντο;, ὡς φυγὰς ᾧχετο. 
ννζ΄. 
Καὶ τῷ &' ἔτει 6 τοῦ τῇς Οὐγγαρίας φωσπσάτου 


εἰ καὶ δῆλον ἐκ τῶν πραγυάτων᾽ δεδωχότες οὖν 
τὴν χεφαλὴν τοῦ σώματος τοῦ Μορέως τὴν Kópu- 
θον, τάχα χαὶ ὁὀρχωμοτιχὰ ἀγάπην πεποιΐχασιν, 
οὕτως ὅτι xal ὁ δεσπότης [588] χὺρ Θωμᾶς τὴ; 
Πάτραν δώσῃ μετὰ τῆς περιοχῆς αὐτῆς, ἔτι δὲ xai 
τὰ Καλάδρντα xal «5 Γρεδενὸν, καὶ ἀπλῶς πάντα 
ὅσα ὁ μαχαρίτης βασιλεὺ; xus Κωνσταντῖνο; δεσπό- 
της ὧν χαὶ εἰς τὸν Μορέαν εὑρισχόμενος εἶχεν " ἅπερ 
δὴ ἀκούσας ὁ αὐθέντης μου χαὶ κύριος αὐτῶν (ἦν γὰρ 
εὑρισχόμενος εἰς τὴν Μαντίνειαν πανοιχεὶ, δραμὼν 
εἰς τὰ περὶ τῆς Τρύπης βουνὰ, ἔνθα δὴ χαὶ ὁ ἀδελφὸς 
αὑτοῦ ἦν καὶ οἱ ῥηθέντες χαταστάται τῶν τοιούτων 
ἀξιεπαίνων ἔργων ἦλθον), οὐ βουλευτάμενος οὐδ᾽ ἀνα- 
6o*fjv τιν᾽ οἱανοῦν ποιήσας, ἀλλὰ πέμψας τὸν αὑτοῦ 


Β ὄντως μέγαν Πριμικύριον τὸν Λάζαρον πάντα τῷ ἀ- 


μηρᾷ παραδέδωχεν ὡς λάχανα χήπου" τὴν αὐτὴν σχε- 


Cv ἡμέραν χαὶ ὁ ἀμηρᾶς, ἐπεὶ ἣν ἀναγκαζόμενος 


ἄρχων xal κουδερυάριος ὁ Ἴαγχος ἐτελεύτησεν" 


ἀλλὰ δὴ καὶ αὐτὸς ὁ Καπιστριανὸς, ἔτι δὲ καὶ ὁ τῆς 
Σερδίας ἄρχων καὶ δεσπότης χὺρ Γεώργιος; ὁ Βοῦλ- 
-Xog ἐτελεύτησε. Καὶ Mato β' τοῦ αὐτοῦ Etov; “αὶ 
βασίλισσα ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἀπέθανεν" ἐν ἧ σχεδὸν ἡ μέρᾷ 


καὶ ὥρᾳ διέδη εἰς τὸν ἀμηρᾶν ἡ θυγάτηρ αὐτῆς͵ 


&pfowsa μετὰ τοῦ πρώτου ἀδελφοῦ αὐτῇὶς χαὶ 
τυφλοῦ xai τοῦ θείου αὐτῆς θωμᾶ τοῦ Κανταχουζη- 
γοῦ xai παντὸς τοῦ βίου αὐτῶν, φοδηθέντες διὰ τὸν 
Slov τῆς μητρὸς, τὸν ἀδωλφὸν καὶ τὴν νύμφην 
αὐτοῦ. 
υνη 

Καὶ τῷ ἔς ἔτει μηνὶ Νοεμδρίῳ καὶ αὐτὸς 6 
δεσπότης Λάζαρος ἀπέθανε, xal ὁ ἁμηρᾶς τὸν 
ἹἩπεϊλερμπεῖ αὐτοῦ Μεχεμέτην ἀπέστειλεν, ἴνα, 
sl δυνατὸν, τὸ Σμεντώροδον xai πᾶσαν δὴ τὴν Σερ- 
δίαν μετ᾽ ἐϊρήνης λάδῃ xat ἄλλον ἀντ᾽ αὐτῶν τόπον 
δώσῃ τῇ γυναιχὶ καὶ τοῖς τεχνοις αὐτοῦ δὴ τοῦ A&- 
ζάρου" ὅπερ τότε μὲν οὐ χατωρθώθη, ἀλλὰ μόνον 
τὸ Περιστέριν ἀπῆρε προδοσίᾳ, μετά τινα δὲ χαιρὸν 
καὶ τὸ Σμεντώροδον χαὶ τὸν ἄλλον τόπον, καὶ 
ἔδωχε τὴν βασίλιασαν [581] τάχα χάστρα τινὰ, ἅπερ 
ὁ ἀμηρᾶς εἰς τὴν Μπόσθαν εἷλε. Mat ιε΄ τοῦ 


αὑτοῦ ἔτον:- ὁ ἀμηρᾶς εἰς τὸν Μορέαν ἦλθε, καὶ Ὁ 


εἰς τὴν Κόρινθον χαταλύσας φωσδάτον εἶχε τούτην 
ἀποκλει:μένηϑ, αὐτὸς δὲ ἐλθὼν ἔπεσεν εἰς τὴν μέ- 
σὴν τοῦ τόπον * xai πάντα τὰ ἐκεῖσε τὰ μὲν ἤχμα- 
λώτενσε, τὰ δὲ χατέχαυσε xal ἡφάνισεν, ἐξχιρέτως 
δὲ τὴν "Axofav, τὸν ᾿Αετὸν, χαὶ τὰ Πέντε χωρία " 
xat ἐξελθὼν ἐχεῖσε ἦλθε καὶ ἕπεσεν εἰς τὸ Μουχοὶν, 
ὃ δὴ χαὶ δέδωχε πρὸς αὐτὸν. ὁ καλὸς χἀγαθὸς ᾿Α6.- 
vac Δημήτριος. Τὸν Ἰούλιον τοῦ αὐτοῦ ἔτους xal 
ἀπ' ἐκεῖ πάλιν ἐπιστρέψας ὁ ἁμηρᾶς ἦλθε xal 
ἔπεσεν εἰς τὴν Κόρινθον ἣν δὴ καὶ δεδώκασι πρὸς 
ἀὐτὸν οἱ γενναῖοι ἄρ κοντέ;, ὁ ᾿Ασάνης Ματθαῖο; xol 
ὁ Δουχάνη: Νικηφόρος, ἐν μηνὶ Αὐγούστῳ c" ὧν ὁ 
μὲν εἷς ἣν κεφαλὴ εἰς αὐτὴν, ὡς; μὴ ὥφελεν, ὁ δὲ 
ὐἰΑσάνης δραμὼν ἦλθεν εἰς αὐτὴν, πότερον ἵνα 1 
Ῥατδον. Ga; CLVI. 


C 


ἐξελθεῖν διά τινα αἴτια, χαταλείψας ᾿Αμάρην τὸν τοῦ 
Τουραχάνη υἱὸν, ἵνα αὑτὰ λάδῃ, ἐξῆλθε τοὺ Mo- 
ρέως. 

υνθ'. 

Τὸν ξ᾽ 'οχτώδριον τοῦ Ez ἔτους ἀποχριδιάριον ὁ 
ἀμηρᾶς ἔστειλεν εἰς τὸν δεσπότην χὺρ Δημήτριον, 
ἔνα τὴν θυγατέραν αὐτοῦ εἰς γυναῖκα πέμψῃ αὐτῷ 
δὴ τῷ ἀμηρᾷ᾽ εἰ δ᾽ οὖν, μάχτ, μέσον αὐτῶν ἔσται, 
ὡς δὴ ἀποχρισιάριος χαὶ εἰς τὸν δεσπότην χὺρ θυ»- 
μᾶν ἐλθὼν, εἰς τὸν ΠΙοντιχὸν εὑρισχόμενον, ὄρχους 
αὐτοῦ ἀπῆρεν ἀγάπης χαὶ τὰ μὴ φθάσαντα δοθῆναι 
xácvpa εἰς τὸν αὐθέντην αὐτοῦ, [389] xa ἀπῆλθε " 
τὸν δὲ Ἰαννουάριον μῆνα τοῦ αὐτοῦ ἔτυυ; xal ὁ 
καλὸς χἀγαθὸς Λουχάνης Νιχηφόρος ἣ μᾶλλον Mo- 
ρεοφθόρος, xal τῶν πρώτων x3l πιστῶν ἀρχόντων 
«οὔ δεσπότου χὺρ Δημητρίου λογιζόμενο:, καί τινες 
ἄλλοι ᾿Αλδανιτῶν xal Μοραϊτῶν, o0; καὶ αὐτοὺς 
πολλῷ πλέον ἐδ εἰς χαχίαν ἐχείνων πρόχειρον ᾧχο- 
νόμησεν, ἔπεισαν τὸν δεσπότην κὺρ Θωμᾶν, ἵνα καὶ 
κατὰ τοῦ ἀμηρᾶ καὶ χατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἐπα- 
νάστασιν ποιήσῃ, καὶ φάγῃ τοὺς ὄρχους ὡς λά ἀνα, 
οὺς πρὸ ὀλίγου μετ᾽ αὐτῶν ἐποίησεν, καὶ ταῦτα 
τοῦ ἄλλου ἀγαυοῦ ἀνδρὸς ᾿Ασάνη Ματθαίου πρὸ 
ὀλίγου ἀπελθόντος χαὶ ὄντος εἰς τὸν ἀμηρᾶν ἀπο- 
χρισιαρίον διὰ τὴν δουλείαν δῖιθεν τοῦ συνοιχεσίο» 
τῆ; ἀνεψιᾶς: αὐτοῦ. Ἐξελθόντος οὖν τοῦ δεσπότου 
χὺρ θωμᾶ εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Φενρουαρίον μηνὸς 
«τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἀπὸ τὴν ᾿Αρχαδίαν, xal ἐνωθέν- 
τὸς μετὰ τῶν ἐργαζομένων τὰ xat! αὐτοῦ ἣ xaY τὰ 
xa*' αὐτῶν. ὡς ὁ λόγος προϊὼν δηλώσει, ἀπῇραν 
ἀπὸ μὲν τοὺς Τούρχονς τὰ Καλάδρντα xal μόνον 
ix τῶν χάστρων, ὧν ἐθαῤῥοῦσαν λαθεῖν, ἐξ ὧν ἐκρα- 
τοῦσαν ol Toupxot, ἀπὸ δὲ τοῦ τόπου τοῦ δεσπότου 
κὺρ Δημητρίον, ἅπερ αὐτοὶ οἱ ἐργάται τῶν χαχῶν 
ἐχρατοῦσαν ὡς χεφαλλτίκια, ἤγουν Καρύταιναν, 
Ιδυρδονέαν, Καστρίτζαν, καὶ ἕτερά τινα xai οὕτως, 
ἴνα πάλιν ἔχωσιν αὐτοὶ ταῦτα, ὡς αὐθένται αὐτῶν, 
οὐχ ὡς χεφαλάδες " ἑκατόρθωσαν δὲ οὐδὲν ἄλλο οἱ 
φρόνιμοι xal πραχτιχοὶ xal γενναῖος ἄρχοντες, ἣ 
μόνον ὅτι [290] ἐπῆραν xav'. αὐτῶν Θεὸν τὸν τοῦ 
παντὸς ποιητὴν χαὶ αὐθέγέξην τῶν ἐπὶ γῆς ἰσχνοῖ 

94 


1:89 ἜΞΝΟΤΗΣ ΙΝ YINDR RT 
ὦ xvnE; wx. xU am τι WIE x ξῶςΣ- Àozlbeeen acu E-——mn ὁπ xr ro eR Te E- 
al» sema: x: τρἰ- τὸι ὃ τεύττι" πὶ ϑι ἃ — xD d τὸὶΊ απ uml. τετς τοτορς Σὲ bx 
δέππεξα PL sLcws ξυδν εἰς σῷ τ τισι σξε τι I2 τιωσττθξιοι ἔξωξῶτταξ τον τὸ ἃ ὃ Ξ ὦ. 
-ὅσαιν Ξεῦξον tao& τοῖς ῤκ-συτεῶςίς. wi δι Bro: δξεξίξες τῶς TLGELUXACMAN ilic τὶ GERD ς:- 


ἀλλ᾽ ἔπε ἜκΞξεσξι τε ἔστίσξαιει ἔχειν κι τὸ τὸ ACLIIX ες τὸ, τὸι CEU Er E Ἀττι X€ESOi- 
pL 3a ἐτ-ίπαμξι 2mb- εἰς -υνεῦκὸ unm. Ti. τὶ AMET. CÍA τὸς τς καιρὸν TTA TIURIXGQ πὶ ττὶ 


τόσον ταῦξον PRI Lu. Xu ἕξ καὶ στ £xvn—ln τὸ £X Ξῶν CEUdAM RCEDubean I1; Rem "v 
Eü-z με duse, vx. ξουμτν ch. dame» ἔπεσεν τῶν EpynLI. ὡς διδταώκευτν, SOnamcHb—m. τὶ A re 
υόσχαν εἰς - o£ ἔγτ-ε τῶ ἵττι - Pang rf elm. κὶ τῶμον κε. τὸ ἘΞΣ. στὸ ifesassme ἘΞ ER χα τὶ" 
ἄσευχαδιας ἔπε μδε πα ἄξγονκα, πὶ τὸ xw Τπΐσααι- Ἐπ οι ξώστπτα. Ἴσϊτ τὰς δ τὸς Ξὸὶ Éoruewe-.- 
.[Ξ86] ux xx —be τυισῦπαν müc»» τῶν βυτζεινασι 0. ἢ :ὦ 2D δγανᾶς αὶ -τ-- vue A. —X-- 
σαὶ tue íuczclass ἀδάιστι καὶ φῳῷέχοστα ὁκιὰ ἃς — txsWDIEA χα σἷξΞ΄ς TA EcTtLÉ . κα: τὶ kat 
^ wai tb» ᾿διν απιαν Ixpsbesags c ianidom τὴς σε πῶς ἔα (OLLI El-x1 αἴτὸ  biÉÁexe ^ mico ὃς 
X2::i zhairamecn, ὧν sb pi» ἔταξε (tube τὸς ξ πῖς yhüra cule τὸ Δωὴξ σϑὶ χε τὶ Eat Ἐ,οἴ. 
xz i.Àe» ἔπκτυπιες͵ ἔκδα ἔσαν ἔ τὸ ἀπμνριᾶς wx ὁ, CR. Plon τὰς τὶ στ κε αὐτῶι CERE a0] 
δεπξτιόξν:) " εἰ d Mownbenss-cm xc) $ αἰ: ταηα ἣν 4cIELQTARS τα Ἔ υξοοι πευῶν τος ττς 1- 
ερεπιόχανας Ἰδιπνουδ, ἃ Nixaxansttp nci mDem. — Cem BD. Daun crwcolwem 1 τι οὶ τπυτυττω Í 
ps» ÜOupk. pr-kzaven ταὶ mimÁC wAgz τῷ τάσππε. TEXLEUE. il τὸ τες Ξξ. Ἐτπύτναι xr: τὸ Nhezx.- 
. 4482 ὃ &yyrk; τὸν ph» ὅτοξιτεντν κε τὴν δ: Poe ane ἐπδδη τις τῶν ᾿ΔΈκρυοι, xixÜÁüex xl 
bvrzcípes wheamaiSat ἔκτισαν ἔξω χυτὰ ome — I MERDA LpeenwrrUupee τὸς πο ττγ- XE 
cie miM. xx: ἀντ τῷ d esc ξτε x» — Dé€ul vb Ἄσκυξιαι xia»? ἐτεμυύσι; im 
ἔξερε pal üxsmls Yeabowasr τῶν εἰ: cb» Basler, Ἐπ τῶι Tuxihes π' “Ἐς νοὶ τῶι τ' το- χηρίνοσι ZauiL- 
παὶ τὸ κατε "τα αἱ μὸν εἰς cb» Βυρδονταν ταῦ εἰς τίν ᾿Δψανῆξν Rryboma Ὡς Ξὲ ἄχτι»: 
ἄρχοντας mic. ψυξγβέντας ἔγωχων δερέπαις aunke, - ὅττιρεν αὐτὰ, Susi δὲ καὶ cr. Ἑαρύταινα. war 
οἱ & x. Resz-Rw-.» τάχα χέγτο ταὺς ἄσεατ.- ἘΠῚ 1752030 :0mcp ταν ὄνοι: xi TownuciuÉ. a τοὶ 
θέναες xs τιῦε ῶπαντε: πος πρυσενΐσχανι xx P8lhex— δυυκᾶνι ὃς πἰρε- τόνευς: ἐδ δὲ εἰς ἀπ᾿τν- 
πατελδάν:ε: σ-ετακωδταα ὑτὰς τῶν ἀιδραγεδηκό. CO ba ch m. τὴν ξωχὺ, ko ἐταέποςς, και Ξ δον 
fase αἰῶ", τῶς μὲν αὐτῶν ἐκαρματύμεσνο εἷς d εἰς — Ui c3 τατὸὲ τὸν ᾿Αξφοῖ ποι “αὶ αὐτῶν πὐτῆω κα 
κάλαυς ἐπάδιαι͵ τὸν de Mganeenzk: ἐπδεῖφα- ἔτει C τὰ Ξαχὸ αὐτὴν iux R—Y3Ée δεά-πασῖσι τι Ense- 
ἀπεδαύπαντο, Ἐλδίναι δ᾽ αὑτοῦ ἂς τῶν ἄρειτᾶ εἶξε τῷ; τῶν ἥδιον vba πρὶ ᾿ΔΕαρνοι x»bo ἔν buc- 


ππὶ εἰς τὰ τερὸ τὸ Ἀεουτάρν xx: minh -ἢ fsscwh- 
ἀτξρεν-" εἰ- δὲ τὸ Ἐσρυδέντν, δνδιυ εἰ Ryums-m d; 
wxfPz μέχρι él nApR ww» Δουνταπενῶν- Lanz 
& Mesasbezzv- (19b. xx: fs πάντες *xss- 
wilasnz pzyszigg. Dv» rvwmul- xx: 3r Ἕων-ει ἂν 
zs αἱ zv ἄρχγτιυ: sow» W.xxyndwe Erxbe. εἰ 
ph géssa; i NMrrnspy- Mipoupollx. ἕξεζας:- 
er» αὐτεῖς τῇ,: viui Mawsla τοῦ Nvrpza ἔξα- 
lager εὔση; SL20L, εἰ παὶ xxxi kv-ricl sez» RL-Dp 


ἀντὶ en/mo- διδόντες τὰρ εαὑτιῖς ἀ ρώσεω: tw D 


μετὰ duwissm. καὶ Éwrrzpmme. ἀτέξγισντα: τὸν 
ibo τῶν» pépsuszs εἰς τὺν ἔξ» τυ». Ücprinrwm 
τερὸ τὸν διον-πὺν εὑρίνιες τλεύσειμον x2: διλκες 
ἀπαιετεῖκαν-α: ποὺς ἀεΣντυν:α; ἃ Rmus MrxI- 
pi» διιουδεράδηστεν τῆς δομεεκια-ς $Ix«p ὄξτπωτι- di 
δὲ πευθερὶς ph» Ἰάσνονδα To» Ἰξτοχδλτ αώρτος ὃ 
Νολαιολότες͵ πρωτεξάξελφε; ἕξ, ὥς πρευδεμίσε»- 
ξεν, τῇ. γετρὲς τον ἩΕτιτλκρχτεῖ, ξατϑεὶς εἰς 
οιδηρϑνξτετο- αὐτὰς rà ὡς τριεΐτομεν, φυτῶν 
ks) τὸ Δροντάριν μετὰ χα: τοῦ τ ροῦ πα΄ τὶ 
ásip Scr εἰς τῦν Mozrbpi&s, χΞὶ τῆν bwescvvr: τος 
δεσωύουυ rx»p λεχητρῖον" Xin. δὲ ver) 
«περὶ τὰν ορζονΐεν xs: τῆν Τρ: ττν χεσχως “ἴω- 
θεῖ; Lies, xs: ἀπίικτον στὸν ξξέσμιον εἷς τίν ποι: 


pr σα ὃ δευτότυ: κὶὰ διακδ: idoih - —mcm- 
pxm τὰρ τας Tan&p ae xi: dada. ἔν τῷ Zh 
arce depasIonmDaa 5 kic bris xxr vé arbdgx- 
᾿ς εἰς cb Κόρκυραν ἀτξαδι, ξ ὃς παὶ cime ai 
τος Κιρφεῖς,͵ ὡς τὸν δισμάζεται € Ripcaa- £i- 
φύντα: A xnums i-am ἀπετύμενον ix. 
Eptx. -f τα Cm hscs»s dxàk πὶ P-uptaze quà τῶ" 
Κων inue. Uaxvx-mbe ἐν -Ἰ Wer. c2 Fol 
À-—nvSIE» KTzmebr rre ἔχυντε; moy πατῶν $6 τις 
ti» Kpi-rv kfaha, ἔ εἰς τὶν τερὶ cbe ὥξτας ín2- 
xr» Bridoun, πὰ τὶ Ip mi amc χπαλεῖσττυ prvn 
εἰς bvupz em, km Xamaspz i-xg cT rl 
Σὸν ὃ €rtilp νίτε:ςεν bk δάδριον Yvs δὲ CR 
Vmerris xx: τὸν TELÉpo. πεὶ ττΘ δι: σ-τᾶς κ᾿ τ’: 
kmibbscw f d rx τὸν ὃ: Ξξ το gà xx - 
i:sase Tuvc9 pR-ET—RA, ER. ixi CREuclIovb X3. 
ἐθυνεξονεν ἔχε: ἀπεεῖεξε χτταϑυν xv Trl 
ἔξ MU. ἐγριρᾶ 2x$2v-. τὸν CAgxshkxs. xz. i7 
ἘχΞ Ξε ikryvpéws, εἰς τὰ πῆτε χὲντ τὸν WMiupn.. 
X23: ἐσ; θπυυντος ΣΥῚΒ Zi ἔχεσε Σαικὰ Ἐξ xi: τὸ 
ξεχυρέε:στον Aasaey-,-w r2 Ἐαυταρῖ εν zw» Mical- 
2RpDATIÉn, bro? Py zl-RSIRICA χτένισν Fvl.- 
gwv. rr: Xrxít0wme.: x33 π' τῶν εἰ: υσφοὺς. tabr 
ὩΣ: x3: τ lx-p3. xieiz ἘΡΌΣΞ πεῖνα xii ἘΣ 
Ἐπτιξέχυτα πζύνιτ ἸὩΣτὰ τὸ, 927 εἰς ὃ:5-:-:2: 
COT εἰ; $3gW22€ 275 ΔἸΙ͂Σ, ἃν. κυ εἰ: Θεὶν 


10:3 


πέμψας αὐτὸ χετὰ τὸς Δέσξο, ἀτῆρεν αὐτέν. 
vir. 

T^v Σὲ NZian62:5» τοῦ ex Eno; ἔξιδοαιεῖντος τοῦ 
υἱοῦ 159 Te.za;ivz 'Aizigr. á-tpe záwti; τοὺς 
πεοὶ zb» Nal-aztm, xal b ali) xrpinyk. τὸν 
Γχλατᾶν οὕτω Βειετιχοὺς͵ ὡς -3yz xal yacacli- 
píoo; τοῦ τῆς pixpd: Bazxyia; Φιποιπούλου αὐτοῦ" 
ὅπερ μαθὼν 6 τῶν Βενετ:χὼν τοτέρῤτων x3-ztivwte; 
χαὶ πρὸ; βοῦθε::ν δ5χπὲ εἰς τῆν ἀντιξέραν πέλιν 
τοῦ ἄμτοξῇ Βιστίτ᾽ν περάσας, ἔχχυδε χυὶ ἔχμα- 
λώτευσε zi:r» Ξυ:9 μένου τοῦ Kool: χαὶ ςέρων 

be Βηστιτχιπνοῖςς b» τῷ Ναυξάχτῳ pk τοὺς αἰτοῦ 
terria ize:f3275, x3! δὲ —poitii-edvre; eh- 
στς άχης τοῦ vivis 9at πετὰ τοῦ ἀμτρᾷ περὰ τὸς: 
αὐθεντία; τῶν Βενετιῶν, διὰ τὸ πᾶτε τρόποις γρῆ- 
01303: τυχεῖν τῇς ἄρχτς καὶ ἐξουπίες τοῦ Ἀδορέως. 
Τοῦτο δὴ τὸ ἔργον ἀΞξεχκάλυψεν αὐτὴν (xs) ἀρχὴ 
πέστη, “ χαὶ ἐλθύντος τοῦ τζενεράλτ [415] xzzz- 
τάνου ᾿Αλωΐξου Δορδᾶ ἐχείχω μετὰ πολλξ- ὅτι 
παρχόχευτ,ς χαὶ δυνάμεως, irizzs τὸ "Efaa Dev 
xal ἔχτισεν αὐτό χαχῶς ἐξ ἀτὸ τῆς συντο; 
οὗ γὰρ ἐν συντέμῳ τὸ isyalk;, ὡς ὁ λόγος, ἀλλ᾽ 
ἐπεὶ ἐπολέμτ σε τὴν Κόρινθον χαὶ ola ἔτυχε τοῦ 
ἐλπιζομένου, ἀφεὶς χαὶ τὸ ἜξΞυμίαωιιον ἀκζλθε. 

T5 Gb «B ἕτος ἄπτιραν τὴν λέονεμδατίαν c! Βενε- 
τιχοὶ, οὗ τοτοῦτουν θελήσει xal χάριτι τῶν χυρίων 
αὑτῶν. ὅσον ἀνονφελε᾽ 3 τ22ῦ χρατοῦντος αὐτὴν ἄρχον- 


τος. ὥσπερ Ck, ἐμοίω; ἀνωφελεῖς xil ἀκοτυχίᾳ xal ἢ 


“οὔ χεζαλεύουτος τὸ τῆς Ἀέμνου x$3-pov, τὸ λεγό- 
μενον Παλα:όχαστ,ρο», ἔχγάπης καὶ μᾶλλον ὁ τοιοῦ- 
τος Kou;i; αὑτοῦ xai παρὰ ἐφωτεριχοῦ τυχόντος 
xai ἐξόγη πρὸς τὴν αὐθεντίαν τῶν Βενετιῶν, καὶ 
᾿ ἐξ αὕύτοῦ δηλονότι τοῦ xástpou xal ἄπιν τὸ νγοὶν 

᾿ ἐχληρώσαντο" ἀλλὰ x3: εἰς τὴν Λέσδον ἀπελθόντος 
αὑτοῦ δὲ; τοῦ χαπετάνου χαὶ πολειιήταντος αὐτὰ, 
οὐχ ἔπραξέ τι, ἀλλ᾽ ἀπῖλθεν ἄπραχτος. 

υξε΄. 

T^ δὲ E-p τοῦ οΥ̓ ἕτους ἀποστείλας ὁ δεσπότης 
χὺρ Θωμᾶς ἐμήνυσεν, ἶνα οἱ υἱοὶ αὑτοῦ καὶ ἡ θυγά- 
irp ixslos ἀπέλθωσιν, πον χἀκεῖνος " χαὶ γενομέ- 
νου xai ἀποσωθέντων μετὰ χαραδίου c! ; τὸν ᾿Αγχῶν, 
xdi μόνον ἀχούσλυτος ὅτι ἀπεσώθησαν, οὐ φϑά- 


CHRONICON MINUS. 
γούμενα xal ix:3:2413; ἔποίναξν ἐρράτωμςΣ, a3l A scicwmvc χλνὼ ξ᾽ ἀνανχλοδεὶς 


ἰὲτὶ 
ἀπὸ τῆς ἐνδεῖ; 
"Axgiuaio τ΄ ἔξξεϑον xal ἀπξαοθαι εἰς τὸν ᾿λεχῶνα 
tÉ τῷ Μοῖΐ, χαὶ τὸ a cmd Claas ἐξελθόντος 
B2», ἀπξιθὺν διὰ vf. ἐξ- Βιτίλῃου. ἐπεὶ χϑιεῖςε 
εἰς τὰ δεσμὰ εὐοἰσκεϑῆσ: τὸν washed. ns239.- 
χυδῖν" 6 ἐπέκας Vo τὲν Τώβεν ig^assan. 
x3! 9333; εἰς τὸ ὀξτίτιαν τῶν χυθιντὴν Pus. 
τοῦ δεσπκτου χὶ 9 "Avioie. xii el favtexsl tu xí: 
Maxveabha τῶν [alx:olévwr, liniox; àI.:035, ἐν 
a5 imipin καὶ τοὺς τφτυς τῶν p3xkRiSÀ ἀΞ:τὸ- 
A» Di-pou mii llalloo Ξροσεχύνεςα" xil πολιῶν 
ὅλλων ἀντ ἴεν τῶν ixi: cCuÜR3RRÓíCwv, xii 17:485- 
62; τὰ ἐν τὰ τελεῖ τὰ nmaviàg xxl mts. die aaa 
3Axid, τὲ i^ Cbeulhiea ἐξῆλθον xil ἔλθαν διὰ c 
£.0ci2; ὁδοῦ εἰς τὸν ᾿Αγχῶνα. καὶ 2:124» tt Ἐϑ05- 
δεῖνα; διὰ θαλάσϑτς εἰς τὲν Ἀενετῖχν ἀτζλθον τῇ πν΄ 
129 αὑτοῦ, xal bze asa ἐχεῖυς εἰ: τὸ μονχατ -εῦν 
49) X122902 ἡμέρα: xc^, ἕως À 2 voltas lr aeviti atv 
ἐν f ἀονὰ σὺν Θιῷ ἐξελθέντε: ἀτεσυδειεν ἐνεδῦ λα 
εἰς τοὺς Κορτούς. 

V. 

Τὴ «τοῦ Ξεξτεθριοῦ xq; τοῦ es ἔτο:ς " x2" 
δι, δὰ χειρὸν ἡμεὶς εἰς τὰ περὶ τὲν Ῥωμην διττρέ- 
Gousv, χαὶ ὁ τῶν ἀξεδὼν ἐξάρχων ἀμτρᾶς, ἐλθὼν 
χακὰ τῆς Ax xwtE; χαὶ διινξς τὰν αὐθέντεν αὐ» 
«ξς τὸν Σχαντάριν, χαὶ αἰχιαλωτενζας καὶ ἀϑανὲ- 
G3; τὸν τόξον, χαὶ xtísa; κάστοον πλιδίον τοῦ 
κηϑολιχοῦ κάστρου αὐτὸς, Rgoos; διομεγχομένθυ, 
πρὸς τὸ &vipiytsÓs αὐτῷ, ἐπηνέστρεψεν εἰς τὰ 
περὶ τὴν ωνσοταντινοῦτο i^ xal τοῦ αὐτοῦ e£ 
Exeu; τὸ θέρος, γε: οὐὼς 6 Βίχτωο Βαξέλος χακε- 
τάνιος τζενεράλυς ἀπελθὼν εἰς τὴν γῇ τον Ἵμόρον 
χαὶ πολιαίσας, ἀπῆρεν αὐτέν" xil πᾶλιν ἀπελ- 
θόντος αὐτοῦ sl; tk» ᾿Αθέναν, πᾶσαν τὰν χώραν 
ἐχμολώτευσεν" ἀλθέντος δ᾽ αὐτοῦ ti; τὴν πελαλὰν 
Πέτραν περὶ xiv Αὔγουστον, ἀπξρε thv χώραν. 
Ἐπιδρσυόντος οὖν τοῦ Apágr, [486] εἰς βοήϑδειαν αὖ- 
t^; ὁ Ποεξεξδοῦρο; μετὰ τῶν τῆς ἀρμάτα: w3 
Ῥπαολ M χυτὰ 6 "sh; μετὰ στρατιωτῶν πολλῶν 
xal χαλῶν ἔ:ρεψαν αὐτὸν χατὰ χράτος, xal πολλοὺς 
τῶν αὐτοῦ ἐτχότωϑθιν καὶ διώξαντε: μέχρι πολλοὺς 
οὐχ ἐστράφησαν τερὶ τὸ προχξείμενον τοῦ ἔργον, xal 
μᾶλλον τοῦτο συμδουλεύοντες ol Ῥωκαῖοι, οἱ καὶ 
τοῦ τόπου xal τῶν τοιούτων πλέον tlübuowrz;. ᾿Αλλ᾽ 


σαντο; δὲ ἰδεῖν αὐτὰ Maly ιβ΄, ἐν Ῥώμι, εὐριτχό- Ὁ ἐπα θεὶς ὁ Πρεδεδοῦρος καὶ σχλειρὸς μᾶλλον ξανεὶς 


μενος τέθνηχεν, ἡπάρχοντο; χρόνων vc" xai μ'χρόν 
*t πρός αὐτὰ δὲ ὀλίγον χαιρὸν διαδιξάσαντα εἰς 
τὸν ᾿Αγχῶνᾳ, [A24[ πέμψα: ὁ πάπα: ἐπιμελεΐ xai 
xa βοηθείχ τοῦ αἰδεσιμωτάτου χαρδνναλίου 
xal πατριάρχου Κωνσταυτινουπόλεω; Βησσαρίωνος, 
ἀπῆλθον εἰς τὴν Ῥώμην xat εἰς αὑτὴν ἐχείντν τὴν 
οἰχονομίαν πρὸς τὸ ζῆν, fjv xal ὁ πατὴρ αὐτῶν 
εἶχε. καὶ τὸν πρῶτον υἱὸν τὸν χὺρ ᾿Ανδρέαν τὸν 
Παλαιολόγον δεφπότην ὁ πάκας τετίμηχε. 
. νξς". 

ἘΦ δὲ ob ἔτει Ὀχτωδρίου τε’ xal ὁ πνευματιχὺς 
κατὴρ ἡμῶν καὶ ἀδελφὸς xal φίλος ἄριστος ὁ Δωρό- 
ϑεος, ἀπῆλθεν ἀποθανὼν εὐφραινόμενος ἐν οὐρανοῖς, 
ἡμᾶς δὲ χαταλέλοιπε χαὶ τὴν ἐχείνου λυπουμένους 


Y πρὸς αὐτοὺς, πῶς 0) διώχουαιν, ἐξιδίωξαν χαὶ 
uh γινώτχοντες τοῦτο χαλὸν μέχρι χαὶ τῶν μύλων 
χαὶ τοῦ Σχρχδαλλίου xol ἐπέχεινα πρὸς τὸ ἀνώφο» 
ρον τοῦ Xumpoxástpou. Ὃ γοῦν ᾿Αμάρης ἰδὼν τὸν 
τούτων διωγμὲν ἄχαιρον χαὶ ἄπραᾶχτον xat ἕταχτον, 
καταλείψας εἷς τινας τόπους ἀνθρώπους, εἶτ ἐ πιστρέ- 
ψας xat' αὐτῶν, ἔτρεύς xol ἐδίωξεν αὐτοὺς, xol 
ςθάτας ἀνεῖλε τὸν Πρεδεδοῦρον ἐπὶ μουλαρίον xe(ü- 
εζόμενον, xal δὶ; ἀπ᾿ ἐχείνου π' δόντα, xal ἄλλους 
ἀνεῖλεν πολλοὺς, xal αὑτὸν δὴ τὸν ᾿Ραοὺλ Μιχαὴλ 
ἀλώσαντες τοῦ ἀλόγου αὐτῷ ευμπεδόντος, |a) x2l 
ἔχέθισαν αὑτὸν εἰς τὸν πάλον. Καὶ τέλος ὡς vutz- 
«ταὶ δραμόντες εἷς τὸν αἰγιαλὰν, ἔνθα τὰ xétepva, 
πολλοὺς εὑρόντε; εἰ; τὴν γὴν ἀνεῖλον αὐτούς " ὑτπαν 


ONNNG" 


CHRONICON MINUS. 


1078 


.-» ἀχπορεύεσθαι ἅμα ἡ τῇ Ὡλαίνᾳ xal τῷ Χελιδόν: καὶ οἱ iv τῷ [{οντιχῳ 


«ὐτῆς τῆν ὑποστάσεως 
«μέλει καὶ αὑτὸς ὁ 


., τὴῦ Πατρὸς &vixix; 
-—————- - 2 
τὸν Πατρὸς χαὶ τοῦ 


-—— —. xaX ἡ δωρεὰ αὖ- 


Βδααιτ 


EE 
NEENENENEUS:;.,- ἀπῆλθεν ἢ βασί- 
παπᾶ ον), vfu, ἢ τοῦ δε- 
PEEEEENEMZU S τ βεψτίαν τῆς Bave- 
πασασσδαα σι γῇ. πλέψαντας εἰς 
πασανοῦ ὕνους ἐγένοντο 
maEERESRS.90-9bv ἁγίαν Μαῦρον 
᾿πὸσπασυπβόκυνθον, καὶ ἐχάλα- 


'᾿ϑϑππότασος τῆς εφαλωνίας xá- Β 


wmEEENER;-MAGL πολλοὶ τῶν ἀνθρώ- 
MENU) αὐτοῦ ἕτους ἀπῆλ- 
υϑϑϑρπῳὐρον καπετάνιος, Νικολῶν 
πᾶσαν... 6 τὴν μεγάλην Αἶνον, 
GM. χτὖν Moptay, ἔχτισε τὴν 
EE. ιρῷ τοῦ αὐτοῦ ἕτιυς. 





ὕδοαι,.... -- " 




























^ "1 lay: 5naslp xe 
χιὼν inr πττύτη, ὅσην 
mt αλῖστε, ὥστε 

είων χειρῶν 
Plin. «ὅπον, 
d vr μᾶλλον, 


Uv Spyuv ἦλθε 
ΤΠ νὺς τὸ δὲ 
2t τοῦ ἐξελϑεῖν 
ἵσ λιν, ἀπελ» 

L ! xal «ἃ εἷς 
uu τοῦ [418] 
1 ὑπέστρεψεν " 
ἡδεῖα xa: ὁπό» 
" E. αὐτὸ εἰς τὸν 
ποῦ ἅρματος τῶν 

τς ποιήσας, καχῶς 
zu εἰς τὸν Εὔριπον " 

Y àpi ἀτώμα xa0' ὁδὸν 
w εἰς τὸν Εὕριπον, 
| xai ποϊεμήῆσαντες 
Diseno, τῇ ιβ' τοῦ "Iov- 
o nodus. Καὶ τούτου 
aw νητύδρια xal xa- 
τ ἐχουτίως " ὁ δὲ ἀμη- 
"- περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ 
Lois εἰς τὴν ζωνσταντι- 
τ πτῖν αὐτοῦ ἐπαφῆκε xal 
δ: τὸ δεξιὸν μέρος παρὰ 
περὶ τὴν Βοστέτζαν ol 

ὃς πρησεκύνησαν xal 
υγόμενος δὲ καρέμπρο- 

οἱ ἐν τῷ Βουμέρῳ xai 


| Esos; ἐχστρά- C φέροντες αὗτὸν εἰς 


ὅπερ ὡς εἶναι εἰς τὸν αἰγιαλὸν ἐ άλαταν μέ οι xal 
θεμελίων, τὰ δὲ ἄλλα ἔχουσι" διελθόντος δὲ αὐτοῦ 
μέχρι καὶ τοῦ Πριγχιπάτου ἐπιστρέψας ἐξτλῆς τοῦ 
Mop/ux;, τὸν δὲ ῥηθέντα χαπετάνιον Νιχολῶν Δεχα- 
γάλια, στείλαντες ἕτερον χαπετάνιον τὸν Θιυμᾷ Movut- 
ζενίγον, ἐπίασ:ν αὐτὸν καὶ τὸν υἱὸν αὑτοῦ xal τὴν 
τραμματιχὸν, [449] χαὶ σιδηροῖς δεσμεύδαντες ἴστει- 
λαν εἰς τὸν αὐθέντεν αὐτῶν, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ 
φθεινοπιύρον τοῦ o0' ἔτους. 
von. 

. Ἐν ᾧ δὴ χρόνῳ [τοῦ μηνὸς] xai ὁ εἰς τὴν 'As- 
δριανούπολιν δεσπότης Χὺρ Δημήτριος τέθνηχε, γε- 
γονὼς xal χαλόγερος xal Δαυῖδ ἐ πονομασθεῖ;, πρὸ 
αὐτοῦ χρόνων ὀλίγων ἀποθανούσης τῆς θυγατρὸς 
αὐτοῦ * ἔτι δὲ xal d γυνὴ αὐτοῦ βασίλισσα τέ- 
θνηχε μετά τινα χαιρὺν ὀλίγον τοῦ θανάτου αὺ- 
τοῦ. 

vop.. 

Τῇ δὲ xc' τοῦ ᾿ουλίου μηνὸς τοῦ π' Éxov; περιέ- 
πεσον ἐγὼ εἰς ἀσθένειαν τοιαύτην, ὥστε χαὶ Exolr.- 
σάν με xaX τέλειον χαλόγερον xal μεγαλόσχπμον, 
μὴ ἐννοήσαντός μου τὸ τυχόν. 

voy. 

Περὶ δὲ τὸ φθεινόπωρον τοῦ πα’ ἔτους; Ezavas1pí- 
qu» ἀπὸ τὸν ῥῆγαν τῆς Φράντξζας xai τὸν δοῦχαν 
τῆς Μπεργωνίας ὃ χαορξδηνάλιος χὺρ Γτστορίων 
(ἀπεστάλη γὰρ ἀπὸ τὴν ἐχχλτησίαν 105; τὸ εἰρτνεῦσα: 
αὐτοὺς), xa0' ὁδὸν τῇ w' Νοεμδρίου ἀπέθανε" καὶ 
τὴν Ῥώμην μετὰ τιμῖς ὅτι 
πλείστης ἔθαψαν εἰς «hv ναῦν τῶν ἁγίων ᾿Δποστό- 
)ων, ἔνθα δὴ xal πρυχατέμενε, xal τὸν τάφον αὐτοῦ 
προετοίμασε πλησίον τοῦ τάφου τῇς ἁγίας ὁτιομάρ- 
«υρος Εὐγενείας. Περὶ δὲ τὸ Ezp τοῦ αὑτοῦ ἕτου:; 
ἐξῆλθεν xal ὁ Ζουχασάννς χατὰ τοῦ τόπου ἀμηρᾶᾷ 
τοῦ Μεχεμέτη, χαὶ διέδραμε (A50] τόπου; αὐτοῦ εἰς 
τὴν ἀνατολὴν, xai ἐξλθε χαὶ υὕτω; ὁ Gun pi; ἀπὸ 
εἧς Κωνσταντινρυπόλεω;, καὶ ἀπκῆλθ: xat' ἐχείνου 
μετὰ πάσης τῆς δυνάμεως αὑτοῦ. Καὶ πλησιάσχντες 
εἰς τὴν ἀρχὴν, ἐνίχησεν ἐχεῖνο; φωσσάτον τοῦ 
ἀμηρᾶ, ὅπερ ἐξῆλθεν ἔμπροσθεν xaz' ἐχείνου * ἐν 
ᾧ ἐσχότωσε xai τὸν Μπεϊλαρμπεῖν τῆ: Δύσεως, υἱὸν 
τοῦ ποτε Παλαιολόγον θωμᾷ τοῦ Γίδου ἐχείνου xa 
πολλοὺς ἄλλους τῶν δὕτων εἰς τὴν δύτιν ἀρόντων 


D x3 χεφαλάδων * εἶτα ἐπελθόντο: καὶ χατὰ πρόσωπον 


τοῦ ἀμηρᾶᾷ ἐνιχῆδη, xal ἐπιστρέγας ἀπῖλθεν εἰς 
τὸν τόπον αὐτοῦ, ὁμοίως χαὶ ὁ ἀμηρᾶ; ἐπιστοέψες 
ἦλθεν εἰς τὴν πόλιν. Περὶ δὲ τὸ «do; τοῦ ᾿ἰουλίου 
τοῦ αὑτοῦ ἕτους ἀπῖριν xai ἡ αὐθιντία τῶν Πὲνε:- 
«ιὧῶν τὸ πλισίον τῶν Κορυφῶν χλστέλλιν Στοις ὑλιον 
ὀνομαζόμενον. 

vob. 

Τῇ δὲ ζ΄ τοῦ Νοελέρίου um; τοῦ zz ἔτους τέ- 
θνηχε xai εἰς τὴν àviav λιαύηαν xii 8.1:λ:5σὰ 
χυρὰ ᾿Ελένη ἡ Παλαιολογῖΐνα, χαὶ μοναχὴ vsvoaévn 
καὶ "Yropovh μετονομλθιεῖσα, T? θ΄ τοῦ Διχειλδοίου 
μηνὸς τέθνηκεν χαὶ ὁ μεθ᾽ ἃ μῶν εὐ οι σχόκμενο: i099 


corum de processione Spiritus sancti tantummodo a P'auc. M 


101 


INDEX IN GEORGIUM l'HRANTZAM., 


1080 


μόναχος xai πνευματιχὸς, χὺρ Ἱερόθεος ὁ xa διὰ A εἰς τὸ συγχωρῆσαι αὐτὸν πολλὰ τῶν ὧν πρὸς αὐτὸν 


τοῦ μεγάλου σχήματος μετονομασθεὶς Ἰωσὴφ, ὃς 
Ἦν ἐχ νεότητος μεθ᾽ ἡμῶν x21 συσχολίτης xat φίλος 
μέχρι χαὶ ταῦ τέλαυς αὐτοῦ, 

Vot". 

Τὸ δὲ θέρος τοῦ πγ' ἔτους ποιήσας 6 τῶν ἀσεδῶν 
ἄρχων ἁρμάτωμα μέγα χαὶ πέμψας αὑτὸ εἰς τὰ ἄνω 
μέρη τῆς μαύρης θαλάσσης [451] ἀπῆρε τὸ μέγα 
χάστρον, τὸν Καφᾶν λεγόμενον. 

voc". 

Τὸ δὲ θέρος τοῦ m6 ἔτους ἀπῆλθε xa:à τῆς DAa- 

χίᾳς μετὰ πάσης τῖς δυνάμεως αὑτοῦ. 
UON. 

Τὸν δὲ Σ: πτέδριον τοῦ πε΄ ἔτους ἐπέστρεψεν πλέον 

νιχηθεὶς ἣ vixfjsa;, xat τὸν μὲν Μπεϊλαρμπεῖν ἀφῆ- 


x&v εἰς τὴ» Σοφίαν, αὑτὸς δὲ ἦλθεν εἰς τὰν "Avbpia- B 


νυύπολιν * xaV ποιήσας ἡμέρας τινὰς ἐξελθὼν ἦλθεν 
εἷς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Τοῦ δ᾽ αὑτοῦ χρόνου τῇ 
α' τοῦ Ὁχτωδρίου μηνὸς ἔπτιλθεν ἐμοὶ ῥευματισμὸς 

ἴς τε τὴν χεφαλὴν χαὶ τὰ γόνατα, xal ἐξῆλθεν ἀπὸ 
στόματός μου χαὶ τῆς ῥινὸς χαὶ τῶν ὠτίων τοσαύτη 
ὑγρασία, ὅτι ἀπήλπισάν ue, χαὶ τρὶς τῶν ἀχράντων 
μυστηρίων με ἐχηινώνη ταν τὸν ἀνάξιον" ὅπερ xa! 
εἴθε μοι ἔπτιαθεν ὁ θάνατος, ἡ θεραπεία πάντων τῶν 
ἐν ἐμοὶ δυσχ:ρῶν, χαὶ τοῦ γήρως λέγω xaX τῆς ἀσ- 
(ενείας χαὶ τῆ; ἐνδείας: αὐ τῶν πολλῶν χαλῶν xol 
ουνήθων ἀπὸ νεύτητο;, ἀλλὰ χαὶ αὐτῶν σχεδὴν τῶν 
ἀναγχαίων, εἰ μὴ ὅτι dj, ὑπομονὴ τῶν τοιούτων xal 
εὐχαρι:τία εἰς θεὸν, Θεοῦ χάριτι, αἰτία μέλλει εἶναι 


ἔπταισα. Οὐ γὰρ γέγονεν ἐν τῷ βίῳ ἁμάρτημα, οὐδὲ 
πρᾶξις οὐδὲ xaxla, fv ἐγὼ οὐχ ἐπλημμέλησα ὁ ἄθζιος 
χατὰ νοῦν xai λόγον καὶ προαίρεσιν χαὶ θέσει xai 
Ὑνώμῃ καὶ πράξει ἐξαμαρτήσας, ὡς ὄλλος οὐδεὶς 
πώποτε" ὅμιος λντρωθεὶς τοῦ θανάτου [452] ἀπέ- 
μεινα χωφὸς μέχρι πολλοῦ, ὡς οὐδὲ τὰ πλησίον μου 
σήμαντρα ἀχούειν, ἔτι δὲ χαὶ χατάχοιτος ἀπὸ τῶν 
πηδὺν τὰς ὀδύνας (ἀπέμεινεν δὲ εἰς τὴν ἄνω πρό- 
νόιαν, ἣ νὰ ἀπα)λαγῶ τῶν τοιούτων ἡμερῶν καρελ- 
θουτῶν, ἢ ἐπελθόντος po: τοῦ θανάτου καὶ τῆς ἀνα- 
7223960; τῶν ἀνδρῶν, ὡς ὁ θεῖος Ἰὼ6 προηγόρευ- 
σεν * ἀλλ᾽ ἐγὼ δέομαι τοῦ Θεοῦ οὕτως " ἀλλ᾽ εἴ με, 
Σώτερ, ἀνάγχη παθεῖν), τίς γὰρ οἷδε τὸ βάθος τῶν 
σῶν χριμάτων ; τῆς μὲν ofc φιλανθρωπίας οἱονεῖ 
pou τὰ πάθη βδελνττομένης, τῆς δ᾽ αὖ διχαιοσύνης 
δρσης τὸ ἑαυτῇ.) ᾿ εἰς γοῦν τὸν ἐκδεχόμενον 
λῆξιν τόνδε χρόνον τὸ δοῦναι δίχην ἐμοὶ πκαράσχον " 
ἀλλὰ μὴ εἰς τὸν μέλλοντα ἀπέραντον, ἔνθα οὖκ ἔστι 
ταπεσεῖσθαι τὰ πράγματα * ἐνταῦθά με τοίνυν 
ἀναχαθάρας ὅἅπατι χρησάμενος τοῖς εἷς τοῦτο φέ- 
ρόυαιν, οὕτω τῶν τῇδε μεταστήσαις ἄξιον τοῦ, μὴ 
τῶν σῶν ἐχπεσξῖν οἰχτιρμῶν ἐν τῇ δευτέρᾳ χαὶ 
φριχτῖ παρουσ[2 σηυ. --- Τὸ δὲ θέρος τοῦ αὐτοῦ πε’ 
tou; ἔστειλε πολὺ φωσσάτον τὸ χατὰ Ναύπαχτον, 
ἵνα ἐπάρῃ αὐτὸ, εἶτα εἰς τὴν ἁγίαν Μαύραν ἔλθῃ, 
ὅπερ βοηθείᾳ Θεοῦ οὔτε τὸν Ναύπαχτον ἀπῆρεν, οὔτε 
χατὰ τῆς ἁγίας Μαύρας ἦλθεν, ἀλλ᾽ ὑπέστρεψεν 
ἄπρᾳκχτον. 





INDEX ANALYTICUS 


AU 


CEORGII PHRANTZ.E CHhONICON MAJUS. 


(Hevocatur Eector ad uumeros grcndiores in texiy expressos ) 


Α 


Abarinus oppidum, 407. Etiam Pylus dictum, 408. 

Abasyia regio, 512. 

Abedulas pater Mohametis prophelz, 205, 

Abersse dux ad Nicopolim a Turcis captus, 60. 

Abubacares Mobamelis propbeum successor , 503. 

Abydus oppidum, 45. . 

Acarnanes sabjecti Andronico IlJ, 58. Amurati l1, 9t. 

Àchumatles cum Turachane paire .jg Pelopounesum 
profectus, 255. Ab Asane vincilu£ et capitur, ib., liberatur 
ab Amare fratre, 583. 

Acindyni bzeresis, 416. . 

Acoba on idum Peloponnesi a Mehemete |I hello 
premitur, 587. A Demetrio despota obsidetur, 590. 

Ademanides turres, 91. 

Adrianopolis ab Amuratel capta, 46,80, a Mehemete I 
sedes imperii facia, 90. ' 

caer ina Ceuterionis pripcipis f., Thonye despots 
uxor, 151, 

A&eaterina, Cateliutze,, Lesbiorum principis f., Con- 
giautino despoLe nubit, 102, 195, Ejus mors, 195. 

Znus magna um Peloponnesi, 135. Demetrio 
depnue a Mehemete (I ad vietun datum, 413. A Venetis 
eaptum, 117. Ejus prorinc a, 76. 

dM sebjecti Andronico Ill, 5S. Amurati iT, 9l. 


Aé&tus oppidum Peloponnesi, 155. A Mehemete 11 bel. 

lo premitur, 587. 
gar mater Saracenorum, $05, 

Agareni unde dicti, $03. 

Agathopolis, 408, 

Alb»snite 3 Bajazete devicti, 88. Adversus Thomam et 
Demetrium despotas seditione commota , Manuelem Can- 
tacuzenum despotam creant, 385. A Turachane eoercentur, 
$85. Rapaces ac perfidi, 591. A Mebemete 11 victi, 425. 

Aleutores 44 significet , 81. 

Alexander IV pspa cum Michaele VIII l'aleologo de 
conciliandís Ecclesiis convenit, 21. 

Àlexii turris Cpoli, 28T. 

Ali pasias Mebemetem II » bello adversus Romanos 
deterrere frustra conatus, 265. Ejus consilia Constantino 
X1 aperit, 268. 4 Mehemete lI interücitur, 295. Exerci- 
tus propter mortem e;us luctus , 291. 

Allsge oppidum, 21. 

Alniyrum oppidum Crete, 100. 

Amgrescum Turacbsne patre adversus Thomam et 
Demetrium despotas proliciscitur, 255. lisdem adversus 
A lbanitas seditiosos opitulatus fratrem captivitate liberat, 
ὅθ. A Me nemnete " in 'eloponneso, cum exercitu re- 

nquitur,.29885. Ftegionem Naupacto adjace l 
"m Venetos vineit, 425. . " jacentem occps 
Amastris a Dajazete occupata, 82. 


1081 


Amazonum mores, 918, 

Amurates | Orchanis f. et successor. 12, 79. Dolo malo 
adversus Joannem V usus, 45. Calliopolim, Adrianopo.iin 
a:laque loca capit, 46 scq., 80. Pacem cum Joanne V com- 
ponit, 46, 80. Manuelem II ab occupanda "Thessalonica 
prohibet, 47. Ejus in excipiendo Manuele callilita:, 48. 
Sediliosos in Asia sairapas compescit, 49, 80. Mosem 
filium sediliosum morte πη δὶ, 49, 80. Ejus in puniendo 
alrocilas, 5l. Amorii posteros regno exuit, 8). Bulgaros 
el Servios vincit, 80. A Lazaro Servio occiditur, 81. 


Amurates Il, a Mehemete | psire ad. amicitiam cum - 


Mauuele II servaod..m invitatus, 89. Mustapham patruum 
occidit, 90. Cpolim obsidet, ib , 116. Pacem cum Manuele 
H componit, ib., 118. Thesssloniram Venetiis eripit, ib 
| adislaum Hungarum vincit, ib. A Dlachis repressus mox 
eosdein fugal, 91. Quibus locis regni lines protulerit, ib. 
Ladis aum ad Varnam profligat, 91, 197. Mysiam superio- 
rem et Bosnam sibi subjicit, ib. Jannitzaris. quomodo 
consuluerit, 92. Ejus mores et ingenium, ib. Reg..o Me- 
hemeii filio tradito derbises (it, ib., 14. Mustapham frairem 
spurium exagitat, 109. Romanis ne Mustapha adj. vent 
iusiat, 114,115. Victum et comprehensum occiui!, 116. Ro- 
manorum legatos in vincula conjicit, ib. Dimittit, 118. 
Mustaphiopulum fratrem occidit, 117. Patram ἃ Constanti- 
no despota occupari vetat, 146, 150. Thessalonicam ex- 

ugnat, 155. Ab oppugnauda Cpoli probibetur a Catil 

asia, 180. Isthrcum et Patram expugnat, 202. De Joau- 
nís Vl successore eligendo consulitur, 204. Ejus mors, 210. 
Amr rius post Azatinis sullani mortem regnum afe- 
ctat, 72. 

Amycla oppidum, 592. 

Anchialus oppidum ad l'ontum Euxinum, 122. 

Andress (S.) oppidum, 138. 

Andro (S.) caput Pio 11 papse a Thoma despota dona- 
um , 412. 

Audrusa oppidum P'elopennesi, $5. Ab Athanasio pa- 
triarcba episcopatus dignitate ornatur, Moneibasim me- 
Lropoii subjecta, ib. 

oaneman Saracenus Cretensis a Nicephoro Phoca captus, 


ANGEL! : 


Alexi.s ITI, exesecato fratre, tmperium ocenpat, 6. Vt- 


rilis prolis expers, ib. Filias duas habet, ib.. Natu ma- 
oreni imperio destinatam Alexio Palmeologu collocat, ib. 


rene Alexii IIl f, imperio destinats, 6. Filiam ex Alexio 


l'al:&ologo genitam Andronico Pasimologo collocat, ib. 
lsascius imp. »b Alexio fratre excsecatus, 6. 
Angelocastrum, 410. 
ÀbDa Andronici {| uxor altera, 59. 
ΣΝ despona e Rossis oriunda pestilentia moritur, 


Antiocbia Caramano Alissurio subjecta, 77. 
Antonius ruelropolita Heracleensis ad pspam legatus, 


Antonius juvenis Italus. V. Paulus. 

Antonius Rhodius sacerdos Notarae spud Constantinam 
Xl interpres, 230, 251. 

Ántonii navarchi statio ad defendendam Cpolim, $55. 

Antonius monachus Corcyreensis, 8. 

Apochaps amermunes, Saracenorum in Hispanis prin- 
cepe, 'onginquis latrociniis operam dat, 95. Cretam in- 
cursat, i 

Apochaps, Sael, Apoehapis amermonis f.,a Niceta pa- 
Lricio pralio navali viecitur, 103. 

Archangelus oppidum, 133. 

Argos a Turcis expugnatum, 83. 

Arii bzeresic, 444. - 

Armenii a Bajazete subjecti , 82. 

Arsenius patriarcha in Michaelem Pslseologum inquirit, 
7. Procurator imperii, 13. Nobiles ad (idem Joaani La- 
scari servandam sacramebpto astringit, ib. Administran- 
die rei publi«zx parum peritus, 13. Micheelem Comnenum 
asciscilL socium, 11. Ejus arrogantiam sacramentis co- 
hibere conatur, 16. Anaihbemati eum subjicit, iuque mo- 
Dasterium secedit, 20. 

Demetrius Asapes Mehemeti ἢ} Mochlivm tradit, 587. 

lesacius Asanes Mebemeti ἃ obviam missus, 111. Eque 
ab 60 douatus, 158. 

Matbsus Asanes Pauli f., 587. Achumatem capit, 256. 
Mehemeti, I: Corinthum tradit, 587. Eidem cuncta loca 
Tboms despoue tradi. vult, ib. De connubio conciliando 
a Thoma despota δὰ Mebemelem 1I missus, S59. Moritur, 
421 


Paulus Asanes cum filia Mesembrism profugus, 193. 
Eam Demetrio despotz» collocat, ibid. Moritur, 191. 

Asarus e posteris Cedar, 295. 

Asomatum oppidum, 225. A Mebeiete [I occupatum 


« iumitun, 25», 251. 


INDEX IN GEORGIUM PHRANTZAM. 


tet. rtl RR m 


1052 


Asprocastro coloni Cpolim ducti a Mehemete I', 503. 

Assus oppidum Peloponuesi, 156. 

A*trum oppidum Peleponnesi, 159. 

Apanosius patriarcha. creatur, 25. Dignitate se abi- 
Cal, 91. 

Aliens 3b Amurate || occupat, 91. Delatziol:e a 
Latinis datz, 107. Earum princeps Antouius Comnenus, 
158. A Turachane o;pugnaue, 160. A Mehemete 1l 
capue, 3535. 

August. Cesaris strategema navale, 251. 

Azalines suitonus Christianse religiout addictus, 73. 

Azizius ameras Kyyptl. Hierosolyma expugnat, 215. 


B 


Babyloniorum mores, 218. 
Bavtrianorum mores, 218. . 
iresjaretes beglerbegus a Mustspba victus eL occisus. 


Bajaetes cur Alentores appellatus, 81. Amuraiia ! 
f. ei successor, δέ, 8l. Andronieum despotam ad occu- 

ndum imperium adjuvat, ibid. Joaunem Y et Manue- 
em l| iu imperium restituit, 55. Ejus adversus Christia- 
nos principes insolentia, $7. Bulgaros vincit, 58 sigis- 
mundum, Gcermanle regem, ad Nicopalim profligat, 59, 
83. Cpolim obsidet, 60, 83. In l'eloponnesum copies 
mittit, 62, 85. Obsidionem so'vit propter incgrsioncm 
Demiris, 64. Ab eo captus, 67, δι. Et cavea ferrea in- 
clusus mox ocriditur, δῆ, Ejus origo, 68. Musulmanum 
fra'rem occidit, 81. Armenios, Colchos et Amastrim sibi 
subjicit, 82. Hungaros, Albanitss οἱ Blachos *uperst, 
ibid Ekjs filii inter se dissidentes, 65, 85. Ejus de Ma- 
nuele ll dictum, 117. 

Balduinus, Latinorum Cpoli imperator, profugus, ?1. 
Cum Carolo [ftalorum rege ad recuperandam Cpolim se 
eonun n 41. Repeliitur a Hotaauis, 22. Comes Flan- 

ri, 106. 

Joapuicius Balotas Chalatrizzam Constantino despotm 
tradit, 148. 

Barlaamus monachus lialus a Gregorio Pasluma refo- 
(atus, ὅν. Darlaami heresis, 446. 

Basilius Bulgaroctonus imp., 515. 

Bssilius Macedo imp. Nicetam adversus Saelem Apo- 
chapem mittit, 105. 

. Beccus patrisrcha, 25; dignilste exuitur, 25. 

Beledarum gens, 276. . 

Berrhas, 408. Ibi moussterium S. Nicolai, ib. 

DBessario episcopus Nicznus fiomz cardinalis fit, 192, 
Ejus epistola ad pedagogum liberorum Tboms despotn, 
416. E Gallia redieus morivu?, 419. . 

Bitelmum oppidum [ἰδ ἢ», 431. 

Blachernarum ten. plum incendio deletor, 158. 

Blachl vexati ἃ Bajazcte, 83. Ab Amurate Il, 91. 

Blachia magna, 4t&. Parva, ib. 

, Buotia ab Ámurate II occopata, 91. 

. Bonifacius, marchio Moutisferrateusis, rex Thessa!o- 
DIR οἱ Crete insulw factus, 107. Mox Cretam Venetis 
vendit, ib. 

Dordonia Demetrio despotze 8 Thoma erepta, 389. 

Bosna Amurati II subjects, 91. 

Bostitza :onsiantiuo despots a Theodoro fratre donata, 
150. A Veneus expugnata, 414. Ejus pars Culas, ib. A 
Venetis instauratur, 447. 

Bostra ab Umaro expugnata, 505. . 

Brouazes a Bajssete missus Pelopounesum ineursat, 

Britannorum matrimonia, 918. . 

Manuel Bachales, 591. A Mebemete bcglerbego afüpi 
servatus male gratias refert, 406, 

Bucoleon Cpoli, 355. 

. Georgius Bulcus. V. Georgius. 

Bulgari ab Andronico lil victi, 58. Joannis V satel- 
. Ab Amurate 1 vieti, 80. Magnam partem Baja- 
zeli subjecti, 58. . 

Bulla aurea sb Andronico || Monembasiotis data, 


Bumerum oppidum Mehemeti II. se dedit, 418 
bDuryundiw dux od Nicopoiim a Turcis captus, GO. 


C 


Caba-ilas (Nicolaus), 139. . 

Cabasilas episcopus Thessaloniceusis, 139. 

Ciesarea ab Anirate Il] occupata, 91. 

(sesareensis meuopolitas quod munus fuerit iocrcandg. - 
patriarca, 0, 

tatus ὁ posteris Cedar, 295. 


1083 


Calabry a oppidum lcleponnesi, 1350. A Thoma data 
Ccastantino despotz, 193. Mehemeti 1], 557, 555. Reeu- 
pe-atur, 989, . - 

Calaiiata oppidum Peloponnesi, 135, 399, 591. 

Calames quam. provinciam biabuerit, 77. 

Calgaria. Cpoli, 255,230. 

Calliopolis ἃ Laiimis occupata, 50. Àb Amurote | 
capta, 46. A Mustapha Homaunis. data, 111. A reliquis 
Turcis retiuetur, ibat . . 

Camaris Cpolun Andronico 1ll prodit, δῷ. 

t'auieuitza oppidum, 145, . . 

Camero Joauuis Comneni Tzelepis uxor, 70. Solima- 
nis Siachi mater, 71. Ertogrulis avia, ibid. 

CANTACUZENI : . 

Demetrius Mustaph:e regnum Occidentis dandum sua- 
det,lHl £. Ad Amuratem]l legatusincarcerem ab eo conjici- 
tur, 16. Dinittitur, 108. Ejus statio ad defendendam Cpo- 
lim, 255. Ejus geuer Nicephorus Palaologus, ibid. kjus 
lociitudo, 9*3, Jousunes maguus domesticus »b Aadrunico 
Ill Joanni lilio tutor datus, 39. Nimium sui. studiosus, 
40. Cpoii ejectus, 44. lu Berviam fugit, 42 Heynum re- 
cuperaturus copias parat, iid Joanum V. consilia repu- 
diat, 42, 45. Monachus tit, 45. Juannes Corintbo. przefe- 
ctus, 200. Urbi parum cousulit, 221. Arcana Constantini 
ΧΙ cousilia uovii, 327. Manuel protosuator Mehemeti [ 
obvi.m mittitur, 10. Ab Albauitis despola creatus, $55. 
A 'Tuzachane ej citur, 585. "Lliomas cum Georgii Bulci 
liberis ad Meheineteim 1H. se. coufert, 556. 

Capha urbs in superiore parte Ponti Euxini a Mehe- 
mete 11 expugnota, 4$l. Inde co:oni. Cpolim deduci, 
$08. 

Capistranus Mehemetem 1[ ex Albania repellit, 885. 
Moritur, 586. . 

Victor Cappelus, classis Venetse praefectus, [mbrum et 
A:henas capit, 425. Moritur, 128. 

Carali-pa2-ias Thessalonicam tmi-su«, 4T. 

Caramanus Alissurius, Otiimauis s»qualis, quas terras 
teuuerit, 77. . 

Caramanus Alissurius, Cappadocis ameras, Meheme- 
tem Bajazetis f. adjuvat, 585 Ab Amurate ΠῚ bello pre- 
mitur, 91. [p montes se abdit, ibid. A Mebemete Il 
epprimitur, 93. 

Carases Calarois f., T7. 

Cariumsa ὁ Thome despota Demetrio erepta, 580. 
Meliemeti Il. traditar, 407. 

Carolus Italorum rex com Balduino coajunctys ad de- 
beliandos Romanos, 21. Repellitur a Romanie, 23. . 

Carolus Francorum rex ab joanne V frustra euxilia 
rerdus pri Its Peloponnesi oppida possidens 

rulus priaceps mu eloponn a ent, 
i Ea partim "Joanni VI iradit, partim Coustoatino 
despoue, genero futuro, destinat, ibid. Ejus mors, 151. 
Ejus tilii dissidentes, ibsd. 

Carystus oppidum, Eubosse, 196. 

Castelanus Cpolim Androuico 11] prodit, δῦ. 

Joannes Castriota Amursit 11 subjectus, 9f. 

Castriza Demetrio despots a 'boma erepta, 589, 
Mehemeti 1l. se tradit, 405. I 

Catelani pirate Phrantzen copiunt, 15$. Glarentzam 
ocenpatam" Coustaetino d te vendunt, 156. Eorum 
consul Cpoli, 232. Capü a Mehemete 1l interticiuntur, 
295. Eurum rex Cpolímn adjutorum se promittit, αἱ detur 
sibi Lemnus, 327. 

Cateliutzes Lesbiorum priuceps, 191. Coustantini de- 
gpoue socer, 192. 

Catena portui Cpolitano preetenta, 253, $256, 

Cedar tribus Mobametis propheta, 294. 

Cellium regio, 119. 

Celtogalats, 316. 

Cenclirez portus, 103. . . 

Asanes Zacharias Ceuterjo Chalatriuse princeps, €38. 
Thom: despous socer, ibéd., 154. Ejus fllius Hercules, 
15 


Cephalenia a Mebemete l| eecopata, 95. 4 Saele Apo- : 


tüape vexata, 105. Ejus urbs terrse motu concussa, 447. 
Cerasus a Mebemete 1l eipeguata, 418. 
' Ceratinus sinus Cpolis, 2351]. 
Certeza oppidum Phrentzse donatum, 381. 
Cbhadisha Mohametis uxor, 3995. 
Chalatriiza 3 Thoma despota obsessa, 148. Ab Joanni- 
tio Balota Constantino despoLw tradita, ibid. 
Chalepi proprium suum regem babel, 97. 
Challi-basias Amuratem || ab obsidenda Cpoli debor- 
tatur "a 
Chainuzas Ladislaum, Hangasrorun regem, occidit, 199. 
('ezires üt, ibid. 
Chandax castellum Cretense unde nomen duxerit, 99. 
"hasdax novum quare aSareceuis à Ureia eastru- 


INDEX IN GEORGIUM PIIRANTZAM, 


1084 


ctum, 100. A Nicephoro Phoca expuguat.r, (05. Uuanavi 
Cpolim obsessam adjuvat, 258, 

Charate-pasiss ad obsidendam Cpolim a Mebemete 1l 
praeemissus, 256. 

(harax pro :ontorium Crete, 99... 

Chasanes iannitzarus primus m«enia Cpolis ascendit, 
284. Telis obruitur, 255. 

Chasson οἱ Mahumetes, Amorii filii, q:as terras be- 
bucrint, 77. 

Chelilonium oppidum Mebemeii {1 se, tradit, 418. 

( bius ab Andronico I1 capta, ὅδ. Mebemeti Il. sub- 
jecta, 94. . 

CB:omum locus Corcyre, 411. 

Chlomutzium oppidum l'eloponnesi, 150, 581. A Mo- 
hemete ]| expugnatur, 409. 

Ch:isiaus rehgi nis apologia, 538. 

Chrysoberg;ina, uxoris DPhraptum in captivitate secia, 
cum eadem redeinpla, 554. 

Joannes Chrysoluras refutatus, 39 

Clirysopolis, nunc Seutari, 112. . 

Circumcisiumis origo explicala, 535. 

Cleops, BMaiatesue f., Theodori despola» uxor, mori- 
tur, 158. 

Cnossus urbs Crete a Mipoe condita, 101. 

Jacobus (ocus Veuetus Turcaruin. naves igoo delere 
conatur, 237. 

Colchi a Bajazete subjecti, 83. 

Collis«aridi forum Cpolitanum, 395. 

Cometes cergitur, $978. Comelsrum origo, 579. 

(ομκεκι: 

Alexius Trapezuntiorum rex, 195 Antonius Laatziola 
Atheniensium οἱ Thebanorum princeps, 158, 159. Fjos 
mors, 159, David Trapezuntiorum rez, a Mehemete II 
captus el Cpolim ductu, 94, 415. Eidem in. suspicionem 
adductus interficitur, 414. Joann:s imp. quomodo orígi- 
uem dederit genti Othmanidarum, 69. Joannes, Joasais 
ip. ex [s2acio fratre sebastocratore nepos, auctor geu- 
tis Othmanidarum, 69. Joannes Trapezuntiorum rez, 291. 
ljus cum Phranize de morte Amuratis 1l. colloquium, 
210. Maria, Alexii f., Joanni VI nübit, 125, 

Cpolis 4 Romanis recuperatur, 158. A Latipis qusadiu 
occupata fuerit, 19. Obsidetur a Bajazete, 85. Ab Amu- 
rate |I, 90. A Mebemete il, 254, 236. A quot viris de- 
fensa fuerit, 240. A maltis, familiis deseriter, 911. A 
Constantino magno Deipare consecrat», 276. À Turcis 
expugnala diripitur, 268, 

Constantinus Monomachos imp , 3192. 

Constantinus Pogonatus imp. 51$. 

Jacobi Contariui Veneri statio ad Cpolim defeadeodam, 
253. Vitam pecunia redimit, 295. 

Contoscalii regio Cpolitana, 255. 

Coranis libri eL capita recensite, 897. 

Corcyra iusula pestilentia vexata, 410. 

Corinthus ab Josnae Cantscuzeuo admiaistrala, 200, 
201. A Mehemete li expugnata, 587. Capet Peiopon 
n6si, ibid. A Venetis frostra tentats, 415. 

Corone oppidum Peloponnesi, 85, 408. 

Cosmas dictum, $13. 

Cosmsna oppidum, 407. 

Cotzinus oppidhm, 447.' 

Creta ab Apochape Saraceno occupatur, 98, 101. Usa 
e septem magnis insulis, 101, Ejus natura, 101, 102. la 
partes tres divisa, 102. A Romanis recuperatur, 105, 100. 
Bonifacio Montisferratensi a Lativis data, 107. Ab bot 
Venetis venditur, ibid. Tribus navibus Cpolim obsessam 
adjuvat, 258. 

Creteuses primi ex equis pugnasse fereniur, 102. 
Cpolim strenue defendunt, 287. 

UCritopulus medicus, 417. 

Crocontelus ad Mabometeta [1 deficit, 207. 

Crua Albanitarum urbs, 425. 

Cla oppidum l'eloponoesi, 200. 

Cusarus avus Mobametis propheus, 295. 

Cutulum locus, 112. 

Cyclades a Saracenis Cretensibus vexaus, 102: 

Cydonenses pars Creue, 102. ] 

Cydogia a Saraceuorum dilione servato, 101. ἃ Minor 
condita, ibid. Ejus situs, 102. Duabus navibus Cpolis 
obsesss1 adjuvat, 239. 

Cydouides. V. Z3amplgco. 

Cynegesius regio Cpoljs, 254. 

Cyparissia oppidum Pe:oponnesi, 159. 

Cyrus Meheineti 11 tributaria, 94. 


D 


Dabalus princeps Peloponnesi, 107. 
llenricus Dandulus quantam partem imperii Bomani 
acceperit, 106, 


1985 


Damianus, comes stabuli, a Michaele Balbo imp. in 
Cretam tn i-sus praelio ovcuuliit, 100, 

Daulia, olim Delphi, 317. 

De.ana.es, classis Venuebte prefectus, /Enum capit, 
441. Bostitzam iustaurat, ibid. Pfopter amissam Euboam 
vim tus Venetias mittitur, 44N. 

. Delatzioles Homanus Floreutinus princeps Athenien- 
sium ei Thebanorum, 107. 

Delphi, uunc Daulia, 317. 

Demires, Scytharum rex, a Dino et aliis Turcisinvita- 
fn* lisja76.em bello adoritur, 64, 85. Eumdem eum aliis 
bis capil, 67, δὲ. Cuvea ferrea inciusum mox occi- 

1L, BÀ. 

lerea oppidum ad Pontum Euxinum, 191. 

Diaseistum Constantino despote a jJheodoro fratre 
donatum, 151. 

Didymotichum ab Andronico Palszologo occupstum, 51. 

Aloysius Dieius Veuetus connubium inter Constanti- 
Dum despotam et Franciscum Fuscarim Venetorum du- 
Fr conciliare studet, 5214. Cpoli quccurrendum censet, 

Md. 

Dintts, ameras Amastris, a Dajazete regno exutus, 83. 
De:miris auxilium implorat, 85. 

, Dionysius bieromonacbus, metropolita Sardensis, ad 
t αν νος et Theodorum despotas bellantes lega- 
us, 

bPrisscori bireresis, 415. 

Georgius Disyp.tus ad Constantinum et Theodorum 
despo!as bellantes ab imperatore bis legatus, 163. 

Itilario Doria Cpoli profugus, 118. 

Doricuses pars Crete, 102. 

Dorothews pater spiritualis Phrantze familiaris, $11. 
Moritur, 421. 

Drzchium Constantino despoue a Theodoro fratre do- 
natum, 151, 

Constantinus Dragases Manuelis 1I socer futurus, 51, 58. 

Dupiex eolumna apud Cpolim, 2140. 

Dy ium, 407. 
E 


Elementorum natura, 580, 581. 

Epbesus Sasauj data, 77. 

Epiv aim !berus terra marique eireumvagatus, 307. 

Epidaurus lityrici, 413. 

Epidsurus Peloponaesi, 101. eL 

Epirote subjecti Andronico Ill, 58. Amurati [1.9]. 

Ertogroles, Gui f., O:bmanidarum auctor, 68, 77. E us 

origo, 09, T1. Bellica virtute Insignis, 74. Ejus somnium 
memorabile, 74. Cyclades regionesque alias bello vexat, 

Eteocretes pars Crete, 102. 

Ethribus mons Arabie, 2935. . 

ἡ, Genuensibus ἃ Latinis data, mox ab illis Ve- 
wetis traditur, 107. A Turcis expugnatur, 4T. 

Eudocia despeens prius Turcse gupta, 415. 

Eogenía t'ateliutze f. moritur, 191. 

Eugenise martyris sepulerum Roms, 4i9. 

Ewyenius papas ad Joannem VI leg«tum mittit, 163. 
Qu eum ad concilium Florentinum profciscentem 
exceperit, 187. 

Euthymii pstriarehse mors, 108. 

Evtyehii haeresis, 415. 


F 


i. 

1 Ferrara, 187. 
Ferrareusis marchio, 185. . 
Florentinum concilium de Ecclesiis conciliandis, 170. 
Franeiscus Toledus Constautini XI imp, cognatus, 256. 

Ejus genus, ib. Fortiter pugnat, 286. 
teo Francopulus Nicolai Mellsseni proenrator, 154. 

Fiius sororis Nicephori Melisseni protostratoris, 195. 

Cpolim venit, íb. 

Nicolaus Francopulus protostrator ab Joanne VÍ ad 
Amuratem Il legatus, 155. Thoniam despolam adversus 
Demetrium adjuvat, 3590. 

Frangulinum esstelium Italis, 187. 

Fulgurum natura el origo, 580, 

Fulminum natura et origo, 380, 

Frauci-cus Fuscaris, Venetorum dus, Constantino XI 
propter repudiatur connubium inimicus, 525. Cpoli suc- 
currere recusat, 521. 

G 


Cabatha urbs term'nus imperii Umari, 503. 

Galata regio Naupacto adjaceus, 411 

(«alita oppidum a Charate pasia obsessum, 251, Prope 
id collis 8, Theodori, 259. Ejus incolae Turcarum Cpeolim 
obsidentium socii, ib., 275. A Turcis parum servantur, 


INDEX IN GEORGIUM PHRANTZAM. 


1086 


259. (onstantino XI belli adversus Turcas suscipiendi 
auctores, 295. A Mehemete multantur, ib. Ab imperatote 
sibi commissam pecuniam intervertunt, 528. 

Gani montes, 95. 

Gardica perfide hsbita a Mehemete TI, 405. 
,0oniua Constantino despoUe a Theodoro fratre donata, 


Germanus patriarcha, 32. 

Joannes Germanus Turcarum cuniculos evertit, 244. 
Ejus statio 3d Cpolim defendendam, 254. 

Gennadius Wdrlareha, rius Georgius Scholarius enpel- 
latus, 505. A Mehemete |I rite instituitur, $06. Sedem 
ex apostolorum templo in monasterium beatissima Virgi- 
nis transfert, *07. Literas de. securitate a. Mehemete 1I 
accipit, 508. Α Mebemete lI in honore habitus, 95. 

oGenuenses Euboam nacil, mox eam Venetis tradunt, 


Georgius (S.) oppidum Peloponnesi, 589. 

Georgius martyr captivorum liberator, 111. 

Georgius Bulcus Serviorum princeps, 202. A Mehemete 
1 invitatur ad pacem sibi cum Hungesris conciliandam, 
$35. Ipsius et uxoris mors, 386, Ejus liberi ad Meheme- 
tem ll se conferunt, ibid. 

Georgius Mepen Iberorum rex, 207, Filiam Constan- 
tino collocat, 217. 

Gerasimus pstriarcha factus, mox solium  Isais conce- 
dere cogitur, 353. 

Uiarup-pasias a Dajazete missus Peloponnesum popula- 
tur, 62, 85. 

Joannes Glycys patriareha factus mox. munus. deprc- 
catur, 22. . 

Gortyna a Saracenorum ditione servata, 101. ἃ Minoe 
condita, ibid. Rjussitus et munitio, 102. 

Gotthia oppidum, 3205. . 

Graecorum fides ἃ Romanorum accusationibus vindicata, 


Graitzas l'alaeologus Salmenico priefectus, 409. 
Gregorius pater spiritualis Joannis V!, 187. 
Gregorius patriarcha Cpoli profugus, 217. 
(irempene oppidum Peloponnesi, 155. 
l'etri Guliani Catelanorum consulis ad Cpolim defea- 
dendam statio, 252. 
H 


Hehraica Tripe dum, 900. 

Hells οἷν Amurate [I occopota, 91. 

Heracleensis metropolite quod munus fuerit [8 creanjo 
patriarcha Cpolitano, 505. 

Heraclius imp.a Mohamete prophetia reverenter ss- 
lutatur, 296 sed 

Hercules Centerionis f., 1541. Constantini. despous afü- 
nis. 148. E custodis elahitur, 584 seq. 

Hermoe!ianus, 419. 

Hexamilium ad Cpolim, 257. Tsthmi. V. Isthnnus 

Hieronymi Ligutis statio 3d defendendam Cpolim, 251. 

Hierotheus, pater spiritualis, Phrantze familiaris, mo- 
ritur, 450. . 

Historia quibus e fontihus hauriends, 4. 

Historicoernm munus, 4. 

Georgius Hizaulus Cpoli profugus, 118. 

Homobrydum, Serviae oppidum, a Mehemete 1f ea. 
pitur, $81. 

Honorli pap: hseresis, 415, 

Hungari devicti a Bajazete,! 82.3b Amurste If, 90, 91. 
Ah eodem ad Varnam profligati, 91, 197. Pseem sibi eum 
Mehemete ἴΠ, nisi is Cpolim non lacessat, esse nolunt, 


Antonius Hyalinss Cretensis patronus «avis, 196. 

Hydrus a Mehemete occupata, 99. 

THypsomathia regio Cpolis, 2535. 

Andronicus lagrus ad Amuratem 1I legatus, 179, 

Manuel lagrus fPals»ologus Constantinum despotam 
imperatorem coronat, 205. 

Marcus lagrus  Posleologus protovestiarius Phrantzee 
ad Amurstem — 11 legato adjanctus. adversatur, 155.Ma« 
gnus stratopedarcha et ad papam legatus, 196. 


I 


Jancus Hungarorum dux prudentia insignis, 198. Cpotl 
opem laturus existimatur, 265. Mesembria «donatos, ui 
Cpoli opituletur, 527. Melemetem 1l ex Albania repellit, 
985. Ejus mors, 386. 

Iannitza oppidum Peloponnesi, 135, 

lannitzari ab Amurate [1] honoribus aneti, 93. 

Iherorum rex Georgius Mepen, 207. Eorum in jungend:s 
qngnubiis mos, 217. Una sai. Cpolim obsessam adjuvout, 

90. 


1091 


O0 


O!ena Meheme'i Il se tradit, £18. 

Orchanes, Bitbynism ameras, Nicesm οἱ Nicomediam 
capit, 56, 58 Andronici 11l filiam uxorem dicit, 59. Cf. 
4&3, 79. Chersouesu:n Thrachbe iucursat, 41. Το V 
imperium restituit, 42. hegni fines quousue. protulerit, 
13. Loca in Chersone«o expugnata Joanni V. reddit, 79. 
Quan-liu regnaverit, ibi. 

Orclanes à Maniele 1 adverens. Mosem fratre n adju- 


tus, 87. A Sabane vezire prolitus, oculis privatur, ibid. 


Urigeuis lisresis, 3570, (15. 

Othmanes satrapa. T'urearum, 23, Tlomnanos premit, 35. 
Ejus origo, 69, 71, 71. Ertegrulis fl.ius et successor, 77. 
Frovineias 2 "lurcei« occupatas inter satfapas. partiendas 


censet, ibid. Qua δὲ rezin. obltigetit, 78. Aliena invadit, 
ibid . Quamdii reenavertt, rit. 


Otliianidarum origo, 6E. 


P 


Pasehomiur, 21. 

T'aleeocasteurm, 195. 

ParzoLos : 

Alexius ab imperatore Aletio Angelo, socero, imperio 
destinatus, priinatura morte occidi! , 5, 

Alexius Examplaco, canlelei prefectus, Phrantzs 


goccr, 191. Andeecas, Thome despotwe f , nascitur, 235. A 


pap» despota creatur, 421. 

Andronicus a Theodori Lascarí imp. magnus dome- 
siicus fit, 6. Fjus hii, 7. 

Andronicus (1. Mich:eli VIE patri. honestam. sepultu- 
raum recusat, 21, Ecclesiarum. eoneiliationem improbat, 
ib. Beccum patriarchali digmtate exveit, 23. bjuslem 
as«eclas loco movet, ib. £rya. inibtes. liheralis, 19. Erga 


Joannem Lascarim officiosus, 26. Ejus liberi, 27. Rege- 


rium οἱ fl'irincerium Tentzam tCatellanos belli adversus 
Turcas socios habet. 23. Royeriom occidi jubet, 29. Rei 
navalis negligen«s, 53 Ab Andronico nepote regno pri- 
vatur, $5. Quo honore Monembasiotas auxerit, 399. 
dronicus [II Micbaelis f., 53. Andronico [I| avo charus, ἐδ... 
1. Manueli fratri mortem affert, ib. Propterea. ohjurga- 
tus ab avo, seditionem morve!, ib. Une potitur, δ᾽, Erya 
adversarios mitís, 56. ἃ Turcis vineftur, ἰδ. Chium insu- 
lam oceupat, 58. PPhoceenses vectigal *« facit, δ. Quas 
fentes in polestatem redegerit, io. Ejus ex Anna uxore 
iberi, $9. M*sorum principis « cer, tb. Josnnein. Cauta- 
cuzenum luturem {}}}} relinquit, ib. Ejn« mures, 40. Mors, 


ib. Bulla aurea Monembasiotis douata, 59), iJ. 


Andronicus despolta, Joanui« V f., imperio des'inatus, 
41. Ad asdmitistrandam Cpolim. reiietus, cum Mose 
Uuelepe seditionem molitur, $0. Exczcatus ia. carcerem 
conjicitur, 51. Lihberatus, ibid. Et iterum urbi priefeetus, 
52. P'ristina cousilla recipit, ibid. lmperio exclusus, 55. A 
Bajazete auxilia accipit, 51. Et reuno potitur, 55. 
ei Thessalonicam relegatus, 56. Eam uib:m Venetis 
vendit, 64. 

Andronicus despota Manuelis TI f., 131. The«sealonicam 
a patre sibi donatam Veneli« veudit e! in. monasterium 
δ᾽ adit, 124. Ejus mors, ἰδ... λυ. Michae.is VI'l f., 

Constantinos Andronici f., 7. 

Constantinus l'orphvrogenilu 
Audronico l| in vincula datur, 


Michaelis VII] f., 27 Ab 


Coustantinus desputa Androniel II f., 37. ÀAb Andro- 


nico l[] ín carcerem conjectus, 36. 

(Constantinus Mannelis 11 f., 121. 

Constantinus ΧΙ Mauuelí« 1 f., 191. Cpo!im gubernat, 
1!8. Anchialum et Mesembriam ἃ patre accipit, 132. Cout 


J anne VI in l'elopounesum proficiscitur, 123. Ejus pr:xe- 
ceptor, 125. Caroli principi« in Peloponneso heres futu- 


vus propter Theodoram uxorem, illius cou-obrisam, 123, 
139. Qus loca a l'heodoro fratre acceperit, 130. Nicolai 
Melisseni procurator et futurus heres, 132. Patra potirí 
conatur, ἰδὲ, Α Phrantze servatur, 158. Pactione cum 
l'atrensibu« facta recedit, 145. Chalatrilzam io ditionem 
accipit, 148 De eo oppido cutn Thoma fratre dissidens, 
$185, 119, Patram in j0teststem rediit, 156, Glarentzam 
a Veneti« emi, ibid. Cpelim proficiscitur, 159, 100. Ab 
Joanne V| Theod-ro imperi heredi pralatns, [0]. In 
l'eloponnesum. reversus, ibid. Cum Theodoro. despo'!a 
bellat, 162. Cum eedem conuciliatus Cpolim redit. ibid. 
A&Ecaterinam. l^sbiorum principis filiam, nxorem ducit, 
192, 195. lu Peloponnesum profectus, spen. iaperii alit, 
195. Joanni VI adversus Demetrium auxilio venit, 194. A 
Turcis obsidetur, 195. Fjus uxor moritur, ibid, Se!ymbria 
donatur, ibid. Facta cvm Theodoro fratre. possessionum 
permutatione in. Peloponnesum redit, 196. De. admini- 
standa Pelopouneso qued consilium habuerit, 202. Isth- 


INDEX IN GEORGIUM PIIRANTZAM. 


Án- 


É evtus 


1092 


mum munire institait, 901, 209. [Imperator creatur, 901. 
Plirantzen in. lberiam et Trapezuntem mittit eoncilian ἡ 
contiubli caue, 206. Amuratis HI viduam uxorem ducere 
coylta!, 215, Ejus de ducens uxore cum Phrantze coilo- 
qium, 220 |berorum regis filiam ducere constituit, 233, 
Ejus e Phrantze ofliciis et remuneratione cum ipso e 
No!ara colloquia, 235, 297, $18. Notare arrogantiam 
wrre fert, 250, Plirantzen. magnum logothetam creat, 
231. Mehemeti JI bellum paranti antevertendum censet, 
255. Quomodo na:ibus usus sit ad urbem defendendam, 
238. Strenne pnynat et re« beilicas adoruat, 215, 2*5, 
286. Quas singulis navibus stationes. tribuerit, 255. 8.» 
[erlecilem sacram in nummos redigit, 256. Naves hostium 
ncendio delere conatnr, ibid. 'l'urcas captos oecíidit, 9*3, 
Venetos et Ligures dissidentes placat, ibid. Erga. εἰννε 
beniusus, 260. Eorum cenvicia patientius fert, &], 
Justinianum Venetum et Notaram dissidentes coueilit, 
263. Solemnes pompss per urbem haberi jubet, £I. 
Milites ad virtutem coborlatur, ibid. Ejus causxer sb 
bostibus repertum, 290. Connubium s Francisco Fuse:r 
olim *ibi ebiatum imperator ἴδοι 6 r-pudiat, 536. Cum 
pap? agit de adjuvanda Cpoli. 325. Ejus in. defendent 
nrbe :zlaeri'a« landata. 527. Demetrius Andrenic |l f, 
21. Demetrius despots, Manselis II f, 121. Cpali prie. 
gus, 118. Zoen nxorem ducit, 161. Cum Josnne VI eani. 
lio. l'lorentino. interest, 176 l'auil. Asanis filiam duet, 
195. De peri utandis possessionibus l'hran'zes a Canszn- 
lino. despota. ad eum. legatus, ibid. Imperatorem belio 
la"essit, i94. Imperium affectat, 204. In. Pelopounesam 
ahi, 208, Adver«us Albanitas sediliosos Amari ope 
utitur 585. Δ Mehemete filiam imm ταῖν πιο στ regstur, 
945. A Thoma fratre debe!latur, 589. Ejos loca quidem 
obsidet, 390. ἃ Turris adjuvalur, 395. lscem cum fratre 
compositam moz vielat, 5391. In potestatem Mehemetis ll 
venil conjugemque el dat filiam. 595. Quse. lora el s 
vicam, donas pint 2, Mehemete Il, 415. Locis ΠΝ 
stipendium accipit, $47. [psins et conjugis mors, 413. 

Fudocis Michaelis vint, 34. jus? 

Georyius, 590, 591. Manueli« Buchals socer, θέ. E 
Turcarum cus'odia aufugit, ibid. Gregorius Momons, 
Traum levir, eum omni familia pestilentia exstimetos, 

( 


Helena, Thomie despous f., Lazsro, Serviorum prr- 
rin, nubit, 202. Venetiis eos, qui se bonis privarvat, 
accusaira, 416. 

M elena regina S. Maori monacha moritur, 450. 

Helens, lhrantzze uxor, Alexii Examplaconis f. , [8]. 
Capta. primario przfecto siabuli Mehemetis [I venditer, 
909. A conjuge redempta, 551. Mouacha fit, £30, 

Joanne« Andronici f., 7. Joannes Andronici IT f.. "i. 
Morte primatura obit, ibid. Josnnes V, Andronici !ll f, 
Joannem Cantacuzenum tutorem et socerum hahet, 7$, 
Ah eo inju«te habitus, 49. Ad Orchanem confugit, U. 
Hujas auxilio imperium recuperat, 48 Can'acizeunm 1 
liolio sibi inferegdo epistola dehortatri. stude! i524. 1h 
A murate I decipitur, 45. Cum eodem amicitiam imt , V. 
Ejus tiii, 17. Erga Amuratem officiosus, 48. 15 comye- 
βου ΠΝ. satrapasrum seditione eom adjuvat, 49. A4 rerges- 
dam Cpolim Ancronieum fiiium relinquit. 50. Sedittioem 
unire cogitur ab Amhra:e T, ibid. Latínorem npea 
rusira implorat, 53. Ab Anóronico [fllio capitur, 53. E 
custodia elapsus, 8 Rajazete in imperium restituilur, 
ibid. Quousque Imperaverit, 56. Joannes 
despotm f., 54. Cnm pstre aliquantisper imperium teset, 
ibl. Bajazeti in suspicionem adductus, Cpolin redit, 6I. 
Urbi preticitur a Manuele li, 62. 

Joannes VI Manuelis 11 f , 114, 121. Musiapham ah ψπε- 
rati« insidiis defendit, 109. Saphiam Monuüsferrategeerm ἢ 
uxorem ducit, 110. Mustapham in Occidente priuripeat 
cons ituit, 116. in. Hungariam prolicineiiar, 118. Cum 
Awiirale ΠῚ pacem componit, ibid. Redit, ibid. Vmperster 
creatos 3 patre, 121, Cum. Sopbis uxore divortio fade. 
122. Mariam Comnenam ducit, 125. ἰὼ P Baeum 

rofectus, ibid. A Carolo loca quidam accipit, 13. 
atram frustra tentat, 198, 129 Cpolim redit, 150. Ame 
rit^m {{ Thessalonicam aggredi vetat, 185. Em rl 
Martinum papam legati, 155. Thomam fratrem de-psm 
creat iid. Constantinum. Theodoro. fratri. mart, 
fert, 161. Eos beilantes convili.t, 162 Eju« cum V^ 
Hebraeo disputatio, 165. Florentio:e svnodo de conci bà- 
dis ecc;:esits. interest, 176. Quomodo exceptus «ul ὃ 
Venetis οἱ pspa, 181, 187. A Demetrio fra:re obsidelr, 
191. Ejus mors, 205. . 

Joannes Andronici despot:e f., Manuelis II nepos, 12. 

Irene Michaelis VIII f., 34. . 

Matnonas magnus dux Monembasiam administrans, VP. 
] Manuel despo:a Michaelis Υ1}} f., 35. Quo casu perleni, 
i. id. 


INDEX IN GEORGIUM PHBRANTZAM. 


1 TI Joannis Y f., 11. Ab oceupsnda arce Thessa- 
ium prohibetur a Turcis, ibid. Lesbum, iude 
ad amcram abit, 48. Ad patrein redit, 49, Impe- 
iBatus, 55. Cum patre capitur 3b Andronico fra- 
E carcere elapsus, f'ajazetis auxi!io imperator 
Ab eodem iusol-ntius liabitus, cum. priucipibus 
in foedus pangit, 57. [n Occi.lentem pe ficiscitur 
etendi causa, 61. Podere junctus cum lessai, 86. 
jmauo, Bajazetis tliis, 87. Mosem, Bajazetis f., 
rique vinvit, i'd. Orchanem, Dajazetls nepotem, 

Mosem, patruum ejus, adjuvat, ibid. Mehemeti 


| eumdem anxíliatur, 88. Thasum expugtiat, 96. . 


imn in Esthmo exstruit, 96, 107. 108 ei seq. Cpo- 
nx Phrantzei in. cubi-ulum assumit, ! 10. Sacra- 
Meliemeu | datuin viol.re recusat, 111. Melic- 
egatos obviam mittit, 141, 112. Amurati regnum 
n deberi ceuset, 115. Apoplexia corripitur, 117. 
I$ prophetzx simillimus, tbid. Ejus mors, 12]. 
».d. Inter bos, dum in vivis est, regnum distri- 
(. Ejus ultima vo untas, 121. Ejus de conciliaudis 
consilium Joauni tilio datum, 178. 
1 Zoen (φρο! ducit, 161. De concitiando connu- 
us, 216, 222. 
1 Thomz despotse f., 385, 121. 
8 VIII Comnenus, Andronici f. natu maximus, 7. 
t, ibid. Alfectati. imperii accusatus in quiestio- 
atur, ibid. Liberatus et pristinis honoribus resti- 
itati Nieeensium praeücitur, 10. [imperatori rur- 
eetus, ibid. Icopium aufugit, 10, 11. Cum copiis 
cythas fugat, (1. Ab imperatore revocatus conto- 
gnitatem recipit, ibid. A Muralone ad admini- 
| rem publicam socius assumptus, 14. Potestate 
ad perficienda sua consiiia, tbid. Despots. mox 
v 8t, 135. Michaelem, Epirotarum et /£tolorum 
m, devinvit, 16. Recuperata Cpoli, 17. Joannem 
|i exezecat, imperium sibi. vindieat, 20. Anathe- 
"Astringilut ab Arsepio patriarcha, 21. Cum 
ro papa de conciiiandis ecclesiis ayit, ibid. De- 
alie, 22, insulas maris /Eyzi recuperat, ibid. 
ripas eommunuit, 25. Ejus liberi, 24. Mortaus 
sepultura caret , ibid. 
" Andronici IL f., 27. Maie pugnat contra Lati- 
tjosoa, 90. Contra Turcas, ibud, E;us liberi, 53. 


»| despota Joaunis V f., 4T. 

3] Manuelis I1 f., 121. 

yorus Demetrii Cantacuzepi gener quam statio- 
)uerit δὰ. Cpolim a Turcis defendendam, 3255. 
pugnat, 233. 

s Cateliuues, V. Cateliutzes. . 

is Andronici {{ f., 27. Despot»s Serviorum uxor, 


ora Michaelis f., 53. 
orus Audronici II f., 27. 1n Lombardiom mísaus 
fit et uxorem ducit e geute Spiuularum, ibid. 
s Andronicum minoren adyivat, 5). 
orus Porpbyrogenitus Joannis V f., ἀϊ, Manue- 
orem tuendam accipit, 62. IPrincipatum Sparte 
Joannis Baptista veudere conatus, 63. /Ejre 
orus despota Manuelis 11 f., 121. Lacedimonem 
accipit, 122. Ejus in monzsterium se abdendi 
n, 145, 128, 129.. Constanlino fratri qua loca 
130, Nicolai Melisseni tutor, 152. Ejus uxor mo- 
ἃ. Imperii heres, 161. Cum Constantino despota 
bid. Cpolim venit, 196. Seiymbris moritur, Qo. 
hil, eruditissimi viri, statio sd defeudendam 
205, Fortitudo, 286. 
is Manuelis 1E f., 121. Quas loca Peloponnesi a 
'eperit, 122. Chalatritzam, oppidum Cenpterionis 
» obsidet, 118. Cum Constantino fratre de eo dis- 
bid, 149. Centeriouis geuer, 145, 151. Despota fit, 
206. Ejus tilia Helena, 202 Cpolim venit, 204. lu 
pesut redit, ibid. jus lilius Andresas natas, 456. 
s Albanitas seditiosos  Amaris Turcie ope usus, 
autzen iuter. ministros recipit, ibid. Mebemeti il 
| tradiderit, 388. Sacramenta. Mehemeti [1 data 
fratrem belio adorilur, 389. A Turcis vincitur, 
jacem cum fraire redit, 594, E lP'elaponese Cor- 
roficiscitur, 407, 108. Ad papam et Mehemetem 
os mittit, 410. lu. Itaiiam. traj.eit, ibid. A l'io Il 
omodo exceptus sit, $12. Veneti«s el Ancora 
s, mox Romam redit, 415. jus. fila Sersiormm 
àid. Moritur, 415. Ejus liberi ab Ecclesia Romana 
ti, ibid. Deeorum educatione ad padagosum epi- 
isarionis c.rdinalis, 416. Filius natu inaximus de- 
»atur a papa, 2}. Filia Paraciolo, principi lta:0, 


10} 


P'aleologus begzlerhegus, Th ^m: (i i f., pexlio occisus, 


Gregorius l'alamas, episc.pus  Thessa:onceasis, Darla- 
amum Italum refutat, 559. 
l'amisus fi. ii siu Messeuniaco, 152. 
Pancota, 200. 
Paraciolus, princeps Italus, Thome despot:o filiam «30- 
rem ducit, 44}. . 
Paraspondelus niagnus dux, 101. 
l'areutíum portus, 191. 
Patra ab Jeanne. ΔΊ frustes tentata, UR, 139 9, [em 
a Coustanitino. despota, 152, 145. Ei. (rastitar, ΕΠ. 3b eo 
subigitur, 155. l'esti'entia. afflisitur, 157. Vb ΑἸ κί fa- 
n administrata, 2:0, 301. Ab Amurate 11 espigzaur, 
05. 
Paulus, Troitas et Antonins fratres qam. stati^nem 
liai:ueiiut ad defeniendanm Cpoljm, 955, 958, 
l'egz? palatium, 55. 
Pez: a Mounembasiotis habitate, 400, [01]. 
Pe!sorum mores, 2[8. 
l'eloponnesus a Romanis quomo:o recuperata sit, !7 A 
Dajazete aftliyitur, 5. A. Latrinis Dzbalo data, 107. Eju« 
forma, 108. Maynam partem a Carolo principe occupa:a, 


Pentaehyria, 581. 

Pergamus Sasan! data, 77. 

Peristerium Servís oppidum Mehemeti 11 proditur. 
b. . 

Peritheorium oppidum, 155. Ejus provincia, 76. 
Pestilentia ad Pontum Euxinum vehemeas, t09. (οἱ, 


0, 429. 

Petatidium, 407. 

Petrium regio Cpolis, 251. 

Peirus (; oppidum Laconica, 159. 

Philadelphia Caramano Alissurio data, ΤΊ. 

Alexius Lascaris Philanthropenus (iostitzam admini«- 
trat, 15$. Patre profectus, 200. Coustautiaam. espot in 
Imperatorem coronat , 205. 

Georgius lhilantbropenus Isaacii. Asanis gener, 133. 

Philes Palssologus protostrator Turcas vincit, 30. 

Philoercne opptdutu, 57. 

Angelus Philomejes, ad Amaratem (I legatus, iu ca7- 
cerem ab eo conjicitur, 116. Dimitütur, 115. 

Phlaburum oppidum. δ] f. 

Phocssenses Latini Andronico VII. vectigales, 58. 

Nicephorus Phocas Cretam 8 Saracenis vindicat, 1075. 

Photinus protospatliarius e Creta. ejicitur a Saracenis, 

) 


Alexius Phrautzes. Georgit f., infans mortuus, 192. 
Alexius llirantzes Georgii f, 195. Moritur, 205. 
Audr.-nieus Phirantzes, Georgil Γ᾿, infans mortuus, 200. 
Georgius l'hrautzes quod conusil.um secutus sit in «cri- 
benda liistoria, 3, $. les a neraine tum Litteris maidlatas 
$ibi eonscribendas. proponit, 6. Quaado talus. sit, Gi. 
Uude rerum notitiaiu. habeat, 66. Patris :oco. Tm ec 
principis cobieularius, cum codem in — Peloponu om 
roticiscitur, lu9. Ejus fiatres qua cenditjoue vilie tuerumn, 
10. À Mauuele 1] in cubicuium assumitur, i^id. Ad 
Amuratem 1] legatus, [18 Propter allatum ν᾽ nun 
tium donis ab imperatore cumu:stus, 119. Uitimam Ma- 
nuelis {1 voluntatem litteris mandat, 124. Jceuni VI ob 
eodem commendatus, 125. Hujus cobicularius tt, 12. 
Quomodo 1n familiaritatem Coüstantiur despous venerit. 
125. In hajus cubieulum transit, 128. Joannem VI ia 
Peloponuesum, proliciscentem comitatur, 127. Cum Con- 
siantino in. Peloponueso manet, 130. ἃ Palreusibu« ca 
pius, 138. Liberstur οἱ muueribus augelur, $45. Eju« 
matertere monachss, (40. Chatatritzee preetieitur, Uf0. Au 
Amuratem |l missis, 147, 150. Hujus. legatis litteras 
subtrabit, 152. Quod re-ponsum tulerit ab Amurste 1l, 
153. lierum captus a Catelanis et redemptus. 155. l'a irm 
ree(icitur, 456. Macar Macrss amicus, 157. Ad josnuem 
τ legatus protovestiar:us flt, ibid. Ad ÀAu:ouium (24mno- 
num, Ámuratem 1} οἱ imperatorem loyalus, 1558. Ad 
Mariam Melissenam, Antonii Comneni viiuam,:le perma 
tandis oppidis míssus, 109. Re infecta. reversus, ibid. Ad 
Turachanein ablegatur, 160. Cpolim cum Constantino pr *- 
flriscitur, ibid. Amuratem Il in. Constantigi de»poue par- 
tes perirabit, (62. Ad fratres bellantes ab Joanne. VI ic- 
gatis, ibid. Cum Constantino despota Cpolim red.t, ibid. 
Lxorem ducit. He enam. Palaologam, 13]. Ejus liberi, 
191, 192, 193, 200. Ad uxorem CQGouslantiuo potendam 
l.eshum missus, 192. De permutsndis. possessiombus a 
Constantino 3d. Demetrium fratrem legatus, 193. Nelvm- 
bru praticitur, 195. In. Pelopouuesuimn redit, 196. (po- 
lin legaws. propter. Hungarorum adversus Turcas expes 
ditionem, ibid. Spare et Joeis adjacentibus pesslieitur, 
200. :poiumn mitutur ob conjugium Coustoutibl. duspecat 


1097 


Thehs sd Amurate I! oecupstee 9! , Delatziolse a Lati- 
ais datse 107, earum dominus Antonius Comnenus 199, 
" Turachane expognats ib. 

Themata de Saracenorum regno 515, 516. 

Themines e posteris Cedar 


Tbeodors Caroli N bsec consobrina, Constantin 
gr eee 138, 139, ejus mors 354. . 
ri (S.) collis prope Galatam 259... 
Theodori Carysti statio ad Cpolim defendendam 


Theodosius, episcopus Monembasiotarum, ad pspsm 
Jegatus 190. 


'Theodosi Cyprit gener, Michaelis f., a Constantino ΣΙ 
ad Jancum Hunfsrum legatus 527. ] 


Thessalonica in potestate Turcarum, 41. Andronico 
despote tradita 56, 122, ab eodem Venetis venditur θέ, 
132. Venetis ab Amurate "1 erepta 90, 155. 

'Thomais mater venerabilis Phtantis baptizando testís 
δῦ (ius vita 189. ; 

(tyrus mons Creuse 102. 

Tormenta Romanis in questionibus inusitata 9. 

Trapezontorum .regnum a Mehemete 1I eversum 94. 
forums Mehemete .l[ capta 415, ab eodem inde 
coloni Cpolim dedocti 308. ] 

. Gabriel Tritizanus Venetarum navium prefectus quam 
stationem habuerit ad Cpolim defendendam 254. 
Tribatorum et vectigalium varia genera 400, 401. 
Tripe Hebraica oppidum 200. 
buna oppidum 558. 
"Troiios. V. asus. : m τς ἢ δ : 
. 'Turachanes Hexamilium expugnat 117. Patram ἃ Con- 
slantino despota occupari vetat, 150, muros Íethmi de- 
stroit, 157, Thebis οἱ Athenis potiter 159, 160, a Mehe- 
mete II cum filiis in Peloponnesum missus 255. Isthmom 
expugnat ib. Albsnitss in ditionem despotarum redigit 
ejus mors 386. i | 
. Tares Romanorum in Asia provinciss vexare insti- 
taunt 25, in Thraciam trsjiciuot 98, reprimuntur a Phile 
Palseologo 50, eorum regnum inter satrapss distributum 
T1, Demetrium despoum. Cpolim obsidentem adjuvant 
194. Constantinum despotam in Lemno insula oppugnant 
195. Cpolim obsidentes rumore quodam et portepto ter- 
rentur 265, armis non utantur 2/4. Peloponnesum diri- 
piunt 591. Demetrium despotam adversus Thomam adjo- 


vant 393. Re 
Tzampl j : 
sijurat 50. Tbomam despotam adversus Demetrium 


1 
| 


. 


- 


Fateor. Ga. CLVI. 


a 
τω ! 
* 
g* "πο 


IN GEORGIUM PHRANTZAM. 


1908 


Tzelépes Otfimanidarum aoctor 09, 71. 
ramiom 900. 


U 


Umarus Ábubacaris successor 50S, ejos res gesim ib. 
. Umarus minor Christianos inscctans $05, ejus ad imp. 
Leonem Ármenium epistola ib. : 


V 

Valachi V. B(achi. : 

Varna clade Ladislai nobilis 91. | 

Vectigalium et tributorum varia goes 400, 401. 

Veneti. Áb iis Joannes V. auxilia frustra rogat 53. 
Kuboam a Genuensibüs accipiunt 107. Cretam a Boni: 
facio, marchione Montisferratensi, emptam occupatam 
tenent ib. sqq., ah iis quomodo exceptus. sit Joannes VI 
181, Cpolim a Turcis obsessam publice adjuvare recusant 
534, tribus triremibus Cpolim obsessam adjuvant, 538, 
cum Liguribus dissident 258, ad vietotem excitantuc a 
Constantino ΧΙ 277, eidem belli sdversos Turcas suscl- 
piendi auctores 295, multi capti a Mehemete II occi- 
duntur.295. Monembasia et Lemno potiuntur 415. Im- 
brum et Athenas expugnant 425, ab Amare vincuntur ib. 
Seantaris, Albanitarum principis, bieredes 450. Aenum 
IT MT. Strobolium esten E60. M p 
, Victorinus Justibiani 1 minister in ipseriptione quadam 
eommemoratus, 108. 


s, 


X 


Xones Hebreeus cum Joanne vi οἱ ATA bieromo. 
Rd disputat 165, religionem Christianam ampleetitor, 


4 


Z 
Zacynthus a Mehemete Il occupata 95, & Ssel $ 
ebape afflicta 105. U8:Henis Ap 
gora 405. 


Zarnatss castellum Constantino despote a Theodore 
HS donator 151,3 Thoma despota expugnator 390, 


L. os j 

. Zeugalatiis. Hebraica porta Patrensis 188. .— - 
Brod , Pcespoacen f., Demetrio despouse nobit 161, 
uiae Mehemetem 1l vincit et ab eo vincitur 


INDEX GIL.ECITATIS 


NDEX GIUECITATIS. 


IN GEOIlGI! PHRANTZ.E. HISTORIAM BYZANTINAM 


Revocatur lector ad numeros .crassiores. 


᾿Αυροιχεῖν 422. 
ἀδιάσειστος 402, 463. 
'A0f.va 91, 106, 159. 
'Axzpvol 58, 91. 
ἀχολουθία E θεία μυσταγωγία 
158, 143. 
ἀχόμι 423. 
ἀκροπολίσαντες 101. 
ἀλάθαστος ὀρηαλμό; 9. 
ἄλυπος: 238. 
ἁλῶσαι 250, 59..— 
ἀμήοισσα οἱ 4, 915, 910, ὅδ0,.49. 
ἀναθολὴ 214, 931. 
ἀνενόχληπσις 405. 
ἀντάμα 410. 
ἀντι) ἐγεσθαι id. η. μάχεσθαι 36, 
ἀντίναυλον 402. 
ἀποπλαχεὶς τοῦ ἵππου 338. 
ἀποσῶσαι 107, 146, 197, 217. 
προαπέσωπε 18]. ἀποσωθῆναι 
498,151, 187,190,197,215,215. 
ἀργυρόθουλλον 159. 
ἄρχον ἡ áo: pas 8t. 
»τιστὰ 142, 144. 
ic joo, 421, 438. 
si αὐθεντόπουλα ἀϊὺ. 117, 49). 
οἱ αὐθεντόπουλο! 416. ἡ αὐθεν- 
“οπούλα 42 
αὑτοθελῶς 334, 995. 
αὐτοτρόπως 106, 107. 
ἀφ'έρωσις 148. 
ρέοις λίθοις 282. 
fep: μὰ 120. 
ἡ βασιλεία σου ἐπιχειρισθῇᾷς 198, 
499. ἐχέλευσας 215. προοτάσσεις 
411. ἐποίησας 220. 
ιγλιατιχόν 401. 
ἐν όγως 497, 
ραχημερία 924 
deu 153. 
γεννηματιχὰ εἴδη 402. 
γερός 425. 
γνωριμία 160. 
Yop áp: 4930. 
γομαριατικόν 401. 
Yo τἰζειν 
γονατιστός 421. 
γραμματοχομιστῆς 115, 913. 
γυναιχόθειος 590. 
δαιμονήτης 295. 
6exavIx:ov 505. 
δεσποτάτον 154. 
δεφένδευσις 401, 402, 405. 
διά τὶ μὲν d. 4. διότι 201, 208, 
946, 201, 516, 590. 
διαχξ ἔτεσθαι 491, 
διδάδουλον 506. 
διενεργεῖν τὰ δη" ^a 4θῦ, 
δουλευτῆς Hu 
ἐγγεμίζειν 
bia; 422 


ἐδώ 417, 418. 419, 491. 
ἐχτφράγιπμα 220. 

Exe vr, 505 y. 

ἐλεδολιχά 941. 

ἐλέθολις 956, et deinde passim. 
ἐλεδολίσχος 250. 

ἐνν y Cer) 114. 

ἔννατος ἡκλέρα 13. 
ἐνοχοποιοῦμενοι 403. 


iSo paola 402. 


ἐπανώφορου ἱμάτιον 146. 
ἐργχστηριαχήν 409. 
ἐργόχειρον 141. 
εὐλογηθῆναι γυναῖχα M1, 
129, 101, 101. 
εὐλογητόν 505. 
εὐσεθοπρόνως, 450, 
εὑσχιόφυλλος 13. 
εὐυνπόλῃπτος 400. 
ζευγαλάτια 403. 
ξυγαστιχόν 401. 
ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ 52, 526. 
ἡμιχύων 202. 
ἡ μιτριήρης 185. 
Ἠπείριοι 58. 
θαυνχτιχόν 468, 410, 495. 
θανί 15, 109, 121, 915, 449. 
θέλξωμαι ἄνθρακας 
Cog 9. 
θέλων χαὶ μὴ θέλων 51, 75), ὅ00, 


420. θελων χαὶ μὴ βουλόμενος 


01. ἄκων χαὶ μὴ βουλόμενος 70. 
θεοδόξαστος 400, 401. 402. 
θεομεγάλυντος 400, 402. 

856«, 91, 107. 
ἱερολογία. τοῦ ἀῤῥαδῶνος 250. τῶν 

μνήστρων "3 
ἱεροτελετή 920. 
ἱχανόπλοιο: 293. 
ἑλατοφύλας 120. 
ἴσον 403. 
χαδάδιον 190, 116. 
χαχογνωμία 212. 
χαλάηωσις 190. 
χαλοθέλεια 416. 
χκαμηλοειδῶς διέχειτο 90. 
χαμπανιστιχόν 401. 
χανόνες εἰς τὸν ἅγιον Δημήτριον 

140. 


χαπάσι 491. 


χαπετάνιος 254, 903. χαπητάνιος 
197. 


χαπηλιατιχόν 402. 
χάπου 417, 

xappuzstv 146. 
χωαστροχτισία 402, 
χαταλεπτῶ- ^6, 920. 
χαταροῦ α 146. 
χαταστιχά(ξ!)διον 941. 
χατεπέχεινα 194, 40]. 
κατεργοχτισία 402. 
χελλίον 120. 


125, 


ἐπὶ τὸ ot1- 


χελλιώτης 110, 424, 125, 126, 
χεφαλατεύειν 109, 
κεφαλάτιχον 115, 135, 591 
χληροποιῦῆσαι 41. 
χοχχινοχρύσας 183. 
χομέρχιον 400, 402, 403. 
χοσμιατιχὸν 402. 
χουδούχλιον 35. 
χουρτζουθάχα 146. 
Κρῆτα: 101. 
λαμπαξάρ: o; 905. 
λένδροος 981. 
λεπίζειν 405, 409. 
λινόχοχχον 401. 
payetpía 402, 404, 
μαχροδολίζεσθαι 218. 
pax pone peUgot θεὸς τὴν σου Bas 
σιλείαν 211. τὸ χράτος σου 95]. 
μάκρος 57, 96, 108. οὐχ εἰς μά- 
Xpos 19, 213, 907. 
μανάχ'α δια μάβγερα 219. 
μελλοχυρία 
μερόθεν 276. 
μερτιχόν 418. 
μεσάζων 900, 950. 
μεσαστιχὺν ὀφφίκιον 224. 
μδσιτιχόν 4θ]. 
μεταγλωττίζειν 71. 
μεταξζιατιχόν 402. 
μηνιατιχόν 402. 
Μουτταφόπουλος 117. 
μπαλαΐωτραι 259, 255. 
μυριαρίθμητος 96, 213. 
μύρμυγχες 159. 
ξυλάχυρον 402. 
ξυλόπιθος 952. 
ὁλότελα 421. 
ειμή 402. 
RÀ ὀρθοῦ 126. 
ὁρκωμοτιχὰ εἰρήνης 281. ὄρχωμο- 
τιχὸν ἀγάπης 118, 593. 
παιδαριογέρων 95. 
παιδιόθεν 25, 144, 211, 390. 
παμμέγεθος 910. 
πανεύμορφος 102. 
πανίον 401, 402. 
παντοιοτρόπως 78. 
παραστάπιμα 124, 
“αστόν 40]. 
πατριδόθεν 29}, 
παχιατιχόν 401. 
ἡ πενθέχτη σύνοδος 507. 
περιχύχλωθεν 595. 
mete luy 401, 
πλεοπορεῖν 185. 
ποιεῖν ἡμεροσχόπυυς 955, 
ποιχιλώδης 931. 
πολλαχιλιοπλάσιον 561. 
πολυέλεος 981. 
ποριατιχόν 405. 
10U πρέσδυος 113. 


πρὶν τῆς αἰχμαλωσίας δ, 12, 61. 


1101 


πρὶν τοῦ λαδεῖν 64, πρὶν ἢ τοῦ σοῦδαι 934. 
εἰπεῖν, 925. 
προεστοί 406. 
προιχοσύμφωνα 350. 
προμαθητεύεσθαι 11]. 
προμηθεὺς τοῦ στόλου 496. 
προσηχώνεσθαι 421. 
προσχύνημα 307. 
προσφάγιον 40]. 
πρωτοπαπᾶς μέγας τοῦ παλατίον 


σμψάγριον 2106. 


σχολίτης 450. 


᾿πρωτοστρατόριασσα 916, 921, 923. 
πυριάλωτος 9735. 

ῥασοφορέσαι 450. 

ῥήγισσα 931. 

σαλός 85. 

σεθαίνουν i; 4. εἰσθαένουσιν 422. 
σιτάριον 409. 

σιτόφθείρες 159. 

σχάλα 400, 409. 

σχαλιατιχόν 401. 

σχούφια 146. 

σμίγεται 580. 


591, 405. 


τζαούσ'δες 983. 

τζοχαριχή 401. 

τολάριον 40|, 
ttov 250. 


ὑδρίστρια 92, 





ORDO RERUM ' 


σουργούνιδες $08. 
στέχετε 495. acéxuvta: 429. 
στράτα 418, 4921, 


συγγαμδρία, 938. 
συντροφιάζειν 417. 
συντυχαίνειν 419, 491. 
σφενδονίζειν 959. 


σιυζομένου ἵνα 127. 146, 526. 
τάχα 109, 115, 114, 145, 
247, 585, 987, 395, 594, 5 


t,À[xoat 158, 119. 
τζαγχράτορες 183, 945. 


τράσσαρον (s. τετράσαρον) δωμά- 


τριαχοντάφυλλον 149. 


1102 


ὑπανδρεία 997. 

ὑπανδρεῦσαι 919. 

ὑπίσχεται 21. ὑπόσχομαι 919.' 

ὑποχορίζεσθαι 52. 

ὑποψύφιος 505. 

ὑφειλτόν 119, ὑφειλτὰ γράμματα 
418. ὑφειλτὸν πιττάχιον 119. 
ὑφειλτὸν χάρτην 119. 

τὸ φέρον φέρει 229. 

φημιστοί 218. 

φλωρία 116. 

φῶα 146. 

χαμουχάν 190, 146. 

χαρίξειν 992, 595, 597. 

χαρτοχομ'σταί 216. 

χάτπδιον 146, 188, 305. 

Χεῤῥονεία 41. 

χοιράγρα 215. 

χοντρὰ ξύλα 21}. 

χρυποζωγράφιπτος 189. 

χρυσοχόχχινος 146. 

γρυσποπετάλινα 180. 

ὡς χαθώς 919. 








ORDO HERUM 


QUAE IN HOC TOMO CONTINENTUR. 


MANUEL CIIRYSOLORAS. 


Notitia ex Bibliotheca Fabricii. 9 
V:ta Manuelis Chrysolorg, ex Iunkio de Byzantin. re- 
rum Scriptoribus. 15 


MANUELIS CHRYSOLORAR EPISTOLAE. 


I. — Ad Joanne: Palzeolog. imp., aua veteris et novse 
Rom» comparatio continetur. 25 
Il. — Ad Joannem Clirysoloram. Uo 
lI. — Ad Demetrium Chrysoloram. $1 


JOANNES CANANUS. 


Notitia ex H. Warlon Supplem. ad Cav. de script. 
eccl. 59 


De Cpoli ab Amurate II, anno 1422, frostra tentata. 


MANUEL PAL.EOLOGUS IMP. 


N otitia historica ex H. Warton. 81 
Notitia bibliographica ex Fabricii Biblioth. Gr. 8 


MANUELIS PAL/EOLOGI OPERA. 


Onar!o in SS. Virginis Deiparay dormitionem. 91 
Cawox deprecatorius ad eamdem pro przsentibus pe- 
riculis. 107 


DiaLoo: duo quos cam. Mahnmetano habuit Muteritz:e 
munere fungente in Galatis oppido Ancyra. Preemittilur 
U. D. Hasii editoris Priefatio vernaculo sermone scripta: 

23 


Maxvcktis PaoLoeus ad Theodorum Paleologum f 


trem, 4 . 
Dialogus primus. — De angelis et hominibus. 133 


Dialogus 11. — De σοῖο, terra et 118 qu:e ibi continen- 
tur; Item de Adami lapsu Christique judicio et Moame- 
this paradiso. 119 


Lacpario regnis Theodori. Pal:ologi fratris. Premit- 
tuntur 1" Francisci Combelisii monitum, et Georgii l'le- 
thonis Protheoria ia oratiunem. 18t 


Scil? scitentig ex hac oratione excerptee. $01 


Pi.xcErTA educationis regiz ad Joannem filium centum 
compreheusa capitibus. $15 


Onarioxgs VII gruico-Protiric E, 585 


l. — Oratio hortatoria ad eloquentis studia, deque 
virtue ac. bono principe. 986 


II. — Quod bonum est 3b. omnibus naturaliter diligi, 
Hominem malum etiam ipsi sibi odio esse. Nonnunquam 
vero et id quod malum es! diligimus, quia bonum 
esse pulamus .[Itemque de felicitate deque virtute. 

409 


liI. — De electione, geque voluntario, tum quod ma- 
lus nou natura nec extriusecus, sed suamet ipse culpa 
sit malus. 419 


iV. — De voluptate ; quod eam praestaret ab hac vita 
prorsus abesse. Lii 


V. — De voluptate; qua priecedens oratio refellitur.. 


ΤΊ. — Peccatum esse quiddam longe pessimam. Ne- 
minem vero desperare debere nec de seipso, nee de 
allero, sed judicare seipsum, et ποῦ alterum ; nec eos 
odisse qui deiiquerunt, sed miserari; deque ponitentía 
et providentia Dei, eC dilectione, et in homines clemen- 
tia. 483 

VII. — De humilitate atque etiam ex parte, de dilec- 
tione. 482 


Epilogus epistolaris, 551 


Oratio propitii principis a'! benevolos subditos qui 
etatis in flore sunt. δαί 


PRECES MATUTIX.E, 9 


11:3 


Ata, 515 
CaptrA compunctionis metrica, 515 
' Deschirrio veris, 511] 


Αιεοούτιο ad Bajazetlem captivum in persona Tamer. 


anis, ' 
De fulmine Agareno (Bajazete) in forma psalmi, 581. 


Eeisroua ad Manuelem Chry«soloram, ab imp. scripta 
eum,in aula regis Anglorum Henrici IV versaretur 
suxillum rebus suis afflictis emendicans, , 931 


JOANNES AN AGNOST 4. 


Notitia ex Hankii de rer. Byzunt. script, 583 


NamRaTIO DE Excipio. Tugssatoxicks, anno 1450 ab 
Àmurate expugpate. 18 


GEORGIUS PIIRANTZA. 
Notitia ex Bibliotheca Graeca Joan. Alb. Fabricii, 


ORDO RERUM QU/£ IN HOC TOMO CONTINENTUR 


1104 
GEORGII PHRANTZ/£ CHRONICON MAJUS, 


Procemium, 531 
Lisga primus, a Michaele Palaologo usque ad Manos, 


? . 
Lisza "1, incipiens post mortem imp. Manuelis Palso- 
logi et ab initio imperii Joannis, fllii ejus. 151 

Aber liT. De imperio Constantini Palseologi, expug- 
natione Cpolis et rebus quibusdam aliis, BUT. 


Lipzn iV, qui a capte regina urbium incipit, turbas ac 
pugnas in Peloponneso inter fratres et despotas excita- 
las contineus, atque enarrans quomodo i et insulam 
Ameras sibi subjecerit, et qua scriptori acciderint et 
res alias quasdam, capiubus distributas. 


Editoris Romani monitum in subsequens. Chronicon 


abbreviatum. 1023 
CHRONICON MINUS*SEU ABBREVIATUM. 
Indices in Georgium Phrantsam, 1079 


FINIS TOMI CENTESIMI QUINQUAGESIMI SEXTI. 


Parisiis. - Ex TypisJ.-P. MIGNE. . 





DATE DUE 


STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES 
STANFORD, CALIFORNIA 


94505